Focus KSSR 2022 - Sains

PELANGI BESTSELLER

SAINS Reserved.

Bhd. All Rights KSSR
TAHUN
4
Sdn
Semakan

Pelangi

Penerbitan

Mohamed Abaidi bin Mohamed Noh
Suwaibah Borahan

Kandungan

1Unit Kemahiran Saintifik 61 Unit Bunyi 64

1.1 Kemahiran Proses Sains 2 6.1 Getaran dan Bunyi
Praktis Sumatif 1 11 Praktis Sumatif 6
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved. 65
71

2Unit Manusia 13 7Unit Tenaga 73

2.1 Pernafasan Manusia 14 7.1 Sumber dan Bentuk Tenaga 74

2.2 Perkumuhan dan Penyahtinjaan 17 7.2 Sumber Tenaga Boleh Dibaharui dan

2.3 Manusia Bergerak Balas terhadap Tidak Boleh Dibaharui 79
Rangsangan 18
Praktis Sumatif 7 81
Praktis Sumatif 2 21

3Unit Haiwan 24 8Unit Bahan 83

3.1 Organ Pernafasan Haiwan 25 8.1 Sumber Asas Bahan 84
3.2 Haiwan Vertebrata 28 8.2 Sifat Bahan 89

Praktis Sumatif 3 33 Praktis Sumatif 8 98

4Unit Tumbuh-tumbuhan 36 9Unit Bumi 100

4.1 Tumbuhan Bergerak Balas terhadap 9.1 Graviti Bumi 101
Rangsangan 37 9.2 Putaran dan Peredaran Bumi 101

4.2 Fotosintesis 42 Praktis Sumatif 9 105

Praktis Sumatif 4 44

5Unit Sifat Cahaya 10Unit Mesin 108

5.1 Cahaya Bergerak Lurus 46 10.1 Tuas 109
5.2 Pantulan Cahaya
5.3 Pembiasan Cahaya 47 10.2 Mesin Ringkas dan Mesin Kompleks 111
Praktis Sumatif 5 55
57 Praktis Sumatif 10 117
59
JAWAPAN 121

iv

Tema 4 : Sains Bahan

8Unit Bahan

Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.FOKUS BAB
Unit
Selepas mempelajari bab ini, anda dapat:
8.1 Memahami sumber asas bahan untuk menghasilkan sesuatu objek
8.2 Memahami sifat-sifat bahan

• Sumber • Tumbuhan • Kayu : Kerusi
Asas • Kapas : Sapu tangan
• Haiwan • Getah : Tayar
• Sifat • Batuan
• Petroleum • Kulit : Kasut
• Bulu : Baju sejuk
Bahan • Sutera : Selendang

• Logam : Paku
• Tanih : Pinggan

• Plastik : Baldi
• Kain sintetik : Baju hujan

• Kebolehan menyerap air 8
• Terapung dan tenggelam
• Kekenyalan bahan • Lut sinar
• Mengalirkan arus elektrik • Lut cahaya
• Mengalirkan haba • Legap
• Kebolehan penembusan cahaya

83

  Sains Tahun 4  Unit 8  Bahan Sumber asas haiwan

8.1 Sumber Asas Bahan 1. Bahan seperti kulit, benang sutera dan
bulu diperoleh daripada haiwan.
Sumber asas bahan bagi objek
2. Bahan-bahan daripada haiwan ini sesuai
1. Manusia menggunakan pelbagai jenis dijadikan pakaian dan perhiasan.
objek dalam kehidupan harian mereka.
Objek-objek itu diperbuat daripada 3. Contoh objek yang diperbuat daripada
pelbagai sumber asas. bahan-bahan tersebut ialah:

2. Sumber asas bahan terdiri daripada
benda hidup dan benda bukan hidup.

3. Benda hidup ialah haiwan dan tumbuh-
tumbuhan.

4. Benda bukan hidup ialah seperti batuan
dan petroleum.

5. Antara sumber asas bagi bahan yang
digunakan untuk membuat pelbagai jenis
objek ialah:
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved. Kulit daripada haiwan Tali pinggang
seperti lembu

i-THINK Peta Dakap Kulit Bulu daripada haiwan Mafela dan topi
Bulu seperti bebiri musim sejuk
Haiwan Sutera

Kayu

Tumbuh- Kapas Selendang
tumbuhan Getah
Unit Sumber Benang sutera
asas bahan diperoleh daripada
kokun ulat sutera
8
Tanih Sumber asas tumbuh-tumbuhan
Batuan

Logam

Petroleum Plastik 1. Tumbuh-tumbuhan boleh menghasilkan
Kain sintetik bahan-bahan seperti kayu, getah dan
kapas.

2. Bahan-bahan ini dapat digunakan untuk
menghasilkan pelbagai jenis objek.

84

Bahan Sains Tahun 4  Unit 8  Bahan 
Logam
Objek

Kayu daripada Meja
pokok balak
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.
UnitKeluli yang diperbuatPeriuk
daripada campuran
besi dengan karbon

Tanih

Getah yang berasal Belon
daripada pokok getah

Cermin mata

Kaca yang diperbuat
daripada pasir

Kapas diperoleh Tuala Info Ekstra
daripada pokok kapas
Kaca diperbuat daripada bahan asas batuan.
Beberapa contoh objek yang dihasilkan Kaca dihasilkan dengan memanaskan pasir,
daripada tumbuh-tumbuhan kapur tohor dan natrium oksida pada suhu
yang tinggi di dalam satu relau yang besar.
Sumber asas batuan
Sumber asas petroleum
1. Batuan menjadi sumber asas bagi tanih
dan mengandungi logam. 8 1. Petroleum ialah minyak mentah yang
diperoleh dari dalam tanah.
2. Contoh-contoh tanih ialah tanah liat, pasir
dan kerikil. 2. Sumber asas ini terbentuk daripada
hidupan yang telah mati berjuta-juta
3. Contoh-contoh logam pula ialah besi, tahun dahulu.
timah, emas dan kuprum.
3. Petroleum merupakan sejenis cecair gelap
4. Objek yang diperbuat daripada logam berwarna hitam yang likat.
kelihatan berkilat, keras dan kuat.
4. Bahan seperti plastik dan kain sintetik
berasal daripada petroleum.

85

  Sains Tahun 4  Unit 8  Bahan

5. Terdapat dua jenis kain sintetik, iaitu nilon
dan rayon.

Baldi diperbuat Kanopi payung diperbuat Info Ekstra
daripada plastik daripada kain sintetik
Kain sintetik yang digunakan untuk kanopi
payung biasanya ialah nilon.

Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.Pengelasan objek berdasarkan sumber asas

1. Objek-objek di sekeliling kita diperbuat daripada pelbagai jenis bahan.

2. Setiap jenis bahan itu pula berasaskan sumber-sumber yang tertentu.

3. Kepelbagaian objek dapat dikelaskan dengan mengenal pasti jenis bahan atau sumber
asasnya.

4. Rajah di bawah menunjukkan beberapa contoh pengelasan objek-objek berdasarkan sumber

asas dan bahan.

i-THINK Peta Dakap

Contoh 1 Contoh 2

Haiwan Beg tangan Kayu Perabot
Kulit Tali pinggang Rumah
Tumbuh- Pensel
Jaket tumbuhan
Tuala
Baju sejuk Kapas Baju
Bulu Selimut Beg

Mafela

Unit Contoh 3 Contoh 4

8 Logam Rantai Plastik Botol
Klip kertas Baldi
Petroleum Barang
Batuan Tin minuman Kain mainan
Cermin
sintetik Payung
Tanih Tembikar Khemah

Periuk tanah Baju hujan
liat

86

Sains Tahun 4  Unit 8  Bahan 

Mari Siasat

Tujuan: Mengelas objek bagi menentukan sumber asasnya
Alat dan bahan: Gambar foto objek-objek yang berikut.

Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.BaldiMafelaPermaidaniPayungSudu
Unit
Tali pinggang Sarung tangan Khemah Pemadam Stoking
getah

Belon Cawan Pinggan

Kaedah:
1. Aktiviti dijalankan secara berkumpulan.
2. Gambar foto objek-objek diperhatikan.
3. Bahan dan sumber objek dikenal pasti.
4. Pemerhatian direkodkan dalam jadual.

Pemerhatian:

Sumber asas

Objek Bahan Tumbuh- Haiwan Batuan Petroleum
tumbuhan ✓
Baldi Plastik ✓ 8
✓
Mafela Bulu ✓ ✓ ✓
✓
Permaidani Bulu
✓
Payung Kain sintetik ✓

Sudu Logam

Tali pinggang Kulit

Sarung tangan Getah

Khemah Kain sintetik

Getah pemadam Getah

87

  Sains Tahun 4  Unit 8  Bahan

Sumber asas

Objek Bahan Tumbuh- Haiwan Batuan Petroleum
tumbuhan
Stoking Bulu ✓
Belon Getah ✓
Cawan Seramik
Pinggan Seramik ✓
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved. ✓

Carta pengelasan:

Sumber asas objek

Tumbuh- Haiwan Batuan Petroleum
tumbuhan Mafela Sudu Baldi
Sarung tangan Permaidani Cawan
Tali pinggang Pinggan Payung
Getah pemadam Stoking Khemah

Belon


5. Bahan yang digunakan untuk membuat sesuatu objek dipilih kerana bahan itu mempunyai
sifat yang tersendiri dan sesuai dengan fungsi objek yang hendak dibuat.

6. Contohnya, kapas. Bahan ini lembut, boleh menyerap air dan senang dibasuh. Kapas dipilih
untuk membuat tuala yang kita guna untuk mengelap badan yang basah.

Unit Kapas Tuala Digunakan untuk
mengelap badan
8 7. Nilon pula adalah ringan, kuat dan kalis air.
Praktis Formatif 8.1
Jadi, nilon dipilih untuk membuat khemah,

baju hujan dan payung yang kalis air 1. Namakan tiga objek yang diperbuat
supaya kita tidak basah jika hujan. daripada sumber asas haiwan.

Aplikasi Harian 2. Nyatakan bahan yang digunakan untuk
membuat objek yang berikut:
Mengapakah sarung tangan yang digunakan (a) (b)
oleh doktor diperbuat daripada getah?

Kanopi payung Bola pingpong

88

Sains Tahun 4  Unit 8  Bahan 

8.2 Sifat Bahan Baldi diperbuat Gelas diperbuat
daripada plastik daripada kaca
Kebolehan menyerap air

1. Ada bahan yang boleh menyerap air dan
ada bahan yang kalis air.

2. Contoh bahan yang boleh menyerap air
ialah kain kapas, kertas dan kain sutera.

3. Sumber asas bagi kain kapas dan kertas
ialah tumbuh-tumbuhan manakala kain
sutera diperoleh daripada haiwan.


Selendang diperbuat Tuala diperbuat
daripada kain sutera daripada kain kapas
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved. Tayar diperbuat Cincin diperbuat
Unitdaripada getahdaripada logam

6. Objek-objek di atas boleh dikelaskan
mengikut sifat bahan yang berikut.

i-THINK Peta Pokok

Sifat bahan

Tisu diperbuat Menyerap air Kalis air
daripada kertas
Selendang Baldi
4. Contoh bahan yang kalis air pula ialah Tuala Gelas
plastik, kaca, getah dan logam. Tisu Tayar
Cincin
5. Plastik berasal daripada petroleum,
manakala kaca dan logam daripada
batuan dan getah pula daripada tumbuh-
tumbuhan.

Mari Siasat 8

Tujuan: Mengenal pasti bahan yang menyerap air dan kalis air
Alat dan bahan: Kepingan plastik, perca kain, serpihan belon, kertas, air dan piring Petri
Kaedah:
1. Empat piring Petri diisi dengan sedikit air.
2. Setiap kepingan bahan yang berukuran 4 cm × 4 cm dimasukkan ke dalam piring Petri

yang berasingan.
3. Perubahan yang berlaku diperhatikan.
4. Pemerhatian direkodkan dalam jadual.

89

  Sains Tahun 4  Unit 8  Bahan

Pemerhatian:

Bahan Kebolehan menyerap (Ya/Tidak)
Plastik Tidak
Kain Ya
Getah Tidak
Kertas Ya
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.
Kesimpulan:
Bahan seperti kain dan kertas dapat menyerap air manakala bahan seperti plastik dan getah
tidak dapat menyerap air atau kalis air.

7. Bahan seperti kain kapas digunakan untuk membuat tuala kerana kebolehan kain itu
menyerap air. Payung pula diperbuat daripada bahan kalis air kerana fungsi payung untuk
mengelakkan kita daripada basah.

Terapung dan tenggelam
1. Ada bahan yang terapung di atas permukaan air dan ada bahan yang tenggelam di dalam air.

Mari Siasat

Tujuan: Mengenal pasti bahan yang terapung di atas permukaan air dan bahan yang
tenggelam di dalam air

Alat dan bahan: Gabus, guli, pensel kayu, bola pingpong, klip kertas, bekas lut sinar dan air.

Kaedah:
1. Bekas lut sinar diisikan dengan air.
2. Semua objek dimasukkan ke dalam bekas itu.
3. Kedudukan setiap objek di dalam bekas itu diperhatikan.
4. Pemerhatian direkodkan dalam jadual.

