Focus PT3 2020 - Geografi

PT3

Tingkatan

1•2•3
KSSM

GEOGRAFI

Kang Chai Yoeng (Penulis Buku Teks) • Zulkipli Ismail (Penulis Buku Teks)
Rajanderan Subramaniam (Penulis Buku Teks) • Chong Yoon Choi

KANDUNGAN

TINGKATAN 1 TEMA Geografi Fizikal: Bentuk Muka
Bumi dan Saliran

TEMA Kemahiran Geografi 5Bab Bumi 41

1Bab Arah 1 5.1 Sistem Fizikal Bumi 42
5.2 Struktur Bumi 45
1.1 Arah Mata Angin 2 6Bab 5.3 Benua, Lautan, Laut Utama
1.2 Cara Menentukan Arah Mata 46
3 dan Selat 48
Angin Menggunakan Matahari 5.4 Kesan Pergerakan Kerak Bumi 54
1.3 Cara Menentukan Arah Mata 3 Peta Konsep 54
7 Praktis PT3 5
Angin Menggunakan Kompas 9 56
1.4 Bearing Sudutan 10 Bentuk Muka Bumi
Peta Konsep
2Bab Praktis PT3 1 12 6.1 Pelbagai Bentuk Muka Bumi 57
di Malaysia 57
Kedudukan 60
6.2 Tanah Tinggi di Malaysia 62
3Bab 2.1 Kedudukan Relatif 13 7Bab 6.3 Tanah Pamah di Malaysia 64
2.2 Latitud dan Longitud 15 6.4 Pinggir Laut di Malaysia
Peta Konsep 18 6.5 Saliran di Malaysia 66
Praktis PT3 2 19 6.6 Kepentingan Pelbagai Bentuk 70
70
Peta Lakar 21 Muka Bumi di Malaysia
Peta Konsep 73
3.1 Ciri-ciri Peta Lakar 22 Praktis PT3 6
3.2 Simbol-simbol dalam Peta Lakar 23
3.3 Pandang Darat Fizikal dan Saliran
25
Pandang Darat Budaya 7.1 Pandang Darat Fizikal Peringkat 74
3.4 Langkah-langkah Melukis 28 Aliran Sungai 78
30 7.2 Sungai dan Tasik Utama 80
Peta Lakar 31 81
Peta Konsep di Malaysia 82
Praktis PT3 3 7.3 Kepentingan Sungai dan Tasik

di Malaysia
Peta Konsep
Praktis PT3 7

4Bab Lakaran Peta Malaysia 33 TEMA Geografi Manusia: Penduduk
dan Petempatan
4.1 Kedudukan Negeri-negeri
di Malaysia 34 8Bab Penduduk di Malaysia 84

4.2 Kedudukan Ibu Negeri, Ibu Negara 34 8.1 Taburan Penduduk di Malaysia 85
dan Pusat Pentadbiran Kerajaan 37 8.2 Faktor-faktor yang Mempengaruhi 89
39 93
Persekutuan di Malaysia 40 Taburan Penduduk di Malaysia 94
4.3 Melakar Peta Malaysia Peta Konsep
Peta Konsep Praktis PT3 8
Praktis PT3 4

ii

9Bab Petempatan di Malaysia 13.2 Kesan-kesan Pembuangan Sisa

96 Domestik di Malaysia 136

13.3 Langkah-langkah Mengurangkan

9.1 Jenis-jenis Petempatan di Malaysia 97 Kesan Pembuangan Sisa

9.2 Pola Petempatan di Malaysia 99 Domestik 138
Peta Konsep 139
9.3 Fungsi Petempatan Bandar Praktis PT3 13 140

dan Luar Bandar 100
Peta Konsep 103
Praktis PT3 9 104
TINGKATAN 2

TEMA Geografi Kawasan: Asia
Tenggara

1Bab 0 Bentuk Muka Bumi dan 105 TEMA Kemahiran Geografi
Saliran di Asia Tenggara
1Bab Skala dan Jarak
10.1 Negara-negara di Asia Tenggara 106 141
1.1 Skala
10.2 Bentuk Muka Bumi di Asia Tenggara 107 1.2 Jarak 142
1.3 Menentukan Jarak Sebenar 144
10.3 Sungai dan Tasik Utama di Asia
Menggunakan Skala 145
Tenggara 111 1.4 Menentukan Jarak Sebenar
Peta Konsep 113 148
Praktis PT3 10 114 Berpandukan Skala Peta 150
Peta Konsep 150
1Bab 1 Penduduk dan Petempatan 115 Praktis PT3 1
di Asia Tenggara

11.1 Taburan Penduduk di Asia

Tenggara 116 2Bab

11.2 Fungsi-fungsi Petempatan Peta Topografi 152

Bandar Utama di Asia Tenggara 119
Peta Konsep 122
Praktis PT3 11 123 2.1 Maksud Peta Topografi 153

2.2 Garisan Timuran dan Garisan

Utaraan 155

Isu dan Pengurusan Alam 2.3 Rujukan Grid 156
Sekitar
TEMA 2.4 Ciri Pandang Darat Fizikal dan

Ciri Pandang Darat Budaya 159

1Bab 2 Sumber Air 2.5 Mentafsir Peta Topografi 162
Peta Konsep 164
124 Praktis PT3 2 164

12.1 Jenis-jenis Sumber Air 125 TEMA Geografi Fizikal: Cuaca dan
12.2 Punca Krisis Air di Malaysia 126 Iklim
12.3 Kesan Krisis Air di Malaysia 129
12.4 Langkah-langkah Mengurangkan 3Bab Pengaruh Pergerakan Bumi 168
Kesan Krisis Air 130 terhadap Cuaca dan Iklim
Peta Konsep 132 169
Praktis PT3 12 133 170
173
1Bab 3 Sisa Domestik 134 3.1 Pergerakan Bumi 177
3.2 Putaran Bumi 177
13.1 Jenis-jenis Sisa Domestik 135 3.3 Peredaran Bumi
13.2 Sisa-sisa Domestik di Malaysia 135 Peta Konsep
Praktis PT3 3

iii

4Bab Cuaca dan Iklim di Malaysia 179 TEMA Geografi Kawasan: Asia
180
4.1 Jenis dan Ciri Iklim di Malaysia 7Bab Kepelbagaian Iklim dan 226
4.2 Pengaruh Cuaca dan Iklim 184
Pengaruhnya terhadap 227
terhadap Kegiatan Manusia 186 229
di Malaysia 190 Kegiatan Manusia di Asia 230
4.3 Kesan Kegiatan Manusia 192 230
terhadap Cuaca dan Iklim 193 7.1 Kepelbagaian Iklim di Asia 231
di Malaysia 7.2 Ciri Iklim Mengikut Zon di Asia 232
4.4 Perubahan Cuaca dan Iklim 7.3 Zon Iklim Sejuk 234
di Malaysia 7.4 Zon Iklim Sejuk Sederhana 235
Peta Konsep 7.5 Zon Iklim Panas Sederhana
Praktis PT3 4 7.6 Zon Iklim Panas
Peta Konsep
Praktis PT3 7

TEMA Geografi Manusia: 8Bab Jenis dan Kemajuan 237
Pengangkutan dan Pengangkutan di Asia

Telekomunikasi 8.1 Jenis Pengangkutan di Asia 238
8.2 Kemajuan Pengangkutan di Asia 242
5Bab Pengangkutan di Malaysia 195 8.3 Kesan Pengangkutan terhadap
245
5.1 Pengangkutan Darat di Malaysia 196 Masyarakat, Ekonomi dan Alam 247
5.2 Pengangkutan Udara dan Air 200 Sekitar 248
204 Peta Konsep
di Malaysia Praktis PT3 8
5.3 Pengangkutan Awam di Malaysia 206
5.4 Faktor-faktor yang Mempengaruhi 207 TEMA Isu dan Pengurusan Alam
209 Sekitar
Jaringan Pengangkutan 210
di Malaysia 211 9Bab Pemanasan Global 250
5.5 Kepentingan Pengangkutan 211
Darat, Udara dan Air di Malaysia 9.1 Maksud Pemanasan Global 251
5.6 Kepentingan Pengangkutan 9.2 Faktor-faktor Pemanasan Global 252
Awam di Malaysia 9.3 Kesan-kesan Pemanasan Global 253
5.7 Amalan Pengangkutan Lestari 9.4 Langkah-langkah Mengurangkan
Peta Konsep Kesan Pemanasan Global 254
Praktis PT3 5 Peta Konsep 256
Praktis PT3 9 257
6Bab Telekomunikasi di Malaysia 214

6.1 Alat Telekomunikasi di Malaysia 215 1Bab 0 Teknologi Hijau 258
6.2 Kemajuan Alat Telekomunikasi 216
219 10.1 Konsep Teknologi Hijau 259
di Malaysia 220 10.2 Ciri-ciri Produk Teknologi Hijau 260
6.3 Kepentingan Telekomunikasi 221 10.3 Contoh Produk Teknologi Hijau 261
223 10.4 Kepentingan Teknologi Hijau 261
di Malaysia 224 10.5 Amalan Berkonsepkan Teknologi
6.4 Kesan Telekomunikasi terhadap Hijau 263
Peta Konsep 265
Pembangunan Negara Praktis PT3 10 266
6.5 Penggunaan Alat Telekomunikasi
Secara Beretika
Peta Konsep
Praktis PT3 6

iv

TINGKATAN 3 4Bab Tumbuh-tumbuhan Semula
Jadi di Malaysia
305

TEMA Kemahiran Geografi 4.1 Jenis dan Taburan Tumbuh-tumbuhan

Semula Jadi di Malaysia 306

1Bab Jadual dan Graf 4.2 Faktor-faktor yang Mempengaruhi

267 Tumbuh-tumbuhan Semula

Jadi di Malaysia 314

1.1 Ciri-ciri dan Kegunaan Jadual 268 4.3 Kepentingan Tumbuh-tumbuhan

1.2 Ciri-ciri dan Kegunaan Graf 268 Semula Jadi di Malaysia 315

1.3 Langkah-langkah Membina 4.4 Kesan Kegiatan Manusia

Jadual 270 terhadap Tumbuh-tumbuhan

1.4 Langkah-langkah Membina Semula Jadi di Malaysia 318

Graf Bar Mudah, Graf Garisan Peta Konsep 320

Mudah dan Graf Gabungan 271 Praktis PT3 4 321

1.5 Mentafsir Jadual, Graf Bar Mudah,

Graf Garisan Mudah dan Graf

Gabungan 275

Peta Konsep 279 5Bab Hidupan Liar di Malaysia

Praktis PT3 1 280 323

2Bab 5.1 Hidupan Liar di Malaysia 324

Carta Pai 282 5.2 Kepentingan Hidupan Liar

di Malaysia 325

2.1 Ciri-ciri dan Kegunaan Carta Pai 283 5.3 Kegiatan Manusia yang Mengancam

2.2 Langkah-langkah Membina Hidupan Liar di Malaysia 327

Carta Pai 283 5.4 Usaha Pemeliharaan dan

2.3 Mentafsir Carta Pai 285 Pemuliharaan Hidupan Liar

Peta Konsep 288 di Malaysia 328

Praktis PT3 2 288 Peta Konsep 332

Praktis PT3 5 333

TEMA Geografi Fizikal: Tumbuh- Geografi Manusia: Sumber
tumbuhan Semula Jadi dan Semula Jadi dan Kegiatan
TEMA
Hidupan Liar

Pengaruh Persekitaran Fizikal Ekonomi
terhadap Kepelbagaian
3Bab Tumbuh-tumbuhan Semula Jadi 290 6Bab Sumber Semula Jadi di 335
dan Hidupan Liar Malaysia

3.1 Faktor-faktor Persekitaran Fizikal 6.1 Sumber Semula Jadi di Malaysia 336

yang Mempengaruhi Kepelbagaian 6.2 Taburan Sumber Boleh Baharu

Tumbuh-tumbuhan Semula Jadi dan dan Sumber Tidak Boleh Baharu

Hidupan Liar 291 di Malaysia 338

3.2 Faktor-faktor yang Mempengaruhi 6.3 Kepentingan Sumber Semula

Kepelbagaian Tumbuh-tumbuhan Jadi dalam Pembangunan

Semula Jadi dan Hidupan Liar 291 Ekonomi di Malaysia 343

Peta Konsep 303 Peta Konsep 344

Praktis PT3 3 303 Praktis PT3 6 345

v

7Bab Kegiatan Ekonomi di Malaysia 346 TEMA Isu dan Pengurusan Alam
Sekitar

7.1 Jenis Kegiatan Ekonomi 1Bab 0 Sumber Hutan 389

di Malaysia 347

7.2 Taburan Kegiatan Ekonomi 10.1 Sumber Hutan 390

Utama di Malaysia 348 10.2 Kepentingan Pengurusan

7.3 Faktor-faktor yang Mempengaruhi Sumber Hutan di Malaysia 390

Kegiatan Ekonomi di Malaysia 352 10.3 Usaha Pemeliharaan dan

7.4 Kepentingan Kegiatan Pemuliharaan Sumber Hutan

Ekonomi di Malaysia 359 di Malaysia 391

Peta Konsep 362 10.4 Peranan Agensi dalam Pengurusan

Praktis PT3 7 362 Hutan di Malaysia 394

Peta Konsep 396

Praktis PT3 10 396

TEMA Geografi Kawasan: Dunia

8Bab Tumbuh-tumbuhan Semula Jadi 1Bab 1 Kitar Semula 398
dan Hidupan Liar di Dunia
364

11.1 Elemen Kitar Semula 399

8.1 Taburan Tumbuh-tumbuhan 11.2 Kepentingan Amalan Kitar

Semula Jadi dan Hidupan Semula 400

Liar di Dunia 365 11.3 Amalan Kitar Semula di Malaysia 401

8.2 Kepentingan Tumbuh-tumbuhan 11.4 Amalan Kitar Semula di Negara-negara

Semula Jadi dan Hidupan Liar Lain 403
Peta Konsep 406
di Dunia 372 Praktis PT3 11 406

Peta Konsep 373

Praktis PT3 8 374

TEMA Kerja Lapangan

9Bab Sumber Semula Jadi Utama dan 376 PANDUAN KERJA LAPANGAN 408
Kerjasama Ekonomi di Dunia

9.1 Taburan Sumber Semula Jadi Pengenalan 409

Utama di Dunia 377 Proses Melaksanakan Kerja Lapangan 409

9.2 Krisis Sumber Semula Jadi Contoh Laporan Kerja Lapangan 415

di Dunia 379 KERTAS MODEL PT3 438

9.3 Contoh Kerjasama Ekonomi

Antarabangsa 381

9.4 Kepentingan Kerjasama Ekonomi JAWAPAN 449

Antarabangsa 385

Peta Konsep 387 GLOSARI 478

Praktis PT3 9 388


vi

2Bab Kedudukan Tingkatan 1
Kemahiran Geografi

KATA KUNCI
Kedudukan relatif
Titik rujukan
Latitud
Longitud
Garisan
Khatulistiwa
Garisan Artik
Garisan Sartan
Garisan Jadi
Garisan Antartik
Garisan Meridian
Pangkal
Garisan Tarikh
Antarabangsa

Apakah itu kedudukan? Bagaimanakah anda dapat menyatakan kedudukan Malaysia berdasarkan
peta atlas? Tahukah anda bahawa selain menggunakan kedudukan relatif, kita juga dapat
menentukan kedudukan sesuatu tempat pada peta menggunakan latitud dan longitud?

12

  Geografi PT3  Bab 2  Kedudukan 

2.1 Kedudukan Relatif Tingkatan
Tingkatan
Kedudukan relatif ialah kedudukan sesuatu tempat yang dinyatakan secara bandingan

menggunakan sesuatu titik rujukan. 1 1

Titik rujukan ialah sesuatu tempat atau ciri geografi yang dirujuk untuk menyatakan kedudukan
sesuatu tempat.

1. Berdasarkan Rajah 2.1, sekiranya tempat Harian

duduk Anthony dijadikan titik rujukan, Tkrkeeeelrdaddutuaidfdpuudakkataannndksuroeeaoslarudtaicifntaumarattu.edmNauaphnmatdtu,uikninay,iatmumtaekeknenadegnuna?dtpuuakkkaaannh

maka kedudukan relatif Mei Mei, Suhaida,

Shantini dan Emilia ialah:
(a) Mei Mei duduk di kanan Anthony.
(b) Suhaida duduk di kiri Anthony.
(c) Shantini duduk di belakang Anthony.
(d) Emilia duduk di hadapan Anthony.

Rajah 2.1 Kedudukan murid di dalam Tingkatan Satu Bestari

13

  Geografi PT3  Bab 2  Kedudukan

Menyatakan Kedudukan Relatif di Lapangan
Tingkatan
Tingkatan U

Bank Tasik Mutiara terletak
di belakang rumah Nora
Bank terletak di sebelah
11 kanan rumah Nora Tasik Mutiara

Rumah Nora Rumah Akmal terletak
dijadikan titik di sebelah kiri rumah Nora

rujukan Rumah Akmal

Rumah Nora

Sekolah

Pejabat pos

Hotel Suria terletak
di hadapan rumah Nora

Hotel Suria

Rajah 2.2 Kedudukan relatif beberapa objek di sekeliling rumah Nora

Praktis Formatif 2.1

Berdasarkan rajah di bawah, nyatakan kedudukan relatif tempat-tempat yang berikutnya.

Sekolah U

Stesen Medan Selera
minyak

Rumah Bank
Nora

Masjid

Balai polis Pejabat daerah

Pasar raya

1. terletak di belakang masjid.

2. Medan selera terletak di sebelah kiri .

3. Pasar raya terletak di pejabat daerah.

4. Masjid terletak di sebelah bank dan di rumah Nora.

14

  Geografi PT3  Bab 2  Kedudukan 

2.2 Latitud dan Longitud 2. Kedudukan latitud dinyatakan dalam unit Tingkatan
darjah (o). Tingkatan
Latitud
Latitud ialah garisan bayangan yang dilukis 3. Garisan Khatulistiwa mempunyai nilai 1
secara selari pada glob dan peta atlas. latitud 0o dan merupakan latitud yang
terpanjang yang membahagikan bumi
1. Setiap latitud berbentuk bulatan dan tidak
bertemu antara satu sama lain. 1kepada hemisfera utara dan hemisfera

Hemisfera selatan.
utara
4. Latitud di hemisfera utara diberikan nilai 0o
hingga 90oU, manakala latitud di hemisfera
selatan diberi nilai 0o hingga 90oS.

Kutub Utara 90°U
Garisan Artik

Garisan Sartan 1
66 –°U

2

Hemisfera Garisan Khatulistiwa 1
selatan Garisan Jadi 23 –°U

2

0°

Garisan Antartik 1 Latitud pada
Kutub Selatan 90°S 23 –°S Glob

2

1 VIDEO
66 –°S

2

Rajah 2.3 Latitud utama

Longitud 6. Longitud 180oT dan 180oB adalah bertindih
dan merupakan garisan yang sama.
Longitud ialah garisan bayangan yang
dilukis dari Kutub Utara ke Kutub Selatan 7. Longitud ini dikenali sebagai Garisan
di atas glob atau peta atlas. Tarikh Antarabangsa (GTA).

1. Setiap garisan longitud adalah separa Kutub Utara
bulatan.
120°B 150°B 180°T/B (Garisan Tarikh
2. Kedudukan longitud dinyatakan dalam unit Antarabangsa)
darjah (o).
150°T

90°B 120°T

3. Longitud utama dikenali sebagai Garisan Garisan Meridian Pangkal
Meridian Pangkal (GMP) dan diberi nilai 0o.

4. Garisan ini dilukis melalui bandar 60°B 90°T
Greenwich berhampiran dengan London.

5. Longitud ke timur Garisan Meridian 30°B
Pangkal (GMP) diberi nilai 0o hingga 180oT,
manakala yang ke barat diberi nilai 0o 0° 30°T 60°T
hingga 180oB.
Rajah 2.4 Longitud utama

15

  Geografi PT3  Bab 2  Kedudukan 3. Contohnya, berdasarkan Rajah 2.5,
kedudukan X terletak di latitud 60oS dan di
Cara Menentukan Kedudukan longitud 50oB. Maka kedudukan X disebut
Berdasarkan Latitud dan Longitud sebagai 60oS 50oB.
Tingkatan
Tingkatan 4. Berdasarkan Rajah 2.5, kedudukan tempat
Kedudukan pada glob E, F, G, H adalah seperti Jadual 2.1.

