Focus Sains KSSR 2019

PELANGI BESTSELLER

PELANGI

SAINS RESOS DIPGEITRACLUMA

• Suwaibatullaslamiah Jalaludin (Penulis Buku Teks) INFO VIDEO
• Mohamed Abaidi Mohamed Noh
www.pelangibooks.com/PelangiFrogPlay/home.html
Semak
> 27 600 Soalan di

KANDUNGAN

TAHUN 4 TEMA 3 SAINS FIZIKAL

TEMA 1 PENGENALAN KEPADA SAINS

UNIT 1 Kemahiran Saintifik 2 UNIT 6 Pengukuran 51
Praktis Berformat UPSR 1 14
Praktis Berformat UPSR 6 70
Peraturan Bilik Sains 16
UNIT 2 Praktis Berformat UPSR 2 19 TEMA 4 SAINS BAHAN

UNIT 7 Sifat Bahan 73
Praktis Berformat UPSR 7 88


TEMA 2 SAINS HAYAT UNIT 8 Pengaratan Bahan 90
Praktis Berformat UPSR 8 95
UNIT 3 Proses Hidup Manusia 20
Praktis Berformat UPSR 3 32
TEMA 5 BUMI DAN SAINS ANGKASA
Proses Hidup Haiwan 34
UNIT 4 Praktis Berformat UPSR 4 38 UNIT 9 Sistem Suria 97
Praktis Berformat UPSR 9 107
Proses Hidup Tumbuhan 41
Praktis Berformat UPSR 5 49
UNIT 5 TEMA 6 TEKNOLOGI DAN KEHIDUPAN
LESTARI

UNIT 10 Teknologi 110

Praktis Berformat UPSR 10 125

TAHUN 5 UNIT 4 Proses Hidup Tumbuhan 158
Praktis Berformat UPSR 4 166
TEMA 1 PENGENALAN KEPADA SAINS

UNIT 1 Kemahiran Saintifik 128 TEMA 3 SAINS FIZIKAL
Praktis Berformat UPSR 1 136
138
141
UNIT 2 Peraturan Bilik Sains UNIT 5 Tenaga 169
Praktis Berformat UPSR 2
Praktis Berformat UPSR 5 177

TEMA 2 SAINS HAYAT UNIT 6 Cahaya 179

Proses Hidup Haiwan 143 Praktis Berformat UPSR 6 190
Praktis Berformat UPSR 3 154
UNIT 3 UNIT 7 Elektrik 193



Praktis Berformat UPSR 7 205

v

UNIT 8 Haba 208 TEMA 5 BUMI DAN SAINS ANGKASA

Praktis Berformat UPSR 8 216 UNIT 11 Bumi, Bulan dan Matahari 242
Praktis Berformat UPSR 10 249
TEMA 4 SAINS BAHAN

UNIT 9 Jirim 219 TEMA 6 TEKNOLOGI DAN KEHIDUPAN
LESTARI
Praktis Berformat UPSR 9 231

UNIT 10 Asid dan Alkali 234 UNIT 12 Teknologi 252

Praktis Berformat UPSR 10 239 Praktis Berformat UPSR 12 260

TAHUN 6

TEMA 1 PENGENALAN KEPADA SAINS TEMA 4 SAINS BAHAN

UNIT 1 Kemahiran Saintifik 264 UNIT 8 Pengawetan Makanan 335
Praktis Berformat UPSR 1 269 Praktis Berformat UPSR 8 343
271 346
Peraturan Bilik Sains 275 Bahan Buangan 353
UNIT 2 Praktis Berformat UPSR 2 UNIT 9 Praktis Berformat UPSR 9



TEMA 2 SAINS HAYAT TEMA 5 BUMI DAN SAINS ANGKASA

UNIT 3 Mikroorganisma 277 UNIT 10 Gerhana 357

Praktis Berformat UPSR 3 287 Praktis Berformat UPSR 10 363

UNIT 4 Interaksi antara UNIT 11 Buruj 365
Hidupan 290
Praktis Berformat UPSR 11 368

UNIT 5 Praktis Berformat UPSR 4 301

Pemeliharaan dan TEMA 6 TEKNOLOGI DAN KEHIDUPAN
Pemuliharaan 304 LESTARI

Praktis Berformat UPSR 5 312 UNIT 12 Mesin 370

TEMA 3 SAINS FIZIKAL Praktis Berformat UPSR 12 379

UNIT 6 Daya 315 KERTAS MODEL UPSR 383
JAWAPAN 399
Praktis Berformat UPSR 6 326

UNIT 7 Kelajuan 329

Praktis Berformat UPSR 7 333

vi

UNIT 7 Kelajuan

Kelajuan ialah jarak yang Tahun 6
dilalui oleh sesuatu objek
dalam satu unit masa. Objek yang bergerak lebih
laju akan mengambil masa
Hubungan antara Kelajuan dengan Masa yang lebih singkat untuk
sampai ke destinasi daripada
A 30 minit objek yang bergerak lebih
perlahan untuk tiba ke
50 minit destinasi yang sama.
B
Objek yang bergerak lebih
Hubungan antara Kelajuan dengan Jarak laju akan bergerak lebih
laju daripada objek yang
Satu jam 150 km perlahan dalam tempoh
masa yang sama untuk
Satu jam 100 km sampai ke destinasi.

Mengira Kelajuan Kelajuan = Jarak
Dua jam Masa
Tiga jam
100 km Kereta A = 100 km Kereta B = 100 km
100 km 2 jam 3 jam
= 50 km/j = 33.3 km/j

8Unit   Sains UPSR  Unit 8  Pengawetan makanan 

Pengawetan Makanan

TEMA 4 : SAINS BAHAN

BAB

Selepas mempelajari bab ini, anda dapat...

• 8.1 Memahami tentang kerosakan makanan

PETA KONSEP

Ciri-ciri Kerosakan Makanan MAKANAN Kaedah Pengawetan Makanan

Berbau busuk Penjerukan Pendidihan
Bertukar warna Pengeringan
Pembungkusan
dan tekstur vakum Penyejukbekuan
Berlendir dan pendinginan
Berbuih Pemasinan
Rasa berubah Pelilinan
Berkulat Pengetinan dan
pembotolan Pempasteuran
Tahun
Penyalaian

6

• mikroorganisma
• pengawetan
• bakteria
• proses

335

  Sains UPSR  Unit 8  Pengawetan makanan (c)  Buah-buahan

8.1 Kerosakan Makanan • Lebam
• Berkulat
Ciri-ciri makanan yang rosak • Bau dan rasa yang
1. Makanan akan menjadi rosak atau busuk
tidak menyenangkan
selepas beberapa tempoh.
(d)  Ikan, daging, • Rasa tidak sedap
Roti yang telah rosak    ayam • Isi daging terbenam

2. Makanan yang telah rosak mempunyai (e)  Susu apabila ditekan
ciri-ciri seperti berikut: • Berubah warna
(a) Berbau busuk (f)  Makanan • Berlendir
(b) Bertukar warna dan tekstur   dalam tin • Berbau busuk
(c) Berlendir
(d) Berbuih • Berbau dan rasa
(e) Berkulat masam

3. Makanan yang berbeza menunjukkan • Berbuih atau berketul-
ciri-ciri yang berbeza apabila menjadi ketul
rosak. Berikut merupakan ciri-ciri yang
ditunjukkan oleh beberapa jenis makanan • Kotak susu
apabila rosak. mengembang

• Tin makanan
mengembang

• Makanan di dalam tin
berbau busuk

Punca kerosakan makanan

Jenis makanan Ciri-ciri apabila rosak 1. Makanan menjadi rosak akibat tindakan
(a)  Roti atau kuih mikroorganisma yang tumbuh dan
membiak pada bahan makanan.

2. Apabila mikroorganisma berjaya

• Berkulat memasuki sesuatu makanan,
• Bau dan rasa yang
mikroorganisma itu bertumbuh dan
tidak menyenangkan
makan daripada makanan tersebut.

Mikroorganisma menguraikan makanan

Tahun tersebut kepada bahan yang lebih ringkas

(b)  Sayur-sayuran dan proses ini dikenal sebagai pereputan.

6 • Kekuningan 3. Sesetengah penguraian makanan oleh
bakteria menyebabkan bau dan rasa
• Layu dan lembik yang tidak menyenangkan.
• Berair atau berlendir
4. Sesetengah bahan yang terhasil adalah
beracun. Perkara ini boleh menyebabkan
keracunan makanan apabila kita
mengambil makanan tersebut.

336

5. Tanda-tanda keracunan makanan adalah   Sains UPSR  Unit 8  Pengawetan makanan 
seperti sakit perut, muntah dan cirit-birit.
Terdapat juga keadaan yang mana 7. Mikroorganisma boleh hidup dengan baik
keracunan makanan boleh menyebabkan dalam keadaan yang lembap, panas dan
kematian. gelap.

6. Mikroorganisma memerlukan keadaan- 8. (a) Oleh itu makanan yang mempunyai
keadaan seperti berikut untuk hidup dan kandungan air yang tinggi seperti
bertumbuh: sayuran dan daging lebih mudah
(a) Air menjadi rosak. Makanan kering
(b) Udara seperti biskut, gula dan tepung lebih
(c) Nutrien (makanan) lambat rosak.
(d) Suhu sederhana
(e) Keasidan yang bersesuaian (b) Makanan yang disimpan pada
suhu bilik lebih cepat menjadi rosak
daripada makanan yang disimpan di
dalam peti sejuk.

MMaarrii SSiiaassaatt

Tujuan : Menyiasat kesan pertumbuhan mikroorganisma pada makanan

Pemboleh ubah:
(a)  Pemboleh ubah dimanipulasi: Tempat menyimpan makanan
(b)  Pemboleh ubah bergerak balas: Keadaan makanan selepas tiga hari
(c)  Pemboleh ubah dimalarkan: Jenis makanan

Hipotesis : Mikroorganisma hidup dan bertumbuh dengan baik dalam keadaan lembap dan
panas

Alat dan bahan: Dua gelas kosong, susu segar

Kaedah:

1. Susu segar dituang ke dalam kedua-dua gelas yang dilabelkan sebagai X dan Y.

2. Gelas X disimpan di dalam peti sejuk manakala gelas Y dibiarkan di atas meja.

3. Perubahan warna dan tekstur susu bagi kedua-dua gelas diperhatikan dan dicatatkan
selepas tiga hari.

Pemerhatian: X Y
Susu dalam gelas Masih elok Berketul-ketul dan masam
Keadaan susu selepas tiga hari

Inferens: Tahun
Susu dalam gelas Y rosak kerana mikroorganisma bertumbuh di dalam susu.
6
Kesimpulan:
Mikroorganisma boleh hidup dan bertumbuh pada suhu bilik

Kongsi Idea

Apakah tindakan kamu jika mendapati makanan yang kamu mahu makan telah rosak? Bincangkan.