Unit Pemerhatian:

8 Objek Bahan yang digunakan untuk (Terapung/Tenggelam)
membuat objek

Gabus Kayu Terapung

Guli Kaca Tenggelam

Pensel Kayu Terapung

Bola pingpong Plastik Terapung

Klip kertas Logam Tenggelam

Kesimpulan:
Bahan seperti kayu dan plastik terapung di atas permukaan air manakala bahan seperti kaca
dan logam tenggelam di dalam air.

90

2. Contoh bahan yang terapung ialah getah, Sains Tahun 4  Unit 8  Bahan 
plastik dan kayu. Logam dan kaca pula
ialah contoh bahan yang tenggelam di Kekenyalan bahan
dalam air.
1. Kekenyalan ialah kebolehan sesuatu
3. Sampan diperbuat daripada kayu bahan kembali ke bentuk asal selepas
dan boleh terapung di atas air. ditarik, dipicit atau diregangkan.
Sampan berguna sebagai sebuah alat
pengangkutan air dan sebagainya. 2. Contoh bahan yang kenyal ialah getah.

Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved. Lastik yang diperbuat
UnitSampan digunakan oleh nelayan untukdaripada getah

menangkap ikan 3. Bahan yang tidak kenyal pula ialah kayu,
logam, kulit, plastik dan kaca.

Mari Siasat

Tujuan: Mengenal pasti sifat kekenyalan bahan

Alat dan bahan: Pembaris plastik, pensel, gelang getah, sudu besi, belon, tali pinggang kulit,
rod kaca dan benang

Kaedah:
1. Kedua-dua hujung pembaris plastik dipegang, ditarik dan kemudian dilepaskan.
2. Langkah 1 diulangi dengan objek-objek lain.
3. Pemerhatian direkodkan dalam jadual.

Pemerhatian:

Objek Bahan yang digunakan Kebolehan meregang dan (Kenyal/Tidak 8
untuk membuat objek kembali ke bentuk asal kenyal)
Pembaris plastik ✗
Pensel Plastik ✗ Tidak kenyal
Gelang getah Kayu ✓ Tidak kenyal
Sudu besi Getah ✗
Belon Logam ✓ Kenyal
Tali pinggang kulit Getah ✗ Tidak kenyal
Rod kaca Kulit ✗
Benang Kaca ✗ Kenyal
Kapas Tidak kenyal
Tidak kenyal
Tidak kenyal

Kesimpulan:
Getah mempunyai sifat kekenyalan kerana boleh meregang manakala plastik, kayu, logam,
kulit, kaca dan kapas tidak mempunyai sifat kekenyalan kerana tidak boleh meregang.

91

  Sains Tahun 4  Unit 8  Bahan Bahan yang boleh Bahan yang tidak
mengalirkan arus boleh mengalirkan
Aplikasi Harian
elektrik arus elektrik
Spring diperbuat daripada logam tetapi
boleh kembali ke bentuk asal apabila Paku besi Getah pemadam
diregangkan dan dimampatkan.
Mengapa? Dawai Pembaris plastik

Kebolehan mengalirkan arus elektrik Sudu besi Kertas

1. Bahan yang boleh mengalirkan arus Karbon pensel Kayu
elektrik terdiri daripada bahan yang
berasaskan logam. Kerajang aluminium Kapur tulis

2. Bahan yang tidak boleh mengalirkan arus Klip kertas Sarung tangan getah
elektrik pula terdiri daripada bahan yang
bukan berasaskan logam. Duit syiling Penyedut minuman

3. Jadual yang berikut menunjukkan
beberapa contoh bahan yang boleh
mengalirkan arus elektrik dan bahan yang
tidak boleh mengalirkan arus elektrik.
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved. 4. Karbon ialah bahan bukan logam tetapi
boleh mengalirkan arus elektrik.

5. Kebolehan sesuatu bahan untuk
mengalirkan arus elektrik dapat ditentukan
dengan menguji bahan pada litar elektrik.

6. Jika mentol menyala, bahan itu boleh
mengalirkan arus elektrik. Jika mentol
tidak menyala, bahan itu tidak boleh
mengalirkan arus elektrik.

Unit Mari Siasat

Tujuan: Mengenal pasti kebolehan sesuatu bahan untuk mengalirkan arus elektrik
Alat dan bahan: Sel kering, mentol, wayar, sudu besi, pembaris plastik, pensel, kunci, getah
pemadam, tali pinggang kulit, rod kaca dan paku
Kaedah:
1. Satu litar ringkas seperti yang ditunjukkan di bawah dibina.

Sel kering

8

Wayar

Mentol


92

Sains Tahun 4  Unit 8  Bahan 

2. Kedua-dua hujung sudu besi disambungkan pada wayar. Keadaan mentol diperhatikan.
3. Langkah 2 diulangi dengan objek-objek lain.
4. Pemerhatian direkodkan dalam jadual.

Pemerhatian:

Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.ObjekBahan yang(Mentol menyala / Kebolehan
Unitdigunakan untukMentol tidakmengalirkan arus
Sudu besi membuat objek menyala)
Pembaris plastik ✓ elektrik
Pensel Logam
Kunci ✗ Boleh
Getah pemadam Plastik
Tali pinggang kulit ✗ Tidak boleh
Rod kaca Kayu
Paku ✓ Tidak boleh
Logam
✗ Boleh
Getah
✗ Tidak boleh
Kulit
✗ Tidak boleh
Kaca
✓ Tidak boleh
Logam
Boleh

Kesimpulan:
Logam ialah bahan yang boleh mengalirkan arus elektrik manakala plastik, kayu, getah, kulit
dan kaca ialah bahan yang tidak boleh mengalirkan arus elektrik.

7. Bahan yang boleh mengalirkan arus 10. Bahan yang tidak boleh mengalirkan
elektrik biasanya digunakan dalam arus elektrik juga boleh dijadikan sebagai
barangan elektrik seperti seterika elektrik badan radio dan televisyen.
dan cerek elektrik.
Kebolehan mengalirkan haba
8. Wayar elektrik biasanya diperbuat
daripada dawai kuprum kerana kuprum 1. Bahan logam boleh mengalirkan haba 8
boleh mengalirkan arus elektrik dengan dengan baik.
baik dan murah.
2. Kebanyakan peralatan memasak
9. Bahan yang tidak boleh mengalirkan arus diperbuat daripada logam. Contohnya,
elektrik pula digunakan untuk membalut periuk. Periuk dapat mengalirkan haba
wayar elektrik. daripada api dengan baik, membolehkan
makanan di dalamnya cepat masak.
Pembalut wayar

Dawai kuprum Logam

Wayar elektrik Periuk 93

  Sains Tahun 4  Unit 8  Bahan

Mari Siasat

Tujuan: Mengenal pasti bahan yang dapat mengalirkan haba

Alat dan bahan: Sudu besi (logam), sudu kayu, sudu plastik dan mangkuk berisi air panas

Kaedah:

1. Sudu besi, sudu kayu dan sudu plastik direndamkan di dalam satu mangkuk berisi air
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.
panas.

