FOCUS SPM KIMIA (2023)

Kimia SPM Bab 8 Bahan Buatan dalam Industri

Praktis SPM 8



Soalan Objektif Apakah aloi X? 7. Apakah bahan yang
A Piuter ditambahkan ke dalam
Pilih jawapan yang betul. B Duralumin kaca silika terlakur untuk
C Gangsa menghasilkan kaca kapur
8.1 Aloi dan Kepentingannya soda?
4. Rajah 1 menunjukkan A A Natrium karbonat
1. Logam kuprum tulen adalah dan B yang masing-masing B Boron oksida
mulur dan mudah ditempa diperbuat daripada aloi dan
kerana C Plumbum(II) oksida
A atom-atom kuprum boleh bahan seramik. Komposisi Seramik dan Tingkatan
bergerak bebas. 8.3 Kegunaannya
B lapisan atom-atom kuprum
Tingkatan
mudah menggelongsor. 8. Apakah sifat seramik yang 4
4
apabila daya dikenakan. membuatkannya sesuai untuk
C ikatan logam antara menjadi bahagian crown
atom-atom kuprum A B pergigian seperti dalam
adalah lemah. Rajah 1 Rajah 2
D terdapat banyak ruang Antara bahan buatan dalam
kosong dalam susunan industri yang berikut, bahan
atom kuprum.
yang manakah sesuai
2. Antara yang berikut, yang dengan Pasu A dan B?
manakan merupakan
susunan zarah dalam aloi Pasu A Pasu B
piuter? A Seramik
A Gangsa termaju Rajah 2
B Seramik A Penebat haba
Duralumin
tradisional B Penebat elektrik
C Keluli Seramik C Keras dan kuat
nirkarat termaju D Lengai secara kimia
D Seramik
B Piuter tradisional 9. Antara jenis-jenis bahan
buatan industri yang berikut,
yang manakah sesuai
Komposisi Kaca dan digunakan dalam penghasilan
8.2
Kegunaannya radas dalam Rajah 3?
5. Apakah bahan utama dalam
C kaca dan seramik?
A CaCO 3 C Al 2 O 3
B Na 2 CO 3 D SiO 2
6. Kaca X memiliki ciri-ciri
seperti berikut:
D
• Indeks pembiasan Rajah 3
cahaya yang tinggi
• Tidak mengembang atau I Kaca borosilikat
mengecut apabila suhu II Kaca silika terlakur
berubah III Kaca fotokromik
IV Kaca gentian
3. Aloi X mempunyai komposisi Apakah kaca X? A I dan II
seperti berikut: A Kaca soda kapur B II dan III
Stanum - 96 % B Kaca borosilikat C III dan IV
Kuprum - 3 % C Kaca silika terlakur D I, II, III dan IV
Antimoni - 1 % D Kaca plumbum



PB 237





08 SPM KIMIA F4.indd 237 4/18/23 12:04 PM

Kimia SPM Bab 8 Bahan Buatan dalam Industri

10. Rajah 4 menunjukkan dua 12. Antara yang berikut, yang Bahan Komposit dan
jenis radas X dan Y yang manakah merupakan contoh 8.4 Kepentingannya
digunakan dalam eksperimen kegunaan seramik termaju?
penentuan formula empirikal I Bahan buatan 13. Antara yang berikut, yang
magnesium oksida. semikonduktor manakah ialah bahan
II Penebat haba muncung komposit?
Y roket A Piuter
III Komponen elektronik B Kaca silikat terlakur
X seperti kapasitor
Panaskan IV Peralatan pergigian C Polivinil klorida, PVC
D Kaca fotokromik
A I dan II
B II dan III
C I, II dan III Tingkatan
D I, II, III dan IV
Rajah 4
Tingkatan
Radas X dan Y diperbuat 14. Rajah 6 menunjukkan bahan buatan industri yang dihasilkan 4
4
daripada bahan yang sama. dengan mencampurkan konkrit dengan bahan X.
Antara yang berikut, yang
manakah adalah bahan yang
digunakan dalam pembuatan
X dan Y? X
A Aloi
B Kaca
C Seramik
D Bahan komposit Konkrit Konkrit yang diperkukuhkan
Rajah 6
11. Seramik termaju yang
mengandungi bahan X Apakah bahan X?
digunakan dalam penukar A Kaca gentian C Gentian polimer
pemangkin ekzos kereta B Keluli nirkarat D Seramik
untuk mengurangkan gas-gas
beracun dan bahan cemar 15. Antara pernyataan yang dapat dibentuk kepada
udara yang dibebaskan berikut, yang manakah bentuk yang terhad.
seperti dalam Rajah 5. menghuraikan perbezaan 16. Rajah 7 menunjukkan raket
Apakah bahan X? sifat konkrit dengan konkrit badminton yang digunakan
yang diperkukuhkan? oleh pemain negara yang
A Konkrit yang
diperkukuhkan lebih keras mampu menghasilkan
daripada konkrit. kelajuan pukulan badminton
–1
B Konkrit yang 408 km j .
diperkukuhkan mempunyai
ketahanan mampatan
yang lebih tinggi.
C Konkrit yang
Rajah 5
diperkukuhkan mempunyai
A Alumina, Al 2 O 3 ketahanan regangan yang
B Silika, SiO2 lebih tinggi. Rajah 7
C Kaolinit, Al 2 Si 2 O 5 (OH) 4 D Konkrit yang
D Natrium karbonat, Na 2 O diperkukuhkan hanya Antara bahan perkilangan
berikut, yang manakah
sesuai untuk membuat raket
badminton ini?
A Aloi
B Seramik termaju
C Bahan komposit







238 PB





08 SPM KIMIA F4.indd 238 4/18/23 12:04 PM

Kimia SPM Bab 8 Bahan Buatan dalam Industri

Soalan Subjektif

Bahagian A
1. Jadual 1 menunjukkan beberapa jenis bahan buatan industri.
Jadual 1
Bahan Komposisi
Keluli Ferum + W
X Kuprum dan stanum
Duralumin Y + kuprum Tingkatan
Z Ferum + W + kromium
Tingkatan
(a) Apakah maksud aloi? [2 markah] 4
4
(b) Kenal pasti W, X, Y dan Z. [4 markah]
(c) (i) Apakah tujuan menambahkan unsur W ke dalam keluli? [2 markah]
(ii) Terangkan bagaimana kehadiran unsur W mempengaruhi sifat keluli. [2 markah]


2. Rajah 1.1 menunjukkan sampan kayu dan kayak.







Sampan kayu Kayak
Rajah 1.1

(a) (i) Namakan bahan komposit yang sesuai untuk pembuatan kayak. [1 markah]
(ii) Nyatakan dua komponen dalam kaca gentian. [2 markah]
(iii) Nyatakan dua kelebihan sampan kaca gentian berbanding dengan sampan kayu. [2 markah]
(iv) Bahan komposit yang dihasilkan melalui kejuruteraan kimia sudah menggantikan kebanyakan bahan
asas dalam industri yang diperoleh daripada hutan. Wajarkan penggunaan bahan komposit.
[3 markah]
(b) Rajah 1.2 menunjukkan sebilah pisau seramik moden yang menggantikan pisau aloi.










Rajah 1.2
(i) Pisau seramik diperbuat daripada seramik termaju. Apakah seramik termaju? [2 markah]
(ii) Berikan dua contoh kegunaan seramik termaju. [2 markah]








PB 239





08 SPM KIMIA F4.indd 239 4/18/23 12:04 PM

JAWAPAN






B – Larutan/ cecair bahan kimia Bahagian B
TINGKATAN 4 tidak boleh disedut dengan 2. (a) • Hipotesis ialah pernyataan
mulut. Alat penyedut/
Bab yang menghubungkan
1 Pengenalan kepada Kimia pengepam harus digunakan pemboleh ubah
untuk menarik larutan/ cecair dimanipulasikan dengan
bahan kimia memasuki alat pemboleh ubah bergerak
Cuba Ini! 1.1 radas itu. balas.
S3 Dia harus menanggalkan baju
S1 Kimia ialah cabang sains yang makmalnya dengan serta-merta. • Pemboleh ubah
mengkaji komposisi, struktur, sifat Jika asid membasahi pakaiannya, dimanipulasikan ialah faktor
dan interaksi antara jirim. dia harus membilas seluruh yang diubah-ubah dalam
S2 Besi: membuat paku, skru dan nat; badannya di bawah pancuran air. sesuatu eksperimen.
Klorin: merawat bekalan air paip; Pada masa yang sama, dia harus • Pemboleh ubah bergerak
Kalsium karbonat: bahan binaan/ meminta rakannya melaporkan balas ialah faktor yang
untuk membuat simen kejadian itu kepada guru. berubah dengan pemboleh
S3 Menjalankan penyelidikan dan ubah dimanipulasikan.
pembangunan produk makanan / • Pemboleh ubah dimalarkan
Menjalankan analisis terhadap kualiti Praktis SPM 1 ialah faktor yang dikekalkan
produk/ Menghasilkan formulasi Soalan Objektif sepanjang eksperimen.
pembuatan makanan/ Memberikan 1. D 2. B 3. C 4. B 5. A
sokongan teknikal kepada bahagian 6. D 7. C 8. C (b) • Menyenaraikan semua
pemasaran produk bahan dan radas yang perlu
Soalan Subjektif digunakan.
Cuba Ini! 1.2 • Menentukan cara bagaimana
Bahagian A mengawal pemboleh
S1 Membuat pemerhatian, membuat 1. (a) (i) Rambut panjang yang tidak ubah dimanipulasikan dan
inferens, mengenal pasti masalah, diikat mudah disambar api. pemboleh ubah dimalarkan.
membuat hipotesis, mengenal (ii) Kasut yang bertutup
pasti pemboleh ubah, mengawal melindungi kaki daripada • Menentukan cara mengukur
pemboleh ubah, merancang terkena tumpahan bahan pemboleh ubah bergerak
dan menjalankan eksperimen, kimia atau kecederaan balas.
mengumpul data, mentafsir data, akibat alat radas kaca yang • Menentukan cara untuk
membuat kesimpulan, membuat jatuh ke atas kaki atau mengumpul, menganalisis
laporan lantai. dan mentafsir data.
S2 (a) Semakin tinggi isi padu air (iii) Jika larutan berlebihan itu (c) (i) Pemboleh ubah
tercemar, tindakan menuang
yang ditambah ke dalam asid, kembali larutan itu ke dimanipulasikan – Jisim
semakin tinggi nilai pH asid itu. dalam botol reagen akan garam yang ditambahkan
(b) Pemboleh ubah dimanipulasikan: mencemarkan semua larutan kepada air tulen
Isi padu air yang ditambah di dalam botol. Pemboleh ubah bergerak
kepada asid balas – Masa diambil untuk
Pemboleh ubah bergerak balas: (b) Saya akan melaporkan kejadian air membeku
Nilai pH asid itu kepada guru dengan serta
Pemboleh ubah dimalarkan: merta. Kemudian, dengan (ii) Semakin besar jisim garam
yang ditambahkan kepada
Jenis dan isi padu asid, kertas menggunakan sarung tangan, air tulen, semakin panjang
pH saya akan membuang tabung masa yang diambil untuk air
uji yang pecah ke dalam tong membeku.
Cuba Ini! 1.3 khas yang disediakan dan
S1 Kaca mata keselamatan – membersihkan tumpahan yang (iii) Isi padu air tulen yang
melindungi mata daripada terkena berlaku mengikut arahan guru. digunakan
bahan kimia Jenis bekas yang digunakan
Pancuran air – menyingkirkan bahan (c) Kebuk wasap ialah kebuk yang Peti sejuk yang digunakan
kimia yang terkena pada badan udara di dalamnya sentiasa (mana-mana dua)
dengan pancutan air ke seluruh disedut keluar. Kebuk wasap
badan digunakan untuk menjalankan (d) (i) Semakin besar jisim garam
Selimut kebakaran – memadamkan aktiviti yang melibatkan bahan yang ditambahkan kepada
api kebakaran pada badan mangsa kimia yang mudah meruap, air tulen, semakin tinggi
kebakaran mudah terbakar atau beracun ketumpatan air.
S2 A – Bahan kimia tidak boleh dihidu supaya wap dari bahan kimia (ii) • Pemboleh ubah
secara terus. Sebaliknya, dapat disingkirkan daripada dimanipulasikan ialah jisim
individu itu sepatutnya kebuk wasap dengan cepat dan garam yang ditambahkan
menggunakan tangannya untuk tidak mencemarkan udara di kepada air tulen.
mengibas bau bahan kimia ke bilik makmal.
arah hidung.



496 PB





Jawapan Kimia.indd 496 4/18/23 12:40 PM

Kimia SPM Jawapan

• Jadi, jisim berlainan logam yang penting dalam • Akhirnya, gas itu bertukar menjadi
garam ditambahkan industri. cecair. Zarah-zarah cecair itu
kepada air tulen, misalnya • Pelbagai garam digunakan tersusun dengan padat tetapi
1 g, 2 g, 3 g, 4 g dan 5 g. untuk merawat penyakit tidak teratur. Zarah-zarah itu boleh
• Pemboleh ubah bergerak kekurangan nutrien, bergetar, berputar dan bergerak.
balas ialah ketumpatan misalnya, ferum(II) sulfat Zarah-zarah itu mempunyai
air. digunakan untuk merawat kandungan tenaga yang rendah.
• Maka, jisim awal dan jisim kekurangan besi dalam S2 (a) 0 °C
akhir setiap campuran pesakit anemia. (b) Hal ini adalah kerana tenaga
air dan garam disukat. • Garam barium sulfat haba yang diserap oleh molekul-
Ketumpatan garam digunakan dalam proses molekul ais digunakan untuk
dihitung dengan formula pemeriksaan sistem mengatasi daya tarikan antara
berikut: pencernaan dengan molekul-molekul agar ais bertukar
Ketumpatan = menggunakan sinar-X.
jisim campuran (g) (mana-mana contoh 10 menjadi air.
isi padu campuran (cm ) bahan kimia lain yang (c)
3
• Pemboleh ubah sesuai) Suhu (°C)
dimalarkan ialah air tulen (b) Hipotesis: Mengecat
dan jenis garam yang menghalang pengaratan besi 120
digunakan. Pemboleh ubah: 100
• Maka, air tulen sahaja Dimanipulasikan: Kehadiran
digunakan untuk lapisan cat pada besi
melarutkan garam. Bergerak balas: Pengaratan besi
Hanya satu jenis garam Dimalarkan: Kehadiran air 15 S
digunakan sepanjang Prosedur: 0 Q
eksperimen, misalnya –3 P R
natrium klorida. Masa (min)

Bahagian C Air paip Cuba Ini! 2.2
3. (a) • Kita menggunakan pelbagai S1 (a) Atom hidrogen mengandungi 1
bahan kimia dalam pelbagai Paku besi proton bercas relatif +1 dan 1
aspek kehidupan harian yang dicat elektron bercas relatif –1.
seperti dalam makanan, 1) Dua batang paku besi Jadi, cas bersih atom H ialah
pertanian, industri dan dibersihkan dengan kertas (+1) – (–1) = 0
perubatan. pasir.
• Natrium klorida dan 2) Satu batang paku besi (b) Semua proton dan neutron
mononatrium glutamat disapu dengan satu lapisan suatu atom terletak di nukleus.
(MSG) digunakan sebagai cat dan dibiarkan kering. Sebiji proton atau neutron
perisa dalam lauk-pauk. 3) Kedua-dua batang paku adalah lebih kurang 2000 kali
• Sukrosa atau gula pasir itu dimasukkan ke dalam lebih berat daripada 1 elektron.
digunakan dalam pelbagai tabung uji berasingan yang S2 Atom ialah zarah diskrit, sangat kecil
jenis makanan seperti mengandungi air paip dan dan tidak boleh dibahagikan.
manisan, kek dan kuih- dibiarkan selama tiga hari. S3 (a) Elektron
muih. Pemerhatian: (b) Atom Thomson berbentuk sebiji
• Asid asetik (asid etanoik) Paku besi yang dicat tidak sfera yang bercas positif dan
digunakan sebagai cuka berkarat manakala paku besi taburan elektron di dalamnya.
untuk menjeruk makanan. yang tidak dicat berkarat.
• Dalam bidang pertanian, Kesimpulan: S4 • Rutherford menemui zarah
ammonia digunakan untuk Mengecat menghalang proton yang bercas positif.
membuat pelbagai baja pengaratan besi. • Beliau mencadangkan model
tanaman. atom yang terdiri daripada
• Kapur mati (kalsium nukleus bercas positif dan
hidroksida) digunakan untuk Bab elektron bercas negatif bergerak
merawat tanah berasid. 2 Jirim dan Struktur Atom di luar mengelilingi nukleus.
• Hidrokarbon dalam • Beliau menyatakan semua jisim
petroleum seperti petrol dan Cuba Ini! 2.1 atom tertumpu di nukleus.
diesel digunakan sebagai S5 • Bohr memperkenalkan konsep
bahan api untuk kenderaan. S1 • Zarah-zarah gas terletak sangat petala.
jauh di antara satu sama lain dan
• Pelbagai produk petrokimia bergerak secara rawak. Zarah- • Beliau mengatakan elektron
bergerak mengelilingi nukleus
digunakan seperti plastik, zarah itu bergetar, berputar dan atom dalam petala-petala
detergen, gentian sintetik bergerak secara bebas. Zarah- tertentu.
dan getah sintetik. zarah itu mempunyai kandungan
• Logam seperti kuprum, tenaga yang tinggi. S6 (a) Neutron
zink, aluminium dan besi • Apabila gas itu disejukkan, (b) • Proton dan neutron berada
digunakan untuk membuat zarah-zarah gas itu kehilangan di nukleus.
pelbagai mesin dan alat tenaga dan bergerak dengan lebih • Neutron menyumbangkan
perlahan. separuh daripada jisim
keseluruhan atom.

