Focus SPM 2022 - Ekonomi

PELANGI BESTSELLER

Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.EKONOMISPM
TINGKATAN
4∙5
KSSM

Phang Hang Kuok FORMAT PENTAKSIRAN
Karthikeyan A/L V.Devakaran Nair BAHARU SPM

KANDUNGAN

Tingkatan 4Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved. 1
2
1Bab 10
20
Pengenalan kepada Ekonomi 21

1.1 Konsep Kekurangan, Pilihan, dan Kos Lepas 27
1.2 Sistem Ekonomi dan Penyelesaian Masalah Asas Ekonomi 28
Peta Konsep 47
Praktis Sumatif 1 61
62
2Bab
74
Pasaran 75
86
2.1 Keseimbangan Pasaran 94
2.2 Keanjalan Harga 112
Peta Konsep 113
Praktis Sumatif 2
121
3Bab 122
136
Wang, Bank, dan Pendapatan Individu 142
143
3.1 Wang dan Bank
3.2 Pendapatan Individu 154
3.3 Penggunaan Pendapatan Individu 155
Peta Konsep 164
Praktis Sumatif 3 165

4Bab iii

Pengeluaran

4.1 Konsep Pengeluaran, Kos, dan Hasil
4.2 Produktiviti dan Eksternaliti
Peta Konsep
Praktis Sumatif 4

Tingkatan 5
TEMA 1 Ekonomi dan Kerajaan

5Bab a Peranan Kerajaan dalam Ekonomi
5.1 Peranan Kerajaan dalam Ekonomi
Peta Konsep
Praktis Sumatif 5a

5Bab b Penunjuk Ekonomi 171
5Bab c 5.2 Penunjuk Ekonomi 172
Peta Konsep 195
Praktis Sumatif 5b 196

Alat Dasar Ekonomi 202
5.3 Alat Dasar Ekonomi 203
Peta Konsep 231
Praktis Sumatif 5c 232
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.
TEMA 2 Malaysia dan Ekonomi Global

6Bab a Globalisasi 237

6.1 Globalisasi 238
Peta Konsep 248
Praktis Sumatif 6a 249

6Bab b Perdagangan Antarabangsa 257
6.2 Perdagangan Antarabangsa 258
Peta Konsep 281
Praktis Sumatif 6b 282

6Bab c Imbangan Pembayaran 292
6Bab d 6.3 Imbangan Pembayaran 293
Peta Konsep 310
Praktis Sumatif 6c 311

Kadar Pertukaran Asing 322
6.4 Kadar Pertukaran Asing 323
Peta Konsep 337
Praktis Sumatif 6d 338

Kertas Model SPM 348
Jawapan 359
Glosari 415

iv

1Bab Tingkatan 4 Tingkatan
  Ekonomi SPM  Bab 1  Pengenalan kepada Ekonomi 

Pengenalan kepada Ekonomi

4

Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.KATA KUNCI
• Ekonomi
• Kekurangan
• Pilihan
• Kos Lepas
• Faktor pengeluaran
• Keluk kemungkinan pengeluaran
• Masalah asas ekonomi
• Sistem ekonomi pasaran bebas
• Sistem ekonomi perancangan
pusat
• Sistem ekonomi campuran
• Ekonomi Islam

Tahukah anda bahawa ilmu ekonomi amat berkaitan dengan kehidupan seharian
anda?
Setiap hari anda berhadapan dengan situasi yang memerlukan anda membuat pilihan
seperti membeli makanan di kantin, membeli baju di kedai pakaian atau memilih
jenis pengangkutan untuk pulang ke rumah. Mengapakah anda perlu membuat
pilihan? Bagaimanakah anda membuat pilihan? Pilihan sebenarnya merupakan suatu
keputusan ekonomi. Selain individu seperti anda, unit ekonomi lain seperti firma dan
kerajaan juga membuat keputusan masing-masing. Sistem ekonomi yang diamalkan
oleh setiap negara mempunyai matlamat yang berbeza dalam membuat keputusan
bagi menyelesaikan masalah ekonomi.

1

  Ekonomi SPM  Bab 1  Pengenalan kepada Ekonomi

Tingkatan 1.1 Konsep Kekurangan, Pilihan, Kehendak manusia
dan Kos Lepas
Sumber
1.1.1 Takrif Ilmu Ekonomi ekonomi

4 1. Perkataan “Ekonomi” berasal daripada dua Rajah 1.2 Konsep kekurangan
perkataan Greek iaitu ‘oikou’ dan ‘nomos’.
Oikou bermaksud isi rumah dan nomos 2. Kehendak manusia merupakan keinginan
bermaksud pengurusan. Oleh itu, ekonomi manusia untuk memiliki sesuatu barang
adalah berkaitan dengan pengurusan isi atau perkhidmatan untuk mencapai
rumah. kehidupan yang lebih selesa.
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.
Ilmu ekonomi boleh ditakrif sebagai 3. Kehendak manusia adalah tidak terhad
satu bidang sains sosial yang mengkaji kerana kehendak baharu akan timbul
apabila kehendak yang sedia ada telah
bagaimana manusia memperuntukkan dipenuhi. Contohnya, apabila seseorang
sumber ekonomi yang terhad untuk individu telah memiliki sebuah motosikal,
memenuhi kehendak yang tidak terhad. timbul pula hasrat untuk membeli kereta.

Kehendak Sumber 4. Kehendak manusia tidak dapat dipenuhi
manusia ekonomi kesemuanya kerana masalah kekurangan
tidak terhad terhad sumber ekonomi.

Rajah 1.1 Konsep ekonomi 5. Masalah kekurangan menyebabkan unit
ekonomi terpaksa membuat pilihan atas
2. Contoh situasi yang menggambarkan cara peruntukan sumber ekonomi yang
sumber ekonomi yang terhad berbanding terhad untuk mencapai matlamat ekonomi
dengan kehendak manusia yang tidak masing-masing.
terhad:
(a) Wahida ingin membeli sebuah beg INFO EEKKOONNOOMMII
tangan dan seluar jeans tetapi wangnya
tidak mencukupi Adam Smith (1723 – 1790) digelar sebagai
(b) Pengeluaran industri makanan terhad Bapa Ekonomi Moden kerana sumbangan beliau
berbanding permintaan makanan yang dalam bidang ekonomi moden. Beliau telah
tinggi memperkenalkan pelbagai teori ekonomi moden
(c) Bilangan ladang kelapa sawit terhad yang diguna sehingga hari ini dan juga telah
berbanding keperluan minyak sawit mengasaskan sistem ekonomi pasaran bebas.
yang tinggi

1.1.2 Konsep Kekurangan dan Pilihan

1. Ketidakseimbangan antara sumber ekonomi
dan kehendak manusia telah membawa
kepada masalah kekurangan.

Masalah kekurangan merujuk situasi di
mana sumber ekonomi yang sedia ada tidak
mencukupi untuk memenuhi kehendak

manusia yang tidak terhad.

2

  Ekonomi SPM  Bab 1  Pengenalan kepada Ekonomi  Tingkatan

Unit-unit Ekonomi
1. Unit-unit ekonomi terdiri daripada individu (isi rumah), firma, dan kerajaan yang bertindak

sebagai pembuat keputusan dalam ekonomi.

Individu Firma Kerajaan 4

Unit ekonomiPenerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.

Khairul Kilang X Parlimen

Definisi Unit ekonomi yang Unit ekonomi yang Unit ekonomi yang
terdiri daripada merancang penggunaan memerintah sesebuah
seorang atau faktor pengeluaran untuk negara
sekumpulan individu menghasilkan barang
yang tinggal dalam dan perkhidmatan
sebuah rumah dan
membuat keputusan
ekonomi bersama

Kekurangan Kekurangan sumber Kekurangan faktor Kekurangan sumber
pendapatan pengeluaran hasil

Matlamat pilihan Membuat pilihan Membuat pilihan Membuat pilihan
berdasarkan projek berdasarkan projek
berdasarkan pelaburan yang pembangunan yang
dapat memberikan dapat memberikan
barang atau keuntungan yang kebajikan masyarakat
perkhidmatan yang maksimum yang maksimum
dapat memberikan

kepuasan yang
maksimum

Praktis Formatif A Pr aktis Formatif1 11 • Menilai

1. Nyatakan dua konsep penting dalam definisi Senaraikan 10 barang yang anda ingin beli.
ekonomi. Sekiranya ibu bapa anda memberi wang
sebanyak RM50, adakah anda dapat membeli
2. Apakah maksud kehendak manusia? semua barang dalam senarai tersebut?
3. Jelaskan matlamat unit ekonomi berikut semasa Bagaimanakah anda mengatasi masalah yang
dihadapi?
membuat pilihan:
(a) Isi rumah
(b) Firma
(c) Kerajaan

3

Tingkatan   Ekonomi SPM  Bab 1  Pengenalan kepada Ekonomi

1.1.3 Faktor Pengeluaran

Faktor pengeluaran ialah sumber ekonomi yang diperlukan untuk menghasilkan barang atau
perkhidmatan. Faktor pengeluaran terdiri daripada tanah, buruh, modal, dan usahawan.

4 Tanah Buruh

Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.(a) Sumber anugerah alam semula jadi yang(a) Menyumbangkan tenaga mental atau fizikal
tidak dikeluarkan oleh manusia. dalam proses pengeluaran.

(b) Penawarannya adalah terhad. (b) Terdiri daripada buruh mahir dan buruh tidak
(c) Merangkumi sumber-sumber yang boleh mahir.

diperbaharui dan sumber-sumber yang tidak (c) Buruh mahir ialah buruh yang mempunyai
boleh diperbaharui. kelayakan akademik dan mempunyai latihan
(d) Contoh sumber yang boleh diperbaharui ialah profesional dalam bidang tertentu. Contohnya
pokok di hutan dan hidupan di lautan. akauntan, doktor, dan jurutera.
(e) Contoh sumber yang tidak boleh diperbaharui
ialah sumber galian seperti bijih timah. (d) Buruh tidak mahir pula ialah buruh yang
(f) Tanah mempunyai mobiliti kegunaan untuk berpendidikan rendah dan tidak mempunyai
pelbagai tujuan seperti pertanian, perumahan kemahiran dalam bidang tertentu. Contohnya
atau perindustrian. buruh kasar dan pekerja pembersihan.
(g) Ganjaran kepada pemilik tanah ialah sewa.
(e) Buruh mempunyai mobiliti geografi dan mobiliti
Usahawan pekerjaan yang tinggi.

(f) Ganjaran kepada buruh ialah upah.

Modal

(a) Individu yang berperanan menggabungkan (a) Wang atau alatan seperti mesin dan jentera
dan menyelaraskan sumber-sumber yang digunakan dalam proses pengeluaran
ekonomi untuk menghasilkan barang atau untuk menghasilkan sesuatu barang atau
perkhidmatan. perkhidmatan.

(b) Ciri-ciri yang terdapat pada seorang usahawan (b) Contoh modal ialah jentera, peralatan, dan
ialah kreatif, inovatif, rajin, dan sanggup bahan mentah.
menghadapi risiko.
(c) Ganjaran kepada modal ialah faedah.
(c) Ganjaran kepada usahawan ialah untung.
Pr aktis Formatif1 12 • Menilai
Praktis Formatif B
Kedua-dua buruh dan usahawan merujuk
1. Apakah maksud faktor pengeluaran? individu yang menyumbang dalam pengeluaran.
2. Nyatakan empat jenis faktor pengeluaran serta Mengapakah ganjaran bagi usahawan adalah
lebih tinggi berbanding buruh?
contohnya.

4

1.1.4 Takrif Kos Lepas   Ekonomi SPM  Bab 1  Pengenalan kepada Ekonomi  Tingkatan

Kos lepas ialah pulangan yang mungkin siaran langsung bola sepak pasukan 4
daripada barang atau perkhidmatan kedua kegemarannya kerana menggunakan
terbaik yang terpaksa dilepaskan apabila masa tersebut untuk mengulang kaji
membuat sesuatu pilihan. mata pelajaran bagi menghadapi
peperiksaan pertengahan tahun.
1. Oleh sebab masalah kekurangan, setiap (b) Seorang petani terpaksa melepaskan
pilihan yang dibuat akan menyebabkan penanaman jagung kerana tapak tanah
pilihan lain terpaksa dilepaskan. Maka yang dimilikinya telah digunakan untuk
wujudnya masalah kos lepas. penanaman tebu.
(c) Sebuah kerajaan terpaksa melepaskan
2. Beberapa contoh kos lepas dalam kehidupan pelaksanaan projek lebuh raya baharu
seharian: kerana peruntukan yang terhad telah
(a) Seorang pelajar terpaksa mengorbankan digunakan untuk membina hospital
baharu.
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.
Buruh Modal

Tanah Usahawan

Sumber ekonomi yang terhad

Masalah ekonomi Kekurangan Pilihan Kos lepas

Kehendak yang tidak terhad
Rajah 1.3 Masalah ekonomi

1.1.5 Analisis Situasi Kos Lepas

Kehendak Kekurangan Pilihan Kos lepas

• Farhan • Buku dan bola • Farhan telah memilih • Berikutan pilihan
mendapat wang keranjang masing- bola keranjang kerana Farhan, kos lepas
saku sebanyak masing berharga RM20 memberikan kepuasan yang terlibat
RM20 yang lebih tinggi ialah kepuasan
• Wang saku Farhan tidak berbanding dengan yang mungkin
• Dia ingin cukup untuk memiliki buku diperoleh
membeli sebuah kedua-dua barang itu daripada buku
buku dan sebiji • Farhan terpaksa
bola keranjang • Farhan terpaksa menangguhkan
membuat pilihan antara pembelian buku
dua barang itu kerana
kekurangan wang

5

Tingkatan   Ekonomi SPM  Bab 1  Pengenalan kepada Ekonomi

Praktis Formatif C

1. Apakah maksud kos lepas?
2. Apakah kaitan antara masalah kekurangan, pilihan, dan kos lepas?

4 1.1.6 Implikasi Pilihan yang dibuat oleh Individu, Firma, dan Kerajaan dari Aspek

Kos Lepas

Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.IndividuFirma Kerajaan

Kekurangan Kekurangan Kekurangan

• Kekurangan pendapatan • Kekurangan faktor • Kekurangan hasil negara
wang pengeluaran • Contoh:
Kerajaan negeri Johor
• Contoh: • Contoh:
Anand mempunyai wang Syarikat Mutiara Berhad mempunyai peruntukan
sebanyak RM10 juta dan
sebanyak RM10 dan ingin memiliki modal sebanyak bercadang untuk melebarkan
membeli kad prabayar telefon RM5 juta dan ingin membuka jalan raya dengan kos bernilai
bimbit bernilai RM10 serta sebuah kilang perabot bernilai RM8 juta serta membina
membeli buku komik berharga RM4 juta serta sebuah kompleks sukan rakyat
RM8 kilang pakaian bernilai RM5 bernilai RM10 juta
juta

Pilihan Pilihan Pilihan

• Memilih barang atau • Memilih projek pelaburan yang • Memilih projek pembangunan
perkhidmatan yang dapat dapat memaksimumkan yang dapat memaksimumkan
memaksimumkan kepuasan keuntungan kebajikan masyarakat

• Contoh: • Contoh: • Contoh:
Anand memilih buku komik Syarikat Mutiara Berhad Kerajaan negeri Johor memilih

kerana memberikan kepuasan memilih projek kilang projek melebarkan jalan raya
yang lebih tinggi berbanding perabot kerana memberikan kerana memberikan kebajikan
kad prabayar telefon keuntungan yang lebih masyarakat yang lebih tinggi
tinggi berbanding kilang berbanding kompleks sukan
pakaian rakyat

Kos lepas Kos lepas Kos lepas

• Kepuasan yang mungkin • Keuntungan yang mungkin • Kebajikan masyarakat yang
daripada barangan kedua daripada projek pelaburan mungkin daripada projek
terbaik yang terpaksa kedua terbaik yang terpaksa pembangunan kedua terbaik
dilepaskan dilepaskan yang terpaksa dilepaskan

• Contoh: • Contoh: • Contoh:
Kepuasan yang mungkin Keuntungan yang mungkin Kebajikan masyarakat yang

diperoleh daripada kad diperoleh daripada pembukaan mungkin diperoleh daripada
prabayar telefon kilang pakaian pembinaan kompleks sukan
rakyat
6 Jadual 1.1 Masalah ekonomi

1.1.7 Keluk Kemungkinan Pengeluaran   Ekonomi SPM  Bab 1  Pengenalan kepada Ekonomi  Tingkatan

Keluk kemungkinan pengeluaran (KKP) (a) Pada kombinasi P, semua faktor 4
ialah satu keluk yang menggambarkan had pengeluaran digunakan untuk
maksimum gabungan dua barang yang menghasilkan beras iaitu sebanyak
dapat dihasilkan dengan menggunakan 16 tan metrik dan tiada jagung
semua faktor pengeluaran yang sedia ada dikeluarkan.
pada tingkat teknologi tertentu.
(b) Pada kombinasi U pula, semua
1. Kajian tentang KKP perlu mengambil kira faktor pengeluaran digunakan untuk
empat andaian berikut: menghasilkan jagung iaitu sebanyak
(a) Ekonomi hanya menghasilkan dua 5 tan metrik dan tiada beras
jenis barang dikeluarkan.
(b) Tingkat teknologi tetap
(c) Ekonomi telah mencapai guna tenaga (c) Kombinasi Q, R, S, dan T menunjukkan
penuh faktor pengeluaran dalam ekonomi
(d) Faktor pengeluaran adalah terhad dan digunakan untuk menghasilkan kedua-
tetap dari segi kualiti dan kuantiti dua jagung dan beras pada pelbagai
tingkat pengeluaran.
INFO EEKKOONNOOMMII
4. Berdasarkan Jadual 1.2, keluk kemungkinan
Merujuk piawaian antarabangsa, guna tenaga pengeluaran boleh dibentuk seperti yang
penuh tercapai apabila kadar pengangguran berikut:
sesebuah negara berada di bawah paras
4%. Setakat suku pertama tahun 2015, kadar Beras
pengangguran di Malaysia adalah 3% dan ini (tan metrik)
menunjukkan keadaan ekonomi negara beradaPenerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.
dalam tahap yang sangat stabil. P Q
16
15
R
13 W
S
10
Z T

6

2. Kajian keluk kemungkinan pengeluaran 0 12345 U Jagung
dapat membantu memahami konsep
masalah kekurangan, pilihan dan kos lepas. (tan metrik)

3. Jadual 1.2 menunjukkan pelbagai gabungan Rajah 1.4 Keluk kemungkinan pengeluaran
keluaran jagung dan beras yang dapat
dihasilkan oleh Syarikat Jaya. (a) Berdasarkan Rajah 1.4 di atas, paksi
menegak menunjukkan kuantiti
Kombinasi Jagung Beras keluaran beras manakala paksi
(tan metrik) (tan metrik) mendatar menunjukkan kuantiti
P keluaran jagung.
Q 0 16
R 1 15 (b) Titik P menunjukkan semua faktor
S 2 13 pengeluaran digunakan untuk
T 3 10 menghasilkan beras sahaja iaitu
U 4 6 sebanyak 16 tan metrik.
5 0
(c) Titik U pula menunjukkan semua
Jadual 1.2 Kombinasi keluaran oleh Syarikat Jaya faktor pengeluaran digunakan untuk
menghasilkan jagung sahaja iaitu
sebanyak 5 tan metrik.

