Hybrid PBD 2021 - Form 3 Pendidikan Seni Visual

Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.

KANDUNGAN








Rekod Pencapaian Pentaksiran Murid iii – viii TAJUK 53
SEJARAH DAN APRESIASI SENI VISUAL 7 Reka Bentuk Industri

TAJUK 1 • Fokus Topik ................................................................53
1 Pakaian Tradisional dan • Modul PBD ................................................................54
Perhiasan Diri • Aktiviti PAK-21 ..........................................................59
• Fokus Topik .................................................................. 1 Online Quick Quiz Kod QR ............................................59
• Modul PBD .................................................................. 2
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.
• Aktiviti PAK-21 ............................................................ 9 SENI KRAF
Online Quick Quiz Kod QR .............................................. 9
TAJUK
SENI HALUS 8 60
TAJUK 10 Seni Tekat
2 Seni Lukisan • Fokus Topik ................................................................60
•
Modul PBD ................................................................61
• Aktiviti PAK-21 ..........................................................68
• Fokus Topik ................................................................10
• Modul PBD ................................................................11 Online Quick Quiz Kod QR ............................................68
• Aktiviti PAK-21 ..........................................................19
Online Quick Quiz Kod QR ............................................19 TAJUK 69

TAJUK 20 9 Seni Anyaman
3 Seni Catan • Fokus Topik ................................................................69

• Modul PBD ................................................................70
• Fokus Topik ................................................................20 • Aktiviti PAK-21 ..........................................................76
• Modul PBD ................................................................21 Online Quick Quiz Kod QR ............................................76
• Aktiviti PAK-21 ..........................................................27
Online Quick Quiz Kod QR ............................................27 KOMUNIKASI VISUAL
TAJUK
TAJUK 28 77
4 Seni Arca 10 Seni Reka Grafik: Tipografi


• Fokus Topik ................................................................28 • Fokus Topik ................................................................77
• Modul PBD ................................................................29 • Modul PBD ................................................................78
• Aktiviti PAK-21 ..........................................................36 • Aktiviti PAK-21 ..........................................................84
Online Quick Quiz Kod QR ............................................36 Online Quick Quiz Kod QR ............................................84
REKA BENTUK
TAJUK
TAJUK 38 Seni Foto: Kamera dan 85
5 Reka Bentuk Landskap 11 Peranti Pengimejan


• Fokus Topik ................................................................38 • Fokus Topik ................................................................85
• Modul PBD ................................................................39 • Modul PBD ................................................................86
• Aktiviti PAK-21 ..........................................................44 • Aktiviti PAK-21 ..........................................................92
Online Quick Quiz Kod QR ............................................44 Online Quick Quiz Kod QR ............................................92
TAJUK 45
6 Reka Bentuk Hiasan Dalaman Pentaksiran Akhir Tahun 93


• Fokus Topik ................................................................45
• Modul PBD ................................................................46 Jawapan
• Aktiviti PAK-21 ..........................................................52 https://plus.pelangibooks.com/Resources/
Online Quick Quiz Kod QR ............................................52 HYBRIDPBDKSSM/PSVT3/Jawapan.pdf


ii





00A CONTENT HYBRID PSV TG3.indd 2 04/10/2021 2:05 PM

Sejarah dan Apresiasi Seni Visual
TAJUK


1 Pakaian Tradisional dan



Perhiasan Diri





FOKUS TOPIK


Pakaian Tradisional dan Perhiasan Diri GURU Nota Visual
GURU
Motif
Perhiasan Diri
Pakaian tradisional Perhiasan diri


Lelaki Wanita Lelaki Wanita
Melayu: Melayu: Melayu: Melayu:
Baju Sikap Baju Kurung Teluk Tengkolok Sanggul lintang
Baju Melayu Teluk Belanga Songkok Cucuk sanggul
Belanga Baju Kurung Cekak Butang baju Gendik
Baju Melayu Cekak Musang Melayu Subang
Musang Baju Kurung Kedah Keris Anting-anting
Cina: Baju Riau Pahang Samping Dokoh
Samfu Baju Kebaya Capal Kalung papan
Tali pinggang
India: Cina: Cina: Pending
Jippa Ceongsam Penutup kepala Cincin
Cincin
India:
Dotti Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.
Gelang tangan
Iban: Sari India: Kerongsang
Baju Gagung Iban: Thundu berantai
Baju Burong Marik Empang Iban: Kerongsang ibu
Sirat Selampai Ketapu dan anak
Kadazan: Rawai Tali Mulung Gelang kaki
Sia Kain Karap Lampit Cina:
Souva Tating Kain Ilang Cucuk sanggul
Kadazan: Gelang tangan
Sigal India:
Perhiasan kepala
Motif Perhiasan Diri Sandai Gelang tangan
Gelang kaki
Melayu Cina India Iban Kadazan Iban:
Sugu tinggi
Tali ujan
Simpai pirak
Tumpa
Lampit
Sementing ringgit
Bunga teratai Burung Phoenix Geometri Organik Geometri Buah pauh
Perecha
Gerunchung kaki
Kadazan:
Suing
Soundung
Rupia (Lupia)
Pending Gelang Anting-anting Lampit Suing Bolilit




1 © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.





01 HYBRID PSV TG3.indd 1 04/10/2021 2:05 PM

Pendidikan Seni Visual Tingkatan 3 Tajuk 1
Modul
PBD SP 1.1.1, 1.1.2, 1.1.3 Buku Teks ms. 4 – 12
PBD
PBD
A Bulatkan jawapan yang betul. TP1 TP2


1. 5.









Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.
Apakah jenis pakaian tradisional tersebut?
A Baju Sikap Apakah nama pakaian tradisional kaum Cina
B Baju Melayu Teluk Belanga tersebut?
C Baju Melayu Cekak Musang A Sari C Samfu
D Baju Melayu Johor B Sia D Ceongsam

2. 6. Selempang yang diletakkan di bahu bagi lelaki
kaum India dikenali sebagai .
A thundu
B jippa
C dotti
D sandai

Apakah fungsi perhiasan diri tersebut? 7. Apakah perhiasan yang dipakai di kepala bagi
A Sebagai perhiasan di telinga wanita wanita etnik Iban?
B Dipasang pada songkok sebagai perhiasan A Ketapu
C Dipakai untuk mengetatkan tali pinggang B Siung GURU Kuiz
GURU
D Dipakai untuk mencantumkan bahagian
belahan leher baju C Sigal
D Sugu tinggi

3.
Digubah daripada sebidang kain persegi yang 8. Gonob merupakan pakaian tradisional wanita bagi
dilipat, disusun, dibentuk dan diolah dengan .
pelbagai gaya.
A kaum Cina
Apakah jenis perhiasan tersebut? B kaum India
A Sigal B Siung C etnik Iban
C Samping D Tengkolok D etnik Kadazan


4. Apakah tujuan kegunaan pending? 9. Apakah sumbangan Sharifah Azah Syed Mohd
A Kepala tali pinggang digayakan dengan Alsagoff dalam bidang penulisan?
sarung atau samping A Sebagai tutor
B Perhiasan diri yang dikalungkan di dada B Tekstil Tenunan Melayu
sebagai pelengkap gaya
C Dipakai pada cuping telinga dengan skru C Rupa & Gaya: Busana Melayu
D Sebagai gelang kaki dan gelang tangan D Pakaian Cara Melayu (2009)



Kriteria Kejayaan: .............................................................................................
Saya berjaya:
• Mengidentifikasikan pakaian tradisional dan perhiasan diri dalam bidang Sejarah dan Apresiasi Seni Visual.


© Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. 2





01 HYBRID PSV TG3.indd 2 04/10/2021 2:05 PM

Pendidikan Seni Visual Tingkatan 3 Tajuk 1

Modul
PBD SP 1.1.1, 1.1.3 Buku Teks ms. 8, 11, 13
PBD
PBD
B Jawab soalan-soalan di bawah. TP2


1. Nyatakan motif perhiasan diri bagi masyarakat Melayu.

Perhiasan diri Motif

Pending Teratai
Pesona barang
Rantai Organik perhiasan
INFO
Gelang Geometri




2. Nyatakan pakaian tradisional dan perhiasan diri bagi kaum Cina di Malaysia.
Ceongsam

Samfu

Gelang tangan
Cucuk sanggul

Penutup kepala

Cincin Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.



3. Kadazan Papar merupakan kumpulan terbesar dalam etnik Kadazan.
Nyatakan ciri-ciri pakaian tradisional tersebut.

Etnik Kadazan Papar Ciri-ciri


Lelaki Baju berlengan panjang dipanggil sia.
Seluar panjang dipanggil souva.
Sandai diletakkan di bahu.
Penutup kepala dipanggil sigal.

Wanita Baju bahagian dalam berwarna putih dipanggil sia id sahom.

Kain separas lutut dipanggil gonob.
Bahagian pinggang dipanggil perhiasan rupia atau lupia.
Gelang yang dipakai di kedua-dua belah tangan dipanggil
bolilit.
Perhiasan kepala dipanggil soundung dipakai di bahagian
dalam diikuti suing.













3 © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.





01 HYBRID PSV TG3.indd 3 04/10/2021 2:05 PM

Pendidikan Seni Visual Tingkatan 3 Tajuk 1
Modul
PBD SP 1.2.2 Buku Teks ms. 4 – 5
PBD
PBD
C Huraikan mengenai jenis pakaian tradisional, motif dan perhiasan diri berdasarkan gambar di bawah. TP2













Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.














Pakaian tradisional
Melayu
INFO








Baju Melayu ini sangat popular khususnya di negeri Johor dan Kepulauan Riau. Baju Melayu Teluk

Belanga yang dipakai oleh masyarakat lelaki Melayu dengan pemakaian satu butang sebagai


pelengkap gaya. Pemakaian samping atau kain yang dipakai di bahagian luar yang

dikenali sebagai kain dagang luar. Perhiasan diri yang dipakai seperti songkok, leher teluk belanga

dan samping yang menggunakan motif alam.























Kriteria Kejayaan: .............................................................................................
Saya berjaya:
• Menginterpretasikan jenis pakaian tradisional dan motif pada perhiasan diri.


© Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. 4





01 HYBRID PSV TG3.indd 4 04/10/2021 2:05 PM

Pendidikan Seni Visual Tingkatan 3 Tajuk 1

Modul
PBD SP 1.2.1, 1.3.1 Buku Teks ms. 6, 8 – 9
PBD
PBD
D Kumpul gambar pakaian tradisional bagi setiap kaum di Malaysia daripada surat khabar, majalah dan
sumber lain. Tampal gambar-gambar tersebut dalam sebuah portfolio dan lengkapkan maklumat mengenai
pakaian tradisional tersebut. TP3 KBAT Mengaplikasi






Kaum: India

Nama pakaian: Sari
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.
Catatan: Kain ela bersaiz antara 5.5 sehingga 6 meter panjang.
Cara melilit kain memerlukan kemahiran agar lilitan yang
membalut tubuh tanpa jahitan kelihatan rapi dan kemas bagi
pemakainya.