1 1 1. Kedudukan sesuatu tempat dapat KU
ditentukan berdasarkan titik persilangan
antara latitud dengan longitud. E

2. Semasa menentukan kedudukan sesuatu G 55°U
tempat, nilai latitud perlu dinyatakan
terlebih dahulu dan diikuti oleh nilai
longitud.

Jadual 2.1 Kedudukan E, F, G dan H

Titik Latitud Longitud Kedudukan 50°B
E 55oU 50oB 55oU 50oB
0°

F 60oS 0o 60oS 0o H 0°
130°T
X
G 55oU 130oT 55oU 130oT F

H 0o 130oT 0o 130oT KS 60°S

Rajah 2.5 Kedudukan E, F, G, H dan X

Kesalahan lazim

Semasa menyatakan kedudukan sesuatu tempat, longitud perlu disebut terlebih dahulu, diikuti dengan latitud.

Semasa menyatakan kedudukan sesuatu tempat, latitud perlu dinyatakan terlebih dahulu sebelum
menyatakan kedudukan longitud.

Praktis Formatif 2.2

Berdasarkan rajah di bawah, jawab soalan-soalan yang diberikan.

N 1. Nyatakan latitud:

70°B X 70°U (a) X
35°B 0° (b) Y
M
J 48°U 2. Nyatakan longitud:

Q 65°T 85°T (a) J
0° (b) K

YK 3. Nyatakan kedudukan:
P
40°S (a) M
(b) N
55°S (c) P
(d) Q

4. Tandakan kedudukan lokasi berikut pada
rajah di sebelah.

A: 70ºU 85ºT
B: 48ºU 70ºB
C: 55ºS 65ºT
D: 40ºS 35ºB

16

  Geografi PT3  Bab 2  Kedudukan 

Kedudukan pada peta Tingkatan
Tingkatan
1. Kedudukan sesuatu tempat pada peta dapat ditentukan berdasarkan titik persilangan antara
latitud dan longitud.

2. Berdasarkan Peta 2.1, kedudukan Bandaraya Kuala Lumpur dapat ditentukan dengan

membahagikan satu kotak latitud dan longitud kepada 10 bahagian yang sama. 1 1

3. Setiap bahagian tersebut mewakili 1 unit latitud dan longitud.

4. Oleh itu, kedudukan Bandaraya Kuala Lumpur ialah pada titik persilangan latitud 3oU dengan
longitud 101oT, atau 3oU 101oT.

100°T 110°T 120°T 130°T 140°T
CHINA U

MYANMAR VIETNAM 20°U
Yangon
LAOS Hanoi
Vientiane

THAILAND FILIPINA
Bangkok Manila

KAMPUCHEA Lautan
Pasifik

Phnom Penh 10°U

9 Bandaraya
8
Ho Chi Minh

7 Laut China Selatan

6 BRUNEI
5 DARUSSALAM
4 MALAYSIA
3 Kuala Lumpur Bandar Seri
2 Begawan

1 SINGAPURA Khatulistiwa 0°

1 2 345 678 9

Lautan Jakarta
Hindi

INDONESIA

Dili 10°S
TIMOR-LESTE

Peta 2.1 Kedudukan bandar-bandar utama di Asia Tenggara

Jadual 2.2 Kedudukan beberapa bandar utama di Asia Praktis Formatif 1
Tenggara

Bandar Latitud Longitud Kedudukan • Menilai

Singapura 2oU 104oT 2oU 104oT Pada pendapat anda, apakah kelebihan
menentukan kedudukan sesuatu bandar
berdasarkan latitud dan longitud?

Manila 15oU 121oT 15oU 121oT

Jakarta 6oS 106oT 6oS 106oT INFO GGEEOOGGRRAAFFII

Bangkok 13oU 100oT 13oU 100oT Latitud dan longitud adalah garisan yang
17oU 96oT 17oU 96oT dilukis oleh ahli Geografi pada atlas atau glob.
Yangon 5oU 115oT 5oU 115oT Oleh sebab bentuk glob adalah sfera, maka
garisan yang dilukis pada permukaannya adalah
Bandar Seri melengkung. Sebaliknya pada atlas, garisan ini
Begawan dilukis secara menegak dan melintang lurus.

17

  Geografi PT3  Bab 2  Kedudukan

5. Kedudukan sesuatu tempat dalam peta atlas 6. Indeks dalam peta atlas dimulakan dengan
Tingkatan
Tingkatandapat dicari dengan merujuk indeks yang nama tempat, diikuti nama negara, muka

terdapat di halaman belakang atlas. surat, kod grid serta kedudukan latitud dan

longitud.

Nama tempat Muka surat Kedudukan

1 1 7. Untuk memberikan kedudukan yang lebih
Temerloh Malaysia 31 C2 3o22’U 102o25’ T tepat, setiap darjah perlu dibahagikan
kepada 60 minit (‘). Contohnya:
(latitud) (longitud)

•  Kuantan 3o48’U 103o19’T

Negara Kod grid •  Temerloh 3o22’U 102o25’

Rajah 2.6 Kedudukan Temerloh dalam indeks atlas •  Kuala Terengganu 5o20’U 103o09’T

Praktis Formatif 2.3

100°T 105°T Berdasarkan peta di sebelah, tentukan kedudukan bandar-
U bandar yang ditandakan berdasarkan latitud dan longitud.
A
5°U B 5°U Bandar Latitud Longitud Kedudukan
1. A
C 2. B
3. C
4. D
5. E

D Praktis Formatif 21 • Menganalisis
E
100°T Sistem kedudukan global (GPS) merujuk sistem yang
105°T menentukan kedudukan seseorang melalui rujukan
silang dengan setelit yang mengelilingi Bumi. Apakah
kegunaan GPS dalam kehidupan seharian?

Peta Konsep

Kedudukan

Kedudukan relatif Latitud dan longitud

• Ditentukan dengan merujuk • Ditentukan berdasarkan persilangan antara latitud dengan longitud
sesuatu titik rujukan
Latitud Longitud
• Menggunakan perkataan seperti di • Garisan imaginasi di bumi yang dilukis • Garisan imiginasi di permukaan bumi
sebelah kanan, kiri, belakang atau
hadapan titik rujukan secara mendatar di atas glob yang dilukis dari Kutub Utara ke Kutub
• Diberi nilai 0º hingga 90ºU/S Selatan
18 • Latitud utama: • Diberi nilai 0º hingga 180ºT/B.
–  Garisan Khatulistiwa (0º) • Longitud utama:
–  Garisan Sartan (23½ºU) –  Garisan Meridian Pangkal (0º)
–  Garisan Jadi (23½ºS) –  Garisan Tarikh Antarabangsa
–  Garisan Artik (66½ºU) (180ºT/B)
–  Garisan Antartik (66½ºS)

Praktis PT3   Geografi PT3  Bab 2  Kedudukan 

BAHAGIAN A 2
Tingkatan
Arahan: Pilih jawapan yang tepat. Tingkatan

1. Apakah kedudukan yang ditentukan berdasarkan 1 1
titik rujukan?
A Kedudukan tempat 4. Bagaimanakah kedudukan sesuatu tempat pada
B Kedudukan mutlak glob dapat ditentukan?
C Kedudukan relatif A Berdasarkan titik persilangan antara lajur
D Koordinat dengan baris
B Berdasarkan titik persilangan antara latitud
2. Berdasarkan maklumat di bawah, lokasi manakah dengan longitud
digunakan sebagai titik rujukan? C Berdasarkan titik persilangan antara Kutub
Utara dengan Kutub Selatan
Rumah Sharmita terletak di sebelah kanan D Berdasarkan titik persilangan antara garisan
pejabat pos, manakala di belakang pejabat timuran dengan garisan utaraan
pos pula terletaknya rumah Aishah dan masjid.
5. Apakah garisan yang berkaitan dengan maklumat
A Rumah Sharmita C Pejabat pos di bawah?
B Rumah Aishah D Masjid
• Bernilai 180°T/B
3. Maklumat berikut menerangkan suatu garisan • Menentukan perubahan tarikh dan waktu
latitud.
A Garisan Khatulistiwa
• Latitud terpanjang B Garisan Meridian Pangkal
• Mempunyai nilai 0° C Garisan Meridian Greenwich
D Garisan Tarikh Antarabangsa
Apakah garisan latitud tersebut?
A Garisan Jadi 6. Berapakah nilai bagi Garisan Meridian Greenwich?
B Garisan Artik A 0°
C Garisan Khatulistiwa B 23½°S
D Garisan Meridian Pangkal C 66½°U
D 180°T/B
BAHAGIAN B

Rajah 1 menunjukkan garisan latitud.

Kutub Utara

P

XQ
66½°U

23½°U

Kutub Selatan R 0°
S 23½°S
Rajah 1 66½°S

19

  Geografi PT3  Bab 2  Kedudukan

1. (a) Apakah yang dimaksudkan dengan garisan latitud? [1 markah]
Tingkatan
Tingkatan(b) (i) Namakan garisan latitud yang bertanda X. [1 markah]

(ii) Berikan dua ciri garisan latitud bertanda X. [2 markah]

(c) Berapakah nilai latitud yang paling ke utara dan paling ke selatan? [2 markah]

1 1(d) Namakan latitud yang bertanda P, Q, R dan S dalam Rajah 1. [4 markah]

Soalan 2 berdasarkan Rajah 2 yang menunjukkan kedudukan murid dalam kelas 1 Aman.

Mey

Siva

Rajah 2

2. (a) Sekiranya Mandy dijadikan titik rujukan, nyatakan kedudukan murid-murid yang berikut:
(i) Peter
(ii) Anitha
(iii) Aishah
(iv) Lim
[4 markah]

(b) Jika titik rujukan ditukar kepada Afandi, nyatakan murid yang duduk di hadapan, belakang, kiri dan kanan

Afandi.

(i) Di hadapan Afandi

(ii) Di belakang Afandi

(iii) Di sebelah kiri Afandi

(iv) Di sebelah kanan Afandi
[4 markah]

(c) Siapakah yang duduk di hadapan Riduan? [1 markah]

(d) Siapakah yang duduk di sebelah kanan Siva? [1 markah]

20

BAB 1 Skala dan Jarak

Tingkatan 2

Skala ialah nisbah jarak di atas peta yang mewakili jarak
sebenar di atas permukaan bumi.

Skala Skala digunakan untuk mengukur jarak di antara dua
tempat dengan tepat.

Jenis-jenis skala:
• Skala lurus

01234 5 6 km

• Skala penyata
1 cm mewakili 1 km
• Pecahan wakilan
1 : 100 000

Jarak

Jarak ialah ukuran jauh antara dua tempat

Jarak mutlak Jarak relatif

• Ukuran jarak sebenar • Diukur dari segi kos dan masa
• Dinyatakan dalam unit meter atau • Masa: minit dan jam
• Kos: sen dan ringgit
kilometer • Dipengaruhi oleh jarak dan jenis pengangkutan
• Tetap dan tidak berubah-ubah
- Johan berbasikal dari rumahnya ke sekolah dalam
- Jarak dari rumah Jasbir ke sekolah ialah masa 7 minit.
5.5 km.
- Tambang bas dari rumah Mei Ling ke sekolah ialah
- Jarak dari Johor Bharu ke Kuala Lumpur RM1.00.
ialah 300 km.

BAB Pengaruh Pergerakan

3 Bumi terhadap Cuaca
dan Iklim

Tingkatan 2

Pergerakan bumi

Putaran bumi Peredaran bumi

Bumi berputar pada paksinya dari barat Bumi membuat satu peredaran dalam
ke timur. masa setahun atau 365¼ hari.
Satu putaran mengambil masa 24 jam Kesan:
atau satu hari. - Kejadian empat musim di kawasan
Kesan:
- Kejadian siang dan malam hawa sederhana
- Pembiasan angin lazim - Fenomena gerhana bulan dan gerhana
- Kejadian air pasang dan surut
- Perbezaan waktu tempatan matahari
- Perubahan ketinggian matahari

tengah hari

Kejadian empat musim akibat peredaran bumi mengelilingi matahari

Ekuinoks Musim Bunga
21 Mac

Musim bunga Musim sejuk
Musim panas
Matahari

Solstis Musim Panas Solstis Musim Sejuk
21 Jun 22 Disember

Musim luruh

Ekuinoks Musim Luruh
23 September

BAB Cuaca dan Iklim

4 di Malaysia

Tingkatan 2
Pengaruh cuaca dan iklim terhadap kegiatan manusia di Malaysia

Pertanian di kawasan tanah pamah yang mengalami panas dan lembap sepanjang tahun

Padi Kelapa sawit Getah Lada hitam

Pertanian di kawasan tanah tinggi yang mengalami suhu sederhana, 18ºC hingga 21ºC

Teh Buah-buahan Sayur-sayuran

Pelancongan di kawasan tanah tinggi Pelancongan di pulau

Cameron Highlands Pulau Redang

Kundasang Pulau Pangkor

BAB Kepelbagaian Iklim dan

7 Pengaruhnya terhadap
Kegiatan Manusia di Asia

Tingkatan 2

Zon Iklim Benua Asia

Iklim Tundra 90°U Zon
65°U sejuk
Iklim Siberia Iklim Laurentia Zon sejuk
Iklim China 45°U sederhana
Iklim Iklim Steppe 30°U Zon panas
Mediterranean Iklim Monsun Tropika sederhana

Iklim Gurun Panas 10°U
0°
10°S Zon
panas

Iklim Khatulistiwa

Iklim Tundra Iklim Gurun Panas

Musim bunga Musim panas Musim luruh Musim sejuk

Iklim Sederhana

BAB 9 Pemanasan Global

Pemanasan Tingkatan 2
global
Kesan
Punca Pencairan ais di kutub

Pembebasan asap oleh Kemerosotan sumber
aktiviti perindustrian makanan
Kebakaran hutan

Letusan gunung berapi Kemusnahan flora
Aktiviti pertanian yang dan fauna

menggunakan racun Masalah kesihatan
serangga

JAWAPAN

Tingkatan 1 (c) (i) Memberikan bacaan arah yang tepat (1m)

1Bab Arah (ii) Mudah dibawa dan digunakan (1m)

(d) Utara

Barat Laut Timur Laut

Praktis Formatif 1.1 Barat Timur

1. Mata angin utama (c) Selatan
(a) Utara (d) Barat

(b) Timur

Mata angin perantaraan (c) Barat daya Barat Daya Tenggara
(a) Timur laut (d) Barat laut Selatan

(b) Tenggara

2. (a) Utara (e) Selatan 2Bab Kedudukan (4m)
(b) Timur laut (f) Barat daya
(c) Timur (g) Barat
(d) Tenggara (h) Barat laut

3. Kerana matahari terbit di arah timur dan terbenam di arah Praktis Formatif 2.1
barat 1. Rumah Nora
2. stesen minyak
4. (a) selatan 3. hadapan
(b) tenggara 4. kanan, hadapan

(c) barat daya

Praktis Formatif 1.2

1. (a) 30° (c) 249° / 250° Praktis Formatif 2.2
(b) 100° (d) 290°

2. 237° / 238° 1. (a) 48°U (b) 55°S
3. 130° (b) 65°T
4. Kg. Aman 2. (a) 35°B (c) 40°S 85°T
5. Kg. Aman (d) 40°S 70°B
3. (a) 48°U 65°T
(b) 70°U 35°B 70°U

Praktis PT3 4. A

1 N M
48°U
B

BAHAGIAN A 70°B X
35°B 0°
1. A 2. B 3. D 4. C 5. C
6. C 7. C 8. C J

BAHAGIAN B Q 65°T 85°T
0°
1. (a) (i) 52° / 53° (1m) (iv) 104° / 105° (1m) D

(ii) 136° / 137° (1m) (v) 329° / 330° (1m) YK
P
(iii) 280° / 281° (1m)
C 40°S
(b) (i) Timur laut (1m)
55°S
(ii) Kg. Arau (1m)

(iii) Selatan (1m)

(iv) Padang / Kg. Nilam (1m) Praktis Formatif 2.3

(v) Timur (1m)

(c) (i) Timur laut (1m) (iv) Barat daya (1m) 1. 6°U 101°T 6°U 101°T
2. 5°U 102°T 5°U 102°T
(ii) Tenggara (1m) (v) Barat daya (1m) 3. 4°U 101°T 4°U 101°T
4. 3°U 102°T 3°U 102°T
(iii) Barat laut (1m) 5. 2°U 103°T 2°U 103°T

2. (a) (i) Kompas / Kompas magnetik (1m)

(ii) Menentukan arah sesuatu tempat (1m)

(b) Tarikan magnet dari Kutub Utara bumi (2m)

449

  Geografi PT3  Jawapan

Praktis PT3 2 2. (a) Fizikal (f) Fizikal
Tingkatan (b) Budaya (g) Fizikal
Tingkatan (c) Budaya (h) Budaya
BAHAGIAN A (d) Fizikal (i) Budaya
(e) Budaya (j) Budaya
1. C 2. C 3. C 4. B 5. D
6. A

BAHAGIAN B Praktis PT3 3

1 1 1. (a) Garisan bayangan yang dilukis secara selari pada BAHAGIAN A
glob dan peta atlas.  (1m)
1. C 2. C 3. C 4. B 5. D
(b) (i) Garisan Khatulistiwa (1m) 6. D 10. D
7. C 8. B 9. D
(ii) Latitud yang terpanjang (1m)

Mempunyai nilai 0° (1m) BAHAGIAN B

(c) 90°U dan 90°S (2m)

(d) P: Garisan Artik (1m) 1. (a) Kerana tidak mempunyai tajuk (1m)
(b) (i) Sungai (1m)
Q: Garisan Sartan (1m)
(ii) Hutan / Paya air masin (1m)
R: Garisan Jadi (1m)

S: Garisan Antartik (1m) (c) (i) (1m) (ii) (1m)

2. (a) (i) Peter duduk di hadapan Mandy. (1m)

(ii) Anitha duduk di belakang Mandy. (1m) (d) (i) Hutan / Paya air masin (1m)
(ii) Sawah padi (1m)
(iii) Aishah duduk di sebelah kiri Mandy. (1m) (iii) Getah / kelapa sawit (1m)

(iv) Lim duduk di sebelah kanan Mandy. (1m)

(b) (i) Ai Lin (1m) (iii) Anitha (1m)

(ii) Aishah (1m) (iv) Liza (1m) (e) (i) SSeekk.. Sekolah (1m)

(c) Rita (1m)

(d) Shanti (1m) (ii) Petempatan (1m)

3Bab Peta Lakar (iii) Masjid (1m)

Praktis Formatif 3.1 (f) (i) Petempatan (1m)
1. Tajuk, pemidang peta, simbol, petunjuk, arah mata angin
2. (a) (ii) Kilang (1m)

(iii) Jambatan (1m)

(v) Hospital (1m)
(Terima jawapan murid yang sesuai)

(b) 4Bab Lakaran Peta Malaysia

(c) Praktis Formatif 4.1

(d) 1. (a) A Perlis H Johor
B Kedah I Pahang
(e) C Pulau Pinang J Terengganu
D Perak K Kelantan
E Selangor L Sarawak
F Negeri Sembilan M Sabah
G Melaka
(f)
(b) a Kangar
3. (a) Getah (d) Kuil b Alor Setar
(b) Sawah padi (e) Tanjung c Georgetown
(f) Bukit d Ipoh
(c) Petempatan e Shah Alam
f Seremban
Praktis Formatif 3.2 g Bandaraya Melaka
h Johor Bahru
1. Ciri pandang darat fizikal i Kuantan
j Kuala Terengganu
(a) Hutan (c) Paya air masin k Kota Bharu
l Kuching
(b) Sungai (d) Bukit m Kota Kinabalu

Ciri pandang darat budaya (c) Laut China Selatan

(a) Petempatan (c) Jalan raya

(b) Sawah padi (d) Kilang

450

  Geografi PT3  Jawapan 

2. Tingkatan
Tingkatan
Kangar Perlis

Alor Setar Kota Bharu Kota Kinabalu Sabah
Kedah Kelantan
Perak Kuala Terengganu Wilayah Persekutuan
Georgetown Ipoh Labuan
Pulau Terengganu
Pinang 1 1

Selangor Pahang Kuantan

Wilayah Persekutuan
Kuala Lumpur
Negeri Sembilan
Shah Alam
Wilayah Persekutuan Seremban Sarawak

Putrajaya Bandaraya Melaka Johor Kuching

Melaka
Johor Bahru

Praktis PT3 4 C Benua Eropah
D Benua Afrika
BAHAGIAN B E Benua Asia
F Benua Australia
1. (a) T Pulau Pinang (1m) G Benua Antartika

U Kelantan  (1m) 2. Benua Australia

V Johor (1m) 3. P Lautan Hindi
Q Lautan Atlantik
W Melaka (1m) R Lautan Pasifik

X Sarawak (1m) Praktis Formatif 5.4

(b) P Kuala Terengganu (1m) 1. Arus perolakan

Q Ipoh (1m) 2. Gunung berapi

R Kuantan (1m) 3. Pertembungan dan pencapahan

S Kota Kinabalu (1m) 4. Mengancam nyawa, kerosakan harta benda

(c) F Wilayah Persekutuan Kuala Lumpur (1m)

G Wilayah Persekutuan Putrajaya (1m)

H Wilayah Persekutuan Labuan (1m)

(d) (i) Pusat pentadbiran negeri (1m)

(ii) Pusat perniagaan (1m) Praktis PT3

(iii) Pusat pengangkutan dan perhubungan (1m) 5

BAHAGIAN A

5Bab Bumi 1. D 2. A 3. B 4. D

BAHAGIAN B

Praktis Formatif 5.1 1. (a) P: Atmosfera (1m)

1. (a) Atmosfera (c) Biosfera Q: Hidrosfera (1m)
(b) Hidrosfera (d) Litosfera
R: Litosfera (1m)

S: Biosfera (1m)

2. Atmosfera (b) (i) Biosfera (1m)

3. (a) Tanih untuk kegiatan pertanian (ii) Atmosfera (1m)
(b) Menggalakkan perlombongan sumber mineral
(c) Habitat pelbagai hidupan (c) (i) Atmosfera: Gas karbon dioksida digunakan oleh
(d) Tempat untuk pelbagai aktiviti ekonomi
tumbuh-tumbuhan semasa proses fotosintesis.