(d) Titik Q, R, S, dan T menunjukkan
kombinasi pengeluaran beras
dan jagung pada pelbagai tingkat
pengeluaran.

7

Tingkatan   Ekonomi SPM  Bab 1  Pengenalan kepada Ekonomi SpdmmkkeydameeaaneilgapeasrgniumualdkeienntaalupugaktasaakkinansaramAaniktn,.nBafeauHsnpnCkneJegytaptpaoreuaemedrrBlknunniii,geanmgpuarrteehhaekSnslnnaauanyegydnangadaereria,laitlukutenSeaaatrylerhastaraalkeadhenrabdAaivknaaiBasymhpdpCytaaeAeeengpnnntBgiieBga.gCstgnaeiesunrBjetshunTeedeakealrsiejdauthkjeavuakapipgsndameiaysdnte.eeeaufnDmmrahpp.katbanaaetlukydoaklaiaaarsmnhta

Masalah Kos Lepas Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved. INFO EEKKOONNOOMMII

1. Sebarang titik kombinasi pengeluaran yang Bentuk KKP yang cembung menunjukkan kos
berada di sepanjang keluk kemungkinan lepas yang semakin meningkat.
pengeluaran adalah dianggap cekap kerana
telah menggunakan faktor pengeluaran Barang X (unit)

4 sedia ada dengan sepenuhnya. 13
12
2. Berdasarkan Rajah 1.4, Syarikat Jaya boleh 10
memilih antara titik P, Q, R, S, T, dan U.
7
3. Namun, setiap pilihan akan menyebabkan
masalah kos lepas. Penambahan dalam 0 Barang Y
pengeluaran sesuatu barang hanya boleh 1 2 3 4 (unit)
dilakukan dengan melepaskan sebahagian
pengeluaran barang lain. Misalnya,
sekiranya Syarikat Jaya ingin bertukar
kombinasi pengeluaran dari titik Q ke titik
R untuk tambahan 1 tan metrik jagung, 2
tan metrik beras terpaksa dilepaskan.

4. Kos lepas ditunjukkan oleh kecerunan
keluk kemungkinan pengeluaran iaitu
perubahan jumlah pengeluaran beras
dibahagi dengan perubahan jumlah
pengeluaran jagung. Rumus pengiraan
kos lepas bagi pengeluaran jagung adalah
seperti berikut:

Kos lepas = Perubahan pengeluaran beras
Perubahan pengeluaran jagung

5. Contoh pengiraan kos lepas: Bentuk KKP yang lurus mencerun ke bawah
menunjukkan kos lepas yang malar.
Pergerakan Kos lepas
Barang P (unit)
Titik P ke titik Q 15 – 16
Kos lepas = 1 – 0 = –1

8

Titik Q ke titik R Kos lepas = 13 – 15 = –2 6
2 – 1

Titik R ke titik S 10 – 13 4
3 – 2
Kos lepas = = –3 2

Titik T ke titik U Kos lepas = 0 – 6 = –6 0 Barang Q
5 – 4 1 2 3 4 (unit)

Tanda negatif menunjukkan bentuk keluk Ketidakupayaan Ekonomi
kemungkinan pengeluaran yang mempunyai
kecerunan negatif. 1. Ketidakupayaan ekonomi ditunjukkan
oleh sebarang titik kombinasi pengeluaran
6. Berdasarkan pengiraan di atas, didapati di luar lingkungan keluk kemungkinan
kos lepas adalah semakin meningkat. Hal pengeluaran.
ini menunjukkan lebih banyak beras yang
terpaksa dilepaskan untuk tambahan 1 tan 2. Berdasarkan Rajah 1.4, titik W menunjukkan
metrik jagung. ketidakupayaan ekonomi.

8

3. Kombinasi pengeluaran ini tidak mampu   Ekonomi SPM  Bab 1  Pengenalan kepada Ekonomi  Tingkatan
dihasilkan kerana faktor pengeluaran yang
sedia ada tidak mencukupi atau tidak Ketidakcekapan Ekonomi 4
berupaya untuk mengeluarkannya.
1. Ketidakcekapan ekonomi ditunjukkan oleh
4. Had maksimum pengeluaran yang mampu sebarang titik kombinasi pengeluaran di
dikeluarkan oleh faktor pengeluaran sedia dalam lingkungan keluk kemungkinan
ada hanya setakat titik-titik di sepanjang pengeluaran.
keluk kemungkinan pengeluaran sahaja.
2. Berdasarkan Rajah 1.4, titik Z menunjukkan
INFO EEKKOONNOOMMII ketidakcekapan ekonomi.

Ketidakupayaan ekonomi atau titik di luar 3. Kombinasi pengeluaran ini dapat dihasilkan
lingkungan keluk kemungkinan pengeluaran boleh tetapi dianggap kurang cekap kerana faktor
dicapai jika berlakunya pengeluaran tidak digunakan sepenuhnya.
• peningkatan teknologi
• pertambahan dalam faktor pengeluaran 4. Tambahan pengeluaran barang dapat
dilakukan tanpa melepaskan barang yang
Sebagai contoh, rajah berikut menunjukkan keluk lain. Misalnya, pada titik Z, Syarikat Jaya
kemungkinan pengeluaran sebuah firma. Firma boleh menambah pengeluaran jagung
tidak dapat mencapai titik kombinasi K kerana titik sebanyak 2 tan metrik tanpa mengurangkan
ini berada di luar lingkungan keluk kemungkinan kuantiti pengeluaran beras.
pengeluaran PP. Faktor pengeluaran yang sedia
ada tidak mencukupi untuk menghasilkannya. 5. Ketidakcekapan ekonomi menyebabkan
pembaziran faktor pengeluaran.
Barang A (unit)Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.
Jadual di bawah menunjukkan pelbagai kombinasi
PK keluaran yang boleh dihasilkan oleh sebuah kilang
perabot.

0 P Barang B Kombinasi Meja (unit) Kerusi (unit)
(unit) A 48 80
B 56 65
C 64 45

Hitungkan kos lepas bagi kilang perabot jika berlaku

Sekiranya berlakunya pertambahan faktor pertukaran kombinasi keluaran daripada
pengeluaran atau peningkatan teknologi dalam (a) A ke B (b) A ke C
ekonomi, keluk kemungkinan pengeluaran PP akan
beralih ke QQ kerana had maksimum pengeluaran Penyelesaian:
ekonomi telah meningkat. Sebagai kesannya,
titik K dapat dicapai kerana berada di atas keluk (a) Kos lepas = Perubahan keluaran kerusi
kemungkinan pengeluaran QQ yang baharu. Perubahan keluaran meja

= 65 – 80
56 – 48

Barang A (unit) = –1.88
Q
P Kesimpulannya, 1.88 unit kerusi perlu dilepaskan
untuk menghasilkan tambahan 1 unit meja.

K Perubahan keluaran kerusi
Perubahan keluaran meja
(b) Kos lepas =

= 45 – 80
64 – 48

0 PQ Barang B = –2.19
(unit)

Kesimpulannya, 2.19 unit kerusi perlu dilepaskan
untuk menghasilkan tambahan 1 unit meja.

9

  Ekonomi SPM  Bab 1  Pengenalan kepada Ekonomi

Tingkatan Praktis Formatif D 1.2 Sistem Ekonomi dan Penyelesaian

1. Keluk kemungkinan pengeluaran berikut Masalah Asas ekonomi
menunjukkan kombinasi pengeluaran dalam
1.2.1 Masalah Asas Ekonomi
kebun Encik Daud.
1. Masalah asas ekonomi dalam sistem
4 Jagung (’000 kg) ekonomi wujud akibat daripada masalah
P kekurangan, pilihan, dan kos lepas.
17 Q
14 U
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved. Sumber Masalah Kehendak
T R ekonomi kekurangan manusia
6 tidak terhad
terhad Masalah pilihan

0 S Ubi kayu
6 10 12 (’000 kg)


(a) Nyatakan titik yang berkenaan bagi setiap Masalah kos
pernyataan berikut: lepas
(i) Sumber ekonomi tidak digunakan
dengan optimum Masalah asas
(ii) Lebih banyak ubi kayu dikeluarkan ekonomi
berbanding jagung
(iii) Hanya jagung dikeluarkan sahaja Rajah 1.5 Hubungan antara masalah ekonomi dengan
(iv) Gabungan yang tidak mampu masalah asas ekonomi
dikeluarkan
2. Masalah asas ekonomi terdiri daripada
(b) Bolehkah Encik Daud mengeluarkan persoalan:
20 000 kg ubi kayu dengan menggunakan (a) Apa yang hendak dikeluarkan?
sumber yang sedia ada? (b) Berapa yang hendak dikeluarkan?
(c) Bagaimana hendak dikeluarkan?
(c) Hitungkan kos lepas apabila kombinasi (d) Untuk siapa dikeluarkan?
berubah dari titik Q ke titik R?

Masalah asas Penentuan Penyelesaian
ekonomi

Apa yang hendak Berkaitan dengan penentuan jenis Masalah ini diselesaikan berdasarkan
dikeluarkan barang atau perkhidmatan yang hendak permintaan atau cita rasa masyarakat
dikeluarkan

Berapa yang hendak Berkaitan dengan kuantiti barang atau Jumlah barang yang hendak dikeluarkan
dikeluarkan perkhidmatan yang hendak dikeluarkan bergantung kepada permintaan

masyarakat

Bagaimana hendak Berkaitan dengan teknik atau cara Ditentukan berdasarkan harga relatif
dikeluarkan pengeluaran barang atau perkhidmatan faktor dan teknik pengeluaran paling
cekap yang dapat meminimumkan kos
pengeluaran

Untuk siapa Berkaitan dengan corak agihan barang Firma akan merujuk agihan pendapatan
dikeluarkan
atau perkhidmatan dalam ekonomi atau kuasa beli masyarakat

Jadual 1.3 Masalah asas ekonomi

10

  Ekonomi SPM  Bab 1  Pengenalan kepada Ekonomi 

INFO EEKKOONNOOMMII Tingkatan

Dalam menyelesaikan masalah “bagaimana hendak dikeluarkan”, sesebuah firma boleh memilih sama ada 4
menggunakan kaedah berintensifkan buruh atau berintensifkan modal berdasarkan kecekapan dan harga
relatif antara faktor buruh dengan modal.

Kaedah berintensifkan buruh Kaedah berintensifkan modal

• Kaedah pengeluaran yang melibatkan lebihPenerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.• Kaedah pengeluaran yang melibatkan lebih
banyak penggunaan buruh dalam proses banyak penggunaan mesin yang dalam proses
pengeluaran berbanding dengan jumlah mesin pengeluaran berbanding dengan jumlah buruh
yang digunakan yang digunakan

• Contohnya, penanaman padi menggunakan • Contohnya, kilang kereta menggunakan kaedah
lebih ramai buruh dalam aktiviti pengeluaran automasi dan jentera untuk menggantikan
padi tenaga buruh dalam pengeluaran kereta

• Negara yang mempunyai penduduk yang ramai • Negara maju seperti Singapura dan Jepun
seperti Indonesia dan China menggunakan menggunakan kaedah ini kerana masalah
kaedah ini kerana mempunyai bekalan buruh kekurangan tenaga buruh dan mempunyai
yang ramai dan murah tingkat teknologi yang tinggi

Praktis Formatif E 1.2.2 Sistem Ekonomi

1. Pernyataan di bawah mengenai pengeluaran 1. Aktiviti pengeluaran sesebuah negara
Syarikat Jasa. bertujuan untuk memenuhi keperluan dan
kehendak rakyat negara berkenaan.
Syarikat Jasa menerbitkan 30 000 buku
rujukan Ekonomi untuk pelajar sekolah 2. Firma dan kerajaan sesebuah negara perlu
dengan menggunakan mesin yang diimport membuat keputusan tentang apa, berapa,
dari Jepun. bagaimana, dan untuk siapa sesuatu
barang atau perkhidmatan disediakan.
Berdasarkan pernyataan di atas, nyatakan
penyelesaian bagi masalah asas ekonomi berikut: 3. Cara penyelesaian masalah asas ekonomi
adalah berbeza antara negara dan
(a) Apa yang hendak dikeluarkan bergantung kepada sistem ekonomi yang
(b) Berapa yang hendak dikeluarkan diamalkan oleh negara tersebut.
(c) Bagaimana hendak dikeluarkan
(d) Untuk siapa dikeluarkan 4. Terdapat tiga sistem ekonomi yang
diamalkan di seluruh dunia iaitu
(a) Sistem ekonomi pasaran bebas
(b) Sistem ekonomi perancangan pusat
(c) Sistem ekonomi campuran

Sistem ekonomi pasaran bebas Sistem ekonomi campuran Sistem ekonomi perancangan pusat

Amerika Syarikat, Hong Kong Malaysia, Jepun, Indonesia Korea Utara, Cuba
Rajah 1.6 Pengelasan sistem ekonomi
11

Tingkatan   Ekonomi SPM  Bab 1  Pengenalan kepada Ekonomi (b) Individu dan pihak swasta bebas
mengubah pemilikan faktor
Sistem ekonomi pasaran bebas Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved. pengeluaran untuk memenuhi
1. Sistem ini juga dikenal sebagai sistem matlamat pengeluaran dan
kepentingan diri. Misalnya, individu
ekonomi kapitalis atau ”laissez-faire”. dan pengeluar bebas memiliki atau
2. Dalam sistem ekonomi ini, pengeluar menjual tanah miliknya kepada pihak
lain tanpa sebarang halangan.
4 dan pengguna bebas membuat
keputusan ekonomi tanpa campur tangan (c) Pihak kerajaan tidak mengawal
kerajaan. pemilikan faktor pengeluaran.
3. Mekanisme pasaran merupakan petunjuk
dalam sistem ekonomi pasaran bebas. 2. Penentu kehendak
Harga pasaran sesuatu barangan ditentukan (a) Pengguna dan pihak pengeluar bebas
oleh kuasa pasaran iaitu interaksi antara membuat keputusan ekonomi untuk
kuasa permintaan dan kuasa penawaran menyelesaikan masalah asas ekonomi.
dalam pasaran. (b) Pengguna mempunyai kebebasan
4. Contoh negara yang mengamalkan sistem sepenuhnya dalam menentukan jenis
ekonomi pasaran bebas ialah Hong Kong barang atau perkhidmatan yang hendak
dan Amerika Syarikat. digunakan untuk memaksimumkan
kepuasan.
Rajah 1.7 Amerika Syarikat (c) Pengeluar bebas membuat keputusan
dalam peruntukan sumber ekonomi
INFO EEKKOONNOOMMII untuk menghasilkan barang atau
perkhidmatan yang hendak dikeluarkan
Antara negara yang mempunyai kebebasan agar memaksimumkan keuntungan.
ekonomi yang tertinggi di dunia ialah:
(a) Hong Kong 3. Pembuat pilihan
(b) Singapura (a) Individu bebas membuat pilihan
(c) New Zealand barang atau perkhidmatan yang
(d) Switzerland diingini agar dapat memaksimumkan
(e) Australia kepuasan.
(b) Pengeluar bebas memilih kaedah
Ciri-ciri sistem ekonomi pasaran bebas pengeluaran iaitu sama ada
1. Pemilikan faktor pengeluaran menggunakan kaedah berintensifkan
buruh atau berintensifkan modal yang
(a) Individu dan pihak swasta bebas boleh memaksimumkan keuntungan
memiliki faktor pengeluaran. dan meminimumkan kos pengeluaran.

Pr aktis Formatif1 13 • Mengaplikasi

Dalam sistem ekonomi pasaran bebas,
terdapat invisible hand yang menentukan
harga pasaran. Apakah yang dimaksudkan
oleh invisible hand ini?