Kaum: Cina

Nama pakaian: Ceongsam
Catatan: Mempunyai potongan labuh atau singkat berkeruk di
sisi serta berbelah tepi. Jenis fabrik yang digunakan adalah sutera
atau broked.













Kaum: Melayu

Nama pakaian: Baju Kurung Kedah
Catatan: Baju Kurung Kedah mempunyai leher teluk belanga.
Baju dipadankan dengan kain lipatan bertangkup atau berselisih
di hadapan.









Kriteria Kejayaan: .............................................................................................
Saya berjaya:
• Mengaplikasikan pengetahuan dan kefahaman untuk membuat eksperimentasi serta penerokaan dalam penghasilan portfolio pakaian tradisional
dan perhiasan diri melalui penggunaan media, proses dan teknik.


5 © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.





01 HYBRID PSV TG3.indd 5 04/10/2021 2:05 PM

Pendidikan Seni Visual Tingkatan 3 Tajuk 1
Modul
PBD SP 1.1.3, 1.3.1 Buku Teks ms. 7
PBD
PBD
E Anda dikehendaki mengumpul koleksi beberapa gambar perhiasan diri masyarakat Melayu dan buat
apresiasi mengenai gambar tersebut dengan menggunakan Bahasa Seni Visual. TP4 KBAT Menganalisis

CONTOH








Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.
Pakaian tradisional
dan perhiasan diri
VIDEO












































Cucuk sanggul dipakai satu atau satu set lengkap terdiri daripada tiga, lima atau tujuh sebagai perhiasan di


kepala.




(Contoh jawapan)




Kriteria Kejayaan: .............................................................................................
Saya berjaya:
• Menganalisis dan memanipulasi hasil eksperimentasi serta penerokaan terhadap portfolio pakaian tradisional dan perhiasan diri.


© Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. 6





01 HYBRID PSV TG3.indd 6 04/10/2021 2:05 PM

Pendidikan Seni Visual Tingkatan 3 Tajuk 1

Modul
PBD
PBD
PBD SP 1.4.1 Buku Teks ms. 9
F Hasilkan lakaran baju lelaki dan wanita bagi masyarakat India dan nyatakan nama pakaian tersebut.
TP5 KBAT Mencipta











Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.











































Sari Jippa










(Contoh jawapan)




Praktis PdPR Jawapan
GURU
GURU
GURU Tajuk 1 GURU Praktis PdPR
Tajuk 1





7 © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.





01 HYBRID PSV TG3.indd 7 04/10/2021 2:05 PM

Pendidikan Seni Visual Tingkatan 3 Tajuk 1
Modul
PBD SP 1.4.1 Buku Teks ms. 13
PBD
PBD
G Hasilkan reka corak yang bertemakan motif geometri pada baju kurung tradisional dengan berpandukan
corak rekaan yang diberikan di bawah. Buat apresiasi karya menggunakan Bahasa Seni Visual. TP5 TP6
KBAT Mencipta/Menganalisis









Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.










Apresiasi karya:

Baju ini merupakan Baju Kurung Pahang.

Corak geometri diaplikasikan dengan susunan

melengkung ke bawah. Susunan corak ini

menarik dan membuatkan pemakai kelihatan

lebih ramping. Corak yang dihasilkan

diwarnakan dengan warna terang

membuatkan pemakai kelihatan lebih ceria.



















(Contoh jawapan)






Kriteria Kejayaan: .............................................................................................

Saya berjaya:
• Menzahirkan idea secara kreatif dan inovatif hasil daripada eksperimentasi serta penerokaan terhadap persembahan portfolio pakaian tradisional
dan perhiasan diri.
• Menghasilkan portfolio pakaian tradisional dan perhiasan diri dengan menggunakan idea sendiri secara kreatif dan inovatif serta membuat apresiasi
berpandukan Bahasa Seni Visual.


© Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. 8





01 HYBRID PSV TG3.indd 8 04/10/2021 2:06 PM

SUDUTPAK-21









AKTIVITI PAK-21 Roam The Room

Tajuk:
Mengenal pakaian, perhiasan diri dan motif perhiasan diri kaum dan etnik di Malaysia.
Objektif:
Dapat mengenal pasti perbezaan serta maklumat tentang pakaian, perhiasan diri dan motif kaum
dan etnik di Malaysia.
Alatan/ Bahan
1. Mounting Board A4 3. Gam
2. Gunting 4. Gambar-gambar berkaitan
Langkah-langkah:
1. Bahagikan kelas kepada dua kumpulan.

2. Kumpulkan gambar yang dikehendaki daripada surat khabar, majalah, laman sesawang dan
sumber lain.


Kumpulan A
Cari gambar pakaian tradisional mengikut kaum dan etnik di Malaysia.
Kumpulan B
Cari perhiasan diri bagi setiap kaum.
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.
3. Tampal semua maklumat berkaitan di atas sehelai kertas A3.

4. Melalui isyarat daripada guru, murid berkumpulan A bergerak untuk melihat hasil kerja
kumpulan B.

5. Semua murid balik ke tempat asal dan membuat perkongsian dalam kumpulan berkaitan
perkara yang telah dipelajarinya daripada kumpulan lain.