(1m)

(ii) Hidrosfera: Sumber air kepada semua hidupan

Praktis Formatif 5.2 di bumi.  (1m)

(iii) Litosfera: Membekalkan tanih untuk kegiatan

1. (a) Kerak bumi pertanian. (1m)
(b) Mantel
(c) Teras bumi (iv) Biosfera: Membekalkan makanan kepada

2. Teras dalam lebih panas, iaitu 5 000°C berbanding manusia. (1m)
dengan teras luar 3 000°C.
2. (a) Q: Mantel (1m)

R: Teras luar (1m)

Praktis Formatif 5.3 S: Teras dalam (1m)

(b) (i) Paling luar dan paling nipis (1m)
(1m)
1. A Benua Amerika Utara (ii) Paling keras dan pejal (1m)
B Benua Amerika Selatan
(iii) Terdiri daripada sial dan sima

451

  Geografi PT3  Jawapan

(c) Praktis Formatif 6.2
Tingkatan
Tingkatan Sial Sima 1. Banjaran Titiwangsa, Banjaran Bintang, Banjaran Tahan,
Banjaran Pantai Timur
Terletak di bahagian atas Terletak di dasar lautan
2. Proses lipatan kerak bumi
kerak bumi (1m) (1m) 3. (a) Gunung Korbu

Terdiri daripada silika dan Terdiri daripada silika dan (b) Gunung Tahan
(c) Gunung Kinabalu
1 1aluminium (1m) magnesium (1m) (d) Gunung Murud
4. Terima jawapan murid berdasarkan Peta 6.1 (halaman 58
BAHAGIAN C dan 59)

3. (a) Gempa bumi lebih kerap dijumpai di kawasan Praktis Formatif 6.3
pinggiran plat tektonik (1m)
1. Dataran Kedah-Perlis, Dataran Selangor, Dataran Hilir
Antara kawasan yang kerap mengalami gempa Sungai Perak
bumi adalah sekitar Lingkaran Api Pasifik (1m)
2. Kawasan beralun, bersaliran baik, diliputi tanih laterit yang
Lingkaran Api Pasifik merupakan sempadan subur
pertembungan antara dua plat tektonik (1m)
3. Kerana Banjaran Crocker menganjur hampir dekat dengan
Malaysia berada cukup jauh dari kawasan Lingkaran laut
Api Pasifik (1m)
Praktis Formatif 6.4
Tekanan daripada kawasan-kawasan lingkaran
terdekat agak sukar untuk masuk atau menembusi 1. Tanjung, teluk, pantai, pulau, tebing tinggi
Malaysia (1m) 2. Batu tunggul
3. Teluk, tanjung, tebing tinggi
(b) F1 Kemusnahan harta benda (1m)
H1 Meruntuhkan bangunan, memusnahkan Praktis Formatif 6.5

kenderaan dan harta benda manusia (1m) 1. Sungai Rajang, Sungai Baram
F2 Kehilangan nyawa (1m) 2. Tasik Bera, Tasik Chini
H2 Runtuhan bangunan dan tanah runtuh akibat
Praktis Formatif 6.6
gegaran gempa bumi meragut nyawa manusia
(1m) 1. Kerana menjadi pengeluar sayur-sayuran yang utama di
F3 Kesan kepada sistem pengangkutan (1m) Malaysia
H3 Gegaran akibat gempa bumi menyebabkan
berlakunya kerosakan kepada jalan raya, jalan 2. Cameron Highlands, Genting Highlands, Bukit Fraser,
kereta api dan lapangan terbang /menyebabkan Kundasang
sistem pengangkutan darat dan udara tergendala
(1m) Praktis Formatif 6.7
(Terima jawapan murid yang sesuai)
1. Kawasan pertanian, pengangkutan dan perhubungan,
4. (a) Gunung berapi terbentuk apabila berlakunya petempatan, perindustrian dan perdagangan
pertembungan dua plat (1m)
2. Mempunyai bentuk muka bumi yang rata dan kos
Pertembungan ini menyebabkan salah satu plat pembinaan lebih rendah
terjunam ke bawah plat yang lain (1m)
Praktis Formatif 6.8
Zon terbenam ini akan menjadi cair kerana suhu
yang sangat panas di bawah kerak bumi (1m) 1. Terima jawapan murid yang sesuai (peta buih, peta
bulatan)
Bahagian cair ini menambah magma di mantel dan
seterusnya mengalir keluar ke permukaan bumi 2. Kawasan rendah dan rata, berhampiran sumber air
menjadi gunung berapi (1m) 3. Kawasan pertanian

(b) F1 Tanih lava bes kaya dengan pelbagai mineral Praktis Formatif 6.9
(1m)
1. Terdapat pantai berpasir yang indah, terdapat hidupan
H1 Sangat sesuai untuk kegiatan pertanian (1m) laut dan terumbu karang yang cantik
C1 Kawasan gunung berapi diteres untuk tanaman
2. Pulau Ketam, Kemaman
padi di Pulau Jawa (1m) 3. Kawasan perikanan pinggir laut, kawasan pelancongan
F2 Aktiviti gunung berapi menghasilkan mata air
– menyumbang kepada pendapatan negara
panas dan geiser (1m)
H2 Menjadi daya tarikan pelancong (1m)
C2 Daerah Rotorua di New Zealand (1m)
(Terima jawapan murid yang sesuai)

6Bab Bentuk Muka Bumi

Praktis Formatif 6.1
1. Tanah tinggi, tanah pamah, saliran dan pinggir laut
2. Terima jawapan murid yang sesuai

452

Praktis PT3 6   Geografi PT3  Jawapan 

BAHAGIAN A H2 Pesisir pantai kaya dengan sumber petroleum
dan gas asli (1m)

C2 Laut kawasan pesisir pantai Terengganu (1m)
(Terima jawapan murid yang sesuai)
1. C 2. B 3. A 4. A 5. D Tingkatan
6. D 10. D Tingkatan
7. C 8. B 9. D 7Bab Saliran

BAHAGIAN B 1 1

1. (a) X: Tanah tinggi (1m)

Y: Tanah pamah (1m) Praktis Formatif 7.1

Z: Pinggir laut (1m) 1. Aliran sungai sangat deras dan laju menyebabkan hakisan
menegak berlaku. Hakisan menegak akan mendalamkan
(b) (i) Teluk Chempedak (Pahang) (1m) sungai lalu membentuk lurah sungai berbentuk V.

(ii) Tanjung Bungah (Pulau Pinang) (1m) 2. Likuan sungai, susuh bukit berpanca, tebing tinggi sungai

(iii) Pulau Redang (Terengganu) (1m) 3. Delta sesuai untuk kegiatan pertanian, tasik ladam sesuai
untuk kegiatan akuakultur
(c) F1 Pelancongan (1m)
4. Aliran sungai berliku-liku akibat proses pemendapan dan
H1 Pemandangan yang menarik dan suhu yang hakisan. Aliran sungai menghakis tebing secara giat dan
memendapkan tebing berlawanan. Proses ini berterusan
nyaman (1m) dan likuan sungai semakin berliku. Likuan sungai
bercantum dan membentuk likuan terpenggal. Aliran
F2 Pertanian (1m) sungai mengalir lurus. Likuan terpenggal mengalami
proses pemendapan dan lama-kelamaan sebuah tasik
H2 Tanaman hawa sederhana seperti sayur-sayuran ladam akan terbentuk.

dan bunga-bungaan (1m)
(Terima jawapan murid yang sesuai)

2. (a) P: Dataran Kedah-Perlis (1m)

Q: Dataran Kelantan (1m)

R: Delta Rajang (1m)

(b) F1 Dataran Kedah-Perlis – tanah pamah yang rata

dan rendah (1m)

H1 Terdiri daripada tanih jenis aluvium (1m) Praktis Formatif 7.2

C1 Sesuai untuk penanaman padi (1m)

(c) F1 Petempatan (1m) 1. Sungai Rajang, Sungai Baram, Sungai Lupar
2. Tasik Kenyir, Tasik Temenggor
H1 Kawasan tanah pamah yang rata dan struktur 3. Sungai Segama, Sungai Kinabatangan, Sungai Labuk,

tanah yang stabil (1m) Sungai Sugut

F2 Pehubungan dan pengangkutan (1m) 4. Sungai Pahang

H2 Kawasan yang rata memudahkan pembinaan

jalan raya, jalan kereta api dan lapangan terbang

(1m) Praktis Formatif 7.3
(Terima jawapan murid yang sesuai)

3. (a) I : Gerbang laut (1m) 1. Terima jawapan murid yang sesuai (Peta buih, peta
bulatan)
II : Batu tunggul (1m)
2. Kerana kebanyakan penduduk tinggal di kawasan luar
III : Batu sisa (1m) bandar yang kurang pengangkutan darat

(b) Tanjung terbentuk di kawasan pinggir pantai 3. (a) Kegunaan domestik: Sumber air untuk kegunaan
harian penduduk
yang mempunyai susunan batuan keras dan
(b) Rekreasi dan pelancongan: Perkelahan, berkayak
lembut yang berselang-seli. Tanjung terbentuk di (c) Sumber protein: Sumber ikan air tawar

bahagian batuan keras yang tahan hakisan ombak.

Contohnya, Tanjung Datu di Sarawak. (3m)

(c) F1 Pelancongan (1m)

H1 Pemandangan yang indah (1m)

F2 Tapak pelabuhan (1m) Praktis PT3 7

H2 Kawasan terlindung daripada angin kencang (1m) BAHAGIAN A
(Terima jawapan murid yang sesuai)

BAHAGIAN C 1. C 2. B 3. C 4. B 5. D
6. D
4. (a) F1 Kawasan rata dan rendah (1m) 7. D 8. B
H1 Sesuai untuk pelbagai jenis kegiatan ekonomi
(1m) BAHAGIAN B
C1 Lembah Klang (1m)
F2 Kawasan rata dan datar (1m) 1. (a) P: Air terjun (1m)
H2 Tumpuan jaringan pengangkutan dan Q: Susuh bukit berpanca (1m)
perhubungan (1m) R: Delta (1m)
C2 Kuala Lumpur (1m) (b) (i) P (1m)
(b) F1 Pelancongan (1m) (ii) Pemendapan sungai paling banyak berlaku di
H1 Pantai berpasir yang indah (1m) peringkat R (hilir sungai) kerana aliran sungai
C1 Port Dickson, Negeri Sembilan (1m) adalah sangat perlahan dan keupayaan sungai
F2 Perlombongan (1m) untuk menghakis dan mengangkut muatan
berkurangan (3m)

453

  Geografi PT3  Jawapan

(c) F1 Peringkat hulu – pelancongan (1m) (b) Jelaskan jawapan berdasarkan:
Tingkatan
Tingkatan H1 Mempunyai air terjun yang indah (1m) (i) Fungsi

C1 Air Terjun Temurun (Pulau Langkawi) (1m) (ii) Peluang pekerjaan
(Terima jawapan murid yang sesuai) (iii) Jaringan pengangkutan

2. (a) S1: Sungai Perak (1m) 2. (i) Taburan penduduk di Malaysia adalah tidak sekata

S2: Sungai Pahang (1m) (ii) Taburan penduduk yang tidak sekata dipengaruhi

1 1 S3: Sungai Kinabatangan (1m) oleh bentuk muka bumi
(b) (i) Membekalkan air untuk kegunaan domestik  (1m) (iii) Taburan penduduk padat adalah di kawasan tanah

(ii) Membekalkan sumber ikan air tawar (1m) pamah, terutamanya di pantai barat Semenanjung

(iii) Tempat rekreasi dan pelancongan (1m) Malaysia

(c) F1 Pengangkutan dan perhubungan (1m) 3. Setuju. Hal ini kerana bentuk muka bumi di kawasan pantai
H1 Jalan perhubungan antara kawasan pedalaman barat Semenanjung Malaysia adalah dataran pinggir
pantai dan tanah pamah yang memudahkan pembinaan
dengan bandar  (1m) jaringan pengangkutan. Selain itu, kawasannya yang
F2 Kegunaan domestik  (1m) rendah dan rata serta tanih yang subur sesuai dengan
H2 Membekalkan sumber air untuk kegunaan aktiviti pertanian, perindustrian, pelancongan dan pelbagai
kegiatan ekonomi yang lain. Selain itu juga, di kawasan
harian (1m)
(Terima jawapan murid yang sesuai)

BAHAGIAN C pantai barat terdapat pelbagai perkhidmatan dan peluang
pendidikan sekali gus membuka pelbagai peluang

3. (a) F1 Sungai mempunyai aliran deras  (1m) pekerjaan kepada rakyat.
F2 Isi padu air yang tetap dan banyak (1m)
F3 Sungai sentiasa mengalir sepanjang tahun (1m) 4. Faktor fizikal
F4 Sungai mengalir menuruni cerun curam (1m) (a) Tanah pamah
(b) F1 Rekreasi dan pelancongan (1m) (b) Tanah tinggi
H1 Aktiviti berkayak, perkelahan dan perkhemahan (c) Pinggir laut
(1m)
F2 Penjanaan kuasa hidroelektrik  (1m) Faktor ekonomi
H2 Tasik mempunyai takungan air yang banyak (a) Pertanian
(1m) (b) Pelombongan
(c) Perindustrian

F3 Sumber protein (1m) Faktor sosial

H3 Membekalkan sumber ikan air tawar (1m) (a) Infrastruktur
(Terima jawapan murid yang sesuai) (b) Pendidikan

4. (a) Delta ialah kawasan mendapan di muara sungai. Dasar kerajaan

Apabila sungai mengalir sehingga muara sungai, (a) Pembukaan bandar baharu

bahan-bahan muatan alam termendap dan (b) Perwartaan hutan simpan

membentuk delta akibat aliran sungai yang semakin (c) Tanah rancangan

perlahan. (4m) Praktis PT3 8
(b) F1 Pertanian (1m)
H1 Diliputi tanih aluvium yang subur  (1m) BAHAGIAN A
C1 Delta Rajang (Sarawak)  (1m)

F2 Perikanan akuakultur  (1m) 1. B 2. B 3. A 4. B 5. A
H2 Dijalankan di kawasan sawah padi  (1m) 6. C 10. B
C2 Delta Kelantan  (1m) 7. D 8. D 9. C
(Terima jawapan murid yang sesuai)
BAHAGIAN B

8Bab Penduduk di Malaysia 1. (a) X: Padat (1m)

Praktis Formatif 8.1 Y: Sederhana (1m)

1. Taburan penduduk bermaksud sebaran penduduk di Z: Jarang (1m)
dalam sesuatu kawasan atau sesebuah negara.
(b) F1 Tanah tinggi – berpenduduk jarang (1m)
2. (a) Kuala Lumpur, Johor Bahru, Ipoh
(b) Bandar Muar, Dungun, Lahad Datu H1 Darjah ketersampaian yang rendah (1m)
(c) Pedalaman Sabah, pedalaman Sarawak, sekitar
Tasik Chini C1 Banjaran Crocker  (1m)

3. Penduduk sederhana (c) F1 Pencemaran alam sekitar  (1m)

Praktis Formatif 8.2 H1 Pencemaran udara dan air akibat pertambahan

1. (a) Taburan penduduk padat, sederhana dan jarang industri, kenderaan, pembuangan sisa domestik

yang sejajar dengan pertambahan penduduk

(1m)

F2 Kepupusan flora dan fauna (1m)

H2 Kawasan hutan ditebang dan dibersihkan untuk

dijadikan kawasan perumahan, pejabat, jaringan

pengangkutan dan pusat rekreasi (1m)

2. (a) (i) Bentuk muka bumi (1m)
(ii) Kegiatan ekonomi  (1m)

(iii) Kemudahan sosial  (1m)

454

  Geografi PT3  Jawapan 

(b) F1 Bentuk muka bumi yang bergunung-ganang dan 9Bab Petempatan di Malaysia Tingkatan
berhutan tebal (1m) Tingkatan
Praktis Formatif 9.1
F2 Kegiatan ekonomi yang kurang menyebabkan 1
kekurangan peluang pekerjaan (1m) 1. Petempatan bandar dan petempatan luar bandar.