PB 497





Jawapan Kimia.indd 497 4/18/23 12:40 PM

Kimia SPM Jawapan

Cuba Ini! 2.3 (ii) (iv) • Iodin-131: Merawat
penyakit tiroid
S1 (a) Nombor proton = 9 • Hidrogen-3: Pengesan
Nombor nukleon = 19 untuk mengkaji kumbahan
(b) F dan bahan buangan cecair.
19
9
S2 (a) 2.8.4 • Karbon-14: Tentukan umur
(b) (i) 14 artifak dan fosil
(ii) silikon • Fosforus-32: Mengkaji
(c) 29 (d) Tenaga haba yang dihilangkan metabolisme tumbuhan
S3 (a) C ke sekitar mengimbangi tenaga
(b) A dan C haba yang terbebas apabila (b) (i) Peleburan
(c) B dan D zarah-zarah X membentuk (ii) Tenaga kinetik zarah adalah
(d) B, C, D dan E ikatan antara satu sama lain lebih tinggi
untuk membentuk pepejal. (c) Bahan kimia yang diperlukan:
Cuba Ini! 2.4 Cecair bromin
(e) (i) Zarah-zarah itu bergerak
S1 (a) Isotop ialah atom-atom unsur dengan lebih perlahan. Prosedur:
yang sama yang mempunyai (ii) Zarah-zarah itu kehilangan 1. Beberapa titis cecair bromin
bilangan proton yang sama tenaga kinetiknya. dimasukkan ke dalam
tetapi bilangan neutron berbeza. (f) sebuah balang gas.
(b) 82 elektron, 126 neutron dan 82 Suhu (°C) 2. Balang gas itu ditutup
proton dengan serta-merta dan
S2 JAR Fe T 1 diketepikan untuk beberapa
minit.
(5.85 × 54) + (91.75 × 56) + (2.40 × 57)
= 100 T 2 3. Satu lagi balang gas yang
= 55.91 T berisi udara ditelangkupkan
S3 Anggapkan kelimpahan sulfur ialah 3 Masa (min) di atas balang gas yang
mengandungi wap bromin.
S-32, x% dan S-34, (100 – x)% 4. Penutup di antara dua
JAR S Bahagian B balang gas itu dialihkan.
32.1 = (x × 32) + [(100 – x) × 34] 2. (a) (i) Atom dengan nombor proton 5. Radas itu diketepikan untuk
100
beberapa minit.
32x + 3400 – 34x = 3210 yang sama tetapi nombor Pemerhatian:
nukleon yang berbeza.
2x = 190 (ii) Klorin Wap perang kemerahan
x = 95 merebak dengan cepat secara
∴ S-32, 95% dan S-34, 5% (iii) menyeluruh ke dalam kedua-dua
S4 (a) Mengkaji pengambilan fosforus Isotop Klorin-35 Klorin-37 balang gas itu.
oleh tumbuhan Nombor proton 17 17 Kesimpulan:
(b) Mengesan dan merawat tiroid Nombor nukleon 35 37 Gas bromin terdiri daripada zarah-
(c) Mengukur ketebalan kertas dan Bilangan proton 17 17 zarah yang halus dan diskrit.
filem
(d) Mengesan kebocoran saluran Bilangan elektron 17 17 Nota: Anda juga boleh memilih
paip di bawah tanah Bilangan neutron 18 20 resapan dalam cecair
atau pepejal.
Susunan elektron 2.8.7 2.8.7
Praktis SPM 2 Bilangan elektron
Soalan Objektif valens 7 7
1. A 2. B 3. D 4. A 5. D
6. B 7. A 8. D 9. B 10. C
11. D 12. B 13. B 14. C 15. B
16. A 17. A 18. D 19. B 20. D Bahagian C
21. A 22. B 23. D 24. C 25. C 3. (a)
26. C Suhu T 1 T 2
Soalan Subjektif Susunan Zarah-zarah tersusun Zarah-zarah tersusun
Bahagian A zarah-zarah dengan padat dan dalam dengan padat tetapi tidak
1. (a) Pemejalwapan keadaan yang teratur. dalam susunan yang teratur.
(b) T 2 °C
(c) (i) Pergerakan Zarah-zarah hanya boleh Zarah-zarah boleh bergetar,
zarah-zarah bergetar dan berputar pada berputar dan bergerak.
kedudukan tetap.
Daya tarikan Terdapat daya tarikan yang Zarah-zarah ditarik oleh
antara zarah- kuat di antara zarah-zarah. daya tarikan yang lemah.
zarah
Kandungan Kandungan tenaga rendah. Kandungan tenaga
tenaga zarah- sederhana.
zarah




498 PB





Jawapan Kimia.indd 498 4/18/23 12:40 PM

Kimia SPM Jawapan

(b) Cuba Ini! 3.2 pepejal pada suhu bilik dan
Termometer S1 (a) 1.505 × 10 molekul mudah dikendalikan semasa
24
(b) 4.515 × 10 atom eksperimen/ jisim 12 unit yang
24
diberikan kepada satu atom
Tabung didih (c) 60 dm 3 karbon-12 adalah nilai yang
S2 (a) 0.6 mol
Pepejal G (b) 0.4 mol tepat.
Minyak kelapa S3 (a) 160 g mol –1 (mana-mana satu)
(c) 48
(b) 80 g (d) (i) Y + 2Br 2 → YBr 4
S4 4.8 g
S5 Z, X, Y (ii) 1 mol atom Y bertindak
• Prosedur: balas dengan 2 mol molekul
1. Sebuah tabung didih Cuba Ini! 3.3 Br 2 untuk menghasilkan
diisikan dengan pepejal S1 MgSO 4 1 mol unit YBr 4 / Satu
G sedalam 3 cm dan S2 (a) NO 2 atom Y bertindak balas
termometer diletakkan ke (b) N 2 O 4 ; Dinitrogen tetraoksida dengan 2 molekul Br 2 untuk
dalamnya. S3 (a) 12.8 g menghasilkan 1 unit YBr 4 .
2. Tabung didih itu diapitkan (b) 1.5 mol
pada kaki retort dan S4 (a) K 2 SO 4 (iii) 0.15 mol gas bromin
dicelupkan ke dalam (b) ZnCl 2 (iv)
bikar yang diisi separuh (c) SnO Unsur Y O
dengan minyak kelapa. (d) (NH 4 ) 2 CO 3 Jisim (g) 9.6 6.4
3. Paras pepejal G di dalam (e) Mg(NO 3 ) 2 Bilangan 9.6 = 0.2 6.4 = 0.4
tabung didih itu perlu (f) Na 3 PO 4 mol atom 48 16
berada di bawah paras S5 (a) Aluminium hidroksida
minyak kelapa di dalam (b) Ferum(II) sulfat Nisbah
bikar. (c) Ammonium klorida bilangan 1 2
4. Minyak kelapa (d) Kalsium nitrat mol atom
dipanaskan secara (e) Kalium karbonat teringkas
perlahan. (f) Zink sulfida
5. Pepejal G dikacau secara S6 C, Mg(OH) 2 , FeBr 3 Bahagian B
perlahan-lahan dengan S7 Nitrogen monoksida; diboron 2. (a) (i) • Jisim atom relatif P = 2 ×
termometer. trioksida; sulfur heksafluorida jisim atom relatif Q
6. Suhu dan keadaan 28 = 2 × jisim atom relatif
pepejal G direkodkan Cuba Ini! 3.4 Q. Jadi, jisim atom relatif
pada sela masa setengah S1 (a) SO 3 (g) + H 2 O(ce) → H 2 SO 4 (ak) Q = 28 = 14
minit sehingga pepejal G 2
melebur dengan lengkap. (b) 2Mg(p) + CO 2 (g) → 2MgO(p) + • 10 × jisim atom relatif P
• Satu graf suhu melawan masa C(p) = 7 × jisim atom relatif R
10 × 28 = 7 × jisim atom
diplotkan bagi pemanasan (c) N 2 (g) + 3H 2 (g) → 2NH 3 (g) relatif R.
pepejal G. (d) 2AgNO 3 (ak) + Cu(p) → 2Ag(p) Jadi, jisim relatif

+ Cu(NO 3 ) 2
Suhu (°C) S2 (a) 2KClO 3 (p) → 2KCl(p) + 3O 2 (g) R = 10 × 28 = 40
(b) 7.2 dm 3 7
S3 (a) 0.5 mol • Urutan menaik jisim atom
(b) 1.204 × 10 atom relatif = Q, P, R
23
120°C S4 (a) Larutan natrium hidroksida dan
gas hidrogen (ii) • Bilangan mol atom dalam
(b) 5 mol sampel 14 g P
Masa (min) (c) 23g jisim P
• Takat lebur pepejal G ialah = Jisim molar P
120 °C. = 14 g
Praktis SPM 3 28 g mol –1
Bab Konsep Mol, Formula dan
3 Persamaan Kimia Soalan Objektif = 0.5 mol atom
1. D 2. A 3. D 4. C 5. C • Bilangan mol atom dalam
6. A 7. B 8. C 9. B 10. D sampel 20 g R
Cuba Ini! 3.1 11. D 12. C 13. B = jisim R
S1 16 Jisim molar R
20 g
S2 32 Soalan Subjektif = –1
S3 (a) 124 Bahagian A 40 g mol
(b) 28 1. (a) Jisim atom relatif ialah jisim = 0.5 mol atom
(c) 342 purata satu atom unsur • Oleh kerana kedua-
(d) 122 1 dua sampel mempunyai
S4 (a) 62 berbanding dengan 2 jisim bilangan mol atom yang
(b) 189 satu atom karbon-12. sama, sampel-sampel itu
(c) 190 (b) Karbon-12 boleh bergabung mempunyai bilangan atom
(d) 286 dengan banyak unsur/ yang sama.
S5 24 Karbon-12 wujud sebagai


PB 499





Jawapan Kimia.indd 499 4/18/23 12:40 PM

Kimia SPM Jawapan

• Bilangan atom dalam setiap = 13n menderma, menerima atau
sampel Jadi, 13n = 26 berkongsi elektron dengan atom
= bilangan mol × N A 26 Y.
= 0.5 × 6.02 × 10 atom n = 13 = 2 S2 (a) Helium. Helium mempunyai
23
= 3.01 × 10 atom • Oleh yang demikian, ketumpatan yang lebih rendah
23
formula molekul hidrokarbon berbanding udara membolehkan
(iii) – Satu mangkuk pijar W ialah C 2 H 2 . belon kaji cuaca terapung di
dengan penutupnya udara.
ditimbang dan jisimnya (b) Takat didih bertambah dari
direkodkan. helium ke argon.
– Kira-kira 2 g serbuk Bab Jadual Berkala Unsur Saiz atom bertambah dari
4
R dimasukkan ke helium ke argon. Daya tarikan
dalam mangkuk pijar. Van der Waals antara atom-
Mangkuk pijar, penutup Cuba Ini! 4.1 atom bertambah. Lebih banyak
dan isi kandungannya S1 (a) • Kedua-duanya menyusun tenaga haba diperlukan untuk
ditimbang dan jisimnya unsur-unsur mengikut tertib mengatasi daya tarikan Van der
direkodkan. jisim atom secara menaik. Waals antara atom-atom argon.
– Mangkuk pijar • Kedua-duanya menyusun
dipanaskan dengan kuat unsur-unsur yang mempunyai Cuba Ini! 4.4
tanpa penutupnya. sifat kimia yang sama dalam S1 (a) Kumpulan 1, semua atom Li, Na
– Apabila R mula berbara, lajur menegak yang sama. dan K mempunyai satu elektron
mangkuk pijar ditutup valens.
dengan penutupnya. (b) • Ruang kosong ditinggalkan
Penutup itu diangkat dalam Jadual Berkala Unsur (b) Li, Na, K
sekali sekala dari untuk diisi oleh unsur yang (c) Jejari atom bertambah,
semasa ke semasa. masih belum dijumpai pada kereaktifan bertambah.
– Apabila pembakaran ketika itu.
telah lengkap, mangkuk • Beliau meramalkan sifat unsur Cuba Ini! 4.5
pijar dibuka dan yang masih belum dijumpai S1 (a) F: 2.7 Cl: 2.8.7
dipanaskan dengan pada ketika itu berdasarkan (b) Kumpulan 17
kuat. kedudukan unsur itu dalam
– Mangkuk pijar, penutup Jadual Berkala Unsur. (c) 7
dan isi kandungannya • Beliau saling menukarkan (d) Ya. Semua atom tersebut
disejukkan dan kedudukan nikel dengan kobalt mempunyai bilangan elektron
ditimbang. Bacaan jisim dan iodin dengan telurium valens yang sama.
direkodkan. supaya unsur-unsur dengan (e) Atom fluorin mempunyai saiz
– Proses pemanasan, sifat kimia yang sama dapat atom yang lebih kecil.
penyejukan dan diletakkan dalam kumpulan Petala paling luar atom fluorin
penimbangan diulang yang sama. lebih dekat dengan nukleus.
beberapa kali sehingga (c) Beliau menyusun unsur-unsur Daya tarikan nukleus ke atas
bacaan jisim yang tetap mengikut tertib jisim atom menaik elektron valens dalam atom
diperoleh. tetapi bukan nombor protonnya. fluorin lebih kuat.
Cuba Ini! 4.2 Atom fluorin dapat menarik
(b) • Berdasarkan peratus elektron ke dalam petala paling
komposisi yang diberikan, S1 (a) (i) Nombor nukleon luarnya dengan lebih mudah.
setiap 100 g hidrokarbon W (ii) 2.8.1 S2 (a) Kertas litmus biru bertukar
mengandungi 92.3 g karbon (iii) Kumpulan 1, Kala 3 merah dan kemudian
dan 7.7g hidrogen. (b) Unsur X dan Y. Atom X dan Y dilunturkan.
mempunyai bilangan elektron
Unsur C H valens yang sama. (b) Larutan yang terbentuk berasid.
(c) Cl 2 + H 2 O → HCl + HOCl
Jisim (g) 92.3 7.7 (c) Unsur Y dan Z. Atom Y dan (d) Kertas litmus biru bertukar
Z mempunyai bilangan petala
Bilangan 92.3 7.7 berisi elektron yang sama. kepada merah dan kemudian
dilunturkan.
mol atom 12 = 7.7 1 = 7.7 S2 (a) Urutan nombor proton menaik
(b) (i) Logam alkali Cuba Ini! 4.6
Nisbah 1 1 (ii) Halogen
bilangan (iii) Unsur peralihan S1 (a) Kala 2
mol atom (c) Kala 2. Atom A, B dan C (b) Unsur X.
teringkas mempunyai dua petala berisi – Saiz atom X lebih besar
elektron. daripada atom Y.
• Jadi, formula empirik W Cuba Ini! 4.3 – Jarak elektron valens lebih
ialah CH. jauh daripada nukleus.
• Andaikan formula molekul S1 (a) (i) X dan Z – Daya tarikan antara nukleus
W ialah (CH) n (ii) Gas adi dan valens elektron lebih
• Jisim molekul relatif W (b) Tidak, kerana atom Z sudah lemah.
mencapai susunan elektron
= n[12 + 1] oktet yang stabil. Atom Y tidak – Atom X menderma elektron
valens dengan lebih senang.


500 PB





Jawapan Kimia.indd 500 4/18/23 12:40 PM

Kimia SPM Jawapan

Cuba Ini! 4.7 Bab
5 Ikatan Kimia (c) H C N
S1 (a) Unsur peralihan
(b) – Membentuk ion atau sebatian
berwarna Cuba Ini! 5.1 S3 (a)
– Mempunyai lebih daripada S1 Unsur-unsur gas adi mempunyai
satu nombor pengoksidaan susunan elektron duplet atau H
– Boleh bertindak sebagai oktet yang stabil. Atom gas adi
mangkin tidak menderma, menerima atau
– Boleh membentuk ion berkongsi elektron dengan atom lain. H M H
kompleks S2 Ikatan ion dan ikatan kovalen.
(c) Digunakan sebagai mangkin
dalam tindak balas Haber. Cuba Ini! 5.2
S1 (a) Atom litium mendermakan satu H
Praktis SPM 4 elektron valensnya. Atom fluorin
menerima satu elektron ke
Soalan Objektif (b)
1. C 2. D 3. B 4. D 5. A dalam petala paling luarnya.
+
–
6. D 7. A 8. D 9. C 10. D (b) Kation Li , anion F – –
+
–
11. D 12. B 13. B (c) Li → Li + e ; F + e → F N
S2 (a) Li 2 O
Soalan Subjektif (b) LiCl
Bahagian A (c) MgCl 2 N M N
(d) MgO
1. (a) X: klorin, 2.8.7
(e) Al 2 O 3
Y : bromin, 2.8.8.7 S3 (a) Ikatan ion N
(b) Kumpulan 17 kerana atom (b)
Y mempunyai 7 elektron
valens. Kala 4 kerana atom + 2– +
Y mempunyai 4 petala berisi M O M (c)
elektron.
(c) (i) Unsur X lebih reaktif N N
(ii) Saiz atom X lebih kecil
daripada atom Y. (c) – Atom M mempunyai susunan
Daya tarikan nukleus ke atas elektron 2.1.
elektron velens lebih kuat. – Atom M mendermakan satu
Atom X dapat menerima elektron valensnya untuk Cuba Ini! 5.4
satu elektron ke dalam mencapai susunan elektron
petala paling luarnya duplet dan membentuk kation S1 Atom hidrogen bercas separa
dengan lebih mudah. M . + positif kerana pasangan elektron
(iii) 2Fe + 3X 2 → 2FeX 3 – M → M + e – ditarik mendekati atom yang lebih
+
(d) Unsur Z kurang reaktif – Susunan elektron atom O elektronegatif. Atom yang lebih
berbanding unsur Y. ialah 2.6. elektronegatif bercas separa negatif.
– Satu atom oksigen menerima S2 Air ialah pelarut universal kerana air
Bahagian B 2 elektron daripada dua atom ialah molekul dwikutub yang dapat
2. (a) (i) Kumpulan 1 kerana atom M untuk mencapai susunan membentuk ikatan hidrogen. Hujung
W mempunyai 1 elektron elektron oktet dan membentuk kutub bercas separa positif dan
2–
valens. Kala 3 kerana atom anion O . hujung kutub bercas separa negatif
–
W mempunyai 3 petala – O + 2e → O 2– dapat membentuk ikatan hidrogen
+
2–
berisi elektron. – Kation M dan anion O dengan molekul-molekul berkutub
(ii) 2W + 2H 2 O → 2WOH + H 2 ditarik oleh daya tarikan seperti ammonia, NH 3 , hidrogen
(iii) Kertas litmus merah elektrostatik yang kuat klorida, HCl dan etanol, C 2 H 5 OH.
bertukar kepada biru membentuk ikatan ion. S3 Air ialah molekul dwikutub manakala
(iv) Larutan tidak berwarna/ – Satu sebatian ion, M 2 O karbon dioksida ialah molekul
larutan WOH adalah alkali. terbentuk. tidak berkutub. Ikatan hidrogen
(b) (i) Y yang lebih kuat terbentuk di antara
(ii) 4Y + 3O 2 → 2Y 2 O 3 Cuba Ini! 5.3 molekul-molekul air berbanding
S1 (a) XY 2 ikatan Van der Waals yang lemah
(c) W, X, Y, Z.
Nombor proton bertambah dari (b) Y 2 di antara molekul karbon dioksida.
W, X, Y ke Z. S2 (a) Lebih banyak haba diperlukan
Daya tarikan nukleus ke atas H O H untuk mengatasi ikatan hidrogen
elektron semakin kuat, elektron berbanding daya tarikan Van der
ditarik mendekati nukleus. Waals.
(b) Cuba Ini! 5.5
H Cl
S1 Ikatan datif ialah sejenis ikatan
kovalen antara dua atom yang mana
kedua-dua elektron berasal dari satu
atom sahaja.
PB 501