337

  Sains UPSR  Unit 8  Pengawetan makanan

Pengawetan makanan

1. Pengawetan makanan melibatkan proses merawat makanan supaya makanan tersebut
boleh disimpan dalam jangka masa yang lama tanpa menjejaskan makanan.

2. Proses pengawetan makanan menghalang atau melambatkan pertumbuhan mikroorganisma
pada makanan. Hal ini dilakukan dengan membunuh mikroorganisma dalam makanan atau
menyediakan keadaan yang tidak sesuai untuk pertumbuhan mikroorganisma.

3. Kaedah-kaedah pengawetan makanan ditunjukkan dalam jadual di bawah.

Kaedah pengawetan Penerangan
Pengeringan
1. Pengeringan merupakan proses menyingkirkan air atau
Ikan yang dikeringkan lembapan daripada makanan. Mikroorganisma tidak dapat
Pendidihan tumbuh atau hidup apabila tiada air.

2. Makanan boleh dikeringkan melalui beberapa cara seperti
berikut:
(a) Pengeringan di bawah cahaya matahari seperti ikan, cili,
udang dan kismis.
(b) Memasak pada suhu yang tinggi seperti membakar roti dan
biskut di dalam ketuhar.
(c) Pendedahan makanan pada suhu yang tinggi untuk
menyejatkan lembapan seperti penghasilan serbuk susu dan
serbuk kopi.

1. Pendidihan menjadikan makanan lebih lembut. Suhu yang tinggi
semasa pendidihan membunuh mikroorganisma yang boleh
menyebabkan kerosakan makanan.

2. Kaedah ini adalah cara yang biasa digunakan untuk mengawet
makanan di rumah seperti menyediakan nasi, bubur, sup dan
pelbagai makanan lain.

Pembungkusan vakum 1. Melalui kaedah ini, makanan disimpan di dalam plastik kedap
udara. Kaedah ini dilakukan dengan mengeluarkan semua
udara di dalam plastik sebelum ditutup dengan kemas.

Tahun 2. Tanpa udara, mikroorganisma tidak boleh hidup dan membesar.
Oleh itu, makanan terhindar daripada menjadi rosak.

3. Pembungkusan vakum selalunya digunakan untuk menyimpan

6 makanan segar seperti sayur-sayuran, buah-buahan dan daging.
4. Kebaikan pembungkusan vakum ialah:

(a) Kesegaran makanan boleh bertahan dalam jangka masa

yang lama dan melambatkan proses buah-buahan menjadi

masak.

(b) Selamat dan tidak menggunakan sebarang bahan kimia.

338

  Sains UPSR  Unit 8  Pengawetan makanan 

Penyejukbekuan dan 1. Proses pendinginan melibatkan penyimpanan makanan pada
pendinginan suhu yang rendah (kurang dari 18ºC), di dalam peti sejuk.

Ruang penyejukbekuan 2. Hampir kesemua jenis makanan boleh diawet dengan cara
pendinginan termasuklah telur, sayur-sayuran, buah-buahan
Ruang pendinginan dan makanan yang sudah dimasak.

3. Pendinginan melambatkan pertumbuhan mikroorganisma
di dalam makanan tetapi tidak membunuh mikroorganisma.
Semakin rendah suhu makanan, semakin lambat pertumbuhan
mikroorganisma.

4. Penyejukbekuan ialah proses penyimpanan makanan pada
suhu yang sangat rendah dalam peti sejuk beku.

5. Makanan disimpan pada suhu di bawah takat beku (0°C). Oleh
itu, penyejukbekuan membenarkan makanan tahan lebih lama
berbanding dengan kaedah pendinginan.

6. Seperti proses pendinginan, proses penyejukbekuan tidak
membunuh mikroorganisma. Kaedah ini hanya melambatkan
proses pertumbuhan mikroorganisma dan lebih berkesan
berbanding pendinginan. Oleh itu, makanan beku harus dimasak
atau dimakan secepat mungkin setelah dicairkan.

7. Kebaikan penyejukbekuan ialah
(a) mengekalkan kesegaran, rasa dan perasa pada makanan.
(b) mengekalkan kebanyakan nutrien di dalam makanan.

8. Penyejukbekuan ialah cara yang terbaik untuk menyimpan
daging, ikan, ayam bebola ikan dan makanan yang telah
dimasak seperti piza segera dan lain-lain.

Pemasinan 1. Pemasinan adalah cara yang digunakan pada zaman dahulu
untuk mengawet makanan.

2. Pemasinan ialah proses menambah garam yang banyak ke
dalam makanan.

3. Garam akan menyingkirkan air daripada makanan. Oleh itu,
mikroorganisma tidak boleh bertumbuh.

4. Makanan yang diawet menggunakan kaedah ini boleh bertahan
lama kerana kelembapan disingkirkan daripada makanan.

5. Contoh makanan yang boleh dimasinkan adalah seperti ikan Tahun
masin, telur masin dan lobak masin.

6. Terdapat dua kaedah pemasinan iaitu 6

Telur masin dihasilkan (a) merendam makanan dalam air garam

dengan merendam telur itik (b) meletak garam yang banyak pada makanan
di dalam air garam
7. Pemasinan mengubah warna dan rasa makanan. Sebahagian
nutrien akan hilang semasa pemasinan.

339

  Sains UPSR  Unit 8  Pengawetan makanan

Penjerukan 1. Penjerukan ialah proses mengawet makanan dengan merendam
makanan di dalam cuka atau air yang mengandungi kandungan
garam atau gula yang tinggi.

2. Makanan yang boleh dijerukkan adalah seperti betik, buah pala,
bawang putih dan mangga.

3. Berikut merupakan langkah-langkah membuat jeruk mangga :

i-THINK Peta Air

Pelbagai jenis jeruk

Mangga muda Hirisan mangga Hirisan mangga
dipotong dicuci dan dituskan digaulkan dengan

garam

Selepas beberapa Mangga direndam di
jam, hirisan dalam larutan gula
atau garam yang
mangga dicuci dan
dituskan sekali lagi. pekat atau cuka
selama beberapa hari.

4. Bakteria dan fungi tidak boleh hidup dalam keadaan berasid,
sangat masin atau sangat manis. Oleh itu, jeruk boleh disimpan
dalam jangkamasa yang sangat lama tetapi rasanya berubah
dan kurang berkhasiat.

Pempasteuran 1. Pempasteuran ialah salah satu cara mengawet cecair

terutamanya susu.

2. Dalam proses ini, susu dipanaskan pada suhu antara 55ºC

hingga 70ºC selama 15 saat dan kemudiannya disejukkan serta

Tahun merta dan dibungkuskan.

3. Pempasteuran memusnahkan bakteria yang berbahaya tanpa

merosakkan rasa dan nilai nutrisi dalam makanan.

6 4. Walau bagaimanapun, pempasteuran tidak membunuh

kesemua mikroorganisma. Oleh itu, susu yang telah dipasteurkan

Susu yang dipasteurkan boleh bertahan dalam peti sejuk selama beberapa hari atau
minggu sahaja.

5. Selain susu, pempasteuran juga boleh digunakan untuk membuat
minuman yogurt, jus buah-buahan dan wain.

340

  Sains UPSR  Unit 8  Pengawetan makanan 

Pembotolan dan 1. Pembotolan dan pengetinan boleh digunakan untuk mengawet
pengetinan pelbagai jenis makanan termasuklah sup, sos, jem, daging,
buah-buahan dan produk tenusu.
Makanan dalam tin
2. Umumnya, pembotolan dan pengetinan melibatkan proses:
Makanan dalam botol (a) pensterilan yang mana makanan dipanaskan dengan suhu
yang tinggi untuk membunuh bakteria dan fungi,
(b) penyimpanan makanan di dalam bekas kedap udara bagi
menghalang mikroorganisma daripada masuk.

3. Pembotolan atau pengetinan merupakan kaedah yang popular
untuk mengawet makanan kerana
(a) murah,
(b) makanan adalah separuh masak atau masak sepenuhnya
dan sedia untuk dimakan
(c) makanan boleh disimpan di luar peti sejuk untuk tempoh
yang lama (kadangkala untuk beberapa tahun).

4. Walau bagaimanapun, disebabkan oleh suhu yang tinggi, kaedah
ini memusnahkan sebahagian nutrien di dalam makanan.

5. Secara umumnya, proses pembotolan dan pengetinan adalah

melibatkan langkah-langkah seperti berikut: i-THINK Peta Air

Beberapa jenis sos di dalam Makanan dikupas, Makanan Udara disingkirkan
balang dicuci, dipotong dan dimasukkan ke daripada tin atau
dimasak sehingga dalam tin atau botol botol dan ditutup
dan bahan perasa dengan segera.
separuh masak.
ditambah.

Air Tahun
sejuk

Tin atau botol Tin atau botol Tin atau botol 6
dipanaskan pada disejukkan dengan dilabel dan
suhu yang tinggi serta merta untuk dibungkus bagi
untuk membunuh tujuan pengiriman
mengelakkan atau pemasaran.
bakteria. terlebih masak.

341

  Sains UPSR  Unit 8  Pengawetan makanan

Penyalaian 1. Penyalaian ialah proses mengeringkan makanan dengan asap
Itik salai daripada kayu yang membara dalam tempoh yang lama.

2. Haba daripada penyalaian membantu membunuh atau
melambatkan pertumbuhan mikroorganisma.

3. Kaedah ini juga memberikan warna dan rasa yang istimewa
kepada makanan.

4. Contoh makanan yang diawet melalui kaedah penyalaian ialah
itik salai, daging salai dan pisang salai.

Pelilinan 1. Pelilinan ialah proses menyalut buah-buahan atau sayuran-
sayuran dengan lapisan lilin yang nipis.