Contoh:
Kumpulan A Kumpulan B
























Kuiz 1






9 © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.





01 HYBRID PSV TG3.indd 9 04/10/2021 2:06 PM

Seni Halus
Pendidikan Seni Visual Tingkatan 3 Tajuk 2
TAJUK

2 Seni Lukisan










FOKUS TOPIK


Nota Visual
GURU
Seni Lukisan GURU Seni Lukisan
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.
Seni lukisan merupakan karya seni yang dapat mendekatkan seseorang ke arah mengenali nilai dan identiti
budaya masyarakat yang melahirkannya. Malahan, lukisan menjadi sumber nilai sejarah apabila terdapat
lukisan yang tertera di dinding-dinding gua tempatan mahupun pada tamadun Mesir Purba.



Perkembangan Sejarah Lukisan Tempatan





Pengaruh gaya Barat dengan aliran ekspresionisme dan
abstrak ekspresionisme dalam kalangan pelukis yang
Era 1960-an melanjutkan pengajian ke luar negara.









Perubahan yang berlaku pada era ini ke arah kesenian tradisi yang
Era 1970-an lebih mencerminkan identiti nasional daripada ketetapan dalam
Kongres Kebudayaan Kebangsaan (1971) dan Seminar Akar-akar
Kesenian Peribumi (1979).





Kemunculan kesenian Islam.

Era 1980-an Karya seni lukisan berkonsepkan Islam.
Kepelbagaian stail dalam mencari identiti yang
mencerminkan nilai bangsa, masyarakat, budaya dan
agama.



Pada era ini, era pluralis terkenal lantaran kaya dengan
Era 1990-an kepelbagaian stail, pendekatan dan makna.
Dalam era ini, pelukis terdiri daripada:
Pelukis yang menggunakan tradisi.
Pelukis yang merujuk kepada estetika seni Islam.
Pelukis yang mengekalkan stail seni Barat.






© Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. 10





02 HYBRID PSV TG3.indd 10 04/10/2021 2:06 PM

Pendidikan Seni Visual Tingkatan 3 Tajuk 2

Modul
PBD SP 2.1.1 Buku Teks ms. 22 – 24
PBD
PBD
A Bulatkan jawapan yang betul. TP1 TP2


1. Siapakah pengkarya yang menggunakan media 6. Apakah aliran seni lukisan yang menekankan
arang pada tahun 1993? kepelbagaian stail, pendekatan dan makna?
A Dzulkifli Buyong A Ekspresionisme C Imperialisme
B Jalaini Abu Hassan B Naturalisme D Pluralis
C Hasnul Jamal Saidon
D Mohd Ekram Al Hafiz Hashim 7. Pengaruh gaya Barat dengan aliran
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.
dan abstrak ekspresionisme dalam kalangan
2. Terdiri daripada tiga kelompok pelukis pada pelukis yang melanjutkan pengajian ke luar
era 1990-an yang dikenali sebagai era pluralis. negara. C ekspresionisme
A tradisional
Antara berikut, yang manakah kelompok pelukis B konvensional D kotemporari
tersebut?
I Pelukis yang menggunakan seni tradisi 8. Antara berikut, yang manakah teknik dalam era
II Pelukis yang merujuk kepada estetika seni seni kotemporari?
Islam I Teknik hibrid
III Pelukis yang mengekalkan seni Barat dan seni II Teknik lukisan digital
Islam III Teknik konvensional
IV Pelukis yang mencerminkan identiti nasional IV Teknik stabil
A I dan II C II dan III A I dan II C II dan III
B I dan IV D III dan IV B I dan IV D III dan IV


3. Pengkarya tanah air Hasnul Jamal Saidon telah 9. Bilakah media campuran dan media baharu
menghasilkan karya . berkembang di Malaysia?
A Proclaim Series, 1991 A Era 1960-an
B Digital Potret Juliana, 2015 B Era 1980-an GURU Kuiz
GURU
C Ikan Kekek, 1993 C Era 1990-an
D Lidi, 1962 D Era seni kotemporari

4. Bilakah kebangkitan seni Islam terserlah? 10.
A 1960-an
B 1970-an
C 1980-an
D 1990-an

5. Siapakah pengkarya yang menghasilkan karya Siapakah pelukis karya tersebut?
“Lidi”? A Jalaini Abu Hassan
A Dzulkifli Buyong B Syed Ahmad Jamal
B Mohd Ekram Al Hafis Hashim C Mohd Hoessein Enas
C Hasnul Jamal Saidon D Dzulkifli Buyong
D Jalaini Abu Hassan





Kriteria Kejayaan: .............................................................................................
Saya berjaya:
• Mengidentifikasikan seni lukisan dalam bidang Seni Halus.


11 © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.





02 HYBRID PSV TG3.indd 11 04/10/2021 2:06 PM

Pendidikan Seni Visual Tingkatan 3 Tajuk 2
Modul
PBD SP 2.1.1 Buku Teks ms. 22 – 23
PBD
PBD
B Padankan perkembangan sejarah seni lukisan tempatan. TP2




• Kebangkitan seni Islam.
• Menerapkan konsep Islam dalam karya lukisan.
Era 1960-an • Mencerminkan nilai bangsa, masyarakat, budaya
dan agama.


Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.



• Dipengaruhi oleh gaya Barat.
• Aliran ekspresionisme dan abstrak ekspresionisme.
Era 1970-an • Para pelukis yang melanjutkan pengajian ke luar
negara menggunakan aliran tersebut dalam karya
mereka.