Jawapan Kimia.indd 501 4/18/23 12:40 PM

Kimia SPM Jawapan

S2 Pasangan elektron bebas – Molekul-molekul B ditarik NH 3 dikongsi dengan
+
S3 (a) oleh ikatan hidrogen yang ion hidrogen, H melalui
lebih kuat, maka lebih pembentukan ikatan datif.
H H + banyak tenaga diperlukan – Dalam ion ammonium,
untuk mengatasi ikatan NH 4 , atom nitrogen, N
+
H N + H + H N H hidrogen di antara dan atom hidrogen, H
molekul-molekul B masing-masing telah
H H semasa peleburan dan mencapai susunan
pendidihan. elektron oktet dan duplet.
(b) – Molekul-molekul A ditarik [3]
+ oleh daya tarikan van der (c) – Elektron valens atom-atom
H H Waals yang lemah, maka kuprum dinyahsetempatkan
ke dalam lautan elektron.
H O + H + H O H hanya sedikit tenaga – Elektron-elektron dalam lautan
haba diperlukan untuk
mengatasi daya tarikan elektron bebas bergerak dan
di antara molekul-molekul membawa cas elektrik, maka
Cuba Ini! 5.6 A semasa peleburan dan ia boleh mengkonduksikan
S1 (a) Ikatan logam pendidihan. elektrik.
(b) Ikatan logam terbentuk Bahagian B – Kation logam dan lautan
apabila kation logam ditarik elektron dinyahsetempatkan
oleh elektron-elektron yang 2. (a) – Sebatian Y mempunyai takat ditarik oleh ikatan logam yang
didermakan oleh atom-atom lebur yang tinggi manakala kuat.
logam ke dalam lautan elektron sebatian X mempunyai takat – Tenaga haba yang banyak
yang dinyahsetempat. lebur yang rendah. untuk mengatasinya ikatan
– Sebatian X ialah sebatian logam semasa peleburan. [4]
(c) Aluminium boleh kovalen.
mengkonduksikan elektrik – Sebatian Y ialah sebatian ion.
dalam keadaan pepejal (b) (i) NH 3 + H 2 O → NH 4 + OH – Bab
+
kerana elektron-elektron (ii) – Atom hidrogen berkongsi 6 Asid, Bes dan Garam
dalam lautan elektron yang pasangan elektron
dinyahsetempatkan bebas dengan atom nitrogen
bergerak dan boleh membawa yang sangat elektronegatif Cuba Ini! 6.1
cas elektrik. S1 Contoh asid: asid hidroklorik, HCl
dalam molekul ammonia.
– Taburan elektron dalam Asid hidroklorik, HCl mengion dalam
Praktis SPM 5 molekul ammonia yang air untuk menghasilkan ion hidrogen,
tidak sekata membentuk H . +
Soalan Objektif hujung bercas separa Contoh alkali: ammonia, NH 3
1. C 2. A 3. D 4. B 5. D positif dan hujung bercas Ammonia, NH 3 mengion dalam air
6. C 7. C 8. D 9. A 10. B separa negatif. untuk menghasilkan ion hidroksida,
11. A 12. C OH .
–
– Molekul ammonia menjadi
molekul berkutub seperti S2 Atom H dalam ammonia tidak boleh
Soalan Subjektif molekul air. mengion untuk menghasilkan ion H .
+
Bahagian A – Molekul ammonia Molekul NH 3 larut dalam air dan
1. (a) X membentuk ikatan mengion untuk menghasilkan ion
(b) (i) YZ 2 hidrogen dengan molekul OH .
–
(ii) Kovalen air NH 3 + H 2 O → NH 4 + OH
–
+
(iii) Molekul (iii) Ikatan datif S3 Asid monoprotik: asid nitrik dan asid
(iv) H + etanoik
Z Y Z Asid diprotik: asid karbonik
H N H Asid triprotik: asid fosforik
(c) (i) H S4 Dalam air, asid askorbik mengion
untuk menghasilkan ion H . +
+
Ion H bertindak balas dengan
(iv) – Dalam molekul ammonia, logam reaktif zink untuk membentuk
Z NH 3 , atom nitrogen, garam dan gas hidrogen.
W W N telah mencapai Gas hidrogen menyebabkan
susunan elektron oktet pembuakan diperhatikan.
dan atom hidrogen, H Dalam tetraklorometana, asid
telah mencapai susunan askorbik tidak mengion.
elektron duplet. Tanpa ion H , zink tidak bertindak
+
– Ion hidrogen, H tidak balas dengan tetraklorometana.
+
mempunyai sebarang
elektron dalam petala S5 Kertas litmus merah lembap
mengandungi air. Ammonia mengion
(ii) – Molekul B ialah molekul – Pasangan elektron dalam air dan menghasilkan ion
dwikutub manakala tunggal yang tidak terlibat OH . Ion OH yang memberikan
–
–
molekul A ialah molekul dalam ikatan kovalen sifat alkali menukarkan kertas litmus
tak berkutub. dalam molekul ammonia, merah kepada biru.
502 PB

Jawapan Kimia.indd 502 4/18/23 12:40 PM

Kimia SPM Jawapan

Cuba Ini! 6.2 (c) H 3 PO 4 + 3NH 3 → (NH 4 ) 3 PO 4 (c) Bilangan mol Na 2 S 2 O 3
(d) 2HCl + Zn → ZnCl 2 + H 2 O = (2.20) × (2.0)
S1 (a) Nilai pH digunakan untuk = 4.4 mol
mengukur keasidan dan (e) 2CH 3 COOH + Na 2 CO 3 → Jisim Na 2 S 2 O 3
kealkalian larutan akueus. 2CH 3 COONa + CO 2 + H 2 O = (bilangan mol) × (jisim molar)
(b) Definisi: pH = –log [H ]; negatif (f) (NH 4 ) 2 SO 4 + 2NaOH → Na 2 SO 4 = (4.4 mol) × (158 g mol )
+
–1
logaritma kepekatan ion H + 2NH 3 + 2H 2 O = 695.2 g
+
dalam mol dm . (g) 2NaOH + MgCl 2 → Mg(OH) 2 +
–3
(c) Pada nilai pH = 7: 2NaCl Cuba Ini! 6.6
Kepekatan ion H ialah 1 × 10 S2 (a) (i) Hidrogen
+
–7
mol dm . (ii) Zn + H 2 SO 4 → ZnSO 4 + H 2 S1 Bilangan mol Na 2 CO 3
–3
Nilai pOH = 14 – 7 = 7 (b) (i) Kuprum = 2.5 × 0.250 = 0.625 mol
Kepekatan ion OH ialah 1 × (ii) Kuprum ialah logam tidak Jisim Na 2 CO 3
–
10 mol dm . reaktif dan tidak bertindak = (bilangan mol) × (jisim molar)
-3
–7
Maka, air adalah neutral kerana balas dengan asid cair. = (0.625 mol) × (106 g mol )
–1
kepekatan ion H sama dengan S3 (a) (i) Oksida logam alkali: natrium = 66.25 g
+
kepekatan ion OH . – oksida S2 Bilangan mol (COOH) 2 .2H 2 O
S2 (a) pH = –log [0.50] = 0.30 (ii) Hidroksida logam: natrium = 1.5 × 0.500 = 0.75 mol
(b) pH = –log [0.20] = 0.70 hidroksida Jisim (COOH) 2 .2H 2 O
(c) pH = –log [0.04] = 1.40 (iii) M 2 O + H 2 O → 2MOH atau = (bilangan mol) × (jisim molar)
–1
S3 (a) pOH = –log [0.08] = 1.1; Na 2 O + H 2 O → 2NaOH = (0.75 mol) × (126 g mol ) = 94.5 g
pH = 14 – 1.1 = 12.9 (b) (i) Kuprum(II) klorida S3 (2.0 mol dm ) × (V) = (0.50 mol dm )
–3
–3
3
(b) pOH = –log [0.001] = 3.0; (ii) CuO + 2HCl → CuCl 2 + H 2 O × (2.5 dm )
pH = 14 – 3.0 = 11 Cuba Ini! 6.5 V = 0.50 × 2.5
(c) pOH = –log [0.05] = 1.30; 2.0
3.2
3
3
pH = 14 – 1.30 = 12.7 S1 (a) 0.250 = 12.8 g dm = 0.625 dm = 625 cm
–3
–3
3
S4 P: 1.5 = –log [H ]; [H ] = 10 –1.5 3.2 S4 (1.8 mol dm ) × (888 cm ) 3
+
+
–3
= 0.0316 mol dm –3 (23 + 16 + 1) = (1.0 mol dm ) × (888 + V cm )
–3
Q: 3.0 = –log [H ]; [H ] = 10 –3.0 (b) 0.250 = 0.32 mol dm 888 + V = 1.8 × 888
+
+
= 0.001 mol dm 1.0
–3
3+
–
R: 4.7 = –log [H ]; [H ] = 10 –4.7 S2 (a) Al(NO 3 ) 3 → Al + 3NO 3 V = 710.4 cm 3
+
+
3+
= 2.0 × 10 mol dm Kemolaran Al
–3
–5
–3
S: 11.1 = –log [H ]; [H ] = 10 –11.1 = 1 × (0.30 mol dm ) Cuba Ini! 6.7
+
+
= 7.9 × 10-12 mol dm = 0.30 mol dm –3 S1 (a) pH = 7
–3
–
T: 13.8 = –log [H ]; [H ] = 10 –13.8 Kemolaran NO 3 (b) 5 cm
+
+
3
= 1.6 × 10 mol dm = 3 × (0.30 mol dm ) (c) (x mol dm ) × (5 cm )
–3
–14
–3
–3
3
= 0.90 mol dm –3 –3 3
Cuba Ini! 6.3 (b) MgCl 2 → Mg + 2Cl – = (0.20 mol dm ) × (25 cm )
2+
x = 1.0 mol dm

–3
S1 (a) HX mengion lengkap dalam air; Kemolaran Mg 0.240
2+
darjah penceraian ialah 100%. = 1 × (0.90 mol dm ) S2 Bilangan mol HBr = 24
–3
(b) HBr(ak) → H (ak) + Brˉ(ak) = 0.90 mol dm –3 – = 0.01 mol
+
S2 (a) Asid lemah ialah asid yang Kemolaran NO 3 –3 HBr + NH 3 → NH 4 Br


= 2 × (0.90 mol dm )
1 mol 1 mol
mengion separa dalam air. = 1.80 mol dm –3 Bilangan mol NH 3 = 0.01 mol
(b) (i) HCOOH(ak) → HCOOˉ(ak) 0.01 = (0.50 mol dm ) × (V dm )
–3
3
+
2–
+ H (ak) (c) Na 2 SO 4 → 2Na + SO 4 V = 0.02 dm = 20 cm 3
+
3
+
(ii) HCOOH; HCOOˉ ; H Kemolaran Na
+
–3
S3 (a) 2K(p) + 2H 2 O(ce) → 2KOH(ak) + = 2 × (1.80 mol dm ) S3 Bilangan mol K 2 CO 3

13.8
= 3.60 mol dm
–3
H 2 (g) =
2–
(b) KOH ialah alkali kuat kerana Kemolaran SO 4 2(39) + 12 + 3(16)
–3
mengion lengkap dalam air. = 1 × (1.80 mol dm ) = 13.8
= 1.80 mol dm –3 138
KOH(ak) → K (ak) + OHˉ(ak) = 0.10 mol
+
S4 (a) Alkali lemah ialah alkali yang S3 (a) Bilangan mol Pb(NO 3 ) 2
mengion separa dalam air. = (0.50) × (0.500) 2H 3 PO 4 + 3K 2 CO 3 → 2K 3 PO 4 + 3H 2 O
(b) Ion ammonium dan ion = 0.25 mol + 3CO 2
hidroksida. Jisim Pb(NO 3 ) 2 Nisbah mol: K 2 CO 3 :H 3 PO 4 = 3:2
(c) 0.5 × 200 = 1 = (bilangan mol) × (jisim molar) Bilangan mol H 3 PO 4 yang diperlukan
–1
100 = (0.25 mol) × (331 g mol ) = 0.10 × 2 = 2 mol
= 82.75 g 3 30
Cuba Ini! 6.4 (b) Bilangan mol K 3 PO 4 Kemolaran H 3 PO 4
S1 (a) 3H 2 SO 4 + 2Al(OH) 3 → Al 2 (SO 4 ) 3 = (1.0) × (1.5) 49.0 49.0
+ 6H 2 O = 1.5 mol = 3 + 31 + 64 = 98 = 0.5 mol dm –3
(b) 2HNO 3 + PbO → Pb(NO 3 ) 2 + Jisim K 3 PO 4 2
H 2 O = (bilangan mol) × (jisim molar) 30 3
= (1.5 mol) x (212 g mol ) Isi padu asid = 0.5 = 0.133 dm
–1
3
= 318 g = 133 cm
PB 503
Jawapan Kimia.indd 503 4/18/23 12:40 PM

