Amali Proses Sains T5 (EG)

PELANGI BESTSELLER EDISI GURU








SAINS
AMALI PROSES

















Pentaksiran Kerja Amali (PEKA)





TINGKATAN


3 Menerapkan Engineering Design Process 5
Fokus Utama PdPc


Eksperimen Wajib Piawaian
Berorientasikan Format PEKA
PEKA Sains SPM Terkini
Pentaksiran Bilik Darjah (PBD)
Menekankan Pembelajaran Berfikrah

Pembelajaran Berasaskan Projek
(PBP-STEM)

(EDP) dan Konsep 5E
KSSM
Nota Infografik KSSM
Aktiviti Berteraskan DSKP
Dilengkapi Tugasan PEKA Sains SPM
Integrasi i-THINK & KBAT
Pembelajaran Abad ke-21 (PAK-21)
Praktis SPM Berformat Terbaharu

PAKEJ RESOS DIGITAL
ELANGI
P PELANGI
NE
›› Peta Konsep ›› Tugasan PEKA ›› Praktis Interaktif O ONLINE TESTNLINE TEST
›› Info ›› Video ›› Simulasi
›› Cabaran KBAT ›› Model 3D
https://qr.pelangibooks.com/?u=POTSN5
BONUS PDPC GURU!


RESOS DIGITAL GURU



https://plus.pelangibooks.com
• Sabariah Hakim
• Wong Chung Mee
• Chien Hui Siong (Guru Cemerlang)

Cara Mengakses





Imbas untuk versi
Bahasa Inggeris

ePelangi+ merupakan portal e-pembelajaran khas untuk memperkasakan pembelajaran dan pemudahcaraan (PdPc) guru
di dalam bilik darjah melalui pelbagai bahan yang disediakan dalam Resos Digital Guru.

Tiga Langkah Mudah
LANGKAH 1 LANGKAH 2 LANGKAH 3


DAFTAR AKAUN DAPATKAN AKSES GUNAKAN BAHAN DIGITAL
Bagi pengguna baharu Hubungi wakil Pelangi. Klik bahan untuk dimuat turun
ePelangi+, imbas kod QR atau Log in ke akaun ePelangi+ atau klik alat multimedia
layari plus.pelangibooks.com dan periksa bahan digital di untuk dipaparkan.
untuk Create new account. Dashboard.
* Semak e-mel untuk
mengaktifkan akaun.


Demi memesrakan penggunaan ePelangi+, halaman-halaman berkaitan di dalam buku ditanda dengan ikon
sebagai bahan cadangan PdPc.

Bahan Digital Penerangan
Cadangan aktiviti kepada guru untuk merancang sesi PdPc harian sejajar dengan
Strategi RPH
aktiviti modul PBD buku ini
Edisi Guru Salinan lembut edisi guru berjawapan
Praktis Ekstra
Soalan latihan tambahan mengikut bab untuk menguji kefahaman murid
Praktis Ekstra
Panduan PEKA & Tugasan PEKA Panduan pentaksiran kerja amali serba lengkap berserta tugasan amali untuk setiap
Panduan PEKA & Tugasan PEKA Eksperimen Wajib
Carta Mengajar
Bahan mengajar yang berwarna dan menarik untuk mempermudah proses
Carta Mengajar pembelajaran murid
Aktiviti Interaktif
Soalan latihan bersifat interaktif untuk menguji pemahaman murid dalam topik-topik
Aktiviti Interaktif tertentu

Makmal Sains Maya Aktiviti pembelajaran bersifat interaktif untuk membantu dan membimbing murid
Makmal Sains memahami kemahiran proses sains dan pelaksanaan eksperimen wajib secara maya
Maya
Carta Interaktif
Carta mengajar yang bersifat interaktif bagi menerangkan sesuatu topik dengan lebih
Carta Interaktif menarik

Video Eksperimen
Video yang menerangkan eksperimen untuk mengukuhkan pemahaman murid
Video Eksperimen

Ciri-ciri ekstra (kod QR) di bahagian PBP-STEM buku ini:
Kuiz gamifikasi untuk membantu guru menilai penguasaan konsep murid dalam
e-Kuiz
pembelajaran berasaskan projek
Cadangan langkah-langkah Cadangan langkah-langkah untuk memudahkan guru memberikan panduan kepada
membina produk murid dalam mereka bentuk produk

Keistimewaan Amali Proses Sains



Tingkatan 4-5





KANDUNGAN
Halaman Kandungan yang informatif dengan
EKSPERIMEN WAJIB Makmal Sains Maya Panduan & 1 – 37 penandaan ikon bagi pelbagai bahan digital yang
Tugasan PEKA
PENTAKSIRAN BILIK DARJAH
BAB disediakan dalam buku ini.
1 Langkah Keselamatan di dalam Makmal Konsep Ekstra Nota 38
Peta
Safety Measures in the Laboratory
No. Jenis Aktiviti Tajuk Aktiviti Halaman The Contents page is informative with icon markings for
1.1 Perbincangan Peralatan Perlindungan Diri Aktiviti Interaktif Video 39 the various digital materials provided in the book.
Discussion Personal Protective Equipment
1.2 Perbincangan Jenis Pembahagian Bahan Sisa 41
Discussion Types of Waste Disposal
1.3 Perbincangan Cara Mengurus Bahan Sisa Biologi 42
Discussion The Way to Manage Biological Waste Substances
1.4 Perbincangan Langkah Mengurus Kemalangan di dalam Makmal 44
Discussion Steps to Handle Accidents in the Laboratory
1.5 Perbincangan Jenis Alat Pemadam Kebakaran 45
Discussion Types of Fire Extinguishers
1.6 Perbincangan Kaedah Penggunaan Pemadam Kebakaran 46
Discussion Ways to Use a Fire Extinguisher
Praktis SPM Praktis Ekstra Cabaran 47
Fokus Pertama Buku Eksperimen Wajib Khas untuk Pentaksiran PEKA
KBAT Enrolment key
BAB
2 Bantuan Kecemasan Konsep Ekstra Nota 49
Peta
Emergency Help
No. Jenis Aktiviti Tajuk Aktiviti Halaman
2.1 Perbincangan Resusitasi Kardiopulmonari 50
Discussion Cardiopulmonary Resuscitation Halaman permulaan bahagian Eksperimen Wajib
Eksperimen Wajib 52 disertakan:
2.2 Perbincangan Heimlich Manoeuvre
Heimlich Manoeuvre
Discussion
Praktis SPM Praktis Ekstra Cabaran 53
KBAT Enrolment key
(i) Senarai Semak terperinci untuk membuat
BAB
3
Senarai Semak Konsep Ekstra Nota 56
Teknik Mengukur Parameter Kesihatan Badan
Peta
Techniques of Measuring the Parameters of Body Health semakan atau pemeriksaan bagi setiap
Tugasan
No.
No. Jenis Aktiviti Tajuk Eksperimen PEKA Buku Teks SP TP Tarikh Halaman Halaman Eksperimen Wajib yang tersenarai dalam DSKP
Tajuk Aktiviti
3.1 1 Perbincangan Mengukur Suhu Badan Menggunakan Teknik yang Betul
Kadar Denyutan Nadi Manusia
Discussion Bab 3 Info 57
Berdasarkan Jantina Measure the Body Temperature with the Correct Technique 3.2.2 4, 5 2 (ii) Tugasan PEKA yang bertepatan dengan setiap
Menginterprestasi Suhu Badan
Perbincangan
3.2 Human Pulse Rate Based on Gender (ms 35 – 30) 59
Discussion Interpret Body Temperature
2 Kadar Denyutan Nadi Manusia
3.3 Perbincangan Mengenal Pasti Titik Nadi pada Badan Bab 3 3.2.2 4, 5 60 5 Eksperimen Wajib yang disediakan dalam kod
Berdasarkan Umur
Discussion Identify the Pulse Points on the Body (ms 53 – 46)
Human Pulse Rate Based on Age
3.4 Perbincangan Mengukur Tekanan Darah dan Menginterpretasi Bacaan QR.
3 Discussion Measuring Blood Pressure and Interpreting the Readings Bab 3 Aktiviti Interaktif 61
Kadar Denyutan Nadi Manusia
3.5 Berdasarkan Aktiviti Fizikal (ms 63 – 57) 3.2.2 4, 5 8
Perbincangan
Menentukan dan Menginterpretasi Indeks Jisim Badan
Human Pulse Rate Based on Physical Activity Aktiviti Interaktif Info 63
Discussion
Determining and Interpreting Body Mass Index
4 Membandingkan Kekuatan Tulang yang The opening page of the Compulsory Experiment section
Padat dan Tulang yang Berongga
Praktis SPM Bab 6 Praktis Ekstra Cabaran 65
KBAT Enrolment key
Differentiate the Strength of Compact Bones (ms 95 – 83) 6.1.6 4, 5 11 includes:
and Hollow Bones
5 Pola Pertumbuhan Tumbuhan iii © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. (i) detailed Checklist to conduct a review or inspection for
Plant Growth Pattern Bab 6 6.3.4 4, 5 15
(ms 102 – 112)
each Compulsory Experiment listed in the DSKP
6 Kekerasan Aloi Berbanding Logam Tulen
Hardness of Alloy as Compared to Pure Metal Bab 9 9.1.2 4, 5 19 (ii) PEKA assignment that corresponds with each
(ms 148 – 154)
Compulsory Experiment provided in the QR code.
7 Ketahanan Aloi terhadap Kakisan
Berbanding Logam Tulen Bab 9
Resistance of Alloy to Corrosion as Compared (ms 177 – 183) 9..1.2 4, 5 23
to Pure Metal
8 Pecutan Disebabkan oleh Graviti
Acceleration Due to Gravity Bab 11 11.3.1 4, 5 26
(ms 177 – 183)
9 Jatuh Bebas dan Bukan Jatuh Bebas
Free Fall and Non-Free Fall Bab 11 11.3.3 4, 5 30 Eksperimen Wajib dirancang mengikut kandungan
(ms 177 – 183)
10 Hubungan antara Inersia dengan Jisim DSKP dan Panduan PEKA Sains SPM (kod 1511)
Relationship between Inertia and Mass Bab 11 11.4.3 4, 5 34
Sains Tingkatan 4 Eksperimen Wajib (ms 177 – 183)
mulai tahun 2021. Setiap Eksperimen Wajib ditandai
Tarikh:
Standard Kandungan 3.2 Kadar Denyutan Nadi
Wajib 1 Human Pulse Rate Based on Gender
Eksperimen Kadar Denyutan Nadi Manusia Berdasarkan Jantina Pendekatan inkuiri halaman buku teks, Standard Pembelajaran (SP) dan
Buku Teks ms 38 SP3.2.2 TP4, 5 Tahap Penguasaan (TP) sebagai rujukan.
Pernyataan Adakah kadar denyutan nadi manusia berbeza mengikut jantina? The Compulsory Experiments are designed in accordance
masalah
Problem statement Does the human pulse rate differ according to gender?
K1P1 Pernyataan masalah with the DSKP’s content and the SPM Science PEKA Guide
Tujuan Menyiasat kesan jantina ke atas kadar denyutan nadi manusia. (code 1511) starting in 2021. Each Compulsory Experiment
Aim
To study the effect of gender on the human pulse rate. is marked with a textbook page, Learning Standard (LS) and
Eksperimen Wajib Hipotesis Kadar denyutan nadi perempuan lebih tinggi daripada kadar denyutan nadi lelaki. Performance Level (PL) for reference.
K1P2 Tujuan eksperimen
Hypothesis
Females have higher pulse rate compared to males.
K1P3 Hipotesis
Pemboleh ubah (a) dimanipulasikan : Jantina / Gender
Variables manipulated
(b) bergerak balas : Kadar denyutan nadi / Pulse rate
responding
(c) dimalarkan : Umur, tempoh masa dan aktiviti fizikal Setiap soalan dalam Eksperimen Wajib ditandai
constant Age, time period and physical activity
K5P1 Konstruk (K) dan Petunjuk Prestasi (P) bertujuan
K1P4 Mengawal pemboleh ubah
K5P2 untuk menilai skor murid. Jadual penskoran juga
Radas Jam randik / Stopwatch
Apparatus K1P5 Bahan dan radas
K5P3 K5P3 Membincangkan kesahan data disediakan untuk memudahkan catatan skor.
Prosedur
K5P4 Letakkan jari di titik nadi
Procedure
di pergelangan tangan Each question in the Compulsory Experiment is marked with
TP Position the fingers at the
pulse point at the wrist
Constructs (C) and Performance Indicators (P) aimed at
evaluating students’ scores. A scoring table is also provided
to make scoring easier.
K1P7 Kebolehan melukis dan melabel radas dan bahan dengan susunan yang betul
1. Jalankan aktiviti ini dalam dua kumpulan, iaitu kumpulan lelaki dan perempuan.
Conduct the activity in two groups, which are male and female.
2. Ambil bacaan denyutan nadi setiap murid dalam masa 1 minit seperti yang ditunjukkan di
atas.
Take the pulse reading of each student within 1 minute as shown above.
3. Catatkan bacaan denyutan nadi semua murid lelaki dan perempuan di dalam kelas di dalam
jadual.
Record the pulse readings of all male and female students in the class in the table.
4. Hitungkan purata denyutan nadi setiap jantina.
Calculate average pulse rate of each gender.
Kaedah 1. Aktiviti ini dijalankan dalam dua kumpulan, iaitu kumpulan lelaki dan perempuan. © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.
Method The activity was conducted in two groups, which are male and female.
2. Bacaan denyutan nadi setiap murid diambil dalam masa 1 minit seperti yang ditunjukkan
di atas.
© Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. 2