2. Selepas dua minit, hujung ketiga-tiga sudu itu Sudu kayu
disentuh dengan tangan.

3. Pemerhatian direkodkan dalam jadual. Sudu Sudu
Pemerhatian: plastik besi

Sudu Pemerhatian Air
Logam Panas panas
Kayu
Plastik Tidak panas
Tidak panas

Kesimpulan:
Logam mengalirkan haba manakala kayu dan plastik tidak mengalirkan haba.

3. Bahan yang tidak mengalirkan haba Dilitupi Plastik
dengan baik digunakan untuk menyimpan plastik pada
bahan panas supaya tetap panas atau bahagian
bahan sejuk supaya tetap sejuk. dalam

Unit 4. Bahan-bahan seperti bulu pelepah, Bekas simpanan botol susu dapat memerangkap
kapas, habuk papan, tuala, sabut kelapa haba untuk mengekalkan kehangatan susu di
dan polistirena boleh memerangkap dalamnya
haba di dalamnya. Bahan-bahan ini tidak
mengalirkan haba.

8 Tip Kotak polistirena digunakan untuk menyimpan
ais kerana dapat menghalang haba di sekeliling
Bahan yang mengalirkan haba dengan
baik juga merupakan bahan yang boleh daripada masuk ke dalamnya
mengalirkan arus elektrik dengan baik.

5. Dua contoh penggunaan bahan yang
tidak mengalirkan haba ialah:

94

Kebolehan penembusan cahaya Sains Tahun 4  Unit 8  Bahan 

1. Setiap jenis bahan mempunyai kebolehan 2. Objek yang berada di sebalik bahan lut
penembusan cahaya masing-masing. cahaya tidak dapat dilihat dengan jelas
dan kelihatan kabur.
2. Bahan-bahan boleh dibahagikan kepada
tiga kumpulan berdasarkan kebolehan 3. Contoh bahan lut cahaya ialah kaca
penembusan cahaya, iaitu lut sinar, lut berkabut, kertas surih, kain kasa dan
cahaya dan legap. plastik berwarna.

4. Kain kasa digunakan untuk membuat
kelambu.
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.
UnitLut sinar

1. Bahan lut sinar ialah bahan yang

membenarkan semua cahaya

melaluinya.

Cahaya

2. Oleh itu, kita dapat melihat objek yang Legap
berada di sebalik bahan lut sinar dengan
jelas. 1. Bahan legap ialah bahan yang
menghalang
3. Contoh bahan lut sinar ialah kaca dan melaluinya. cahaya daripada
plastik jernih.
Cahaya
4. Kaca jernih digunakan untuk membuat
cermin mata, cermin kereta dan akuarium.

Kaca jernih 2. Objek yang berada di sebalik bahan
legap tidak boleh dilihat.
Kaca jernih
8 3. Contoh bahan legap ialah kertas tebal,
Lut cahaya kayu, batu dan kerajang aluminium.
1. Bahan lut cahaya ialah bahan yang
4. Kayu yang digunakan sebagai dinding
hanya membenarkan sebahagian rumah boleh melindungi kita daripada
cahaya melaluinya. sinaran cahaya matahari yang panas.

Cahaya


95

  Sains Tahun 4  Unit 8  Bahan

Mari Siasat

Tujuan: Menyiasat jumlah cahaya yang melalui bahan

Alat dan bahan: Kadbod, kertas surih, kepingan plastik jernih dan lampu suluh

Kaedah:
1. Aktiviti dijalankan di dalam bilik yang gelap.
2. Lampu suluh bernyala dihalakan pada permukaan kadbod.
3. Jumlah cahaya di belakang kadbod diperhatikan.
4. Langkah 2 dan 3 diulangi dengan kertas surih dan kepingan plastik jernih.
5. Pemerhatian direkodkan dalam jadual.

Pemerhatian:
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.
Bahan Jumlah cahaya yang melalui

Cahaya Kadbod

Lampu Tiada
suluh

Kertas surih

Lampu Sedikit
suluh

Kepingan plastik jernih

Lampu Banyak
suluh

Kesimpulan:
Bahan legap tidak membenarkan cahaya melaluinya, bahan lut cahaya membenarkan sedikit
sahaja cahaya melaluinya dan bahan lut sinar membenarkan semua cahaya melaluinya.

Unit Aplikasi sifat bahan

8 1. Melalui pengetahuan mengenai sifat 2. Bahan dan radas berikut digunakan untuk

sesuatu bahan, kita boleh mereka cipta membina satu mini opera:
suatu objek yang kreatif.
• Klip kertas • Pita pelekat
Pemilihan jenis bahan untuk mereka cipta
objek • Sel kering • Kertas

1. Pemilihan jenis bahan dalam mereka cipta • Mentol • Gunting
objek adalah penting bagi memastikan
objek berfungsi dengan baik. • Wayar • Kadbod

penyambung • Lidi

96

Langkah-langkah: Sains Tahun 4  Unit 8  Bahan 

Bina satu litar elektrik yang terdiri daripada i-THINK Peta Alir
sel kering, wayar, mentol dan klip kertas.
Lekatkan kertas putih pada dinding
untuk dijadikan skrin.

Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.Lukis satu objek mengikut kesukaan padaLekatkan objek yang telah digunting
Unitsekeping kadbod dan guntingkan untukpada sebatang lidi dengan
dijadikan boneka. menggunakan pita pelekat.

Sambungkan kedua-dua klip kertas pada Pegang lidi boneka dan letakkan di
litar elektrik tadi supaya mentol menyala. antara mentol dengan skrin.
Mentol menyala kerana klip kertas
mengalirkan arus elektrik.

8

Bayang-bayang boneka akan terbentuk Praktis Formatif 8.2
kerana kadbod yang digunakan untuk
membuat boneka ialah bahan legap yang 1. Nyatakan kegunaan bahan yang boleh
tidak membenarkan cahaya melaluinya. menyerap air. Adakah pakaian yang
menyerap air selesa dipakai? Mengapa?

2. Apakah bahan yang dikatakan mempunyai
sifat kenyal?

3. Nyatakan dua objek yang boleh mengalirkan
arus elektrik.

4. Nyatakan maksud lut sinar, lut cahaya dan
legap.

97

  Sains Tahun 4  Unit 8  Bahan

Praktis Sumatif 8

Soalan Objektif 6. Rajah 2 menunjukkan dua objek.