Kimia SPM Jawapan

S4 % N dalam MAP, NH 4 H 2 PO 4 = penurasan. Jadi garam Jisim NaCl terbentuk
1(14) akan tercemar. Maka, = (bilangan mol NaCl) × (jisim
14 + 4 + 2 + 31 + 4(16) × 100 serbuk plumbum(II) oksida molar NaCl) –1
14 mesti ditambahkan kepada = 0.053 mol × (23 + 35.5) g mol
= 115 × 100 suatu kuantiti asid tertentu = 0.053 × 58.5 = 3.10 g
= 12.2% sehingga terdapat serbuk S4 (a) Larutan argentum nitrat
tidak melarut lagi.
ditambahkan kepada larutan
• Larutan garam yang
Cuba Ini! 6.8 disejatkan sehingga kering kalium kromat(VI).
S1 (a) Garam ialah sebatian ion yang akan menyebabkan garam 2AgNO 3 (ak) + K 2 CrO 4 (ak) →
Ag 2 CrO 4 (p) + 2KNO 3 (ak)
dihasilkan apabila ion hidrogen yang terbentuk diuraikan
dalam asid digantikan dengan oleh haba. Sejatkan larutan Mendakan disingkirkan melalui
ion logam atau ion ammonium. garam sehingga tepu dan penurasan, dibasuh dengan air
(b) (i) CaCO 3 biarkan menyejuk untuk suling dan dikeringkan antara
(ii) Ion kalsium dan ion penghabluran berlaku. helaian kertas turas. MV
karbonat (b) Persamaan tindak balas: (b) Bilangan ion Pb = 1000
2+
(iii) Asid karbonik dan kalsium 2CH 3 COOH(ak) + PbO(p) → 5
hidroksida Pb(CH 3 COO) 2 (p) + H 2 O(ce) = (1.0 mol dm ) × 1000 dm 3
–3
S2 (a) Ammonium etanoat Bilangan mol PbO = 0.005 mol
jisim PbO
(b) Kalium fosfat = jisim molar PbO
(c) Natrium bromida Bilangan mol = MV
4.46 g
S3 (a) Bahan tambah makanan dan = (207 + 16) g mol –1 1000
20
bahan pengawet makanan (0.5 mol dm ) × 1000 dm 3
–3
(b) Serbuk penaik dan antasid = 4.46 = 0.010 mol
S4 Zarah disusun dengan teratur 223 Nisbah mol teringkas Pb : I
–
2+
dan padat. Daya tarikan yang = 0.020 mol = 0.005 : 0.010 = 1 : 2
kuat antara zarah mengekalkan Daripada persamaan: 1 mol
kedudukan zarah. PbO menghasilkan 1 mol Persamaan ion:
2+
–
Pb(CH 3 COO) 2 Pb (ak) + 2I (ak) → PbI 2 (p)
Maka, 0.020 mol PbO
Cuba Ini! 6.9
menghasilkan 0.020 mol Cuba Ini! 6.10
S1 (a) (i) Natrium nitrat; plumbum(II) Pb(CH 3 COO) 2
etanoat; kuprum(II) klorida; Jisim Pb(CH 3 COO) 2 terbentuk S1 Argentum nitrat, ammonium klorida,
ammonium sulfat; zink nitrat = [bilangan mol Pb(CH 3 COO) 2 ] × besi(II) sulfat, kalsium karbonat
(ii) Ferum(III) karbonat; [jisim molar Pb(CH 3 COO) 2 ] S2 (a) Ammonia, oksigen, hidrogen,
argentum klorida = 0.020 mol × [207 + 2(2x12) + karbon dioksida, sulfur dioksida,
(b) (i) Larutan ammonia dan asid 3 × 1 + 2 × 16)] g mol hidrogen klorida
–1
sulfurik: = 0.020 × 325 = 6.5 g (b) Nitrogen dioksida
2NH 3 (ak) + H 2 SO 4 (ak) → S3 (a) Natrium klorida (c) Klorin, karbon dioksida, nitrogen
(NH 4 ) 2 SO 4 (p) (b) 2HCl(ak) + Na 2 CO 3 (ak) → dioksida, sulfur dioksida,
hidrogen klorida
(ii) Kuprum(II) karbonat dan 2NaCl(ak) + H 2 O(ce) + CO 2 (g) (d) Ammonia
asid hidroklorik: (c) Isi padu HCl digunakan S3 (a) Pepejal hijau menjadi hitam
3
CuCO 3 (p) + 2HCl(ak) → = 27.60 – 1.10 = 26.50 cm (b) Salurkan gas ke dalam air kapur.
CuCl 2 (ak) + H 2 O(ce) + CO 2 (g) Bilangan mol HCl Air kapur menjadi keruh
MV
(iii) Ferum(III) klorida dan = 1000 (mendakan putih terbentuk).
kalium karbonat: = (2.0 mol dm ) × 26.5 dm 3 Gas ialah karbon dioksida.
–3
2FeCl 3 (ak) + 3K 2 CO 3 (ak) → 1000 (c) CuCO 3 (p) → CuO(p) + CO 2 (g)
Fe 2 (CO 3 ) 3 (p) + 6KNO 3 (ak) = 0.053 mol S4 (a) 10NaCl + 8H 2 SO 4 + 2KMnO 4 →
Daripada persamaan: 2 mol HCl 5Na 2 SO 4 + K 2 SO 4 + 2MnSO 4 +
(iv) Zink hidroksida dan asid bertindak balas dengan 1 mol
nitrik: 8H 2 O + 5Cl 2
Na 2 CO 3 (b) (i) Klorin
Zn(OH) 2 (ak) + 2HNO 3 (ak) Maka, 0.053 mol HCl bertindak
→ Zn(NO 3 ) 2 (ak) + 2H 2 O(ce) balas dengan 0.053 × 1 (ii) Dekatkan kertas litmus biru
lembap ke mulut tabung uji.
2
S2 (a) • Campuran asid etanoik = 0.0265 mol Na 2 CO 3 Warna kertas litmus biru
dan plumbum(II) oksida Kepekatan larutan Na 2 CO 3 bertukar kepada merah
mesti dikacau untuk bilangan mol dan kemudian menjadi putih.
mempercepatkan tindak = isi padu (c) Bilangan mol NaCl
balas dan memastikan 0.0265 jisim NaCI
tindak balas lengkap = 25 = jisim molar NaCI
berlaku. 1000 10 10
• Menambahkan asid = 1.06 mol dm = (23 + 35.5) = 58.5
–3
kepada oksida akan
menyebabkan asid yang (d) Daripada persamaan: 2 mol HCl = 0.1709 mol
berlebihan ditambahkan. menghasilkan 1 mol NaCl 10 mol NaCl menghasilkan
Asid yang berlebihan tidak Maka, 0.053 mol HCl 5 mol Cl 2
dapat disingkirkan melalui menghasilkan 0.053 mol NaCl
504 PB
Jawapan Kimia.indd 504 4/18/23 12:40 PM

Kimia SPM Jawapan

Maka, 0.1709 mol NaCl Bahagian B • Tutup kelalang dan
5
menghasilkan 0.1709 × 10 2. (a) Alkali kuat seperti natrium goncang untuk
= 0.08545 mol Cl 2 hidroksida mengion lengkap mendapatkan larutan
yang sekata.
Isi padu Cl 2 terbebas dalam air untuk menghasilkan
= (bilangan mol) × (isi padu molar) kepekatan ion hidroksida yang (iii) Bilangan mol NaOH
= 0.08545 mol × 24 dm mol tinggi. + – = MV
3
–1
= 2.05 dm NaOH(ak) → Na (ak) + OH (ak) 1000
3
Alkali lemah seperti ammonia = 2.0 × 0.0321
Cuba Ini! 6.11 mengion separa dalam air untuk = 0.0642 mol
menghasilkan kepekatan ion
S1 (a) (i) Magnesium oksida hidroksida yang rendah. H 2 SO 4 (ak) + 2NaOH(ak) →
(ii) Karbon dioksida NH 3 (ak) + H 2 O(ce) → Na 2 SO 4 (ak) + 2H 2 O(ce)
(iii) CaCO 3 NH 4 (ak) + OH (ak) Daripada persamaan:
+
–
(iv) MgCO 3 (p) → MgO(p) + 2 mol NaOH = 1 mol H 2 SO 4
CO 2 (g) (b) (i) Larutan natrium hidroksida
(b) (i) X = asid nitrik; bertindak balas dengan ∴ 0.0642 mol NaOH
1
Y = asid hidroklorik larutan plumbum(II) = 0.0642 × mol H 2 SO 4
2
2+
(ii) Mg nitrat untuk membentuk
+
(iii) MgO(p) + 2H (ak) → mendakan putih. Mendakan Bilangan mol H 2 SO 4
Mg (ak) + H 2 O(ce) tersebut ialah plumbum(II) = MV
2+
(iv) magnesium hidroksida hidroksida. 1000
–
2+
–
2+
(v) Mg (ak) + 2OH (ak) → Pb (ak) + 2OH (ak) → = 0.0321 mol
Mg(OH) 2 (p) Pb(OH) 2 (p) 0.0321 = M × (0.025)
Mendakan putih ini larut Kepekatan asid sulfurik
Praktis SPM 6 dalam lebihan larutan = 0.0321
natrium hidroksida untuk
0.025
Soalan Objektif membentuk larutan tidak = 1.3 mol dm –3
1. B 2. D 3. A 4. A 5. A berwarna.
6. D 7. B 8. B 9. B 10. B (ii) Larutan ammonia bertindak
11. B 12. C 13. D 14. A 15. B balas dengan larutan Bab
16. D 17. D 18. C 19. A 20. B plumbum(II) nitrat untuk 7 Kadar Tindak Balas
21. C 22. A membentuk mendakan
putih. Mendakan tersebut
Soalan Subjektif ialah plumbum(II) Cuba Ini! 7.1
Bahagian A hidroksida. S1 Cepat: pembakaran gas asli,
2+
–
1. (a) X = kalsium oksida Pb (ak) + 2OH (ak) → peneutralan asid dalam mulut
Y = karbon dioksida Pb(OH) 2 (p) dengan ubat gigi
Z = larutan kalsium hidroksida/ Mendakan putih ini tidak Perlahan: kertas surat khabar
air kapur larut dalam larutan ammonia bertukar kuning, penapaian
(b) CaCO 3 (p) → CaO(p) + CO 2 (g) berlebihan. (mana-mana jawapan yang sesuai)
(c) Kalsium oksida ialah bes. (c) (i) Larutan piawai ialah larutan
CaO larut dalam air dan yang mempunyai kepekatan S2 (i)
mengion untuk menghasilkan yang diketahui.
ion hidroksida. Ion hidroksida (ii) Hitung jisim NaOH yang Jisim CaCO 3 (g)
yang menyebabkan larutan diperlukan:
mempunyai sifat alkali. Bilangan mol NaOH
(d) Karbon dioksida bertindak balas = 2.0 mol dm × 1.0 dm
3
–3
dengan air untuk membentuk = 2.0 mol
asid karbonik yang mengion Jisim NaOH
untuk menghasilkan ion = 2.0 mol × (23 + 16 + 1)
hidrogen. Ion hidrogen yang g mol
–1
menyebabkan larutan bersifat = 80 g
asid. 0 Masa (s)
(e) Larutkan pepejal X dalam air Prosedur:
suling. • Timbang 80 g pepejal (ii)
Salurkan gas Y ke dalam larutan natrium hidroksida di
yang terhasil dan mendakan dalam sebuah botol Jisim CaSO 4 (g)
putih (karbonat) terbentuk. penimbang.
CaO(p) + H 2 O(ce) → • Pindahkan pepejal ke
Ca(OH) 2 (ak) dalam sebuah kelalang
Ca(OH) 2 (ak) + CO 2 (g) → isi padu 1 dm . 3
CaCO 3 (p) + H 2 O(ce) • Tambah sedikit air untuk
melarutkan pepejal.
• Tambah air suling untuk 0
mencapai isi padu larutan Masa (s)
1 dm . 3
PB 505
Jawapan Kimia.indd 505 4/18/23 12:40 PM

Kimia SPM Jawapan

(iii) Cuba Ini! 7.2 – Serbuk magnesium
Kepekatan H 2 SO 4 (mol dm ) mempunyai saiz yang lebih
–3
S1 (a) Zn + 2HCl → ZnCl 2 + H 2 kecil tetapi jumlah luar
(b) (i) Kepekatan asid hidroklorik permukaan yang lebih besar.
(ii) Kadar tindak balas – Frekuensi perlanggaran
eksperimen II lebih tinggi antara atom magnesium
daripada eksperimen I dengan ion H lebih tinggi.
+
– Frekuensi perlanggaran
Cuba Ini! 7.3 berkesan lebih tinggi.
S1 Minyak mendidih pada suhu yang
0 lebih tinggi berbanding air yang
Masa (s)
mendidih. Ubi kentang dalam minyak Praktis SPM 7
(iv) mendidih menyerap lebih banyak
haba. Soalan Objektif
Isi padu CO 2 (cm ) S2 Arang kayu bersaiz kecil mempunyai 1. A 2. A 3. D 4. D 5. B
3
jumlah luas permukaan yang lebih 6. D 7. C 8. B 9. B 10. C
besar terdedah kepada oksigen 11. C 12. C 13. D
dalam udara. Kadar pembakaran
arang kayu menjadi lebih tinggi. Soalan Subjektif
S3 Bubur cair mempunyai jumlah Bahagian A
luas permukaan yang lebih besar 1. (a) Isi padu gas karbon dioksida
berbanding bolus nasi. Kadar yang terbebas // jisim campuran
0 pencernaan kanji oleh enzim (b)
Masa (s) amilase lebih tinggi.
S4 • Masak dalam periuk tekanan.
S3
Suhu larutan dalam periuk Gas
tekanan lebih tinggi berbanding Asid oksigen
dengan suhu larutan dalam sulfurik
Gas periuk biasa. Daging dalam periuk
oksigen tekanan menyerap lebih banyak
haba dalam masa yang singkat. Kalsium
Hidrogen • Potong ayam kampung kepada karbonat Air
peroksida ketulan yang kecil.
Air Ketulan ayam bersaiz kecil
mempunyai jumlah luas
Mangan(IV) oksida permukaan yang lebih besar. Kalsium
Lebih banyak haba diserap dalam Asid karbonat
sulfurik
S4 (a) Kadar tindak balas keseluruhan masa yang singkat.
isi padu maksimum gas 100 g
oksigen Cuba Ini! 7.4
= masa yang diambil untuk S1 Perlanggaran zarah-zarah bahan (c) CaCO 3 + HCl → CaCl 2 + CO 2 +


tindak balas lengkap tindak balas dalam orientasi H 2 O
46.50 yang betul dan mencapai tenaga (d) (i)
= pengaktifan.
180 Isi padu gas karbon dioksida (cm )
3
= 0.26 cm s –1 S2 (a) Set I
3
13.6 2V
(b) Kadar tindak balas purata dalam = III
satu minit pertama 60 3 –1 II
isi padu gas oksigen yang = 0.23 cm s
terkumpul dalam 60 s Set II V I
=
tempoh masa tindak balas 32.6
=
27.50 60
= = 0.54 cm s 0
3 –1
60 Masa (min)
3
= 0.46 cm s –1 Isi padu gas H 2 (cm ) (ii) – Suhu asid sulfurik dalam set
3
(c) Kadar tindak balas purata dalam III lebih tinggi, maka zarah-
minit ketiga 32.6 zarah memiliki tenaga
kinetik yang lebih tinggi.
isi padu gas hidrogen yang – Frekuensi perlanggaran
= terkumpul dari saat ke-120 13.4 antara CaCO 3 dengan ion
hingga saat ke-180 +
H bertambah.
tempoh masa tindak balas 0 – Frekuensi perlanggaran
50.00 – 41.50 Masa (s) berkesan bertambah.
=
60 2. (a) (i) Mangan(IV) oksida.
3
= 0.14 cm s –1 (c) – Kadar tindak balas set II lebih (ii) 2H 2 O 2 → 2H 2 O + O 2
tinggi.
506 PB
Jawapan Kimia.indd 506 4/18/23 12:40 PM

Kimia SPM Jawapan

(iii) Mangan(IV) oksida S2 (a) Kaca soda kapur. Gelas S3 – Komposisi: kaca dan gentian
yang bertindak sebagai kaca pecah kerana pekali polimer atau plastik
mangkin merendahkan pengembangan habanya tinggi – Kaca adalah rapuh dan keras
tenaga pengaktifan bagi dan tidak tahan terhadap manakala gentian kaca mempunyai
tindak balas penguraian kejutan haba. kelenturan yang tinggi, senang
hidrogen peroksida. Lebih dibentuk dan memiliki kekuatan
banyak molekul hidrogen (b) Kaca borosilikat. tegangan, regangan dan mampatan
peroksida mencapai Gelas yang diperbuat daripada yang tinggi.
tenaga pengaktifan baharu kaca borosilikat mempunyai
yang lebih rendah, maka pekali pengembangan terma
frekuensi perlanggaran yang sangat rendah. Oleh itu, Praktis SPM 8
berkesan bertambah. gelas kaca yang berada dalam
(b) Antasid B cuaca sejuk tidak mengembang Soalan Objektif
Antasid B dalam bentuk serbuk apabila air panas dituangkan ke 1. A 2. A
mempunyai saiz yang lebih kecil dalamnya dan gelas kaca tidak 1. B 2. B 3. A 4. D 5. D
dan jumlah luar permukaan retak akibat kejutan haba. 6. D 7. A 8. D 9. A 10. C
yang lebih besar. 11. A 12. C 13. D 14. B 15. C
Lebih banyak ion H dineutralkan Cuba Ini! 8.3 16. C
+
dalam masa yang singkat. Soalan Subjektif
(c) S1 (a) – Lengai terhadap bahan
kimia menjadikannya sesuai Bahagian A
Tindak balas yang Tindak balas dijadikan gigi palsu. 1. (a) Aloi ialah campuran dua atau
cepat yang perlahan – Kuat dan keras lebih unsur dengan komposisi
menjadikannya sesuai tertentu dan unsur logam
• Pembakaran etanol • Penapaian yis dijadikan bahan binaan. sebagai komponen utama dalam
• Penyesaran logam • Elektrolisis – Penebat haba yang baik campuran tersebut.
digunakan sebagai dinding (b) W: karbon
penebat haba ketuhar X: piuter
Bab (mana-mana jawapan yang Y: aluminium
8 Bahan Buatan dalam sesuai) Z: keluli nirkarat
Industri
(b) (i) Seramik termaju (c) (i) Meningkatkan kekuatan dan
Cuba Ini! 8.1 (ii) • Litium silikon oksida rintangan terhadap kakisan
ialah penebat haba keluli.
S1 (a) Aloi ialah campuran dua atau yang tahan terhadap (ii) Unsur karbon yang
lebih unsur dengan komposisi mempunyai saiz atom yang
tertentu dan unsur logam suhu yang sangat tinggi lebih kecil daripada atom
merupakan komponen utama dan digunakan sebagai ferum mengganggu susunan
dalam campuran tersebut. penebat haba pada teratur atom-atom ferum.
bahagian hadapan roket.
(b) 90% Cu, 10% Sn • Alumina, Al 2 O 3 dan silika Susunan semua atom
(c) dalam keluli yang tidak
SiO 2 digunakan dalam teratur dapat mencegah
pembuatan mikrocip. lapisan atom logam
Zn (mana-mana jawapan daripada menggelongsor
yang sesuai) apabila daya dikenakan.
Cu Cuba Ini! 8.4 2. (a) (i) Gentian kaca
(d) Kehadiran atom-atom kuprum S1 Bahan baharu yang dihasilkan (ii) Kaca gentian dan plastik
(iii) Lebih ringan dan mudah

yang lebih kecil mengganggu dengan menggabungkan dua atau dibentuk mengikut bentuk
lebih jenis bahan buatan berlainan
susunan teratur atom-atom seperti aloi, kaca, polimer, seramik yang dikehendaki
logam kuprum. tradisional dan seramik. Lebih kuat dan tidak mudah
Lapisan atom-atom logam S2 pecah
kuprum tidak mudah (iv) • Penggunaan bahan
menggelongsor apabila daya Bahan Kegunaan komposit dalam industri
dikenakan. Komposit pembuatan meningkatkan
S2 (a) Mulur dan mudah ditempa Gentian kaca Membuat topi keledar mutu kehidupan manusia
(b) (i) Duralumin Konkrit yang Bahan binaan kerana bahan komposit
(ii) Ringan, kuat dan tidak diperkukuhkan bangunan tinggi memiliki gabungan semua
mudah terkakis. kekuatan komponen
(iii) Bahan binaan badan kapal Gentian optik Kabel rangkaian asalnya.
terbang. internet berkelajuan • Penghasilan bahan
tinggi komposit dalam
Cuba Ini! 8.2 Kaca fotokromik Kanta cermin mata bidang kejuruteraan
S1 (a) Lutsinar, keras tetapi rapuh, Superkonduktor Komponen dalam kimia mengurangkan
penerokaan sumber
lengai terhadap bahan kimia, mesin pengimejan asas daripada hutan
tidak mengkonduksikan elektrik, resonans dan kerak Bumi di
konduktor haba yang lemah (mana-mana tiga jawapan yang sesuai) samping memelihara
(b) Silikon dioksida, SiO 2 keseimbangan ekosistem.