F3 Kekurangan kemudahan sosial seperti 1 2. (i) Jumlah penduduk melebihi 10 000 orang
pendidikan, kesihatan, bekalan air dan elektrik (ii) Kepadatan penduduk adalah tinggi
(1m) (iii) Aktiviti utama adalah perniagaan, perdagangan,
perkilangan dan perkhidmatan
F4 Darjah ketersampaian yang rendah (1m)
(c) F1 Membangunkan pelbagai kegiatan ekonomi untuk Praktis Formatif 9.2

mewujudkan peluang pekerjaan (1m) 1. (i) Fungsi petempatan dari segi sosioekonomi
F2 Membina jaringan pengangkutan untuk (ii) Jumlah penduduk dan kepadatan
(iii) Bentuk muka bumi
meningkatkan darjah ketersampaian (1m)
F3 Menyediakan kemudahan infrastruktur yang 2. (a) (i) Bayan Lepas
(ii) Bandar Baru Bangi
lengkap seperti bekalan air dan elektrik (1m) (b) (i) Melaka
(Terima jawapan murid yang sesuai) (ii) Ipoh
(c) (i) Wilayah Persekutuan Putrajaya
BAHAGIAN C (ii) Johor Bahru
(d) (i) Kuala Lumpur
3. (a) Kawasan: Lembah Klang (1m) (ii) Skudai
F1 Peluang pekerjaan yang banyak dalam pelbagai
sektor ekonomi seperti perniagaan, perdagangan, 3.
pelancongan dan perkhidmatan (1m)
F2 Kemudahan pengangkutan yang baik, lengkap Pusat Pusat Pusat
dan cekap seperti bas, teksi, LRT, MRT dan teksi perdagangan perindustrian pengangkutan
e-panggilan (1m)
F3 Institusi, kolej dan universiti awam dan swasta Pusat Fungsi dan
yang menawarkan pelbagai kemudahan pendidikan petempatan perhubungan
pendidikan tinggi (1m)
F4 Kemudahan infrastruktur asas yang lengkap bandar Pusat
dan moden seperti bekalan air, bekalan elektrik, pentadbiran
kemudahan kesihatan dan telekomunikasi (1m)
(b) F1 Mewujudkan lebih banyak peluang pekerjaan Pusat
di kawasan luar bandar yang kurang penduduk pelancongan
(1m)
F2 Mewujudkan kawasan perindustrian di kawasan Praktis PT3 9
pedalaman yang kurang penduduk (1m)
F3 Membina dan membangunkan kemudahan BAHAGIAN A
pengangkutan menghubungkan kawasan padat
penduduk dengan kawasan jarang penduduk 1. C 2. B 3. B 4. B 5. A
(1m) 6. D
F4 Mewujudkan pusat pertumbuhan ekonomi,
bandar baharu dan bandar satelit di kawasan BAHAGIAN B
pinggir bandar (1m)
F5 Menyediakan kemudahan asas seperti kesihatan, 1. (a) (i) Jumlah penduduk melebihi 10 000 orang (1m)
pendidikan dan pelbagai perkhidmatan awam di (ii) Kemudahan asas pelbagai, lengkap dan moden
kawasan pedalaman (1m) (1m)
(Terima jawapan murid yang sesuai) (iii) Kawasan dan tempat tinggal selesa dan berciri
moden (1m)
4. (a) F1 Tanah pamah (1m) (iv) Kegiatan ekonomi melibatkan sektor
H1 Kawasan tumpuan penduduk kerana sesuai perindustrian, perkhidmatan dan pembinaan (1m)
untuk pelbagai kegiatan ekonomi (1m)
C1 Petaling Jaya (Selangor) (1m) (b) F1 Kegiatan ekonomi tradisional (1m)
F2 Tanah tinggi (1m) H1 Pertanian, perikanan, industri desa (1m)
H2 Kurang menjadi tumpuan penduduk kerana C1 Bau (Sarawak) (1m)
darjah ketersampaian rendah (1m)
C3 Banjaran Tahan (Pahang) (1m)
(b) F1 Perindustrian (1m)
H1 Kawasan perindustrian di Petaling Jaya
menyediakan banyak peluang pekerjaan (1m)
F2 Pelancongan (1m)
H2 Tempat-tempat menarik sekitar Lembah Klang
membuka banyak peluang pekerjaan (1m)
(Terima jawapan murid yang sesuai)

455

  Geografi PT3  JawapanTingkatan Praktis Formatif 10.4
Tingkatan
(c) F1 Bandar perindustrian (1m) 1. Nha Trang, Pulau Phu Quoc, Mui Ne
H1 Pelbagai kegiatan industri seperti elektrik dan
2. pentas benua
elektronik dan kejuruteraan (1m)
F2 Bandar pentadbiran (1m) Praktis Formatif 10.5
H2 Berfungsi sebagai ibu negeri (1m)
1. Sungai Mekong di Vietnam
1 1BAHAGIAN C
2. (a) F1 Pertambahan penduduk yang pesat (1m) 2. Tonle Sap di Kemboja
H1 Melebihi 10 000 orang akibat penghijrahan masuk
penduduk (1m) 3. (a) Persamaan:
F2 Perkembangan kegiatan ekonomi (1m) (i) Tasik air tawar semula jadi
H2 Perindustrian, perniagaan, perdagangan dan (ii) Kawasan perikanan
perkhidmatan (1m) (iii) Kawasan pelancongan
F3 Perkembangan sistem pengangkutan (1m)
H3 Pembinaan jalan raya, lebuh raya serta landasan (b) Perbezaan:
kereta api dan perkhidmatan e-hailing (1m) (i) Danau Toba terbentuk akibat letusan gunung
(b) F1 Kegiatan ekonomi yang baik yang boleh menjana berapi
pendapatan penduduk secara beterusan dan (ii) Tonle Sap terdapat sungai yang
kemajuan mereka meningkat dari tahun ke tahun menyambungkannya dengan Sungai Mekong
(1m) (iii) Tonle Sap merupakan kawasan perikanan yang
F2 Kemudahan ICT dan multimedia (1m) penting kepada penduduk
F3 Ciri-ciri keselamatan dan kesejahteraan kepada
penduduk (1m) 4. Terima jawapan murid yang sesuai
F4 Kawasan perniagaan / pusat komersial untuk
menjalankan pelbagai jenis perniagaan (1m) Praktis PT3 10
(Terima jawapan murid yang sesuai)
BAHAGIAN A

1. C 2. C 3. B 4. B

1Bab 0 Bentuk Muka Bumi dan Saliran di BAHAGIAN B
Asia Tenggara
1. (a) S1: Sungai Irrawaddy (1m)
Praktis Formatif 10.1 S2: Menam Chao Phraya (1m)
S3: Sungai Mekong (1m)
1. Malaysia, Singapura, Indonesia, Thailand, Filipina, Brunei (b) (i) Mengangkut barangan pukal dan kayu balak (1m)
Darussalam, Myanmar, Kemboja, Laos, Vietnam, Timor- (ii) Jalan pengangkutan utama (1m)
Leste. (iii) Membekalkan sumber air untuk tujuan pengairan
tanaman padi (1m)
2. Indonesia (c) F1 Sumber air (1m)
H1 Kegunaan domestik dan kegiatan pertanian (1m)
Praktis Formatif 10.2 F2 Pelancongan (1m)
H2 Tasik vulkanik yang paling dalam di dunia (1m)
1. Terima jawapan murid berdasarkan Peta 10.2 (halaman
109) BAHAGIAN C

2. (i) Terhasil daripada lipatan kerak bumi 2. (a) F1 Tanah pamah (1m)
(ii) Struktur terdiri daripada batu granit dan batu kapur H1 Penting untuk kegiatan pertanian, terutamanya
(iii) Terdiri daripada banjaran gunung lipat tua dan penanaman padi – Delta Sungai Irrawaddy (1m)
gunung lipat muda F2 Pinggir laut (1m)
H2 Pentas benua penting untuk kegiatan perikanan
Praktis Formatif 10.3 – Laut China Selatan (1m)
F3 Gunung berapi (1m)
1. Tanah pamah di Asia Tenggara merupakan kawasan H3 Tanih lava bes gunung berapi di lereng gurung
yang rendah, rata, beralun dan mempunyai ketinggian berapi sangat subur untuk kegiatan pertanian,
kurang daripada 180 meter dari aras laut. Ia ditimbuni terutamanya penanaman padi (1m)
oleh tanih aluvium yang tebal. Contohnya, Delta Menam (b) F1 Sungai digunakan sebagai jalan pengangkutan
Chao Phraya di Thailand. ke kawasan pedalaman (1m)
C1 Sungai Irrawaddy, Menam Chao Phraya dan
2. (i) Delta Sungai Mekong di Vietnam Sungai Mekong (1m)
(ii) Delta Sungai Irrawaddy di Myanmar F2 Sungai dan tasik membekalkan sumber protein
(iii) Delta Menam Chao Phraya di Thailand (1m)
C2 Tonle Sap (1m)
3. (a) Membentuk kawasan pertanian yang subur F3 Sungai dan tasik dijadikan sumber bekalan air
(b) Jaringan pengangkutan jalan air untuk kegiatan pertanian dan aktiviti domestik
(c) Sumber protein kepada penduduk (1m)

456

  Geografi PT3  Jawapan 

C3 Sungai Irrawaddy (1m) 2. (a) X: Manila (1m) Tingkatan
(Terima jawapan murid yang sesuai) Tingkatan
Y: Bangkok (1m)

Z: Bandaraya Singapura (1m)

1Bab 1 (b) (i) Pusat pentadbiran negara (1m)

Penduduk dan Petempatan (ii) Pusat perniagaan dan perdagangan (1m)
di Asia Tenggara
(iii) Pusat perindustrian (1m)

Praktis Formatif 11.1 1(c) F1 Hab pengangkutan antarabangsa (1m) 1

H1 Lapangan Terbang Antarabangsa Changi (1m)
F2 Pusat perniagaan dan perdagangan (1m)

1. (a) Kawasan berpenduduk padat H2 Terdapat pusat beli-belah dan aktiviti eksport-

(i) Hanoi, Vietnam (ii) Jakarta, Indonesia import (1m)
(Terima jawapan murid yang sesuai)
(b) Kawasan berpenduduk jarang

(i) Banjaran Annam (ii) Pantai Kalimantan BAHAGIAN C

2. Terdapat pelbagai kemudahan seperti perkhidmatan 3. (a) F1 Bentuk muka bumi (1m)
pendidikan, perubatan, pengangkutan dan sebagainya. H1 Tanah pamah yang rata, rendah dan subur sesuai
Selain itu, bandar-bandar di Asia Tenggara merupakan untuk kegiatan pertanian (1m)
pusat perniagaan dan perdagangan. Hal ini bukan sahaja C1 Delta Sungai Mekong (1m)
membuka peluang pekerjaan yang luas kepada penduduk, F2 Kegiatan ekonomi (1m)
malahan mempelbagaikan lagi kegiatan ekonomi sekali H2 Banyak peluang pekerjaan dalam pelbagai sektor
gus peranan bandar tersebut semakin penting. ekonomi (1m)
C2 Bandaraya Singapura (1m)
3. Hal ini kerana ibu negara Indonesia iaitu Jakarta terletak di (b) F1 Harga tanah yang sangat mahal (1m)
Pulau Jawa. Selain itu juga, terdapat tanah aluvium yang H1 Permintaan tanah yang tinggi untuk petempatan,
subur hasil daripada letusan gunung berapi yang amat perindustrian dan pembangunan (1m)
sesuai untuk aktiviti pertanian. Peluang pekerjaan dan F2 Kesesakan lalu lintas (1m)
perniagaan juga lebih besar berbanding di kepulauan lain H2 Pertambahan kenderaan perkhidmatan awam
selain terdapat pelbagai kemudahan dan perkhidmatan. dan kereta persendirian (1m)
F3 Pencemaran udara dan air (1m)
Praktis Formatif 11.2 H3 Peningkatan penghasilan sisa domestik dan
pengurusan sisa domestik yang lemah (1m)
1. (a) Pusat perindustrian, pusat pelancongan pusat (Terima jawapan murid yang sesuai)
(b) Pusat pentadbiran negara, pusat pendidikan
(c) Pusat perniagaan dan perdagangan,
pengangkutan dan perhubungan
(d) Pusat pelancongan, pusat perniagaan

2. Kadar pengganguran yang tinggi, fenomena kemiskinan 1Bab2 Sumber Air
bandar, masalah perumahan, bebanan kerajaan sangat
besar, pencemaran alam sekitar, kemudahan infrastruktur Praktis Formatif 12.1
tidak mencukupi
1. (i) Paya
(Terima jawapan murid yang sesuai) (ii) Tasik / kolam

Praktis PT3 11 2. (i) Sungai
(ii) Tasik
BAHAGIAN A
3. Air bawah tanah wujud di bawah tanah, terutamanya di
1. C 2. A 3. B 4. B 5. B kawasan akuifer, iaitu di kawasan yang boleh menakung
6. A air. Juga dikenali sebagai mata air, air telaga atau air
perigi.
BAHAGIAN B
Praktis Formatif 12.2
1. (a) Padat (1m)
1. Pencemaran sumber air. Pengusaha kilang melepaskan
Sederhana (1m) sisa toksik ke dalam sumber air. Sikap tidak
bertanggungjawab ini mencemarkan punca air.
Jarang (1m)
(Terima jawapan murid yang sesuai)
(b) (i) Padat (1m) 2. (a) Kemarau

(ii) F1 Terletaknya ibu negara Indonesia (Jakarta) (b) Kerosakan sistem paip
(c) Peningkatan jumlah penggunaan air
(1m)
Praktis Formatif 12.3
H1 Pusat kegiatan ekonomi utama seperti
1. (i) Kerugian sumber ekonomi kerana aktiviti ekonomi
perniagaan dan perdagangan, pentadbiran terganggu

(1m)

F2 Tanih subur untuk aktiviti pertanian (1m)

H2 Tanih lava bes sesuai untuk penanaman padi

(1m)

(c) (i) Pedalaman Kalimantan (1m)

(ii) Banjaran Annam (1m)
(Terima jawapan murid yang sesuai)

457

  Geografi PT3  Jawapan

(ii) Gangguan kesejahteraan penduduk sekiranyaTingkatan1Bab3 Sisa Domestik
bekalan air terputusTingkatan
Praktis Formatif 13.1
(iii) Wabak penyakit akibat pencemaran air
(iv) Perbelanjaan kerajaan meningkat akibat kos 1. (a) Sisa makanan, kotak
(b) Air kumbahan, minyak masak terpakai
pembenihan awan
2. Longkang tersumbat, kesan minyak melekat di tepi
2. Menggunakan air terpakai. Air yang telah digunakan longkang

1 1dari cucian pakaian boleh digunakan semula untuk 3. Sisa domestik merupakan hasil buangan daripada aktiviti
membersihkan longkang atau parit di halaman rumah. sosioekonomi manusia yang mempunyai sifat kotor dan
dianggap tidak berguna. Terdapat segelintir individu yang
Praktis Formatif 12.4 gemar membuang sisa domestik di tempat yang tidak
sepatutnya seperti di kawasan tanah lapang, kawasan
1. (a) Foto A menunjukkan sumber air. rekreasi, sungai, tasik, kolam dan laut. Aktiviti ini bukan
Foto B menunjukkan tanah kering akibat kekurangan sahaja mencacatkan pemandangan alam semula jadi
malahan menjejaskan kualiti alam sekitar.
air.
(b) Tanah akan retak, tidak sesuai untuk kegiatan Praktis Formatif 13.2

pertanian, krisis makanan. 1. (i) Mengasingkan sisa buangan supaya mudah dikitar
(c) Kemarau, pencemaran air, kekurangan kawasan semula

tadahan air. (ii) Menyediakan lebih banyak tong sampah di tempat
(d) Terima jawapan murid yang sesuai. awam

Praktis PT3 12 (iii) Membuat kutipan sampah secara kerap dan
berjadual di kawasan petempatan dan perindustrian
BAHAGIAN A
2. (i) Reduce:
1. B 2. A 3. B 4. A 5. D Mengurangkan penggunaan bahan yang dirasakan
6. D 7. B
tidak perlu
BAHAGIAN B (ii) Reuse:
Menggunakan semula bahan-bahan terpakai dan
1. (a) X: Sungai (1m)
mempelbagaikan penggunaan
Y: Tasik (1m) (iii) Recycle:
Mengubah sisa kepada bahan yang bernilai dan boleh
Z: Paya (1m)
digunakan semula
(b) (i) Sungai Kelantan (1m)
3. Terima jawapan murid yang sesuai.
(ii) Sungai Pahang (1m)

(iii) Sungai Rajang (1m)

(c) (i) Meneroka air bawah tanah (1m)

(ii) Penuaian air hujan (1m)

(iii) Air tawar dari proses penyahgaraman atau

pengambilan air dari tasik semula jadi (1m)

(iv) Pengitaran semula air dari sisa kumbahan (1m) Praktis PT3 13
(Terima jawapan murid yang sesuai)

BAHAGIAN C BAHAGIAN A

2. (a) F1 Penebangan hutan atau pembalakan secara 1. A 2. D 3. C 4. B 5. B
meluas (1m)
BAHAGIAN B
H1 Memusnahkan sumber bekalan air bersih (1m)
F2 Penggunaan baja kimia dan racun serangga 1. (a) (i) Botol plastik (1m)
(ii) Tin aluminium (1m)
(1m) (iii) Botol kaca (1m)
H2 Tanpa mematuhi piawaian dalam kegiatan
(b)
pertanian menyebabkan pencemaran air sungai
yang serius (1m) Bahan organik Bahan bukan organik
F3 Pembuangan sampah sarap, sisa domestik dan
sisa industri (1m) Boleh dilupuskan (1m) Sukar dilupuskan (1m)
H3 Mencemarkan air sungai (1m)
(b) F1 Memelihara dan memulihara kawasan hutan (1m) Dihasilkan dari sumber Dihasilkan dari sumber
H1 Sebagai kawasan tadahan air bagi mengekalkan haiwan dan tumbuhan (1m) mineral (1m)
sumber dan kualiti air sungai (1m)
F2 Penguatkuasaan undang-undang (1m)
H2 Tindakan dan hukuman yang lebih berat terhadap (c) F1 Pencemaran air (1m)
pesalah (1m) H1 Sungai tercemar apabila sampah sarap dibuang
F3 Meningkatkan amalan kitar semula (3R) (1m) ke dalam sungai (1m)
H3 Mengurangkan penghasilan sisa domestik yang C1 Sungai Klang (1m)
mencemarkan sumber air (1m)
(Terima jawapan murid yang sesuai) BAHAGIAN C

2. (a) F1 Peningkatan pencemaran alam sekitar (1m)

458

  Geografi PT3  Jawapan 

H1 Bahan plastik mengambil masa yang sangat lama 3. 7.4 km/ 7.5 km/ 7.6 km Jarak sebenar (km)
untuk diuraikan dan dilupuskan (1m) 4. 7.0 km 5.0 km
5. 2.5 km 10.0 km
F2 Mengancam hidupan air (1m) 11.4 km
H2 Hidupan marin mati akibat memakan plastik atau Praktis Formatif 1.4 10.0 km

terperangkap dalam sisa plastik (1m) 1. Jarak pada peta (cm)
F3 Perbelanjaan yang tinggi (1m)
H3 PBT terpaksa mengeluarkan perbelanjaan yang (a) 5.0 cm

tinggi utnuk menguruskan kesan pembuangan (b) 5.0 cm
bahan dan barangan plastik (1m)
(b) F1 Penggunaan bekas atau botol isi air guna semula (c) 5.7 cm
(1m)
H1 Menggantikan bekas atau botol plastik (1m) (d) 5.0 cm
F2 Membawa air minuman dari rumah (1m)
H2 Menggantikan pembelian air dalam botol plastik 2. (a) masjid
(1m) (b) pejabat pos
F3 Menggunakan beg guna semula (1m) (c) rumah Rozaidah
H3 Membawa beg sendiri ketika membeli-belah (1m) (d) rumah Selva
(Terima jawapan murid yang sesuai)

Tingkatan 2

Praktis PT3 1

1Bab Skala dan Jarak BAHAGIAN A

1. D 2. A 3. C 4. D

Praktis Formatif 1.1 BAHAGIAN B

1. Nisbah jarak di atas peta berbanding dengan jarak 1. (a) 7.25 pagi – 35 minit = 6.50 pagi (2m)
sebenar di atas permukaan bumi. Tingkatan
(b) RM1.60 ÷ RM0.40/per km = 4 km Tingkatan(2m)

2. Pecahan (c) Yusrezo (1m)
Skala lurus wakilan
Masa yang diambil untuk ke sekolah lebih cepat dan

tambang bas paling murah (1m)

(a) 0 2.5 5.0 7.5 10 km 1: 250 000 Jarak lebih dekat dengan sekolah (1m)

(b) 0 5 10 15 20 km 1: 500 000 2(d) Berdasarkan masa perjalanan, Rozita mengambil 2
masa yang paling lama untuk ke sekolah. Hal ini
bermakna Rozita tinggal paling jauh dari sekolah.

Oleh itu, Rozita membayar tambang yang lebih

(c) 0 100 200 300 400 m 1: 10 000 tinggi berbanding dengan murid lain. (3m)

2. (a) Pecahan wakilan (1m)

(d) 0 750 1500 2250 3000 m 1: 75 000 (b) Jalur kertas / benang (1m)

(c) 15 km / 15.2 km (2m)

(d) (i) RM0.20 x 9 km = RM1.80 (2m)

3. (a) Skala lurus (ii) RM0.20 x 6 km = RM1.20 (2m)
(i) Skala lurus penuh
(ii) Skala lurus mudah (e) 3 km (2m)
(b) Skala penyata

(c) Pecahan wakilan

Praktis Formatif 1.2 2Bab Peta Topografi

1. Jarak ialah ukuran jauh antara dua tempat. Praktis Formatif 2.1

2. Jarak mutlak merupakan jarak sebenar yang diukur dalam 1. Garisan timuran ialah garisan grid yang dilukis secara
unit meter atau kilometer, manakala jarak relatif pula ialah menegak, manakala garisan utaraan ialah garisan grid
jarak yang diukur dari segi kos dan masa. yang dilukis secara melintang.