Sistem Ekonomi
Pasaran Bebas

VIDEO

12

  Ekonomi SPM  Bab 1  Pengenalan kepada Ekonomi  Tingkatan

Kelebihan dan kelemahan sistem ekonomi pasaran bebas

Kelebihan Kelemahan

1. Kepuasan individu dan masyarakat 1. Agihan pendapatan yang tidak setara 4
dimaksimumkan Kebebasan mengumpul kekayaan menyebabkan
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.
Kepuasan individu berada di tahap yang tinggi jurang pendapatan yang semakin besar antara
kerana individu bebas memilih dan memiliki golongan kaya dan miskin.
barangan yang diingini. Kesannya, kepuasan
masyarakat secara keseluruhan juga dapat 2. Mewujudkan masyarakat materialistik
ditingkatkan. Dorongan untuk mengumpul kekayaan individu

2. Kebebasan yang luas untuk melakukan menyebabkan individu dalam masyarakat
kegiatan ekonomi cenderung untuk mementingkan aspek kebendaan
dan meminggirkan nilai sosial masyarakat.
Pengguna dan pengeluar bebas membuat
keputusan dalam peruntukan faktor pengeluaran 3. Mewujudkan ketidakstabilan ekonomi
tanpa sebarang halangan atau kawalan daripada Penentuan harga oleh kuasa pasaran
kerajaan.
mengakibatkan ketidakstabilan dalam ekonomi
3. Kecekapan penggunaan sumber iaitu masalah inflasi dan kemelesetan ekonomi.
Pengeluar menggunakan sumber secara optimum
4. Mewujudkan kuasa monopoli korporat yang
agar dapat mencapai keuntungan maksimum dan besar
kos yang minimum. Pembaziran penggunaan
sumber dapat dikurangkan. Kebebasan bersaing menyebabkan firma kecil
dan firma baharu tidak mampu bersaing atau
4. Menggalakkan perkembangan teknologi dan memasuki pasaran sedia ada kerana kewujudan
inovasi firma besar yang telah menguasai pasaran.

Persaingan hebat di kalangan pengeluar 5. Kebajikan sosial diabaikan
menggalakkan pengeluar untuk sentiasa mengkaji Kemudahan kebajikan awam seperti rumah kos
teknologi serta ciptaan baharu yang lebih baik
supaya dapat mengatasi persaingan. rendah dan rumah kebajikan tidak disediakan
kerana tidak menguntungkan.
5. Insentif untuk bekerja lebih keras
Individu bermotivasi tinggi dan berusaha dengan 6. Kesan luaran negatif
Kesan luaran negatif seperti pencemaran udara
lebih keras kerana diberi kebebasan untuk
mengumpul kekayaan. dan penindasan buruh berlaku kerana matlamat
firma adalah untuk memaksimumkan keuntungan
semata-mata dan tidak mengambil kira kesan
pengeluaran atas persekitaran dan sosial.

Jadual 1.4 Kelebihan dan kelemahan sistem ekonomi pasaran bebas

Praktis Formatif F 2. Kerajaan mempunyai hak mutlak
dalam membuat keputusan dalam
1. Nyatakan tiga ciri sistem ekonomi pasaran pengagihan sumber dalam ekonomi untuk
bebas. menyelesaikan masalah asas ekonomi.

2. Nyatakan dua kelebihan dalam sistem ekonomi 3. Contoh negara yang mengamalkan sistem
pasaran bebas. ekonomi perancangan pusat ialah Korea
Utara, Cuba, dan Venezuela.
Persaingan dan Dorongan
untuk Pembezaan Produk
VIDEO

Sistem ekonomi perancangan pusat Rajah 1.8 Havana, Cuba

1. Sistem ekonomi perancangan pusat juga
dikenal sebagai sistem ekonomi sosialis
atau komunis.

13

Tingkatan   Ekonomi SPM  Bab 1  Pengenalan kepada Ekonomi (b) Kerajaan mengawal peruntukan faktor
pengeluaran dan corak agihan barang
Ciri-ciri sistem ekonomi perancangan pusat atau perkhidmatan dalam masyarakat.

1. Pemilikan faktor pengeluaran 3. Pembuat pilihan
(a) Faktor pengeluaran dimiliki oleh (a) Individu sebagai pengguna tidak
kerajaan sepenuhnya. bebas membuat pilihan barang dan
(b) Individu dan firma swasta tidak perkhidmatan yang hendak digunakan.
(b) Pengeluar juga tidak bebas untuk
4 mempunyai kebebasan untuk memiliki memilih kaedah pengeluaran yang
dan menggunakan faktor pengeluaran. hendak digunakan dalam proses
pengeluaran.
2. Penentu kehendak
(a) Badan perancangan pusat yang
ditubuhkan oleh kerajaan akan
membuat keputusan dalam
menyelesaikan masalah asas ekonomi
iaitu apa, berapa, bagaimana dan untuk
siapa dikeluarkan.
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.
Kelebihan dan kelemahan sistem ekonomi perancangan pusat

Kelebihan Kelemahan

1. Peruntukan sumber ke arah kebajikan 1. Kurang motivasi dan insentif bekerja kuat
masyarakat Individu tidak mempunyai insentif untuk bekerja

Kerajaan mengambil kira kos sosial apabila keras kerana tidak dibenarkan mengumpul
membuat keputusan tentang pengagihan sumber kekayaan. Firma juga tidak berusaha untuk
dalam ekonomi. Kebajikan masyarakat secara menghasilkan produk yang inovatif kerana tidak
keseluruhan dijaga. dapat menikmati keuntungan.

2. Barang awam dan kebajikan masyarakat 2. Pilihan individu terhad
diutamakan Kerajaan menentukan jenis barang dan

Kerajaan mengeluarkan barang dan perkhidmatan perkhidmatan yang dikeluarkan tanpa mengambil
yang diperlukan oleh masyarakat untuk kira cita rasa dan kehendak masyarakat. Keadaan
memaksimumkan kebajikan masyarakat. ini menyebabkan pengguna mempunyai pilihan
Penguatkuasaan peraturan dan undang-undang yang terhad.
memberi perlindungan kepada pengguna dan
mengurangkan kesan luaran negatif seperti 3. Keusahawanan individu terhad
pencemaran alam. Ekonomi kurang berkembang kerana ciri-ciri

3. Agihan pendapatan yang seimbang keusahawanan seperti kreativiti dan inovatif
Jurang perbezaan pendapatan adalah kecil kerana yang mendorong kepada penciptaan barang atau
perkhidmatan yang baharu tidak diberi keutamaan.
kerajaan memastikan agihan pendapatan yang
adil dan sama rata dalam kalangan masyarakat. 4. Risiko kesilapan dalam membuat keputusan
Keputusan ekonomi hanya ditentukan oleh
4. Pengeluaran secara berskala besar
Kerajaan merupakan pemilik faktor dan pengeluar sekumpulan kecil pemerintah di peringkat pusat.
Risiko untuk membuat keputusan yang kurang
tunggal dalam pasaran. Oleh itu, kerajaan boleh tepat adalah tinggi kerana tidak terbuka kepada
mewujudkan firma awam yang besar untuk pendapat pihak luar.
mengeluarkan sesuatu barang atau perkhidmatan
secara besar-besaran dan menikmati ekonomi 5. Birokrasi dalam badan perancangan pusat
bidangan. Kesannya, barang atau perkhidmatan Semua keputusan yang dibuat dalam
dapat ditawarkan pada harga yang lebih rendah.
kerajaan melibatkan banyak peringkat. Hal ini
menyebabkan keputusan mengambil masa yang
lama untuk dibuat. Tindak balas yang lambat
akan mengakibatkan ketidakcekapan dalam
pengagihan sumber dan menyebabkan lebihan
atau kekurangan dalam sesebuah industri.

Jadual 1.5 Kelebihan dan kelemahan sistem ekonomi perancangan pusat

14

  Ekonomi SPM  Bab 1  Pengenalan kepada Ekonomi 

INFO EEKKOONNOOMMII INFO EEKKOONNOOMMII Tingkatan

Ekonomi bidangan bermaksud peningkatan Tujuan kerajaan campur tangan dalam ekonomi 4
kecekapan atau faedah yang dinikmati oleh adalah seperti berikut:
sesebuah firma akibat daripada pengeluaran • Menyediakan barang awam
secara besar-besaran atau perkembangan • Menstabilkan ekonomi
dalam industri secara keseluruhan. Peningkatan • Memastikan agihan pendapatan yang adil
kecekapan ini menyebabkan barang dapat • Mengawal harga barang
dikeluarkan pada kos yang lebih rendah. • Mengawal pengeluaran barang atau perkhidmatan

Praktis Formatif G tertentu melalui cukai dan peraturan
• Menggalakkan pengeluaran barang melalui
1. Bezakan sistem ekonomi perancangan pusat
dengan sistem ekonomi pasaran bebas dari subsidi dan pemberian insentif
aspek berikut: • Mengurangkan kesan luaran negatif (eksternaliti

(a) Pemilikan faktor pengeluaran negatif)
(b) Penentu kehendakPenerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.
2. Nyatakan dua kelemahan sistem ekonomi Peranan Kerajaan

perancangan pusat. VIDEO

Sistem ekonomi campuran Ciri-ciri sistem ekonomi campuran
1. Sistem ekonomi campuran merupakan
1. Pemilikan faktor pengeluaran
sistem ekonomi yang menggabungkan (a) Individu dan pihak swasta bebas
ciri-ciri kelebihan dalam sistem ekonomi memiliki faktor pengeluaran sebagai
pasaran bebas dan sistem ekonomi harta persendirian dan juga sumber
perancangan pusat. untuk mengeluarkan barang ekonomi.
2. Peruntukan sumber ekonomi dalam (b) Faktor pengeluaran tertentu hanya
menyelesaikan masalah asas ekonomi dimiliki oleh kerajaan untuk
adalah bergantung kepada mekanisme menyediakan barang dan kemudahan
pasaran dan keputusan kerajaan. awam seperti perpustakaan awam,
3. Kerajaan akan campur tangan jika berlaku jalan raya, dan lampu jalan.
ketidakstabilan dan penyelewengan dalam (c) Pemilikan faktor pengeluaran dikawal
aktiviti ekonomi. oleh kerajaan melalui peraturan dan
4. Contoh negara yang mengamalkan sistem undang-undang.
ekonomi campuran ialah Malaysia, Jepun,
dan Thailand. 2. Penentu kehendak
(a) Pengguna bebas membuat keputusan
Rajah 1.9 Bangkok, Thailand untuk menentukan jenis barang atau
perkhidmatan yang dikehendaki.
Pengguna mempunyai pengaruh
atas corak permintaan barang dan
perkhidmatan.
(b) Pengeluar pula bebas bersaing
dalam mengeluarkan barang dan
perkhidmatan agar memaksimumkan
keuntungan.
(c) Pihak kerajaan pula membuat
keputusan dalam mengeluarkan
barang awam seperti lampu jalan,
perkhidmatan bomba, dan jalan raya.

15

Tingkatan   Ekonomi SPM  Bab 1  Pengenalan kepada Ekonomi Praktis Formatif H

3. Pembuat pilihan 1. Nyatakan tiga tujuan campur tangan kerajaan.
(a) Individu bebas memilih barang dan 2. Nyatakan tiga ciri sistem ekonomi campuran.
perkhidmatan yang dikehendaki serta
bebas menentukan pekerjaan yang Pr aktis Formatif1 14 • Menilai
ingin diceburi.

4 (b) Pengeluar pula bebas memilih jenis
barang dan perkhidmatan yang hendak
dikeluarkan serta kaedah pengeluaran
yang dapat memaksimumkan
keuntungan dan meminimumkan kos
pengeluaran.
(c) Kerajaan mengawal aktiviti
penggunaan individu dan aktiviti
pengeluaran barang dan perkhidmatan
oleh pengeluar melalui peraturan dan
undang-undang tertentu.
(d) Kerajaan akan memilih teknik
pengeluaran yang memaksimumkan
kebajikan masyarakat.
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved. Maklumat berikut mengenai barang kawalan.

Gula, garam, dan tepung merupakan barang
kawalan. Peniaga yang gagal mematuhi
harga yang ditetapkan akan dikenakan
tindakan undang-undang.

Pada pendapat anda, mengapakah kerajaan
perlu mengawal harga barang tersebut dalam
pasaran?

Perbandingan ciri-ciri antara sistem-sistem ekonomi

Ciri-ciri utama Sistem ekonomi Sistem ekonomi Sistem ekonomi campuran
pasaran bebas perancangan pusat
Pemilikan Bebas dimiliki oleh Dimiliki secara Bebas dimiliki oleh individu / swasta
faktor individu / swasta mutlak oleh kerajaan tetapi faktor pengeluaran tertentu hanya
dimiliki oleh kerajaan
pengeluaran Individu / firma Kerajaan Kerajaan dan individu / firma
Penentu
kehendak Individu / firma Individu / firma tidak Individu / firma bebas membuat pilihan
bebas membuat bebas membuat pilihan tetapi penggunaan dan pengeluaran
Pembuat pilihan barangan tertentu dikawal oleh kerajaan
pilihan Ditentukan oleh kerajaan Ditentukan oleh mekanisme pasaran
Ditentukan oleh dan kerajaan
Penentu mekanisme pasaran Tiada persaingan kerana Persaingan sihat kerana dikawal oleh
harga kerajaan merupakan kerajaan
Persaingan bebas pengeluar tunggal
Persaingan dan hebat antara Memaksimumkan Mengimbangi motif keuntungan dan
pengeluar kebajikan masyarakat kebajikan masyarakat
Motif ekonomi Cuba, Korea Utara Malaysia, Kanada, Jepun
Memaksimumkan
Contoh keuntungan
negara
Hong Kong,
Amerika Syarikat

Jadual 1.6 Perbandingan ciri-ciri antara sistem-sistem ekonomi

1.2.3 Penyelesaian Masalah Asas Ekonomi oleh Sistem Ekonomi

Sistem ekonomi pasaran bebas

1. Apa yang hendak dikeluarkan
(a) Jenis barang atau perkhidmatan yang dikeluarkan bergantung kepada kuasa permintaan
pengguna dan kuasa penawaran firma di pasaran yang dikenal sebagai mekanisme pasaran.
(b) Pengguna mempunyai kebebasan memilih barangan yang diingini untuk memaksimumkan
kepuasan.
(c) Pengeluar hanya mengeluarkan barang atau perkhidmatan yang diminta oleh pengguna
sahaja supaya dapat memaksimumkan keuntungan.

16

  Ekonomi SPM  Bab 1  Pengenalan kepada Ekonomi 

2. Berapa yang hendak dikeluarkan kurangan barang di pasaran agar tidak Tingkatan
(a) Kuantiti sesuatu barang yang berlaku pembaziran sumber ekonomi.
dikeluarkan bergantung kepada 4
mekanisme pasaran. 3. Bagaimana hendak dikeluarkan
(b) Pengeluar akan mengeluarkan kuantitiPenerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.(a) Kerajaan akan menentukan teknik
barangan mengikut interaksi antara pengeluaran sama ada berintensifkan
kuasa permintaan dan penawaran buruh atau berintensifkan modal.
dalam pasaran. (b) Kaedah yang dapat memaksimumkan
kebajikan rakyat serta dapat
3. Bagaimana hendak dikeluarkan menggunakan sumber secara cekap
(a) Pengeluar akan memilih teknik akan dipilih.
pengeluaran yang paling cekap agar (c) Keutamaan diberi kepada kaedah
memaksimumkan keuntungan dan berintensifkan buruh kerana kaedah
meminimumkan kos. ini boleh mengurangkan kadar
(b) Pengeluar boleh memilih teknik pengangguran buruh.
pengeluaran sama ada berintensifkan
buruh atau berintensifkan modal 4. Untuk siapa dikeluarkan
berdasarkan harga relatif faktor buruh (a) Agihan barang dalam ekonomi
dan modal di pasaran. ditentukan oleh kerajaan.
(b) Kerajaan akan memastikan agihan
4. Untuk siapa dikeluarkan barang dalam ekonomi adalah adil
(a) Diselesaikan melalui agihan dengan menggunakan sistem catuan
pendapatan atau kuasa beli dalam dan kupon.
masyarakat. (c) Kawalan harga oleh kerajaan
(b) Golongan yang mempunyai tingkat memastikan semua pengguna mampu
pendapatan yang tinggi mampu membeli dan menggunakan barang
memiliki lebih banyak barang atau perkhidmatan yang disediakan di
berbanding golongan miskin. pasaran.

Sistem ekonomi perancangan pusat Sistem ekonomi campuran

1. Apa yang hendak dikeluarkan 1. Apa yang hendak dikeluarkan
(a) Jenis barang atau perkhidmatan yang (a) Jenis barang atau perkhidmatan yang
dikeluarkan ditentukan oleh kerajaan dikeluarkan bergantung kepada kuasa
atau badan perancangan pusat. pasaran dan kuasa kerajaan.
(b) Pengguna tidak bebas memilih dan (b) Pihak swasta mengeluarkan barang
membeli barangan yang diingini dan atau perkhidmatan berdasarkan
pengeluar tidak bebas mengeluarkan mekanisme pasaran.
barangan yang menguntungkan. (c) Kerajaan pula mengeluarkan barang
(c) Pengeluaran barang dan perkhidmatan yang tidak disediakan oleh pihak swasta
yang diutamakan ialah pengeluaran seperti lampu jalan dan perpustakaan.
makanan serta barang keperluan asas
lain yang dapat menjaga kebajikan 2. Berapa yang hendak dikeluarkan
rakyat. (a) Kuantiti sesuatu barang yang
dikeluarkan bergantung kepada kuasa
2. Berapa yang hendak dikeluarkan pasaran dan kuasa kerajaan.
(a) Kuantiti sesuatu barang yang (b) Pihak swasta mengeluarkan barang
dikeluarkan juga ditentukan oleh berdasarkan mekanisme pasaran.
kerajaan. Peningkatan permintaan terhadap
(b) Jumlah barang dikeluarkan mengikut sesuatu barang menyebabkan
keperluan masyarakat. Badan pengeluar meningkatkan kuantiti
perancangan pusat yang mengawal pengeluaran barang tersebut. Kerajaan
selia aktiviti pengeluaran akan akan menyediakan kuantiti barang
memastikan tidak berlaku lebihan atau awam mengikut keperluan masyarakat.