PB 507





Jawapan Kimia.indd 507 4/18/23 12:40 PM

Kimia SPM Jawapan

• Penghasilan bahan (c) Agen pengoksidaan: Bromin (c) – Nombor pengoksidaan
komposit yang lebih Agen penurunan: Larutan kuprum bertambah daripada
tahan lama dan kuat ferum(II) sulfat // Larutan X 0 kepada +2. Kuprum
dapat mengurangkan sisa mengalami pengoksidaan.
pepejal yang dihasilkan S5. (a) Pepejal kelabu: Argentum – Nombor pengoksidaan
oleh manusia. Kation dalam larutan biru: Ion argentum berkurang daripada
2+
kuprum(II), Cu
(b) (i) Seramik dengan campuran + 2+ +1 kepada 0. Ion argentum
bahan tambahan ke dalam (b) Cu + 2Ag → Cu + 2Ag mengalami penurunan.
seramik traditional atau – Tindak balas pengoksidaan
dengan menggunakan dan penurunan berlaku
teknologi moden. secara serentak.
(ii) Semikonduktor dan penebat Cuba Ini! 1.2
haba yang tahan suhu yang
sangat tinggi. S1.
Agen pengoksidaan Agen penurunan
Sel setengah
yang lebih kuat yang lebih kuat
2+
(a) Cu (ak) + 2e → Cu(p) E = +0.34 V Cu 2+ Zn
o
–
Zn (ak) + 2e → Zn(p) E = –0.76 V
o
2+
–
(b) Na (ak) + e → Na(p) E = –2.71 V
–
o
+
TINGKATAN 5 I 2 Na
I 2 (p) + 2e → 2I (ak) E = +0.54 V
o
–
–
(c) Cl 2 (g) + 2e → 2Cl (ak) E = +1.36 V
–
o
–
Bab Ca
1 Keseimbangan Redoks Ca (ak) + 2e → Ca(p) E = –2.87 V Cl 2
o
2+
–
S2. (a) Ag, Pb, Mg Cuba Ini! 1.3
Cuba Ini! 1.1 (b) • Tindak balas berlaku. S1 (a) Pb(p) | Pb (ak) || Ag (ak) | Ag(p)
2+
+
S1 (a) CuO + H 2 → Cu + H 2 O • Nilai E° magnesium, Mg lebih (b) Al(p) | Al (ak) || Sn (ak) | Sn(p)
3+
2+
negatif berbanding dengan
2+
–
(b) Bahan yang dioksidakan: H 2 nilai E° argentum, Ag. (c) Mg(p) | Mg (ak) || Cl 2 (g) | Cl (ak)
Bahan yang diturunkan: CuO | Pt(p)
Agen pengoksidaan: CuO • Mg ialah agen penurunan S2. (a) +3.18 V
Agen penurunan: H 2 yang lebih kuat berbanding (b) 0.63 V
S2 (a) Pb = +2 dengan Ag. (c) +0.59 V
(b) Cu = +1 • Atom Mg lebih mudah S3. (a) (i) Terminal negatif: Ferum
(c) O = –1 mendermakan elektron untuk Terminal positif: Argentum
2+
(d) V = +4 membentuk ion Mg . (ii) Setengah persamaan
(e) Cl = +1 • Mg mengalami tindak balas pengoksidaan:
(f) H = –1 pengoksidaan. Fe → Fe + 2e –
2+
(g) Ba = +2 • Nilai E° ion argentum, Ag Setengah persamaan
+
(h) Fe = +3 lebih positif berbanding penurunan:
S3 Tindak balas antara asid hidroklorik dengan nilai E° ion Ag + e → Ag
+
–
2+
dan larutan natrium hidroksida magnesium, Mg . (b) Fe(p) | Fe (ak) || Ag (ak) | Ag(p)
+
2+
• Ion Ag ialah agen
+
HCl + NaOH → NaCl + H 2 O
pengoksidaan yang lebih kuat (c) Voltan = (+0.80) – (–0.44)
2+
+1 –1 +1 –2 +1 +1 –1 +1 –2 berbanding dengan ion Mg . = +1.24 V
+
Nombor pengoksidaan unsur • Ion Ag lebih mudah (d) Keamatan warna hijau
bertambah. Atom ferum, Fe
sebelum tindak balas: menerima elektron untuk mendermakan elektron untuk
H = +1, Cl = –1, Na = +1, O = –2, membentuk atom Ag. membentuk ion ferum(II),
H = +1 S3. (a) Tindak balas tidak berlaku Fe . Kepekatan ion ferum(II)
2+
Nombor pengoksidaan unsur (b) Tindak balas berlaku bertambah.
selepas tindak balas: (c) Tindak balas tidak berlaku Cuba Ini! 1.4
Na = +1, Cl = –1, H = +1, O = –2 (d) Tindak balas berlaku S1. (a) P: Nilai E o
Nombor pengoksidaan semua unsur Q: Kepekatan ion
tidak berubah. (b)
S4. (a) X: Larutan ferum(II) sulfat Elektrod P (Katod) Q (Anod)
(mana-mana larutan garam
+
–
ferum(II) yang larut) Ion yang tertarik Na , H + Cl , OH –
(b) Setengah persamaan Ion yang dipilih untuk Ion hidrogen, H + Ion klorida, Cl –
pengoksidaan: dinyahcas
3+
2+
Fe → Fe + e – Sebab Nilai E° ion H lebih Kepekatan ion klorida, Cl
+
–
positif berbanding dengan adalah lebih tinggi berbanding
Setengah persamaan penurunan: + –
Br 2 + 2e → 2Br – nilai E° ion Na . dengan ion hidroksida, OH .
–
Setengah persamaan 2H + 2e → H 2 2Cl → Cl 2 + 2e –
–
–
+
508 PB
Jawapan Kimia.indd 508 4/18/23 12:40 PM

Kimia SPM Jawapan

S2 (a) Untuk menjadikan sudu besi • Molekul oksigen, O 2 dan molekul (b) Jisim kuprum terenap
kelihatan lebih menarik dan air, H 2 O menerima elektron dan = 0.05 × 64
tahan kakisan. diturunkan kepada ion hidroksida, = 3.2 g
(b) Sambungkan sudu besi ke OH . – Baki jisim kuprum tak tulen
terminal negatif bateri dan • Ion Fe bertindak balas dengan = 5.0 – 3.2
2+
sambungkan kepingan kuprum ion OH untuk membentuk ferum(II) = 1.8 g
–
ke terminal positif bateri. hidroksida, Fe(OH) 2 . (c) (i) A: Asid hidroklorik
(c) 1. Pusingkan sudu besi • Ferum(II) hidroksida dioksidakan B: Asid sulfurik // Asid nitrik
semasa proses penyaduran kepada ferum(III) oksida terhidrat. (ii) P: 2Cl → Cl 2 + 2e –
–
untuk mendapatkan lapisan • Pembentukan pepejal perang boleh R: 4OH → O 2 + 2H 2 O + 4e –
–
saduran yang seragam. dicegah dengan menyembur cat (d) • Gantikan asid hidroklorik
2. Gunakan arus yang rendah atau menyapu gris pada besi. 1.0 mol dm dengan asid
–3
semasa proses penyaduran hidroklorik 0.0001 mol dm /
–3
untuk mendapatkan lapisan S2 Timah membentuk lapisan asid hidroklorik yang sangat
saduran yang kuat pada perlindungan oksida. Lapisan timah cair.
sudu besi. oksida melindungi keluli daripada • Ion hidroksida dinyahcas
(d) Larutan argentum nitrat bersentuhan dengan oksigen • kerana nilai E° OH lebih
–
S3 (a) dan air. Oleh itu, keluli tidak akan negatif / kurang positif
teroksida dan pengaratan tidak akan
–
berlaku. daripada nilai E° ion Cl .
A
Kepingan S3 Logam P ialah kuprum, manakala 2. (a) • Tindak balas kimia di
argentum logam Q ialah magnesium. mana pengoksidaan dan
Kepingan tulen pengurangan berlaku serentak
argentum Larutan argentum Eksperimen I Eksperimen II / pada masa yang sama.
tak tulen • Besi berkarat • Besi tidak • Cl 2 + 2KBr → 2KCl + Br 2
nitrat, AgNO 3 • Besi lebih berkarat (Mana-mana pasangan
(b) Anod: Kepingan argentum tidak elektropositif • Besi kurang larutan halogen dan halida
berbanding
tulen menjadi semakin nipis. dengan P elektropositif yang sesuai)
Katod: Argentum tulen menjadi • Atom ferum, Fe berbanding • Nombor pengoksidaan
semakin tebal. mendermakan dengan Q klorin berkurang daripada 0
(c) Setengah persamaan pada elektron untuk • Oksigen dan kepada –1. Klorin mengalami
penurunan.
anod: Ag → Ag + e – membentuk ion air menerima • Nombor pengoksidaan
+
2+
Setengah persamaan pada ferum(II), Fe elektron untuk iodin bertambah daripada
katod: Ag + e → Ag • Setengah membentuk ion
–
+
persamaan: hidroksida, OH – –1 kepada 0. Kalium iodida
2+
Cuba Ini! 1.5 Fe → Fe + 2e – • Setengah mengalami pengoksidaan.
• Besi mengalami persamaan: (b) (i) • Terminal negatif: Magnesium
S1 (a) Fe 2 O 3 pengoksidaan O 2 + 2H 2 O + • Terminal positif: Kuprum
(b) 2Fe + 3(–2) = 0 4e → 4OH – • Mg(p) | Mg (ak) || Cu (ak) |
–
2+
2+
2Fe = +6 • Logam Q Cu(p)
Fe = +3 mengalami • Voltan = +0.34 – (–2.38)
Nama IUPAC: Ferum(III) oksida pengoksidaan = +2.72 V
(c) 2Fe 2 O 3 + 3C → 4Fe + 3CO 2 (ii) • Keamatan warna biru
(d) Kalsium karbonat terurai untuk 1 berkurang
membentuk kalsium oksida. Praktis SPM • Ion kuprum(II), Cu menerima
2+
Kalsium oksida bertindak balas Soalan Objektif elektron untuk membentuk
dengan silikon(IV) dioksida dalam 1. A 2. B 3. B 4. C 5. D atom kuprum, Cu
bijih besi untuk membentuk 6. A 7. B 8. D 9. A 10. A • Kepekatan ion Cu berkurang
2+
sanga atau kalsium silikat. Ini 11. A 12. D 13. B 14. C 15. C
boleh menyingkirkan bendasing 16. A 17. C 18. C 19. C 20. D (c) • Logam X: Kuprum // Plumbum
daripada leburan besi. 21. D 22. C 23. B 24. C 25. D // Argentum
(e) Aluminium lebih reaktif 26. C 27. C 28. C 29. B 30. A • Logam Y: Magnesium // Zink //
berbanding dengan karbon. 31. B 32. B 33. B 34. C 35. D Aluminium
Karbon tidak boleh menurunkan 36. A • Prosedur:
aluminium oksida kepada 1. Gosok / Bersihkan paku
aluminium. Tindak balas antara Soalan Subjektif besi, jalur X dan jalur Y
aluminium oksida dan karbon Bahagian A dengan kertas pasir.
tidak berlaku. 1. (a) 2. Gulungkan paku besi
(f) Stanum(II) oksida masing-masing dengan
Kepingan logam X dan logam Y.
Cuba Ini! 1.6 A kuprum 3. Letakkan paku besi ke
S1 • Air dan oksigen hadir semasa Kepingan tak tulen dalam dua tabung uji yang
pengaratan besi. Atom ferum, kuprum Larutan berbeza.
Fe mendermakan elektron dan tulen kuprum(II) 4. Tuangkan larutan jeli panas
dioksidakan kepada Fe . sulfat dengan larutan kalium
2+
0.5 mol dm heksasianoferat(III) dan
–3
fenolftalein ke dalam setiap
tabung uji.
PB 509
Jawapan Kimia.indd 509 4/18/23 12:40 PM

Kimia SPM Jawapan

5. Biarkan tabung uji selama Bab • Proses pendidihan dan
tiga hari dan rekodkan 2 Sebatian Karbon kondensasi diulang semasa
pemerhatian. wap menaiki menara
(d) • Tidak. Cuba Ini! 2.1 pemeringkat.
• Penyaduran cincin besi tidak (b) (i) Gas petroleum
berlaku. S1 (a) Sebatian karbon ialah sebatian (ii) Bahan api memasak
• Argentum disambungkan ke kimia yang mengandungi atom S6 (a) Peretakan ialah proses untuk
terminal positif bateri / bertindak karbon. memecahkan satu molekul
sebagai anod, manakala cincin (b) Sebatian organik ialah sebatian hidrokarbon besar kepada
besi disambungkan ke terminal karbon kecuali oksida karbon, molekul-molekul hidrokarbon kecil.
negatif bateri / bertindak sianida, karbida, karbonat dan (b) C 8 H 18 : C 4 H 8 + C 4 H 10
sebagai katod. hidrogen karbonat. Karbon
3. (a) • Tindak balas yang melibatkan dioksida adalah suatu oksida Cuba Ini! 2.2
pengoksidaan dan karbon. S1 Siri homolog ialah satu siri sebatian
pengurangan yang berlaku (c) Batu kapur (kalsium karbonat), dengan kumpulan berfungsi yang
serentak // pada masa yang CaCO 3 ; Karbon monoksida, CO sama dan sifat kimia yang serupa
sama Kalium sianida, KCN dan boleh diwakili oleh suatu formula
• X: Larutan ferum(II) sulfat // S2 • Sebatian hidrokarbon mengandungi am.
unsur karbon dan hidrogen sahaja.
FeSO 4 S2 (a) Asid propanoik
• Y: Larutan kalium Metana terdiri daripada unsur Kumpulan karboksil; –COOH
manganat(VII) berasid // karbon dah hidrogen sahaja.
C 3 H 6 O 2
KMnO 4 / H + • Sebatian bukan hidrokarbon (b) Etanol
• Pengoksidaan: Fe → Fe + e – mengandungi unsur karbon,
3+
2+
• Penurunan: hidrogen dan unsur lain seperti Kumpulan hidroksil; –OH
MnO 4 + 8H + 5e → Mn + oksigen, nitrogen, halogen dan lain- C 2 H 6 O
+
–
2+
–
4H 2 O lain. Metanol terdiri daripada unsur (c) Butana
(b) Bilangan mol Al 2 O 3 karbon, hidrogen dan oksigen. Ikatan tunggal karbon-karbon;
S3 • Molekul hidrokarbon tepu C–C
2000 000
= mengandungi ikatan kovalen C 4 H 10
102 tunggal sahaja. Semua ikatan S3 (a) Unsur: C H
= 19607.84 mol kovalen dalam molekul etana 92.31 92.31
adalah ikatan tunggal sahaja. Bilangan mol: 12 12
Nisbah mol:
Al 2 O 3 : Al • Molekul hidrokarbon tak tepu 1 : 1
2 mol : 4 mol mengandungi sekurang-kurangnya Formula empirik: CH
19 607.84 mol : 39215.68 mol satu ikatan kovalen ganda dua (b) Formula molekul: (CH) n
antara atom karbon; C"C. Molekul (12 + 1)n = 26
Jisim aluminium etena mengandungi satu ikatan
= 39215.68 × 27 ganda dua karbon-karbon. 13n = 26
= 1058823.36 g // S4 (a) Sumber utama: Petroleum, gas n = 2
= 1058.82 kg asli dan arang batu Formula molekul = C 2 H 2
(c) • Pepejal kelabu ialah argentum Sumber alternatif: Biogas, (c) Formula struktur: H!C#C!H
// Ag bioalkohol (metanol dan etanol), (d) Alkuna
• Kation yang hadir di dalam biodiesel S4 Ciri siri homolog alkohol:
larutan biru ialah ion kuprum(II) (b) • Bahan api fosil tidak boleh • Formula am: C n H 2n+1 OH
/ Cu 2+ diperbaharui – bekalan semakin • Kumpulan berfungsi: hidroksil, –OH
• Persamaan ion: berkurang; kos meningkat • Jisim molekul ahli berturut-turut
Cu + 2Ag → Cu + 2Ag • Sumber alternatif diperoleh berbeza sebanyak 14 unit (CH 2 )
2+
+
• Kuprum / Cu dioksidakan untuk daripada biojisim – boleh • Mempunyai sifat kimia yang serupa
membentuk ion kuprum(II) / diperbaharui; tidak • Sifat fizik berubah secara beransur-
Cu 2+ meningkatkan kandungan ansur dengan peningkatan bilangan
• Atom kuprum / Cu kehilangan karbon dalam atmosfera atom C
elektron S5 (a) • Petroleum ialah satu S5 (a) Molekul A = Etanol
• Ion argentum / Ag diturunkan campuran hidrokarbon dengan
+
kepada argentum / Ag pelbagai takat didih. • Alkohol mempunyai 1 atom O
+
• Ion argentum / Ag menerima pada kumpulan berfungsi –OH.
elektron • Cecair berlainan mendidih • Formula am alkohol = C n H 2n + 1 OH
(d) • Bersihkan karat dengan kertas pada suhu berlainan dan • n = 2;
mengewap pada suhu
pasir berlainan. C 2 H 2(2) + 1 OH = C 2 H 5 OH
• untuk menyingkirkan lapisan = C 2 H 6 O
oksida. • Apabila petroleum • Rantai karbon tiada ikatan
• Sembur gris // sembur cat dipanaskan, pecahan dengan ganda dua; hanya ikatan
takat didih terendah akan
• untuk mengelakkan paip besi mendidih terlebih dahulu, tunggal karbon-karbon
bersentuhan dengan oksigen menjadi wap dan kemudian Molekul B = Asid propanoik
dan air. terkondensasi semula kepada • Asid karboksilik mempunyai
cecair apabila sejuk. 2 atom O dalam kumpulan
berfungi –COOH.
510 PB
Jawapan Kimia.indd 510 4/18/23 12:40 PM