Fokus Kedua Buku Pentaksiran Bilik Darjah (PBD)


BAB Pentaksiran Bilik Darjah PBD Halaman permulaan bab disertakan nota dalam
BAB
1 Langkah Keselamatan di dalam Makmal bentuk infografik yang memfokuskan konsep
penting. Peta konsep yang mudah juga disediakan
Safety Measures in the Laboratory
dalam kod QR pada halaman ini sebagai intro bab.
Infografik Peta Konsep Nota Ekstra The chapter opening page includes notes in the form of
Peralatan Perlindungan Diri infographics that focus on important concepts. A simple
Personal Protective Equipment
concept map is also provided in the QR code on this page as a
chapter intro.
Topeng muka
Face mask
Sains Tingkatan 4 PBD Bab 1




Tarikh: Aktiviti Inkuiri dan Aktiviti Perbincangan yang
Standard Kandungan 1.1 Sistem saraf manusia Buku Teks ms 4 – 5
Aktiviti 1.1 Peralatan Perlindungan Diri Masteri menerapkan pelbagai strategi pembelajaran seperti
Perbincangan Personal Protective Equipment
masteri, kontekstual, konstruktivisme dan PAK-
21 dirancang dengan rapi demi memperkasakan
Tarikh:
Standard Kandungan 5.1 Pembahagian Sel Buku Teks ms 80 – 83 pembelajaran dan pemudahcaraan (PdPc). Bagi
Pemadam api ABC
Aktiviti 5.5 ABC fire extinguisher Penemuan inkuiri
Perbandingan antara Mitosis dengan Meiosis
Inkuiri Comparison between Mitosis and Meiosis setiap aktiviti, halaman buku teks dan Standard
• Digunakan untuk semua jenis kebakaran kecuali kebakaran akibat logam dan gas Kandungan (SK) ditandai untuk rujukan.
Used for all types of fire except metal and gas fires
• Tidak berbahaya kepada manusia dan haiwan
Not harmful to humans and animals Inquiry Activities and Discussion Activities that apply
• Tidak mencemarkan tanah
Does not pollute the soil
• Diselenggara sekurang-kurangnya sekali setahun various learning strategies such as mastery, contextual,
Pentaksiran Bilik Darjah pembelajaran dan pemudahcaraan (PdPc). For each activity,
Maintained at least once a year
• Dapat menghalang api daripada merebak semula kerana kelembapan yang lama constructivism and PAK-21 are carefully planned to enhance
Can prevent fire from spreading again due to prolonged moisture
© Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. 38 38 textbook page and Content Standard (CS) are marked for
reference.
Sains Tingkatan 4 PBD Bab 1
Tarikh:
Standard Kandungan 1.2 Pembuangan Bahan SIsa Buku Teks ms 9
Aktiviti 1.4 Langkah Mengurus Kemalangan di dalam Makmal Masteri
Perbincangan Steps to Handle Accidents in the Laboratory
PAK-21 Role Play
1. Langkah untuk mengurus kemalangan tumpahan bahan kimia di dalam makmal: SP 1.2.4 TP 1
Steps to manage chemical spillage accidents in the laboratory:
i-THINK Peta Alir
1. Memberitahu guru 2. Melarang murid 3. Menggunakan Setiap soalan dalam Aktiviti Bahagian PBD ditandai
atau pembantu masuk ke kawasan pasir sebagai
tumpahan. sempadan untuk
makmal dengan Prohibit dengan Standard Pembelajaran (SP) dan Tahap
students menyekat tumpahan itu
segera. from entering the spillage area daripada merebak.
Inform teacher Use sand to Penguasaan (TP) yang bersesuaian.
or laboratory assistant form a boundary to prevent the
immediately. spillage from spreading.
Each question in the PBD Section Activity is marked with the
appropriate Learning Standard (LS) and Performance Level
Kaut Buang
4. tumpahan 5. dengan
bahan kimia. selamat. (PL).
Scoop the Dispose it safely.
chemical spillage.
49 © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.
Pentaksiran Bilik Darjah 2. Apakah maksud keracunan merkuri dan simptomnya? SP 1.2.4 TP 2
What is the meaning of mercury poisoning and its symptoms?

Keracunan merkuri berlaku apabila seseorang tersentuh atau berlakunya peresapan melalui kulit dalam kuantiti

tertentu. Simptomnya termasuklah sesak nafas dan pengsan.
Mercury poisoning happens when someone touches it or it absorbs through the skin in certain quantities. The symptoms include
difficulty in breathing and fainting.
3. Langkah untuk mengurus kemalangan tumpahan merkuri di dalam makmal: SP 1.2.4 TP 1
Steps to manage mercury spillage accidents in the laboratory:
i-THINK Peta Alir
Melarang 3. Menabur
2.
1. Memberitahu guru sulfur 4. Hubungi Soalan yang berbentuk i-THINK ditandai dengan
murid masuk
atau pembantu makmal ke kawasan untuk menutupi Jabatan
dengan segera. tumpahan. tumpahan Bomba jelas.
Inform teacher Prohibit merkuri. Contact the
i-Think Peta Alir
or laboratory assistant students from Use sulphur Fire
immediately. entering the spillage to cover the spillage department . The questions in the form of i-THINK are clearly marked.
area. of mercury.

4. Apakah perkara pertama yang perlu anda lakukan jika mata rakan anda terkena bahan kimia? SP 1.2.4 TP 3
What is the first thing that should be done if your friend’s eye gets splashed by a chemical substance? KBAT Mengaplikasi
Bawa rakan anda untuk mencuci mata dengan kuat dengan air selama 15 – 20 minit.
Bring your friend to vigorously wash the eye by running water onto it for 15 – 20 minutes.
© Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. 44
© Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.

Praktis SPM Praktis SPM dalam bentuk objektif (Kertas 1) dan
subjektif (Kertas 2) disediakan di belakang setiap
bab. Jawapan bagi Praktis SPM disediakan dalam
kod QR di muka surat akhir setiap bab.
SPM Practice with objective (Paper 1) and subjective (Paper
2) questions is provided at the end of each chapter. Answers
Praktis Sumatif
Jawapan for SPM Practice are provided in the QR code on the last page
of each chapter.







Video Info Model 3D
Pakej Resos Digital
Bahan digital untuk pembelajaran ekstra murid
disediakan dalam kod QR di merata tempat buku,
seperti Info, Video, Peta Konsep, Model 3D dan
Peta Konsep Cabaran KBAT.
Digital Resource Package
Digital materials for extra learning of students are provided
throughout the book in QR codes, such as Info, Videos, Concept
Cabaran KBAT & Map, 3D Models and Cabaran KBAT.
Jawapan






Pelangi Online Test (POT) merupakan portal
ujian (objektif) di platform ePelangi+ untuk
membenarkan murid membuat penilaian kendiri
setiap bab. Pentaksiran Tingkatan 4 dan Pentaksiran
SPM juga disediakan kepada murid Tingkatan 4
dan Tingkatan 5 masing-masing. Untuk mengakses
portal ini, murid dikehendaki mengikut langkah-
langkah berikut:
1. Imbas kod QR atau layari link bagi POT untuk
Create a new account.
2. *Semak e-mel untuk mengaktifkan akaun.
3. Log in ke akaun anda.

https://qr.pelangibooks.com/?u=POTKIM4 4. Masukkan Enrolment Key yang boleh dijumpai di
halaman akhir setiap bab buku.
5. Mulakan ujian!

Pelangi Online Test (POT) is a test portal (objective) on
the ePelangi+ platform that enables students to evaluate
each chapter for themselves. Students in Forms 4 and 5 are
Enrolment key
xxxxxxxxxx also given access to the Form 4 Assessment and the SPM
Assessment, respectively. The steps below must be taken by
students in order to access this portal:
1. Scan the QR code or visit the link for POT to Create a new
account.
2. *Check email to activate your account.
3. Log in to your account.
4. Enter the Enrolment Key, which can be found at the end
of each chapter of the book.
5. Begin the test!






© Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.

Fokus Ketiga Buku Pembelajaran Berasaskan Projek (PBP-STEM)




Halaman permulaan bahagian Pembelajaran
Pembelajaran Berasaskan Berasaskan Projek bermula dengan huraian ringkas
Projek (PBP) S T E M tentang dua pendekatan atau model penting yang
PBP melalui model 5E / PBL through the 5E model lazim diguna pakai dalam Pembelajaran Berasaskan
5 fasa urutan pengajaran yang menggalakkan proses pembelajaran kolaboratif dan aktif dalam kalangan murid Projek (STEM), iaitu Model 5E dan Model EDP
untuk membina pemahaman mereka sendiri daripada pengalaman dan idea baharu.
A 5-phase teaching sequence that promotes collaborative, active learning process in students to build their own understanding from experience
and new ideas. (Engineering Design Process).
The opening page of the Project-Based Learning section
begins with a brief description of two important approaches
or models commonly used in Project-Based Learning (STEM),
namely the 5E Model and the EDP Model (Engineering
Melibatkan Meneroka Menerangkan Menghuraikan Menilai Design Process).
Engage Explore Explain Elaborate Evaluate
Mewujudkan perkaitan Membentangkan Meningkatkan Membina Menilai pembelajaran
– Membantu murid kandungan – pemahaman pembelajaran baharu – Membantu murid
menentukan keperluan Membantu murid – Membantu murid – Membantu murid mentaksirkan
untuk mempelajari memahami konsep, mengekspresikan mengaplikasikan pembelajaran selaras
konsep baharu. proses/ prosedur, fakta pembelajaran baharu pembelajaran terdahulu dengan matlamat.
Establish relevancy – atau prinsip tertentu. dan memberikan dan memperoleh yang Assess learning – Help
Help students determine Present the content – petunjuk. baharu. students measure learning
the need of learning new Help students understand the Improve understanding – Construct new learning – against its corresponding
concepts. concepts, process/ Help students express Help students apply goals.
procedures, facts or new learning and prior learning and
principles. provide guidance. acquire new learning.
PBP melalui Model EDP / PBL through the Engineering Design Process (EDP) Model
Proses penyelesaian masalah untuk menghadapi dan menangani cabaran dalam mereka cipta yang melibatkan
Sains Tingkatan 4 Pembelajaran Berasaskan Projek
satu urutan langkah.
Standard Kandungan 1.3 Pemadam Kebakaran SP 1.3.4 TP 6 PAK-21 STEM Setiap aktiviti dalam bahagian PBP-STEM ditandai
Pembelajaran Berasaskan Projek 1 dengan SP (Standard Pembelajaran) dan Tahap
A problem-solving process to approach and solve design challenges that involve a series of steps.
Mengenal
Mereka
Objektif: Mencipta satu alat pemadam kebakaran ringkas yang berfungsi dengan menggunakan bahan yang boleh Penguasaan (TP) yang setara. Untuk aktiviti yang
Meneroka
Mereka cipta
pasti masalah
didapati di rumah. Explore bentuk Create
Identify the
Design
Objective: Create a simple fire extinguisher that works by using materials available at home. menggunakan model 5E, setiap langkah disertakan
problem
Tugasan ini menggunakan langkah yang terdapat dalam Engineering Design Process (EDP).
This assignment is using steps in Engineering Design Process (EDP). arahan ringkas.
Permasalahan / Problem
Dapur menyimpan pelbagai bahan mudah terbakar seperti tepung, gula, minyak dan sebagainya. Kehadiran Each activity in the PBP-STEM section is marked with an
bahan api juga boleh menjadi punca kebakaran di rumah.
The kitchen contain a variety of flammable substances such as flour, sugar, oil and so on. The presence of fuel can also serve as a source of fire associated LS (Learning Standard) and Performance Level
Memperbaik
Menguji
at home. Try Out Improve
Tugasan ini dilaksanakan dalam kumpulan berdua. / This assignment is performed in groups of two. (PL). For activities that use the 5E model, each step includes a
Mengenal pasti masalah brief instruction.
Identify the problem
1. Apakah perkara yang perlu kamu lakukan?
What are the things you should do?
1 © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.
• Membina model pemadam kebakaran.
Build a fire extinguisher model.
• Menentukan jenis model pemadam kebakaran ialah jenis karbon dioksida.
Determine the type of fire extinguisher model is carbon dioxide type.
• Mengenal pasti bahan-bahan yang boleh digunakan untuk menghasilkan gas karbon dioksida.
Identify the materials that can be used to produce carbon dioxide gas.
2. Apakah ciri-ciri produk yang ingin kamu hasilkan?
What are the characteristics of the product you want to produce?
• Berkeupayaan untuk memadamkan kebakaran kecil.
Capable of extinguishing small fires.
• Diperbuat daripada bahan-bahan berkos rendah dan mudah diperoleh.
Made from low cost and easily available materials.
Meneroka
Pembelajaran Berasakan Projek (a) Pautan / Link:
Explore
1. Mencari maklumat di Internet. / Find information on the Internet.
https://qr.pelangibooks.com/?u=ayBsj0Sl
Maklumat yang diperoleh daripada video ini:
Information obtained from this video:
Tindak balas serbuk bikarbonat dengan cuka menghasilkan gas karbon dioksida.
Reaction between bicarbonate powder with vinegar produces carbon dioxide gas.
(b)
Pautan / Link:
https://qr.pelangibooks.com/?u=8jNendES
Maklumat yang diperoleh daripada video ini:
Information obtained from this video:
Model alat pemadam kebakaran ringkas.
Simple Fire Extinguisher Model
(c) Pautan / Link:
https://qr.pelangibooks.com/?u=tlNCZOa6
Maklumat yang diperoleh daripada video ini:
Information obtained from this video:
DIY alat pemadam kebakaran ringkas
Simple DIY fire extinguisher
© Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. 2
© Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.