3. (a) Jarak mutlak (d) Jarak relatif 2. Tajuk, petunjuk dan skala
(b) Jarak mutlak (e) Jarak mutlak
Praktis Formatif 2.2
(c) Jarak relatif
1. (a) rujukan grid
Praktis Formatif 1.3 (b) Rujukan grid
(c) rujukan grid 4 angka, rujukan grid 6 angka
1. Pecahan wakilan
2. Benang / jalur kertas

459

  Geografi PT3  Jawapan

(d) 4 angka (e) (i) Balai polis (1m)
(e) garisan timuran, garisan utaraan
(ii) Sekolah (1m)

2. (a) Garisan X – garisan timuran (iii) Balai raya (1m)

Garisan Y – garisan utaraan (f) F1 Bentuk muka bumi (1m)

(b) (i) RG 2085 (ii) RG 1987 H1 Tanah beralun (1m)

(c) (i) RG 188873 (ii) RG 194864 F2 Saliran baik (1m)

H2 Terdapat sungai-sungai yang membekalkan air

Praktis Formatif 2.3 untuk tujuan pengairan (1m)
(Terima jawapan murid yang sesuai)

1. Pandang darat

(a) Fizikal Budaya 3Bab Pengaruh Pergerakan Bumi terhadap
(b) Cuaca dan Iklim
(c) 3
(d)
(e) 3 Praktis Formatif 3.1
(f)
3 1. Putaran bumi
2. 24 jam atau 1 hari
3 3. (i) Kejadian siang dan malam

3 (ii) Kejadian pasang surut
(iii) Pembiasan angin lazim
3
Praktis Formatif 3.2
Tingkatan 2. Pandang darat fizikal:
Tingkatan Contoh: 1. (i) Kejadian empat musim dalam setahun di kawasan
beriklim sederhana
(a) Bukit
(b) Sungai (ii) Kejadian gerhana bulan dan gerhana matahari
(c) Paya bakau
2. Hemisfera utara mengalami musim panas manakala
Pandang darat budaya: hemisfera selatan mengalami musim sejuk.
Contoh:
(a) Padi sawah 3. Kedudukan I
(b) Jalan raya
(c) Petempatan 4. Hemisfera utara mengalami waktu malam yang lebih
panjang daripada siang. Manakala hemisfera selatan pula
Praktis Formatif 2.4 waktu siangnya adalah lebih panjang berbanding dengan
waktu malam.
2 2 1. Sungai dan kontur
Praktis PT3 3
2. (i) Menoreh getah
(ii) Menanam padi BAHAGIAN A
(iii) Menangkap ikan
1. D 2. A 3. D 4. D
3. (i) Pola petempatan berjajar
(ii) Pola petempatan berselerak BAHAGIAN B
(iii) Pola petempatan berpusat
1. (a) (i) Gerhana matahari (1m)
4. Sebagai pusat pengangkutan dan pusat kemudahan (ii) Matahari, bulan, bumi (3m)
sosial
(b) Disebabkan oleh peredaran bumi, iaitu apabila
5. Jalan raya, masjid dan petempatan matahari, bulan dan bumi berada dalam kedudukan
sebaris. (3m)
(Terima jawapan murid yang sesuai)
(c) Gerhana matahari adalah fenomena yang berlaku
Praktis PT3 2 apabila cahaya matahari dilindungi oleh bulan.
Gerhana matahari ini terjadi pada waktu siang
BAHAGIAN A sahaja. Bulan sentiasa mengelilingi bumi. Apabila
sampai satu pada satu ketika, bulan akan berada
1. D 2. C 3. C 4. B 5. A betu-betul di antara matahari dengan bumi. Bulan
akan menghasilkan bayang dan bayang tersebut
BAHAGIAN B akan terpancar ke bumi. Kawasan yang terkena
bayang bulan ini yang akan mengalami fenomena
1. (a) Pola petempatan berjajar (1m) gerhana matahari. Kawasan yang dilindungi dari
(b) 35° (2m) bulan tidak mengalami gerhana ini. (3m)

(c) (i) RG 4661 (1m)

(ii) RG4564 (1m)

(d) (i) RG 488613 (1m) 2. (a) (i) solstis musim panas (1m)

(ii) RG 440618 (1m) (ii) 21 Jun (1m)

(iii) RG 483603 (1m) (iii) Garisan Sartan (1m)

460

(b) X – Garisan Sartan (1m) 2. Punca   Geografi PT3  Jawapan 
Y – Garisan Khatulistiwa (1m)
Z – Garisan Jadi (1m) Pembakaran Kesan
(c) Hemisfera utara terbuka Merosakkan
Mengalami musim panas (1m)
Waktu siang lebih panjang (1m) tanaman
Hemisfera selatan
Mengalami musim sejuk (1m) Perindustrian Hujan Mencemarkan air
Waktu malam lebih panjang (1m) asid minuman
Pelepasan asap
BAHAGIAN C kenderaan Kepupusan
hidupan akuatik
3. (a) Putaran bumi
Berputar di atas paksinya dari barat ke timur (1m) Pembakaran Mengancam
Mengambil masa 24 jam / 1 hari (1m) bahan api fosil kesihatan manusia
Peredaran bumi
Beredar mengelilingi matahari mengikut arah lawan 3. Karbon dioksida (CO2), metana (CH4), nitrus oksida (N2O)
pusingan jam dalam orbitnya (1m) 4. Ramai penduduk bandar akan mengalami masalah sakit
Mengambil masa selama 365¼ hari / 1 tahun (1m)
(b) F1 Kejadian siang dan malam (1m) kepala kerana keadaan cuaca yang panas.
H1 Bahagian menghadap matahari mengalami waktu
siang dan yang terlindung mengalami waktu Praktis Formatif 4.4
malam (1m)
F2 Kejadian air pasang dan air surut (1m) 1. El Nino dapat dikaitkan dengan pemanasan suhu di
H2 Disebabkan oleh tarikan graviti antara bulan Lautan Pasifik yang luar biasa sehingga menyebabkan
dengan bumi dan matahari dengan bumi (1m) kejadian kemarau yang berpanjangan.
F3 Perbezaan waktu tempatan (1m)
H3 Dalam satu jam, bumi berputar sebanyak 2. Negeri Kelantan, Terengganu dan Pahang
15°longitud; 1° longitud mengambil masa 4 minit
(1m) 3. El Nino menyebabkan penduduk di Malaysia berhadapan
(Terima jawapan murid yang sesuai) dengan masalah krisis air akibat daripada kemarau
berpanjangan.
Tingkatan
4Bab Cuaca dan Iklim di Malaysia Praktis PT3 4 Tingkatan

BAHAGIAN A 24. C 2

1. B 2. A 3. C 5. D
6. D 7. B 8. D
Praktis Formatif 4.1
BAHAGIAN B
1. (i) Suhu tinggi dan hampir sekata sepanjang tahun
(ii) Julat suhu tahunan kecil, kira-kira 1oC hingga 3oC 1. (a) (i) Angin Monsun Timur Laut (1m)
(iii) Menerima hujan lebat sepanjang tahun
(ii) Awal November hingga Mac (1m)

2. Jenis angin Tempoh (b) Angin ini membawa hujan bukit yang lebat ke
monsun tiupan
Bertiup dari kawasan yang menghadap Laut China Selatan
(a) Angin Monsun November
Timur Laut hingga Mac Benua Asia kerana angin ini bertiup dari laut. Pantai barat
Benua
(b) Angin Monsun Mei hingga Australia Semenanjung Malaysia kurang menerima pengaruh
Barat Daya September
kerana terlindung oleh Banjaran Titiwangsa (2m)

(c) (i) Pantai timur Semenanjung Malaysia (1m)

(ii) Kawasan barat Sarawak (1m)

(iii) Pantai timur Sabah (1m)

3. Bayu laut dan bayu darat (d) Benua Asia mengalami musim sejuk dan tekanan

Praktis Formatif 4.2 tinggi (1m) manakala benua Australia mengalami

1. Kegiatan pertanian, perikanan, pembalakan dan musim panas dan tekanan udara rendah (1m)
pelancongan
Angin bertiup merentasi Laut China Selatan dan
2. Kerana pada musim tengkujuh, keadaan Laut China
Selatan adalah bergelora dan berombak besar. sampai ke Malaysia sebagai angin Monsun Timur

Praktis Formatif 4.3 Laut (1m)

1. Pembakaran terbuka, pembakaran hutan, pembakaran 2. (a) (i) Pulau haba (1m)
bahan api fosil oleh kilang dan kenderaan. (ii) Kekurangan tumbuh-tumbuhan (1m)
(iii) Bangunan konkrit dan permukaan berturap (1m)

(b) Bandar mempunyai bangunan konkrit yang berkaca
dan permukaan berturap (1m) yang menyerap dan
menyimpan haba lebih cepat daripada tanah dan
tumbuhan di luar bandar (1m)

461

  Geografi PT3  Jawapan Praktis Formatif 5.2

Bandar kekurangan tumbuh-tumbuhan untuk 1. Membolehkan pergerakan penduduk dan mengembangkan
menyerap haba matahari. (1m) Tumbuh-tumbuhan industri pelancongan.
mampu menyerap gas karbon dioksida dan
menyederhanakan suhu. Tetapi di kawasan 2. (i) Lapangan Terbang Antarabangsa Pulau Pinang
bandar kekurangan tumbuh-tumbuhan. Hal ini (ii) Lapangan Terbang Antarabangsa Kuala Lumpur
menyebabkan bandar lebih cepat panas. (1m) (KLIA)
(iii) Lapangan Terbang Antarabangsa Langkawi
(c) (i) Memperbanyakkan kawasan hijau (1m) (iv) Lapangan Terbang Antarabangsa Senai
(ii) Mewujudkan lebih banyak tasik / badan air di (v) Lapangan Terbang Antarabangsa Kuching
(vi) Lapangan Terbang Antarabangsa Kota Kinabalu
bandar (1m)
(iii) Mengurangkan pembinaan bangunan 3. Pelabuhan Bintulu

pencakar langit (1m) Praktis Formatif 5.3
(iv) Menguatkuasakan undang-undang / mengenakan
1. Menjimatkan masa perjalanan penduduk, terutamanya
denda berat kepada kilang yang membebaskan warga kerja di Lembah Klang kerana kadar kesesakan
banyak asap (1m) lalu lintas pada waktu puncak adalah tinggi di sini.
(v) Menggantikan penggunaan bahan api fosil
dengan tenaga mesra alam (1m) Praktis Formatif 5.4
(Terima jawapan murid yang sesuai)
1. Pembinaan sistem pengangkutan darat sukar dijalankan
BAHAGIAN C di kawasan tanah tinggi kerana melibatkan pemotongan
cerun-cerun bukit dan memerlukan teknologi yang terkini
3. (a) F1 Iklim Khatulistiwa yang panas dan lembap serta kos yang tinggi.
sepanjang tahun (1m)
2. Bentuk
H1 Suhu tahunan 27°C dan hujan tahunan melebihi muka
2 600 mm (1m) Dasar Faktor- bumi
kerajaan faktor yang
C1 Penanaman padi, kelapa sawit, getah (1m) mempengaruhi Kegiatan
F2 Suhu sederhana, 18°C di kawasan tanah tinggiTingkatan ekonomi
Tingkatan jaringan
(1m) pengangkutan
H2 Menarik kedatangan pelancong (1m)
C2 Cameron Highlands (Pahang) (1m) di Malaysia
(b) F1 Tiupan angin Monsun Timur Laut (1m)
H1 Pada awal bulan November hingga Mac (1m) Kemajuan
F2 Membawa hujan lebat ke pantai timur teknologi

Semenanjung Malaysia (1m) Praktis Formatif 5.5
H2 Nelayan tidak dapat turun ke laut kerana ombak
1. Jalan air masih merupakan cara pengangkutan yang
besar dan laut bergelora (1m) penting kepada penduduk Sabah dan Sarawak kerana
pengangkutan daratnya yang terhad disebabkan oleh
2 2 (Terima jawapan murid yang sesuai) bentuk muka bumi yang bergunung-ganang.
4. (a) F1 Pembakaran terbuka kawasan semak samun dan
hutan (1m) 2. Kerana pengangkutan udara dapat menghubungkan
H1 Oleh pekebun-pekebun untuk kegiatan pertanian penduduk Semenanjung Malaysia dengan penduduk
(1m) Sabah dan Sarawak.
C1 Selatan Sarawak (1m)
F2 Asap kotor daripada kenderaan bermotor (1m) 3.
H2 Pertambahan kenderaan bermotor di jalan raya
(1m) Memendekkan Meningkatkan
C2 Lembah Klang (1m) masa integrasi
(b) F1 Mengurangkan jarak penglihatan (1m) penduduk
H1 Mengganggu perkhidmatan pengangkutan udara perjalanan
dan laut (1m)
F2 Membantutkan tumbesaran tumbuhan (1m) Kepentingan Memajukan
H2 Proses fotosintesis terganggu kerana cahaya pengangkutan sektor
matahari terhalang oleh jerebu (1m)
(Terima jawapan murid yang sesuai) udara di perniagaan
Malaysia dan
5Bab Pengangkutan di Malaysia
Menggalakkan perdagangan
Praktis Formatif 5.1 perkembangan

1. Untuk memendekkan jarak perjalanan dan menjimatkan industri
masa perjalanan pelancongan

2. Tumpat

462

Praktis Formatif 5.6   Geografi PT3  Jawapan 

1. Kerana penggunaan LRT, Monorel dan Komuter (b) F1 Meningkatkan darjah ketersampaian (1m)
menggunakan kuasa elektrik dan dapat mengurangkan H1 Menghubungkan kawasan pedalaman dengan
pembebasan asap kenderaan ke udara.
bandar (1m)
2. Mengurangkan pencemaran udara, memendekkan masa C1 Sungai Rajang (1m)
perjalanan dan mengurangkan kesesakan lalu lintas. (c) (i) Mengendalikan urusan perdagangan (1m)
(ii) Membawa penumpang dan barangan (1m)
Praktis Formatif 5.7 (iii) Menghubungkan kawasan pedalaman dengan

1. bandar (1m)
(Terima jawapan murid yang sesuai)
Berkongsi Menggunakan
kereta pengangkutan BAHAGIAN C

awam 3. (a) F1 Membawa barangan (1m)
H1 Mempercepatkan proses mengangkut bahan
Menggunakan Langkah- Memasang mentah ke kilang (1m)
kereta langkah untuk alat Catalytic C1 Lebuhraya Utara-Selatan (1m)
mewujudkan F2 Meningkatkan darjah ketersampaian (1m)
berkuasa Converter H2 Meningkatkan mobiliti penduduk (1m)
elektrik sistem C2 Memudahkan proses integrasi dan menjimatkan
pengangkutan masa perjalanan penduduk (1m)
(b) F1 Bentuk muka bumi (1m)
lestari di H1 Keadaan tanah yang rata sesuai untuk pembinaan
Malaysia jalan raya – kos rendah berbanding dengan
kawasan tanah tinggi yang menelan kos yang
Menggunakan basikal tinggi (1m)
atau berjalan kaki untuk F2 Kemajuan teknologi (1m)
H2 Pembinaan Lebuhraya Timur-Barat yang
jarak dekat merentasi tanah tinggi dan sungai (1m)
(Terima jawapan murid yang sesuai)
2. Dapat menjimatkan kos pengangkutan dan mengurangkan Tingkatan
kesesakan lalu lintas. 4. (a) F1 Mengurangkan pelepasan bahan pencemar ke Tingkatan
udara (1m)
3. Menjalankan kempen kesedaran kepada penduduk. 2
H1 Memelihara alam sekitar (1m)
Praktis PT3 5 C1 Kereta hibrid / kereta elektrik (1m)
F2 Mengelakkan kesesakan lalu lintas (1m)
BAHAGIAN A H2 Mengurangkan bilangan kenderaan di jalan raya

1. B 2. C 3. A 4. C 5. C 2(1m)
6. B 7. D 8. B 9. B 10. D
11. A 12. C C2 Penggunaan pengangkutan awam seperti MRT,
LRT dan Komuter (1m)
BAHAGIAN B
(b) F1 Penggunaan basikal di kawasan kampus (1m)
1. (a) (i) Stesen Sentral Kuala Lumpur (1m) H1 Dapat mengurangkan pencemaran udara (1m)
(ii) KTM Komuter, Transit Aliran Massa (MRT), KL F2 Berkongsi kereta untuk ke tempat kerja (1m)
Monorail (3m) H2 Mengurangkan bilangan kenderaan /
(b) F1 Mengurangkan kesesakan lalu lintas (1m)
H1 Mengurangkan bilangan kenderaan di jalan raya mengurangkan pembebasan gas karbon
(1m) monoksida (1m)
F2 Mempertingkatkan darjah ketersampaian (1m) (Terima jawapan murid yang sesuai)
H2 Memudahkan sampai ke destinasi yang dituju
dengan cepat dan mudah (1m) 6Bab Telekomunikasi di Malaysia
(c) (i) Menyediakan kemudahan hiliran bagi mereka
yang menggunakan pengangkutan awam seperti Praktis Formatif 6.1
“feeder bas” yang lebih banyak (1m)
(ii) Meningkatkan kekerapan perjalanan 1. Telegraf, telefon
pengangkutan awam (1m) 2. Perak
(Terima jawapan murid yang sesuai)
Praktis Formatif 6.2
2. (a) (i) A1: Pelabuhan Klang (1m)
A2: Pelabuhan Johor (Pasir Gudang) (1m) 1. Kuantan, Pahang
A3: Pelabuhan Kontena Teluk Sepanggar (1m) 2. Memperoleh maklumat dengan cepat dan mudah
(ii) Gas asli cecair (1m)
Praktis Formatif 6.3

1. Memudahkan pehubungan sama ada yang dekat atau
yang jauh, dapat berhubung sepanjang masa melalui
media sosial walaupun berada jauh antara satu sama lain

463

  Geografi PT3  Jawapan

2. Penggunaan ICT dalam sistem pentadbiran menambahkan 3. (a) F1 E-pembelajaran (1m)
kecekapan pengurusan, meningkatkan produktiviti H1 Peluang pendidikan lebih luas / menjimatkan kos
barangan melalui R&D yang dijalankan melalui ICT (1m)
F2 Mengeratkan silaturahim (1m)
Praktis Formatif 6.4 H2 Dapat berhubung dengan ahli keluarga di mana-
mana sahaja dengan mudah (1m)
1. Terima jawapan murid yang sesuai F3 Urusan kewangan menjadi mudah (1m)
2. Masalah cetak rompak perisian komputer, maklumat H3 E-perbankan membolehkan kita menguruskan
wang dengan mudah dan lancar (1m)
negatif yang sukar ditapis, mengancam keselamatan (b) F1 E-kerajaan (1m)
negara H1 Rakyat dapat berurusan dengan agensi kerajaan
dengan mudah dan cepat (1m)
Praktis Formatif 6.5 F2 E-dagang (1m)
H2 Urusan jual beli atas talian (1m)
1. Terima jawapan murid yang sesuai (Terima jawapan murid yang sesuai)
2. Menggunakan bahasa yang sopan, tidak menghina,
7Bab Kepelbagaian Iklim dan Pengaruhnya
mencela ataupun menyindir orang lain, tidak berkongsi terhadap Kegiatan Manusia di Asia
keburukan orang lain

Praktis PT3 6 Praktis Formatif 7.1
1. Empat bahagian zon iklim
BAHAGIAN A 2. Iklim Mediterranean, Iklim Steppe, Iklim China

1. C 2. B 3. A 4. D 5. A Praktis Formatif 7.2
6. B 7. D 8. B 9. C 10. C
11. A

BAHAGIAN B 1. Turki, Lubnan, Syria

Tingkatan 1. (a) S1: Kuantan (Pahang) (1m) 2. 250 mm
Tingkatan S2: Cyberjaya (Selangor) (1m) 3. • Suhu musim panas: 15°C hingga 20°C
S3: Alor Gajah (Melaka) (1m)
(b) (i) Dapat melahirkan masyarakat yang berpendidikan • Suhu musim sejuk: –17°C hingga –5°C
dan berpengetahuan (1m) • Jumlah hujan tahunan: 500 mm
(ii) Menjadi pemangkin kepada perkembangan • Salji turun pada musim sejuk