2. Pelilinan membantu dalam mengekalkan kelembapan dan
menampakkan permukaan yang berkilat pada buah-buahan.

3. Proses ini juga menghalang pertumbuhan fungi dan
melambatkan buahan-buahan daripada menjadi lebam.

Buah-buahan boleh diawet 4. Lilin yang disalut pada buah-buahan atau sayur-sayuran
biasanya diperbuat daripada sumber semula jadi seperti
menggunakan kaedah
tumbuhan dan lilin lebah.
pelilinan

FKAOKNGTSAI FKAOKNGTSAI

Pelilinan juga digunakan untuk Pengeringan sejuk beku merupakan kaedah
menampakkan permukaan yang berkilat terkini untuk mengeringkan makanan. Air
pada coklat. Lilin lebah digunakan sebagai di dalam makanan disingkirkan dengan
penyalut yang melindungi keju yang bersaiz meletakkan makanan dalam keadaan beku,
besar. dalam kebuk vakum. Kaedah ini adalah
mahal dan digunakan untuk menghasilkan
UPSR kopi segera dan juga campuran sup
kering.
Kaedah Apa yang disingkirkan
daripada makanan Kongsi Idea
Tahun
Pengeringan Air dan lembapan Makanan beku seperti kuih beku, daging dan
ikan perlu dimasak atau dimakan segera
6 Pembungkusan Udara selepas dicairkan. Mengapa?
vakum

Pemasinan Air dan lembapan

Penyalaian Air dan lembapan

342

Kepentingan pengawetan makanan   Sains UPSR  Unit 8  Pengawetan makanan 

1. Pengawetan makanan memainkan (c) Pengawetan makanan boleh
peranan yang penting dalam kehidupan mengelakkan pembaziran makanan.
manusia. Sebagai contoh, baki makanan boleh
disimpan di dalam peti sejuk untuk
2. Pengawetan makanan dilakukan dimakan seterusnya. Tanpa kaedah
bertujuan untuk menghalang atau pengawetan makanan, buah-buahan
melambatkan proses pertumbuhan segar dan sayur-sayuran harus
mikroorganisma supaya makanan boleh dimakan segera setelah dituai. Jika
disimpan lebih lama. tidak, makanan akan rosak dalam
hanya beberapa hari dan harus
3. Berikut ialah beberapa kepentingan dibuang.
teknologi pengawetan makanan:
(a) Pengawetan makanan membolehkan (d) Pengawetan makanan memudahkan
kita menyimpan makanan dalam proses untuk mengangkut dan
tempoh yang lama. Buah-buahan mengeksport makanan. Oleh sebab
bermusim boleh dinikmati sepanjang makanan boleh disimpan lebih lama,
tahun kerana boleh disimpan dalam makanan dari suatu negara boleh
tempoh yang lama. dihantar ke suatu negara yang lain.
(b) Pengawetan makanan memudahkan
kita menyimpan makanan. Sebagai Praktis Formatif 8.1
contoh, susu bayi boleh disimpan
sebagai serbuk susu. Perkara ini 1. Mengapakah makanan perlu diawet?
memudahkan para ibu untuk memberi
susu kepada anak-anak pada bila- 2. Berikan tiga kebaikan mengawet makanan.
bila masa dan di mana-mana sahaja.
3. Bagaimanakah pengawetan makanan
membuatkan makanan boleh tahan lama?

4. Berikan tiga cara mengawet makanan
yang tidak memusnahkan nutrien dalam
makanan.

Praktis Berformat UPSR 8

S Ooalan bjektif 2. Rajah 1 menunjukkan sejenis mikroorganisma.

1. Amin membeli sebungkus makanan. Apabila Tahun
dia membuka bungkusan makanan tersebut,
dia mendapati makanan itu telah berbau Rajah 1 6
masam. Apakah tindakan yang perlu Amin
lakukan? Di manakah mikroorganisma ini boleh dijumpai?
A Terus makan makanan tersebut A Pada roti yang rosak
B Membuang makanan tersebut B Pada daging yang busuk
C Memberi makanan tersebut kepada C Di dalam air longkang
kucing D Pada susu yang masam
D Menyimpan makanan tersebut dalam peti
sejuk

343

  Sains UPSR  Unit 8  Pengawetan makanan

3. Rajah 2 menunjukkan satu kaedah A yang masih elok
B yang patut dimasak
UPSR pengawetan makanan. C yang sudah rosak
D yang perlu dibeli
2017
7. Antara pasangan kaedah pengawetan
makanan dan bahan yang disingkirkan
berikut, yang manakah benar?

Kaedah Bahan yang
Rajah 2 disingkirkan
A Pelilinan
Mengapakah kaedah ini dapat menjadikan B Pengeringan Udara
makanan tahan lebih lama? C Pemasinan
A Mikroorganisma tidak dapat hidup tanpa D Penyalaian Air
udara.
B Mikroorganisma tidak dapat hidup tanpa Air dan udara
makanan.
C Mikroorganisma tidak dapat hidup tanpa Udara
cahaya.
D Mikroorganisma tidak dapat hidup tanpa air. 8. Maklumat berikut menerangkan tentang suatu
kaedah pengawetan makanan.
4. Apakah kesan yang mungkin berlaku akibat
memakan makanan yang telah rosak? • mengekalkan kesegaran buah
A Sakit perut • melambatkan buah menjadi masak
B Selesema dan batuk • tidak memusnahkan nutrien dalam buah
C Tidur tidak lena
D Berat badan bertambah Apakah kaedah pengawetan ini?
A Pengeringan
5. Rajah 3 menunjukkan dua jenis bahan makanan. B Penyalaian
C Pengetinan
UPSR D Pembungkusan vakum

2017 9. Makanan yang direndam di dalam larutan
cuka boleh bertahan lama kerana
T U A ketiadaan udara
B keadaan yang berasid
Rajah 3 C suhu yang rendah
D kehadiran air
Antara berikut, yang manakah kaedah yang
sesuai untuk mengawet jenis makanan 10. Peti sejuk di rumah kamu sudah rosak. Apakah
tersebut agar tahan lebih lama? cara yang boleh kamu lakukan untuk mengawet
makanan yang tidak habis dimakan pada hari
TU itu supaya kamu boleh memakannya pada
hari berikutnya? KBAT Menilai
A Pengeringan Penyejukbekuan A Menjemur di bawah cahaya matahari
B Menyimpan dalam bekas tertutup
B Pembotolan Penyejukbekuan C Memanaskan makanan tersebut sebelum
disimpan
Tahun C Pembekuan Pendinginan D Membalutnya di dalam kertas aluminium

D Pengetinan Penjerukkan 11. Aqila mendapati bahawa roti yang dibeli
olehnya di kedai runcit telah rosak. Bagaimana
6 6. Rasa masam, Aqila mengetahui yang roti itu telah rosak?
berbau dan A Roti itu berbuih
berubah rasa B Roti itu berbau busuk
C Roti itu menjadi lembik
Pernyataan di atas merujuk kepada ciri-ciri D Roti itu mempunyai bintik-bintik hitam di
makanan atasnya

344

  Sains UPSR  Unit 8  Pengawetan makanan 

S Soalan ubjektif

1. Rajah 1 menunjukkan keadaan roti yang ditinggalkan selama dua hari di atas meja.
(a) Tandakan (✓) bagi roti yang masih boleh dimakan.

X Y
Rajah 1
[1 markah]
(b) Berikan satu inferens berdasarkan pilihan makanan kamu itu.

[1 markah]

(c) Berikan dua ciri yang terdapat pada makanan yang telah rosak.

[2 markah]

Makanan yang disimpan di dalam peti sejuk akan tahan lebih lama.
(d) Berdasarkan pernyataan di atas, nyatakan hubungkait yang sesuai.

[1 markah]

2. Jadual 2 menunjukkan tiga kaedah makanan X diawet dan tempoh ketahanan makanan X tersebut.

Kaedah pengawetan Pendinginan Pengetinan Penyejukbekuan
3 tahun
Tempoh ketahanan makanan 2 minggu 2 tahun

Jadual 2
(a) Apakah pola perubahan bagi tempoh ketahanan makanan.

(b) Nyatakan pemboleh ubah berikut: [1 markah] Tahun
[2 markah]
(i) Pemboleh ubah dimanipulasi:

(ii) Pemboleh ubah bergerak balas:

(c) Apakah kesimpulan yang dapat dibuat berdasarkan keputusan penyiasatan ini?

[1 markah] 6

(d) Sekumpulan murid telah menggunakan kaedah penjerukan bagi mengawet pisang. Mereka
mendapati buah pisang telah lembik dan hancur selepas tiga minggu. Mengapakah hal ini
berlaku? KBAT Menilai

[1 markah]

345

TAHUN 4 (b) Kain kapas yang mempunyai berat 2. Makan
30 g paling banyak menyerap air 3. Menghadap mulut tabung uji
TEMA 1: PENGENALAN KEPADA kerana kain itu paling tebal.
SAINS semasa pemanasan
(c) 1. Berat kain kapas (b) Mendatangkan mudarat dan
UNIT 2. Isi padu air yang diserap
(d) 10 ml berbahaya
1 Kemahiran Saintifik (e) Semakin bertambah berat kain (c) Segera melaporkannya kepada

Praktis Formatif 1.1 kapas, semakin bertambah isi guru
padu air yang diserap.
1. Memerhati, mengelas, TEMA 2: SAINS HAYAT
mengukur menggunakan UNIT
nombor, membuat inferens, UNIT
meramal, berkomunikasi, 2 Peraturan Bilik Sains
menggunakan perhubungan 3 Proses Hidup Manusia
ruang dan masa, mentafsir
data, mendefinisi secara Kongsi Idea Kongsi Idea
operasi, mengawal pemboleh
ubah, membuat hipotesis dan (a) Laporkan kepada guru Untuk kesihatan tubuh badan
mengeksperimen. (b) Tutup suis kipas
(c) Tegur dan suruh dia berhenti Praktis Formatif 3.1
2. (a) Berkomunikasi
(b) Membuat hipotesis makan 1. Hidung, trakea dan peparu
2. Semasa menarik nafas, dada
Praktis Formatif 1.2 Kongsi Idea
naik dan mengembang.
1. • Guna dan kendali peralatan Boleh menyebabkan kerosakan dan Semasa menghembus nafas,
dan bahan sains dengan kemalangan serta memudaratkan
betul kesihatan. dada turun dan mengempis.

