Ranger SPM 2022 Prinsip Perakaunan

Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved. PELANGI

SPMRevisi Cepat

Prinsip
Perakaunan

Tingkatan

4 . 5 KSSM

Tee Kok Bin

Revisi CepatPenerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.SPM

Tingkatan

4 . 5 KSSM

Prinsip

Perakaunan

Tee Kok Bin

PELANGI Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. (89120-H)

Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved. PENERBITAN PELANGI SDN. BHD. (89120-H)
Ibu Pejabat:
66, Jalan Pingai, Taman Pelangi,
80400 Johor Bahru, Johor Darul Takzim, Malaysia.
Tel: 07-331 6288 Fax: 07-332 9201
E-mel: [email protected]
Pejabat Jualan:
Lot 8, Jalan P10/10, Kawasan Perusahaan Bangi,
Bandar Baru Bangi, 43650 Bangi, Selangor Darul Ehsan, Malaysia.
Tel: 03-8922 3993 Fax: 03-8926 1223 / 8920 2366
Pertanyaan: [email protected]

© Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. 2022
Hak cipta terpelihara. Tiada bahagian daripada terbitan ini boleh diterbitkan semula,
disimpan untuk pengeluaran, atau ditukarkan dalam apa-apa bentuk atau dengan alat apa
jua pun, sama ada dengan cara elektronik, sawat, gambar, rakaman atau sebagainya, tanpa
kebenaran daripada Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. terlebih dahulu.
ISBN: 978-967-2779-69-8
eISBN: 978-967-2779-70-4 (eBook)
Cetakan Pertama 2022

Dicetak di Malaysia oleh Herald Printers Sdn. Bhd.
Lot 508, Jalan Perusahaan 3, Bandar Baru Sungai Buloh, 47000 Selangor Darul Ehsan.
Sila layari https://plus.Pelangi.com/errata untuk mendapatkan pengemaskinian bagi buku ini (sekiranya ada).

Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved. Tingkatan 4

Modul 1 Pengenalan kepada Perakaunan
1.1 Perakaunan, Subbidang Perakaunan, Kerjaya dan Badan Profesional............................1
1.2 Sejarah Perakaunan dan Perkembangannya..................................................................5
1.3 Penyata Kewangan.......................................................................................................6
1.4 Andaian, Prinsip dan Batasan dalam Perakaunan.........................................................9
1.5 Entiti Perniagaan.........................................................................................................10
Latihan.................................................................................................................................11

Modul 2 Klasifikasi Akaun dan Persamaan Perakaunan
2.1 Komponen Akaun Perdagangan dan Untung Rugi dan Penyata Kedudukan
Kewangan..................................................................................................................14
2.2 Item Setiap Komponen Akaun Perdagangan dan Untung Rugi dan Penyata
Kedudukan Kewangan...............................................................................................16
2.3 Persamaan Perakaunan...............................................................................................18
2.4 Catatan Kontra dan Carta Akaun...............................................................................22
Latihan.................................................................................................................................25

Modul 3 Dokumen Perniagaan sebagai Sumber Maklumat
3.1 Dokumen Perniagaan..................................................................................................28
3.2 Dokumen Sumber.......................................................................................................29
3.3 Dokumen Bukan Sumber.............................................................................................38
Latihan.................................................................................................................................39

Modul 3 Buku Catatan Pertama
4.1 Buku Catatan Pertama................................................................................................41
4.2 Jurnal Am...................................................................................................................41
4.3 Jurnal Khas.................................................................................................................46

iii

4.4 Buku Tunai..................................................................................................................53
4.5 Buku Tunai Runcit.......................................................................................................55
Latihan.................................................................................................................................66

Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.Modul 5 Lejar

5.1 Lejar............................................................................................................................69
5.2 Sistem Catatan Bergu..................................................................................................70
5.3 Akaun Kawalan.........................................................................................................81
Latihan.................................................................................................................................88

Modul 6 Imbangan Duga

6.1 Imbangan Duga..........................................................................................................90
6.2 Hubungan antara Imbangan Duga, Inventori Akhir dan Penyata Kewangan............96
Latihan...............................................................................................................................101

Modul 7 Penyata Kewangan Milikan Tunggal tanpa Pelarasan

7.1 Akaun Perdagangan dan Untung Rugi.....................................................................103
7.2 Penyata Kedudukan Kewangan................................................................................112
7.3 Penutupan Akaun Hasil, Akaun Belanja dan Akaun Inventori pada Akhir
Tempoh Kewangan...................................................................................................116
Latihan...............................................................................................................................119

Modul 8 Pelarasan pada Tarikh Imbangan dan Penyediaan Penyata
K ewangan Milikan Tunggal

8.1 Perakaunan Asas Tunai dan Asas Akruan serta Jenis-jenis Pelarasan.......................121
8.2 Pelarasan Akaun Nominal.......................................................................................122
8.3 Hutang Lapuk, Hutang Lapuk Terpulih dan Peruntukan Hutang Ragu....................126
8.4 Susut Nilai dan Susut Nilai Terkumpul.....................................................................131
8.5 Pelupusan Aset Bukan Semasa secara Tunai..............................................................136
8.6 Imbangan Duga Terselaras........................................................................................138
8.7 Penyata Kewangan dan Pelarasan............................................................................140

Latihan...............................................................................................................................142

iv

Modul 9 Pembetulan Kesilapan

9.1 Pembetulan Kesilapan...............................................................................................145
9.2 Penyata Kewangan Selepas Pembetulan Kesilapan...................................................150
Latihan...............................................................................................................................155
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.
Tingkatan 5