KANDUNGAN







EKSPEriMEn WAjib Aktiviti interaktif/ Makmal Sains Maya Panduan PEKA Video 1 – 62
& Tugasan PEKA
Video Eksperimen
PEnTAKSirAn biliK DArjAh

BAB
1 Mikroorganisma Model 3D Video Konsep 63
Peta
Microorganisms
No. Jenis Aktiviti Tajuk Aktiviti Halaman

1.1 Perbincangan Pelbagai Jenis Mikroorganisma Carta Mengajar/ 64
Discussion Various Types of Microorganisms Aktiviti interaktif
1.2 Perbincangan Aplikasi Mikroorganisma Berfaedah dalam Kehidupan Harian Video
Discussion Applications of Useful Microorganisms in Daily Life 68
1.3 Perbincangan Potensi Kegunaan Mikroorganisma dalam Bioteknologi dan Kelestarian Alam Sekitar 70
Discussion Potential Use of Microorganisms in Biotechnology and Sustainability of the Environment
1.4 Perbincangan Teknik Aseptik 72
Discussion Aseptic Techniques
1.5 Perbincangan Kaedah Rawatan Penyakit Berjangkit 73
Discussion Methods of Treating Infectious Diseases
jawapan
Praktis SPM Praktis Ekstra Praktis SPM Cabaran 74
KbAT Enrolment key

BAB
2 nutrisi dan Teknologi Makanan Konsep 77
Peta
Nutrition and Food Technology
No. Jenis Aktiviti Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. Halaman
Tajuk Aktiviti
2.1 Perbincangan Gizi Seimbang 78
Discussion Balanced Diet Aktiviti interaktif info
2.2 Perbincangan Nilai Kalori bagi Kelas Makanan yang Berlainan 79
Discussion Calorific Values of Different Classes of Food
2.3 Perbincangan Kesan Pengambilan Jumlah Kalori yang Tidak Menepati Keperluan Individu 80
Discussion Effects of Consuming Total Calories that Do Not Meet Individual Requirements
2.4 Perbincangan Makronutrien dan Mikronutrien 81
Discussion Macronutrients and Micronutrients
2.5 Perbincangan Fungsi Nutrien dan Kesan Kekurangan Nutrien 82
Discussion Functions of Nutrients and Effects of Nutrient Deficiency
2.6 Perbincangan Kitar Nitrogen 84
Discussion Nitrogen Cycle Carta Mengajar
2.7 Perbincangan Cara Meningkatkan Kualiti dan Kuantiti Pengeluaran Makanan Negara 86
Discussion Ways to Increase the Quality and Quantity of National Food Production
2.8 Perbincangan Kesan Penggunaan Racun Serangga dan Kawalan Biologi 87
Discussion Effects of Using Pesticides and Biological Controls
2.9 Perbincangan Teknologi Pemprosesan Makanan 88
Discussion Food Processing Technology
2.10 Perbincangan Bahan Kimia yang Digunakan dalam Pemprosesan Makanan dan Impaknya terhadap
Discussion Kesihatan 90
Chemical Substances Used in Food Processing and their Impacts on Health
2.11 Perbincangan Makanan Kesihatan dan Suplemen Kesihatan 91
Discussion Health Foods and Health Supplements
jawapan
Praktis SPM Praktis Ekstra Praktis SPM Cabaran 93
KbAT Enrolment key


© Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. ii ii © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.

BAB
3 Kelestarian Alam Sekitar Konsep 96
Peta
Sustainability of the Environment

No. Jenis Aktiviti Tajuk Aktiviti Halaman

3.1 Perbincangan Jejak Karbon 97
Discussion Carbon Footprint

3.2 Perbincangan Jejak Karbon dan Tapak Tangan Karbon bagi Sesuatu Produk 98
Discussion Carbon Footprint and Carbon Handprint of a Product


3.3 Perbincangan Kitar Hayat Produk 100
Discussion Product Life Cycle


3.4 Perbincangan Mikroplastik dalam Rantaian Makanan 101
Discussion Microplastics in the Food Chain


3.5 Perbincangan Jenis dan Punca Pencemaran Alam Sekitar 101
Discussion Types and Sources of Environmental Pollution Carta Mengajar

3.6 Inkuiri Mengkaji Tahap Pencemaran Air daripada Sisa Domestik 103
Inquiry To Study the Water Pollution Level from Domestic Waste

3.7 Perbincangan Kaedah Pembersihan Air yang Tercemar menggunakan Teknologi Hijau 105
Discussion A Purification Method for Contaminated Water using Green Technology

3.8 Perbincangan Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.
Peranan Setiap Individu dalam Mengurus Sumber Semula Jadi untuk Mengekalkan
Discussion Keseimbangan Alam Sekitar 106
The Role of Individuals in Managing Natural Resources to Maintain the Balance in the
Environment


jawapan
Praktis SPM Praktis Ekstra Praktis SPM Cabaran 107
KbAT Enrolment key

BAB
4 Kadar Tindak balas Konsep 109
Peta
Rate of Reaction

No. Jenis Aktiviti Tajuk Aktiviti Halaman

4.1 Perbincangan Tindak Balas Cepat dan Tindak Balas Perlahan dalam Kehidupan Harian 110
Discussion Fast Reactions and Slow Reactions in Daily Life

4.2 Inkuiri Menentukan Kadar Tindak Balas 112
Inquiry Determining the Rate of Reaction

4.3 Perbincangan Aplikasi Konsep Kadar Tindak Balas dalam Kehidupan Harian 115
Discussion Applications of the Concept of Rate of Reaction in Daily Life

4.4 Perbincangan Aplikasi Konsep Kadar Tindak Balas dalam Industri 117
Discussion Applications of the Concept of Rate of Reaction in Industries Carta Mengajar


jawapan
Praktis SPM Praktis Ekstra Praktis SPM Cabaran 118
KbAT Enrolment key


© Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. iii iii © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.

BAB
5 Sebatian Karbon Video Konsep 121
Peta
Carbon Compunds
No. Jenis Aktiviti Tajuk Aktiviti Halaman


5.1 Perbincangan Sebatian Karbon dalam Alam 122
Discussion Carbon Compounds in Nature

5.2 Perbincangan Kitar Karbon 123
Discussion Carbon Cycle

5.3 Perbincangan Sebatian Hidrokarbon dalam Alam 124
Discussion Hydrocarbon Compounds in Nature
5.4 Inkuiri Proses Penyulingan Berperingkat Petroleum 125
Inquiry The Fractional Distillation Process of Petroleum

5.5 Perbincangan Alkana dan Alkena 127
Discussion Alkanes and Alkenes

5.6 Inkuiri Proses Penyediaan Alkohol 129
Inquiry Alcohol Preparation Process


5.7 Inkuiri Penghasilan Etanol Tulen melalui Proses Penyulingan 131
Inquiry Production of Pure Ethanol through Distillation Process

5.8 Inkuiri Sifat Fizik dan Sifat Kimia Alkohol 133
Inquiry The Physical and Chemical Properties of Alcohol

Kegunaan Alkohol dalam Kehidupan Harian
5.9 Perbincangan Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. 136
Discussion The Uses of Alcohol in Daily Life
5.10 Perbincangan Kesan Pengambilan Alkohol secara Berlebihan info 137
Discussion Effects of Excessive Alcohol Consumption

5.11 Perbincangan Perbandingan antara Lemak Tepu dengan Lemak Tak Tepu 138
Discussion Comparison between Saturated Fats and Unsaturated Fats

5.12 Inkuiri Kelapa Sawit dan Penghasilan Minyak Sawit di dalam Makmal 139
Inquiry Oil Palm and Production of Palm Oil in the Laboratory

5.13 Perbincangan Pengekstrakan Minyak Sawit secara Industri Aktiviti interaktif 141
Discussion Palm Oil Extraction in Industry

5.14 Perbincangan Mengenal Pasti Komponen Minyak Sawit dan Membandingkan dengan Minyak
Discussion Sayuran 142
Identify the Components of Palm Oil and Compare with Vegetables Oils

5.15 Perbincangan Sifat Kimia Minyak Sawit dan Proses Pengemulsian 143
Discussion Chemical Properties of Palm Oil and Emulsification Process

5.16 Perbincangan Kegunaan Minyak Kelapa Sawit dan Nutriennya 144
Discussion Uses of Palm Oil and Its Nutrients

5.17 Perbincangan Tindakan Pencucian Sabun Carta Mengajar/ Model 3D 145
Discussion Cleansing Action of Soap Aktiviti interaktif

jawapan
Praktis SPM Praktis Ekstra Praktis SPM Cabaran 146
KbAT Enrolment key




© Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. iv iv © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.

BAB
6 Elektrokimia Model 3D Konsep 148
Peta
Electrochemistry

No. Jenis Aktiviti Tajuk Aktiviti Halaman

6.1 Perbincangan Sel Elektrolitik Aktiviti interaktif 149
Discussion Electrolytic Cell
6.2 Inkuiri Elektrolisis bagi Sebatian Ion dalam Pelbagai Keadaan 150
Inquiry Electrolysis of Ionic Compounds in Various Conditions Carta Mengajar
6.3 Inkuiri Faktor yang Mempengaruhi Hasil Elektrolisis Larutan Akueus (Kedudukan Ion dalam
Inquiry Siri Elektrokimia) 153
Factor Affecting the Products of Electrolysis in Aqueous Solution (Position of Ions in the
Electrochemical Series)
6.4 Inkuiri Faktor yang Mempengaruhi Hasil Elektrolisis Larutan Akueus (Kepekatan Elektrolit) 156
Inquiry Factor Affecting the Products of Electrolysis in Aqueous Solution (Concentration of Electrolyte)
6.5 Inkuiri Faktor yang Mempengaruhi Hasil Elektrolisis Larutan Akueus (Jenis Elektrod) Video 158
Inquiry Factor Affecting the Products of Electrolysis in Aqueous Solution (Types of Electrode)
6.6 Inkuiri Proses Penyaduran Logam secara Elektrolisis 160
Inquiry Process of Electroplating Metals using Electrolysis
6.7 Inkuiri Penulenan Logam 162
Inquiry Purification of Metals
6.8 Inkuiri Sel Ringkas 163
Inquiry Simple Cell

jawapan
Praktis SPM Praktis Ekstra Praktis SPM Cabaran 164
KbAT Enrolment key


BAB Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.
7 Cahaya dan Optik Carta Mengajar Konsep 166
Peta
Light and Optics

No. Jenis Aktiviti Tajuk Aktiviti Halaman

7.1 Perbincangan Kanta Cembung dan Kanta Cekung 167
Discussion Convex Lenses and Concave Lenses
7.2 Inkuiri Menunjukkan Kanta Cembung Sebagai Kanta Penumpu dan Kanta Cekung Sebagai
Inquiry Kanta Pencapah 168
To Show the Convex Lens as a Converging Lens and the Concave Lens as a Diverging Lens
7.3 Inkuiri Panjang Fokus bagi Kanta Cembung 169
Inquiry Focal Length of a Convex Lens

7.4 Perbincangan Mendefinisikan Istilah Optik 170
Discussion Define the Optical Terms
7.5 Perbincangan Menentukan Ciri Imej Melalui Gambar Rajah Sinar 171
Discussion Determine the Characteristics of Image Using Ray Diagrams Aktiviti interaktif / Carta interaktif

7.6 Perbincangan Pembentukan Imej Akhir oleh Mikroskop dan Teleskop 173
Discussion Formation of the Final Image by a Microscope and Telescope Simulasi
7.7 Inkuiri Mereka Bentuk dan Membina Teleskop Ringkas 175
Inquiry To Design and Build a Simple Telescope
7.8 Perbincangan Aplikasi Kanta dalam Peralatan Optik info 177
Discussion The Application of Lenses in Optical Instruments
jawapan
Praktis SPM Praktis Ekstra Praktis SPM Cabaran 179
KbAT Enrolment key




© Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. v v © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.