• Kendali eksperimen dengan Kongsi Idea
betul dan cermat
Praktis Formatif 2.1 Makanan yang seimbang dapat
• Lakar spesimen, peralatan membekalkan nutrien yang diperlukan
dan bahan sains dengan 1. • Masuk dengan kebenaran oleh sistem pencernaan manusia.
tepat
guru Praktis Formatif 3.2
• Bersih peralatan sains
dengan cara yang betul • Ikut setiap arahan guru

• Simpan peralatan dan bahan • Laporkan semua kemalangan, 1. Proses menyingkirkan bahan
sains dengan betul dan buangan daripada badan.
selamat kecederaan dan kerosakan

2. (a) Lakar spesimen, peralatan dengan segera 2. Karbon dioksida, air kencing,
dan bahan sains dengan wap air dan peluh.
tepat • Bersih dan kemaskan bilik

(b) Simpan peralatan dan bahan sains selepas aktiviti 3. Proses menyingkirkan sisa
sains dengan betul dan makanan yang tidak tercerna
selamat • Buang sampah ke dalam
daripada badan.
bakul sampah yang

disediakan 4. • Mengekalkan kesihatan

• Susun semula kerusi sebelum • Mengekalkan kepekatan

keluar darah dalam badan manusia

2. • Makan dan minum • Mengawal suhu badan
• Membawa peralatan atau
manusia
bahan keluar
Praktis Berformat UPSR 1 • Berlari, bermain dan bergurau Kongsi Idea

senda Deria dapat melindungi diri kita
daripada bahaya.
S Ooalan bjektif 4. D 5. D 3. Untuk memastikan keselamatan
diri sendiri, rakan dan juga guru Praktis Formatif 3.3
1. B 2. B 3. D
6. D 7. B 8. C Praktis Berformat UPSR 2 1. Mata, hidung, telinga, lidah dan
4. C kulit
S Soalan ubjektif S Ooalan bjektif
2. Cahaya, bau, bunyi, rasa dan
(a) Menyiasat hubungan antara berat 1. D 2. A 3. C sentuhan
kain kapas dengan isi padu air
yang diserap S Soalan ubjektif 3. Untuk melindungi diri daripada
bahaya
(a) 1. Berlari

399

  Sains UPSR  Jawapan

Praktis Formatif 3.4 (b) (i) Lipas Y Praktis Formatif 6.1
(ii) Lipas Y tidak dapat bernafas
Warna kulit, keadaan rambut dan 1. Panjang ialah jarak di antara dua
rupa paras. kerana organ pernafasan titik.
yang berada di bahagian
Praktis Formatif 3.5 abdomen dipenuhi air. 2. Hasta, depa, jengkal dan tapak
(c) Berudu bernafas melalui insang 3. Pembaris dan pita pengukur
1. • Merokok dan tinggal di dalam air. Jika tiada 4. mm, cm, m dan km
• Makan makanan yang tidak air, berudu akan mati.
Praktis Formatif 6.2
seimbang UNIT
• Menghidu gam 1. Luas ialah besarnya sesuatu
• Menyalahgunakan dadah 5 Proses Hidup Tumbuhan permukaan.
• Minum minuman beralkohol
2. • Masalah sosial Praktis Formatif 5.1 2. • Menggunakan kertas petak
• Ketagihan • Menggunakan rumus
• Kanser peparu 1. Cahaya matahari, air, graviti dan
• Jenayah sentuhan Kongsi Idea

Praktis Formatif 3.6 2. Pucuk, batang, daun Kotak B. Menggunakan
3. air, graviti panjang × lebar × tinggi.
1. • Melakukan senaman 4. cahaya matahari rumus
5. Pokok semalu, pokok periuk Praktis Formatif 6.3
• Makan makanan seimbang
kera
• Beriadah bersama keluarga Praktis Formatif 5.2

dan rakan 1. Fotosintesis
2. Karbon dioksida, cahaya
2. • Sebagai penghargaan 1. Isi padu ialah besarnya sesuatu
matahari, klorofil dan air ruang.
kepada diri sendiri 3. Semua hidupan mati
2. cm3 dan m3
• Untuk kesejahteraan hidup 3. 48 cm3

Praktis Berformat UPSR 3

S Ooalan bjektif Kongsi Idea

1. B 2. C 3. B 4. C 5. C Praktis Berformat UPSR Menggunakan silinder penyukat.
6. D 7. A 8. B 9. B Caranya:
5

S Soalan ubjektif S Ooalan bjektif 5. C 1. Letak silinder penyukat di atas
permukaan rata.
(a) 1. Bilangan pesakit kanser 1. C 2. C 3. B 4. D
peparu 6. A 7. D 8. A 9. A 2. Tuang air dari botol A ke dalam
silinder penyukat itu.
2. Tahun S Soalan ubjektif
(b) Meningkat, menurun, meningkat 3. Ambil bacaan dengan
(c) (i) 10 / menurun (a) (i) Pokok P tumbuh subur
(ii) Pesakit mendapat kanser kerana dapat menjalankan kedudukan mata selari dengan
fotosintesis manakala pokok
peparu berkemungkinan Q layu kerana tidak dapat meniskus air di dalam silinder
daripada udara yang menjalankan fotosintesis.
tercemar sahaja. penyukat.
(ii) Pokok P mendapat air yang
UNIT cukup manakala pokok Q 4. Ulang langkah 1 hingga 3 untuk
tidak mendapat air yang mengetahui isi padu air di dalam
4 Proses Hidup Haiwan cukup. botol B.

Praktis Formatif 4.1 (b) Kehadiran air: Pemboleh ubah Praktis Formatif 6.4
dimanipulasi
1. Penyu dan paus 1. 15 gelas air
2. Burung dan gajah Jenis pokok: Pemboleh ubah 2. Penutup botol
3. Udang dan ketam dimalarkan 3. ml, l, cm3, m3
4. Cacing dan lintah
5. Organ pernafasan belalang (c) Anak pokok itu layu. Praktis Formatif 6.5
(d) Tumbuhan boleh membuat
berada di abdomen bukan di 1. Isikan air separuh penuh di
kepala makanan sendiri melalui proses dalam silinder penyukat.
fotosintesis.
2. Ambil bacaan awal air itu.
Praktis Berformat UPSR 4 TEMA 3: SAINS FIZIKAL
3. Masukkan objek ke dalam air
S Ooalan bjektif UNIT dan catatkan bacaan akhir.

1. B 2. D 3. C 4. C 5. D 6 Pengukuran 4. Isi padu objek = bacaan akhir –
6. B 7. D 8. A 9. D 10. B bacaan awal
Kongsi Idea
S Soalan ubjektif
Pensel, kapur tulis dan benang
(a) Cacing

400

  Sains UPSR  Jawapan 

Kongsi Idea TEMA 4: SAINS BAHAN CPraabktaisrFaonrmKaBtiAf 1T

Neraca mampatan. Berat UNIT 1. Pelampung digunakan untuk
mengelak daripada lemas.
Praktis Formatif 6.6 7 Sifat Bahan
UNIT
1. Jisim ialah kuantiti jirim dalam Kongsi Idea
sesuatu objek. 8 Pengaratan Bahan
Getah bersifat kenyal dan kalis air.
2. mg, g dan kg Sifat kenyal getah membolehkan Kongsi Idea
3. Neraca tuas dan neraca tiga sarung tangan dipakai kemas.
Kapas besi menjadi berat kerana
palang Praktis Formatif 7.1 berkarat.

Kongsi Idea 1. Kasut kulit, selendang sutera Praktis Formatif 8.1
dan tali pinggang kulit
8760 jam 1. Paku besi, pagar besi, tin, paku
2. (a) Kain sintetik dan jarum
Praktis Formatif 6.7 (b) Plastik
1. Masa ialah tempoh antara dua 2. Pensel, buku, pembaris plastik,
Kongsi Idea komputer dan tilam
ketika.
Spring mempunyai sifat kekenyalan 3. Perang kemerah-merahan
2. Jam matahari, jam pasir dan jam kerana lingkarannya.
lilin 4. Besi bertindak balas dengan
Praktis Formatif 7.2 udara dan air.
3. Minit
Praktis Formatif 6.9 1. Mengelap dan menyerap air. 5. Mengecat, menyadur dan
Ya kerana badan akan sentiasa menyalut.
1. • Tukang jahit menggunakan dalam keadaan kering.
6. Menyadur tin itu dengan timah
pita pengukur untuk 2. Bahan yang akan kembali ke
bentuk asal apabila daya yang
mengukur badan pelanggan. dikenakan padanya dilepaskan.

• Peniaga menggunakan 3. Besi dan keluli Praktis Berformat UPSR 8

neraca mampatan untuk 4. • Lut sinar – sifat bahan yang S Ooalan bjektif
membenarkan semua cahaya
menimbang barang jualan. melaluinya 1. B 2. C 3. A 4. B 5. B
6. C 7. D 8. C
• Guru sukan menggunakan • Lut cahaya – sifat bahan yang
membenarkan sebahagian
jam randik untuk merekod cahaya melaluinya

masa larian murid di padang. • Legap – sifat bahan yang S Soalan ubjektif
tidak membenarkan sebarang
2. Data yang diperoleh lebih tepat cahaya melaluinya (a) Paku besi Keadaan paku
W Tidak berkarat
Praktis Berformat UPSR 6 X Berkarat

S Ooalan bjektif

1. D 2. C 3. D 4. A 5. A Praktis Berformat UPSR 7 (b) Paku W tidak bertindak balas
6. B 7. C 8. D 9. B 10. B dengan udara dan air.
1 1. C 12. B 13. D 14. B S Ooalan bjektif
(c) Sapu dengan minyak
S Soalan ubjektif 1. C 2. C 3. B 4. A 5. D (d) Semakin kerap pintu pagar besi
6. D 7. C 8. B 9. A 10. C
(a) Untuk menyiasat hubungan dicat, semakin tahan lama pintu
antara kaedah pengukuran dan S Soalan ubjektif pagar itu.
kiraan panjang gelanggang
(a) Gelas pecah manakala kole tidak TEMA 5: BUMI DAN SAINS
(b) (i) Kaedah pengukuran pecah ANGKASA
(ii) Panjang gelanggang
(c) Panjang anggota badan manusia (b) Gelas pecah kerana diperbuat UNIT
daripada kaca yang mudah
berbeza pecah manakala kole tidak 9 Sistem Suria
(d) 10 m / s pecah kerana diperbuat daripada
plastik. Praktis Formatif 9.1
CPraabktaisrFaonrmKaBtiAf 1T
(c) 1. Jenis bekas minuman 1. Matahari, planet, komet,
1. Gunakan tali dan pembaris. Ukur 2. Keadaan bekas minuman asteroid, meteoroid dan satelit
badan dengan tali. Kemudian selepas dijatuhkan semula jadi
gunakan pembaris untuk
mendapatkan ukuran. (d) Kole itu digunakan di kantin 2. Lapan
kerana murah dan tahan lasak.