17

  Ekonomi SPM  Bab 1  Pengenalan kepada Ekonomi

Tingkatan (c) Kerajaan mengenakan cukai atau (b) Golongan yang mempunyai tingkat
memberi subsidi untuk mempengaruhi pendapatan yang tinggi mampu
kuantiti keluaran barang. Misalnya, Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved. memiliki lebih banyak barang
kerajaan memberi subsidi kepada berbanding golongan sederhana.
pengeluar untuk meningkatkan
(c) Kerajaan menyediakan barang awam
4 pengeluaran barang makanan untuk golongan kurang mampu.
seperti beras. Sebaliknya, kerajaan Kerajaan juga mengawal harga barang
mengenakan cukai untuk mengawal keperluan agar semua orang mampu
pengeluaran barang berbahaya seperti memilikinya. Di samping itu, kerajaan
rokok. mengenakan cukai pendapatan untuk
memastikan agihan pendapatan yang
3. Bagaimana hendak dikeluarkan adil.
(a) Pengeluar akan memilih teknik
pengeluaran yang paling cekap agar (d) Kerajaan juga memberi subsidi
memaksimumkan keuntungan dan untuk barang dan perkhidmatan
meminimumkan kos. tertentu seperti barang keperluan
(b) Kerajaan akan memilih teknik dan perkhidmatan kesihatan untuk
pengeluaran yang memaksimumkan memastikan kebajikan golongan
kebajikan masyarakat. berpendapatan rendah dijaga.
(c) Kerajaan juga menguatkuasakan
undang-undang untuk mengawal Praktis Formatif I
aktiviti pengeluaran. Misalnya, Akta
Kualiti Alam Sekeliling 1974 digunakan 1. Bandingkan cara penyelesaian sistem
untuk mengambil tindakan ke atas ekonomi pasaran bebas dan sistem ekonomi
aktiviti pengeluaran yang boleh perancangan pusat bagi masalah asas ekonomi
menyebabkan pencemaran alam berikut:
seperti pencemaran air dan udara.
(a) Apa yang hendak dikeluarkan
4. Untuk siapa dikeluarkan (b) Berapa yang hendak dikeluarkan
(a) Diselesaikan melalui corak agihan (c) Bagaimana hendak dikeluarkan
pendapatan dalam masyarakat. (d) Untuk siapa dikeluarkan

Perbandingan cara penyelesaian masalah asas ekonomi antara sistem-sistem ekonomi

Masalah Sistem ekonomi Sistem ekonomi Sistem ekonomi campuran
asas pasaran bebas perancangan pusat

ekonomi

Apa yang Ditentukan oleh Ditentukan secara • Barang ekonomi ditentukan oleh
hendak mekanisme pasaran
mekanisme pasaran mutlak oleh kerajaan
dikeluarkan • Barang awam ditentukan oleh kerajaan

Berapa yang Ditentukan oleh Ditentukan secara • Barang ekonomi ditentukan oleh
hendak mekanisme pasaran mutlak oleh kerajaan mekanisme pasaran

dikeluarkan • Barang awam ditentukan oleh kerajaan

Bagaimana Cara pengeluaran Cara pengeluaran • Bagi barang ekonomi, cara pengeluaran
hendak yang paling cekap yang paling yang paling cekap / meminimumkan
/ meminimumkan cekap dan kos pengeluaran / memaksimumkan
dikeluarkan kos pengeluaran / memaksimumkan keuntungan akan dipilih
memaksimumkan kebajikan masyarakat
keuntungan akan akan dipilih • Bagi barang awam, cara pengeluaran
dipilih yang paling cekap dan memaksimumkan
kebajikan masyarakat akan dipilih

Untuk siapa Ditentukan oleh Ditentukan dan • Barang ekonomi akan diagih mengikut
dikeluarkan corak agihan diagihkan oleh corak agihan pendapatan masyarakat
pendapatan / kuasa kerajaan secara adil
beli masyarakat dan sama rata • Barang awam akan diagih oleh kerajaan
kepada semua individu

Jadual 1.7 Perbandingan cara penyelesaian masalah asas ekonomi antara sistem-sistem ekonomi

18

1.2.4 Ekonomi Islam   Ekonomi SPM  Bab 1  Pengenalan kepada Ekonomi  Tingkatan
1. Ekonomi Islam merupakan sistem ekonomi
(d) Kegiatan ekonomi yang tidak halal 4
campuran di mana perilakunya diatur seperti pengeluaran arak, perjudian, dan
berdasarkan aturan agama Islam dan didasariPenerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.pengedaran dadah adalah diharamkan.
dengan tauhid sebagaimana dirangkumi
dalam rukun iman dan rukun Islam. 2. Wujud persaingan yang adil dan saksama
2. Ekonomi Islam berlandaskan al-Quran antara individu
dan hadis. (a) Pengeluar bebas bersaing dalam
3. Walaupun Malaysia mengamalkan sistem pasaran untuk mengeluarkan barangan
ekonomi campuran, kerajaan telah ekonomi yang halal. Namun demikian,
menerapkan nilai Islam dalam ekonomi persaingan antara pengeluaran harus
seperti kutipan zakat di kalangan umat bersifat sihat dan bertujuan untuk
Islam, pengenalan sistem perbankan Islam meningkatkan kecekapan dalam
dan insurans Takaful, serta konsep pajakan pengeluaran barang demi manfaat
Islam iaitu Ar-Rahnu. masyarakat.
4. Contoh negara yang mengamalkan ekonomi (b) Kecekapan dalam penggunaan sumber
Islam ialah Arab Saudi. ekonomi amat digalakkan kerana
dapat meningkatkan kualiti barangan
Rajah 1.10 Riyadh, Arab Saudi yang dikeluarkan dan menurunkan
kos pengeluaran barangan. Barangan
Ciri-ciri utama ekonomi Islam yang bermutu tinggi pada harga lebih
1. Sebagai sebahagian daripada keseluruhan rendah dapat meningkatkan taraf
hidup masyarakat.
sistem hidup Islam (c) Kerajaan akan campur tangan sekiranya
(a) Objektif ekonomi Islam adalah untuk berlaku persaingan yang melampau
untuk mengelakkan pembaziran
mencapai al-Falah iaitu kebahagian di sumber, kuasa monopoli, dan
dunia dan akhirat. Oleh itu, ekonomi penindasan terhadap pihak tertentu.
Islam mengutamakan keseimbangan
antara keuntungan (bukan riba) dan 3. Keseimbangan antara kepentingan
kebajikan sosial. individu dan masyarakat
(b) Segala keputusan dalam aktiviti (a) Prinsip kesederhanaan dan bukan
ekonomi harus berlandaskan syariat penindasan amat ditekankan dalam
Islam dan berpandukan al-Quran kegiatan ekonomi iaitu penggunaan
dan hadis. dan pengeluaran barang atau
(c) Faktor pengeluaran adalah hak milik perkhidmatan.
mutlak Allah S.W.T dan manusia (b) Kepentingan masyarakat lebih
bertindak sebagai pemegang amanah. diutamakan berbanding dengan
Individu boleh menggunakan kepentingan individu.
faktor pengeluaran untuk mencari (c) Kerajaan mengeluarkan barang awam
kekayaan berlandaskan hukum Islam. yang tidak bermotifkan keuntungan
Pembaziran dan penyalahgunaan kepada semua individu.
faktor pengeluaran adalah dilarang. (d) Kerajaan mengutip zakat daripada
individu yang cukup syarat supaya
kekayaan yang dimiliki oleh mereka
dapat digunakan untuk membantu
golongan yang kurang mampu.

Praktis Formatif J

1. Nyatakan tiga ciri keistimewaan dalam ekonomi
Islam.

2. Nyatakan satu contoh negara yang mengamalkan
ekonomi Islam.

19

Tingkatan   Ekonomi SPM  Bab 1  Pengenalan kepada Ekonomi

Peta Konsep

Pengenalan kepada Ekonomi

4

Ilmu Ekonomi Faktor Pengeluaran Unit Ekonomi
Peruntukan sumber ekonomi • Buruh • Isi rumah
yang terhad untuk memenuhi • Modal • Firma
kehendak yang tidak terhad • Tanah • Kerajaan
• Usahawan
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.
Kekurangan Masalah Ekonomi Kos Lepas
Pilihan
• Isi rumah: Pendapatan Pulangan yang mungkin
• Firma: Faktor Matlamat pilihan: daripada barangan
• Isi rumah: Memaksimumkan kepuasan kedua terbaik yang
pengeluaran • Firma: Memaksimumkan keuntungan dilepaskan
• Kerajaan: Hasil negara • Kerajaan: Memaksimumkan kebajikan

Sistem Ekonomi

Pasaran bebas Perancangan pusat Campuran
Individu dan firma bebas dalam Kerajaan mengawal segala Individu dan firma bebas tetapi

aktiviti ekonomi aktiviti ekonomi dikawal kerajaan

Cara penyelesaian masalah asas ekonomi Ekonomi Islam
(a) Apa yang hendak dikeluarkan Sistem ekonomi campuran
(b) Berapa yang hendak dikeluarkan yang berdasarkan prinsip dan
(c) Bagaimana hendak dikeluarkan hukum Islam
(d) Untuk siapa dikeluarkan

Pasaran bebas Perancangan pusat Campuran
(a) Apa: Mekanisme pasaran (a) Apa: Kerajaan (a) Apa: Mekanisme pasaran
(b) Berapa: Mekanisme (b) Berapa: Kerajaan
(c) Bagaimana: Teknik dan kerajaan
pasaran (b) Berapa: Mekanisme
(c) Bagaimana: Teknik pengeluaran yang paling
cekap / memaksimumkan pasaran dan kerajaan
pengeluaran yang paling kebajikan rakyat (c) Bagaimana: Teknik
cekap / memaksimumkan (d) Untuk siapa: Diagih oleh
untung kerajaan secara adil pengeluaran yang paling
(d) Untuk siapa: Corak kepada semua lapisan cekap / memaksimumkan
agihan pendapatan / masyarakat untung dan kebajikan
kuasa beli masyarakat rakyat
(d) Untuk siapa: Corak
20 agihan pendapatan /
kuasa beli masyarakat

  Ekonomi SPM  Bab 1  Pengenalan kepada Ekonomi 

Praktis Sumatif 1 Tingkatan

Soalan Objektif A RM240.00 A Mendapat ganjaran 4
B RM360.00 berbentuk keuntungan
Pilih jawapan yang betul. C 3 helai baju
D 12 helai baju B Menyumbangkan tenaga
1. Antara berikut, yang mental dan fizikal
manakah betul tentang 5. Situasi di bawah berkaitan
sumber ekonomi? dengan masalah kekurangan C Tidak menanggung risiko
A Penawaran modal tidak Cik Izati. kerana keropok lepor
terhad mendapat sambutan tinggi
B Buruh mempunyai mobiliti Cik Izati memperoleh
geografi yang terhad pendapatan sebanyak D Tidak mempunyai mobiliti
C Harga tanah semakin RM2 500 sebulan. Beliau geografi
tinggi dalam jangka masa merasakan pendapatannya
panjang masih tidak mencukupi.
D Usahawan
menyumbangkan tenaga
mental dan fizikal dalam
proses pengeluaran
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved. 9. Rajah di bawah menunjukkan
suatu barang dalam ekonomi.

2. Masalah ekonomi yang Mengapakah Cik Izati
dihadapi oleh semua negara menghadapi masalah
di dunia ini ialah tersebut? Faktor pengeluaran yang
terlibat dalam aktiviti
A kekurangan sumber Menilai pengeluaran barang di atas
ekonomi ialah
A Beliau seorang yang boros A tanah dan modal
B perubahan teknologi yang B Kehendak beliau tidak B tanah, buruh, dan modal
pesat C buruh, modal, dan
terhad usahawan
C sumber alam yang C Beliau suka membeli D tanah, buruh, modal dan
semakin berkurangan usahawan
barang mewah
D kehendak pengguna yang D Beliau tidak membeli 10. Antara yang berikut, yang
sentiasa berubah
barang mengikut keutamaan
3. Pengorbanan yang dilakukan manakah melibatkan kos
oleh unit ekonomi apabila 6. Mengapakah kerajaan wajar
membuat sesuatu pilihan merancang perbelanjaan lepas? Menilai
dikenal sebagai dengan cermat?
A Menyedut udara segar
A kos lepas Menilai
B kos ekonomi B Menikmati pemandangan
C kos pengguna A Kekurangan teknologi
D kos pengeluar B Kekurangan sumber hasil di tepi laut
C Kekurangan sumber alam
D Kekurangan kakitangan C Mendengar ceramah

awam motivasi selama dua jam

7. Matlamat sebuah firma adalah D Menggunakan air hujan
untuk memaksimumkan
A kepuasan untuk menyiram pokok
B keuntungan
4. Encik Dollah bekerja sebagai C kebajikan masyarakat bunga
D penggunaan sumber
tukang jahit di sebuah kilang ekonomi 11. Pernyataan di bawah
mengenai suatu tindakan
batik di Terengganu. Beliau Puan Maimunah merupakan
pengusaha keropok lekor di firma.
bekerja selama 6 jam sehari Terengganu. Beliau memiliki
sebuah kedai dua tingkat dan
dan menghasilkan 3 helai menggajikan 5 orang pekerja.

baju batik setiap hari. Harga 8. Pernyataan yang manakah Sebelum mengeluarkan
betul tentang Puan sesuatu produk atau
sehelai baju batik ialah Maimunah? perkhidmatan, firma akan
membuat kajian terperinci
RM60. Apakah kos lepas tentang pasaran, cita rasa
pengguna serta kos yang
sekiranya Encik Dollah akan terlibat.

mengambil cuti selama

4 hari? Menilai

21

  Ekonomi SPM  Bab 1  Pengenalan kepada Ekonomi

Tingkatan Mengapakah firma berbuat 14. Jadual di bawah Antara pernyataan berikut,

demikian? menunjukkan jangkaan yang manakah benar
untung pelbagai projek tentang keluk kemungkinan
Menilai pelaburan sebuah firma. pengeluaran di atas?
I Titik A, B dan C
A Mengelak kemerosotan
jualan menunjukkan kombinasi
pengeluaran yang cekap
B Mengelak peningkatan kos Jangkaan II Titik A menunjukkan
semua sumber ekonomi
4 pengeluaran Projek pelaburan untung digunakan untuk
C Memastikan operasi (RM juta) pengeluaran barang
perniagaan membawa pengguna sahaja
keuntungan yang Pembelian mesin 400 III Titik E menunjukkan
maksimum baharu 700 ketidakcekapan ekonomi
IV Titik D menunjukkan
D Memastikan barang Pengambilalihan ketidakupayaan ekonomi
atau perkhidmatan yang syarikat pesaing A I dan II C II dan IV
B I dan III D III dan IV

17. Maklumat di bawah berkaitan
dengan Syarikat Vista
Berhad.
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.disediakan memberiPembinaan kilang800
kepuasan yang maksimum baharu

kepada pengguna Penerokaan 500
pasaran baharu 600
12. Maklumat berikut
menunjukkan pilihan kaedah Pengeluaran
pengeluaran Syarikat Wira produk baharu

Berhad. Jika firma membuat

Keluaran Kaedah Kaedah keputusan untuk membina
kilang baharu, apakah kos
(unit) A B
Kerusi 800 300 lepasnya? Syarikat Vista Berhad akan
mengeluarkan 600 000
Menganalisis bungkus mi segera.

A Pembelian mesin baharu
B Penerokaan pasaran

meja 550 900 baharu Apakah masalah asas
C Pengeluaran produk baharu ekonomi yang telah
Apakah kos lepas yang D Pengambilalihan syarikat diselesaikan oleh firma
dihadapi oleh Syarikat Wira tersebut?
Berhad jika menukar kaedah pesaing
pengeluaran daripada kaedah I Apa yang hendak
A kepada kaedah B? 15. Andaikan Joshua membeli dikeluarkan
A 250 meja sebatang raket badminton
B 350 meja baharu, apakah kos lepasnya? II Berapa yang hendak
C 500 kerusi A Harga raket badminton dikeluarkan
D 1 100 kerusi B Barang lain yang boleh
dibeli dengan jumlah wang III Bagaimana hendak
yang sama dikeluarkan

IV Untuk siapa dikeluarkan

13. Antara yang berikut, yang C Masa yang digunakan oleh A I dan II
manakah digambarkan Joshua untuk bermain B I dan IV
oleh titik di sepanjang keluk badminton C II dan III
kemungkinan pengeluaran? D III dan IV
D Alatan lain yang perlu dibeli
I Sumber ekonomi terhad untuk permainan badminton 18. Pernyataan di bawah
berkaitan dengan Syarikat
II Mencapai guna tenaga 16. Rajah 1 berkaitan dengan Sino.
penuh keluk kemungkinan
pengeluaran.
III Teknologi berubah dengan

cepat Barang pengguna Syarikat Sino telah
IV Wujud ketidakcekapan mengupah agensi tertentu

ekonomi A E untuk mengenal pasti
B bilangan penduduk di
A I dan II Sabah yang berminat
B I dan IV D dengan produk baharunya
C II dan III yang bakal dijual pada
D III dan IV bulan depan.

C Barang
modal

22

  Ekonomi SPM  Bab 1  Pengenalan kepada Ekonomi 

Tindakan ini berkaitan dengan penyelesaian masalah A Sektor swasta Tingkatan
B Mekanisme pasaran
A apa yang hendak dikeluarkan C Permintaan masyarakat
B berapa yang hendak dikeluarkan D Badan perancangan pusat
C bagaimana hendak dikeluarkan
D untuk siapa dikeluarkan 23. Antara berikut, yang
manakah menerangkan
19. Maklumat di bawah berkaitan dengan suatu sistem ekonomi. ekonomi Islam? 4
A Kerajaan membuat
• Firma bermotifkan keuntungan keputusan dalam
• Mekanisme pasaran menyelesaikan masalah asas ekonomi pengeluaran barang awam
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved. B Pengguna bebas memilih
Antara yang berikut, yang manakah benar tentang sistem ekonomi barang atau perkhidmatan
tersebut? yang dikehendaki
C Mekanisme pasaran
Sistem ekonomi Pembuat keputusan menentukan pengagihan
A Perancangan pusat Kerajaan sumber dalam ekonomi
B Campuran Swasta dan kerajaan D Sumber ekonomi milik
C Kapitalis Swasta kerajaan
D Pasaran bebas Swasta dan kerajaan
24. Maklumat di bawah berkaitan
20. Perbualan di bawah berkaitan dengan sistem ekonomi. dengan suatu sistem
ekonomi.
Azrul : Saya berpendapat bahawa kerajaan perlu mengawal
aktiviti ekonomi sepenuhnya agar kesejahteraan rakyat • Menggalakkan
diutamakan. penggunaan teknologi
dan inovasi
Wong : Mekanisme pasaran mampu menyelesaikan semua
masalah asas ekonomi. • Mewujudkan kuasa
monopoli korporat besar
Aliyah : Sebarang ketidakadilan dalam pengagihan sumber boleh
diselesaikan melalui campur tangan kerajaan.