• Mengekalkan gaya seni moden Barat.
Era 1980-an • Sumber utama inspirasi dalam karya ialah kesenian
tradisi dan Islam.









• Menggunakan media digital.
Era 1990-an • Melalui media campuran, media baharu, teknik
hybrid dan teknik lukisan digital.








• Dikenali sebagai era pluralis.
Era seni • Pelukis menggunakan seni tradisi.
kontemporari • Pelukis merujuk estetika seni Islam.
• Pelukis mengekalkan stail seni Barat.










Kriteria Kejayaan: .............................................................................................
Saya berjaya:
• Menginterpretasikan definisi, sejarah, pelukis dan karya seni lukisan kontemporari.


© Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. 12





02 HYBRID PSV TG3.indd 12 04/10/2021 2:06 PM

Pendidikan Seni Visual Tingkatan 3 Tajuk 2

Modul
PBD SP 1.2.1, 1.3.1 Buku Teks ms. 24 – 25
PBD
PBD
C Cari di laman sesawang, majalah, surat khabar atau sumber lain mengenai jenis teknik di bawah. Gambar
perlu dipotong dan ditampalkan pada ruang yang disediakan. TP3 KBAT Mengaplikasi

Teknik Hasil lakaran








Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.
Media campuran














Media baharu















Teknik hibrid
















Teknik lukisan digital











Kriteria Kejayaan: .............................................................................................
Saya berjaya:
• Mengaplikasikan pengetahuan dan kefahaman untuk membuat eksperimentasi serta penerokaan terhadap seni lukisan kontemporari melalui
penggunaan media, proses dan teknik.


13 © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.





02 HYBRID PSV TG3.indd 13 04/10/2021 2:06 PM

Pendidikan Seni Visual Tingkatan 3 Tajuk 2
Modul
PBD SP 2.2.1
PBD
PBD
D Nyatakan media yang digunakan berdasarkan gambar di bawah. Pilih jawapan (pensel, arang, pastel atau
pen dan dakwat) bagi pilihan jawapan tersebut. Kemudian nyatakan sebab setiap pilihan jawapan anda
tersebut. TP3 KBAT Mengaplikasi


Gambar Catatan

Media : Pensel

Sebab : Terdapat kesan garisan yang teliti dan penggunaan mata
pensel yang pelbagai saiz bagi penghasilan garisan cerah
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.
dan gelap, ton serta garisan tebal dan nipis.










Media : Arang

Sebab : Terdapat kesan garisan yang sangat gelap dan tidak teliti
namun menimbulkan objek yang ingin ditonjolkan. Teknik
gosokan juga diaplikasikan menggunakan media arang.










Media : Pen dan dakwat

Sebab : Terdapat kesan garisan yang sangat teliti dan penggunaan
mata pen yang tajam bagi penghasilan garisan. Teknik titik
menjadi lebih teliti dengan penggunaan media ini.










Media : Pastel

Sebab : Terdapat kesan penggunaan warna-warna pastel yang telah
digosok pada kawasan dan objek dalam lukisan. Warna-
warna pastel ini jelas kelihatan pada setiap objek dalam
lukisan.











*Terima jawapan murid yang relevan bagi sebab pemilihan media yang dipilih.


© Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. 14





02 HYBRID PSV TG3.indd 14 04/10/2021 2:06 PM

Pendidikan Seni Visual Tingkatan 3 Tajuk 2

Modul
PBD
PBD
PBD SP 2.2.1, 2.3.1 Buku Teks ms. 25 – 26
E Berdasarkan contoh di bawah. Hasilkan teknik lukisan digital yang menarik bertemakan flora atau fauna.
Cetak karya yang telah siap kemudian tampal pada ruang jawapan yang disediakan. TP3 KBAT Mengaplikasi

CONTOH






Teknik lukisan digital
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.
VIDEO

Praktis PdPR Jawapan
GURU Tajuk 2 GURU Praktis PdPR
GURU
GURU
Tajuk 2
















































(Contoh jawapan)





Kriteria Kejayaan: .............................................................................................
Saya berjaya:
• Mengaplikasikan pengetahuan dan kefahaman untuk membuat eksperimentasi serta penerokaan terhadap seni lukisan kontemporari melalui penggunaan
media, proses dan teknik.


15 © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.





02 HYBRID PSV TG3.indd 15 04/10/2021 2:06 PM

Pendidikan Seni Visual Tingkatan 3 Tajuk 2
Modul
PBD
PBD SP 2.2.1
PBD
F Buat analisa terhadap hasil karya di bawah. TP4 KBAT Menganalisis













Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.



























Lukisan media campuran

Karya yang dihasilkan merupakan seni kontemporari yang menggunakan media pastel dan pensel warna.

Terdapat seolah-olah beberapa keratan dalam menggambarkan landskap yang berbukit-bukau. Teknik asemblaj

telah diaplikasikan. Keratan kertas telah diwarnakan menggunakan warna hijau muda untuk rumput, hijau gelap

untuk bukit, kelabu untuk gunung pertama, biru untuk gunung kedua, jingga untuk langit, coklat gelap untuk jalur

nipis terakhir bagi pokok. Selepas itu, kertas disiat dengan tangan dan ditampal kepingan pada lukisan landskap.

Terdapat kesan teknik garisan selari dan garisan serabut pada bahagian tertentu menggunakan pensel warna.

Pelukis berjaya menggambarkan suasana sebuah landskap dengan menggunakan keratan kertas yang diwarnakan.