401

  Sains UPSR  Jawapan TEMA 6: TEKNOLOGI DAN (ii) Keluasan sawah padi
KEHIDUPAN LESTARI (c) Jika saiz jentera penuai
3. • Asteroid – batuan logam yang
berada dalam lingkaran di UNIT bertambah, maka masa yang
antara orbit Marikh dan orbit diambil untuk menuai suatu
Musytari 10 Teknologi sawah padi akan berkurangan.

• Meteoroid – ketulan batu dan Praktis Formatif 10.1 CPraabktaisrFaonrmKaBtiAf 1T
logam yang terapung dan
beredar di angkasa lepas 1. • mata – melihat 1. Jawapan murid.
• hidung – menghidu
• Komet – campuran gas • lidah – merasa TAHUN 5
beku, batuan dan debu yang • telinga – mendengar
bersinar dan membentuk ekor • kulit – menyentuh dan merasa TEMA 1: PENGENALAN KEPADA
apabila berada dekat dengan SAINS
Matahari 2. Eskalator, kren dan kereta
UNIT
4. Neptun 3. Mikroskop, kanta pembesar dan
teleskop 1 Kemahiran Saintifik
5. Musytari
Praktis Formatif 10.2 Praktis Formatif 1.1
Kongsi Idea
(a) Pemboleh ubah dimalarkan:
Kira-kira 1,000,000 (1 juta) 1. Menggunakan asap atau paluan Bilangan mentol
Praktis Formatif 9.2 gendang
Pemboleh ubah dimanipulasi:
1. (a)  100:1  (b)  400:1  (c)  4:1 2. Menunggang haiwan seperti Bilangan sel kering
kuda dan gajah
2. 400:1 Pemboleh ubah bergerak balas:
3. Jumlah pengeluaran tidak Kecerahan mentol
3. • Mempunyai suhu yang sesuai dapat menampung permintaan
• Mempunyai udara yang penduduk yang ramai. (b) Semakin banyak sel kering yang
dipasang dalam satu litar, semakin
mencukupi Praktis Formatif 10.3 cerah mentol.
• Mempunyai air yang banyak
1. • Meningkatkan kualiti (c) Mentol, sel kering, wayar, suis
Praktis Berformat UPSR 9 kesihatan (d) Kaedah:

S Ooalan bjektif • Dapat mengenal pasti jenis • Litar disediakan seperti di
penyakit dengan cepat bawah.
1. C 2. D 3. C 4. D 5. B
6. A 7. A 8. A 9. B 10. C • Dapat menghasilkan ubatan Sel kering
dan rawatan dengan segera
S Soalan ubjektif Suis Mentol
• Dapat memanjangkan jangka
(a) X hayat hidup
(b)
2. Pengangguran, jenayah,
Matahari P R peperangan dan pencemaran • Suis ditutup dan kecerahan
Q S alam sekitar mentol diperhatikan.

(c) Tempoh peredaran lengkap planet 3. Telefon pintar membantu • Satu lagi sel kering ditambah
P lebih cepat daripada planet Q, manusia saling berhubung serta pada litar itu dan suis ditutup.
R dan S kerana saiz orbit planet memperoleh maklumat dengan
P lebih kecil daripada saiz orbit pantas dan mudah. • Kecerahan mentol diperhatikan.
planet Q, R dan S.
4. Sumber alam yang digunakan, (e) Bilangan Kecerahan
(d) Semakin besar saiz orbit planet, fungsi dan kegunaan, serta sel kering mentol
semakin lama tempoh peredaran kebaikan dan keburukan
planet itu mengelilingi Matahari. teknologi itu. 1 Malap

Praktis Berformat UPSR 10 2 Cerah

S Ooalan bjektif Kesimpulan: Semakin banyak
sel kering dalam litar elektrik,
1. D 2. D 3. C 4. A 5. C semakin cerah nyalaan mentol.
6. A 7. A 8. C 9. C 10. B
CPraabktaisrFaonrmKaBtiAf 1T
S Soalan ubjektif Praktis Formatif 1.2
1. Tidak. Semua hidupan akan mati
kesejukan dan tidak mendapat (a) (i) Jentera penuai Y 1, 3, 4
cahaya matahari yang cukup. (ii) Jentera penuai Y lebih besar,
Praktis Berformat UPSR 1
jadi boleh menyiapkan kerja
dengan lebih cepat. S Ooalan bjektif
(b) (i) Saiz jentera penuai
1. B 2. D 3. D 4. A 5. B

402

  Sains UPSR  Jawapan 

S Soalan ubjektif penting kerana setiap hidupan UNIT
sentiasa berkaitan antara satu
(a) Nyalaan mentol di litar A lebih sama lain. 4 Proses Hidup Tumbuhan
cerah berbanding litar B.
2. bertelur, melahirkan anak Kongsi Idea
(b) Bilangan sel kering: Pemboleh
ubah dimanipulasi 3. Menimbus telur di dalam pasir Supaya salji tidak terkumpul pada
dahan pokok pain
Bilangan mentol : Pemboleh ubah Praktis Formatif 3.4
dimalarkan Praktis Formatif 4.1
( a) (i) Rumpai air → Berudu → Ikan
(c) Sel kering kecil 1. (a) Mempunyai duri
(d) i. Tenaga elektrik ↓ (b) Menggulungkan daun
ii. Tenaga haba (c) Mengeluarkan getah
Burung raja udang ← bIekasanr
UNIT 2. Pokok M : Kawasan angin kuat
(ii) Rumpai air → kIkeacnil Pokok N: Kawasan yang panas/
2 Peraturan Bilik Sains ↓
padang pasir

Kongsi Idea Burung raja udang ← bIekasanr Kongsi Idea

Laporkan kepada guru (iii)  Rumpai air → Berudu Melalui air
↓
Praktis Formatif 2.1 Praktis Formatif 4.2
1. ✓ 2. ✗ 3. ✓ 4. ✓ 5. ✓
6. ✓ 7. ✗ Burung raja udang ← bIekasanr 1. Air, angin, haiwan, mekanisme
letupan

Praktis Berformat UPSR 2 (iv) Rumpai air → Ikan kecil 2. Tumbuhan akan pupus

S Ooalan bjektif ↓ 3. (a) Haiwan (b) Haiwan

1. B 2. A 3. B 4. D 5. C Burung raja udang (c) Air (d) Angin
6. B
(b) Bertambah, kerana tiada burung (e) Haiwan

raja udang yang menjadi

S Soalan ubjektif pemangsanya Praktis Formatif 4.3

(a) (i) Aliesa (c) Rumpai air Spesies tumbuhan akan berkurang,
(ii) Dia membuang bahan yang menjadikan hidupan lain juga
Praktis Berformat UPSR 3 berkurang kerana hidupan lain banyak
terbakar ke dalam bakul bergantung kepada tumbuhan untuk
sampah S Ooalan bjektif hidup.
(b) (i) Menjejaskan kesihatan jika
termakan atau terminum 1. C 2. C 3. B 4. D 5. A Praktis Berformat UPSR 4
bahan berbahaya 6. C 7. D 8. B 9. B 10. C
(ii) Menyebabkan kecederaan 11. B 12. C 13. A 14. C 15. A
jika terjatuh atau terlanggar
murid lain dan peralatan S Soalan ubjektif S Ooalan bjektif
dalam bilik sains
1. (a) (i) Beranak 1. C 2. B 3. B 4. A 5. C

(ii) Itik (terima mana-mana 6. C 7. B 8. C 9. A 10. A
jawapan sesuai)
TEMA 2: SAINS HAYAT 11. B 12. B
(b) (i) Harimau akan mengalami
UNIT kepupusan S Soalan ubjektif

3 Proses Hidup Haiwan (ii) Dinosour/dodo/harimau (a) (i) teratai
(ii) kiambang
Kongsi Idea (terima mana-mana (iii) durian
(iv) mangga
Melilit badan mangsa sehingga mati jawapan sesuai)
(b) Supaya spesies tumbuhan
Praktis Formatif 3.1 2. (a) Sawah padi ular dapat disebarkan
(b) Padi tikus
1. Semua haiwan ini mengeluarkan (c) (i) ringan
bisa atau sengat (ii) bersayap

2. P : Kawasan sejuk helang (d) Mekanisma letupan
Q: Kawasan panas
burung pipit CPraabktaisrFaonrmKaBtiAf 1T
Praktis Formatif 3.2
(c) Helang: Berkurang 1. Pokok kelapa tumbuh di kawasan
Jawapan murid Sebab: Semua haiwan tiada berangin, daun berpecah-pecah
Praktis Formatif 3.3 dapat mengurangkan rintangan
makanan / haiwan angin.
1. Kemandirian spesies sangat berhijrah ke habitat
lain

403

  Sains UPSR  Jawapan S Soalan ubjektif (c) Bahan yang tidak

2. Tidak. Cuaca panas boleh (a) (i) Boleh dijana semula membenarkan cahaya
menyejatkan air di dalam (ii) Tidak mencemar alam
tumbuhan tetapi terdapat melaluinya
tumbuhan yang tahan panas sekitar
seperti pokok kaktus. (b) Penggunaan tenaga suria untuk (d) (i) Buku / Pemadam