Sistem ekonomi yang dimaksudkan oleh mereka ialah: Sistem ekonomi tersebut
ialah
Azrul Aliyah Wong A sosialis
B campuran
A Pasaran bebas Perancangan pusat Campuran C pasaran bebas
D perancangan pusat
B Perancangan pusat Campuran Pasaran bebas
25. Pernyataan di bawah
C Pasaran bebas Campuran Perancangan pusat berkaitan dengan ciri utama
sebuah ekonomi.
D Campuran Perancangan pusat Pasaran bebas
• Individu yang cukup
21. Sistem ekonomi pasaran 22. Maklumat di bawah berkaitan syarat membayar zakat
bebas lebih baik daripada dengan sebuah sistem ekonomi.
sistem ekonomi perancangan • Persaingan adil dan
pusat kerana • Sumber ekonomi dimiliki saksama dalam pasaran
oleh kerajaan
A menggalakkan Negara yang mengamalkan
perkembangan teknologi • Persaingan di kalangan ciri utama ekonomi ini ialah
dan inovasi pengeluar tidak wujud A Cuba
B Arab Saudi
B mengutamakan kebajikan Bagaimanakah sistem C Hong Kong
masyarakat ekonomi tersebut D Korea Utara
menentukan kuantiti barang
C pengeluaran barang yang hendak dikeluarkan?
secara besar-besaran

D agihan pendapatan yang
adil dan seimbang

23

  Ekonomi SPM  Bab 1  Pengenalan kepada Ekonomi

Tingkatan Soalan 26 hingga Soalan 30 27. I Matlamat isi rumah 29. I Faktor pengeluaran
berdasarkan pilihan jawapan semasa membuat dalam sistem ekonomi
pilihan adalah untuk perancangan pusat adalah
seperti jadual di bawah. memaksimumkan hak milik kerajaan.
kepuasan.
Pilihan Pernyataan I Pernyataan II II Faktor pengeluaran dalam
II Matlamat firma semasa ekonomi Islam adalah
4A Betul Salah membuat pilihan adalah hak milik individu dan
B Salah Betul untuk memaksimumkan kerajaan.
kebajikan masyarakat.
C Betul Betul 30. I Sistem ekonomi
28. I Mekanisme pasaran perancangan pusat sering
menjadi petunjuk dalam menggunakan kaedah
sistem ekonomi pasaran pengeluaran berintensifkan
bebas. modal.

II Mekanisme pasaran tidak II Sistem ekonomi
memainkan peranan perancangan pusat
dalam sistem ekonomi mengagihkan barang atau
perancangan pusat. perkhidmatan secara adil
dalam masyarakat.
D SalahPenerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.Salah

26. I Tanah ialah anugerah
alam semula jadi dan
penawarannya terhad.

II Modal digunakan
untuk meningkatkan
daya pengeluaran dan
kecekapan firma.

Soalan Struktur [4 markah]
1. (a) Nyatakan empat andaian dalam analisis keluk kemungkinan pengeluaran. [4 markah]

(b) Bezakan faktor buruh dengan faktor usahawan. [2 markah]
(c) Jelaskan masalah kekurangan dan pilihan bagi unit ekonomi yang berikut: [2 markah]
(i) Isi rumah [4 markah]
(ii) Kerajaan [4 markah]
(d) Jelaskan dua masalah asas ekonomi.
(e) Nyatakan empat kelemahan sistem ekonomi perancangan pusat.

2. (a) Jadual di bawah menunjukkan kemungkinan pengeluaran beras dan jagung.

Kombinasi pengeluaran Beras (tan metrik) Jagung (tan metrik)

J 0 22

K 5 21

L 10 19

M 15 15

N 20 0

Berdasarkan jadual di atas, lukiskan keluk kemungkinan pengeluaran. Mengaplikasi [5 markah]
(b) Mengapakah faktor modal penting dalam aktiviti pengeluaran perabot? Menilai [5 markah]

24

  Ekonomi SPM  Bab 1  Pengenalan kepada Ekonomi  Tingkatan

(c) Maklumat di bawah berkaitan dengan pengeluaran Syarikat Do Re Mi Berhad.

Syarikat Do Re Mi Berhad merupakan sebuah syarikat yang mengeluarkan kasut sukan. Sasaran
pasaran syarikat ini ialah golongan berpendapatan sederhana dan tinggi.

Jelaskan dua masalah asas ekonomi yang belum diselesaikan oleh Syarikat Do Re Mi Berhad.

4 [4 markah]

(d) Jelaskan perbezaan antara sistem ekonomi pasaran bebas dengan sistem ekonomi perancangan pusat

dari aspek berikut:
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.Menganalisis

(i) Penentu kehendak [2 markah]

(ii) Pembuat pilihan [2 markah]

(iii) Pemilikan faktor pengeluaran [2 markah]

Soalan Esei

3. Maklumat di bawah berkaitan dengan peranan sektor kerajaan dan sektor swasta di Malaysia.

Di negara Malaysia, sektor kerajaan dan sektor swasta bersama-sama memainkan peranan dalam
pembangunan ekonomi negara. Kerajaan menyediakan perkhidmatan penting seperti pendidikan
dan perubatan. Penglibatan sektor swasta dalam aktiviti perkilangan, pertanian dan perkhidmatan
mengurangkan kadar pengangguran dan mempercepatkan pertumbuhan ekonomi negara.

(a) Nyatakan sistem ekonomi yang diamalkan oleh Malaysia dan berikan tiga ciri utama sistem ekonomi
tersebut. [4 markah]

(b) Mengapakah kerajaan perlu terlibat dalam aktiviti ekonomi? Menilai [7 markah]

(c) Bagaimanakah sektor swasta membantu pertumbuhan ekonomi negara? Menilai [9 markah]

4. Maklumat di bawah berkaitan dengan keupayaan kolej vokasional dalam melahirkan usahawan muda yang
berjaya.

Kolej vokasional lahirkan usahawan berjaya

SEREMBAN: Kolej vokasional berupaya melahirkan graduan yang berjaya dalam bidang keusahawanan
sehingga mampu memperoleh pendapatan lumayan pada usia muda. Timbalan Pengarah Bahagian
Pendidikan dan Latihan Teknikal Vokasional Kementerian Pendidikan, Datuk Haidzir Hussin berkata, ini
terbukti apabila ada graduan yang meraih pendapatan sehingga RM70 000 sebulan hasil perniagaan
kuih bahulu.

(Sumber: www.utusan.com.my)

(a) Jelaskan maksud usahawan. [4 markah]

(b) Mengapakah Malaysia memerlukan lebih ramai usahawan? Menilai [7 markah]

(c) Mengapakah rakyat Malaysia kurang berminat untuk menjadi usahawan? Menilai [9 markah]

25

Tingkatan   Ekonomi SPM  Bab 1  Pengenalan kepada Ekonomi

5. Maklumat di bawah berkaitan dengan pesawah kecil di Alor Setar, Kedah.

Pesawah kecil perlu cantum tanah
ALOR SETAR: Pesawah kecil perlu mencantumkan tanah milik mereka bagi dijadikan ladang padi

4 yang diurus secara profesional dan menjana keuntungan, kata Tun Dr Mahathir Mohamad. Perdana
Menteri berkata, jika usaha itu tidak dilakukan, pesawah kecil akan terus menjadi antara rakyat
termiskin di negara ini yang bergantung kepada subsidi dalam penanaman sawah. Katanya, sawah
yang berkeluasan antara dua ke tiga hektar tidak mampu memberi keuntungan kepada pesawah sama
seperti kebun sawit atau getah yang diusahakan secara kecil-kecilan.

“Disebabkan itu, kita kena cantumkan sawah menjadi ladang besar berkeluasan antara 1 000 ke 2 000
hektar dan diurus oleh individu yang pakar seperti dalam industri sawit dan getah yang diusahakan oleh
syarikat perladangan.’’

(Sumber: www.bharian.com.my)
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.
(a) Jelaskan dua faktor pengeluaran dalam petikan di atas. [4 markah]

(b) Bagaimanakah percantuman tanah meningkatkan pendapatan pesawah? Menilai [7 markah]

(c) Jelaskan tindakan yang boleh diambil oleh kerajaan untuk membantu meningkatkan pendapatan
Menganalisis [9 markah]
pesawah.

6. Petikan di bawah berkaitan dengan kemasukan buruh asing di Malaysia.

Pekerja asing penuhi keperluan sektor tidak diisi pekerja tempatan

SHAH ALAM: Cadangan untuk membawa masuk buruh asing termasuk warga Bangladesh ke negara
ini dilihat wajar bagi memenuhi keperluan sektor industri yang tidak diisi pekerja tempatan. Anggota
Parlimen Kuala Selangor, Datuk Irmohizam Ibrahim berkata bahawa kekurangan pekerja tempatan yang
mampu memenuhi permintaan sektor industri mendorong kebergantungan industri berkenaan terhadap
buruh asing.

“Berdasarkan kajian yang saya buat kebelakangan ini, pekerja tempatan termasuk kumpulan belia
kurang menyertai dalam bidang perkilangan, pembinaan serta perladangan. Bagi mengatasi masalah
itu, wajarlah kita membawa masuk tenaga kerja dari luar,” katanya yang juga Presiden Majlis Belia
Selangor.

(Dipetik dan disesuaikan daripada petikan “Pekerja asing penuhi keperluan
sektor tidak diisi rakyat tempatan”, MStar, 14 Februari 2016)

(a) Jelaskan dua faktor pekerja tempatan kurang menyertai bidang perkilangan, pembinaan atau
perladangan. [4 markah]

(b) Wajarkah negara kita bergantung kepada pekerja asing? Berikan huraian anda secara terperinci.
Menilai [7 markah]

(c) Bagaimanakah negara kita boleh mengurangkan kebergantungan kepada pekerja asing?
Menilai [9 markah]

26

6Bab b Tingkatan 5
  Ekonomi SPM  Bab 6b  Perdagangan Antarabangsa 

Perdagangan Antarabangsa

Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.KATA KUNCI
• Perdagangan antarabangsa
• Pelaburan langsung asing (FDI)
• Lambakan
• Tarif
• Kuota
• Subsidi
• Liberalisasi perdagangan
• Blok ekonomi
• Perjanjian perdagangan

Pernahkah anda berfikir tentang persoalan yang berikut? Tingkatan
• Mengapakah Kim Seng yang berada di Johor Bahru dapat menikmati buah anggur
5
yang manis dari New Zealand?
• Mengapakah Encik Jason Lee yang berada di Perak dapat membeli kereta BMW

yang mewah dari Amerika Syarikat?
• Mengapakah James dapat membeli buah epal yang tidak dapat ditanam di negara

kita?
• Mengapakah produk keluaran negara kita boleh didapati di negara asing?
Kesemua persoalan ini sebenarnya berkaitan dengan perdagangan antarabangsa.
Tahukah anda apakah perdagangan antarabangsa?

257

  Ekonomi SPM  Bab 6b  Perdagangan Antarabangsa

6.2 Perdagangan Antarabangsa

1. Melaka merupakan satu pusat perdagangan antarabangsa yang menjadi tumpuan ramai pedagang
asing.

2. Kedudukan Melaka yang strategik telah menjadikannya sebagai pusat perdagangan yang
terkemuka di Kepulauan Melayu.

3. Dalam bab ini, kita akan membincangkan perdagangan antarabangsa secara terperinci.

6.2.1 Perdagangan Antarabangsa
1. Perdagangan antarabangsa merujuk urusan import, eksport, dan entrepot barang dan

perkhidmatan antara satu negara dengan negara yang lain.

Perdagangan antarabangsa

VIDEO

2. Urusan import berlaku apabila sesuatu barang dan perkhidmatan tidak dikeluarkan atau tidak
mencukupi untuk menampung keperluan rakyat dalam sesebuah negara. Tindakan yang diambil
ialah membeli barang dan perkhidmatan tersebut dari negara lain.

3. Urusan eksport berlaku apabila pengeluaran barang dan perkhidmatan oleh sesebuah negara
adalah melebihi penggunaan atau keperluan rakyat tempatan sesebuah negara. Oleh itu, barang
dan perkhidmatan tersebut akan dijual kepada negara lain.

4. Contohnya, Malaysia mengeksport sarung tangan getah asli ke Amerika Syarikat dan mengimport
kelengkapan mesin kilang dari Jerman.

5. Sementara itu, Amerika Syarikat mengimport minyak kelapa sawit dari Indonesia dan mengeksport
kapal terbang ke Singapura.

6. Urusan entrepot ialah membeli barang dari luar negara dan menjual semula kepada negara
lain. Contohnya, negara India mengimport getah asli dari Thailand dan mengeksportnya ke
Jepun.
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.
Tingkatan

5 Rajah 9.1  Perdagangan antarabangsa

258

Sebab-sebab wujud perdagangan antarabangsa   Ekonomi SPM  Bab 6b  Perdagangan Antarabangsa 

1. Perdagangan antarabangsa wujud akibat 2. Contohnya, iklim Khatulistiwa di Malaysia
daripada pelbagai perbezaan yang wujud yang sesuai untuk menanam buah-
antara satu negara dengan negara yang lain buahan seperti durian dan pisang akan
seperti yang berikut: mengeksportnya ke China dan mengimport
buah-buahan sitrus dari negara seperti
Sebab-sebab wujud Turki dan Chile Tengah yang beriklim
perdagangan Mediterranean.
antarabangsa
3. Contohnya, tanih laterit di Malaysia yang
sesuai ditanam dengan getah dan kelapa
sawit akan mengeksportnya ke negara lain
di Eropah.
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.
Sumber Iklim dan Tingkat
semula jadi jenis tanih kecekapan
pengeluaran

Budaya Harga faktor Cita rasa
masyarakat pengguna

Rajah 9.2 Sebab-sebab wujud perdagangan
antarabangsa

(A)  Sumber semula jadi negara Rajah 9.3  Pokok getah

1. Sumber-sumber semula jadi yang (C)  Tingkat kecekapan pengeluaran Tingkatan
dianugerahi oleh Tuhan kepada setiap
negara adalah berlainan dengan negara 1. Pengkhususan dan proses pengeluaran 5
lain. yang lebih cekap membolehkan sesebuah
negara mengeluarkan sesuatu barangan
2. Contohnya, Malaysia dianugerahi dengan dengan kos pengeluaran yang lebih rendah
rizab bijih timah yang banyak, Negara- berbanding dengan negara lain.
negara Timur Tengah seperti Arab Saudi,
Iran, dan Iraq kaya dengan simpanan 2. Kecekapan pengeluaran hasil daripada
petroleum serta Afrika Selatan kaya dengan kos faktor pengeluaran yang murah telah
simpanan emas dan berlian. mendorong pengeluaran secara besar-
besaran dan seterusnya mengeksportkannya
3. Negara yang kaya dengan sesuatu sumber ke negara lain.
semula jadi akan mengeksport lebihan
sumber tersebut ke negara lain dan 3. Contohnya, Amerika Syarikat dan Jepun
pada masa yang sama akan mengimport yang cekap dan mengkhusus dalam
barangan yang diperlukan tetapi tidak pengeluaran kapal terbang dan telefon
dikeluarkan dari negara lain. bimbit telah mengeksport kedua-dua jenis
barang ini ke negara-negara lain.
4. Contohnya, Malaysia akan mengeksport
bijih timah ke Britain dan mengimport
emas dari Afrika Selatan.

(B)  Iklim dan jenis tanih

1. Keluaran hasil pertanian dan perhutanan
sesebuah negara adalah berbeza antara
negara akibat daripada perbezaan iklim
dan jenis tanah-tanih.

259

Tingkatan   Ekonomi SPM  Bab 6b  Perdagangan AntarabangsaPenerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved. 4. Sebaliknya, Amerika Syarikat dan Jepun
yang secara relatifnya mempunyai barang
(D)  Budaya masyarakat modal yang lebih murah dan cekap akan
mengkhusus dalam pengeluaran barang
1. Budaya masyarakat yang berbeza akan seperti kapal terbang, kereta, dan jentera
mempengaruhi kecenderungan sesebuah yang berintensifkan modal.
masyarakat dalam pengeluaran sesuatu
barangan dan seterusnya menggalakkan (F)  Cita rasa pengguna
eksport barang tersebut ke negara lain.
1. Cita rasa masyarakat terutamanya
2. Perbezaan budaya masyarakat biasanya masyarakat yang terdiri daripada pelbagai
melibatkan kemahiran dan minat pekerja jenis kaum adalah berbeza dan sukar
dalam mengeluarkan sesuatu barang dan dipenuhi dengan pengeluaran barang dan
perkhidmatan. perkhidmatan dalam negeri sahaja.