Kriteria Kejayaan: .............................................................................................
Saya berjaya:
• Menganalisis dan memanipulasi hasil eksperimentasi serta penerokaan terhadap seni lukisan kontemporari dalam penghasilan karya.


© Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. 16





02 HYBRID PSV TG3.indd 16 04/10/2021 2:06 PM

Pendidikan Seni Visual Tingkatan 3 Tajuk 2

Modul
PBD
PBD
PBD SP 2.4.1
G Anda dikehendaki lukis semula lukisan di bawah pada ruang yang disediakan. Warnakan lukisan anda
menggunakan warna pensel secara bertindih bagi menghasilkan kesan ton pada buah-buahan tersebut.
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved. TP5 KBAT Mencipta












































































(Contoh jawapan)





17 © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.





02 HYBRID PSV TG3.indd 17 04/10/2021 2:06 PM

Pendidikan Seni Visual Tingkatan 3 Tajuk 2
Modul
PBD SP 2.4.1, 2.4.2
PBD
PBD
H Gambar di bawah merupakan hasil karya pelukis tanah air Dzulkifli Buyong. Buat imitasi karya tersebut
menggunakan media yang anda pilih. Kemudian buat apresiasi karya menggunakan Bahasa Seni Visual.
TP5 TP6 KBAT Mencipta/Menganalisis










Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.
Membakar Semut, 1967, Kapur pastel


































Karya di atas merupakan lukisan yang dihasilkan semula menggunakan media yang berbeza, iaitu pensel

warna. Setelah selesai mewarna, teknik gosokan diaplikasi supaya mendapat kesan warna yang sekata.

Bahagian-bahagian tertentu mudah ditelitikan setiap garisan dengan penggunaan pensel warna. Karya
imitasi ini bertemakan aktiviti kanak-kanak tempatan yang dipersembahkan dengan gaya impresionisme.

Karya ini merakamkan keriangan, kenakalan, keharmonian dan kegembiraan hidup kanak-kanak di

kampung.



(Contoh jawapan)




Kriteria Kejayaan: .............................................................................................
Saya berjaya:
• Menzahirkan idea secara kreatif dan inovatif hasil daripada eksperimentasi serta penerokaan terhadap seni lukisan kontemporari dalam penghasilan
karya seni.
• Menghasilkan karya seni lukisan kontemporari dengan menggunakan idea sendiri secara kreatif dan inovatif serta membuat apresiasi berpandukan
Bahasa Seni Visual.


© Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. 18





02 HYBRID PSV TG3.indd 18 04/10/2021 2:06 PM

SUDUTPAK-21









AKTIVITI PAK-21 Rotating Review

Tajuk:
Buat carian di laman sesawang berkaitan tugasan kumpulan yang diberi dan jelaskan media serta
teknik yang digunakan bagi karya yang dipilih.
Objektif:
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.
Mengenal pasti dan menjelaskan tentang unsur seni dalam lukisan.

Alat dan bahan:
Komputer, perisian Adobe Photoshop, Clip Studio Paint dan media kering.

Langkah:
1. Bahagikan kelas kepada empat kumpulan.
2. Setiap kumpulan diminta menghasilkan eksperimentasi dan penerokaan terhadap media dan
teknik di bawah:
(a) Media campuran (c) Teknik hibrid
(b) Media baharu (d) Teknik lukisan digital
3. Setiap kumpulan akan bergerak dari satu kumpulan ke satu kumpulan untuk membuat penilaian
hasil kerja setiap kumpulan.

4. Setiap kumpulan boleh membuat komen, idea tambahan atau persoalan pada kertas berkenaan
dengan menggunakan pen yang berbeza.

5. Setelah kembali semula kepada kumpulan asal, ceritakan atau laporkan pengalaman yang
diperoleh.

Contoh teknik lukisan digital:


Ulasan karya:

Lukisan digital yang dihasilkan
bertemakan landskap dengan
gaya impresionisme. Warna yang
pelbagai pada bahagian langit
sehingga membuatkan lukisan
nampak segar dan bercahaya.
Warna-warna yang digunakan
telah memberi kesan harmoni
pada langit dan dedaun pohon.
Selain itu, prinsip keseimbangan
tidak simetri telah diaplikasi
pada penghasilan tumbuhan
pokok-pokok di dalam lukisan.




Kuiz 2






19 © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.





02 HYBRID PSV TG3.indd 19 04/10/2021 2:06 PM

Seni Kraf
Pendidikan Seni Visual Tingkatan 3 Tajuk 9
TAJUK

9 Seni Anyaman










FOKUS TOPIK


Seni Anyaman
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.
Seni anyaman

Satu proses menjalin secara silang-menyilang helaian demi helaian daun mengkuang, pandan, rotan,
buluh dan beberapa bahan lain.