3. Biji benih yang dihanyutkan oleh kegunaan di rumah – untuk alat (ii) Tayar / Baju (mana-mana
air akan membawanya lebih jauh. pemanas air
(c) (i) Petroleum jawapan yang sesuai)
TEMA 3: SAINS FIZIKAL (ii) Petroleum merupakan sumber
2. (a) Kerajang aluminium
UNIT yang tidak boleh dibaharui dan (b) (i) Berkilat
akan habis. Oleh itu, sumber
5 Tenaga tenaga ini perlu digunakan (ii) Rata
secara berhemah.
Kongsi Idea (c) Dalam penyiasatan 2,
UNIT cahaya dihalang oleh salur
Mentol Wayar yang bengkok.
6 Cahaya
Kuprum UNIT
Praktis Formatif 6.1
Zink Lemon 7 Elektrik
Kongsi Idea 1. (i) Jarak di antara sumber
cahaya dengan objek Praktis Formatif 7.1
Batang aiskrim
(ii) Jarak antara objek dengan 1. Hidroelektrik
Paku tekan skrin 2. (a) Dinamo
Botol plastik
2. Semakin besar (b) Hidroelektrik
Praktis Formatif 5.1 (c) Sel suria
Praktis Formatif 6.2 (d) Sel kering

1. Kongsi Idea

2. Litar selari kerana jika satu mentol
terbakar, mentol yang lain masih
boleh menyala.

Praktis Formatif 7.2

1. (a)

1. (a) Matahari
(b) Makanan / bateri

(c) Bateri / nuklear / ombak / air

2. (a) Tenaga keupayaan 3. (b)
(b) Tenaga kinetik
2. Laluan bagi tenaga elektrik
(c) Tenaga kimia 3.

3. (a) Tenaga → Tenaga + Tenaga
kimia kinetik bunyi

(b) Tenaga → Tenaga + Tenaga Praktis Formatif 6.3
kimia cahaya haba
1. Pembiasan cahaya
Praktis Formatif 5.2 2. Pensel dalam gelas yang berisi

1. Tenaga yang boleh dibaharui: air kelihatan bengkok
Ombak, angin, solar
Praktis Berformat UPSR 6
Tenaga yang tidak boleh
dibaharui: Petroleum, arang batu S Ooalan bjektif Kongsi Idea

2. Kurangkan penggunaan sumber 1. B 2. A 3. B 4. C 5. A
tenaga yang tidak boleh dibaharui
dan jangan membazirkan sumber 6. B 7. B 8. C 9. D 10. B Tidak boleh , kerana boleh terkena
tenaga renjatan elektrik.

Praktis Berformat UPSR 5 S Soalan ubjektif Praktis Formatif 7.3

S Ooalan bjektif 1. (a) (i) Bola 1. (a) Tidak boleh
(ii) Bola adalah objek legap (b) Boleh terkena
1. A 2. B 3. C 4. A 5. A (b) Cahaya boleh dipantulkan renjatan
elektrik
6. C 7. B 8. B 9. D 10. A

404

2. Jangan sentuh peralatan elektrik 3. Apabila sesuatu bahan   Sains UPSR  Jawapan 
dengan tangan yang basah/ menerima haba, suhu akan
Jangan sambung terlalu banyak meningkat. Apabila sesuatu TEMA 4: SAINS BAHAN
plug pada satu soket/ Jangan bahan kehilangan haba, suhu
gunakan peralatan yang sudah akan menurun. UNIT
rosak
9 Jirim

4. (a) Untuk mengelakkannya Kongsi Idea

Praktis Berformat UPSR 7 daripada terputus apabila Gas boleh dimampatkan kerana isi
padu gas tidak padat.
S Ooalan bjektif mengecut pada waktu
Praktis Formatif 9.1
malam yang sejuk
1. Pepejal, cecair, gas
1. D 2. A 3. B 4. D 5. D (b) Untuk membolehkan landasan
2. Kasut, botol, kayu
6. C 7. D 8. A 9. D 10. C mengembang semasa cuaca
3. Asap, karbon dioksida, oksigen
S Soalan ubjektif panas
Praktis Formatif 9.2
(a) (c) Mengelakkan keretakan
1. (a) Pendidihan
semasa cuaca panas (b) Peleburan

Praktis Berformat UPSR 8 2. X: Kondensasi
Y: Pendidihan/Penyejatan
S Ooalan bjektif
3. Kelembapan udara, suhu
1. C 2. C 3. D 4. B 5. A sekeliling, luas permukaan yang
terdedah, pergerakan udara
(b) Tambah sel kering/ Tukar jadi litar 6. B 7. C 8. C 9. B 10. B
selari 4. Pendidihan, penyejatan,
S Soalan ubjektif kesan haba peleburan
(c) (i) Jangan gunakan alat elektrik
yang rosak. (a) Untuk menguji Praktis Formatif 9.3
terhadap jirim
(ii) Jangan sentuh alat elektrik 1. (a) Penyejatan
dengan tangan yang basah. (b) Y (b) Kondensasi

(d) Tidak, kerana boleh menyebabkan (c) 2. Kitaran air semula jadi ialah
litar pintas/ kebakaran. proses pergerakan air dari
Paras akhir permukaan bumi ke udara dan
CPraabktaisrFaonrmKaBtiAf 1T air berwarna akhirnya turun ke bumi semula.

1. Semakin bertambah bilangan sel (c) (i) Ya 3. (a) Untuk keseimbangan suhu
kering semakin banyak kuasa (ii) Kabel mengendur ketika Bumi
elektrik yang dapat dibekalkan.
cuaca panas kerana kabel itu (b) Untuk kegunaan tumbuhan
2. Terlalu banyak sel kering telah mengembang apabila dan haiwan
membekalkan banyak tenaga panas. Kabel menjadi
elektrik yang melebihi kapasiti menegang ketika sejuk Praktis Formatif 9.4
mentol. Kurangkan jumlah mentol. kerana kabel itu mengecut
apabila sejuk. 1. (a) Untuk proses fotosintesis /
3. Litar selari kerana laluan arus Proses hidup
elektrik tidak berkongsi dengan CPraabktaisrFaonrmKaBtiAf 1T
peralatan elektrik di rumah. (b) mengangkut bahan kumuh
1. Untuk membenarkan
4. Air ialah konduktor elektrik. pengembangan berlaku apabila 2. Bahan buangan domestik, bahan
panas. buangan pertanian, bahan
UNIT buangan industri, pembalakan
2. Wayar tersebut mengembang dan
8 Haba bertambah panjang apabila cuaca 3. (a) Tidak membuang sampah
panas. merata-rata
Kongsi Idea
3. Bacaan yang tepat tidak dapat (b) Mengamalkan kitar semula
Apabila suhu tinggi, ia akan diperolehi.
menyebabkan pengembangan bahan. Praktis Berformat UPSR 9
Apabila suhu rendah, ia akan 4. Kegunaan termometer makmal,
menyebabkan pengecutan bahan. ruang antara landasan kereta api, S Ooalan bjektif
pemasangan wayar pada tiang
Praktis Formatif 8.1 elektrik, bola pingpong kemik 1. C 2. A 3. D 4. B 5. A
boleh dipulihkan dengan air panas.
1. Suhu ialah ukuran bagi darjah 6. D 7. B 8. A 9. D 10. A
kepanasan. Haba ialah satu
bentuk tenaga. 11. B 12. A 13. D

2. meningkat, hilang, menurun

405

  Sains UPSR  Jawapan (c) Campurkan perahan limau nipis / TEMA 6: TEKNOLOGI DAN
lemon/ asam jawa ke dalam air KEHIDUPAN LESTARI
S Soalan ubjektif suling
UNIT
(a) X: Penyejatan TEMA 5: BUMI DAN SAINS
Y: Kondensasi ANGKASA 12 Teknologi
(b) (ii) 
(c) Supaya bekalan air untuk hidupan UNIT Kongsi Idea

di Bumi tidak terganggu. 11 Bumi, Bulan dan Matahari Kayu mudah terbakar, mudah
(Terima jawapan lain yang betul) mereput dan tidak kuat seperti konkrit
(d) Semakin baik kualiti air sungai, Praktis Formatif 11.1 dan keluli.

semakin banyak hidupan akuatik 1. Bumi berputar pada paksinya. Praktis Formatif 12.1
di sungai itu.
2. (a) Betul 1. Ketinggian dan luas tapak
UNIT (b) Salah 2. (i) L kerana paling rendah
(c) Salah (ii) K kerana paling tinggi
10 Asid dan Alkali (d) Betul 3. Keluli dan konkrit
4. Pasu yang mempunyai tapak
Kongsi Idea 3. W : 9 pagi
X : 10 pagi yang luas lebih stabil.
Bahan mengakis Y : 3 petang
Z : 4 petang Praktis Formatif 12.2
Kongsi Idea Supaya alam sekitar kita terpelihara

Limau nipis/ asam jawa/ lemon

Praktis Formatif 11.2 Praktis Berformat UPSR 12

Kongsi Idea 1. Peredaran Bulan mengelilingi S Ooalan bjektif
Bumi
Serbuk penaik dan serbuk sabun 1. B 2. C 3. A 4. C 5. C
perlu dicampur dengan air. 2. Teleskop
6. B 7. C 8. B 9. B 10. D

Praktis Formatif 10.1 Praktis Berformat UPSR 11 S Soalan ubjektif

1. (a) Bahan yang menukar warna S Ooalan bjektif (a) R
kertas litmus biru kepada (b) Kenderaan R lebih stabil.
merah. 1. B 2. D 3. B 4. C 5. C
(c) Kestabilan
(b) Bahan yang menukar warna 6. A 7. D 8. C 9. D 10. A
kertas litmus merah kepada
biru. 11. C 12. B 13. C

(c) Bahan yang tidak menukar S Soalan ubjektif RST Kenderaan
warna kertas litmus merah
dan biru. (a) Menurun (d) (i) Lukis tapak yang lebih lebar
(ii) Tidak mudah tumbang / lebih
2. Asid yang dihasilkan oleh (b) (i) Lokasi kedudukan kayu
tindakan bakteria pada dicacakkan. stabil
makanan akan merosakkan
gigi. Ubat gigi yang bersifat (ii) Masa melihat panjang TAHUN 6
alkali akan meneutralkan asid bayang-bayang.
yang dihasilkan oleh bakteria TEMA 1: PENGENALAN KEPADA
itu. (c) 4 cm SAINS

3. Larutan S bersifat alkali. (d) Matahari berada tepat di atas UNIT
kepala Aqila pada masa itu.
1 Kemahiran Saintifik
Praktis Berformat UPSR 10 CPraabktaisrFaonrmKaBtiAf 1T

S Ooalan bjektif 1. Kedudukan bulan sentiasa
berubah-ubah ketika mengelilingi
1. C 2. A 3. B 4. C 5. B Bumi. Praktis Formatif 1.1
1. ✓ 2. ✗ 3. ✓ 4. ✗ 5. ✗
6. A 7. A 8. C 9. B 10. D 2. Pada awal pagi dan lewat petang,
ketinggian Matahari masih rendah Praktis Formatif 1.2
S Soalan ubjektif pada ufuk.
1. Kemahiran manipulatif sains
(a) (i) Cuka 3. Jarak orbit yang lebih besar ialah kemahiran psikomotor
(ii) Tomato daripada putaran paksinya. dalam menjalankan aktiviti amali
sains.
(b) (i) Syampu/ ubat/ ubat gigi 4. Tidak, kerana bulan memantulkan
(ii) Air suling/ air gula/ air garam cahaya dari Matahari.