Kimia SPM Jawapan

• Formula am asid karboksilik • n = 3: (b) (i) Bromoetana
= C n H 2n + 1 COOH alkana: C n H 2n + 2 = C 3 H 2(3) + 2 H H
• n = 2; = C 3 H 8 (ii)
C 2 H 2(2) + 1 COOH = C 2 H 5 COOH alkena: C n H 2n = C 3 H 2(3) = C 3 H 6 H C C Br
= C 2 H 6 O 2 alkuna: C n H 2n – 2 = C 3 H 2(3) – 2
Molekul C = Propuna = C 3 H 4 H H
• Hidrokarbon; mengandungi C Molekul E = Pentana (iii) C 2 H 6 + Br 2 → C 2 H 5 Br + HBr
dan H sahaja • Hidrokarbon; mengandungi C (iv) Warna perang bromin
• n = 3: dan H sahaja dinyahwarnakan.
alkana: C n H 2n + 2 = C 3 H 2(3) + 2 • n = 5: S2 (a) Dalam tindak balas penambahan,
= C 3 H 8 alkana: C n H 2n + 2 = C 5 H 2(5) + 2 satu molekul bromin telah
alkena: C n H 2n = C 3 H 2(3) = C 3 H 6 = C 5 H 12 ditambahkan kepada ikatan ganda
alkuna: C n H 2n – 2 = C 3 H 2(3) – 2 alkena: C n H 2n = C 5 H 2(5) = C 5 H 10 dua dalam molekul propena.
= C 3 H 4 alkuna: C n H 2n – 2 = C 5 H 2(5) – 2 (b) (i) 1,2-dibromopropana
Molekul D = Propena = C 5 H 8 (ii) H H H
• Hidrokarbon; mengandungi C
dan H sahaja H C C C H
Br Br H
(b) H H H H O H (iii) C 3 H 6 + Br 2 → C 2 H 6 Br 2
H C C O H H C C C O H H C C C H (iv) Warna perang bromin
dinyahwarnakan.
H H H H H (c) Dalam tindak balas penambahan,
A = Etanol B = Asid propanoik C = Propuna tiada atom disingkirkan.
S3 (a) Cecair
H H H H H H H H (b) • Pembuakan
• Kalium larut
H C C C H H C C C C C H
• Larutan tak berwarna terhasil
H H H H H H (c) (i) • Etanol terbakar apabila
D = Propena E = Pentana dipanaskan dalam gas
oksigen.
• Menghasilkan karbon
S6 (a) • Molekul air membentuk ikatan • Semakin besar molekul, dioksida dan air.
hidrogen sesama sendiri. semakin kuat daya tarikan Van C 2 H 5 OH + 3O 2 → 2CO 2 + 3H 2 O
• Molekul hidrokarbon tidak der Waals. (ii) • Etanol menyahwarnakan
membentuk ikatan hidrogen • Lebih banyak tenaga diperlukan warna ungu larutan kalium
dengan molekul air. untuk mengatasinya; takat didih manganat(VII) berasid.
• Maka, molekul hidrokarbon bertambah. • Menghasilkan asid etanoik
tidak terlarut campur dengan (d) • Heksana ialah cecair yang tidak dan air.
molekul air. larut dalam air. C 2 H 5 OH + 2[O] → CH 3 CO 2 H + H 2 O
(b) Metanol dan asid metanoik • Heksana kurang tumpat (d) • Melalui tindak balas penghidratan.
membentuk ikatan hidrogen daripada air; ketumpatannya • Alkena bertindak balas dengan
dengan molekul air. kurang daripada 1 g cm .
–3
stim pada 300 °C dan 60 atm
H S7 • Larutan etanol dalam air tidak dalam kehadiran mangkin
mengandungi zarah bercas, iaitu asid fosforik.
H C O H tiada ion bergerak bebas untuk S4 1 = Cu(CH 3 CH 2 COO) 2 ; 2 = H 2 O
mengalirkan elektrik.
H H O • Asid etanoik ialah asid yang 3 = CH 3 CH 2 COOC 2 H 5 ; 4 = H 2 O
H mengion dalam air. 5 = CH 3 CH 2 COOK; 6 = H 2 O
O Ikatan hidrogen CH 3 COOH(ak) L CH 3 COO (ak) + 7 = Mg(CH 3 CH 2 COO) 2 ; 8 = H 2
–
antara molekul + 11 = Zn(CH 3 CH 2 COO) 2 ; 10 = CO 2 ;
C O H H (ak) 9 = H 2 O
• Kehadiran ion yang bergerak bebas
H H O menyebabkan larutan asid etanoik Cuba Ini! 2.4
menjadi konduktor elektrik.
H S1 (a) Isomer ialah molekul yang
mempunyai formula molekul
(c) • Kekuatan daya tarikan Van der Cuba Ini! 2.3 yang sama tetapi formula struktur
Waals bergantung kepada saiz S1 (a) Dalam tindak balas penukargantian, berbeza.
molekul. satu atom hidrogen daripada
• Saiz molekul bertambah molekul etana digantikan dengan
dengan peningkatan bilangan satu atom bromin.
atom karbon.




PB 511





Jawapan Kimia.indd 511 4/18/23 12:40 PM

Kimia SPM Jawapan

(b) (i) & (ii) (b) (i) Cecair Y: Air
Praktis SPM 2
H H H (ii) Salur kaca yang membawa
Soalan Objektif gas CO 2 ke dalam tabung
H C C C H 1. A 2. C 3. B 4. D 5. B
H H H H 6. A 7. C 8. B 9. A 10. C tidak dicelupkan ke dalam
H H air kapur.
H C C C C H H C H 11. B 12. C 13. A 14. A 15. C
16. A 17. D 18. D 19. B 20. B (c) (i) Z = asid etanoik
H H H H H 21. A 22. B (ii)
Butana 2-metilpropana
Soalan Subjektif CH 3 COOH + CH 3 CH 2 CH 2 OH
(c) (i) 2C 4 H 10 + 13O 2 → 8CO 2 + 10H 2 O Bahagian A → CH 3 COOCH 2 CH 2 CH 3 + H 2 O
(ii) Bilangan mol C 4 H 10 1. (a) (i) Penghidrogenan (iii) Ester tidak larut dalam air.
2.9 g
= –1 (ii) Hidrogen Maka, dua lapisan cecair
[4(12) + 10(1)] g mol terbentuk.
= 0.05 mol (b) (i) C 2 H 4 (g) + H 2 O(ce) →
C 2 H 5 OH(ce) Ester kurang tumpat daripada
Nisbah mol: (ii) Etanol
(c) (i) Asid etanoik air dan menyebabkannya
C 4 H 10 : CO 2
2 : 8 (ii) Tambah larutan kalium terapung di permukaan air.
0.05 mol : Bilangan mol CO 2 manganat(VII) berasid Bahagian B
Bilangan mol CO 2
= 8 2 × (0.05) mol (d) (i) 3. (a) (i) P = C 3 H 8
= 0.2 mol H O H H Q = C 3 H 6
Isi padu CO 2 H C C O C C H R = C 3 H 6 O 2
= 0.2 mol × 24 dm mol –1 S = C 3 H 8 O
3
= 4.8 dm 3 H H H
(ii) P = Alkana
(ii) Asid sulfurik pekat
S2 (a) C 4 H 8
(b) Isomer I: but-1-ena (e) C 2 H 5 OH(ce) + 3O 2 (g) → Q = Alkena
Isomer II: 2-metilpropena 2CO 2 (g) + 3H 2 O(ce) R = Asid karboksilik
S = Alkohol
(c) Kedua-dua isomer: 2. (a) (i) C n H 2n + 1 OH
• berbentuk gas pada suhu dan (ii) C 3 H 7 OH (iii) R = –COOH ; S = –OH
tekanan bilik (iii) (b) (i) • Molekul Q
• tidak berwarna H H H
• tidak mengalirkan elektrik H C C C OH • % C dalam P (C 3 H 8 )
• tidak larut dalam air 36
• larut dalam pelarut organik H H H 44 × 100 = 81.8%
(d) • Isomer I dan II mempunyai
kumpulan berfungsi yang sama, H H H • % C dalam Q (C 3 H 6 )
iaitu ikatan karbon ganda dua, 36 × 100 = 85.7%
C"C. H C C C H 42
• Isomer I dan II menjalani • Q mempunyai kandungan
tindak balas penambahan, H OH H karbon lebih tinggi
menyahwarnakan warna perang daripada P.
air bromin pada suhu bilik.
(ii) C 3 H 8 + 5O 2 → 3CO 2 + 4H 2 O
C H + Br C H Br 2 (c)
8
2
4
4
8
H H H H H H H H H H H
H C C C C H + Br (ak) H C C C C H H C C C H
2
H H Br Br H H OH H H
Isomer I Propan-1-ol
H H
H H H
H C H H C H
H H H H C C C H
H C C C H + Br (ak) H C C C H H OH H
2
Propan-2-ol
H H H Br Br H
Isomer II






512 PB





Jawapan Kimia.indd 512 4/18/23 12:40 PM

Kimia SPM Jawapan

Bahagian C × (ketumpatan air)
3
1. (a) Bilangan atom H = 4: Bilangan atom H = 6: Bilangan atom H = 8: = (100 + 100) cm × 1 g cm –3
(i) C 2 H 4 C 3 H 6 C 4 H 8 = 200 g
(ii) H H H H H H H H H Perubahan suhu
= 1.2 °C
H C C H H C C C H H C C C C H Perubahan haba, Q
= mcθ
H H H = 200 g × 4.2 J g °C × 1.2 °C
–1
–1
(iii) Etena Propena But-1-ena = 1008 J
(b) (i) Sebatian X: = 1.008 kJ
H H H H H H H H H 2. Hitung bilangan mol mendakan
terbentuk
H C C H H C C C H H C C C C H Bilangan mol PbSO 4 termendak
= 0.02 mol
H OH OH H H H OH H H 3. Hitung haba pemendakan
Etanol Propan-1-ol Butan-2-ol Haba pemendakan, ∆H
= Q
Sebatian Y: n
H O H H O H H H O = perubahan haba
bilangan mol mendakan
terbakar
H C C OH H C C C OH H C C C C OH 1.008 kJ
=
H H H H H H 0.02 mol
Asid etanoik Asid propanoik Asid butanoik = 50.4 kJ mol –1
∴ ∆H = –50.4 kJ mol –1
(ii) Larutan kalium (ii) Tenaga elektrik diperlukan S2 1. Hitung perubahan haba, Q
manganat(VII) berasid atau untuk menguraikan natrium Jisim air, m
larutan kalium dikromat(VI) klorida kepada unsurnya, = (isi padu air) × (ketumpatan air)
berasid; natrium dan klorin. = 200 cm × 1 g cm –3
3
Panaskan secara refluks. 2NaCl(ce) → 2Na(ce) + Cl 2 (g) = 200 g
(c) Nama ester: etil etanoat Perubahan suhu
Persamaan kimia: S2 (a) C 3 H 4 (g) + 4O 2 (g) → 3CO 2 (g) + = 61.5 – 31.5
CH 3 COOH + C 2 H 5 OH → 2H 2 O(ce)
CH 3 COOC 2 H 5 + H 2 O (b) = 30.0 °C
Bahan dan radas: asid etanoik Tenaga Perubahan haba, Q
glasial, etanol mutlak, asid = mcθ
–1
–1
sulfurik pekat, air suling, tabung = 200 g × 4.2 J g °C × 30.0 °C
didih, penunu bunsen, pengapit, C H (g) + 4O (g) = 25200 J
2
4
3
bikar = 25.2 kJ
Prosedur: ΔH = –1466 kJ 2. Hitung bilangan mol alkohol terbakar
• Campurkan 2 cm asid Bilangan mol P
3
etanoik glasial dan 2 cm 3 m
etanol mutlak di dalam = M
sebuah tabung didih. 3CO (g) + 2H O(ce) 234.64 – 233.77
2
2
• Tambahkan 1 cm asid sulfurik = JMR
3
pekat ke dalam tabung didih. Cuba Ini! 3.2 0.90 g
• Panaskan campuran dengan = JMR g mol –1
berhati-hati selama 5 minit. S1 (a) (i) Pb(NO 3 ) 2 (ak) + H 2 SO 4 (ak) 0.90
• Tuangkan campuran di dalam → PbSO 4 (ak) + 2HNO 3 (ak) = mol
tabung didih ke dalam sebuah (ii) Bilangan mol PbSO 4 termendak JMR
bikar yang berisi air suling. = 6.06 g 3. Hitung haba pembakaran alkohol
Pemerhatian: (207 + 32 + 64) g mol –1 Haba pembakaran, ∆H
• Lapisan berminyak terapung = 0.02 mol = Q
di atas air Nisbah mol: PbSO 4 : H 2 SO 4 n
• Berbau buah-buahan 1 : 1 = perubahan haba
0.02 : 0.02 bilangan mol alkohol terbakar
Bab Bilangan mol H 2 SO 4 yang 25.2 kJ
3 Termokimia = 0.90
diperlukan = 0.02 mol mol
MV JMR
n =
Cuba Ini! 3.1 1000 = 28 JMR kJ mol –1
S1 (a) Tenaga elektrik kepada tenaga 0.02 = M × 100 Diberi, ∆H = –1286 kJ mol –1
kimia. 1000 ∴ –1286 = –28 JMR
(b) (i) Tindak balas endotermik ∴ M = 0.2 mol dm –3 JMR = 46
ialah tindak balas yang (b) 1. Hitung perubahan haba, Q
membebaskan haba ke Jisim larutan campuran, m
persekitaran. = (isi padu larutan campuran)
PB 513


Jawapan Kimia.indd 513 4/18/23 12:40 PM

Kimia SPM Jawapan

4. Menentukan formula molekul 3 = 100 × 4.2 × 12
Formula am alkohol = C n H 2n + 1 OH Praktis SPM = 5040 J
n(12) + 2n + 2(1) + 1(16) = 46 Soalan Objektif = 5.04 kJ
14n = 28 1. A 2. A 3. C 4. B 5. D Bilangan mol Cu yang
∴ n = 2 6. D 7. C 8. B 9. D 10. B disesarkan
Formula alkohol P = C 2 H 5 OH 11. B 12. B 13. D 14. D 15. A = MV
16. D 17. C 18. B 19. C 20. C 1000
Cuba Ini! 3.3 21. C 22. B 23. D 24. B 25. B = 100 × 0.25
S1 (a) Kuprum(II) sulfat kontang 26. A 1000
(b) Tindak balas eksotermik = 0.025 mol
H 2 O Soalan Subjektif Haba penyesaran, ∆H
(c) CuSO 4 (p) !: Cu (ak) + SO 4 (ak) Bahagian A 5.04
2–
2+
S2 (a) Asid X: Asid etanoik 1. (a) Bahan api ialah bahan kimia = 0.025
Alkali Y: Natrium hidroksida yang membebaskan tenaga = 201.6 kJ mol –1
(b) Persamaan kimia: haba apabila dibakar dengan (f) Untuk memastikan semua
CH 3 COOH + NaOH → CH 3 COONa + H 2 O lengkap dalam oksigen kuprum disesarkan daripada
Nisbah mol: berlebihan. larutan kuprum(II) nitrat.
1 1 1 (b) C 3 H 8 (g) + 5O 2 (g)
Bilangan mol CH 3 CO 2 H → 3CO 2 (g) + 4H 2 O(ce) Bahagian B
= bilangan mol NaOH (c) Bilangan mol C 3 H 8 terbakar 3. (a)
= bilangan mol CH 3 COONa = m
1.0 × 100 JMR Haba pembakaran
= 1.1 g (kJ mol )
–1
1000 = –1
= 0.10 mol 3(12) + 8(1) g mol 2800
(c) – Sejatkan larutan garam = 1.1
sehingga tepu. 44 2600
– Sejukkan larutan garam untuk = 0.025 mol
penghabluran berlaku. Haba pembakaran propana, ∆H 2400
– Singkirkan hablur yang terhasil perubahan haba 2200
melalui penurasan. = bilangan mol terbakar
(d) 1. Larutkan hablur natrium etanoat 55.5 kJ 2000
dalam air sehingga tepu. = 1800
0.025 mol
2. Masukkan larutan tepu ke = 2220 kJ mol –1
dalam beg plastik. 1600
3. Untuk mengaktifkan pek, ∴ ∆H = –2220 kJ mol –1 1400
tambah sebutir hablur natrium (d) (i) C 4 H 10
etanoat ke dalam beg plastik. (ii) Karbon dioksida dan air 1200
1 (iii) • 2880 kJ mol –1 1000
S3 (a) H 2 (g) + O 2 (g) → H 2 O(ce) • Kedua-dua isomer
2
∆ H = –286 kJ mol –1 mempunyai bilangan atom 800
(b) 2(1) = 2 g C dan atom H yang sama. 600
(c) Nilai bahan api hidrogen • Jumlah tenaga yang 1 2 3 4
286 kJ diserap untuk pemutusan Bilangan atom C per
= molekul alkohol
2 g ikatan adalah sama.
= 143 kJ g –1 • Jumlah tenaga yang Daripada graf, haba pembakaran
(d) Perubahan haba, Q dibebaskan adalah sama. etanol = 1370 kJ mol –1
= haba yang diserap oleh air 2. (a) Haba penyesaran kuprum (b) (i) Perubahan haba, Q
= mcθ ialah perubahan haba yang = mcθ –1 –1
berlaku apabila 1 mol kuprum
= 100 g × 4.2 J g °C × (50 °C disesarkan daripada larutan = 200 g × 4.2 J g °C × θ
–1
–1
= 840θ J
– 30 °C) garamnya oleh logam yang lebih = 0.84θ kJ
= 100 × 4.2 × 20 elektropositif. Bilangan mol propan-1-ol,
= 8400 J (b) Plastik ialah bahan penebat CH 2 CH 2 CH 2 OH, yang dibakar
= 8.4 kJ haba yang dapat mengurangkan m
Pembakaran 1 mol H 2 kehilangan haba ke = JMR
membebaskan 286 kJ. persekitaran. 1.08 g
Bilangan mol H 2 yang membebaskan (c) Warna biru larutan kuprum(II) = (36 + 8 + 16) g mol –1
8.4 kJ nitrat akan semakin pudar dan 1.08
8.4 kJ akhirnya menjadi tak berwarna. =
= 60
286 kJ mol –1 (d) Tindak balas eksotermik = 0.018 mol
= 0.0294 mol (e) (i) Mg(p) + Cu (ak) Haba yang dibebaskan
2+
→ Mg (ak) + Cu(p)
2+
Isi padu gas H 2 (ii) Perubahan haba, Q daripada pembakaran 0.018
= bilangan mol × isi padu molar = mcθ mol propan-1-ol
= 0.0294 mol × 24 dm mol –1 = 100 g × 4.2 J g °C = bilangan mol × haba
3
–1
–1
= 0.7056 dm 3 × (44.2 – 32.2 °C) pembakaran
= 705.6 cm 3
514 PB
Jawapan Kimia.indd 514 4/18/23 12:40 PM