Jenis-jenis seni anyaman Motif seni anyaman kelarai Alatan seni anyaman kelarai
Anyaman Gadas Kelarai Bunga Cengkih Parang
Anyaman yang tidak Kelarai Bunga Api Belantan
mempunyai kelarai.
Kelarai Tapak Harimau Penyisip
Anyaman Kelarai Kelarai Buntut Siput Pisau
Anyaman yang mempunyai
motif berbentuk dam yang Kelarai Mak Mek Jangka
terhasil daripada proses Kelarai Cik Kedah Berakar Pelurut
menganyam.
Anyaman Sulam
Anyaman yang membuat GURU Nota Visual
GURU
Fungsi Seni
bunga sulam pada rombong. Anyaman


Bahan seni anyaman kelarai Proses menganyam tikar

Rotan Lagang
Mengkuang Helaian mengkuang dibentuk
seperti “V”.
Pandan
Anyam
Ribu-ribu Daun mengkuang mesti

Reben dijalin secara berselang-seli.
Kercut Pepeh
Straw Teknik melipat tepi anyaman
untuk mematikannya.
Jut
Sisip
Strap plastik Teknik menyambung helaian
Gulungan surat khabar yang pendek supaya tidak
terburai.
Kerat
Baki bilah anyaman dipotong
menggunakan pisau.




69 © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.





09 HYBRID PSV TG3.indd 69 04/10/2021 2:09 PM

Pendidikan Seni Visual Tingkatan 3 Tajuk 9
Modul
PBD SP 9.1.1, 9.1.2, 9.1.3 Buku Teks ms. 106 – 113
PBD
PBD
A Bulatkan jawapan yang betul. TP1 TP2

1. Antara berikut, yang manakah bahan semula jadi 6. Antara berikut, yang manakah jenis corak kelarai
digunakan untuk membuat anyaman tradisional? untuk menghasilkan anyaman?
I Mengkuang I Flora III Abstrak
II Pandan GURU Kuiz II Fauna IV Nama manusia
GURU
III Kayu A I, II, dan III C I, III, dan IV
IV Rotan B I, II, dan IV D I, II, III, dan IV
A I, II, dan III
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.
B I, II, dan IV 7. Proses ini merupakan ‘tulang’ sesuatu ciptaan
C I, III, dan IV anyaman. Proses ini bermula dari bahagian
D II, III, dan IV tengah dan berbentuk seperti ‘V’.

2. Mengapakah masyarakat pada zaman dahulu Apakah proses di atas?
banyak menggunakan unsur alami dalam A Anyam C Langang
menghasilkan kraf anyaman? B Pepeh D Sisip
A Bahan tersebut tahan lama dan kukuh
B Bahan tersebut boleh dibeli dan murah 8. Bagaimanakah penjagaan dan pemeliharaan hasil
C Bahan tersebut tidak mudah diperoleh anyaman tikar perlu dilakukan?
D Bahan tersebut mudah ditemui di persekitaran A Dilipat dan disimpan di atas para
B Digulung dan elakkan terdedah kepada
3. Apakah keistimewaan barangan yang dihasilkan cahaya matahari dan hujan
dengan menggunakan bahan semula jadi C Perlu dicuci selalu dan dijemur di bawah
sehingga boleh kekal hingga ke hari ini? pancaran cahaya matahari
A Harga murah D Digulung dan dicuci dengan membasuhnya
B Warna menarik dengan air yang mengalir
C Ketelitian hasil rekaannya 9.
D Keselesaan menggunakannya

4. Susun proses penyediaan awal daun mengkuang
untuk dijadikan bilah anyaman.
I Membuang duri
II Memotong bilah daun Motif anyaman buluh di atas sangat popular di
III Menjangka negeri
IV Melayur bilah daun A Sabah C Pahang
A I, II, III, IV B Sarawak D Kelantan
B II, I, IV, III
C I, II, IV, III 10.
D II, I, III, IV

5. Daun mengkuang yang telah dijangka akan
direndam di dalam air selama
A dua hari dua malam
B dua hari tiga malam Teknik mati bagi anyaman bakul rotan di atas
C tiga hari tiga malam dinamakan
D tiga hari empat malam A mati lipan C mati kaktus
B mati pucuk paku D mati bunga



Kriteria Kejayaan: .............................................................................................
Saya berjaya:
• Mengidentifikasikan seni anyaman dalam bidang Seni Kraf.
• Menginterpretasikan prinsip seni anyaman.


© Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. 70





09 HYBRID PSV TG3.indd 70 04/10/2021 2:09 PM

Pendidikan Seni Visual Tingkatan 3 Tajuk 9

Modul
PBD SP 9.1.3 Buku Teks ms. 112
PBD
PBD
B Jawab soalan berikut. TP3


1. Huraikan proses menganyam di bawah.

Proses menganyam Huraian


(a) Helaian dilipat dua bahagian sama panjang dengan helaian mengkuang
Lagang
dibentuk seperti “V”.
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.
(b) Bermula dari bahagian tengah helaian yang dilipat hingga selesai dan
Menganyam
sampai ke bahagian tepi.

Pepeh (c) Melipat bahagian tepi anyaman untuk mematikannya.




Sisip (d) Lebihan jaluran disisip untuk mengelakkan anyaman dari terburai.


Kerat (e) Memotong lebihan jaluran agar nampak kemas dan cantik.




2. Lengkapkan proses penyediaan bilah anyaman di bawah ini.



Pemilihan daun Melayur Menjangka

(a) Pilih daun pandan (b) Daun tadi dilayur di (c) Daun dibelah
/ mengkuang yang atas bara api sehingga mengikut lebar
sederhana tua dan daun berwarna yang dikehendaki
membuang duri pada kekuningan. menggunakan alat
daun. jangka.







Menitik Merendam Menjemur daun


(d) Belantan kecil yang (e) Daun direndam di (f) Daun hendaklah
dilapik dengan dalam bekas berisi dijemur di tempat
sebatang kayu air selama tiga hari yang redup sehingga
digunakan untuk tiga malam untuk kering dan menjadi
melembutkan daun melunturkan warna putih.
mengkuang. hijau asli daun.