1. Antara objek berikut, yang manakah tidak
Rajah 2
dihasilkan daripada batuan?
Antara berikut, yang manakah mempunyai
A Periuk C Baju hujan sumber asas seperti kedua-dua objek itu?
A Pasu
B Tuala
C Kertas
D Sudu
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.B Tong gas D Cincin emas

2. Rajah 1 menunjukkan sudu yang berada di
dalam cawan berisi air teh panas.

Unit Rajah 1 7. Kini, plastik banyak digunakan sebagai
Apabila Ain memegang sudu tersebut, dia sumber asas dalam pembuatan gelas dan
pinggan. Mengapakah keadaan ini berlaku?
berasa panas. Mengapakah hal ini berlaku? KBAT Menganalisis
A Sudu itu tidak mengalirkan haba
B Sudu itu diperbuat daripada plastik. A Plastik sukar diperoleh
C Sudu itu mengalirkan haba dengan baik. B Plastik lebih mudah dihasilkan
D Sudu itu direndam di dalam air panas. C Plastik lebih murah dan tahan lama
D Plastik lebih digemari pengguna
3. Antara objek berikut, yang manakah
dihasilkan menggunakan bahan yang sama 8. P, Q dan R adalah tiga langkah untuk
untuk membuat pemutar skru? menyiasat keupayaan beberapa objek yang
A C didapati di dalam rumah untuk terapung.

B D P – Masukkan setiap satu objek ke dalam
bekas berisi air
4. Antara objek berikut, yang manakah
Q–
8 mempunyai sifat yang sama seperti tuala?
A Kertas R – K enal pasti bahan yang digunakan
B Magnet untuk membuat objek
C Bola sepak
D Cincin berlian

5. Apakah kepentingan sifat kekenyalan pada Antara berikut, yang manakah langkah Q?
sepasang sarung kaki? KBAT Mengaplikasi A Menimbang jisim setiap objek
A Mudah putus B Mengira isi padu setiap objek
B Boleh ditarik-tarik C Menyukat isi padu air selepas beberapa
C Mudah untuk dihasilkan minit
D Boleh dipakai mengikut saiz kaki D Perhatikan kedudukan objek semasa di
dalam air

9. Objek yang manakah tidak mengalirkan
haba?
A Kuali
B Pisau
C Getah pemadam
D Klip kertas

98

Sains Tahun 4  Unit 8  Bahan 

Soalan Subjektif

1. Seorang murid Tahun 4 menjatuhkan dua jenis bekas minuman secara serentak ke atas permukaan
lantai dalam satu penyiasatan yang dijalankan di dalam bilik darjah. Selepas dijatuhkan, pemerhatian
terhadap kedua-dua jenis bekas minuman itu dicatatkan dalam Jadual 1.

Bekas minuman Gelas Kole

Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.Keadaan selepas dijatuhkanPecah Tidak pecah
Unit
Jadual 1

(a) Tulis satu pemerhatian tentang keadaan dua bekas minuman itu selepas dijatuhkan.

[1 markah]

(b) Nyatakan satu sebab (inferens) yang sesuai tentang pemerhatian di 1(a).

(c) Nyatakan dua maklumat daripada penyiasatan ini. [1 markah]
1. [2 markah]
2.

(d) Kantin di sebuah sekolah menyediakan kole untuk kegunaan murid.

Berdasarkan pernyataan di atas, beri sebab (inferens) tentang penggunaan kole itu di kantin.
KBAT Menganalisis

8

[1 markah]

Cabaran KBAT

Sampan boleh terapung di atas permukaan air kerana diperbuat daripada kayu. Bolehkah kamu
berikan contoh lain dalam kehidupan seharian yang mempunyai ciri-ciri seperti sampan?
KBAT Mengaplikasi

99

1Unit Tema 1 : Inkuiri dalam Sains 1

Kemahiran Saintifik
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.
UnitFOKUS BAB

Selepas mempelajari bab ini, anda dapat:
1.1 Memahami kemahiran proses sains

Memerhati

Mengeksperimen Mengelas

Membuat hipotesis Mengukur menggunakan
nombor

Mengawal pemboleh Kemahiran Membuat inferens
ubah Proses Sains Meramal

Mendefinisi secara
operasi

Mentafsir data Berkomunikasi

Menggunakan perhubungan
ruang dan masa

1

manusia m

Unit   Sains Tahun 4  Unit 1  Kemahiran Saintifik

1.1 Kemahiran Proses Sains

1 Memerhati

1. Memerhati ialah proses mengumpul maklumat tentang sesuatu fenomena dengan
menggunakan semua atau sebahagian daripada deria.

2. Deria-deria tersebut ialah mata, telinga, hidung, kulit dan lidah. Setiap deria mempunyai fungsi
yang tertentu.
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.
Melihat Mendengar Menghidu

Menyentuh Merasa

3. Alat atau instrumen boleh digunakan untuk membantu deria semasa membuat pemerhatian.

Contoh 1 1. Lilin bernyala melebur.
2. Lilin bernyala menghasilkan tenaga
Memerhati perubahan pada lilin yang
bernyala haba.
3. Lilin bernyala menghasilkan tenaga
Kaedah:
cahaya.
1. Sebatang lilin dinyalakan dengan 4. Lilin bernyala semakin pendek.
menggunakan mancis.
Mengelas
2. Bahagian bawah lilin bernyala
dilekatkan pada sebuah piring Petri. 1. Mengelas ialah mengasing dan
mengumpul sesuatu kepada kumpulan
3. Perubahan yang berlaku pada lilin tertentu.
yang bernyala itu diperhatikan.
2. Kumpulan dapat ditentukan berdasarkan
Pemerhatian: ciri-ciri yang dipunyai sesuatu objek.

3. Ciri-ciri objek dapat dinyatakan dengan
melihat persamaan dan perbezaan.

2

  Sains Tahun 4  Unit 1  Kemahiran Saintifik 

4. Rajah di bawah menunjukkan sebiji bola dan Persamaan 1
tembikai. Persamaan dan perbezaan antara
kedua-dua objek itu dinyatakan dalam • Berbentuk bulat
jadual di sebelah. • Sama saiz

Bola Tembikai
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved. Perbezaan
Unit
Bola Tembikai

• Suatu benda • Sejenis buah
• Tidak boleh • Boleh dimakan

dimakan

Contoh 2
Mengelaskan haiwan berdasarkan ciri sepunya dan berbeza

Kaedah:

1. Beberapa keping gambar foto haiwan
diperhati.

2. Ciri sepunya dan berbeza bagi haiwan-
haiwan itu dicatatkan dalam jadual.

Pemerhatian:

Cara membiak

Haiwan Melahirkan Bertelur
anak
Katak
Belalang ✓
Ayam
Kucing ✓
Gajah
Harimau ✓

✓

✓

✓

Pengelasan: 1. Haiwan-haiwan dikelaskan mengikut
ciri sepunya, iaitu cara haiwan itu
Katak, belalang, ayam, membiak.
kucing, harimau, gajah
2. Haiwan-haiwan itu juga boleh
Haiwan yang Haiwan yang dikelaskan mengikut litupan badan,
melahirkan anak bertelur iaitu berbulu dan tidak berbulu.