2 2industri dan ekonomi tempatan (1m) Praktis Formatif 7.3
(iii) Dapat memajukan sistem pertahanan dan
keselamatan negara (1m) 1. Perikanan, Pemburuan
(c) (i) Memudahkan sistem pembelajaran (1m) 2. 42°C
(ii) Maklumat boleh diperoleh dengan cepat dan
mudah (1m) Praktis Formatif 7.4
(iii) Urusan perbankan dapat dijalankan pada bila-bila
masa (1m) 1. • Suhu musim panas: 20°C hingga 27°C
(iv) Perkhidmatan dan jual beli atas talian (1m) • Suhu musim sejuk: –6°C hingga 10°C
(Terima jawapan murid yang sesuai) • Jumlah hujan tahunan: 500 mm hingga 1 000 mm
• Salji turun pada musim sejuk
BAHAGIAN C • Suhu musim sejuk boleh mencapai takat beku

2. (a) F1 Dasar kerajaan (1m) 2. • Pantai Jepun terletak di persimpangan arus panas
H1 Kerajaan memperkenalkan talian e-kerajaan bagi Kurashio dan arus sejuk Oyashio yang menggalakkan
menggalakkan semua urusan kerajaan dijalankan pertumbuhan plankton.
melalui Internet (1m)
F2 Perkembangan ekonomi (1m) • Jepun mengalami kejadian empat musim dengan
H2 Urus niaga kini banyak dijalankan melalui atas menjalankan kegiatan perikanan pada musim bunga
talian (1m) dan musim panas.
(b) F1 Mengeratkan hubungan antara rakyat Malaysia
(1m) • Kegiatan perikanan terhenti pada musim dingin
H1 Dapat berhubungan dengan ahli keluarga dan kerana laut dilitupi ais.
sahabat handai pada bila-bila masa (1m)
C1 Emel, whatsapp, telegram, skype (1m) Praktis Formatif 7.5
F2 Mendapatkan maklumat dari seluruh dunia
dengan cepat dan mudah (1m) 1. • Angin Monsun Tenggara bertiup ke kawasan tekanan
H2 Masyarakat berinformasi (1m) rendah
C2 Internet (1m)
(Terima jawapan murid yang sesuai) • Mengalami ribut tropika pada akhir musim panas

2. • Terdapat musim panas yang suhunya 28°C dan
menerima hujan yang mencukupi, iaitu 1 000 mm
sesuai untuk penanaman padi

464

• Suhu sederhana panas antara 16°C hingga 18°C   Geografi PT3  Jawapan 
sesuai untuk penanaman gandum dan teh
2. Terlindung, dasar laut yang dalam dan laluan strategik ke
Praktis Formatif 7.6 Laut China Selatan

1. Kawasan yang subur dan mempunyai air di padang pasir Praktis PT3 8
2. Menerima jumlah hujan tahunan yang kurang daripada
BAHAGIAN A
250 mm
1. A 2. C 3. A 4. D 5. C
6. D 7. A
Praktis PT3 7

BAHAGIAN A BAHAGIAN B

1. D 2. D 3. C 4. A 5. C 1. (a) P1: Lapangan Terbang Antarabangsa Dubai (1m)
6. D 7. A 8. C 9. D 10. C P2: Lapangan Terbang Antarabangsa Changi (1m)
P3: Lapangan Terbang Antarabangsa Hong Kong
BAHAGIAN B (1m)
(b) (i) Landasan Kereta Api Trans-Siberian (1m)
1. (a) P: Iklim Monsun Tropika (1m) (ii) Landasan kereta api penumpang yang terpanjang
Q: Iklim Laurentia (1m) di dunia (1m)
R: Iklim Siberia (1m) Menganjur dari Moscow ke Vladivostok (1m)
(b) (i) Suhu musim panas: 15°C hingga 20°C (1m) (c) (i) Memendekkan masa perjalanan (1m)
(ii) Suhu musin sejuk: -17°C hingga -5°C (1m) (ii) Meningkatkan integrasi (1m)
(iii) Jumlah hujan tahuanan kira-kira 500 mm (1m) (iii) Mewujudkan peluang pekerjaan (1m)
(c) F1 Pertanian (1m) (iv) Meningkatkan darjah ketersampaian (1m)
H1 Suhu sederhana, 20°C sesuai untuk penanaman (Terima jawapan murid yang sesuai)
gandum, kentang dan sayur-sayuran (1m)
F2 Perikanan (1m) BAHAGIAN C
H2 Arus sejuk Oyashio dan arus panas Kurashio
menggalakkan pertumbuhan plankton (1m) 2. (a) F1 Menepati masa (1m) Tingkatan
(Terima jawapan murid yang sesuai) H1 Tidak pernah lewat (1m) Tingkatan
F2 Sangat selamat (1m)
BAHAGIAN C H2 Tidak pernah mengalami kemalangan sejak 2
beroperasi selama 50 tahun (1m)
2. (a) F1 Musim sejuk panjang (lapan bulan) (1m) F3 Berteknologi tinggi (1m)
H1 Permukaan tanah diliputi salji yang tebal – tidak H3 Mencapai kelajuan 320km/j (1m)
sesuai untuk tanaman (1m)
F2 Kerpasan tahunan sedikit (250 mm hingga 300 2(b) F1 Memajukan sektor pelancongan (1m)
mm) (1m)
H2 Sumber pengairan tidak mencukupi (1m) H1 Pembinaan pusat rekreasi dan hotel bertaraf
(b) F1 Penternakan (1m) antarabangsa – menjana pendapatan negara
H1 Jumlah hujan tahunan yang sedikit menyebabkan (1m)
rumput dan semak samun renek tumbuh jarang
(1m) F2 Memperkembangkan perdagangan antarabangsa
C1 Rumput ini dijadikan makanan ternakan seperti (1m)
lembu, kambing dan unta (1m)
F2 Pertanian (1m) H2 Pertukaran mata wang asing (1m)
H2 Suhu tinggi, 32°C – 36°C (1m) (Terima jawapan murid yang sesuai)
C2 Sesuai untuk pertumbuhan pokok kurma di
kawasan oasis (1m) 9Bab Pemanasan Global
(Terima jawapan murid yang sesuai)
Praktis Formatif 9.1
8Bab Jenis dan Kemajuan Pengangkutan
di Asia 1. Pemanasan global ialah suatu fenomena peningkatan
suhu di permukaan bumi secara berterusan akibat
Praktis Formatif 8.1 daripada kesan rumah hijau.
1. Shinkansen
2. Lapangan Terbang Antarabangsa Dubai 2. Karbon dioksida (CO2), klorofluorokarbon (CFC), nitrogen
oksida dan metana.
Praktis Formatif 8.2
Praktis Formatif 9.2
1. Lapangan terbang antarabangsa termoden di dunia dan
landasan diperbuat daripada pasir yang dipadatkan 1. Aktiviti pertanian dan penternakan, pembakaran terbuka,
kegiatan perindustrian dan penyahhutanan.

2. Pancaran matahari yang berlebihan akan menyebabkan
proses pemanasan bumi menjadi semakin intensif
sehingga suhu bumi menjadi semakin tinggi dan
mengakibatkan berlakunya pemanasan global.

465

  Geografi PT3  Jawapan

Praktis Formatif 9.3 sekitar dan alam semula jadi dan meminimumkan atau
mengurangkan kesan negatif daripada aktiviti manusia.
1. Kemerosotan sumber makanan, peningkatan aras laut
dan berlaku gangguan cuaca. 2. (i) Melindungi alam sekitar
(ii) Meningkatkan kesihatan dan kehidupan
2. Kanser kulit.
Praktis Formatif 10.2
Praktis Formatif 9.4
1. (i) Mempunyai ciri-ciri penjimatan
1. Saya akan mengamalkan konsep 5R dalam kehidupan (ii) Mudah digunakan
seharian saya, iaitu saya akan mengitar semula barang- (iii) Boleh dikitar semula
barang terpakai seperti surat khabar dan buku-buku lama (iv) Selamat digunakan
untuk mengurangkan penebangan hutan bagi menangani (v) Mempunyai label alam sekitar
masalah pemanasan global.
2. Penggunaan pengangkutan awam dapat mengurangkan
2. Negara-negara dunia perlu mengadakan kerjasama pada pencemaran udara kerana bilangan kenderaan yang
peringkat antarabangsa untuk menangani isu alam sekitar membebaskan gas pencemaran berkurangan.
bagi mengurangkan pemanasan global.
Praktis Formatif 10.3
Praktis PT3 9
1. (i) Tenaga suria
BAHAGIAN A (ii) Tenaga biomas
(iii) Tenaga angin
1. D 2. D 3. C 4. C 5. A
6. C 7. D 8. D 2. Fotovolta merupakan sel yang terdapat dalam panel
tenaga suria yang berfungsi menukar cahaya matahari
BAHAGIAN B kepada tenaga elektrik dan tidak memerlukan bateri
secara berasingan.
1. (a) (i) Karbon dioksida (1m)
Tingkatan (ii) Karbon monoksida (1m) Praktis Formatif 10.4
Tingkatan (iii) Metana (1m)
(b) (i) Penyahhutanan secara besar-besaran (1m) 1. (i) Menggunakan kenderaan awam
Pembakaran terbuka (1m) (ii) Menggalakkan penggunaan basikal
(ii) Kebakaran hutan secara semula jadi (1m) (iii) Menggunakan perkhidmatan park and ride
Letusan gunung berapi (1m)
(c) (i) Penggunaan tenaga mesra alam (1m) 2. Terima jawapan murid
(ii) Amalan 5R (1m)
(iii) Pendidikan alam sekitar (1m) Praktis PT3 10

2 2 (Terima jawapan murid yang sesuai) BAHAGIAN A
BAHAGIAN C
1. C 2. A 3. D 4. D 5. A
2. (a) F1 Aktiviti perindustrian (1m) 6. A
H1 Mengeluarkan banyak gas rumah hijau,
terutamanya gas karbon dioksida (1m) BAHAGIAN B
C1 Pembakaran bahan api fosil seperti gas dan
arang batu bagi menggerakkan mesin dan 1. (a) (i) Menjimatkan penggunaan sumber bahan api (1m)
jentera (1m) (ii) Meminimumkan kemerosotan alam sekitar (1m)
F2 Kegiatan penternakan (1m) (iii) Kadar pembebasan gas rumah hijau rendah (1m)
H2 Hasil buangan najis haiwan ternakan (b) F1 Mengurangkan pencemaran udara (1m)
membebaskan banyak gas metana (1m) H1 Kadar pembebasan gas rumah hijau rendah (1m)
C2 Penternakan lembu dan kambing (1m) F2 Melindungi sumber semula jadi (1m)
(b) F1 Tanah menjadi tandus (1m) H2 Penggunaan sumber bahan yang boleh
H1 Tidak sesuai bagi aktiviti pertanian – diperbaharui (1m)
menyebabkan hasil pertanian terjejas (1m) (c) (i) Penggunaan pengangkutan awam (1m)
F2 Gangguan cuaca (1m) (ii) Penggunaan bahan mesra alam (1m)
H2 Udara menjadi kering – jerebu mudah terbentuk (iii) Amalan 5R (1m)
(1m) (Terima jawapan murid yang sesuai)
(Terima jawapan murid yang sesuai)
BAHAGIAN C
1Bab0 Teknologi Hijau
2. (a) F1 Produk teknologi hijau meminimumkan degradasi
Praktis Formatif 10.1 kualiti persekitaran / teknologi rendah karbon
(1m)
1. Teknologi hijau merujuk pembangunan dan aplikasi
produk, peralatan serta sistem untuk memelihara alam H1 Mempunyai pembebasan gas rumah hijau yang
rendah atau sifar (1m)

F2 Selamat untuk digunakan (1m)
H2 Menyediakan persekitaran sihat dan lebih baik

untuk semua hidupan (1m)

466

  Geografi PT3  Jawapan 

F3 Menjimatkan tenaga dan sumber asli (1m) Praktis Formatif 1.3 4. RM750
H3 Menggunakan sumber-sumber seperti tenaga 5. RM750
1. Graf bar mudah 6. RM6 250
dan air secara minimum untuk menghasilkan 2. RM1 500
sesuatu produk (1m) 3. Isnin
(b) F1 Wajar (1m)
F2 Malaysia menerima pancaran matahari lebih Praktis PT3 1
lapan jam sehari (1m)
F3 Tenaga solar merupakan sumber tenaga yang BAHAGIAN B
boleh diperbaharui (1m)
F4 Bersih dan tidak mencemarkan alam kerana 1. (a)
tenaga ini diperoleh secara semula jadi (1m)
(Terima jawapan murid yang sesuai) Jumlah hujan bulanan di Kawasan P, 2019

Hujan
(mm)

Tingkatan 3 200
175
1Bab Jadual dan Graf 150
125
Praktis Formatif 1.1 100

1. Kerana lebih tersusun, senang dibaca, mudah difahami 75 Bulan
dan ditafsir. 50
25
2. Min suhu tahunan sesuatu kawasan, jumlah pengeluaran
kereta mengikut tahun. 0 J FMAMJ J O SOND

Praktis Formatif 1.2 Tajuk = 1m

1. Cita-cita Murid Tingkatan 3 Jujur, 2018 Skala = 1m Tingkatan
Tingkatan
Paksi x = 1m

Paksi y = 1m

Bilangan murid PETUNJUK Bar = 4m
(orang) Peguam
Guru Jumlah = 8m
10 Peniaga
8 Jurutera (b) (i) 1 310 mm (1m)
6 Arkitek
4 Lain-lain (ii) 109 mm (1m) 2(1m) 2
2 (iii) Hujan lebat pada bulan Julai
0 Cita-cita
Hujan turun sepanjang tahun (1m)

Hujan kurang pada hujung tahun (1m)

2. (a)

Pengeluaran minyak sawit bagi Kilang Sawit Murni,
2014 hingga 2019

2. Pengeluaran dan Harga Purata Minyak Kelapa Sawit 55
Mentah Negara X, 2013 hingga 2017 50
45
Pengeluaran Harga purata 40
(juta tan metrik) (RM / tan metrik) 35
30
3 500 2 000 Pengeluaran (ribu tan) 25
3 000 1 500 20
2 500 1 000 15
2 000 500 10
1 500 0
5
500 2013 2014 2015 2016 2017 0 2015 2016 2017 2018 2019
0 Tahun 2014 Tahun

467

  Geografi PT3  Jawapan

Tajuk = 1m 2Bab Carta Pai
Skala = 1m
Paksi x = 1m Praktis Formatif 2.1
Paksi y = 1m
Plotan = 6m (2m) 1. Jadual 1: Hasil eksport utama Negara X, 2018
Jumlah = 10m (2m)
(b) (i) Tahun 2015 (1m) Jenis Barang Hasil Peratus Sai sudut
(ii) 250 ribu tan Eksport (%) sektor
(iii) Tahun 2016 (RM juta) (o)

3. (a)

Pengeluaran dan harga ikan tenggiri Hasil kilang 37 24.7 88.8
di Kg. Teluk Paya, 2014 – 2018
Petroleum dan 30 20.00 72.0
gas asli
Pengeluaran Harga
(tan metrik) (RM/kg) Kayu gergaji 28 18.7 67.2

35 Minyak sawit 20 13.3 48.0
30
25 Lain-lain 35 23.3 84.00
20
15 Jumlah 150 100 360.0
10
1 000 5 2. Hasil eksport utama Negara X, 2018
750 0
500
250 23.3% 24.7% PETUNJUK
0 Hasil kilang
2014 2015 2016 2017 2018 Petroleum
Tahun 13.3% dan gas asli
18.7% 20.0% Kayu gergaji
Minyak sawit
*Saiz sebenar graf telah dikecilkan untuk tujuan penerbitan Lain-lain

Tajuk = 1m Jumlah: RM150 juta

Paksi x = 1m

Paksi y = 2m Praktis Formatif 2.2

Bar dan plotan = 5m

Skala = 1m 1. bilangan pelajar asing

Jumlah = 10m 2. Thailand, Sri Lanka, Indonesia, Vietnam, India dan Filipina

(b) (i) Tahun 2018 (1m) 3. Thailand

(ii) 500 tan metrik (1m) 4. 70%

(iii) Tahun 2015 (1m) 5. (a) 1 350
(b) 1 000
(iv) Tahun 2017 (1m) (c) 250

(v) RM32/kg (1m)

4. (a) Graf 1 menunjukkan min suhu dan hujan bulanan

di kawasan X bagi tahun 2016. Didapati jumlah Praktis PT3

hujan yang paling tinggi dicatatkan pada bulan Julai, BAHAGIAN B 2

iaitu sebanyak 200 mm manakala jumlah hujan

yang paling sedikit adalah pada bulan Januari, iaitu

sebanyak 40 mm. 1. (a)
Jenis pekerjaan penduduk di Pekan Murni, 2018
Suhu yang paling tinggi direkodkan adalah pada

bulan Julai, iaitu 25°C manakala suhu yang paling

rendah dicatatkan pada bulan Januari, iaitu 5°C. PETUNJUK
Pekerja kilang
Taburan min suhu di kawasan X dipengaruhi 10% Petani
5% Peniaga
oleh jumlah hujan. Min suhu bulanan adalah Kakitangan
15% kerajaan
rendah apabila hujan yang rendah manakala min Lain-lain

suhu adalah tinggi apabila jumlah hujan yang turun 40%

Tingkatanadalah tinggi.
Tingkatan
Kesimpulannya, jumlah hujan bulanan dan min

suhu bulanan di kawasan X adalah tidak sekata.

(9m) 30%

(b) (i) 20°C (2m)

(ii) Hujan maksimum: Julai (1m)
3 3 Hujan minimum: Januari (1m)
(iii) 1 185 mm (2m) Jumlah pekerja : 10 000 orang

468

Tajuk = 1m   Geografi PT3  Jawapan 
Petunjuk = 1m
Jejari = 1m Perbezaan peratus nilai eksport minyak sawit
Saiz sektor = 5m antara negara Jepun dengan Vietnam adalah
Peratus = 1m sebanyak 36.5%. (1m). Negara Jepun merupakan
Jumlah = 9m negara paling banyak mengimport minyak sawitt
(b) (i) Sektor primer (1m) dari negara X kerana tidak mempunyai sumber
Sektor sekunder (1m) bahan mentah berkenaan untuk keperluan industri
Sektor tertier (1m) negaranya (2m).
(ii) Kempen tentang faedah dalam sektor awam
Sebagai rumusan, nilai eksport minyak sawit
(1m) negara X pada tahun 2018 yang paling tinggi adalah
Menawarkan peluang naik pangkat dalam sektor ke negara Jepun. (1m)

awam (1m) (b) (i) RM85 juta (2m)
Menawarkan gaji yang lebih lumayan dalam (ii) 58.5% (2m)
(iii) RM20 juta (2m)
sektor awam (1m)
(Terima jawapan murid yang sesuai) Pengaruh Persekitaran Fizikal

2. (a) 3Bab terhadap Kepelbagaian Tumbuh-

Peratus kedatangan pelancong asing ke negara P, 2018 tumbuhan Semula Jadi dan Hidupan
Liar

6% PETUNJUK Praktis Formatif 3.1
9% Amerika
39% Syarikat (a) Bentuk muka bumi
12.5% Jepun (b) Tanih
(c) Iklim
33.5% Vietnam (d) Saliran

Singapura Praktis Formatif 3.2

Thailand 1. Pain, sprus dan fir
2. Tanih laterit / tanih latosol
Jumlah pelancong : 20 000 orang 3. – Nipah, rumbia dan mengkuang

* Saiz sebenar carta pai telah dikecilkan untuk – Biawak, enggang dan monyet proboscis
  tujuan penerbitan
Praktis Formatif 3.3
Tajuk = 1m
Petunjuk = 1m 1. (a) Batang berlendair atau berongga
Jejari = 1m (b) Akar panjang menjalar ke dalam tanah
Saiz sektor = 5m (c) Daun berlilin dan berkilat
Peratus = 1m (d) Bijih benih cambah serta merta apabila lembap
Jumlah = 9m (e) Kulit tumbuhan tebal
(b) (i) Menganjurkan karnival pelancongan di seluruh
2. – Berhibenasi untuk tempoh yang lama pada musim
pelosok dunia (1m) sejuk
(ii) Menganjurkan acara sukan antarabangsa (1m)
(iii) Memperkenalkan produk pelancongan yang – Mempunyai lapisan lemak, kulit dan bulu yang tebal.

baharu (1m) 3. Memudahkan salji mengelongsor terus ke permukaan
(iv) Meningkatkan kemudahan asas untuk pelancong tanah untuk mengelakkan dahan daripada patah.