Kimia SPM Jawapan

= 0.018 mol × 2020 kJ mol –1 = 0.50 mol × 45 kJ mol
–1
= 36.36 kJ = 22.5 kJ (diserap oleh air) Termometer
Maka, Haba yang diserap oleh Pengadang
0.84θ kJ = 36.36 kJ 800 cm air angin
3
∴ θ = = 43.3 °C = mcθ Air Bekas
–1
–1
(ii) C 4 H 9 OH(ce) + 6O 2 (g) → = 800 g × 4.2 J g °C × θ °C kuprum
4CO 2 (g) + 5H 2 O(ce) = 3360θ J Pelita Tungku
kaki tiga
(c) (i) Set I: = 3.36θ kJ Bongkah
Perubahan haba, Q 3.36θ = 22.5 Petrol kayu
= mcθ 22.5 3
= 100 g × 4.2 J g °C ∴ θ = 3.36 = 6.7 °C 5. 50 cm petrol disukat
–1
–1
× (42 – 30 °C) dengan silinder penyukat
= 5040 J (b) Tindak balas Na 2 CO 3 dengan HCl: dan dituang ke dalam pelita.
= 5.04 kJ – Tindak balas eksotermik (∆H 6. Jisim pelita bersama
Bilangan mol H 2 O yang negatif). kandungannya ditimbang
dan direkodkan.
terhasil – Suhu persekitaran meningkat. 7. Pelita diletakkan di bawah
= MV – Jumlah tenaga diserap untuk bekas kuprum dan sumbu
1000 memecahkan ikatan dalam
2 × 50 bahan tindak balas kurang pelita dinyalakan.
= daripada jumlah tenaga 8. Air di dalam bekas kuprum
1000 dikacau secara berterusan
= 0.10 mol terbebas untuk pembentukan sepanjang eksperimen.
Haba peneutralan asid P, ∆H ikatan dalam hasil tindak 9. Apabila suhu air meningkat
balas.
5.04 kJ sebanyak 35 °C, nyalaan
= – Jumlah kandungan tenaga
0.10 mol kimia bahan tindak balas lebih pelita dipadam dan suhu
= 50.4 kJ mol –1 tinggi daripada jumlah tenaga tertinggi yang dicapai oleh
Set II: kimia hasil tindak balas. air direkodkan.
Perubahan haba, Q Tindak balas NaHCO 3 dengan 10. Jisim pelita bersama
= mcθ HCl: kandungannya ditimbang
= 100 g × 4.2 J g °C – Tindak balas endotermik (∆H dengan serta-merta dan
–1
–1
× (43.5 – 30 °C) positif). direkodkan.
= 5670 J 11. Langkah 1 hingga
= 5.67 kJ – Suhu persekitaran menurun. 10 diulangi dengan
menggunakan diesel.
– Jumlah tenaga diserap untuk
Bilangan mol H 2 O yang memecahkan ikatan dalam
terhasil bahan tindak balas lebih Keputusan:
= MV daripada jumlah tenaga Bahan api Petrol Diesel
1000 terbebas untuk pembentukan
2 × 50 Suhu awal
= ikatan dalam hasil tindak air (°C) T 1 T 3
1000 balas.
= 0.10 mol – Jumlah kandungan tenaga Suhu
Haba peneutralan asid Q, ∆H kimia bahan tindak balas tertinggi air T 2 T 4
5.67 kJ lebih rendah daripada jumlah (°C)
=
0.10 mol tenaga kimia hasil tindak Jisim pelita
= 56.7 kJ mol –1 balas. sebelum
(c) (ii) – Asid P dan asid Q ialah (c) Bahan: Petrol, diesel dan air pembakaran m 1 m 3
asid berlainan kekuatan. suling (g)
– Asid P mungkin asid Radas: Tin kuprum, pelita,
lemah dan asid Q silinder penyukat Jisim pelita
3
mungkin asid kuat. 100 cm , penimbang selepas m 2 m 4
– Haba peneutralan asid elektronik, tungku kaki pembakaran
kuat dengan alkali kuat tiga, segi tiga tanah liat, (g)
ialah –57 kJ mol . pengadang angin dan Mentafsirkan data:
–1
– Nilai haba peneutralan bongkah kayu. 1. Perubahan suhu dan jisim
asid Q menghampiri nilai Prosedur: bahan api terbakar dihitung.
3
57 kJ. 1. 200 cm air suling disukat
dengan silinder penyukat Bahan api Petrol Diesel
Bahagian C dan dituang ke dalam tin Perubahan (T 2 – (T 4 –
4. (a) (i) Pelarutan pepejal natrium kuprum. suhu, θ (°C) T 1 ) = T 3 ) =
hidroksida dalam air adalah 2. Tin kuprum diletakkan di θ p θ d
sangat eksotermik. atas tungu kaki tiga.
Ais menyerap haba yang 3. Suhu awal air disukat Jisim bahan (m 2 – (m 3 –
dibebaskan. selepas beberapa minit. api terbakar m 1 ) = m 4 ) =
(ii) Haba yang dibebaskan 4. Pengadang angin dipasang (g) m p m d
daripada pelarutan seperti ditunjukkan dalam
0.50 mol NaOH(p) rajah di bawah.
= (bilangan mol NaOH
dilarutkan) × (45 kJ mol )
–1
PB 515
Jawapan Kimia.indd 515 4/18/23 12:40 PM

Kimia SPM Jawapan

2. Nilai haba setiap bahan api dihitung. • Rantai polimer getah / molekul
Petrol Diesel getah bergabung antara satu
sama lain membentuk ketulan
putih dan lateks menggumpal.
1. Hitung perubahan haba, Q p 1. Hitung perubahan haba, Q d
Jisim air, m p Jisim air, m d (d) Tambah larutan ammonia, NH 3
= (isi padu air) × (ketumpatan = (isi padu air) × (ketumpatan ke dalam lateks.
air) air) S2. (a) • Kaedah: Pemvulkanan
= 200 cm × 1 g cm –3 = 200 cm × 1 g cm –3 • Celupkan kepingan getah
3
3
= 100 g = 100 g asli ke dalam larutan disulfur
Perubahan haba, Q p Perubahan haba, Q d diklorida, S 2 Cl 2 di dalam bikar
= mcθ = mcθ selama 5 minit.
= 200 g × 4.2 J g °C × θ p °C = 200 g × 4.2 J g °C × θ d °C • Keringkan kepingan getah di
–1
–1
–1
–1
= 840θ p J = 840θ d J dalam udara.
= 0.840θ p kJ = 0.840θ d kJ (b) Persamaan: Kedua-dua
2. Hitung bilangan mol petrol 2. Hitung bilangan mol diesel getah tervulkan dan getah tak
tervulkan tidak larut di dalam air.
terbakar, n p terbakar, n d Perbezaan:
jisim petrol terbakar jisim diesel terbakar
= = • Getah tervulkan lebih kenyal
jisim molar petrol jisim molar petrol daripada getah tak tervulkan.
m p g m d g • Getah tervulkan lebih tahan
= =
[(8)(12) + (18)(1)] g mol –1 [(12)(12) + (23)(1)] g mol –1 terhadap pengoksidaan
daripada getah tak tervulkan.
= m p mol = m d mol • Getah tervulkan mempunyai
114 167
ketahanan haba yang lebih
3. Hitung haba pembakaran, ∆H p 3. Hitung haba pembakaran, ∆H d tinggi daripada getah tak
= Q p = Q d tervulkan.
n p n d • Keterlarutan getah tervulkan
di dalam pelarut organik lebih
= 0.840 θ p = 0.840 θ d rendah berbanding dengan
m p m d
114 167 getah tak tervulkan.
= 0.840 × 114 × θ p = 0.840 × 167 × θ d (mana-mana dua jawapan)
(c) Rangkai silang sulfur antara
m p m d
= 95.76 θ p kJ mol –1 = 140.28 θ d kJ mol –1 rantai polimer getah tervulkan
m p m d menyebabkan getah tervulkan
yang diregang boleh kembali
kepada bentuk dan saiz asal
• Polimer sintetik lebih ringan selepas dilepaskan.
Bab
4 Polimer dan lebih tahan lama (d) Kaedah alternatif:
• Polimer sintetik boleh • Menggunakan oksida logam
diinovasi untuk menghasilkan • Menggunakan peroksida
Cuba Ini! 4.1 pelbagai barangan berguna • Sinaran
S1. (a) Polimer molekul berantai (mana-mana dua jawapan)
panjang yang terbentuk Cuba Ini! 4.2 Kelebihan: Produk yang terhasil
daripada gabungan banyak unit S1. (a) Formula struktur: lebih mesra alam.
asas yang berulang-ulang. H CH H H Cuba Ini! 4.3
(b) Kloroetena 3 S1. (a) Getah sintetik ialah polimer
(c) H H H C C C C H elastomer sintetik yang bersifat
Nama IUPAC: 2-metilbut-1,3- kenyal.
C C diena (b) Kenyal // Keras // Tahan
(b) Pempolimeran penambahan terhadap haba // Tahan terhadap
CI H bahan kimia // Tahan terhadap
(d) Pempolimeran penambahan H CH H H H CH H H pengoksidaan // Tahan terhadap
(e) Persamaan: Kedua-dua 3 3 pelarut // Penebat elektrik yang
polimer A dan unit asasnya n C C C C C C C C baik
mengandungi C, H dan Cl. H H H H (mana-mana tiga jawapan)
Perbezaan: Polimer A (c)
mengandungi ikatan kovalen (c) • Bakteria dalam udara
tunggal antara atom karbon, menghasilkan asid laktik Jenis getah Kegunaan
C–C manakala unit asasnya apabila menyerang membran sintetik
mengandungi ikatan kovalen protein zarah-zarah getah. Neoprena Membuat sarung
ganda dua antara atom karbon, • Ion-ion hidrogen, H + (polikloroprena) tangan / alas galas
C=C. meneutralkan cas-cas negatif / kedapan api /
(f) Gas hidrogen klorida pada membran protein zarah- penggantung bomba
zarah getah.
/ paip getah petrol
S2. (a) Bot // Cenderamata hiasan • Zarah-zarah getah yang / gasket dan bahan
(b) • Polimer sintetik sesuai neutral berlanggar antara kedap / tali sawat
digunakan satu sama lain dan membran
protein pecah.
516 PB



Jawapan Kimia.indd 516 4/18/23 12:40 PM

Kimia SPM Jawapan

3
Getah stirena- Digunakan untuk (iv) • 2 cm sampel pempolimeran dituang ke dalam tabung uji. Air bromin
butadiena (SBR) perlindungan kakisan ditambah.
permukaan // • Air bromin kekal berwarna perang menunjukkan semua molekul stirena
Membuat tayar atau telah bertindak balas sepenuhnya.
komponen automotif (b) (i)
ringan / tali sawat H H H H H H H O H H H H H H H H O
dan gasket getah / H
tapak kasut N C C C C C C N C C C C C C C C C C
Getah silikon Membuat komponen H H CI CI
kapal terbang, H H H H H H H H H H H H H H
komponen automotif
dan alatan memasak
/ bahan kedap / (ii) Baju renang – Kenyal // • Terdapat bakteria di dalam
implan perubatan / cepat kering lateks.
produk penjagaan Tali memancing – Kuat // • Tindakan bakteria terhadap
bayi tahan rosak membran protein zarah-zarah
Getah tiokol Membuat salutan Bahagian B getah menghasilkan asid
laktik
tangki simpanan 2. (a) (i) • Bakteria dalam udara • yang mempunyai kepekatan
pelarut kimia dan menghasilkan asid laktik. ion H yang rendah.
+
minyak, paip petrol • Asid / Ion-ion H • Cas-cas negatif zarah-zarah
+
dan bahan kedap meneutralkan cas-cas getah dineutralkan dengan
Getah nitril Membuat sarung negatif membran protein perlahan.
tangan, kulit sintetik, zarah-zarah getah.
gasket, kedapan • Zarah-zarah getah (c) • Jalur-jalur getah tervulkan dan
minyak dan paip neutral yang berlanggar getah tak tervulkan dipotong
enjin antara satu sama lain kepada saiz yang sama
(100 mm × 50 mm).
(mana-mana dua jenis getah sintetik) menyebabkan membran • Jalur-jalur getah tervulkan dan
protein pecah. getah tak tervulkan digantung
S2. (a) Getah stirena-butadiena (SBR) • Molekul polimer getah pada dua kaki retort berlainan.
(b) Tapak kasut getah asli lebih bergabung untuk • Panjang asal kedua-dua jalur
tahan koyakan dan kurang membentuk pepejal. getah itu diukur.
berbau (ii) • Larutan ammonia • Pemberat 50 g digantung
S3. • Tayar SBR sesuai digunakan. ditambah kepada pepejal kepada setiap jalur getah dan
getah di dalam bikar.
• Tayar SBR adalah lebih tahan • Kacau campuran itu. panjang kedua-dua jalur getah
terhadap haba dan pelelasan. diukur.
Atau (b) • Asid etanoik mengandungi • Pemberat ditanggalkan dan
+
• Tayar SBR tidak sesuai ion-ion H . panjang kedua-dua jalur getah
digunakan. • Cas-cas negatif zarah-zarah diukur semula.
• Tayar SBR sukar untuk terurai getah dineutralkan dengan • Semua bacaan direkodkan
secara semula jadi dan cepat. dalam jadual.
menyebabkan pencemaran.
• Tayar SBR memerlukan Panjang jalur Panjang jalur
pelupusan sistematik seperti kitar Jenis getah Panjang asal getah apabila getah selepas
semula dan guna semula untuk (mm) pemberat pemberat
mengurangkan pencemaran. digantung (mm) ditanggalkan (mm)
Getah tak tervulkan
Praktis SPM 4 Getah tervulkan
Soalan Objektif • Kesimpulan: Getah tervulkan adalah lebih kenyal daripada getah tak tervulkan.
1. A 2. C 3. C 4. D 5. A Bahagian C
6. B 7. C 8. A 9. B 10. D 3. (a) Polimer ialah molekul berantai panjang yang terbentuk daripada gabungan banyak
11. C 12. B 13. A 14. D
unit asas yang berulang-ulang iaitu monomer.
(b)
Soalan Subjektif
Bahagian A
1. (a) (i) Petroleum Getah sintetik Kegunaan Nama Ciri istimewa
(ii) Pempolimeran penambahan
Tahan terhadap
(iii) X Membuat paip enjin Getah nitril pelarut kimia dan
minyak
H H Membuat implan
Y Getah silikon Lengai secara kimia
n C C C C perubatan
H H H H n Z Membuat tapak Getah stirena- Tahan pelelasan
kasut butadiena (SBR)