Kucing, gajah, Katak, belalang,
harimau ayam

3

Unit   Sains Tahun 4  Unit 1  Kemahiran Saintifik

Mengukur menggunakan nombor

1. Mengukur ialah membuat pemerhatian secara kuantitatif dengan menggunakan peralatan.

1 2. Peralatan yang biasa digunakan untuk mengukur suatu kuantiti dinyatakan dalam jadual

di bawah.

Kuantiti Peralatan Info Ekstra

Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.PanjangPembaris, benangPada zaman dahulu, manusia menggunakan
Isi padu Cawan, silinder penyukat anggota badan untuk mengukur panjang dan
Masa Jam, jam randik jarak. Bertahun-tahun yang lalu, 1 inci yang
Jisim Neraca bersamaan 2.54 cm ditakrifkan sebagai lebar
ibu jari seseorang individu.

3. Rajah di sebelah menunjukkan cara mengukur panjang sebuah 0 2 4 6 8 10 12 14 16 18
buku menggunakan sebatang pembaris.

4. Pembaris digunakan kerana sisi buku yang lurus. Semasa
mengukur, hujung pembaris bertanda sifar mestilah selari dengan
satu hujung buku.

Contoh 3 2. Bahagian reben yang bertemu hujung
Mengukur lilitan pelbagai jenis bola dipotong dan ditampalkan pada jadual
Peralatan: dalam buku jurnal sains.

3. Langkah 1 dan 2 diulangi dengan bola
sepak, bola baling dan bola hoki.

4. Panjang potongan reben yang telah
ditampal diukur dengan pita pengukur.

Pemerhatian:

Bola Bola Bola Bola Jenis bola Potongan Lilitan bola
keranjang sepak baling hoki reben (cm)

Bola 24.2
keranjang

Reben Pita pengukur Gunting Bola sepak 22

Kaedah: Bola baling 12.8

1. Keliling bola keranjang dililit dengan Bola hoki 7.6
reben.

Membuat inferens

1. Inferens ialah satu tafsiran untuk
menerangkan tentang suatu peristiwa
atau pemerhatian.

2. Tafsiran itu mungkin benar dan mungkin
tidak benar tetapi mestilah logik atau

munasabah.

4

  Sains Tahun 4  Unit 1  Kemahiran Saintifik 

Contoh 4 3. Jika sudu plastik yang digunakan, mentol 1
Membuat inferens tentang kepentingan air itu tidak akan menyala. Hal ini demikian
kepada tumbuhan kerana plastik tidak mengalirkan arus
elektrik.
Kaedah:
1. Dua biji anak benih kacang hijau

ditanam di dalam dua bekas yang
berasingan.
2. Satu daripada anak benih itu disiram
dengan air setiap hari.
3. Anak benih yang satu lagi tidak disiram
dengan air.
4. Selepas 5 hari, pemerhatian terhadap
kedua-dua biji anak benih itu dibuat.

Pemerhatian:
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved. Contoh 5
UnitMeramal bahan yang terapung dan bahan
yang tenggelam di dalam air

Alat dan bahan:

Gabus Batu Itik getah

Guli Papan kayu Bolt

Disiram Tidak disiram Kaedah:

Inferens: 1. Bahan-bahan yang terapung dan
1. Anak benih yang disiram tumbuh tenggelam di dalam air diramalkan.

subur kerana tumbuhan memerlukan 2. Ramalan tersebut direkodkan.
air untuk hidup.
2. Anak benih yang tidak disiram 3. Sebesen air
terbantut dan layu kerana tumbuhan disediakan.
tidak boleh hidup tanpa air.
4. Kemudian, bahan-
bahan dimasukkan ke dalam besen itu
satu per satu.

5. Bahan yang terapung dan tenggelam
dikenal pasti dan direkodkan.

Keputusan:

Ramalan Pemerhatian

Meramal Bahan (Terapung /
Terapung Tenggelam Tenggelam)
1. Meramal ialah membuat jangkaan
tentang apa yang akan berlaku bagi suatu Gabus ✓ Terapung
peristiwa berdasarkan pemerhatian,
pengalaman lalu atau data yang boleh Batu ✓ Tenggelam
dipercayai.
Itik ✓ Terapung
2. Rajah di bawah menunjukkan mentol getah
menyala apabila satu litar ringkas
disambungkan dengan sebatang sudu keluli. Guli ✓ Tenggelam

Papan ✓ Terapung
kayu

Bolt ✓ Tenggelam

5

Unit   Sains Tahun 4  Unit 1  Kemahiran Saintifik Menggunakan perhubungan ruang
dan masa
Berkomunikasi Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.
1. Kemahiran ini memerihalkan perubahan
1. Maklumat atau idea yang diterima dan parameter dengan masa.

1 dipilih mestilah disusun dan direkod 2. Contoh parameter ialah lokasi, arah,
dalam bentuk yang sesuai. bentuk, saiz, isi padu, berat dan jisim.

2. Maklumat atau idea tersebut dapat 3. Rajah di bawah menunjukkan sebuah
dipersembahkan dalam pelbagai bentuk baldi digunakan untuk menadah titisan
sama ada bentuk tulisan, lisan, jadual, air dari paip.
graf, rajah atau model.

Contoh 6 Berdasarkan situasi di atas, isi padu air
Merekod contoh-contoh tabiat tidak sihat di dalam baldi bertambah apabila masa
manusia bertambah.

1. Beberapa contoh tabiat manusia yang Contoh 7
boleh mengganggu proses hidup Memerihalkan perubahan berat paku
ialah: dengan masa
• makan makanan yang tidak Alat dan bahan: Paku, cawan plastik dan air
seimbang Kaedah:
• merokok 1. Sebatang paku diletakkan di dalam
• menghidu gam
• menyalahgunakan dadah secawan air.
• minum minuman beralkohol 2. Selepas 2 hari, paku dikeluarkan dari

2. Maklumat di atas juga boleh air. Berat paku itu diukur dan dicatatkan
dipersembahkan dalam bentuk peta dalam jadual.
minda seperti yang berikut. 3. Paku itu dimasukkan semula ke dalam
air.
Makan makanan yang 4. Langkah 2 dan 3 diulangi untuk tempoh
tidak seimbang 6 hari.
Pemerhatian:
Menghidu
gam Masa (hari) 2 4 6

Tabiat tidak Merokok Berat paku (g) 10 15 25
sihat manusia

Minum minuman Menyalahgunakan
beralkohol dadah

6

Perbincangan:   Sains Tahun 4  Unit 1  Kemahiran Saintifik  1

1. Berat paku bertambah kerana paku itu Perbincangan:
mengalami pengaratan.
1. Mentol bernyala mewakili Matahari.
2. Apabila masa bertambah, berat paku Termometer mewakili planet.
bertambah.
2. Suhu permukaan planet berkurang
apabila jarak planet dari Matahari
bertambah.