BAB
8 Daya dan Tekanan Carta Mengajar Konsep 181
Peta
Force and Pressure

No. Jenis Aktiviti Tajuk Aktiviti Halaman

8.1 Perbincangan Konsep Tekanan dalam Bendalir dalam Sesuatu Sistem Tertutup 182
Discussion Concept of Pressure in Fluids in an Enclosed System
8.2 Perbincangan Prinsip Operasi Sistem Hidraulik 183
Discussion Operating Principle of Hydraulic System Simulasi
8.3 Perbincangan Aplikasi Prinsip Operasi Sistem Hidraulik Aktiviti interaktif
Discussion Applications of Operating Principle of Hydraulic System 184

8.4 Perbincangan Prinsip Bernoulli info 186
Discussion Bernoulli’s Principle
8.5 Inkuiri Hubungan antara Halaju Bendalir dengan Tekanan 187
Inquiry Relationship between Fluid Velocity and Pressure
8.6 Perbincangan Aplikasi Prinsip Bernoulli 189
Discussion Application of Bernoulli’s Principle

jawapan
Praktis SPM Praktis Ekstra Praktis SPM Cabaran 191
KbAT Enrolment key

BAB
9 Teknologi Angkasa lepas Konsep 192
Peta
Space Technology

No. Jenis Aktiviti Tajuk Aktiviti Halaman

Jenis-Jenis Orbit Satelit
9.1 Perbincangan Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. Aktiviti interaktif 193
Discussion The Types of Satellite Orbits
9.2 Perbincangan Kedudukan Apogi dan Perigi Satu Satelit dalam Orbit Elips 195
Discussion The Position of the Apogee and Perigee of a Satellite in an Elliptical Orbit
9.3 Perbincangan Hubungan antara Ketinggian Orbit dengan Halaju Satelit 195
Discussion Relationship between the Altitude of the Orbit and the Velocity of the Satellite
9.4 Perbincangan Pelancaran Satelit 196
Discussion Satellite Launching

9.5 Perbincangan Fungsi Stesen Angkasa info 197
Discussion Function of a Space Station
9.6 Perbincangan Sistem Penentu Sejagat 199
Discussion Global Positioning System, GPS Carta Mengajar

jawapan
Praktis SPM Praktis Ekstra Praktis SPM Cabaran 200
KbAT Enrolment key


PEMbElAjArAn bErASASKAn PrOjEK (PbP–STEM) 201
Bab Tajuk Aktiviti Halaman

5 Menghasilkan Gas Metana daripada Sisa Makanan Kantin Sekolah 202
Producing Methane Gas from School Canteen Food Waste

6 Menghasilkan Tenaga Elektrik daripada Pelbagai Sumber 205
Generating Electricity from a Variety of Sources

8 Mereka Bentuk Alat menggunakan Prinsip Tekanan dalam Bendalir 208
Design a Tool using the Principle of Pressure in Fluids




© Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. vi vi © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.

Pentaksiran Kerja Amali (PEKA)

Eksperimen Wajib







Senarai Semak Panduan PEKA
& Tugasan PEKA
Tugasan
No. Tajuk Eksperimen Buku Teks SP TP Tarikh Halaman
PEKA
1 Kewujudan Mikroorganisma
The Presence of Microorganisms Bab 1 1.1.2 4, 5 2
(ms 17 – 18)

2 Faktor-faktor yang Mempengaruhi Pertumbuhan
Mikroorganisma – Nutrien Bab 1
Factors that Affect the Growth of Microorganisms – (ms 20 – 22) 1.1.3 4, 5 7
Nutrients
Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.
3 Faktor-faktor yang Mempengaruhi Pertumbuhan
Mikroorganisma – Kelembapan Bab 1
Factors that Affect the Growth of Microorganisms – (ms 22 – 23) 1.1.3 4, 5 11
Humidity
4 Faktor-faktor yang Mempengaruhi Pertumbuhan
Mikroorganisma – Cahaya Bab 1 1.1.3 4, 5 15
Factors that Affect the Growth of Microorganisms – Light (ms 23 – 24)
5 Faktor-faktor yang Mempengaruhi Pertumbuhan
Mikroorganisma – Suhu Bab 1 1.1.3 4, 5 19
Factors that Affect the Growth of Microorganisms – (ms 24 – 25)
Temperature
6 Faktor-faktor yang Mempengaruhi Pertumbuhan
Mikroorganisma – Nilai pH Bab 1 1.1.3 4, 5 23
Factors that Affect the Growth of Microorganisms – pH (ms 26 – 27)
value
7 Kesan Kepekatan Antibiotik (Penisilin) terhadap
Pertumbuhan Bakteria Bab 1 1.1.3 4, 5 27
The Effect of Concentration of an Antibiotic (Penicillin) on (ms 37 – 39)
the Growth of Bacteria
8 Nilai Kalori dalam Sampel Makanan
Calorific Value in Food Samples Bab 2 2.1.2 4, 5 32
(ms 51 – 53)
9 Kesan Kekurangan Makronutrien terhadap
Pertumbuhan Tumbuhan Bab 2 2.2.2 4, 5 36
The Effects of Macronutrient Deficiency on Plant Growth (ms 60 – 61)

10 Kesan Suhu Bahan Tindak Balas terhadap Kadar Tindak
Balas Bab 4 4.2.1 4, 5 40
Effect of Temperature of Reactants on the Rate of Reaction (ms 125 – 127)
11 Kesan Kepekatan Bahan Tindak Balas terhadap Kadar
Tindak Balas Bab 4 4.2.1 4, 5 45
Effect of Concentration of Reactants on the Rate of Reaction (ms 128 – 129)
12 Kesan Saiz Bahan Tindak Balas terhadap Kadar Tindak
Balas Bab 4 4.2.1 4, 5 50
Effect of Size of Reactants on the Rate of Reaction (ms 129 – 131)

13 Kesan Kehadiran Mangkin terhadap Kadar Tindak
Balas Bab 4 4.2.1 4, 5 55
Effect of Presence of Catalyst on the Rate of Reaction (ms 131 – 133)
14 Penghasilan Sabun melalui Proses Saponifikasi
Production of Soap through Saponification Process Bab 5 5.5.10 4, 5 59
(ms 167 – 168)



1 © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.

Sains Tingkatan 5 Eksperimen Wajib

Tarikh:
Standard Kandungan 1.1 Dunia Mikroorganisma
Eksperimen 1 Kewujudan Mikroorganisma Pendekatan inkuiri
Wajib The Presence of Microorganisms

Buku Teks Bab 1 ms 17 – 18 SP 1.1.2 TP4, 5
Pernyataan Bagaimanakah tahap kebersihan jari tangan yang mencoret permukaan agar-agar nutrien steril
masalah
Problem statement memberi kesan terhadap kadar pertumbuhan bakteria pada permukaan agar-agar nutrien steril
tersebut?
How does the level of cleanliness of the fingers used to streak the surface of the sterile nutrient agar affect the rate of
bacterial growth on the surface of the sterile nutrient agar?
Eksperimen Wajib Tujuan Untuk membandingkan pertumbuhan bakteria pada agar-agar nutrien steril yang dicoret
K1P1 Pernyataan masalah


dengan
Aim
growth
Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.
To compare the
of bacteria on sterile nutrient agar that has been streaked with
(a) jari tangan yang tidak dibasuh
fingers that have not been washed
(b) jari tangan setelah dibasuh dengan air sahaja
fingers that have been washed with water only

(c) jari tangan setelah dibasuh dengan sabun dan air
fingers that have been washed with soap and water
K1P2 Tujuan eksperimen

Hipotesis Apabila tahap kebersihan jari tangan yang mencoret permukaan agar-agar nutrien steril tinggi,
Hypothesis
maka bilangan koloni bakteria pada permukaan agar-agar nutrien steril akan berkurang.
As the level of cleanliness of the fingers used to streak the surface of the sterile nutrient agar increases, the number of
bacterial colonies on the surface of the sterile nutrient agar decreases.
K1P3 Hipotesis


Pemboleh ubah (a) Dimanipulasikan : Kebersihan jari tangan yang mencoret agar-agar nutrien steril
Variables
Manipulated
Cleanliness of the fingers which streak the sterile nutrient agar
(b) Bergerak balas : Bilangan koloni bakteria pada agar-agar nutrien steril
Responding
Number of bacterial colonies on the sterile nutrient agar

(c) Dimalarkan : Suhu persekitaran//Jenis agar-agar nutrien
Constant
Surrounding temperature // Types of nutrient agar
K1P4 Mengawal pemboleh ubah

Bahan Agar-agar nutrien steril, pita selofan dan pen penanda
Materials
Sterile nutrient agar, cellophane tape and marker pen

Radas Empat piring Petri steril dengan penutup berlabel A, B, C dan D dan silinder penyukat steril
Apparatus
(10 cm )
3
3
Four sterile Petri dishes with lids labelled A, B, C and D and sterile measuring cylinder (10 cm )
K1P5 Bahan dan radas

© Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. 2

Sains Tingkatan 5 Eksperimen Wajib

10 cm agar-agar nutrien steril
3
Prosedur 10 cm sterile nutrient agar
3
Procedure
A B C D
Dicoret dengan jari tangan Dicoret dengan jari tangan yang Dicoret dengan jari tangan yang Tidak dicoret
yang tidak dibasuh dibasuh dengan air sahaja dibasuh dengan sabun dan air dengan jari tangan
Streaked with Streaked with fingers Streaked with fingers Not streaked
unwashed fingers washed with water only washed with soap and water with fingers
K1P7 Kebolehan melukis dan melabel radas dan bahan dengan susunan yang betul
1. Susunkan radas seperti yang ditunjukkan dalam rajah di atas.
Set up the apparatus as shown in the diagram above.
2. Lakukan langkah-langkah berikut:
Carry out the following steps:
(a) Coretkan seluruh permukaan agar-agar nutrien steril dalam piring Petri A dengan jari
tangan yang tidak dibasuh. Eksperimen Wajib
Streak the whole surface of the sterile nutrient agar in Petri dish A with unwashed fingers.
(b) Basuh tangan dengan air dan ulangi langkah 2(a) dengan menggantikan piring Petri A
Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.
dengan piring Petri B.
Wash the hands with water and repeat step 2(a) by replacing Petri dish A with Petri dish B.
(c) Basuh tangan dengan sabun dan air dan ulangi langkah dalam 2(a) dengan menggantikan
piring Petri A dengan piring Petri C.
Wash the hands with soap and water and repeat step 2(a) by replacing Petri dish A with Petri dish C.
(d) Biarkan piring Petri D tanpa dicoret dengan jari tangan.
Leave the Petri dish D unstreaked with the fingers.
3. Tutup piring Petri A, B, C dan D dan lekatkan penutupnya dengan pita selofan. Terbalikkan
setiap piring Petri.
Cover Petri dishes A, B, C and D and seal the lids with cellophane tape. Invert each Petri dish.
Piring Petri
Petri dish
Agar-agar
Pita selofan nutrien
Cellophane tape Nutrient agar
4. Simpan piring Petri A, B, C dan D secara terbalik di dalam almari yang gelap pada suhu bilik
selama tiga hari.
Kept Petri dishes A, B, C and D inverted in a dark cupboard at a room temperature for three days.
5. Keluarkan piring Petri A, B, C dan D dari almari selepas tiga hari.
Remove Petri dishes A, B, C dan D from the cupboard after three days.
6. Hitungkan dan rekodkan bilangan koloni bakteria di atas permukaan agar-agar di dalam
setiap piring Petri ke dalam jadual.
Count and record the number of bacterial colonies on the surface of the agar in each Petri dish into a table.
Kaedah 1. Radas disusun seperti yang ditunjukkan dalam rajah di atas.
Method
The apparatus is set up as shown in the diagram above.
2. Langkah-langkah berikut dijalankan:
The following steps are carried out:
(a) Seluruh permukaan agar-agar nutrien steril dalam piring Petri A dicoret dengan jari
tangan yang tidak dibasuh.

The whole surface of the sterile nutrient agar in Petri dish A is streaked with unwashed fingers.
(b) Tangan dibasuh dengan air dan langkah 2(a) diulangi dengan menggantikan piring
Petri A dengan piring Petri B.
The hands are washed with water and step 2(a) is repeated by replacing Petri dish A with Petri dish B.
(c) Tangan dibasuh dengan sabun dan air dan langkah dalam 2(a) diulangi dengan

menggantikan piring Petri A dengan piring Petri C.
The hands are washed with soap and water and step 2(a) is repeated by replacing Petri dish A with Petri dish C.

3 © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.

Sains Tingkatan 5 Eksperimen Wajib

(d) Piring Petri D dibiarkan tanpa dicoret dengan jari tangan.

Petri dish D is left without a streak of fingers.
3. Piring Petri A, B, C dan D ditutup dan penutupnya dilekatkan dengan pita selofan. Setiap
piring Petri diterbalikkan.