(1m) 4. Untuk mengurangkan kehilangan air melalui proses
(Terima jawapan murid yang sesuai) transpirasi.
(c) 27.5% (2m)
Praktis PT3 3
3. (a) Carta pai menunjukkan nilai eksport minyak sawit
negara X ke negara-negara terpilih pada tahun 2018. BAHAGIAN A
(1m). Jumlah nilai eksport minyak sawit negara X
ialah RM 200 juta (1m). 1. C 2. B 3. C 4. D 5. A

Nilai eksport minyak sawit ke Jepun adalah BAHAGIAN B
sebanyak RM85 juta (42.5%), Amerika Syarikat
RM65 juta (32.5%), Singapura RM20 juta (10%), 1. (a) (i) Tumbuhan gurun panas (1m) Tingkatan
Vietnam 12 juta (6%) dan ke negara-negara lain (ii) Akar yang menjalar ke dalam tanah untuk Tingkatan
RM18 juta (9%). (1m) Peratus nilai eksport minyak meyerap air (1m)
sawit negara X yang paling tinggi adalah ke negara Mempunyai duri dan tidak berdaun bagi 3
Jepun, iaitu sebanyak 42.5% (1m) manakala yang mengelakkan kehilangan air (1m)
paling rendah adalah negara Vietnam (1m). Mempunyai batang berongga untuk menyimpan

3air (1m)

(b) (i) Lapisan tanih yang nipis dan tidak subur (1m)

469

  Geografi PT3  Jawapan

(ii) Suhu yang panas dan kering sepanjang tahun (d) (i) Pulau Sipadan di Sabah
(1m) (ii) Pantai Cahaya Bulan di Kelantan
(e) (i) Gunung Kinabalu di Sabah
(iii) Kelembapan relatif yang sangat rendah (1m) (ii) Gunung Tahan di Pahang
(c) (i) Unta (1m)
2. (i) Akar ceracak
(ii) Musang fennec (1m) (ii) Akar jangkang
(iii) Tikus jerboa (1m) (iii) Akar banir
(Terima jawapan murid yang sesuai)

2. (a) (i) Hutan Hujan Tropika (1m) Praktis Formatif 4.2

(ii) Malaysia (1m)

Brazil (Amazon) (1m) 1. (a) Bentuk muka bumi (c) Saliran
(d) Tanih
Indonesia (1m) (b) Iklim

(b) (i) Pokok meranti (1m) 2. • •

(ii) Pokok merbau (1m)

(iii) Pokok cengal (1m) • •

(c) (i) Kawasan tanah pamah (1m) • •

(ii) Tanih latosol (1m) • •

(iii) Kawasan bersaliran baik (1m) • •
(Terima jawapan murid yang sesuai)

BAHAGIAN C Praktis Formatif 4.3

3. (a) F1 Bentuk muka bumi (1m) 1. Rotan dan buluh

H1 Tanah pamah (Tasik Great St. Lawrence, Kanada) 2. (i) Membuat arang kayu

(1m) (ii) Digunakan sebagai cerucuk dalam industri

F2 Tanih podzol (1m) pembinaan

H2 Jenis tanih yang nipis (1m) 3. Hutan di kawasan tanah tinggi berperanan untuk
(b) F1 Daun kecil, tebal dan berbentuk jarum (1m) menyerap dan menapis air hujan serta mengalirkannya
secara perlahan-lahan ke anak-anak sungai, empangan,
H1 Mengurangkan perpeluhan pada musim sejuk tasik dan kolam.
(1m)
Praktis Formatif 4.4
F2 Kulit pokok tebal (1m)
H2 Melindungi daripada kesejukan yang melampau

(1m) 1. Kekurangan tumbuh-tumbuhan dapat meningkatkan
F3 Pokok berbentuk kon (1m) suhu udara kerana kekurangan proses perpeluhan oleh
H3 Memudahkan salji mengelongsor terus ke tumbuh-tumbuhan yang menyebabkan kelembapan dalam
udara menurun.
permukaan tanah (1m)
(Terima jawapan murid yang sesuai) 2. Penebangan hutan secara berleluasa dapat menyebabkan
kepupusan flora dan fauna kerana kehilangan habitat
4. (a) F1 Hujan tahunan antara 500 mm hingga 1 000 mm semula jadi dan kekurangan sumber makanan.
(1m)

H1 Hujan turun sepanjang tahun, terutama pada

musim panas (1m) Praktis PT3 4
F2 Suhu musim sejuk sangat sejuk, panjang dan

kering (1m) BAHAGIAN A

H2 Kira-kira –6°C hingga 10°C (1m) 1. C 2. A 3. C 4. A 5. B
(b) F1 Bulu badan dan lemak yang tebal (1m) 6. C
H1 Mengawal suhu badan pada musim sejuk yang

sangat sejuk (1m) BAHAGIAN B

C1 Beruang, serigala (1m) 1. (a) (i) Hutan Paya Air Masin (1m)
F2 Bulu berubah warna (1m) (ii) Pokok bakau (1m)
H2 Mengikut persekitaran fizikal (1m) Pokok nibung (1m)
C2 Rubah putih (1m)
(Terima jawapan murid yang sesuai) (b) F1 Sumber bahan mentah (1m)
H1 Kayu bakau (1m)

4Bab Tumbuh-tumbuhan Semula Jadi di C1 Membuat arang kayu / dijadikan cerucuk dalam
Malaysia pembinaan (1m)

(c) F1 Kepupusan flora dan fauna (1m)
H1 Kehilangan habitat dan sumber makanan (1m)

Praktis Formatif 4.1Tingkatan F2 Hakisan pantai (1m)
1. (a) (i) Pedalaman Sabah dan SarawakTingkatan H2 Pelindung semula jadi pantai (1m)
(Terima jawapan murid yang sesuai)

(ii) Kaki Banjaran Titiwangsa 2. (a) (i) Hutan Hujan Tropika (1m)

(b) (i) Matang di Perak (ii) P: Renjong (Emergen) (1m)

3 3 (ii) Sebahagian pantai Kuala Selangor Q: Kanopi (Silara) (1m)
(c) (i) Sekitar Tasik Chini dan Tasik Bera di Pahang (1m)
(ii) Delta Rajang di Sarawak R: Lapisan tengah

(b) (i) Kulat (1m)

470

  Geografi PT3  Jawapan 

(ii) Pokok renek (1m) (ii) Pusat Pemuliharaan Orang Utan Sepilok (1m)
Tempat Perlindungan Hidupan Liar Lanjak
(iii) Semak samun (1m)
Entimau (1m)
(c) (i) Pokok tumbuh rapat-rapat (1m) (b) F1 Habitat mereka diceroboh oleh manusia (1m)
H1 Banyak hutan ditebang untuk tujuan perindustrian
(ii) Batang pokok lurus dan tinggi (1m)
dan pertanian ladang (1m)
(iii) Pokok berakar banir (1m) F2 Pemburuan secara haram (1m)
(Terima jawapan murid yang sesuai) H2 Bayi orang utan menjanjikan pulangan yang

BAHAGIAN C lumayan apabila diperdagangkan (1m)
(c) (i) Tindakan tegas dan berat ke atas pemburu-
3. (a) F1 Iklim Khatulistiwa (1m)
H1 Suhu tahunan 27°C dan hujan tahunan melebihi pemburu haram perlu diambil (1m)
2 600 mm (1m) (ii) Menggazetkan hutan-hutan simpan harus
F1 Kawasan tanah pamah, kaki bukit (1m)
H2 Ketinggian kurang daripada 1 200 meter (1m) dijalankan secara meluas (1m)
(iii) Akta Perlindungan Hidupan Liar 1972 perlu
(b) F1 Habitat kepada pelbagai jenis flora dan fauna
(1m) dikuatkuasakan agar kawalan pembalakan dan
jaminan hidupan liar dapat ditingkatkan (1m)
H1 Tempat berlindung dan sumber makanan (1m) (Terima jawapan murid yang sesuai)
C1 Taman Negara Pahang (1m)
F2 Sumber bahan mentah (1m) 2. (a) X: Pusat Konservasi dan Penerangan Penyu Rantau
H2 Kayu keras berharga (1m)
C2 Membuat perabot, papan lapis (1m) Abang (Terengganu) (1m)

(Terima jawapan murid yang sesuai) Y: Pusat Konservasi Gajah Kebangsaan Kuala

Gandah (Pahang) (1m)

Z: Pusat Pemuliharaan Orang Utan Sepilok (Sabah)

(1m)

5Bab Hidupan Liar di Malaysia (b) F1 Sebagai rezab hidupan liar (1m)

H1 Untuk melindungi pelbagai jenis hidupan liar,

khususnya yang sedang mengalami kepupusan

Praktis Formatif 5.1 (1m)

F2 Untuk tujuan penyelidikan dan pembangunan

1. Orang utan, penyu, monyet Belanda (1m)
2. Monyet Belanda, helang merah
H2 Menjalankan kajian penyelidikan (1m) ke

atas hidupan liar yang hampir pupus untuk

Praktis Formatif 5.2 pemuliharaan dan pembiakbaikan hidupan liar

1. Komponen biotik terdiri daripada benda hidup seperti tersebut (1m)
manusia, haiwan dan tumbuh-tumbuhan, manakala (Terima jawapan murid yang sesuai)
komponen abiotik terdiri daripada benda bukan hidup
seperti air, udara dan tanih. (c) X: Penyu (1m)

2. (i) Keseimbangan ekosistem Y: Gajah (1m)
(ii) Menyediakan peluang pekerjaan
(iii) Tujuan pendidikan dan penyelidikan Z: Orang utan (1m)

Praktis Formatif 5.3 BAHAGIAN C

1. Perikanan, perlombongan, penambakan tanah, 3. (a) F1 Pembalakan (1m)
penebangan hutan, pertanian H1 Kemusnahan habitat dan sumber makanan (1m)
C1 Orang utan, harimau Malaya diancam kepupusan
2. (i) Kawasan hutan ditenggelami air (1m)
(ii) Hidupan liar kehilangan habitat dan sumber F1 Pengangkutan dan perhubungan (1m)
makanan H2 Hidupan liar bertindak mencari habitat baharu
(1m)
Praktis Formatif 5.4 C2 Tapir dilanggar kenderaan semasa melintas jalan
(1m)
1. PERHILITAN
2. Seladang, kambing gurun, rusa paya, Gajah Asia (b) F1 Menganjurkan kempen kesedaran (1m)
H1 Memberi kesedaran kepada masyarakat –
Praktis PT3 5
Kempen We Hug Tapir (1m)
BAHAGIAN A F2 Menubuhkan pusat konservasi (1m)
H2 Melindungi pelbagai jenis hidupan liar yang

diancam kepupusan (1m)
(Terima jawapan murid yang sesuai)

1. D 2. B 3. B 4. C 5. A 6Bab Sumber Semula Jadi di Malaysia Tingkatan
6. C 7. B 8. D Tingkatan

BAHAGIAN B Praktis Formatif 6.1
1. Hutan, air, tanih, suria
1. (a) (i) Orang utan (1m) 33

471

  Geografi PT3  Jawapan

2. Sumber semula jadi Sumber semula jadi F3 Sumber bahan mentah bagi pelbagai industri
boleh baharu tidak boleh baharu hiliran (1m)

Hutan, tanih, air Petroleum, arang batu, H3 Petroleum untuk industri petrokimia, kayu balak
bijih besi untuk industri alat binaan dan perabot (1m)

Praktis Formatif 6.2 (b) F1 Bekalan sumber semula jadi berkurangan (1m)
H1 Penerokaan dan penggunaan sumber semula
1. (a) Hutan
(b) Petroleum jadi yang berterusan tanpa dikawal menyusutkan
bekalan sumber semula jadi (1m)
(c) Arang batu F2 Kemusnahan flora dan fauna (1m)
H2 Penerokaan sumber semula jadi (sumber hutan)
2. Sumber Kepentingan / kegunaan tanpa dikawal menyebabkan kepupusan dan
semula jadi kemusnahan flora dan fauna (1m)
(Terima jawapan murid yang sesuai)

(a) Hutan • Kayu gergaji 7Bab Kegiatan Ekonomi di Malaysia
• Perabot
• Kraf tangan

(b) Petroleum • Menjana kuasa elektrik industri Praktis Formatif 7.1
• Bahan api kenderaan
• Bahan mentah untuk 1. Sektor primer, sektor sekunder dan sektor tertier
petrokimia 2. Pertanian, pembalakan, penternakan

Praktis Formatif 6.3 Praktis Formatif 7.2

1. Sumber semula jadi Industri 1. Getah, kelapa sawit
(a) Hasil hutan 2. (i) Industri berasaskan sumber
• Perabot
(b) Petroleum • Kraf tangan (ii) Industri tidak berasaskan sumber

• Petrokimia Praktis Formatif 7.3
• Kosmetik
1. Faktor fizikal Faktor kemanusiaan
2. (a) Petroleum
(b) Hutan • Bentuk muka bumi • Dasar kerajaan
• Tanih • Infrastruktur
Praktis PT3 6 • Iklim • Teknologi
• Saliran • Buruh
BAHAGIAN A • Bahan mentah • Pasaran
• Modal
1. D 2. B 3. C 4. B

BAHAGIAN B 2. Pertanian
3. Industri berasaskan plastik dan getah
1. (a) W: Emas (1m)
Praktis Formatif 7.4
X: Petroleum (1m)

Y: Gas asli (1m) 1. (i) Mewujudkan peluang pekerjaan
(ii) Peningkatan taraf hidup penduduk
Z: Arang batu (1m) (iii) Pemindahan teknologi asing
(iv) Kemajuan ekonomi pelbagai sektor negara
(b) (i) Membuat barangan kemas (1m)
2. (i) Pengangkutan
Dijadikan jongkong emas (1m) (ii) Perhubungan / telekomunikasi
(iii) Utiliti (Kuasa elektrik dan air)
(ii) Bahan bakar untuk melebur bijih besi (1m)
3. (i) Putrajaya
Menjana tenaga elektrik (1m) (ii) Cyberjaya

(c) F1 Peluang pekerjaan (1m)

H1 Dalam pelbagai sektor seperti perlombongan dan

pengkuarian (1m)

F2 Kemajuan infrastruktur (1m)

H2 Pembinaan jaringan jalan raya dan pelabuhan Praktis PT3

(1m) 7
(Terima jawapan murid yang sesuai)
Tingkatan BAHAGIAN A
BAHAGIAN CTingkatan
1. B 2. B 3. D 4. A 5. C
6. A 7. A 8. B
2. (a) F1 Penjanaaan pendapatan negara (1m)
H1 Kerajaan memperoleh pendapatan hasil eksport BAHAGIAN B
petroleum, gas asli dan kayu balak (1m)
1. (a) P1: Pulau Langkawi (1m)
3 3 F2 Pembukaan kawasan baharu (1m) P2: Cameron Highlands (1m)
H2 Dilengkapi dengan pelbagai kemudahan asas, P3: Pulau Sipadan (1m)
sosial, telekomunikasi dan pengangkutan (1m)

472

  Geografi PT3  Jawapan 

(b) (i) Pantai berpasir yang indah (1m) Praktis Formatif 8.2
(ii) Banyak kawasan pelancongan yang menarik
1. (i) Ekopelancongan
(1m) (ii) Penghalang hakisan
(iii) Pusat beli-belah bebas cukai (1m) (iii) Ekonomi
(c) F1 Mewujudkan peluang pekerjaan (1m) (iv) Sumber perubatan
H1 Kadar pengangguran berkurangan (1m)
F2 Peningkatan taraf hidup (1m) 2. (a) Kepelbagaian spesies tumbuh-tumbuhan semula jadi
H2 Peningkatan jumlah pendapatan per kapita (1m) dan hidupan liar yang unik

(Terima jawapan murid yang sesuai) (b) Persekitarannya yang indah, redup, nyaman dan
selesa
BAHAGIAN C
3. Cirit-birit, sakit tekak, diabetes, sakit buah pinggang, luka,
2. (a) F1 Mengatasi masalah kekurangan pekerja tempatan menurunkan tahap kolesterol yang tinggi, membantu
(1m) penghadaman

H1 Memenuhi keperluan pekerja dalam sektor Praktis PT3 8
pembinaan, pembuatan dan perladangan (1m)
BAHAGIAN A
F2 Memenuhi keperluan tenaga kerja yang kurang
diminati warga tempatan (1m) 1. B 2. D 3. D 4. C 5. A
6. C 7. A 8. B 9. A
H2 Pekerja asing melibatkan diri dalam kerja-kerja
yang dianggap berat, sukar dan bahaya (1m) BAHAGIAN B

F3 Meningkatkan dan mempercepatkan kemajuan 1. (a) Hutan Monsun Tropika
negara (1m) PETUNJUK
Hutan Konifer
H3 Sektor perladangan, pembinaan dan pembuatan
berkembang dengan pesat (1m) Tumbuhan Gurun Hutan Daun Luruh
Panas Sederhana
(b) F1 Menggalakkan murid-murid mengikuti kursus
kemahiran teknikal dan ICT untuk menjadi (4m)
pekerja mahir (1m)
(b) (i) Daun yang nipis dan lembut (1m)
F2 Pusat latihan kemahiran diperbanyakkan untuk (ii) Batang pokok berkulit tebal (1m)
melahirkan pekerja mahir dalam pelbagai bidang (iii) Pokok tumbuh jarang (1m)
(1m) (c) (i) Moose (1m)
(ii) Tupai merah (1m)
F3 Menawarkan insentif atau bantuan wang untuk (iii) Karibu (1m)
golongan belia mengikuti kursus teknikal,
kejuruteraan, vokasional dan sains (1m) (Terima jawapan murid yang sesuai)

F4 Menetapkan gaji lumayan untuk menggalakkan BAHAGIAN C
golongan belia meningkatkan kemahiran (1m)
2. (a) F1 Daya tarikan pelancong (1m)
(Terima jawapan murid yang sesuai) H1 Kepelbagaian tumbuh-tumbuhan semula jadi dan
3. (a) F1 Menjana pendapatan negara (1m) hidupan liar merupakan daya tarikan pelancong
(1m)
H1 Pendapatan negara diperoleh daripada cukai dan F2 Sumber pendapatan negara (1m)
hasil eksport (1m) H2 Hutan membekalkan sumber kayu balak untuk
dieksport bagi mendatangkan pendapatan
F2 Mewujudkan peluang pekerjaan (1m) negara (1m)
H2 Pekerjaan dalam sektor perkilangan seperti F3 Membuka peluang pekerjaan (1m)
H3 Mengurangkan pengangguran dalam kalangan
operator pengeluar, pengurus (1m) penduduk tempatan (1m)
(b) F1 Mengutamakan barangan keluaran negara (1m)
F2 Sentiasa meningkatkan dan mengikuti kemahiran (b) F1 Mengurangkan produk yang berasaskan sumber
hutan – bilangan pokok yang ditebang untuk
dan pengetahuan terkini (1m) sumber kayu dapat dikurangkan (1m)
F3 Memelihara ketenteraman negara (1m)
F4 Rajin dan bersedia berusaha dengan tekun (1m) F2 Mengitar semula produk yang berasaskan
sumber hutan – penggunaan sumber hutan
8Bab Tumbuh-tumbuhan Semula Jadi dan dan produk baharu berasaskan sumber hutan
Hidupan Liar di Dunia dikurangkan (1m)

Praktis Formatif 8.1 F3 Mewujudkan akta untuk mengawal dan
mengharamkan aktiviti pemerdagangan hidupan
1. (a) Tumbuhan Gurun Panas liar (1m) Tingkatan
(b) Hutan Monsun Tropika Tingkatan
(c) Hutan Daun Luruh Sederhana F4 Hutan dibangunkan sebagai kawasan
(d) Hutan Konifer pelancongan – pelbagai tumbuh-tumbuhan 3
semula jadi dan hidupan liar dapat dijadikan
2. (i) Keadaannya panas dan kering sepanjang tahun daya tarikan pelancong (1m)
(ii) Suhu tinggi dan hujan kurang 250 mm setahun
3 (Terima jawapan murid yang sesuai)
3. Membolehkan tumbuhan mengurangkan kehilangan air
yang berlebihan melalui proses transpirasi 3. (a) F1 Daun liat, berduri dan berbulu (1m)

4. Berhijrah ke kawasan yang lebih panas pada musim sejuk
atau berhibernasi

473

  Geografi PT3  Jawapan

H1 Mengurangkan kehilangan air melalui proses (ii) Masalah kemiskinan bertambah (1m)
perpeluhan (1m) (ii) Peningkatan kadar kebuluran (1m)
(c) (i) Pendapatan negara merosot (1m)
F2 Batang pokok berongga (1m) (ii) Peningkatan kos sara hidup (1m)
H2 Menyimpan air (1m) (iii) Kekurangan pengeluaran dan bekalan (1m)
F3 Biji benih keras dan berkulit tebal (1m) (iv) Krisis ekonomi (1m)
H3 Tanah kemarau (1m)
(Terima jawapan murid yang sesuai)
(b) Hutan Monsun Hutan Konifer
Tropika BAHAGIAN C

Menggugurkan daun Malar hijau (1m) 2. (a) F1 Longgokan dan simpanan sumber berkurangan
pada musim kering (1m)
(1m)
H1 Sumber semakin menyusut akibat pengeluaran
Daun lebar (1m) Daun kecil, halus dan yang berterusan dan tanpa dikawal (1m)
berbentuk jarum (1m)
C1 Petroleum dan arang batu (1m)
(Terima jawapan murid yang sesuai) F2 Pertumbuhan penduduk dunia (1m)
H2 Meningkatkan penggunaan sumber sebagai
9Bab Sumber Semula Jadi Utama dan
Kerjasama Ekonomi di Dunia bahan api (1m)
C2 Petroleum, gas asli dan arang batu (1m)
Praktis Formatif 9.1 (b) F1 Kemerosotan ekonomi dunia (1m)
H1 Bekalan sumber semula jadi semakin kurang
1. Petroleum, gas asli dan arang batu
2. Kuasa hidroelektrik, tenaga suria, tenaga angin (1m)
F2 Kemiskinan penduduk meningkat (1m)
Praktis Formatif 9.2 H2 Pendapatan penduduk merosot, kuasa beli

1. Ekonomi, politik, masyarakat, alam sekitar merosot dan kenaikan harga komoditi (1m)
(Terima jawapan murid yang sesuai)
2. (a) Meningkatkan pencemaran alam sekitar (air, udara
dan daratan) 1Bab0 Sumber Hutan

(b) Ketidakseimbangan alam sekitar atau ekosistem Praktis Formatif 10.1
(c) Kepupusan pelbagai jenis flora dan fauna yang
1. Suhu tinggi dan cahaya matahari yang banyak sepanjang
bernilai hari dan tahun. Hujan lebat melebihi 2 600 mm setahun.