3. Berdasarkan jadual, pola perubahan
suhu adalah menurun.

Kesimpulan:
Semakin bertambah jarak termometer dari
mentol bernyala, semakin berkurang suhu.
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.Mentafsir data
Unit
1. Mentafsir data ialah proses memberikan Mendefinisi secara operasi
penerangan yang rasional tentang objek,
peristiwa atau pola daripada data yang 1. Mendefinisi secara operasi ialah memberi
dikumpulkan. tafsiran tentang suatu konsep dengan
menyatakan perkara yang dilakukan dan
2. Data-data boleh dikumpulkan melalui diperhatikan.
pemerhatian, uji kaji dan pemboleh ubah.
2. Tafsiran dibuat hasil daripada tindakan
3. Data-data yang dikumpulkan itu yang dilakukan dan mengikut
ditafsirkan berdasarkan jadual, rajah, pengalaman sendiri.
graf, gambar dan sebagainya.
Contoh 9
Contoh 8 Mendefinisi secara operasi bahan yang
Mentafsir data tentang jarak dan suhu untuk larut di dalam air
menyatakan pola dan kesimpulan
Bahan:
Alat dan bahan:
Mentol bernyala, termometer dan pembaris Garam Kopi
meter

Kaedah:

1. Satu termometer diletakkan pada jarak
5 cm dari mentol bernyala.

2. Bacaan termometer diambil dan
dicatatkan dalam jadual.

3. Langkah 1 dan 2 diulangi dengan
meletakkan termometer pada jarak
10 cm, 15 cm dan 20 cm.

Pemerhatian: Gula Tepung

Jarak (cm) Suhu (°C) Kaedah:

5 56 1. Empat bekas diisikan dengan 30 ml air
setiap satu.
10 44
2. Satu sudu teh bahan dimasukkan
15 32 ke dalam setiap bekas secara
berasingan.
20 20

7

  Sains Tahun 4  Unit 1  Kemahiran Saintifik

Unit 5. Dalam sesuatu penyiasatan, suatu
pemboleh ubah dimanipulasi untuk
1 memerhatikan hubungannya dengan
pemboleh ubah bergerak balas. Pada
3. Campuran dikacau. dalam air masa yang sama, pemboleh ubah yang
lain dimalarkan.
4. Keadaan bahan di
diperhatikan. 6. Pemboleh ubah perlu dikawal untuk
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved. menentukan keberkesanan sesuatu
Pemerhatian: penyiasatan.

1. Garam dan gula tidak dapat dilihat lagi Contoh 10
di dalam bekas. Menentukan pemboleh ubah yang terlibat
Pemerhatian:
2. Kopi dan tepung dilihat terkumpul di
dasar bekas. Saiz bikar Masa lilin padam (minit)

Perbincangan: 4

1. Garam dan gula ialah bahan yang 2
larut di dalam air manakala kopi dan
tepung ialah bahan yang tidak larut di 1
dalam air.

2. Bahan yang larut di dalam air ialah
bahan yang tidak dapat dilihat lagi di
dalam bekas.

3. Bahan yang tidak larut di dalam air
ialah bahan yang masih dapat dilihat
di dalam bekas.

Mengawal pemboleh ubah Pemboleh ubah:

1. Kemahiran ini perlu mengenal pasti 1. Pemboleh ubah dimanipulasi: Saiz
perkara atau faktor yang memberi kesan bikar
kepada hasil penyiasatan.
2. Pemboleh ubah bergerak balas: Masa
2. Perkara dan faktor yang mempengaruhi lilin padam
sesuatu penyiasatan itu adalah pemboleh
ubah. 3. Pemboleh ubah malar: Saiz lilin, jenis
lilin, tinggi lilin
3. Terdapat tiga jenis pemboleh ubah:
• Pemboleh ubah dimanipulasi 7. Pemboleh ubah bergerak balas
• Pemboleh ubah bergerak balas bergantung pada pemboleh ubah
• Pemboleh ubah malar dimanipulasi.

4. Pemboleh ubah melibatkan kuantiti fizik 8. Pemboleh ubah bergerak balas berubah
seperti isi padu, jarak, jisim, suhu, saiz dan akibat perubahan pada pemboleh ubah
sebagainya. yang lain.

8

Membuat hipotesis   Sains Tahun 4  Unit 1  Kemahiran Saintifik 

1. Hipotesis ialah pernyataan umum yang 1 2. Mengeksperimen dilakukan dengan
menerangkan tentang sesuatu objek atau merancang penyiasatan, bermula
peristiwa berdasarkan pemerhatian. dengan membina hipotesis dan
menyatakan semua pemboleh ubah.
2. Hipotesis boleh dibina berdasarkan
inferens yang dibuat. 3. Seterusnya, mereka bentuk kaedah,
mengumpul dan mentafsir data,
menerangkan hasil eksperimen, dan
membuat keputusan serta kesimpulan.
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.
UnitContoh 11 hubunganContoh 12
Membuat hipotesis tentang Mengeksperimen bagi menentukan
antara pemboleh ubah hubungan antara isi padu air dengan nada
bunyi yang dihasilkan.
Pemerhatian:
Pernyataan masalah:
Suhu air (°C) Masa untuk garam Bagaimanakah isi padu air di dalam botol
melarut (minit) yang sama saiz mempengaruhi nada bunyi
yang dihasilkan?
90 (air panas) 1
Hipotesis:
60 (air suam) 3 Jika isi padu air di dalam botol bertambah,
nada bunyi yang dihasilkan semakin
30 (air kosong) 6 rendah.

10 (air berais) 15 Pemboleh ubah:

Pemboleh ubah: Suhu air Pemboleh ubah Isi padu air di
dimanipulasi dalam botol
Pemboleh ubah Masa untuk garam
dimanipulasi melarut Pemboleh ubah Nada bunyi yang
Isi padu air, jumlah bergerak balas dihasilkan
Pemboleh ubah garam
bergerak balas

Pemboleh ubah
malar

Hipotesis: Pemboleh ubah Saiz botol
Semakin berkurang suhu air, semakin malar
bertambah masa untuk garam melarut.
Alat dan bahan: Air, botol kaca dan sudu

3. Hipotesis boleh juga merupakan Kaedah:
hubungan antara dua pemboleh ubah,
iaitu pemboleh ubah dimanipulasi dengan 1. Tujuh biji botol yang sama saiz diisikan
pemboleh ubah bergerak balas. dengan isi padu air yang berbeza.