3. Contohnya, Perancis dan Jepun yang 2. Untuk memenuhi pelbagai jenis cita rasa
sememangnya terkenal dengan pengeluaran pengguna yang berbeza-beza, para peniaga
minyak wangi dan kereta akan mengeksport dan kerajaan harus mengimport pelbagai
keluaran mereka ke negara lain dan pada jenis barang dari luar negara.
masa yang sama mengimport barang
keperluan lain dari negara lain. 3. Contohnya, pengimport tempatan akan
mengimport ubat-ubatan/herba tradisi
Rajah 9.4  Minyak wangi dari China untuk memenuhi permintaan
masyarakat Cina dan juga ratusan jenis
(E)  Harga faktor rempah dari India untuk memenuhi
kehendak kaum India.
1. Harga faktor pengeluaran seperti upah
buruh, sewa tanah, dan faedah modal 6.2.2 Kepentingan Perdagangan
akan mempengaruhi pemilihan teknik Antarabangsa
pengeluaran bagi sesuatu barang dan
perkhidmatan. 1. Perdagangan antarabangsa yang dilakukan
oleh sebuah negara yang mengamalkan
2. Kos faktor pengeluaran yang murah dasar ekonomi terbuka sememangnya
membolehkan pengeluaran sesuatu akan membawa banyak kebaikan kepada
barang dan perkhidmatan dilakukan pada individu, masyarakat atau negara seperti
kos yang lebih rendah dan seterusnya lebih yang berikut:
(a) Memperoleh barang yang tidak
5 berdaya saing dalam pasaran dunia tanpa dikeluarkan di dalam negara
sempadan. (b) Meluaskan pasaran
3. Contohnya, bilangan buruh yang banyak (c) Menggalakkan pemindahan dan
dan kadar upah yang lebih murah di India penggunaan teknologi
dan China membolehkan pengkhususan (d) Menikmati barang dengan harga yang
dalam pengeluaran tekstil dan pakaian lebih murah
serta barang elektronik yang berintensifkan (e) Meningkatkan kecekapan pengeluaran
buruh. (f) Menggalakkan pelaburan
(g) Menambah peluang pekerjaan
(h) Menawarkan pilihan pengguna yang
pelbagai
(i) Mewujudkan hubungan baik dengan
rakan dagang
(j) Menambah pendapatan negara
(k) Menggalakkan mobiliti tenaga buruh

260

(A) Memperoleh barang yang tidak   Ekonomi SPM  Bab 6b  Perdagangan Antarabangsa 
dikeluarkan di dalam negara
yang lebih canggih untuk meningkatkan
1. Sesebuah negara tidak dapat mengeluarkan daya pengeluaran dan memajukan industri
kesemua barang dan perkhidmatan yang tempatan.
diperlukan oleh rakyatnya akibat daripada
perbezaan dari segi iklim, jenis tanih, dan 2. Perdagangan antarabangsa juga akan
anugerah sumber semula jadi. membawa kepada kemasukan kemahiran,
pengalaman, pengetahuan teknologi yang
2. Melalui perdagangan antarabangsa, barang terbaharu dari luar negara.
dan perkhidmatan yang tidak dikeluarkan
dalam negara dapat diperoleh dari negara 3. Kewujudan teknologi moden dan kepakaran
lain dengan mengimportkannya. dalam pelbagai sektor akan membantu
merealisasikan matlamat Malaysia menjadi
3. Contohnya, rakyat Malaysia dapat sebuah negara perindustrian maju pada
menikmati buah-buahan sitrus yang tahun 2020.
tidak ditanam di Malaysia melalui aktivitiPenerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.
perdagangan antarabangsa dengan Amerika (D) Menikmati barang dengan harga yang
Syarikat. Pengimport di Amerika Syarikat lebih murah
pula akan mengimport minyak kelapa sawit
dari negara kita. 1. Pengkhususan yang berlaku dalam
perdagangan antarabangsa akan
Rajah 9.5  Buah-buahan sitrus membawa kepada peningkatan dalam
daya pengeluaran dan kemahiran sumber
(B)  Meluaskan pasaran manusia.
1. Melalui aktiviti perdagangan antarabangsa,
2. Pengkhususan telah membolehkan
penawaran sesuatu barang dan pengeluaran barang dilakukan secara
perkhidmatan yang berlebihan atau besar-besaran pada harga yang lebih
simpanan stok firma yang lama dapat murah dan kualitinya lebih baik.
dieksport ke luar negara yang mempunyai
pasaran yang jauh lebih luas. 3. Contohnya, Amerika Syarikat yang berjaya
2. Kejayaan menguasai bahagian pasaran mengeluarkan kapal terbang pada harga
yang lebih luas akan meningkatkan yang lebih rendah dan Malaysia yang dapat
keuntungan syarikat tempatan dan mengeluarkan minyak kelapa sawit pada
seterusnya menambahkan pendapatan harga yang lebih murah akan melakukan
negara. aktiviti eksport dan import untuk
memperoleh manfaat masing-masing.
(C) Menggalakkan pemindahan dan
penggunaan teknologi (E) Meningkatkan kecekapan pengeluaran Tingkatan

1. Melalui aktiviti perdagangan antarabangsa, 1. Aktiviti perdagangan antarabangsa akan 5
pengeluar tempatan akan mengimport mewujudkan persaingan antara pengeluar
mesin, jentera, dan peralatan moden dan barang yang dihasilkan oleh sesebuah
negara.

2. Persaingan yang timbul akan mendorong
pihak pengeluar untuk mengeluarkan
barang yang lebih bermutu dengan
kaedah pengeluaran yang paling cekap serta
menghalang firma monopoli daripada
mengenakan harga yang sangat tinggi.

3. Persaingan dalam pasaran dunia juga akan
menggalakkan usaha penyelidikan dan
pembangunan (R&D) dan mempercepat
penggunaan teknologi yang terkini.

261

Tingkatan   Ekonomi SPM  Bab 6b  Perdagangan AntarabangsaPenerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved. Harian

(F)  Menggalakkan pelaburan Sbpkaeeeitrsmalabauaarbsgbaaasareiraaapbnnneaggdrrtaaai nintTumgyeaaesanncmdgoyab,adleanialihim-gnbdpebaaoladarrathaadknpadagarinaidnplaumaastrereaanmnkrdepartgaiapdatyaaaraatkni.

1. Dasar ekonomi terbuka yang diamalkan (I) Mewujudkan hubungan baik dengan
oleh sesebuah negara dalam perdagangan rakan dagang
antarabangsa telah menggalakkan
kemasukan pelaburan langsung asing 1. Perdagangan antarabangsa berjaya
(FDI) dan perkongsian pintar yang mewujudkan kerjasama dan persefahaman
diadakan dengan pelabur asing telah antara negara rakan dagang dari segi
membantu mempercepat pertumbuhan politik, ekonomi, sosial, dan budaya.
ekonomi.
2. Hubungan yang baik dan kerjasama yang
2. Kebenaran yang diberikan oleh kerajaan diadakan akan mewujudkan semangat
Malaysia kepada pelabur asing untuk saling membantu antara satu negara
berkongsi bersama pegangan ekuiti dalam dengan negara yang lain untuk mencapai
sektor penerbangan, perhubungan, dan taraf hidup yang lebih baik.
kewangan juga menggalakkan kemasukan
pelabur asing. Rajah 9.6 Hubungan yang mesra antara
negara anggota ASEAN
(G)  Menambah peluang pekerjaan
(J)  Menambah pendapatan negara
1. Permintaan yang semakin meningkat 1. Kerajaan akan memperoleh hasil daripada
terhadap barang eksport sesebuah
negara dalam perdagangan antarabangsa kutipan duti import dan duti eksport
telah mendorong pengeluar tempatan dalam urusan perdagangan antarabangsa.
dan pelabur asing membesarkan skala 2. Pendapatan negara juga akan meningkat
pengeluarannya untuk memaksimumkan hasil daripada pertambahan kutipan cukai
keuntungan. keuntungan syarikat yang terlibat dalam
aktiviti perdagangan antarabangsa.
2. Pengembangan perniagaan akibat daripada
aktiviti perdagangan antarabangsa telah (K)  Menggalakkan mobiliti tenaga buruh
berjaya mewujudkan lebih banyak peluang 1. Ramai tenaga buruh dapat bergerak
pekerjaan dan mengurangkan masalah
pengangguran. dari satu negara ke negara lain melalui
perdagangan antarabangsa.
(H) Menawarkan pilihan pengguna yang
pelbagai

1. Pelbagai jenis barangan telah berjaya
diimport dari luar negara melalui
perdagangan antarabangsa untuk
memenuhi keperluan dan kehendak
pengguna yang pelbagai.

5 2. Masyarakat akan mempunyai pilihan
yang pelbagai mengikut cita rasa dan
kemampuannya.

3. Contohnya, Malaysia mengimport pelbagai
jenis model kereta yang sesuai untuk
pelbagai lapisan masyarakat. Pilihan
yang luas akan meningkatkan taraf hidup
pengguna.

262

2. Contohnya, ramai pekerja dari Indonesia   Ekonomi SPM  Bab 6b  Perdagangan Antarabangsa 
dan Bangladesh telah berhijrah ke Malaysia
untuk mencebur diri dalam sektor 2. Pengenaan tarif akan menyebabkan harga
perkilangan, pembinaan, dan sebagainya. barang import meningkat dan secara relatif
menjadi lebih mahal berbanding dengan
3. Malaysia yang kekurangan tenaga buruh barang keluaran tempatan sesebuah negara.
mahir seperti doktor, pensyarah, dan
sebagainya juga mengimport tenaga buruh INFO EEKKOONNOOMMII
dari negara-negara asing yang maju.
Tujuan kerajaan sesebuah negara mengenakan
Praktis Formatif A duti import ialah:
(a) Sebagai hasil kerajaan
1. Apakah yang dimaksudkan dengan (b) Melindungi industri tempatan
perdagangan antarabangsa? (c) Mewujudkan lebih banyak peluang pekerjaan
(d) Memperbaiki imbangan dagangan dan
2. Jelaskan urusan eksport.
3. Nyatakan faktor-faktor yang menyebabkan pembayaran negara
(e) Mengatasi masalah lambakan
berlakunya perdagangan antarabangsa.Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.
4. Bagaimanakah perdagangan antarabangsa 3. Tarif terbahagi kepada tarif spesifik iaitu
cukai tetap yang dikenakan terhadap
menambahkan peluang pekerjaan dalam setiap unit barang yang diimport dan tarif
sesebuah ekonomi? ad valorem iaitu cukai yang dikenakan
mengikut nilai barang yang diimport.
6.2.3 Sekatan Perdagangan
Antarabangsa 4. Contohnya, Malaysia mengenakan tarif
berbentuk ad valorem sebanyak 15%
Bentuk sekatan perdagangan antarabangsa atas basikal yang diimport. Oleh itu,
pengimportan basikal yang bernilai RM300
1. Dalam hubungan perdagangan seunit akan dikenakan tarif ad valorem
antarabangsa, wujud pelbagai sekatan sebanyak RM45 seunit (15% x RM300).
perdagangan yang dikenakan oleh sesebuah
negara ke atas negara lain untuk mencapai 5. Kerajaan Malaysia mengenakan tarif
matlamat tertentu. berbentuk spesifik sebanyak RM150 atas
setiap unit mesin pemasangan basikal yang
2. Sekatan perdagangan antarabangsa adalah diimport. Oleh itu, Syarikat Leon Berhad
seperti yang berikut: yang mengimport sebanyak 30 unit mesin
pemasangan basikal haruslah membayar
Sekatan perdagangan tarif spesifik sebanyak RM4 500 (RM150 ×
antarabangsa 30 unit).

Tarif/Duti Kuota Subsidi (B)  Kuota Tingkatan
import
1. Kuota merupakan sekatan perdagangan
Kawalan Embargo Sekatan terhadap jumlah barang yang boleh 5
pertukaran bukan diimport dalam suatu jangka masa tertentu.
ekonomi
asing 2. Kuota merupakan had maksimum bagi
sesuatu barang yang boleh diimport,
Rajah 9.7 Sekatan perdagangan antarabangsa contohnya bilangan unit kereta yang boleh
diimport dalam tempoh masa setahun.
(A)  Tarif/Duti import
3. Kuota akan menyebabkan penawaran
1. Tarif merupakan cukai yang dikenakan barang import berkurang dan harganya
terhadap barang yang diimport. akan meningkat berbanding dengan harga
barang tempatan.

263

Tingkatan   Ekonomi SPM  Bab 6b  Perdagangan AntarabangsaPenerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved. menjejaskan hubungan antara sesebuah
negara dengan negara lain.
4. Kuota bertujuan untuk melindungi industri 4. Contohnya, kerajaan Malaysia tidak
muda tempatan agar berkembang dengan membenarkan barang dan perkhidmatan
kukuh dan mampu bersaing dengan barang dari Negara Israel diimport atas dasar
import pada masa depan. strategik negara untuk menentang tindakan
Israel menindas rakyat Palestin.
(C) Subsidi
(F)  Sekatan bukan ekonomi
1. Subsidi merujuk bantuan kewangan yang 1. Sekatan bukan ekonomi merujuk sekatan
diberikan oleh kerajaan kepada pengeluar
tempatan untuk melindunginya daripada dalam bentuk undang-undang, peraturan,
persaingan dengan pengeluar negara asing. atau syarat-syarat tertentu terhadap
sesebuah negara.
2. Pemberian subsidi akan mengurangkan 2. Sekatan bukan ekonomi bertujuan untuk
kos pengeluaran dan menjadikan harga menjamin keselamatan dan kesihatan
barang keluaran tempatan lebih murah. rakyat negara.
Justeru, permintaan terhadap barang 3. Antara contoh sekatan bukan ekonomi yang
keluaran tempatan akan meningkat. dikenakan termasuklah:

3. Subsidi juga boleh diberikan kepada barang Sayur-sayuran, buah-buahan dan
eksport negara agar harga barang eksport
negara akan menjadi lebih murah dan 1 tumbuh-tumbuhan yang diimport harus
berdaya saing di pasaran antarabangsa. bebas daripada sebarang penyakit
dan bahan kimia yang membahayakan
(D)  Kawalan pertukaran asing kesihatan dan keselamatan nyawa
rakyat
1. Kawalan ke atas pertukaran asing merujuk
cara kerajaan mengehadkan pembelian Barang elektrik dan elektronik yang
pertukaran asing oleh pengimport melalui
bank pusat agar kemasukan barang import 2 diimport harus menepati piawaian dan
dari negara tertentu dapat dikawal. mutu yang telah ditetapkan oleh SIRIM
supaya selamat digunakan
2. Dengan jumlah pertukaran asing
yang terhad, hasrat pengimport untuk Ubat-ubatan dan barang kesihatan
mengimport lebih banyak barang import
akan terhalang. 3 lain yang diimport haruslah mematuhi
peraturan dan undang-undang kesihatan
3. Contohnya, hasrat kerajaan untuk yang telah digariskan oleh kerajaan
mengurangkan import dari Amerika
Syarikat dapat dicapai dengan tindakan Barang import seperti daging, susu
mengawal jumlah kuantiti Dolar Amerika
yang boleh dibeli oleh para pengimport 4 tepung, dan minuman berkhasiat
dalam suatu jangka masa tertentu. akan diperiksa dan dikenal pasti ciri
keselamatan serta kesihatannya
(E) Embargo
Tujuan sekatan perdagangan antarabangsa
5 1. Embargo merujuk dasar pemulauan 1. Antara tujuan sekatan perdagangan
terhadap barangan dari negara tertentu.
antarabangsa termasuklah:
2. Dasar embargo jarang dilakukan kecuali (a) Sebagai sumber hasil kerajaan
atas alasan keselamatan atau kepentingan (b) Melindungi industri muda tempatan
negara. (c) Mengatasi masalah lambakan/

3. Hal ini adalah disebabkan tindakan Antilambakan
memulau barang dari negara tertentu akan

264

(d) Menghadapi persaingan   Ekonomi SPM  Bab 6b  Perdagangan Antarabangsa 
(e) Keselamatan
(f) Mewujudkan peluang pekerjaan (C) Mengatasi masalah lambakan/
(g) Memperbaiki imbangan pembayaran Antilambakan

(A)  Sebagai sumber hasil kerajaan 1. Lambakan ialah aktiviti menjual sesuatu
barang di negara asing dengan harga yang
1. Kerajaan memperoleh hasil secara lebih rendah daripada kos pengeluaran
langsung melalui tarif atau duti atau harga keluaran di pasaran dalam
import yang dikenakan terhadap barang negara tersebut.
import.
2. Tindakan lambakan yang dijalankan
2. Bentuk sekatan perdagangan antarabangsa oleh negara pengeksport bertujuan
yang lain seperti kuota, kawalan pertukaran untuk menghabiskan lebihan penawaran
asing, sekatan bukan ekonomi, dan subsidi dalam negara atau mengusir pesaing dan
tidak akan mendatangkan hasil secara mewujudkan kuasa monopoli di pasaran
langsung kepada kerajaan. dunia.

3. Namun, kerajaan akan memperoleh 3. Malah, tindakan lambakan akan
sumber hasil atau kebaikan secara tidak menjejaskan industri muda tempatan
langsung iaitu melalui kutipan cukai kerana tidak dapat bersaing dengan
pendapatan syarikat yang disumbangkan pengeluar asing.
oleh industri tempatan dan industri
muda yang mengalami perkembangan 4. Antilambakan merujuk tindakan menyekat
dan pertumbuhan ekoran daripada dasar import untuk menghalang penjualan
perlindungan kerajaan. lebihan barang di pasaran tempatan dan
mengelakkan kesan yang buruk terhadap
(B)  Melindungi industri muda tempatan ekonomi dalam negara.
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.
1. Industri muda tempatan dapat (D)  Menghadapi persaingan Tingkatan
berkembang maju, menjadi lebih kukuh,
dan lebih berdaya saing apabila kerajaan 1. Sekatan perdagangan antarabangsa dapat 5
memberikan perlindungan dalam bentuk memberikan perlindungan kepada industri
sekatan perdagangan antarabangsa seperti muda dan industri tempatan supaya
kuota, tarif, dan kawalan pertukaran asing. berkembang maju, menjadi lebih kukuh
dan lebih berdaya saing.
2. Di bawah payung perlindungan kerajaan,
industri muda tempatan dapat berkembang 2. Industri muda dan industri tempatan
dengan kukuh dan menjalankan berpeluang meningkatkan usaha
pengeluaran secara besar-besaran untuk penyelidikan dan pembangunan (R&D)
menikmati kos pengeluaran seunit yang untuk mengeluarkan barang yang lebih
lebih rendah. berkualiti.