Petri dishes A, B, C and D are covered and the lids are sealed with cellophane tape. Each Petri dish is inverted.
4. Piring Petri A, B, C dan D disimpan secara terbalik di dalam almari yang gelap pada suhu

bilik selama tiga hari.
Petri dishes A, B, C and D are kept inverted in a dark cupboard at room temperature for three days.
K1P1 5. Selepas tiga hari, piring Petri A, B, C dan D dikeluarkan dari almari.
Eksperimen Wajib K1P3 6. Bilangan koloni bakteria di atas permukaan agar-agar di dalam setiap piring Petri dihitung
K1P2
After three days, Petri dishes A, B, C dan D are removed from the cupboard.
K1P4

K1P5
K1P6

Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.
K1P7 dan direkodkan ke dalam jadual.
TP The number of bacterial colonies on the surface of the agar in each Petri dish are counted and recorded into a table.
K1P6 Prosedur

Pemerhatian Piring Petri Permukaan agar-agar nutrien Bilangan koloni bakteria
Observation Petri dish Surface of nutrient agar Number of bacterial colonies

Dicoret dengan jari tangan yang tidak dibasuh
A 8
Streaked with unwashed fingers
Dicoret dengan jari tangan yang dibasuh dengan air
B sahaja 6
Streaked with fingers washed with water only
Dicoret dengan jari tangan yang dibasuh dengan sabun
C dan air 3
K3P1 Streaked with fingers washed with soap and water
K3P2 Tidak dicoret dengan jari tangan
TP D Not streaked with fingers 0

K3P1 Boleh melengkapkan pemboleh ubah dimanipulasikan dan pemboleh ubah bergerak balas dalam jadual dengan betul
K3P2 Boleh mencatatkan data / pemerhatian yang diperoleh daripada eksperimen dengan betul
Mentafsir data Plotkan graf bilangan koloni bakeria melawan permukaan agar-agar nutrien.
dan membuat Plot a graph of number of bacterial colonies against surface of nutrient agar.
kesimpulan
Interpreting Bilangan koloni bakteria
data and making
conclusions Number of bacterial colonies
10

8

6

4

2
Permukaan
agar-agar
Dicoret Dicoret Dicoret Tidak nutrien
Surface of
dengan dengan dengan dicoret nutrient agar
jari tangan jari tangan jari tangan dengan
yang tidak yang yang jari tangan
dibasuh dibasuh dibasuh Not streaked
Streaked with dengan air dengan with fingers
unwashed sahaja sabun
fingers Streaked dan air
with fingers Streaked with
washed with fingers washed
water only with soap
and water
K4P1 Boleh melukis graf dengan perkara yang berikut: a. Paksi berlabel dan berunit b. Skala seragam c. Plot graf d. Bentuk graf sesuai
dengan eksperimen
© Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. 4

Sains Tingkatan 5 Eksperimen Wajib

1. Nyatakan inferens bagi dapatan eksperimen ini.
State the inference from the findings of this experiment.

Bilangan koloni paling banyak pada permukaan agar-agar nutrien yang dicoret dengan jari
tangan yang tidak dibasuh kerana bakteria dapat membiak dengan aktif dalam persekitaran
yang tidak bersih.
The number of bacterial colonies is the highest on the surface of the nutrient agar streaked with unwashed fingers

because bacteria will grow well in an unclean environment.
K4P2(a) Membuat inferens
2. Nyatakan hubungan antara tahap kebersihan tangan dengan kadar pertumbuhan bakteria.
State the relationship between the levels of cleanliness of the hands with the rate of bacterial growth.
Eksperimen Wajib
Semakin rendah tahap kebersihan tangan, semakin bertambah kadar pertumbuhan bakteria.
The lower the level of cleanliness of the hands, the greater the growth rate of the bacteria.
K4P2(b) Menghubung kait pemboleh ubah dimanipulasikan dengan pemboleh ubah bergerak balas
Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.
3. Berikan definisi secara operasi bagi pertumbuhan bakteria dalam eksperimen ini.
Give an operational definition of bacterial growth based on this experiment.
Pertumbuhan bakteria ialah proses yang ditunjukkan oleh bilangan koloni bakteria yang
banyak terdapat pada permukaan agar-agar nutrien apabila agar-agar dicoret dengan tangan
yang tidak dibasuh selepas disimpan di tempat gelap selama tiga hari.
K4P1 Bacterial growth is the process shown by a large number of bacterial colonies are found on the surface of nutrient
a
b agar after the agar has been streaked with unwashed hands after being kept in a dark place for three days.
c K4P2(c) Mendefinisi secara operasi
d
K4P2 4. Apakah kesimpulan eksperimen ini?
a What is the conclusion of this experiment?
b
c Pertumbuhan bakteria sangat aktif jika tahap kebersihan sesuatu tempat itu rendah.
K4P3 Bacterial growth is very active when the level of cleanliness of a place is low.
TP
K4P3 Membuat kesimpulan / rumusan

Menilai dapatan 1. Mengapakah agar-agar nutrien dan piring Petri disterilkan?
eksperimen Why must the nutrient agar and Petri dish be sterilised?
Evaluating
experiment results Untuk membunuh bakteria pada agar-agar nutrien dan piring Petri
To kill any bacteria on the nutrient agar and the Petri dish
2. Terangkan mengapa piring Petri
Explain why the Petri dishes are
(a) ditutup dan dilekatkan penutup dengan pita selofan
covered and their lids sealed with cellophane tape
Untuk menghalang mikroorganisma lain daripada masuk
To prevent microbial contamination from outside

(b) disimpan dalam keadaan terbalik
kept inverted

Untuk mencegah air yang terkondensasi daripada jatuh ke atas permukaan agar-agar
yang akan merosakkan koloni bakteria pada permukaan agar-agar
To prevent any condensation on the lids from dropping down and destroy the bacterial colonies on the surface
of the agar






5 © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.

Sains Tingkatan 5 Eksperimen Wajib

(c) disimpan di dalam almari yang gelap
kept in a dark cupboard

Untuk mengelakkan daripada cahaya kerana cahaya terutamanya cahaya matahari dapat
merencatkan pertumbuhan bakteria
To avoid light especially sunlight that will inhibit bacterial growth

3. (a) Antara piring Petri A, B dan C, yang manakah mempunyai bilangan koloni bakteria yang
paling banyak? Berikan sebab.
Which of the Petri dishes, A, B or C, has the most number of bacterial colonies? Give a reason.
Piring Petri A. Jari tangan yang tidak dibasuh mempunyai bilangan bakteria yang paling

banyak. / Petri dish A. Unwashed fingers are contaminated with the highest number of bacteria.
Eksperimen Wajib (b) Antara piring petri A, B dan C, yang manakah mempunyai bilangan koloni bakteria yang

paling sedikit? Berikan sebab.

Which of the Petri dishes, A, B or C, has the least number of bacterial colonies? Give a reason.
Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.
Piring Petri C. Jari tangan yang dibasuh dengan sabun dan air mempunyai bilangan
bakteria yang paling sedikit.
Petri dish C. Fingers washed with soap and water have the least number of bacteria on them.

4. Apakah fungsi agar-agar nutrien steril di dalam piring Petri D?
What is the function of the sterile nutrient agar in Petri dish D?
Berfungsi sebagai kawalan untuk membandingkan keputusan eksperimen

Serves as a control for comparison of the results of the experiment

5. Adakah koloni bakteria bertumbuh pada agar-agar nutrien di dalam piring Petri D? Berikan
sebab.
Do bacteria colonies grow on the nutrient agar in Petri dish D? Give a reason.

Tiada, kerana agar-agar nutrien telah disteril dan ditutup untuk menghalang mikroorganisma
lain daripada masuk.
No, because the nutrient agar has been sterilised and covered to prevent contamination by other microorganisms.
K5P1 Menghubungkaitkan dapatan penyiasatan dengan mengaitkan teori, prinsip dan hukum sains dalam membuat laporan

6. Cadangkan penambahbaikan untuk mendapatkan data yang jitu.
Suggest a measure you can take to improve the accuracy of the data obtained.

Pastikan basuh tangan sebelum dan selepas eksperimen dijalankan.
Make sure to wash your hands before and after carrying out the experiment.
K5P2 Mencadangkan penambahbaikan kepada kaedah penyiasatan

7. (a) Adakah dapatan eksperimen yang anda peroleh boleh diterima?
Can the findings that you have obtained from the experiment be accepted?
Ya / Yes
K5P3 Membincangkan kesahan data
(b) Jelaskan jawapan anda.
Explain your answer.
Kerana tahap kebersihan memberi kesan kepada pertumbuhan mikroorganisma di mana
K5P1
K5P2 semakin tinggi tahap kebersihan, semakin rendah kadar pertumbuhan mikroorganisma.
K5P3 Because the level of cleanliness affects the growth of microorganisms such that when the level of cleanliness
K5P4
TP is higher, the rate of microbial growth is lower.
K5P4 Mewajarkan kesahan data



© Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. 6

BAB Pentaksiran Bilik Darjah PBD
BAB

1 Mikroorganisma



Microorganisms







Peta Konsep
Infografik




Jenis-jenis Mikroorganisma
Types of Microorganisms


Mikroorganisma
Microorganisms
Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.


Bakteria / Bacteria Kulat / Fungi Alga / Algae









Basilus Vibrio Yis Mukor Spirogira Euglena
Bacilli Vibrio Yeast Mucor Spirogyra Euglena
Virus / Virus Model 3D Protozoa / Protozoa








Virus influenza Bakteriofaj Ameba Paramesium
Influenza virus Bacteriophage Amoeba Paramecium


Mikroorganisma yang Berfaedah Video
Useful Microorganisms


Kegunaan Mikroorganisma / Uses of Microorganisms








Proses pereputan
Decaying process Pertanian / Agriculture



Industri / Industry Perubatan / Medicine


Pencernaan makanan / Food digestion





63 © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.

Sains Tingkatan 5 PBD Bab 1

Tarikh:
Standard Kandungan 1.1 Dunia Mikroorganisma Buku Teks ms 4 – 5
Aktiviti 1.1 Pelbagai Jenis Mikroorganisma Masteri

Perbincangan Various Types of Microorganisms
Kuiz
PAK-21
1. Lengkapkan pernyataan-pernyataan berikut dengan perkataan yang betul. SP 1.1.1 TP 1
Complete the following statements with the correct words.
organisma seni
(a) Mikroorganisma ialah yang tidak dapat dilihat dengan mata kasar. Mikroorganisma
mikroskop
hanya dapat dilihat dengan bantuan .
Microorganisms are minute organisms that cannot be seen with the naked eye. Microorganisms can only be seen with the
help of a microscope .

(b) Flora normal merupakan mikroorganisma yang ditemukan pada organisma termasuklah manusia dan
penyakit
haiwan yang tidak menyebabkan .
Normal flora refers to the microorganisms found in organisms including humans and animals which do not cause illness .

2. Padankan flora normal berikut kepada bahagian-bahagian badan manusia di mana ia dijumpai. SP 1.1.1 TP 2
Match the following normal flora with the parts of the human body where it is found.



(a) Staphylococcus sp.

Pentaksiran Bilik Darjah (b) Lactobacillus sp. Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.















(c) Escherichia coli









(d) Corynebacterium sp.



3. Nyatakan tiga kepentingan flora normal kepada kesihatan manusia. TP 2
State three importance of normal flora for human health.

• Flora normal bersaing dengan patogen untuk mendapatkan nutrien dan menghalang pembentukan koloni
patogen. / Normal flora competes with pathogens to obtain nutrients and prevent the formation of colonies of pathogens.
• Flora normal merangsang pembentukan antibodi yang melawan patogen dan penyakit.
Normal flora stimulates the production of antibodies that fight pathogens and diseases.

• Flora normal merangsang pertumbuhan tisu badan.
Normal flora stimulates the growth of body tissues.


© Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. 64

Sains Tingkatan 5 PBD Bab 1


4. Mikroorganisma dikelaskan kepada lima kumpulan. Lengkapkan peta pokok di bawah. SP 1.1.1 TP 1
Microorganisms are classified into five groups. Complete the tree map below.
i-THINK Peta Pokok
Virus Kulat Bakteria Alga Protozoa
Virus Fungi Bacteria Algae Protozoa
Carta Mengajar
Mikroorganisma / Microorganisms Pengelasan Mikroorganisma
Classification of Microorganisms



Bakteria Alga Virus Kulat Protozoa
Bacteria Algae Virus Fungi Protozoa








Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.



5. Namakan mikroorganisma-mikroorganisma berikut dan tandakan (✓) sama ada unisel (U) atau multisel (M).
Kemudian, kelaskan mikroorganisma-mikroorganisma ini. SP 1.1.1 TP 1
Name the following microorganisms and tick (✓) whether they are unicellular (U) or multicellular (M). Then, classify these microorganisms.


Protozoa Kokus Bakteriofaj Alga Yis
Protozoa Coccus Bacteriophage Algae Yeast
Pentaksiran Bilik Darjah
Kulat Spirogira Mukor Klamidomonas Virus
Fungi Spirogyra Mucor Chlamydomonas Virus
Influenza Bakteria Ameba Paramesium Diplokokus
Influenza Bacteria Amoeba Paramecium Diplococcus




U ✓ U

Streptokokus (i) Diplokokus ✓ M M
Streptococcus Diplococcus (i) Mukor
Mucor (i) Ameba
Amoeba
✓ U ✓ U
✓ U
M (ii) Paramesium M
M Paramecium
Stafilokokus
(ii) Kokus Staphylococcus (ii)
Yis
Coccus Yeast Tripanosom
Trypanosome
(a) Bakteria / Bacteria (b) Kulat / Fungi (c) Protozoa / Protozoa


Virus mozek tembakau (i) Klamidomonas ✓ U
Tobacco mosaic virus Chlamydomonas M



(i) Bakteriofaj (ii) Influenza U
Bacteriophage In uenza (ii) Spirogira
Spirogyra ✓ M


(d) Virus / Viruses (e) Alga / Algae

Aktiviti Interaktif
Pengelasan Mikroorganisma
Classification of Microorganisms
65 © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.

Sains Tingkatan 5 PBD Bab 1


6. Lengkapkan ciri-ciri mikroorganisma dalam jadual di bawah dengan jawapan yang tepat. SP 1.1.1 TP 2
Complete the characteristics of microorganisms in the table below with the correct answer.