Mengeksperimen

1. Mengeksperimen ialah suatu aktiviti yang
menggabungkan semua kemahiran
proses sains.

9

Unit   Sains Tahun 4  Unit 1  Kemahiran Saintifik 4. Mengeksperimen tidak sama dengan
menjalankan eksperimen. Menjalankan
2. Bahagian tepi mulut botol diketuk eksperimen adalah dengan hanya
dengan menggunakan sudu. melaksanakan mengikut langkah-langkah
penyiasatan yang telah disediakan.
1 3. Nada bunyi yang dihasilkan didengar
dengan teliti. 5. Data yang dikumpul direkod sebagai hasil
eksperimen dalam suatu laporan amali.
Pemerhatian:
6. Analisis atau perbincangan menunjukkan
Isi padu air Nada bunyi tafsiran data yang dikumpul bagi
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved. mengenal pasti maklumat sebenar suatu
100 ml Paling tinggi penyiasatan.

200 ml Tinggi 7. Kesimpulan pula ialah rumusan yang
dibuat berdasarkan bukti daripada
300 ml Sederhana tinggi penyiasatan yang dijalankan setelah
dibandingkan dengan hipotesis.
400 ml Sederhana
Praktis Formatif 1.1
500 ml Sederhana rendah
1. Senaraikan 12 kemahiran proses sains.
600 ml Rendah
2. Nyatakan lima deria yang terlibat untuk
700 ml Paling rendah membuat pemerhatian.

Perbincangan: 3. Nyatakan kemahiran proses sains yang
terlibat bagi aktiviti yang berikut:
1. Botol dengan isi padu air yang sedikit
menghasilkan nada bunyi yang tinggi (a) Merekod maklumat dalam bentuk carta
apabila botol diketuk. minda.

2. Botol dengan isi padu air yang banyak (b) Membuat perhubungan antara
menghasilkan nada bunyi yang dua pemboleh ubah dalam suatu
rendah apabila diketuk. penyiasatan.

3. Pola nada bunyi yang dihasilkan
semakin menurun.

Kesimpulan:
Semakin banyak isi padu air di dalam
botol, semakin rendah nada bunyi yang
dihasilkan.

10

  Sains Tahun 4  Unit 1  Kemahiran Saintifik 

Praktis Sumatif 1 1

Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.Soalan Objektif 4. Antara berikut, peralatan yang manakah
Unit sesuai untuk menyukat suhu air?
1. Padanan manakah yang betul? A C

Deria Fungsi B D
A Mata Menghidu
B Telinga Mendengar 5. Rajah 2 menunjukkan pokok yang layu di
C Hidung dalam sebuah pasu.
D Kulit Merasa
Melihat

2. Rajah 1 menunjukkan satu peta minda.
Bahan

Lut sinar Lut cahaya Legap

Rajah 1 Rajah 2
Antara berikut, pernyataan yang manakah
Apakah kemahiran proses sains yang
ditunjukkan dalam rajah di atas? adalah inferens tentang keadaan pokok itu?
A Meramal A Pokok itu sejenis tumbuhan berbunga.
B Mengelas B Pokok itu bergerak balas terhadap
C Mengeksperimen
D Mengukur menggunakan nombor sentuhan.
C Pokok itu akan mati selepas dua hari.
3. Maklumat yang berikut menunjukkan satu D Pokok itu layu kerana tidak mendapat air.
pemerhatian. 6. Belalang manakah yang akan kekal hidup
selepas tiga hari?
Pelangi mempunyai tujuh warna, iaitu A Penutup kaca
merah, jingga, kuning, hijau, biru, indigo
dan ungu. B Penutup kaca

Apakah deria yang digunakan dalam C Kain
pemerhatian itu?
A Lidah D Kain
B Kulit
C Telinga
D Mata

11

  Sains Tahun 4  Unit 1  Kemahiran Saintifik

Unit 7. Jadual 1 menunjukkan data yang dikumpul 8. Jadual 2 menunjukkan data yang dikumpul
dalam suatu penyiasatan. dalam suatu penyiasatan.

1 Bilangan guli Bacaan pada silinder Bilangan hari Bilangan daun
penyukat (ml)
52

2 10 10 5

4 20 15 9

6 30 Jadual 2
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.
Jadual 1 Apakah pola perubahan bilangan daun
sepanjang penyiasatan itu?
Apakah bacaan pada silinder penyukat A Mendatar
B Menurun
jika bilangan guli yang digunakan ialah C Meningkat
D Meningkat dan mendatar
8 biji?

A 35 ml C 50 ml

B 40 ml D 60 ml

Soalan Subjektif

1. Tiga helai kain kapas yang berlainan berat digunakan dalam suatu penyiasatan. Ketiga-tiga kain kapas
itu adalah sama saiz. Keputusan penyiasatan itu ditunjukkan dalam Jadual 1.

Berat kain kapas (g) 20 25 30

Isi padu air yang diserap (ml) 246

Jadual 1

(a) Apakah tujuan penyiasatan ini?

[1 markah]
(b) Berikan inferens tentang isi padu air yang diserap oleh kain kapas dengan berat 30 g.

[1 markah]
(c) Nyatakan dua maklumat yang boleh dikumpulkan dalam penyiasatan ini. [2 markah]

  1.

2.


(d) Ramalkan isi padu air yang diserap jika berat kain kapas ialah 40 g.

[1 markah]
(e) Apakah kesimpulan yang boleh dibuat daripada penyiasatan ini? KBAT Menganalisis

[1 markah]
12

Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights ReservTeAdH.UNSAINS KSSR CRC294042 FOCUS KSSR

REVISI üEksperimen 4
üAktiviti
üFokus Bab Semakan
üi-THINK
FOCUS KSSR Tahun 4 – siri rujukan yang
PENGUKUHAN & lengkap dan padat dengan ciri-ciri istimewa SAINS
PENTAKSIRAN untuk meningkatkan pembelajaran murid secara
menyeluruh. Siri ini merangkumi Kurikulum
üPraktis Formatif üJawapan Lengkap Standard Sekolah Rendah (KSSR) yang baharu
üPraktis Sumatif serta diolah berdasarkan buku teks. Pastinya satu

CIRI-CIRI EKSTRA sumber yang hebat bagi setiap murid!

üCabaran KBAT üTip Menjawab REVISI
üAplikasi Harian üInfo Ekstra PENGUKUHAN
PENTAKSIRAN

EKSTRA

JUDUL-JUDUL DALAM SIRI INI: TAHUN 4

• Bahasa Melayu Tahun 4,5,6 • Sains Tahun 5 • Matematik Tahun 6
• Tatabahasa Tahun 4,5,6 • Sains Tahun 6 • Sejarah Tahun 4
Beli eBook • English Year 4,5,6 • Matematik Tahun 4 • Sejarah Tahun 5
di sini! • Sains Tahun 4 • Matematik Tahun 5 • Sejarah Tahun 6

KSSR

W.M: RM?15?.?9?5 / E.M: RM?15?.?9?5

CRC294042
ISBN: 978-967-0007-67-0

PELANGI