Praktis Formatif 9.3 2. Terima jawapan murid yang munasabah

1. Kerjasama ekonomi serantau: Praktis Formatif 10.2
(i) Pertubuhan Negara-negara Asia Tenggara
(ii) Segi Tiga Pertumbuhan Indonesia, Malaysia dan 1. (i) Tapak Ramsar
Singapura (ii) Geopark
Kerjasama ekonomi antarabangsa: (iii) Taman negara
(i) Kesatuan Eropah (EU) (iv) Pembangunan lestari
(ii) Pertubuhan Perdagangan Dunia (WTO)
2. (a) Langkawi Geopark Global UNESCO
2. Australia (b) Tasik Bera (Pahang), Kuching Wetlands National
Park (Sarawak)
Praktis Formatif 9.4 (c) Taman Negara Pahang, Taman Negara Bako

1. Pembelian saham syarikat tempatan oleh syarikat asing 3. (i) Pembangunan yang dapat memenuhi keperluan dan
2. Singapura, Jepun tuntutan masyarakat serta negara pada masa kini dan
3. Indonesia, Bangladesh, Myanmar masa akan datang.

Praktis PT3 9 (ii) Tumpuan kepada pemeliharaan dan pemuliharaan
alam sekitar
BAHAGIAN A 3. B
Tingkatan Praktis Formatif 10.3
1. B Tingkatan 2. A
1. Melindungi pelbagai tumbuh-tumbuhan semula jadi,
BAHAGIAN B hidupan liar dan keseimbangan ekosistem.

1. (a) X: Arang batu (1m) 2. (a) Agensi kerajaan
Y: Petroleum (1m) • PERHILITAN
• FRIM
3 3Z: Gas asli (1m) • Sarawak Forest Corporation
(b) (i) Kadar pengangguran meningkat (1m) • Sabah Forestry Department
(b) Agensi bukan kerajaan
• Malaysia Nature Society
• World Wild Fund For Nature (WWF)

474

• Sahabat Alam Malaysia   Geografi PT3  Jawapan 
• Global Environment Centre
H2 Penanaman speseis tumbuhan yang berkualiti
Praktis PT3 10 dan cepat matang seperti jati dan akasia
mangium di bekas kawasan pembalakkan dan
BAHAGIAN A ladang hutan (1m)

1. A 2. B 3. A 4. C 5. B C2 Ulu Selangor (1m)
(b) F1 Mengelakkan daripada aktiviti pemerangkapan,
BAHAGIAN B
pemeliharaan dan perniagaan hidupan liar yang
1. (a) (i) Bekalan sumber bahan mentah (1m) dilindungi (1m)
(ii) Keseimbangan ekosistem (1m) H1 Seperti beruang, tenggiling dan monyet (1m)
(iii) Membangunkan industri ekopelancongan (1m) F2 Mengitar semula produk terpakai yang
(b) (i) PERHILITAN (1m) berasaskan kayu (1m)
(ii) Kementerian Air, Tanah dan Sumber Asli (1m) H2 Untuk mengurangkan penggunakan sumber
(iii) FRIM (1m) hutan (1m)
(c) F1 Mewartakan taman negara (1m) (Terima jawapan murid yang sesuai)
H1 Penerokaan hutan dan pemburuan hidupan liar
adalah dilarang di kawasan ini (1m) 1Bab 1 Kitar Semula
F2 Geopark (1m)
H2 Pusat ekopelancongan (1m) Praktis Formatif 11.1
(Terima jawapan murid yang sesuai)
1. Aktiviti memungut, dan mengasingkan sisa pepejal
2. (a) (i) Membuat perabot (1m) mengikut kategori bagi menghasilkan semula produk yang
(ii) Dijadikan papan lapis (1m) sama atau produk baharu yang bernilai bagi melestarikan
(iii) Dijadikan kayu gergaji (1m) alam sekitar.
(b) (i) Rotan dan buluh (1m)
(ii) Batang nibung (1m) 2. Reduce (Kurangkan)
(iii) Daun mengkuang (1m) Reuse (Guna semula)
(c) (i) Taman Negeri Royal Belum (Perak) (1m) Recycle (Kitar semula)
(ii) Taman Negara Endau-Rompin (Johor) (1m)
(iii) Taman Negara (Pahang) (1m) Praktis Formatif 11.2
(iv) Taman Negara Niah (Sarawak) (1m)
(Terima jawapan murid yang sesuai) 1. (a) Mewujudkan peluang pekerjaan kepada penduduk
tempatan
BAHAGIAN C
(b) Menjana pendapatan kepada penduduk, syarikat
3. (a) F1 Membangunkan aktiviti ekopelancongan (1m) dan negara
H1 Kepelbagaian flora dan fauna yang unik dan
indah dengan hutan lipur serta air terjun menjadi (c) Mewujudkan persekitaran yang bersih, selesa dan
daya tarikan pelancong (1m) sihat
C1 Taman Negara Endau-Rompin (Johor) (1m)
F2 Memenuhi keperluan masyarakat setempat (1m) (d) Menjimatkan penggunaan sumber semula jadi
H2 Sebagai sumber bahan makanan, membina (e) Meminimumkan kesan rumah hijau / mengurangkan
tempat tinggal, penyediaan pelbagai peralatan
(1m) kesan pemanasan global
C2 Hasil hutan seperti kayu kayan, rotan, gaharu (f) Mengurangkan penghasilan kuantiti sisa pepejal
dan buah-buahan (1m)
(b) F1 Menjejaskan aktiviti ekopelancongan (1m) 2. (a) Kawasan alam sekitar yang bersih, indah, sihat dan
H1 Kekurangan tumbuh-tumbuhan semula jadi selesa
dan hidupan liar serta kemusnahan kepada
keindahan air terjun dan hutan lipur (1m) (b) Bekalan sumber semula jadi yang berterusan
F2 Bekalan sumber bahan mentah berkurangan (1m) (c) Penggunaan sumber semula jadi digunakan secara
H2 Menjejaskan industri hiliran yang berasaskan
sumber hutan seperti industri papan, perabot dan maksimum / tanpa pembaziran
alat binaan (1m) (d) Kesan rumah hijau berjaya diminimumkan
(Terima jawapan murid yang sesuai)
Praktis Formatif 11.3
4. (a) F1 Tanah lembap dipelihara sebagai Tapak Ramsar
(1m) 1. Elemen 3R Aktiviti kitar semula Tingkatan
Reduce Tingkatan
H1 Tapak Ramsar dijadikan kawasan pelancongan - (Kurangkan) • Beli atau guna produk isian semula
keindahan semula jadi flora dan fauna dipelihara • Tuala menggantikan kertas tisu
sebagai daya tarikan pelancong (1m) Reuse • E-mel menggantikan surat atau
(Guna semula)
C1 Tasik Bera (Pahang) (1m) dokumen
F2 Penghutanan semula dan penubuhan ladang 3
• Bawa dan menggunakan bekas
hutan (1m) makanan sendiri

• Gunakan beg guna semula atau
beg serba guna

3• Gunakan kotak serba guna untuk
menyimpan barang

475

  Geografi PT3  Jawapan

Elemen 3R Aktiviti kitar semula F5 Persatuan penduduk menganjurkan aktiviti
gotong royong dan amalan kitar semula (1m)
Recycle • Kadbod dan kotak minuman
(Kitar semula) dijadikan barangan hiasan KERTAS MODEL PT3

• Sisa tanaman dan makanan Bahagian A
dijadikan baja kompos
1. D 2. A 3. A 4. B 5. B
• Kepingan kain kecil dijahit untuk 8. B 9. A 10. B
dijadikan kain selimut, alas kaki 6. D 7. C 13. A 14. D 15. C
lantai atau sarung bantal 18. D 19. C 20. D

2. Terima jawapan murid yang munasabah 11. A 12. A
Praktis Formatif 11.4
16. D 17. D
1. Sweden
2. Sisa domestik digunakan untuk menjana dan memulih Bahagian B

tenaga 1. (a) 50° (2m)
(b) (i) Sungai (1m)
3. Pengilang dan pengimport bertanggungjawab melupuskan (ii) Hutan (1m)
sisa produk mereka (c) (i) Pinggir laut (1m)
(ii) Terdapat jeti / dermaga (1m)
Praktis PT3 11 Terdapat pinggir laut berpasir (1m)
Terdapat bentuk muka bumi seperti pulau dan
BAHAGIAN A tanjung (1m)
(d) Pola petempatan berjajar (1m)
1. A 2. D 3. C 4. B 5. C (e) 4.0 km (2m)
6. D 7. B 8. C (f) (i) Balai polis (1m)
(ii) Klinik (1m)
BAHAGIAN B (iii) Balai raya (1m)
(g) Kelapa sawit (1m)
1. (a) (i) Kitar semula (1m) (Terima jawapan murid yang sesuai)
(ii) Reduce (kurangkan), reuse (guna semula),
recycle (kitar semula) (3m) 2. (a)
(b) (i) Mengurangkan pencemaran alam sekitar (1m)
(ii) Mengelakkan pembaziran dan kepupusan sumber Spesies hidupan liar yang dilindungi di Malaysia
semula jadi (1m)
(iii) Mengurangkan kesan rumah hijau (1m) 1400 PETUNJUK
(c) (i) Kertas – surat khabar lama (1m) 1300 Burung
(ii) Plastik – botol plastik (1m) 1200 Amfibia
(iii) Aluminium – tin minuman (1m) 1100 Reptilia
1000 Mamalia
BAHAGIAN C Serangga
900
2. (a) F1 Kejayaan program kita semula di tahap sederhana Jumlah spesies 800 Jenis spesies hidupan liar
(1m) 700
600
F2 Penyertaan rakyat terhadap program kitar 500
semula tidak menyeluruh (1m) 400
300
F3 Sikap rakyat terhadap kepentingan kebersihan 200
alam sekitar masih di tahap sederhana (1m) 100

F4 Program dan aktiviti untuk menyedarkan rakyat 0
mengenai amalan kitar semula kurang berkesan
Tingkatan atau berleluasa (1m) Tajuk = 1m
Tingkatan Skala = 1m
F5 Kelemahan penguatkuasaan akta berkaitan Paksi x = 1m
dengan kebersihan alam sekitar dan amalan Paksi y = 1m
kitar semula (1m) Bar = 5m
Petunjuk = 1m
(b) F1 Penyertaan program kitar semula dari seluruh Jumlah = 10m
lapisan masyarakat, iaitu pihak kerajaan, swasta
dan rakyat (1m)

F2 Pihak berkuasa tempatan meningkatkan
penguatkuasaan akta berkaitan dengan
kebersihan alam sekitar dan peraturan
Pengasingan Sisa Pepejal Di Punca (1m)

F3 Memperluaskan kempen dan aktiviti kesedaran
mengenai pentinganya amalan kitar (1m)

F4 Denda dan tindakan dikenakan kepada pihak

3 3berwajib yang gagal menyertai program kitar
semula (1m)

476

(b) F1 Mengalami kepupusan (1m)   Geografi PT3  Jawapan 

F2 Generasi akan datang mungkin tidak mengenali F2 Sukar dibina petempatan (1m)
F3 Darjah ketersampaian rendah (1m)
hidupan liar tersebut (1m) F4 Kegiatan ekonomi terhad (1m)
(b) F1 Tanah pamah (1m)
F3 Ketidakseimbangan ekosistem (1m) H1 Kawasan tumpuan penduduk kerana sesuai

(c) F1 Pemburuan beberapa speises hidupan liar untuk pelbagai kegiatan ekonomi (1m)
C1 Petaling Jaya (1m)
diharamkan (1m) F2 Infrastruktur (1m)
H2 Kemudahan seperti bekalan air dan elektrik,
F2 Kajian dan penyelidikan dijalankan bagi
kemudahan pengangkutan serta kemudahan
meneruskan pembiakan hidupan liar (1m) telekomunikasi (1m)
C2 Lebuhraya DUKE, LRT, MRT (1m)
F3 Mengelakkan penggunaan barangan yang (Terima jawapan murid yang sesuai)

diperbuat daripada spesies terancam (1m) 7. (a) F1 Memperkenalkan sekolah bestari (1m)
(Terima jawapan murid yang sesuai) H1 Melahirkan generasi yang celik IT (1m)
F2 Menubuhkan Pusat Internet Desa (PID) (1m)
3. (a) (i) A: Petempatan bandar (1m) H2 Memberi pengetahuan ICT kepada komuniti luar
bandar (1m)
B: Petempatan luar bandar (1m) F3 Menyediakan rangkaian jalur lebar berkelajuan
tinggi (1m)
(ii) Georgetown (1m) H3 Meluaskan jalur lebar ke serata pelosok dunia
(1m)
(b) (i) Pertanian (1m) (b) F1 Mengeratkan hubungan silaturahim (1m)
H1 Dapat berhubung dengan ahli keluarga yang
(ii) Perikanan (1m) tinggal berjauhan dengan mudah (1m)
C1 WhatsApp, Facebook, Skype (1m)
(iii) Penternakan (1m) F2 Memaparkan siaran langsung melalui aplikasi
satelit (1m)
(c) F1 Bandar pentadbiran (1m) H2 Membolehkan sesuatu acara yang sedang
berlangsung di sesebuah negara ditonton secara
H1 Berfungsi sebagai ibu negeri dan pusat langsung di televisyen (1m)
C2 Acara Sukan Olimpik, pertandingan Badminton
pentadbiran negeri (1m) All England (1m)
(Terima jawapan murid yang sesuai)
F2 Bandar pelancongan (1m)
8. (a) F1 Kempen kesedaran kitar semula (1m)
H2 Mempunyai pelbagai tempat dan aktiviti H1 Menyedarkan masyarakat tentang kepentingan
amalan kitar semula (1m)
pelancongan yang menarik (1m) F2 Penguatkuasaan undang-undang (1m)
(Terima jawapan murid yang sesuai) H2 Hukuman dan denda yang lebih berat kepada
pesalah (1m)
4. (a) (i) Tenaga hidrolelektrik (1m) F3 Memperbanyakkan tong dan pusat kitar semula
(1m)
(ii) Empangan Temenggor (1m) H3 Memudahkan penduduk menghantar bahan kitar
semula (1m)
Empangan Bakun (1m) (b) F1 Mengurangkan pencemaran alam sekitar (1m)
H1 Jumlah sampah berkurangan / persekitaran
(b) Bersih (1m) bersih (1m)
C1 Hidup selesa dan sihat (1m)
Tidak mencemarkan udara (1m) F2 Menjana pendapatan sampingan (1m)
H2 Menjual sisa buangan dan barangan buangan
Selamat digunakan (1m) (1m)
C2 Botol kaca, tin minuman, surat khabar lama (1m)
Murah untuk dijana berbanding sumber lain (1m) F3 Mengurangkan kesan rumah hijau (1m)
H3 Pembebasan gas-gas rumah hijau dikurangkan
(c) (i) Tenaga suria (1m) (1m)
C3 Gas karbon dioksida, gas nitrogen oksida,
(ii) Tenaga biomas (1m) metana (1m)
(Terima jawapan murid yang sesuai)
(iii) Tenaga angin (1m)
(Terima jawapan murid yang sesuai) 3

Bahagian C Tingkatan
Tingkatan
5. (a) F1 Kekurangan bekalan air bersih (1m)
H1 Air bersih terpaksa dicatu – menyukarkan 3
kegiatan harian penduduk (1m)
F2 Kemudaratan kepada manusia (1m)
H2 Penyakit bawaan air seperti taun dan deman
kepialu (1m)
(b) F1 Pemeliharaan dan pemuliharaan kawasan
tadahan (1m)
H1 Penjagaan dan pengekalan kawasan tadahan
hujan – memastikan sumber air bersih (1m)
C1 Hutan seluas 160 000 hektar di Padang Terap,
Kedah (1m)
F2 Penguatkuasaan undang-undang (1m)
H2 Pemantauan terhadap pengusaha industri yang
membuang sisa toksik ke dalam sungai (1m)
C2 Akta Kualiti Alam Sekeliling 1974 (1m)
F3 Meneroka air bawah tanah (1m)
H3 Mencari sumber air baharu (1m)
C3 Air perigi / telaga tiub di Kelantan (1m)
(Terima jawapan murid yang sesuai)

6. (a) F1 Kawasan bergunung-ganang dan berhutan tebal
(1m)

477

FOCUS Tingkatan CC037050 FOCUS PT3
PT3
1•2•3
GEOGRAFI KSSM

REVISI  Info Geografi FOCUS PT3 KSSM Tingkatan 1 • 2 • 3 – siri teks GEOGRAFI
 Kesalahan Lazim rujukan yang lengkap dan padat dengan ciri-ciri
 Infografik  Glosari
Kata Kunci istimewa untuk meningkatkan pembelajaran murid
Peta Konsep
secara menyeluruh. Siri ini merangkumi Kurikulum
PENGUKUHAN & Standard Sekolah Menengah (KSSM) yang baharu

PENTAKSIRAN serta mengintegrasikan keperluan Pentaksiran
Tingkatan 3 (PT3). Pastinya satu sumber yang hebat

bagi setiap murid!

Praktis Formatif  Kertas Model PT3 RESOS DIPGEITRACLUMA REVISI TINGKATAN 1 • 2 • 3 KSSM
Praktis PT3  Jawapan Lengkap PENGUKUHAN
PENTAKSIRAN
CIRI-CIRI EKSTRA INFO VIDEO
EKSTRA
Cabaran KBAT  PAK-21
Aplikasi Harian  Kod QR

JUDUL-JUDUL DALAM SIRI INI:

 Bahasa Melayu  Sains  Bahasa Cina  Mathematics
 English  Geografi  Pendidikan Islam  Science
 Matematik  Sejarah  Reka Bentuk dan Teknologi

W.M: RM30.95 / E.M: RM31.95

CC037050
ISBN: 978-967-2375-08-1

PELANGI