Ciri-ciri / Characteristics
Mikroorganisma
Microorganisms Bentuk Habitat Nutrisi Cara pembiakan
Shape Habitat Nutrition Reproduction method

Bakteria • Kokus / Coccus Boleh ditemui di • Autotrof • Pembiakan aseks
Bacteria mana-mana Asexual reproduction
• Dinding sel Can be found Autotroph
terdiri daripada anywhere Menghasilkan
peptidoglikan makanan sendiri
Cell wall is made up Produces own food
of peptidoglycan Basilus Parasit
• • Belahan dedua
• Tidak Bacillus Parasite
mempunyai Binary fission
membran Mendapat
makanan • Pembiakan seks
nukleus daripada Sexual reproduction
Do not have organisma
nucleus membrane hidup yang lain
Obtains food
Spirilum
• from other living DNA DNA dipindahkan
Spirillum organisms DNA are transferred
Saprofit
• Saprophyte Konjugasi
Pentaksiran Bilik Darjah • Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.
Conjugation

Mendapatkan
makanan
daripada
Vibrio

organisma mati
Vibrio

dan reput
Obtains food from
dead and decaying
organisms


Protozoa Pelbagai saiz dan Di dalam • Autotrof • Pembiakan aseks
Protozoa bentuk air tawar Asexual reproduction
• Mempunyai Various in sizes and dan kawasan Autotroph
nukleus, shapes Menghasilkan
lembap
sitoplasma dan makanan sendiri
membran In freshwater and Produces own food Belahan dedua
plasma damp area Binary fission
• Parasit
Have a nucleus, Parasite
cytoplasm, and a • Pembiakan seks
Sexual reproduction
plasma Mendapat
membrane makanan
daripada
organisma
hidup yang lain Pertukaran
Obtains food bahan genetik
from other living Exchange of
organisms genetic materials
Konjugasi

Conjugation


© Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. 66

Sains Tingkatan 5 PBD Bab 1



Ciri-ciri / Characteristics
Mikroorganisma
Microorganisms Bentuk Habitat Nutrisi Cara pembiakan
Shape Habitat Nutrition Reproduction method

Kulat • Sfera Kawasan • Saprofit • Pembiakan aseks
Fungi Sphere gelap Asexual reproduction
• Tumbuhan yang • Jaringan filamen dan Saprophyte Spora
tidak mempunyai Network filaments lembap Mendapatkan Spore
klorofil Dark and makanan
Plants that damp areas daripada
do not have organisma mati
chlorophyll dan reput
Obtains food from
dead and decaying Pembentukan spora
organisms Spore formation

• Parasit Tunas / Bud
Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.
Parasite
Mendapat
makanan Pertunasan
daripada Budding
organisma
hidup yang lain • Pembiakan seks
Obtains food Sexual reproduction
from other living
organisms


Dua hifa bercantum
Two hyphae joined Pentaksiran Bilik Darjah
Konjugasi
Conjugation

Virus Mikroorganisma Hanya boleh • Parasit DNA virus
Viruses terkecil ditemui dalam Parasite Viral DNA
• Tidak mempunyai sel hidup DNA bakteria
yang hanya boleh
sitoplasma Mendapat Bacterial DNA
, dilihat di bawah Can only be found in
membran plasma mikroskop elektron living cells makanan
nukleus Smallest daripada
dan organisma
Do not have microorganism that can hidup yang lain
cytoplasm , only be seen under an Obtains food Penggandaan dua
plasma membrane electron microscope from other living Duplicating
and nucleus organisms


Alga Pelbagai saiz dan Tempat Kebanyakan • Pembiakan aseks
Algae bentuk lembap alga mempunyai Asexual reproduction
• Mempunyai Various in sizes and yang menerima klorofil Belahan dedua
kloroplas, shapes
cahaya matahari untuk Binary fission
nukleus
, menjalankan
Damp
sitoplasma proses fotosintesis • Pembiakan seks
areas that receive Most algae have Sexual reproduction
dan dinding sel sunlight chlorophyll
berselulosa Konjugasi
Have chloroplast to carry out Conjugation
nucleus , photosynthesis process
cytoplasm and
cellulose cell wall


67 © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.

Sains Tingkatan 5 PBD Bab 1


Tarikh:
Standard Kandungan 1.2 Mikroorganisma Berfaedah Buku Teks ms 28
Kontekstual
Aktiviti 1.2 Aplikasi Mikroorganisma Berfaedah dalam Kehidupan Harian
Perbincangan Applications of Useful Microorganisms in Daily Life

PAK-21 Gallery Walk
1. Pencernaan makanan / Food digestion SP 1.2.1 TP 3

selulosa protozoa glukosa Bifidobacteria sp. vitamin K
cellulose protozoa glucose Bifidobacteria sp. vitamin K


Bakteria dijumpai dalam perut lembu
(a) Bifidobacteria sp. dalam salur makanan haiwan herbivor dan Bacteria found in the stomach of a cow
protozoa dalam usus anai-anai menghasilkan enzim selulase
yang menukarkan selulosa kepada glukosa .
Bifidobacteria sp. in the digestive tract of herbivores animals and protozoa

in the intestinal of termite produce cellulase enzyme which convert cellulose
to glucose .

(b) Bakteria dalam usus besar manusia makan makanan tidak tercerna
dan menghasilkan vitamin K dan vitamin B yang diserap oleh badan manusia.
Bacteria in the large intestine of humans feed on indigested food and produce vitamin K and vitamin B which are
absorbed by the human body.
Pentaksiran Bilik Darjah 2. Perubatan / Medicine Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. vaccines




vaksin
antibiotik
insulin
gonorea
penisilin
antibiotics
insulin
gonorrhoea
penicillin
mati
antibodi
stimulate
E. coli
immunity
dead E. coli keimunan merangsang antibodies

(a) Antibiotik dihasilkan daripada mikroorganisma seperti bakteria dan kulat. Contoh antibiotik ialah
penisilin yang dihasilkan daripada sejenis kulat yang digunakan untuk merawat gonorea ,
sifilis dan pneumonia.
Antibiotics are produced from microorganisms such as bacteria and fungi. An example of antibiotic is penicillin
produced from a fungus and is used to treat gonorrhoea , syphilis and pneumonia.
(b) Vaksin dihasilkan daripada mikroorganisma yang telah
dilemahkan atau mati . Bahan ini digunakan untuk
merangsang penghasilan antibodi untuk memberi
keimunan terhadap penyakit.
Vaccines are produced from weakened or dead microorganisms.

They are used to stimulate the production of antibodies in order to provide immunity towards diseases.

(c) Hormon insulin manusia dihasilkan melalui teknologi DNA rekombinan dengan bantuan

bakteria E. coli untuk merawat pesakit diabetes.
Human insulin hormone is produced by recombinant DNA technology with the help of E. coli bacteria
to treat diabetic patients.


© Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. 68

Sains Tingkatan 5 PBD Bab 1


3. Pertanian / Agriculture

Nitrogen Nitrobacter sp. Nitrosomonas sp. Penitritan
Nitrogen Nitrobacter sp. Nitrosomonas sp. Nitrification



(a) Penitritan ialah transformasi biologi ammonia atau ion ammonium menjadi nitrat dalam kitar
nitrogen . Proses ini dilakukan oleh dua jenis bakteria yang dikenali sebagai Nitrosomonas sp. dan
Nitrobacter sp.

Nitrification is the biological transformation of ammonia or ammonium ions into nitrate in nitrogen cycle.
It is facilitated by two types of bacteria known as Nitrosomonas sp. and Nitrobacter sp.


(b) Nitrosomonas sp. menukarkan ion ammonium atau ammonia kepada nitrit manakala
Nitrobacter sp. menukarkan nitrit kepada nitrat di dalam tanah.
Nitrosomonas sp. converts ammonium ions or ammonia into nitrites while Nitrobacter sp. converts nitrite
Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.
into nitrates in the soil.

4. Perindustrian / Industry

roti mentega yis Video
bread butter yeast
cuka bakteria wain
vinegar bacteria wine
Pentaksiran Bilik Darjah

Perindustrian Mikroorganisma Hasil pengeluaran
Industry Microorganisms Products


Roti , wain dan bir
Yis
Yeast Bread , wine and beer



Bakteria Keju, krim, yogurt, mentega dan cuka
Makanan Bacteria Cheese, cream, yogurt, butter and vinegar
Food






Tali dan kain
Rope and cloth

Tali
Rope
Bakteria
Bacteria

Mengurai tisu lembut yang melekat pada kulit haiwan.
Kulit yang bersih digunakan untuk menghasilkan barangan
kulit.
Decomposes the soft tissues attached on the skin of animals. The clean
skin is used to produce leather product.
Kulit
Leather





69 © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.

Sains Tingkatan 5 PBD Bab 1


Tarikh:
Standard Kandungan 1.2 Mikroorganisma Berfaedah Buku Teks ms 29 – 31
Aktiviti 1.3 Potensi Kegunaan Mikroorganisma dalam Bioteknologi Kontekstual
Perbincangan dan Kelestarian Alam Sekitar
Potential Use of Microorganisms in Biotechnology and Sustainability
of the Environment

PAK-21 Hot Seat
Larutan Pembersih Ekoenzim SP 1.2.2 TP 2
Eco Enzyme Cleaning Solution

(a) Apakah itu ekoenzim?
What is an eco enzyme?
Ekoenzim merupakan hasil semula jadi daripada sisa pertanian seperti sisa buah-buahan atau
sayur-sayuran yang diolah melalui proses penapaian .
Eco enzyme is a natural product obtained from the fermentation of agricultural waste such as fruit
or vegetable waste.

(b) Nyatakan perbezaan antara larutan pembersih ekoenzim dengan bahan pencuci kimia dalam jadual di bawah.
State the differences between eco enzyme cleaning solution and chemical cleaning substance in the table below.

Jenis pencuci
Aspek Type of cleaner
Aspects
Larutan pembersih ekoenzim Bahan pencuci kimia
Chemical cleaning substance
Eco enzyme cleaning solution Penggunaan bahan kimia
(a) Proses
Pentaksiran Bilik Darjah (b) Tindakan Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. dalam bahan pencuci
Penapaian sisa pertanian
pengeluaran
Use of chemical substances
Fermentation of agricultural waste
Production process
Enzim dalam ekoenzim menguraikan
Surfaktan
terhadap lemak
lemak
kimia mengemulsikan lemak dan gris
gris
dan
kepada
dan gris
Action on fat and
Enzymes in the eco enzyme decompose
grease molekul yang lebih kecil kepada buih
Surfactants
fat and grease into in chemical cleaning substances
smaller molecule emulsify fat and grease into foam
(c) Kemudahan Tidak perlu disental kerana lemak dan kuat
Perlu disental dengan
penggunaan mudah hard
Ease of use gris ditanggalkan Need to scrub
Need not scrub as fat and grease are
easily removed
(d) Saliran Molekul kecil yang dihasilkan oleh Buih yang dihasilkan oleh surfaktan
tersumbat enzim menyumbatkan saliran
Clot drainage tidak menyumbatkan
saliran Foam produced by surfactants clogs
The small molecules produced by enzymes drainage
do not clog drainage
(e) Kos penghasilan Rendah Tinggi
Production cost Low High
(f) Amaun
pengeluaran sisa Kurang Banyak
Amount of waste Less More
production

(g) Kesan terhadap
alam sekitar Mesra alam Mencemarkan alam sekitar
Effect on the Environmentally friendly Pollutes the environment
environment


© Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. 70

Sains Tingkatan 5 PBD Bab 1


Serum Bakteria Lactobacillus sp.
Lactobacillus sp. Bacterial Serum

(a) Apakah kegunaan serum bakteria Lactobacillus sp.?
What is the use of Lactobacillus sp. bacterial serum?

Serum bakteria Lactobacillus sp. digunakan untuk merawat air sisa dan enap cemar dalam sistem saliran.
Lactobacillus sp. bacterial serum is used to treat wastewater and sludge in drainage systems.






(b) Lengkapkan peta buih di bawah tentang kegunaan serum bakteria Lactobacillus sp..
Complete the circle map below about the uses of Lactobacillus sp. bacterial serum.

i-THINK Peta Buih

2. Merawat sisa
Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.
1. Menyingkirkan
kumbahan
bau busuk Treats sewage
Removes odour











Kegunaan Pentaksiran Bilik Darjah
serum bakteria
Lactobacillus sp.
3. Menghasilkan The uses of Lactobacillus sp. 4. Memajukan
bacterial serum
enzim industri perikanan
Produces enzymes Improves the
fishing industry















5. Membuat kompos 6. Membantu
Makes compost pencernaan haiwan
ternakan
Facilitates animal
digestion















71 © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.

Sains Tingkatan 5 PBD Bab 1


Tarikh:
Standard Kandungan 1.3 Pencegahan dan Rawatan Penyakit yang Disebabkan oleh Mikroorganisma Buku Teks ms 33 – 36
Aktiviti 1.4 Teknik Aseptik Masteri
Perbincangan Aseptic Techniques

PAK-21 Three Stray One Stay
1. Lengkapkan jadual di bawah. SP 1.3.2 TP 2
Complete the table below.


Teknik aseptik adalah prosedur kesihatan yang dijalankan untuk menghalang jangkitan patogen atau
menyingkirkan patogen yang sedia ada.
Aseptic technique is a healthcare procedure carried out to prevent infections caused by pathogens or to
remove existing pathogens.

Pensterilan / Sterilisation Pendidihan / Boiling
membunuh • Mendidihkan objek seperti botol susu di dalam air
• Pensterilan ialah satu proses untuk
100°C
Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.
atau menyingkirkan mikroorganisma daripada pada suhu selama 20 minit dapat
sebarang objek atau persekitaran. membunuh semua mikroorganisma kecuali
Sterilisation is a process to kill or to remove sporanya.
microorganisms from any objects or surroundings. Boiling objects such as milk bottle in water at temperature
• Terdapat lima kaedah pensterilan iaitu menggunakan
100°C for 20 minutes can kill all
haba bahan kimia sinaran
, , ,
the microorganisms except their spores.
tekanan tinggi penapis
dan .
There are five methods of sterilisation which are using ,
Pentaksiran Bilik Darjah Penggunaan disinfektan / Using disinfectant Antiseptik / Antiseptic
chemicals
radiation
heat
,
,
filters
high pressure
.
and
• Disinfektan selalunya digunakan untuk
• Antiseptik merupakan bahan kimia yang dapat
membunuh
disapukan
pada permukaan kulit manusia
dan lantai. mikroorganisma pada cadar atau luka untuk mencegah jangkitan patogen .
Disinfectants are usually used to kill applied
microorganisms on bed sheets and floors. Antiseptic is a chemical substances that can be
pathogenic infections
• Bahan ini tidak boleh disapu pada kulit on human skin or wound to prevent .
manusia kerana boleh merosakkan tisu badan • Contoh antiseptik ialah acriflavine (ubat kuning) ,
manusia. povidone alkohol isopropil 70% (IPA)
This substance should not be applied to human skin dan .
as it can destroy the human body tissues. Examples of antiseptics are acriflavine (yellow medicine) ,
• Antara contoh disinfektan ialah bahan peluntur , povidone and 70% isopropyl alcohol (IPA) .
cecair klorin, hidrogen peroksida dan lisol.
Examples of disinfectants are bleach , liquid chlorine,
hyrogen peroxide and lysol.