PB 517





Jawapan Kimia.indd 517 4/18/23 12:40 PM

Kimia SPM Jawapan

(c) (i) • Lemak tak tepu ialah lemak S2. Persamaan:
yang mengandungi asid • Lemak dan minyak dihasilkan
Getah lemak tak tepu. daripada gliserol dan asid lemak.
sintetik tidak Kegunaan (c) Lemak tak tepu dapat ditukarkan • Lemak dan minyak berada dalam
terbiodegradasi kepada lemak tepu melalui siri homolog ester.
Polivinil klorida Membuat paip air tindak balas penghidrogenan. • Lemak dan minyak mempunyai
(PVC) Gas hidrogen, H 2 dialirkan ke kumpulan berfungsi yang sama,
dalam lemak tak tepu panas iaitu karboksilat.
Membuat dengan kehadiran mangkin (mana-mana dua jawapan)
Polistirena pembungkus nikel, Ni pada suhu 200 °C dan
makanan tekanan 4 atm.
(ii) Kesan negatif polimer Perbezaan:
sintetik terhadap alam
sekitar: Aspek Minyak Lemak
• Pembakaran polimer Sumber Tumbuhan Haiwan
sintetik secara terbuka
membebaskan gas-gas Takat lebur Lebih rendah (< 20°C) Lebih tinggi (> 20°C)
beracun. Keadaan fizik pada Cecair Pepejal
• Bahan kimia toksik suhu bilik
daripada polimer sintetik
yang ditanam boleh larut Saiz molekul Lebih kecil Lebih besar
lesap ke dalam tadahan air Ketepuan Ester tak tepu Ester tepu
yang jauh di bawah tanah.
• Banyak haiwan mati Kandungan asid Peratus asid lemak tak Peratus asid lemak tepu
kerana termakan polimer lemak tepu yang tinggi yang tinggi
sintetik yang dianggap Ikatan kimia antara Sekurang-kurangnya satu Hanya ikatan kovalen
sebagai makanan. atom karbon ikatan kovalen ganda dua tunggal antara atom
(iii) Cara untuk mengatasi antara atom karbon, C=C karbon, C–C
masalah alam sekitar yang (mana-mana dua jawapan)
disebabkan sisa polimer
sintetik: S3. Kegunaan minyak dan lemak: Bahagian hidrofilik larut di
• Kitar semula sisa polimer • Sebagai bahan api bio dalam air.
sintetik • Sumber tenaga dan nutrisi • Pergerakan air semasa
• Guna semula dan • Untuk menghasilkan sabun dan gosokan dan kocakan menarik
kurangkan penggunaan produk penjagaan diri kotoran berminyak keluar
polimer sintetik • Untuk menghasilkan produk daripada permukaan kain.
• Guna polimer sintetik makanan manusia dan haiwan Minyak akan berpecah kepada
terbiodegradasi (mana-mana tiga jawapan) titisan-titisan kecil.
• Gantikan polimer sintetik • Tolakan sesama cas negatif
dengan produk mesra S4. Badan kita memerlukan lemak dan bahagian hidrofilik pada
alam minyak: permukaan titisan minyak
(mana-mana tiga jawapan) • Sebagai sumber tenaga menyebabkan titisan minyak
(iv) Polimer sintetik sesuai • Sebagai pelarut untuk vitamin A, tidak bergabung dan terlekat
D, E dan K bagi membantu badan
digunakan kita menyerap vitamin-vitamin semula pada permukaan kain.
• Polimer sintetik adalah tersebut Titisan minyak terampai di
lebih murah • Sebagai komponen bagi membran dalam air dan membentuk
• Polimer sintetik boleh sel emulsi.
diguna semula // diinovasi • Sebagai penebat haba • Bilasan air akan
kepada pelbagai barangan • Untuk melindungi organ-organ menanggalkan titisan
yang berguna penting minyak dan membersihkan
Atau permukaan kain.
• Polimer sintetik tidak Cuba Ini! 5.2 S2. (a) X: Detergen
sesuai digunakan S1. (a) Sabun ialah garam natrium atau Y: Sabun
• Pelupusan polimer sintetik kalium bagi asid lemak berantai
yang tidak betul panjang. (b) X: ROSO 3 Na
• boleh menyebabkan (b) Saponifikasi Y: RCOONa
pencemaran udara / tanah (c) Untuk mengurangkan (c) Kekat ialah garam tak
/ air keterlarutan sabun didalam air terlarutkan yang terbentuk
Bab (d) Larutan kalium hidroksida apabila anion sabun bertindak 2+
balas dengan ion kalsium, Ca
5 Kimia Konsumer dan (e) • Sabun mengurangkan
Industri ketegangan permukaan air dan ion magnesium, Mg 2+
2+
dan meningkatkan kebolehan (d) Ion kalsium, Ca dan ion
Cuba Ini! 5.1 air untuk membasahi magnesium, Mg .
2+
S1. (a) Ester permukaan kain. (e) Agen pencuci Y adalah
(b) • Lemak tepu ialah lemak yang • Bahagian hidrofobik anion terbiodegradasikan dan mesra
mengandungi asid lemak sabun larut di dalam minyak. alam sekitar
tepu.
518 PB





Jawapan Kimia.indd 518 4/18/23 12:40 PM

Kimia SPM Jawapan

S3. (a) Detergen ialah garam natrium S3. (a) Pelajar P: Antibiotik
bagi asid sulfonik. Untuk melambatkan Pelajar Q: Ubat psikotik
(b) (i) Pensulfonan Pengantioksida pengoksidaan minyak Pelajar R: Analgesik
atau lemak dalam
(ii) Peneutralan makanan (b) Menghabiskan ubat
(c) Anion detergen bertindak balas (c) Boleh menyebabkan
dengan ion hidrogen, H dalam Untuk mengembalikan pendarahan atau ulser di dalam
+
air berasid untuk membentuk Perisa rasa asal yang hilang perut
asid organik terlarutkan dalam pemprosesan S4.
makanan
(d) Jenis: Agen pengawal buih Jenis kosmetik Fungsi
Contoh: Alkil monoetanolamida, Untuk memberi Untuk mencantikkan
silikon Penstabil tekstur makanan yang Kosmetik rias wajah pengguna
(e) • Mengurangkan ketegangan seragam dan licin
permukaan air Untuk menghalang Kosmetik Untuk merawat
• Untuk mengapungkan kotoran Pengemulsi pemisahan emulsi air- perawatan tubuh badan
yang tertanggal minyak Pewangi Untuk memberikan
Cuba Ini! 5.3 Untuk memekatkan bau wangi
Pemekat makanan
S1. S5. • Setuju
• Produk kosmetik komersial

Jenis bahan Pewarna Untuk mengembalikan mengandungi bahan kimia
warna makanan
tambah Fungsi berbahaya
makanan S2. (a) Pengawet • yang boleh menyebabkan kesan
(b) Garam biasa menyingkirkan air sampingan yang memudaratkan
Supaya makanan daripada sel mikroorganisma Atau
Pengawet dapat disimpan dalam bagi merencatkan pertumbuhan • Tidak setuju
jangka masa yang
lebih panjang mikroorganisma • Kandungan berkualiti tinggi di
dalam produk kosmetik komersial
S3. (a) • dapat memberi kesan yang
Bahan tambah Jenis bahan diinginkan
makanan tambah Fungsi Cuba Ini! 5.5
Mononatrium Perisa Untuk meningkatkan rasa dalam makanan S1. Nanosains ialah kajian tentang
glutamat (MSG)
pengolahan bahan-bahan dalam
Gula Perisa Untuk memaniskan makanan skala nano antara 1 nanometer
hingga 100 nanometer, manakala
Untuk menambah warna kuning dan jingga ke
Sunset yellow Pewarna nanoteknologi ialah pembangunan
dalam makanan
bahan atau peranti yang
Untuk melambatkan pengoksidaan makanan menggunakan ciri-ciri zarah nano.
Asid askorbik Pengantioksida
bagi menghalang makanan menjadi tengik S2. Zarah nano bersaiz antara 1 nm
hingga 100 nm, adalah terlalu kecil,
(b) • Ramuan yang tidak sesuai kepada pesakit diabetes: Gula membolehkan pelbagai aplikasi
• Gantian: Aspartam / stevia / sorbitol dicipta. Contohnya, dalam bidang
perubatan, nanoteknologi telah
Cuba Ini! 5.4 memperbaiki sistem penghantaran
S1. ubat untuk membolehkan rawatan
Ubat tradisional Ubat moden secara langsung sel-sel berpenyakit
tanpa merosakkan sel-sel badan
Diperoleh daripada tumbuh- Dihasilkan oleh saintis di makmal daripada bahan yang sihat. Dalam bidang kosmetik,
tumbuhan herba atau haiwan yang didapati daripada tumbuh-tumibuhan, penggunaan zarah nano telah
tanpa melalui proses kimia mikroorganisma atau bahan kimia sintetik memudahkan penembusan produk
Tidak menjalani ujian klinikal Telah menjalani ujian klinikal ke dalam lapisan kulit untuk
mendapatkan kesan yang lebih
Keberkesanan lebih perlahan Keberkesanan lebih cepat memuaskan.
S2. S3. (a) Penghasilan produk elektronik
dan semikonduktor:
Jenis ubat moden Fungsi
• Untuk membuat komponen
Analgesik Untuk melegakan kesakitan dalam keadaan sedar tanpa kekebasan elektronik yang lebih kecil dan
berkesan
Untuk membunuh atau merencatkan pertumbuhan bakteria,
Antimikrob • Nanoteknologi digunakan
kulat, mikroorganisma atau patogen
dalam sistem pendawaian
Untuk mengubah pemikiran, perasaan atau kelakuan tidak dengan konduktiviti yang
Ubat psikotik
normal bagi mengurangkan gejala penyakit mental tinggi
Untuk melegakan gejala alergik seperti hidung berair, kegatalan, (b) Perubatan:
Antialergi
bersin, selesema, mata berair, ruam • Nanoteknologi digunakan
dalam peranti ujian yang
• Untuk merawat keradangan daripada artritis, ekzema, psoriasis
Kortikosteroid • Untuk melegakan kawasan radang sangat sensitif
• Untuk mengurangkan bengkak dan sakit sendi atau organ
PB 519


Jawapan Kimia.indd 519 4/18/23 12:40 PM

Kimia SPM Jawapan

• Untuk menghasilkan sistem untuk meminimumkan kesan S4. Penggunaan tenaga elektrik dalam
penghantaran ubat yang lebih negatif aktiviti manusia yang kereta hibrid dan penggunaan
berkesan memudaratkan alam sekitar tenaga solar sebagai tenaga elektrik
(c) Tenaga dan elektrik: serta untuk memulihara alam dalam bangunan hijau dapat
• Untuk menghasilkan sekitar. mengurangkan pembebasan gas
superkapasitor dan (b) Bekalan tenaga // pengurusan karbon dioksida yang menyumbang
menyediakan penyimpanan sisa dan air sisa // pengangkutan kepada pemanasan global.
tenaga yang berkesan // pertanian dan perhutanan
• Untuk menghasilkan sel solar // bangunan // industri dan Praktis SPM 5
yang lebih kecil dan lebih pembuatan Soalan Objektif
berkesan (mana-mana tiga jawapan)
(d) Pertanian: S2. (a) • Setuju 1. B 2. C 3. B 4. A 5. C
6. D
7. D
8. B
9. A 10. A
• Pendekatan nanoteknologi • Untuk mengelakkan sumber 11. D 12. C 13. B 14. D 15. D
digunakan untuk mengesan air bawah tanah daripada 16. B 17. B 18. D 19. C 20. B
penyakit pada tumbuhan tercemar 21. C 22. C 23. D 24. A 25. D
• Nanoteknologi digunakan (b) Manusia – Membawa kesan 26. A
untuk pembajaan yang lebih negatif kepada kesihatan Soalan Subjektif
cekap dan menyeluruh manusia dan menyebabkan Bahagian A
(e) Tekstil: penyakit 1. (a) (i) Minyak Y
• Untuk membuat fabrik kalis Alam sekitar – Menyebabkan (ii) • Minyak Y mempunyai
air, api dan kotoran eutrofikasi dan pencemaran peratusan lemak tepu
• Untuk menghasilkan fabrik yang lebih tinggi
antikedut dan fabrik pelindung S3. • Penggunaan bakteria untuk • Kurang pengoksidaan
sinaran ultra ungu menguraikan bahan berbahaya berlaku
dalam air sisa.
(f) Makanan: • Pengasingan sampah pepejal (b) (i) Kumpulan karboksilat
• Untuk melapisi bahan daripada rawatan air sisa melalui (ii) Saponifikasi
pembungkus makanan proses elektro-penggumpalan. (iii) CH 3 (CH 2 ) 10 COONa; H 2 O
mentah bagi memanjangkan (iv)
jangka hayat makanan
• Bahan tambah makanan Bahagian hidrofobik
berskala nano digunakan
untuk penghantaran nutrien CH CH CH CH CH CH
yang lebih berkesan, 3 2 2 2 2 2
meningkatkan rasa, tekstur CH CH CH CH CH C O –
dan warna makanan 2 2 2 2 2
(mana-mana tiga jawapan) O
S4. Sifat fizik grafen:
• Lut sinar Bahagian hidrofilik
• Sangat kuat dan keras berbanding
dengan berlian atau keluli (v) Untuk mengapungkan kotoran yang tertanggal
• Konduktor haba dan elektrik yang (c) (i) Set I: Kotoran berminyak kekal
sangat baik Set II: Kotoran berminyak disingkirkan
• Rintangan elektrik yang sangat (ii) Jenis bahan tambah: Enzim biologi
rendah Contoh: Lipase / Amilase / Protease / Selulase
• Tidak telap Bahagian B
• Lebih kenyal daripada getah 2. (a) (i)
• Bahan paling nipis, iaitu setebal Bahan tambah X Y
satu atom makanan
• Bahan paling ringan Jenis Pengawet Penstabil
(mana-mana tiga jawapan)
S5. Grafen mempunyai luas permukaan Nama Asid benzoik / natrium Lesitin / gelatin
yang tinggi dan pergerakan elektron benzoat
yang pantas. Grafen adalah sesuai Menghalang pertumbuhan Memberikan tekstur
untuk membuat bioelektronik seperti Fungsi mikroorganisma makanan yang licin dan
sensor dan sistem penyampaian seragam
ubat serta untuk kejuruteraan tisu.
Cuba Ini! 5.6 (ii) Kanser / ulser usus / ulser • Kelebihan: Bahan
perut tambah makanan akan
S1. (a) Teknologi Hijau ialah teknologi (iii) • Justifikasi: Bahan tambah memanjangkan hayat
atau aplikasi produk atau makanan boleh digunakan makanan / makanan
peralatan yang mesra alam jika mematuhi Akta kelihatan menarik /
dan satu sistem dibangunkan Makanan 1983 / Peraturan mempertingkatkan rasa
Makanan 1985 dalam makanan


520





Jawapan Kimia.indd 520 4/18/23 12:40 PM

Kimia SPM Jawapan

• Keburukan: Bahan tambah makanan boleh menyebabkan kesan • Satu elektron valens
sampingan seperti kanser / keracunan makanan / alahan bebas bergerak
(b) • Terdapat banyak ruang
untuk elektron dalam
Pelajar Nama ubat Jenis ubat Cara pengambilan struktur sarang lebah
Rahimah Barbiturat Ubat psikotik / Diambil dengan bergerak dengan pantas
Antidepresan preskripsi doktor (c) (i) Hijau
(ii) • Rawatan air sisa bagi
Mary Penisilin / Antibiotik Mesti dihabiskan efluen loji penyaduran
Streptomisin seperti dalam kromium diperlukan
preskripsi doktor • Ion kromium(III) adalah
toksik
• Ion kromium(III) boleh
(c) (i) A: Kosmetik perawatan • Atom pada permukaan menyebabkan kanser
B: Kosmetik rias bahan nano emas adalah pada sistem pernafasan
(ii) • Bertukar kepada kosmetik lebih reaktif daripada atom dan kegagalan fungsi
buatan sendiri yang yang berada di bahagian buah pinggang
dihasilkan daripada bahan- tengah, maka nano (iii) • Merawat air sisa
bahan atau herba semula emas adalah lebih reaktif melalui proses elektro-
jadi daripada emas biasa penggumpalan
3+
• Kurangkan penggunaan (iii) • Ion argentum dapat • Ion kromium(III), Cr
kosmetik mengurangkan keupayaan bertindak balas dengan
–
bakteria menggunakan ion hidroksida, OH di
Bahagian C oksigen untuk respirasi dalam air membentuk
3. (a) (i) Zarah bersaiz antara 1 • Luas permukaan zarah gumpalan kromium(III)
nanometer hingga 100 nano argentum yang hidroksida, iaitu flok
nanometer lebih besar meningkatkan • Flok terperangkap dalam
(ii) • Emas biasa adalah lengai keberkesanan antibakteria gas hidrogen yang
secara kimia, manakala (b) (i) Atom R: Atom karbon dihasilkan pada katod dan
nano emas adalah reaktif Ikatan Q: Ikatan kovalen dibawa ke permukaan air
• Jumlah luas permukaan (ii) • Atom karbon mempunyai untuk disingkirkan
nano emas adalah jauh empat elektron valens • Persamaan ion:
–
3+
lebih besar daripada emas • Tiga elektron valens Cr + 3OH → Cr(OH) 3
biasa digunakan dalam
pembentukan ikatan
kovalen





































PB 521





Jawapan Kimia.indd 521 4/18/23 12:40 PM

Kimia SPM Jawapan
NOTA
















































































522





Jawapan Kimia.indd 522 4/18/23 12:40 PM

Format 190mm X 260mm Extent : 528pg (25.26mm) confirmed (All 4C/70gsm) Status CRC Date 17/4

PELANGI BESTSELLER




SPM
CC038343



TINGKATAN KSSM FOCUS
4∙5
Kimia SPM


Kimia SPM





FOCUS SPM KSSM Tingkatan 4 • 5 – siri teks rujukan yang lengkap dan padat
dengan ciri-ciri istimewa untuk meningkatkan pembelajaran murid secara menyeluruh. TINGKATAN
Siri ini merangkumi Kurikulum Standard Sekolah Menengah (KSSM) yang baharu
serta mengintegrasikan keperluan Sijil Pelajaran Malaysia (SPM). 4∙5 KSSM
Pastinya satu sumber yang hebat bagi setiap murid!

REVISI PENGUKUHAN CIRI-CIRI Kimia

› i-Studi SPM & PENTAKSIRAN EKSTRA
› Nota Komprehensif › Praktis SPM › Contoh
› Peta Konsep › Kertas Model SPM › Mentor SPM
› Aktiviti & Eksperimen › Cuba Ini! › Resos Digital Kod QR • Lim Eng Wah
› Tip SPM • Sim Ley Yee*
› Jawapan Lengkap
• Francisca Lau*
• Low Swee Neo
• Chien Hui Siong*
JUDUL-JUDUL DALAM SIRI INI * Guru Cemerlang
• Bahasa Melayu • Matematik • Mathematics
• Karangan • Matematik Tambahan • Additional Mathematics
• English • Sains • Science TINGKATAN 4•
• Bahasa Cina • Biologi • Biology
• Sejarah • Fizik • Physics
Beli eBook • Pendidikan Islam • Kimia • Chemistry
di sini! • Pendidikan Seni Visual • Prinsip Perakaunan 5
• Ekonomi

• Perniagaan
RESOS DIGITAL

KSSM
› › Info › › Carta Interaktif
› › Model 3D › › Video

› › i-Studi SPM
W.M: RM40.95 / E.M: RM42.95
W.M: RM??.?? / E.M: RM??.??
CC038343
ISBN: 978-629-7557-27-4
Berdasarkan

FORMAT SPM TERKINI
PELANGI