Kriteria Kejayaan: .............................................................................................
Saya berjaya:
• Mengaplikasikan pengetahuan dan kefahaman untuk membuat eksperimentasi serta penerokaan terhadap seni anyaman melalui penggunaan alatan,
bahan dan proses.


71 © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.





09 HYBRID PSV TG3.indd 71 04/10/2021 2:09 PM

Pendidikan Seni Visual Tingkatan 3 Tajuk 9
Modul
PBD SP 9.2.1, 9.3.1
PBD
PBD
C Berdasarkan carian di laman sesawang, cari satu subjek yang boleh dijadikan motif anyaman yang kreatif.
Nyatakan motif anyaman anda dan lakarkan motif anyaman tersebut. TP4 KBAT Mengaplikasi





Hasil carian di laman sesawang




Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.
Subjek pilihan: Shuriken (Senjata ninja)
















































Praktis PdPR Jawapan
GURU
GURU
GURU Tajuk 9 GURU Praktis PdPR
Tajuk 9

(Contoh jawapan)





Kriteria Kejayaan: .............................................................................................
Saya berjaya:
• Menganalisis dan memanipulasi hasil eksperimentasi serta penerokaan terhadap seni anyaman dalam penghasilan produk seni.


© Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. 72





09 HYBRID PSV TG3.indd 72 04/10/2021 2:09 PM

Pendidikan Seni Visual Tingkatan 3 Tajuk 9

Modul
PBD
PBD
PBD SP 9.2.1, 9.3.1
D Setelah motif siap dilakar di C, tunjukkan langkah-langkah cara menghasilkan anyaman tersebut.
TP5 KBAT Mencipta



Langkah-langkah cara menghasilkan anyaman


1 2 3


Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.











4 5 6















7 8 9














10

















(Contoh jawapan)







73 © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.





09 HYBRID PSV TG3.indd 73 04/10/2021 2:10 PM

Pendidikan Seni Visual Tingkatan 3 Tajuk 9
Modul
PBD SP 9.4.1, 9.4.2
PBD
PBD
E Berdasarkan hasil anyaman anda di D, buat apresiasi mengenai anyaman tersebut dengan menggunakan
Bahasa Seni Visual. TP5 TP6 KBAT Mencipta/Menganalisis











Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.





























Anyaman bermotifkan shuriken






Motif yang digunakan adalah merujuk kepada senjata ninja daripada kartun Jepun ‘Naruto’. Senjata

tersebut dipanggil ‘Shuriken’. Shuriken digunakan oleh ninja untuk mempertahankan diri. Shuriken

merupakan senjata bersaiz kecil tetapi tajam. Ninja akan melempar shuriken terhadap musuh yang
menyerang. Setelah motif siap, kertas warna yang hendak digunakan perlu mempunyai warna yang

berlainan supaya hasil anyaman shuriken ini akan kelihatan lebih menarik. Lipatan kertas anyaman

mestilah dibuat dengan kemas supaya hasil anyaman kukuh dan seimbang.


(Contoh jawapan)




Kriteria Kejayaan: .............................................................................................
Saya berjaya:
• Menzahirkan idea secara kreatif dan inovatif hasil daripada eksperimentasi serta penerokaan terhadap seni anyaman dalam penghasilan produk seni.
• Menghasilkan produk seni anyaman dengan menggunakan idea sendiri secara kreatif dan inovatif serta membuat apresiasi berpandukan Bahasa
Seni Visual.


© Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. 74





09 HYBRID PSV TG3.indd 74 04/10/2021 2:10 PM

Pendidikan Seni Visual Tingkatan 3 Tajuk 9

Modul
PBD SP 9.4.1
PBD
PBD
F Hasilkan satu lakaran proses untuk mencipta satu motif kelarai. TP5 TP6 KBAT Mencipta

Cadangan motif Lakaran idea 1










Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.






Lakaran idea 2 Lakaran idea 3


















Cadangan motif Motif kelarai pilihan



























(TERIMA JAWAPAN MURID YANG SESUAI)



Kriteria Kejayaan: .............................................................................................
Saya berjaya:
• Menzahirkan idea secara kreatif dan inovatif hasil daripada eksperimentasi serta penerokaan terhadap seni anyaman dalam penghasilan produk seni.
• Menghasilkan produk seni anyaman dengan menggunakan idea sendiri secara kreatif dan inovatif serta membuat apresiasi berpandukan Bahasa Seni
Visual.


75 © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.





09 HYBRID PSV TG3.indd 75 04/10/2021 2:10 PM

SUDUTPAK-21








AKTIVITI PAK-21 Presentations

Tajuk:

Menghasilkan anyaman sampul buku mengikut motif tertentu.


Objektif:
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.
Mengaplikasikan motif kepada bentuk anyaman sebenar di atas kertas warna.


Alat dan Bahan:
1. Kertas warna
2. Gunting
3. Gam

4. Pembaris


Langkah-langkah:
1. Bahagikan murid kepad dua orang setiap kumpulan.

2. Setiap kumpulan memilih motif yang dipersetujui dan memulakan proses menganyam.
3. Setelah siap, hasil kerja dipamerkan dan dilabel motif yang digunakan.
4. Hasil kerja hendaklah kemas dan menarik dari segi pemilihan warna.



Contoh sampul buku anyaman:






























Kuiz 9








© Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. 76





09 HYBRID PSV TG3.indd 76 04/10/2021 2:10 PM

Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.