Penggunaan sinaran / Using radiation
makanan
• Sinar gama – Sinaran ini digunakan untuk mensterilkan di dalam bekas bertutup
barangan plastik virus bakteria
dan kerana dapat memusnahkan semua dan
spora
termasuk nya.
Gamma ray – The ray is used to sterilise food in covered containers and plastic items because
it can destroy all viruses and bacteria including their spores .
• Sinar ultraungu – Sinaran ini digunakan untuk mensterilkan udara di dalam bilik bedah
mikroorganisma
kerana dapat membunuh semua .
Ultraviolet ray – The ray is used to sterilise the air in operating theatres because it can kill all the microorganisms .

© Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. 72

Sains Tingkatan 5 PBD Bab 1

Tarikh:
Standard Kandungan 1.3 Pencegahan dan Rawatan Penyakit yang Disebabkan oleh Mikroorganisma Buku Teks ms 40

Aktiviti 1.5 Kaedah Rawatan Penyakit Berjangkit Masteri
Perbincangan Methods of Treating Infectious Diseases

PAK-21 Role Play
1. Maklumat berikut menunjukkan beberapa contoh penyakit berjangkit dan rawatannya. Lengkapkan pernyataan-
pernyataan berikut dengan jawapan yang betul. SP 1.3.4 TP 1
The following information shows a few examples of infectious diseases and their treatment. Complete the statements below with the
correct answers.

(a)

Antibiotik digunakan untuk merawat pneumonia yang disebabkan
oleh Streptococcus pneumoniae (bakteria).
Antibiotics are used to treat pneumonia caused by Streptococcus pneumoniae
(bacterium).
Pneumonia
Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.
Pneumonia
(b)

Antifungal digunakan untuk merawat Athlete`s foot yang disebabkan
oleh Trichophyton rubrum (fungi).
Antifungal is used to treat Athlete’s foot caused by Trichophyton rubrum (fungus).
Athlete’s foot
Athlete’s foot
(c)

Antiviral digunakan untuk merawat kayap yang disebabkan oleh Pentaksiran Bilik Darjah
Varicella-zoster (virus).
Antiviral is used to treat shingles caused by Varicella-zoster (virus).
Kayap
Shingles

2. Isi tempat kosong tentang bahaya penggunaan ubat-ubatan tanpa pengawasan dan preskripsi doktor.
Fill in the blanks on the dangers of using drugs without medical advice and doctor’s prescription. SP 1.3.4 TP 2
ketahanan patogen sama alahan
resistance pathogens same allergies
maut menyembuhkan masih hidup penisilin
death cure surviving penicillin


(a) Antibiotik seperti penisilin boleh menyebabkan seseorang yang alah pada antibiotik tertentu
menderita alahan yang serius yang mungkin membawa maut .
Antibiotics such as penicillin can cause a person who is allergic to a certain antibiotic to suffer from serious
allergies that could lead to death .

(b) Jika dimakan tidak mengikut masa dan kuantiti yang betul, semua patogen mungkin tidak

mati, patogen yang masih hidup akan membina ketahanan terhadap antibiotik. Maka,
antibiotik yang sama tidak dapat menyembuhkan penyakit yang sama pada masa hadapan.
If consumed not based on allocated time and quantity, all pathogens may not be killed, the surviving
pathogens will develop resistance towards the antibiotic. Hence, the same antibiotic will not be
able to cure the same disease in the future.


73 © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.

Praktis SPM









Soalan Objektif
Praktis Ekstra 1
1. Rajah 1 menunjukkan sejenis 5. Bahan X ditambah ke buah-buahan 7. Aminah telah jatuh sakit dan
mikroorganisma. untuk membuat jeruk supaya buah- ke hospital untuk mendapatkan
Diagram 1 shows a type of buahan itu tahan lama. Apakah rawatan. Doktor yang memeriksa
microorganism. bahan X? Aminah telah memberikan ubat
Substance X is added to the fruits to antibiotik kepadanya. Apakah
make pickles so that the fruits last
longer. What is substance X? penyakit yang mungkin dihidapi
oleh Aminah?
A Air suling Aminah fell ill and went to the
Distilled water hospital for treatment. The doctor who
B Air suam examined Aminah gave her antibiotics.
Warm water What diseases may Aminah suffer
C Cuka from?
Vinegar A Kurap
Rajah 1 / Diagram 1 D Jus epal Ringworm
Apple juice
Bagaimanakah mikroorganisma ini B CoviD-19
CoVid-19
membiak? 6. Hamidi pergi ke klinik untuk C Selesema
How do these microorganisms mendapatkan suntikan vaksin Common cold
reproduce? CoviD-19. Sebelum suntikan,
A Belahan dedua jururawat menyapu alkohol di D Pneumonia
Pneumonia
Binary fission lengannya seperti yang ditunjukkan 8. Maklumat di bawah menunjukkan
B Pertunasan
dalam Rajah 2.
Pentaksiran Bilik Darjah used to produce insulin? Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.
Budding
simptom penyakit yang dialami oleh
Hamidi went to the clinic for an
C Membiak di dalam sel perumah
injection of the CoVid-19 vaccine.
Ali.
Reproduce inside host cells
Before injection, the nurse rubs alcohol
The following information shows
on his arm as shown in Diagram 2.
symptoms of a disease suffered by Ali.
D Pembentukan spora
Spore formation
• Lepuh berisi cecair
suhu
optimum
bagi
2. Apakah
pertumbuhan mikroorganisma?
• Ruam merah pada muka dan
What is the optimum temperature for Fluid-filled blisters
the growth of microorganisms? telinga
o
A 70 C C 27 C Red rashes on face and ear
o
o
B 37 C D 5 C • Kegatalan
o
Itchiness

3. Antara mikroorganisma berikut, Rajah 2 / Diagram 2 • Rasa terbakar
yang manakah digunakan untuk Burning sensation
menghasilkan insulin? Apakah fungsi alkohol yang disapu Berdasarkan simptom di atas,
Which of the following microorganism is pada lengan sebelum suntikan
diberikan? apakah kaedah yang sesuai untuk
A Penicillium chrysogenum What is the function of the alcohol merawat penyakit tersebut?
B Rotavirus rub on the arm before the injection is Based on the above symptoms, what
is the suitable method to treat the
given?
C Nitrosomonas sp. diseases?
D Escherichia coli (E. coli) A Untuk menyingkirkan debu A Penggunaan antibiotik
pada lengan tangan Use of antibiotic
4. Kaedah yang manakah digunakan To remove dirt from the arm
untuk membunah spora bakteria? B Untuk menyingkirkan patogen B Penggunaan ubat antifungal
Use of antifungal drugs
Which method is used to kill spores of yang ada pada lengan tangan
bacteria? To remove the pathogen that exist C Penggunaan ubat antiviral
A Autoklaf on the arm Use of antiviral drugs
Autoclave D Penggunaan ubat sintetik
B Antiseptik C Untuk mengurangkan kesakitan Use of synthetic drugs
Antiseptic semasa disuntik
C Disinfektan To reduce the pain during injection
Disinfectant D Untuk memberi kesan sejuk
D Pendidihan sebelum disuntik
Boiling To give cooling sensation before
injection
© Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. 74

Sains Tingkatan 5 PBD Bab 1


Soalan Subjektif

Bahagian A / Section A (c) Nyatakan definisi secara operasi bagi bakteria
berdasarkan eksperimen ini.
1. Rajah 1 menunjukkan satu eksperimen untuk mengkaji State the operational definition for bacteria based on this
kesan suhu terhadap pertumbuhan mikroorganisma. experiment.
Diagram 1 shows an experiment to investigate the effect of
temperature on the growth of microorganisms. Bakteria ialah mikroorganisma yang menyebabkan
bubur nutrien menjadi keruh pada suhu 37°C.
5°C 37°C 70°C
Bacteria are microorganisms which cause the nutrient
Kapas Kapas
Cotton Cotton broth to become cloudy at the temperature of 37°C.
[1 markah / 1 mark]

Bubur nutrien Bubur nutrien 2. Rajah 2 menunjukkan suatu eksperimen untuk mengkaji
Nutrient broth Nutrient broth kesan kelembapan terhadap pertumbuhan mikroorganisma.
+ + Diagram 2 shows an experiment to study the effect of humidity
kultur bakteria kultur bakteria on the growth of microorganisms.
bacterial culture bacterial culture
P Q R
Roti kering
Rajah 1 / Diagram 1 Roti lembap Dried bread
Moist bread
(a) Jadual 1 menunjukkan pemerhatian yang dicatatkan
selepas dua hari. Selepas 3 hari Selepas 3 hari
Table 1 shows the observation recorded after two days. After 3 days After 3 days
Jadual 1 / Table 1
Tabung Suhu (°C) Keadaan bubur nutrien
uji Temperature Appearance of nutrient
Test tube (°C) broth
X
Sedikit keruh
P 5 Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. Pentaksiran Bilik Darjah
Slightly cloudy
Keruh
Q 37 Rajah 2 / Diagram 2
Cloudy
(a) Nyatakan satu pemerhatian pada roti lembap yang
Sedikit keruh telah disimpan selama tiga hari.
R 70
Slightly cloudy State one observation for the moist bread which has been
kept for three days.
(a) Nyatakan pemboleh ubah dalam eksperimen ini.
State the variables in this experiment. Mukor tumbuh di atas permukaan roti lembap.
Mucor grow on the surface of moist bread.
(i) Pemboleh ubah dimanipulasikan:
Manipulated variable: [1 markah / 1 mark]
Suhu / Temperature (b) Berdasarkan Rajah 2, apakah mikroorganisma X?
Based on Diagram 2, what is microorganism X?
[1 markah / 1 mark]
Kulat / Fungi
(ii) Pemboleh ubah bergerak balas:
Responding variable: [1 markah / 1 mark]
(c) Nyatakan hipotesis untuk eksperimen ini.
Keadaan bubur nutrien
State the hypothesis for this experiment.
Appearance of nutrient broth
Kulat memerlukan kelembapan / air untuk
[1 markah / 1 mark]
pertumbuhan dan pembiakannya.
(iii) Pemboleh ubah dimalarkan:
Constant variable: Fungi need humidity / water to grow and reproduce.
[1 markah / 1 mark]
Jenis bakteria / Types of bacteria
(d) Nyatakan pemboleh ubah dalam eksperimen ini.
[1 markah / 1 mark]
State the variables in this experiment.
(b) Nyatakan hipotesis untuk eksperimen ini. (i) Pemboleh ubah dimanipulasikan:
State the hypothesis for this experiment. Manipulated variable:
Bakteria tumbuh dengan baik pada suhu 37°C. Kelembapan / Humidity
Bacteria grow well at the temperature of 37°C. [1 markah / 1 mark]
[1 markah / 1 mark]


75 © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.

Sains Tingkatan 5 PBD Bab 1

(ii) Pemboleh ubah bergerak balas: (ii) Nyatakan kaedah pembiakan mikroorganisma di
Responding variable: 3(c)(i).
State the reproduction method of microorganism in
Pertumbuhan fungi
3(c)(i).
Growth of fungi
Pembentukan spora
[1 markah / 1 mark]
Formation of spores
Bahagian B / Section B [1 markah / 1 mark]
3. Rajah 3 menunjukkan mikroorganisma J, K, L dan M. Bahagian C / Section C
Diagram 3 shows microoganisms J, K, L and M.
4. Kaji maklumat berikut.
Study the following information.
Pertumbuhan mikroorganisma dipengaruhi oleh
beberapa faktor seperti suhu, nilai pH, kelembapan,
J cahaya dan nutrien. Keamatan cahaya yang berbeza
J K K akan memberi kesan ke atas pertumbuhan bakteria.
The growth of microorganisms is influenced by several
factors such as temperature, pH value, humidity, light and
Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.
nutrients. Different light intensities will affect the growth of
bacteria.
(a) Nyatakan satu pernyataan masalah daripada maklumat
di atas.
L M M State one problem statement from the above information.
L
Rajah 3 / Diagram 3 [1 markah / 1 mark]
(a) Berdasarkan Rajah 3, nyatakan mikroorganisma yang (b) Cadangkan satu hipotesis untuk menyiasat pernyataan
Based on Diagram 3, state the microorganisms that di atas.
Pentaksiran Bilik Darjah (ii) tidak boleh menghasilkan makanan sendiri: (c) Dengan menggunakan piring Petri, agar-agar nutrien,
Suggest one hypothesis to investigate the above statement.
K dan M
(i) boleh menghasilkan makanan sendiri:
[1 markah / 1 mark]
K and M
can produce its own food:
bakteria Bacillus subtilis, tabung uji dan silinder
J dan L
penyukat, huraikan satu eksperimen untuk mengkaji

hipotesis di 4(b).
J and L
cannot produce its own food:
By using Petri dishes, nutrient agar, Bacillus subtilis
[2 markah / 2 marks] bacteria, test tube and measuring cylinder, describe an
experiment to study the hypothesis in 4(b).
(b) (i) Namakan kumpulan mikroorganisma yang boleh
Huraian anda harus mengandungi kriteria berikut:
menghasilkan makanan sendiri. Your description should include the following criteria:
Name the group of microorganism which can
produce their own food. (i) Tujuan eksperimen
Aim of experiment
Alga / Algae
[1 markah / 1 mark]
[1 markah / 1 mark]
(ii) Mengenal pasti pemboleh ubah
(ii) Apakah proses yang dijalankan oleh kumpulan Identify variables
mikroorganisma dalam 3(b)(i) untuk [2 markah / 2 marks]
menghasilkan makanan sendiri?
What is the process carried out by the group of (iii) Prosedur atau kaedah
microorganism in 3(b)(i) to produce their own food? Procedure or method
[4 markah / 4 marks]
Fotosintesis / Photosynthesis
(iv) Penjadualan data
[1 markah / 1 mark] Tabulation of data
(c) (i) Namakan mikroorganisma L. [1 markah / 1 mark]
Name microorganism L.
Mukor / Kulapuk roti
Mucor / Bread mould
[1 markah / 1 mark]


Praktis SPM Cabaran KBAT & Enrolment key
Jawapan Jawapan aPs^SN@t5*

© Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. 76

Pembelajaran Berasaskan


Projek (PBP) S T E M




PBP melalui Model 5E / PBL through the 5E Model
5 fasa urutan pengajaran yang menggalakkan proses pembelajaran kolaboratif dan aktif dalam kalangan murid
untuk membina pemahaman mereka sendiri daripada pengalaman dan idea baharu.
A 5-phase teaching sequence that promotes collaborative, active learning process in students to build their own understanding from experience
and new ideas.












Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.


Penglibatan Penerokaan Penerangan Penghuraian Penilaian
Engage Explore Explain Elaborate Evaluate
Mewujudkan perkaitan Membentangkan Meningkatkan Membina Menilai pembelajaran
– Membantu murid kandungan – pemahaman pembelajaran baharu – Membantu murid
menentukan keperluan Membantu murid – Membantu murid – Membantu murid mentaksirkan
untuk mempelajari memahami konsep, mengekspresikan mengaplikasikan pembelajaran selaras
konsep baharu. proses/ prosedur, fakta pembelajaran baharu pembelajaran terdahulu dengan matlamat.
Establish relevancy – atau prinsip tertentu. dan memberikan dan memperoleh yang Assess learning – Help
Help students determine Present the content – petunjuk. baharu. students measure learning
the need of learning new Help students understand the Improve understanding – Construct new learning – against its corresponding
concepts. concepts, process/ Help students express Help students apply goals.
procedures, facts or new learning and prior learning and
principles. provide guidance. acquire new learning.


PBP melalui Model EDP / PBL through the Engineering Design Process (EDP) Model
Proses penyelesaian masalah untuk menghadapi dan menangani cabaran dalam mereka cipta yang melibatkan
satu urutan langkah.
A problem-solving process to approach and solve design challenges that involve a series of steps.




Mengenal Mereka
pasti masalah Meneroka bentuk Mereka cipta
Identify the Explore Design Create
problem










Menguji Memperbaik
Try it out Make it better










201 © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.

Sains Tingkatan 5 Pembelajaran Berasaskan Projek


Standard Kandungan 5.2 Hidrokarbon SP 5.2.3 TP 6 PAK-21 STEM
Pembelajaran Berasaskan Projek 1




Menghasilkan Gas Metana daripada Sisa Makanan Kantin Sekolah
Producing Methane Gas from School Canteen Food Waste

Objektif: Menghasilkan gas metana daripada sisa makanan kantin sekolah berasaskan projek melalui pendekatan
STEM
Objective: Producing methane gas from school canteen food waste based on projects using the STEM approach

Tugasan ini menggunakan langkah yang terdapat dalam Model 5E.
This assignment is carried out using steps in the 5E model.

Penglibatan • Guru mendedahkan topik yang hendak dibincangkan kepada murid menggunakan suatu bahan rangsangan demi
Engage menguji pengetahuan murid.
The teacher exposes the topic of discussion using stimulus material to test student knowledge.
• Murid membuat persoalan tentang topik tersebut dengan kaedah 5W1H.
Student makes questions based on the topic using the 5W1H method.
Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.
1. Kaji pernyataan berikut dan tonton video dalam pautan video di bawah:
Study the following statement and watch a video in the video link below:

Tempat pelupusan sampah membebaskan gas karbon dioksida dan gas metana (biogas) hasil daripada
pereputan bahan buangan organik. Terdapat negara yang menggunakan gas metana untuk menjanakan
tenaga elektrik.
Rubbish disposal sites release carbon dioxide and methane gases (biogas) as a result of organic waste decay. There are some countries
which use methane gas to generate electrical energy.
Pautan video / Video link:
https://qr.pelangibooks.com/?u=7xkFZAJc
2. Bincang dengan ahli kumpulan dan catatkan tiga persoalan mengenai pelupusan bahan buangan organik.
Discuss with group members and write down three questions about the disposal of organic waste.
• Bagaimanakah gas metana dihasilkan daripada sisa makanan organik?
How does methane gas is produced from organic food waste?
• Bagaimanakah pencernaan anaerobik bermula dalam tangki pencernaan?

How does anaerobic digestion work in the digester chamber?
• Mengapakah sisa organik harus ditukarkan kepada biogas?
Why organic waste should be converted into biogas?

Pembelajaran Berasaskan Projek Penerokaan Murid mencari jawapan kepada persoalan yang dikemukakan di Fasa 1 dengan menjalankan penyelidikan untuk




mengumpulkan maklumat yang berkaitan dengan topik tersebut, sama ada secara individu atau kumpulan.
Explore
Student finds the answers to questions stated in Phase 1 by conducting research to gather information regarding the topics, individually or
in a group.

1. Senaraikan carian rujukan ilmiah dalam penyelidikan anda berserta maklumat yang diperoleh:
List the reference in your research with the information gained:


Pautan laman web / Website link:
https://qr.pelangibooks.com/?u=BjklaDza
Maklumat / Information:
Modul Teknologi Hijau Sains, CETREE USM (Tajuk: Sisa Menjadi Wira Hijau, muka surat 28 – 32).
Modul Teknologi Hijau Sains, CETREE USM (Title: Sisa Menjadi Wira Hijau, page 28 – 32)






© Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. 202

Sains Tingkatan 5 Pembelajaran Berasaskan Projek

2. Rancangkan satu pelan projek untuk menghasilkan gas metana daripada sisa makanan.
Plan a project plan to produce methane gas from food waste.

Bahan dan radas:
Materials and apparatus:

100 g sisa sayur-sayuran, 100 g sisa buah-buahan, 1000 ml air suling, bikar 1000 ml, tiga belon getah, tiga botol
mineral, corong dapur dan mesin pengisar
100 g vegetable waste, 100 g fruit waste, 1000 ml distilled water, 1000 ml beaker, three balloons, three mineral bottles, kitchen funnel
and blender

Prosedur:
Procedure:


A Kisarkan 100 g sisa sayur B Masukkan sisa yang C Masukkan sisa yang
dengan 300 ml air suling. dikisar ke dalam bikar dan ditimbang ke dalam botol
Grind 100 g of vegetable waste ditimbang. berlabel sisa sayur.
with 300 ml distilled water. Put the grinded waste into a Put the weighted waste into the
Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.
beaker and weight. bottle labelled vegetable waste.



D Ulangi langkah 1 – 3 E Untuk kawalan, masukkan F Tutup setiap botol dengan
dengan kulit buah. 400 ml air suling ke dalam belon dan lekatkan
Repeat steps 1 – 3 using fruit botol ketiga. dengan pita pelekat.
peel. For control, put 400 ml of distilled Close each bottle with a balloon
water into the third bottle. and stick with adhesive tape.




G Perhatikan penghasilan gas dengan
mengukur diameter belon selama 7
hari.
Observe the production of gas by measuring
the balloon’s diameter for 7 days.




Penerangan Murid membentangkan dapatan mereka dalam Fasa 2 untuk mensintesiskan dan mengkomunikasikan idea.
Explain atau pandangan mereka tentang topik tersebut.
Student presents their findings in Phase 2 to synthesise and communicate their ideas or views on the topic.
Pembelajaran Berasaskan Projek
1. Nyatakan cara anda mensintesiskan idea daripada carian di Fasa 2 untuk dikongsikan dengan rakan-rakan di
dalam kelas.
State your method to synthesise ideas from the finding in Phase 2 to share with friends in class.
• Buat lakaran susunan radas yang digunakan untuk mengumpul gas metana (biogas) yang dihasilkan.
Sketch the apparatus set up used to collect methane gas (biogas) produced.













Sisa sayur Sisa buah-buahan Air suling
Vegetable waste Fruit waste Distilled water
• Jalankan projek STEM mengikut pelan projek.
Conduct the STEM project according to the project plan.




203 © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.

Sains Tingkatan 5 Pembelajaran Berasaskan Projek

• Bina satu jadual untuk merekodkan diameter belon yang dilekatkan pada botol.
Design a table to record the diameter of the balloon attached to each bottle.

Diameter belon (cm)
Bahan Diameter of the balloon (cm)
Materials Hari 1 Hari 2 Hari 3 Hari 4 Hari 5 Hari 6 Hari 7
Day 1 Day 2 Day 3 Day 4 Day 5 Day 6 Day 7
Sisa sayur
Vegetable waste
Sisa buah
Fruit waste
Air suling
Distilled water



Penghuraian Guru memperkukuh pemahaman murid secara lebih mendalam tentang topik tersebut dengan memberikan permasalahan
Elaborate atau persoalan lain untuk diselesaikan.
The teacher reinforces student understanding regarding the topic by giving other problems or questions to be solved.
(tangki Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.
1. Permasalahan baharu untuk diselesaikan
New problem to be solved
Bagaimanakah untuk menghasilkan biogas (metana) menggunakan sisa organik?
How to produce biogas (methane) using organic waste?

Jawapan: Reka bentuk satu tangki penguraian sisa organik untuk menghasilkan biogas (metana).
Answer: Design an organic waste digester tank to produce biogas (methane).
2. Perancangan murid untuk menyelesaikan permasalahan baharu.
Student’s plan to solve the new problem.

Pili buka tutup
On off valve Tiub getah Gas metana
Rubber tube Methane gas
Corong masuk
Infet funnel

Tiub getah Bekas plastik
Rubber tube Plastic container
painted black


Salur masuk
Inlet pipe
Salur keluar
Pembelajaran Berasaskan Projek Penilaian Guru menilai pemahaman murid secara menyeluruh tentang topik tersebut dengan memberikan ujian dalam bentuk lisan
Outlet pipe
Tiub tayar
Sisa organik
simpanan)
Tyre tube
Organic waste
(storage tank)

atau bertulis.
Evaluate
The teacher evaluates student understanding of the topic by giving out a test in oral or written form.

1. Guru membantu untuk memberikan penilaian dan maklum balas positif kepada murid.
The teacher helps to evaluate and gives positive feedback to the students.
2. Guru boleh menilai murid menggunakan e-Kuiz atau lembaran kerja yang telah disediakan.
The teacher can evaluate students using the e-Quiz or worksheet provided.
3. Pelaksanaan aktiviti dinilai oleh guru dan rakan-rakan dengan berdialog, bersoal jawab serta membuat refleksi.
The implementation of the activities is evaluated by the teacher and friends through dialogs, questions and answers (Q & A) and making
reflection.
e-Kuiz e-Quiz




© Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. 204

SAINS TINGKATAN
AMALI PROSES







Pentaksiran Kerja Amali (PEKA) 5





Siri ini direka khas untuk membantu murid menguasai
kemahiran proses sains secara menyeluruh dengan
yakinnya melalui tiga fokus utama pembelajaran dan
pemudahcaraan (PdPc) iaitu Eksperimen Wajib,
Pentaksiran Bilik Darjah (PBD) dan Pembelajaran
Berasaskan Projek (PBP-STEM). Pelbagai elemen
yang menarik lagi praktikal diserapkan ke dalam
buku ini demi menyokong dan menyempurnakan
pembelajaran dalam talian dan luar talian
yang telah menjadi suasana pembelajaran
norma baharu pada alaf ini.




REVISI Keistimewaan
› Infografik Buku Ini!
PENTAKSIRAN › Praktis Interaktif DWIBAHASA
BILIK DARJAH
Aktiviti yang memenuhi
Standard Kandungan (SK),
Standard Pembelajaran PENTAKSIRAN
(SP) dan Standard Prestasi Praktis SPM yang mengikut format
yang terkandung dalam Mengapakah SPM terkini
kurikulum Sains.
Amali Proses Sains
harus dimiliki?
KEMAHIRAN BERFIKIR
KAEDAH PDPC Cabaran KBAT sebagai cetusan minda
› Penyiasatan Saintifik /
Eksperimen
› Perbincangan
› Simulasi STRATEGI PDPC
› Projek
› Pendekatan Inkuiri
› Kemahiran Saintifik
› Pembelajaran Kontekstual
› Pembelajaran Konstruktivisme
› Pembelajaran Masteri
› Pembelajaran Abad ke-21 (PAK-21)
› Sains, Teknologi, Kejuruteraan dan
Matematik (STEM)













W.M: RM13.90 / E.M: RM14.50
PC165043S
PC165043
ISBN: 978-629-7520-13-1

PELANGI