406

2. Membasuh pinggan selepas 2. Virus, bakteria, alga, protozoa,   Sains UPSR  Jawapan 
digunakan /mengemas pinggan fungi
CPraabktaisrFaonrmKaBtiAf 1T
dan simpan dalam almari. 3. Spirogyra / plankton / Amoeba
1. Kerana virus adalah hidupan
Praktis Berformat UPSR 1 4. Bergerak, bernafas, bertumbuh yang paling seni dalam jenis
mikroorganisma.
S Ooalan bjektif Praktis Formatif 3.2
2. Perkongsian barangan peribadi
1. D 2. D 3. A 4. B 5. B 1. Untuk pembuatan roti, donut, boleh menyebarkan penyakit
6. C 7. C antibiotik, baja seperti panau dan kurap.

S Soalan ubjektif 2. (a) Menyebabkan penyakit
(b) Menyebabkan keracunan
(a) 3 meter makanan UNIT
(b) (ii) (c) Menyebabkan makanan
(c) Jarak dilalui (m) menjadi rosak 4 Interaksi antara Hidupan
(d) Menyebabkan pereputan gigi
Praktis Formatif 4.1
3. Bakteria bertindak dengan sisa
makanan membentuk asid. Asid 1. (i) Interspesies
ini mengakis enamel gigi dan (ii) Intraspesies
menyebabkan kerosakan gigi
2. (a) (i) Untuk bekerjasama
4. Denggi / HIV / panau / malaria/
difteria/ selesema mencari makanan

Berat troli Praktis Formatif 3.3 (ii) Untuk bekerjasama
10 20 30 40 (kg)
melindungi diri
UNIT
(b) (i) Mengurangkan
2 Peraturan Bilik Sains
persaingan mencari

makanan

Praktis Formatif 2.1 1. Tidak berkongsi barang peribadi (ii) Mengurangkan
persaingan mencari
A 1. ✗ 2. ✗ 3. ✗ 4. ✓ 5. ✓ 2. Tutup mulut ketika bersin pasangan

B 1. Laporkan kepada guru 3. Tutup makanan 3. Boleh bekerjasama mencari
2. Ikat rambut dengan kemas makanan/ melawan musuh /
3. Menyuruh mereka duduk di 4. Mendidihkan air sebelum
tempat yang disediakan diminum menjaga anak

Praktis Berformat UPSR 2 Praktis Berformat UPSR 3 Praktis Formatif 4.2

S Ooalan bjektif S Ooalan bjektif 1. Persaingan ialah perjuangan
antara benda hidup untuk
1. B 2. C 3. C 4. C 5. D 1. B 2. D 3. C 4. D 5. B mendapatkan keperluan asas.
6. D
6. C 7. C 8. D 9. A 2. Apabila keperluan asas adalah
terhad
S Soalan ubjektif S Soalan ubjektif
3. (a) Untuk mendapatkan keperluan
(a) (i) Menyuruh berhenti makan 1. (a) Menaik / Meningkat asas iaitu makanan,
(ii) Menjejaskan kesihatan jika (b) Jumlah hari dan bilangan pasangan, air dan tempat
pesakit tinggal
termakan atau terminum (c) Virus
bahan berbahaya (d) 1. Makan makanan yang (b) Untuk mendapatkan keperluan
(b) (i) B tidak bertutup asas iaitu cahaya matahari,
(ii) Berlari dan bermain di dalam 2. Minum air yang tidak air, nutrien dan ruang
bilik sains dimasak
(iii) Mengganggu murid lain 4. Mati atau bermigrasi ke tempat
dan boleh menyebabkan 2. (a) (i) Lebih banyak hidupan lain
kecederaan jika terlanggar akuatik di sungai A
peralatan dan bahan dalam berbanding B. 5. (a) Memanjat tumbuhan lain
bilik sains / terjatuh
(ii) Air di sungai B lebih kotor (b) Memencarkan biji benih jauh
TEMA 2: SAINS HAYAT kerana mempunyai lebih ke tempat lain
banyak mikroorganisma.
UNIT Praktis Berformat UPSR 4
(b) 1. Mengadakan kempen
3 Mikroorganisma menjaga kebersihan air S Ooalan bjektif
di sungai B (cadangan
Praktis Formatif 3.1 lain yang munasabah) 1. C 2. C 3. B 4. B 5. B

1. Mikroorganisma ialah hidupan 2. Tidak membuang sampah 6. A 7. B 8. D 9. C
yang sangat seni. ke dalam sungai

(c) Jumlah ikan meningkat

407

  Sains UPSR  Jawapan (c) (i) Kawasan kajian liar (b) (i) Permukaan berumput
(ii) Bilangan haiwan (ii) Permukaan berumput
S Soalan ubjektif
yang dapat dilihat lebih kasar.
1. (a) Jarak pokok dan purata berat (c) Semakin berat suatu objek,
buah yang terhasil. (d) (ii) ✓
semakin sedikit jarak yang
(b) Semakin bertambah jarak TEMA 3: SIFAT FIZIKAL dapat dilaluinya.
pokok ditanam, semakin
bertambah purata berat buah UNIT 2. (a) (i) Mengasah mata gergaji
yang terhasil
6 Daya (ii) Ditambah
(c) Jumlah baja / air / cahaya
matahari (b) Asah mata gergaji

(d) Purata berat buah di ladang Praktis Formatif 6.1 menggunakan pengasah
Y lebih berat kerana kurang
persaingan mendapatkan yang kasar supaya mata
air/baja/nutrien berbanding
ladang X. 1. Daya ialah tarikan atau tolakan gergaji menjadi tajam.
yang bertindak ke atas sesuatu
(e) Semakin banyak baja yang objek. (c) Kayu tidak dapat dipotong
diberikan, semakin berat
buah yang akan terhasil. 2. Menekan doh / menekan dengan gergaji tumpul itu.
plastisin / menguli doh / memijak
UNIT Pemeliharaan Dan tin minuman UNIT

5 Pemuliharaan 3. (a) Daya memberhentikan objek 7 Kelajuan
yang bergerak
Praktis Formatif 5.1 Kongsi Idea
(b) Daya menyebabkan objek
1. Dinosaur, mamot, burung dodo bergerak lebih laju m/s
2. Untuk mendapatkan sumbu
3. Menyebabkan habitat haiwan (c) Daya menyebabkan objek Praktis Formatif 7.1
bergerak lebih perlahan
musnah 1. Kapal terbang, lori, traktor, kereta
(d) Daya menggerakkan objek
Praktis Formatif 5.2 pegun 1 3 4 2

1. Bina pusat pemuliharaan badak Praktis Formatif 6.2 2. (a) 50 km/j   (b)  10 km/j
sumbu
1. Letakkan penggolek Praktis Berformat UPSR 7
2. Ya, kerana haiwan di zoo
dilindungi dan boleh dibiakkan. 2. Kebaikan Keburukan S Ooalan bjektif

Boleh Menghauskan 1. A 2. C 3. B 4. A 5. D
memegang permukaan
objek 6. B 7. A 8. C 9. A 10. B

Praktis Berformat UPSR 5 Membolehkan Menghasilkan S Soalan ubjektif

S Ooalan bjektif kita berlari haba (a) Kereta A
(b) Enjin kereta A lebih berkuasa.
1. A 2. B 3. D 4. D 5. B dan berjalan (c) Jarak perlumbaan : Pemboleh

6. B 7. D 8. C 9. A 10. B 3. (b), (c) ubah dimalarkan
Jenis kenderaan : Pemboleh ubah
11. C Praktis Berformat UPSR 6
yang dimanipulasi
S Soalan ubjektif S Ooalan bjektif (d) 180 km/j

1. (a) Haiwan yang telah pupus 1. C 2. B 3. A 4. B 5. B TEMA 4: SAINS BAHAN

(b) (i) Haiwan ini diancam 6. C 7. D 8. A 9. B 10. B UNIT

kepupusan kerana 8 Pengawetan Makanan

haiwan ini diburu bagi 11. D

mendapatkan gadingnya. S Soalan ubjektif

(ii) Mengenakan hukuman Kongsi Idea

yang lebih keras kepada 1. (a) (i) Tidak makan makanan itu kerana
boleh menyebabkan sakit perut.
pemburu haram. Masa yang diambil
untuk berhenti bergolek Kongsi Idea
(c) Jika penguatkuasaan undang-
Penyejukbekuan tidak membunuh
undang yang lebih ketat mikroorganisma, jadi makanan beku
perlu dimasak atau dimakan secepat
dijalankan, maka lebih mungkin setelah dicairkan.

banyak habitat haiwan tidak

dicerobohi.

2. (a) Kurang daripada 50 ekor

(b) Untuk menyiasat hubungan

antara tahun kajian dan Guli

jumlah haiwan liar yang PQR

dapat dilihat.