3. Perkembangan mantap yang dicapai 3. Perkembangan industri tempatan yang
oleh sektor industri tempatan adalah pesat dan mantap akan mengurangkan
selaras dengan matlamat kerajaan untuk pergantungan negara terhadap
mempelbagai ekonomi supaya tidak terlalu pengimportan barang perkilangan dan
bergantung kepada sektor utama dan barang penggunaan dari luar negara.
seterusnya mencapai ekonomi negara yang
lebih stabil. 4. Malah, peningkatan daya saing dan
keupayaan industri tempatan akan
menggalakkan eksport barang keluaran
tempatan ke luar negara.

265

Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.  Ekonomi SPM  Bab 6b  Perdagangan Antarabangsa 3. Seterusnya, pendapatan negara dapat
ditingkatkan.
(E)  Keselamatan
(G)  Memperbaiki imbangan pembayaran
1. Sekatan perdagangan antarabangsa
diperkenalkan untuk melindungi industri 1. Pengenaan sekatan tarif dan kuota akan
yang penting dan strategik seperti industri mengurangkan jumlah permintaan
beras dan makanan supaya tidak terlalu terhadap barang dan perkhidmatan yang
bergantung kepada bekalan import dari luar diimport dari luar negara.
negara.
2. Jumlah nilai import negara dan
2. Sekatan perdagangan antarabangsa juga pembayaran wang ke luar negara akan
bertujuan menghalang kemasukan berkurang.
barang-barang yang haram seperti dadah
atau barang makanan yang dicemari oleh 3. Hal ini akan membantu memperbaiki
penyakit atau bahan kimia yang berbahaya. kedudukan imbangan dagangan dan
imbangan pembayaran negara.
3. Contohnya, daging lembu dan bahan
tenusu import yang dikenal pasti dicemari EksApketriivmitei nA2.1
oleh bahan kimia yang berbahaya akan KA 21
terus disekat daripada digunakan oleh
rakyat tempatan atas sebab kesihatan dan Murid-murid dibahagikan kepada beberapa
keselamatan negara. kumpulan. Guru akan mengedarkan kertas A4 dan
mengemukakan beberapa soalan tentang sekatan
(F)  Mewujudkan peluang pekerjaan perdagangan antarabangsa. Murid-murid diminta
mencatatkan soalan dan jawapan pada kertas A4
1. Industri tempatan berpeluang untuk yang sama. Murid-murid diberikan 15 minit untuk
berkembang dengan lebih kukuh hasil berbincang soalan-soalan yang dikemukakan oleh
daripada sekatan seperti tarif, kuota, dan guru. Kemudian, setiap kumpulan akan menghantar
pemberian subsidi. seorang wakil kumpulan untuk membentangkan
jawapan dan guru akan membuat penerangan yang
2. Lebih banyak peluang pekerjaan dapat lanjut.
diwujudkan untuk rakyat tempatan
dan kadar pengangguran negara akan
menurun.

6.2.4 Kesan Tarif, Subsidi, dan Kuota terhadap Perdagangan Antarabangsa
Kesan pelaksanaan tarif

Harga (RM)

Tingkatan D0 S S2 S1
0

5 P0 A E0 E1 Jumlah hasil
P2 E2 kerajaan
P1 B
H G

S0 S2 S1 D0
0 Q1 Q2 Q0 Q3 Q4
Kuantiti
(unit)

Rajah 9.8  Kesan pelaksanaan tarif

266

(a) Sebelum perdagangan antarabangsa   Ekonomi SPM  Bab 6b  Perdagangan Antarabangsa 
dijalankan, keseimbangan pasaran dicapai
pada titik E0 apabila keluk permintaan D0D0 5. Hasil kerajaan akan bertambah iaitu hasil
bersilang dengan keluk penawaran S0S0. daripada kutipan tarif.
Tingkat harga dan kuantiti keseimbangan
dicapai pada P0 dan Q0. 6. Guna tenaga dalam negara meningkat
kerana aktiviti pengeluaran tempatan
(b) Selepas perdagangan antarabangsa yang meningkat memerlukan lebih banyak
dijalankan, keluk penawaran S1S1 bersilang tenaga buruh.
dengan keluk permintaan D0D0 pada titik
keseimbangan E1. Tingkat harga dicapai 7. Oleh itu, kadar pengangguran dalam negara
pada P1 dan jumlah kuantiti permintaan dapat diturunkan.
adalah 0Q4.Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.
Kesan negatif tarif Tingkatan
(c) Pada tingkat harga P1, jumlah kuantiti
penawaran dalam negara adalah sebanyak 1. Pelaksanaan tarif akan menyebabkan
0Q1 dan jumlah kuantiti diimport adalah berlakunya herotan dalam peruntukan
sebanyak Q1Q4. sumber apabila sumber yang mungkin
boleh digunakan dengan lebih cekap
(d) Apabila tarif sebanyak P1P2 dikenakan, keluk dalam industri lain dialihkan ke industri
penawaran S2S2 bersilang dengan keluk penggantian import.
permintaan D0D0 pada tingkat harga P2 dan
jumlah kuantiti permintaan adalah 0Q3. 2. Pengguna terpaksa menanggung
perbelanjaan yang lebih besar kerana tarif
(e) Pada tingkat harga P2, jumlah kuantiti menaikkan harga barang import. Dengan
penawaran dalam negara adalah sebanyak ini, kos sara hidup akan meningkat dan
0Q2 dan jumlah kuantiti diimport adalah taraf kehidupan akan menurun.
sebanyak Q2Q3.
3. Pengguna terpaksa menggunakan barangan
(f) Jumlah hasil cukai import yang diperoleh berkualiti rendah seandainya perlindungan
oleh kerajaan adalah sebanyak AE2GH. industri tempatan tidak disertai dengan
peningkatan kualiti barangan keluaran
Kesan positif tarif tempatan.

1. Harga barang diimport akan meningkat 4. Kekurangan persaingan dari luar negara
kerana pengimport memindahkan beban mungkin mengurangkan daya saing industri
tarif kepada pengguna dengan menaikkan penggantian import untuk meningkatkan
harga jualan. kecekapan pengeluaran. Oleh itu, tidak akan
berlaku perkembangan dalam teknologi.
2. Permintaan barang diimport akan menurun
manakala permintaan terhadap barang 5. Negara mungkin akan menghadapi
keluaran tempatan akan meningkat tindak balas yang sama daripada negara
disebabkan harga yang secara relatifnya yang dikenakan tarif. Keadaan ini akan
lebih rendah. menjejaskan perkembangan industri
eksport negara.
3. Penawaran barang oleh pengeluar tempatan
akan meningkat kerana permintaan Praktis Formatif1 11 5
terhadap barang keluaran tempatan telah
meningkat. • Menilai

4. Jumlah barang diimport akan berkurang. Apakah kesan pelaksanaan tarif terhadap
Oleh itu, perbelanjaan negara atas barang pengeluar tempatan?
import juga menurun.

267

  Ekonomi SPM  Bab 6b  Perdagangan Antarabangsa S0 S1 S2

Kesan pelaksanaan subsidi E
1
Harga (RM) E2

D0

P0 E0
P

1

P2
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.
S0 S1 S2

D0

0 Q2 Q1 Q0 Q3 Q4 Kuantiti
(unit)

Rajah 9.9  Kesan pelaksanaan subsidi

Tingkatan (a) Sebelum perdagangan antarabangsa dijalankan, keseimbangan pasaran dicapai pada titik E0
apabila keluk permintaan D0D0 bersilang dengan keluk penawaran S0S0. Tingkat harga dan kuantiti
keseimbangan dicapai pada P0 dan Q0.

(b) Selepas perdagangan antarabangsa dijalankan, keluk penawaran S1S1 bersilang dengan keluk
permintaan D0D0 pada titik keseimbangan E1. Tingkat harga dicapai pada P1 dan jumlah kuantiti
permintaan adalah 0Q3.

(c) Pada tingkat harga P1, jumlah kuantiti penawaran dalam negara adalah sebanyak 0Q1 dan jumlah
kuantiti diimport adalah sebanyak Q1Q3.

(d) Selepas kerajaan memberikan subsidi, keluk penawaran S2S2 bersilang dengan keluk permintaan
D0D0 pada tingkat harga P2 dan jumlah kuantiti permintaan adalah 0Q4.

(e) Pada tingkat harga P2, jumlah kuantiti penawaran dalam negara adalah sebanyak 0Q2 + Q0Q4 dan
jumlah kuantiti diimport adalah sebanyak Q2Q0.

(f ) Jumlah kuantiti yang diimport selepas pemberian subsidi Q2Q0 adalah lebih kecil jika dibanding
dengan sebelum pemberian subsidi iaitu sebanyak Q1Q3.

Kesan pemberian subsidi

1. Harga barang keluaran tempatan akan menurun.

2. Permintaan terhadap barang keluaran tempatan akan meningkat kerana harganya secara relatif
lebih rendah daripada barang import.

3. Penawaran barang oleh pengeluar tempatan akan meningkat kerana permintaan terhadap barang
keluaran tempatan telah meningkat.

4. Jumlah barang diimport akan berkurang. Oleh itu, perbelanjaan negara atas barang import akan

5 menurun.
5. Guna tenaga dalam negara akan meningkat kerana aktiviti pengeluaran tempatan yang meningkat
memerlukan lebih banyak tenaga buruh.

6. Oleh itu, kadar pengangguran dalam negara dapat diturunkan.

Praktis Formatif1 12 • Menilai

Apakah kesan pemberian subsidi terhadap pengeluar tempatan?

268

  Ekonomi SPM  Bab 6b  Perdagangan Antarabangsa 

Kesan pelaksanaan kuota

Harga (RM)

D0 S0 S2 S1

P0 E0
P2 E2
P1 E

1
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.
S0 S2 S1 D0
0
Q1 Q2 Q0 Q3 Q4 Kuantiti
Kuota (unit)

Rajah 9.10  Kesan pelaksanaan kuota

(a) Sebelum perdagangan antarabangsa dijalankan, keseimbangan pasaran dicapai pada titik E0 Tingkatan
apabila keluk permintaan D0D0 bersilang dengan keluk penawaran S0S0. Tingkat harga dan kuantiti
keseimbangan dicapai pada P0 dan Q0 . 5

(b) Selepas perdagangan antarabangsa dijalankan, keluk penawaran S1S1 bersilang dengan keluk
permintaan D0D0 pada titik keseimbangan E1. Tingkat harga dicapai pada P1 dan jumlah kuantiti
permintaan adalah 0Q4.

(c) Pada tingkat harga P1, jumlah kuantiti penawaran dalam negara adalah sebanyak 0Q1 dan jumlah
kuantiti diimport adalah sebanyak Q1Q4.

(d) Selepas kuota import dikenakan, keluk penawaran S2S2 bersilang dengan keluk permintaan D0D0
pada tingkat harga P2 dan jumlah kuantiti permintaan adalah 0Q3.

(e) Pada tingkat harga P2, jumlah kuantiti penawaran dalam negara adalah sebanyak 0Q2 dan jumlah
barang diimport adalah sebanyak Q2Q3.

Kesan kuota import

1. Harga barang diimport akan meningkat kerana penawaran barang import dalam pasaran
tempatan telah berkurang.

2. Permintaan barang diimport akan menurun manakala permintaan terhadap barang keluaran
tempatan akan meningkat kerana harga yang secara relatifnya lebih rendah.

3. Penawaran barang oleh pengeluar tempatan akan meningkat kerana permintaan terhadap barang
keluaran tempatan telah meningkat.

4. Jumlah barang diimport akan berkurang. Oleh itu, perbelanjaan negara atas barang import juga
menurun.

5. Guna tenaga dalam negara akan meningkat kerana aktiviti pengeluaran tempatan yang meningkat
memerlukan lebih banyak tenaga buruh.

6. Oleh itu, kadar pengangguran dalam negara dapat diturunkan.

Praktis Formatif B

1. Jelaskan kuota dan kawalan pertukaran asing.
2. Nyatakan lima tujuan kerajaan melaksanakan sekatan perdagangan antarabangsa.
3. Apakah kesan positif akibat daripada pelaksanaan tarif?

269

Tingkatan   Ekonomi SPM  Bab 6b  Perdagangan AntarabangsaPenerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.

6.2.5 Kebaikan dan Keburukan Sekatan Perdagangan Antarabangsa dan
Liberalisasi Perdagangan

Kebaikan sekatan perdagangan antarabangsa

Mengurangkan penawaran barang import

• Sekatan perdagangan antarabangsa dalam bentuk tarif, kuota, dan kawalan pertukaran asing akan
menyebabkan jumlah penawaran barang import dalam pasaran tempatan berkurang.

• Hal ini akan menyebabkan harga barang import menjadi lebih mahal berbanding dengan barang keluaran
tempatan dan seterusnya mengurangkan permintaan terhadap barang import.

Meningkatkan permintaan terhadap barang tempatan

• Pengurangan permintaan rakyat tempatan terhadap barang import yang lebih mahal harganya akan
membawa kepada peningkatan dalam permintaan terhadap barangan buatan tempatan yang lebih murah
harganya.

Meningkatkan pendapatan negara

• Sekatan perdagangan antarabangsa dalam bentuk tarif akan menyumbang kepada sumber hasil cukai
kerajaan dan meningkatkan pendapatan negara.

• Pemberian subsidi oleh kerajaan kepada pengeluar tempatan akan menjadikan harga barang eksport lebih
murah di pasaran antarabangsa.

• Permintaan yang semakin bertambah terhadap barang eksport negara akan meningkatkan jumlah
keuntungan pengeluar tempatan.

• Hal ini secara tidak langsung akan meningkatkan hasil kutipan cukai kerajaan dan pendapatan negara.

Memperbaiki imbangan pembayaran

• Sekatan perdagangan dalam bentuk tarif, kuota, dan kawalan pertukaran asing akan mengurangkan
permintaan terhadap barang import, manakala subsidi yang diberikan kepada pengeksport akan meningkatkan
permintaan terhadap eksport negara.

• Pengurangan dalam jumlah nilai import negara dan peningkatan yang besar dalam jumlah nilai eksport
negara akan menjadikan imbangan pembayaran negara semakin bertambah baik.

5 Mengurangkan pengangguran

• Sekatan perdagangan antarabangsa akan membawa kepada perkembangan industri tempatan dan
meningkatkan permintaan terhadap keluaran tempatan.

• Hal ini akan mendorong pihak pengeluar tempatan meningkatkan pengeluaran barangan untuk memenuhi
permintaan dan seterusnya menyediakan lebih banyak peluang pekerjaan kepada penduduk tempatan.

• Seterusnya, dapat mengurangkan kadar pengangguran negara dan meningkatkan guna tenaga negara.
• Pendapatan dan taraf hidup rakyat tempatan akan meningkat.

270

  Ekonomi SPM  Bab 6b  Perdagangan Antarabangsa 

Melindungi industri tempatan

• Kerajaan memberi perlindungan kepada industri muda tempatan yang belum kukuh melalui sekatan
perdagangan antarabangsa seperti tarif dan kuota supaya dapat bersaing dengan firma asing yang lebih
besar dan cekap.

• Contohnya, duti import yang dikenakan atas kereta import membolehkan industri kereta tempatan menguasai
pasaran dan memperoleh keuntungan yang lebih tinggi.

• Malah, industri muda tempatan yang berkembang maju dapat meningkatkan daya saing dan produktivitinya
untuk bersaing di peringkat global.
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.
Keburukan sekatan perdagangan antarabangsa

Salah pengagihan sumber

• Dasar perlindungan yang berlebihan menyebabkan banyak sumber ekonomi diagihkan kepada sektor atau
industri yang dilindungi oleh tarif dan bukannya industri lain yang lebih cekap dan berpotensi.

• Dasar perlindungan ini akan merugikan negara dalam jangka masa panjang kerana agihan sumber negara
tidak lagi berdasarkan kriteria kecekapan pengeluaran.

Merugikan pengguna

• Kenaikan harga barang import hasil daripada sekatan tarif menyebabkan pengguna terpaksa membayar
harga yang lebih tinggi untuk menikmati barang import.

• Hal ini akan merugikan para pengguna dan mengurangkan pilihan serta tingkat kepuasan masyarakat.

Pengagihan pendapatan yang tidak adil

• Tindak balas negara rakan dagang mengurangkan import dari Malaysia akan menjejaskan pertumbuhan dan
tingkat keuntungan industri eksport negara.

• Pengeluar akan mengurangkan pengeluaran dan penggunaan tenaga buruh akibat daripada penurunan
permintaan terhadap barang eksport negara.

• Hal ini akan menjejaskan peluang pekerjaan dan pendapatan tenaga buruh yang terlibat dalam industri yang
berorientasikan eksport.

• Jurang pendapatan antara pekerja yang bekerja dalam sektor eksport dengan pekerja dalam sektor ekonomi
yang lain menjadi semakin besar.

Mengurangkan eksport Tingkatan

• Rakan dagang Malaysia yang dikenakan sekatan perdagangan antarabangsa dalam bentuk tarif cenderung 5
untuk mengambil tindak balas dengan mengurangkan import dari Malaysia.

• Tindakan yang sedemikian akan mengurangkan jumlah nilai eksport Malaysia dan seterusnya menjejaskan
imbangan pembayaran negara.

Mewujudkan monopoli

• Industri tempatan yang dilindungi melalui sekatan perdagangan akan cenderung untuk menjadi pengeluar
monopoli dalam pasaran tempatan.

• Kewujudan kuasa monopoli dalam pasaran akan mendatangkan kesan yang negatif terhadap ekonomi seperti
kenaikan harga barang dan ketidakcekapan dalam agihan sumber ekonomi negara.

271

  Ekonomi SPM  Bab 6b  Perdagangan Antarabangsa

Ketidakcekapan dalam industri tempatan

• Industri tempatan yang dilindungi melalui dasar sekatan perdagangan antarabangsa cenderung untuk
bergantung kepada kerajaan dan kurang berusaha untuk meningkatkan tahap kecekapan pengeluaran dan
daya saing di peringkat antarabangsa.

• Kebergantungan yang berpanjangan ini akan mewujudkan ketidakcekapan dalam operasi pengeluaran dan
agihan sumber negara.

Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.
Liberalisasi perdagangan

1. Liberalisasi perdagangan bermaksud memansuhkan sekatan perdagangan antara negara dan
menggalakkan perdagangan bebas.

2. Liberalisasi melibatkan kelonggaran dalam pegangan ekuiti asing, pengurangan tarif dan sekatan
bukan tarif serta kemasukan tenaga buruh dan pelaburan langsung asing (FDI) dari luar ke dalam
sesebuah negara.

3. Liberalisasi perdagangan memudahkan aliran barang, perkhidmatan, dan sumber merentasi
sempadan sesebuah negara.

4. Pelaksanaan liberalisasi perdagangan membawa kepada peningkatan kecekapan, pengurangan
kos, dan pengukuhan daya saing sesebuah ekonomi.

Kebaikan liberalisasi perdagangan Keburukan liberalisasi perdagangan

Tingkatan • Memudahkan aliran barang, perkhidmatan, • Ketidakupayaan industri tempatan untuk
dan sumber antara negara tanpa disekat oleh bersaing dengan pelabur asing dan syarikat
sebarang peraturan atau undang-undang multinasional yang memasuki pasaran tempatan
tanpa halangan
• Mengurangkan kos pengeluaran, meningkatkan
skala pengeluaran, dan daya saing negara di • Halangan pelaburan yang diwujudkan oleh
peringkat global negara maju dalam industri berteknologi tinggi
seperti industri automotif dan industri teknologi
• Meningkatkan kecekapan pengagihan sumber maklumat dan komunikasi (ICT)
negara kepada sektor ekonomi atau industri
yang berpotensi untuk menjana pulangan yang • Kewujudan Perjanjian Perdagangan Bebas
maksimum (FTA) yang bersifat tidak adil dan biasanya
merugikan negara sedang membangun
• Meningkatkan jumlah keuntungan firma dan
kegiatan penyelidikan dan pembangunan (R&D) • Proses perkongsian kepakaran dan pemindahan
yang berterusan untuk tenaga kerja yang pakar teknologi yang moden dari negara maju tidak
dalam jangka panjang berlaku dengan sepenuhnya

• Peningkatan dalam pelaburan asing • Pergantungan ekonomi negara terhadap
membantu merancakkan kadar pertumbuhan pelaburan dan industri asing dari luar negara
ekonomi negara terutamanya industri yang akan mengetepikan kepentingan dan kebajikan
berorientasikan eksport rakyat tempatan

5 • Mewujudkan persaingan yang sihat, • Kemunculan kuasa monopoli akan menentukan
menggalakkan usaha inovasi, dan pemindahan pelbagai syarat dan peraturan yang
teknologi untuk meningkatkan kecekapan menguntungkan pemodal asing, tetapi boleh
pengeluaran negara merugikan negara dan rakyat setempat

• Menjana lebih banyak peluang pekerjaan dan • Dasar liberalisasi yang menggalakkan pasaran
meningkatkan pendapatan isi rumah bebas dan kemasukan modal asing tanpa
batasan akan menggalakkan penyebaran
• Penyediaan kemudahan infrastruktur baharu budaya dunia yang berunsur negatif
yang menyeluruh untuk menjamin pertumbuhan
ekonomi negara yang kukuh

272

  Ekonomi SPM  Bab 6b  Perdagangan Antarabangsa 

Praktis Formatif C

1. Nyatakan tiga kebaikan dan keburukan sekatan perdagangan antarabangsa.
2. Tafsirkan liberalisasi perdagangan.
3. Terangkan dua kebaikan dan keburukan liberalisasi perdagangan.

6.2.6 Blok Ekonomi dan Perjanjian Perdagangan
Blok ekonomi
1. Blok ekonomi merujuk satu kumpulan negara yang terdiri daripada beberapa negara yang

berada dalam rantau yang berhampiran untuk menjaga kepentingan ekonomi bersama-sama.
2. Blok ekonomi yeng terbesar di dunia merupakan Kesatuan Eropah (EU).

Kesatuan Eropah (European Union, EU)
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.
Sweden Finland

Estonia

Latvia

United Denmark Lithuania

Kingdom Netherlands

Ireland

BelgiumGermany Poland

Luxembourg Czech Republik
Slovakia

Perancis Austria Hungary

Romania

Portugal Slovenia Bulgaria
Itali Greece

Sepanyol

Malta Cyprus Tingkatan

Rajah 9.11  Kesatuan Eropah

1. Kesatuan Eropah (EU) merupakan satu kesatuan antarabangsa yang dianggotai oleh kebanyakan 5
negara di Eropah.

2. Kesatuan Eropah mengamalkan satu pasaran tunggal melalui dasar perdagangan umum, dasar
pertanian dan perikanan umum serta dasar pembangunan serantau.

3. Penubuhan EU bertujuan mengimbangi kekuatan ekonomi Amerika Syarikat dan Jepun yang
sukar digugat oleh mana-mana negara pada masa itu.

4. Sehingga tahun 2017, EU mempunyai 27 negara ahli dan beberapa negara lagi yang sedang
memohon untuk memasukinya.

273

  Ekonomi SPM  Bab 6b  Perdagangan Antarabangsa

5. Namun, pada 23 Jun 2016, Britain telah membuat satu undian umum untuk menarik diri daripada
Kesatuan Eropah.

6. Jumlah Keluaran Dalam Negara Kasar (KDNK) setiap negara ahli EU adalah terbanyak di dunia
iaitu 11.6 trilion Euro (AS$15.7 trilion).

7. Mata wang Euro diperkenalkan pada tahun 2004 dan digunakan oleh 13 negara ahlinya (dikenal
sebagai Eurozone).

8. Objektif penubuhan Kesatuan Eropah ialah:
(a) Menghapuskan duti kastam dalam kalangan negara anggota
(b) Menggalakkan urusan perdagangan dijalankan secara bebas
(c) Mewujudkan kebebasan aliran modal dalam kalangan negara anggota
(d) Menyelaraskan dasar kewangan dan fiskal dalam kalangan negara anggota
(e) Menggalakkan perkembangan aktiviti ekonomi antara negara anggota

Perjanjian perdagangan

1. Perjanjian perdagangan merupakan perjanjian yang ditandatangani oleh dua atau lebih negara
atas persetujuan bagi syarat sekatan perdagangan antarabangsa semasa menjalankan urus
niaga antara negara.

2. Contoh perjanjian perdagangan ialah Kawasan Perdagangan Bebas ASEAN (AFTA), Perjanjian
Perdagangan Bebas Amerika Utara (NAFTA), dan Perjanjian Am Mengenai Tarif dan Perdagangan
(GATT).

(A)  Kawasan Perdagangan Bebas ASEAN (Asean Free Trade Area, AFTA)
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.
Thailand

Laos

Myanmar Vietnam Filipina
Kemboja Malaysia Brunei Darussalam

Tingkatan Singapura

5 Indonesia

Rajah 9.12  Kawasan Perdagangan Bebas ASEAN

1. Kawasan Perdagangan Bebas ASEAN (AFTA) telah dipersetujui pada tahun 1992 semasa Sidang
Kemuncak ASEAN di Singapura.

2. Pada tahun 2017, AFTA terdiri daripada sepuluh buah negara ASEAN iaitu Brunei, Indonesia,
Malaysia, Filipina, Singapura, Thailand, Vietnam, Laos, Myanmar, dan Kemboja.

274

3. Objektif utama perjanjian AFTA ialah:   Ekonomi SPM  Bab 6b  Perdagangan Antarabangsa 
(a) Meningkatkan daya saing ASEAN
sebagai pangkalan pengeluaran berdasarkan jadual konsesi nasionalnya
dalam pasaran antarabangsa melalui sendiri.
penghapusan halangan tarif dan bukan
tarif dalam kalangan ASEAN 7. Mulai 1 Januari 2010, Malaysia dengan
(b) Menarik kemasukan pelaburan lima negara anggota ASEAN yang lain (iaitu
langsung asing (FDI) dan teknologi Brunei Darussalam, Indonesia, Filipina,
baharu ke dalam ASEAN Singapura, dan Thailand) yang dipanggil
(c) Mengembangkan jumlah perdagangan ASEAN-6 telah diisytiharkan sebagai
dan pelaburan antara negara-negara kawasan perdagangan bebas.
ASEAN (intra-ASEAN)
(d) Penghapusan tarif dan sekatan bukan 8. Ekonomi ASEAN mencatat perkembangan
tarif di rantau ini menjadikan sektor positif di mana pertumbuhan Keluaran
pembuatan ASEAN lebih efisien dan Dalam Negara Kasar (KDNK) bagi tahun
berdaya saing di pasaran global 2016 ialah pada 4.8 peratus.
(e) Pengguna dapat mengoptimumkan
sumber barangan daripada pengeluar 9. Secara kolektif, ASEAN merupakan ekonomi
yang efisien di ASEAN dan mewujudkan keenam terbesar di dunia dengan KDNK
perdagangan intra-ASEAN yang sebanyak AS$2.6 trilion.
kompetitif
(f) Sebagai tindak balas kepada kumpulan 10. ASEAN telah berjaya menarik pelaburan
perdagangan serantau lain yang langsung asing (FDI) dari tahun ke tahun
muncul seperti Kawasan Perdagangan dan pada tahun 2016, jumlah aliran masuk
Bebas Amerika Utara (NAFTA) dan FDI ke ASEAN adalah berjumlah sebanyak
Kesatuan Eropah (EU) AS$96.72 bilion.
(g) Persaingan menguasai pasaran yangPenerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.
terbuka dalam kalangan negara ASEAN (B) Perjanjian Perdagangan Bebas Tingkatan
akan meningkatkan mutu keluaran dan Amerika Utara (North Amerika Free
kecekapan pengeluaran Trade Agreement, NAFTA) 5
(h) Membantu memanfaatkan dan saling
melengkapi potensi yang ada di 1. Perjanjian Perdagangan Bebas Amerika
rantau ini ke arah pengukuhan dan Utara ditubuhkan pada 1 Januari 1994.
memperdalam hubungan industri
intra-ASEAN 2. Penubuhan NAFTA adalah terdiri daripada
kerjasama ekonomi dan perdagangan
4. Mekanisme utama untuk mencapai antara negara Amerika Syarikat, Kanada,
matlamat AFTA adalah melalui CEPT yang dan Mexico.
menetapkan jadual berfasa pada tahun
1992 untuk meningkatkan daya saing 3. Matlamat penubuhan NAFTA adalah untuk
rantau ASEAN supaya menjadi pangkalan memansuhkan tarif dan sekatan bukan
pengeluar dunia. tarif dalam perdagangan antara negara
anggota.
5. Pengurangan dan penghapusan tarif
serantau secara berperingkat di ASEAN 4. NAFTA merupakan perjanjian perdagangan
dilakukan berdasarkan tahap sensitiviti yang paling berkuasa berdasarkan jumlah
produk kepada industri domestik negara penduduk dan jumlah keluaran.
anggota ASEAN.
(C) Perjanjian Am Mengenai Tarif dan
6. Setiap ahli ASEAN boleh mengenakan tarif Perdagangan (General Agreement on
atas barangan yang masuk dari luar ASEAN Tariffs dan Trade, GATT)

1. Malaysia adalah antara ahli WTO yang
terawal kerana telah menjadi ahli dalam
GATT sejak tahun 1957.

275

Tingkatan   Ekonomi SPM  Bab 6b  Perdagangan AntarabangsaPenerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.6.2.7 Kesan Blok Ekonomi dan
Perjanjian Perdagangan
2. Tujuan pembentukan GATT adalah untuk
mencipta suatu suasana perdagangan Kesan positif blok ekonomi dan perjanjian
antarabangsa yang harmoni dan sihat serta perdagangan
mempunyai liberalisasi perdagangan yang
berlanjutan. 1. Kewujudan pelbagai blok ekonomi
dan perjanjian perdagangan telah
3. Objektif utama GATT ialah mengurangkan mendatangkan pelbagai kesan positif
halangan dalam hubungan perdagangan terhadap negara anggota dan negara bukan
bebas dan menghapuskan diskriminasi anggota seperti yang berikut:
dalam perdagangan antarabangsa. (a) Menggalakkan pemindahan teknologi
dan kepakaran
4. Hal ini bertujuan untuk meningkatkan taraf (b) Peluasan pasaran
hidup umat manusia, peluang pekerjaan, (c) Mobiliti modal dan tenaga kerja
dan pemanfaatan bersama kekayaan alam (d) Peningkatan pelaburan langsung asing
dunia. (FDI)
(e) Pertambahan peluang pekerjaan
5. GATT telah diwujudkan dengan penyertaan (f) Peningkatan daya saing negara dan
23 buah negara pada tahun 1947 dan kualiti barangan
berpusat di Geneva. (g) Perkongsian sumber tenaga dan bahan
mentah
6. Pengurangan halangan perdagangan dalam (h) Penjagaan alam sekitar
pasaran eksport dan peningkatan peluang
pasaran telah meningkatkan eksport negara. (A) Menggalakkan pemindahan teknologi
dan kepakaran
7. Salah satu daripada faedah utama yang
dinikmati oleh Malaysia adalah layanan 1. Menerusi perjanjian perdagangan, teknologi
sama rata atas barangan di dalam pasaran moden dan kepakaran dari negara maju
negara ahli-ahli WTO yang lain. dapat disalurkan untuk pembangunan
ekonomi dan tingkat teknologi di negara
8. Bagi memudahkan proses penggubalan sedang membangun.
pendirian bagi isu perdagangan
antarabangsa dan pelaburan yang 2. Tingkat teknologi yang jauh ketinggalan dan
melibatkan polisi atau hala tuju negara, kekurangan tenaga pakar telah menghalang
kerajaan telah menubuhkan Jawatankuasa pertumbuhan ekonomi dan pendapatan
Kebangsaan Rundingan Perdagangan kerajaan di negara sedang membangun.
Antarabangsa dan Pelaburan (National
Consultative Committee on International 3. Penduduk tempatan dapat mempelajari dan
Trade and Investment, NCCITI). menguasai kaedah pengendalian teknologi
yang baharu melalui latihan kemahiran
9. Kementerian Perdagangan Antarabangsa dan pelbagai kegiatan penyelidikan dan
dan Industri (MITI) adalah penggerak pembangunan (R&D).
utama jawatankuasa ini bagi mengukuh
dan menyelaras pendirian Malaysia (B)  Peluasan pasaran
mengenai perdagangan antarabangsa dan
pelaburan dalam pelbagai forum seperti 1. Penghapusan dan pengurangan pelbagai
tarif dan sekatan bukan tarif dalam
5 WTO, UNCTAD, ASEAN, OIC, APEC, dan hubungan perdagangan antarabangsa
FTAs. telah memberikan peluang kepada keluaran
dari negara sedang membangun untuk
Praktis Formatif D perjanjian menembusi pasaran negara maju.
Kawasan
1. Tafsirkan blok ekonomi dan
perdagangan.

2. Apakah objektif perjanjian
Perdagangan Bebas ASEAN?

276

  Ekonomi SPM  Bab 6b  Perdagangan Antarabangsa 

2. Permintaan dan cita rasa pengguna 2. Penubuhan pusat penyelidikan dan
terhadap barang dan perkhidmatan dapat pembangunan (R&D) serta pengendalian
dipenuhi oleh kuasa pasaran dalam dunia kursus kemahiran yang moden telah
perdagangan tanpa sempadan. membuka lebih banyak peluang
kepada tenaga pekerja tempatan untuk
3. Contohnya, pelaksanaan Kawasan mempelajari dan menguasai teknologi
Perdagangan Bebas ASEAN (AFTA) yang terkini dan canggih.
membolehkan barang dan perkhidmatan
dari kalangan negara anggota ASEAN 3. Corak perniagaan dan pengurusan
memasuki pasaran negara anggota yang pengeluaran yang moden seperti
lain dengan lebih mudah dan menikmati persidangan video, Revolusi Industri 4.0,
faedah pasaran secara bersama. E-dagang dan E-perbankan membolehkan
pengeluar dan pengguna menjalankan urus
(C)  Mobiliti modal dan tenaga kerja niaga barang dan perkhidmatan melalui
1. Kerjasama blok ekonomi dan persefahaman internet dan teknologi maklumat.

perjanjian perdagangan telah menggalakkan 4. Peningkatan daya pengeluaran dan
pengaliran modal dan tenaga buruh mahir keuntungan firma yang berterusan telah
dan separa mahir secara bebas. menyumbang kepada peningkatan dalam
pendapatan isi rumah dan negara.
Rajah 9.13  Tenaga buruh dari negara asing
5. Jadual berikut menunjukkan aliran masuk
2. Pertambahan sumber modal dan tenaga pelaburan langsung asing (FDI) ke Malaysia
buruh yang mahir akan meningkatkan pada tahun 2016.
daya saing dan daya pengeluaran yangPenerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.
menjadi pemangkin kepada pertumbuhan Negara RM juta
ekonomi negara.
Amerika Syarikat 38 525
3. Contohnya, syarikat multinasional Malaysia
seperti Top Glove, Public Bank Berhad, Bermuda 13 466
dan Petronas Berhad telah berpeluang
meningkatkan pelaburan mereka ke pasaran Kepulauan Cayman 2 657
seluruh dunia.
Kepulauan Virgin British 19 707
(D) Peningkatan pelaburan langsung asing
(FDI) Belanda 48 244

1. Kerjasama dan permuafakatan dengan Denmark 5 504
negara yang maju akan membawa masuk
pelaburan langsung asing dan teknologi Luxembourg -698
baharu kepada negara sedang membangun
yang kekurangan kepakaran dalam industri Jerman 19 641
berteknologi tinggi (HITEC).
Perancis 6 542

Switzerland 25 982

United Kingdom 18 899

China 9 476 Tingkatan

Hong Kong 44 390

Jepun 70 559

Republik Korea 11 560

Taiwan 3 693 5

Thailand 419

Singapura 117 340

Australia 7 306

Negara-negara lain 83 406

Jumlah 546 618

Sumber: Jabatan Perangkaan Malaysia, tahun 2017

Jadual 9.1 Aliran masuk pelaburan langsung asing
(FDI) ke Malaysia pada tahun 2016

277