408

  Sains UPSR  Jawapan 

Praktis Formatif 8.1 Praktis Berformat UPSR 9 4. Gerhana Matahari berlaku
apabila Bulan berada di antara
1. Supaya makanan tahan lama S Ooalan bjektif Bumi dan Matahari.

2. (i) Mengelakkan pembaziran 1. A 2. D 3. B 4. C 5. C 5. Keadaan gelap seketika
makanan
6. A 7. C 8. A 9. A 10. C Praktis Berformat UPSR
(ii) Supaya makanan boleh
disimpan dalam tempoh 11. B 12. B 13. D 14. D 10
yang lama
S Soalan ubjektif S Ooalan bjektif
(iii) Supaya mudah untuk
dieksport 1. (a) S dan U 1. A 2. B 3. D 4. C 5. D
(b) (i) Bahan buangan tidak
3. Proses pengawetan makanan terbiodegradasikan 6. D 7. C 8. C 9. B 10. D
menghalang atau melambatkan (ii) Ya
pertumbuhan mikroorganisma (c) Ya, sisa makanan akan S Soalan ubjektif
diuraikan oleh mikroorganisma
4. Penyejukbekuan,pempasteuran, dan menjadi baja kompos. 1. (a) Gerhana matahari penuh
pendinginan
(b) Tidak

(c) Bulan tidak lagi

2. (a) (i) Demam denggi berkedudukan selari dengan
(ii) Bahan buangan seperti
Praktis Berformat UPSR 8 tin atau bekas kosong Matahari dan Bumi.
yang dibiarkan terdedah
S Ooalan bjektif menjadi tempat pembiakan (d)
nyamuk aedes.
1. B 2. A 3. D 4. A 5. A (b) Kempen memerangi nyamuk Jarak planet dari
aedes / Gotong royong
membersihkan kawasan Matahari (juta km)
telah dijalankan.
6. C 7. B 8. D 9. B 10. C (c) Kitar semula / guna semula 228
bahan
11. D (d) Tidak. Keadaan ini boleh 150
menjadi tempat pembiakan
S Soalan ubjektif haiwan perosak dan 106
serangga pembawa penyakit.
1. (a) X 58
(b) Makanan itu belum ditumbuhi
kulat / mikroorganisma. Utarid Zuhrah Bumi Marikh
(c) (i) Berbau busuk / Berbuih / Planet
Berketul
(ii) Berubah warna (mana- UNIT
mana lain yang sesuai)
(d) Semakin rendah suhu 11 Buruj
penyimpanan makanan,
semakin tahan lama Kongsi Idea
makanan itu.
TEMA 5: BUMI DAN SAINS Tidak.
ANGKASA
Praktis Formatif 11.1
UNIT
2. (a) Menaik/meningkat 1. Buruj ialah gugusan atau
10 Gerhana kumpulan bintang yang
(b) (i) Kaedah mengawet
membentuk corak tertentu.
(ii) Tempoh ketahanan Kongsi Idea

makanan Boleh merosakkan mata kita 2. Belantik, Pari, Skorpio, Biduk
Praktis Formatif 10.1
(c) Mikroorganisma tidak dapat 3. (a) Biduk
1. (b) Pari
hidup / tidak aktif pada suhu
(c) Skorpio
sejuk / sangat rendah.

(d) Kaedah pengawetan itu

tidak sesuai dengan bahan 4. Orang zaman dahulu

makanan yang digunakan. menggunakan buruj sebagai

UNIT petunjuk arah dan mengetahui

9 Bahan Buangan musim menanam dan menuai.

Matahari Bumi Bulan 5. (a) Buruj Belantik
(b) Buruj Skorpio
Praktis Formatif 9.1 2. Gerhana Bulan berlaku apabila
Bumi berada di antara Bulan dan (c) Buruj Pari
1. (a) Kilang Matahari.
(b) Kebun sayur Praktis Berformat UPSR 11
3.
2. Terbiodegradasikan: S Ooalan bjektif
Kertas, sisa makanan, kayu,
1. B 2. A 3. B 4. D 5. A
daun kering
6. B 7. B 8. A 9. A
Tidak terbiodegradasikan:
Botol kaca, botol plastik, tin Matahari Bulan Bumi

minuman, beg plastik

409

  Sains UPSR  Jawapan 2. (a) Bilangan skru diputar: (ii) Penutup sukar untuk
Pemboleh ubah dimanipulasi dibuka
S Soalan ubjektif
Panjang skru diputar masuk (c) Tayar yang haus tidak boleh
(a) (i) Buruj Pari ke dalam kayu: Pemboleh mencengkam jalan dengan
(ii) ubah bergerak balas baik, jadi kemalangan
senang berlaku.
(b) Buruj Biduk (b) Semakin bertambah bilangan
(c) Buruj tidak kelihatan kerana hujan skru diputar, semakin 5. (a) (i) Kertas litmus biru
bertambah panjang skru bertukar merah
lebat/ awan mendung yang masuk ke dalam kayu.
(ii) Kertas litmus merah
TEMA 6: TEKNOLOGI DAN (c) 10 kali bertukar biru
KEHIDUPAN LESTARI
CPraabktaisrFaonrmKaBtiAf 1T (b) Lemon menukarkan kertas
UNIT litmus biru kepada merah
1. Satah condong, kerana ketinggian kerana bahan ini berasid
12 Mesin di antara tanah dan lori tidak manakala air sabun
terlalu tinggi. menukarkan kertas litmus
Praktis Formatif 12.1 merah kepada biru kerana
2. Pekerjaan akan lebih lambat dan bahan ini beralkali.
lebih sukar.
(c) (i) Serbuk penaik bukan
1. Skru/ gear/ roda dan gandar/ S Ooalan bjektif dalam keadaan cecair
tuas
1. D 2. D 3. B 4. D 5. D (ii) Campurkan sedikit air
2. (a) Baji 6. C 7. D 8. D 9. A 10. B
(b) Baji/ tuas 11. A 12. A 13. D 14. C 15. C 6. (a) (i) Litar X: bersiri
(c) Roda dan gandar 16. A 17. C 18. C 19. D 20. A (ii) Litar Y : selari
(d) Satah condong 21. A 22. C 23. A 24. B 25. A (b) (i) Litar Y
(e) Tuas 2 6. B 27. C 28. D 29. C 30. C (ii) Mentol di litar Y tidak
(f) Gear 31. A 32. A 33. B 34. A 35. C berkongsi arus elektrik
36. D 37. D 38. B 39. C 40. A dalam satu aliran litar,
3. (a) Takal  jadi nyalaan mentol lebih
(b) Baji cerah.
(c)  Skru (c) Kereta / lori /van

Praktis Formatif 12.2 7. (a) Cahaya bergerak lurus
(b) R
1. Mesin kompleks ialah alat yang S Soalan ubjektif (c) Bumi berputar pada
mengandungi dua atau lebih paksinya dari Barat ke
mesin ringkas 1. (a) Penyu diri Timur, jadi Matahari terbit
(b) (i) Burung / Itik di Timur pada waktu
2. (a) Gear, tuas, takal (ii) Ikan pagi dan menyebabkan
(b) Gear, roda dan gandar, skru, (c) Untuk melindungi bayang-bayang terbentuk
baji daripada musuh di sebelah Barat. Matahari
(c) Baji, tuas terbenam di sebelah Barat
(d) Gear, roda dan gandar, skru 2. (a) (ii) dan (iv) dan menyebabkan bayang-
(e) Gear, roda dan gandar, skru, (b) berbulu halus bayang terbentuk di sebelah
tuas (c) Kulit kalis air Timur.
(d) Masa: Pemboleh ubah
Praktis Berformat UPSR 12 3. (a) Kumpulan A dimanipulasi
(b) Guli, gelang getah Panjang bayang-bayang:
S Ooalan bjektif (Mana-mana jawapan yang Pemboleh ubah bergerak
betul) balas
1. D 2. A 3. B 4. C 5. A (c) Y (e) S
(d) Sudu X diperbuat daripada
6. D 7. B 8. D 9. C 10. B besi manakala sudu Y tidak 8. (a) Keluasan tapak struktur dan
diperbuat daripada besi. kelajuan kipas
S Soalan ubjektif
(b) Untuk menyiasat hubungan
1. (a) Situasi 1 4. (a) (i) Tolakan antara ketinggian dengan
(b) Penggunaan roda dan (ii) Tarikan kestabilan struktur
gandar serta satah condong (b) (i) Tuala kering menambahkan
lebih memudahkan kerja. geseran antara tangan (c) (i) Struktur K lebih cepat
(c) Mesin memudahkan kerja dan penutup botol. tumbang
manusia
(d) Takal (ii) Struktur yang tinggi
(e) Mesin kompleks kurang stabil

(d) Luas tapak

410

‘Kejayaan Anda, Fokus Kami!’ CRB299049 FOCUS UPSR KSSR

SAINS

FOCUS UPSR KSSR Tahun 4 • 5 • 6 – siri teks rujukan
yang lengkap dan padat dengan ciri-ciri istimewa untuk
meningkatkan pembelajaran murid secara menyeluruh.
Siri ini merangkumi Kurikulum Standard Sekolah
Rendah (KSSR) yang baharu serta mengintegrasikan
keperluan Ujian Penilaian Sekolah Rendah (UPSR).
Pastinya satu sumber yang hebat bagi setiap murid!

REVISI &PPPUJPKEaEerrPNaawrSNkktaaGttRpiisTssUaMABFnKooeKLrdrUmefeSonHalrgImUtRikAfaPaAtNSp RN CIRI-CIRI SAINS
EKSTRA
IKTPKPMnieooepafotntnraaUgiggSriKssP-aiiiToSafIFiHndksRasaeINketatpKa
SKFSooooraadmllaaQannRt KKUBlPoASnTRUPSR

JUDUL-JUDUL DALAM SIRI INI:

• Bahasa Melayu • Matematik TAHUN 4 • 5 • 6
• Tatabahasa
• Penulisan • SAINS
• English • Sejarah
• Reka Bentuk dan Teknologi

www.PelangiBooks.com W.M: RM22.95 / E.M: RM23.95

• Kedai Buku Online • Perpustakaan Online • CRB299049
ISBN: 978-983-00-9361-1
PELANGI Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. (89120-H)
,!7IJ8D0-ajdgbb!