Modul 1 Analisis dan Tafsiran Penyata Kewangan untuk Membuat
Keputusan

1.1 Analisis Penyata Kewangan dan Perbandingan Prestasi...........................................158
Latihan...............................................................................................................................170

Modul 2 Rekod Tak Lengkap

2.1 Pengenalan Rekod Tak Lengkap................................................................................173
2.2 Kaedah Perbandingan...............................................................................................174
2.3 Kaedah Analisis.......................................................................................................178
Latihan...............................................................................................................................189

Modul 3 Perakaunan untuk Kawalan Dalaman

3.1 Kawalan Tunai.........................................................................................................192
3.2 Penyata Penyesuaian Bank........................................................................................193
3.3 Belanjawan Tunai.....................................................................................................203
Latihan...............................................................................................................................209

Modul 4 Perakaunan untuk Perkongsian

4.1 Perniagaan Perkongsian............................................................................................211
4.2 Akaun Pengasingan Untung Rugi............................................................................213
4.3 Ekuiti Pemilik dan Penyata Kewangan Perkongsian.................................................218
4.4 Pembubaran Perkongsian..........................................................................................227
Latihan...............................................................................................................................237

v

Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.Modul 5 Perakaunan untuk Syarikat Berhad Menurut Syer
5.1 Pengenalan kepada Syarikat Berhad Menurut Syer...................................................240
5.2 Jenis Modal dan Terbitan Syer..................................................................................243
5.3 Ekuiti Pemilik Syarikat Menurut Syer.......................................................................249
5.4 Dividen Tunai...........................................................................................................251
Latihan...............................................................................................................................254

Modul 6 Perakaunan untuk Kelab dan Persatuan
6.1 Kelab dan Persatuan.................................................................................................256
6.2 Akaun Penerimaan dan Pembayaran........................................................................258
6.3 Akaun Yuran Ahli...................................................................................................262
6.4 Akaun Pendapatan dan Perbelanjaan.......................................................................264
6.5 Penyata Kedudukan Kewangan Kelab dan Persatuan...............................................271
Latihan...............................................................................................................................276

Modul 7 Perakaunan Kos
7.1 Jenis Kos dan Kerja dalam Proses.............................................................................279
7.2 Akaun Pengeluaran..................................................................................................283
7.3 Analisis Titik Pulang Modal.....................................................................................290
Latihan...............................................................................................................................298

Jawapan............................................................................................................................301

vi

1MODUL PENGENALAN KEPADA
PERAKAUNAN

Tingkatan 4

Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.1.1 Perakaunan, Subbidang Perakaunan, Kerjaya

dan Badan Profesional

Simpan Kira dan Perakaunan • Perakaunan meliputi langkah mengenal
pasti, mengukur, merekod urus niaga,
• Simpan kira merupakan proses merekod melapor, menganalisis dan mentafsir
urus niaga perniagaan dengan tepat dan maklumat perakaunan, merancang dan
sistematik berdasarkan sistem catatan mengawal aktiviti perniagaan, dan
bergu. menyediakan belanjawan perniagaan.

Perakaunan

Merekod Membuat Membuat Membuat Membuat
rumusan analisis tafsiran pelaporan

Simpan kira Simpan kira vs perakaunan

Kitaran Perakaunan

• Kitaran perakaunan ialah proses catatan perakaunan bermula daripada dokumen sumber
sehingga penyediaan Penyata Pendapatan dan Penyata Kedudukan Kewangan.

Penyata Dokumen
Kewangan Perniagaan

Catatan Proses Kitaran Buku Catatan
Penutupan Perakaunan Pertama

Imbangan Lejar
Duga

Terselaras

Pelarasan Imbangan
Duga

1

  Prinsip Perakaunan  SPM  Modul 1 Pengenalan kepada Perakaunan

Dokumen Perniagaan Penyata Kewangan
• Dokumen perniagaan adalah bukti • Akaun Perdagangan dan Untung Rugi

bertulis sesuatu urus niaga telah berlaku. disediakan untuk menentukan untung/
• Data perakaunan diambil daripada rugi bersih perniagaan bagi sesuatu
tempoh perakaunan.
dokumen-dokumen seperti invois, nota • Penyata Kedudukan Kewangan
debit, nota kredit, resit rasmi, baucar, disediakan untuk menunjukkan senarai
keratan cek, memo, dokumen perjanjian aset dan liabiliti perniagaan pada tarikh
dan lain-lain. tertentu.

Buku Catatan Pertama Subbidang Perakaunan
• Maklumat yang diperoleh daripada
Perakaunan Kewangan
dokumen perniagaan akan dicatatkan ke • Menyediakan laporan dalam bentuk
Buku Catatan Pertama.
• Terdiri daripada Jurnal Am, Jurnal Khas, Penyata Kewangan.
Buku Tunai dan Buku Tunai Runcit. • Pelaporan yang disediakan boleh

Lejar digunakan oleh pengguna dalaman dan
• Catatan dalam Buku Catatan Pertama luaran.

akan dipindahkan ke buku Lejar.
4

Reserved.

Rights

All
Imbangan Duga Perakaunan Pengurusan
• Imbangan Duga disediakan dengan Bhd.• Laporan yang disediakan digunakan

menyenaraikan baki-baki dalam akaunSdn oleh pengguna dalaman untuk membuat
lejar dengan tujuan menguji ketepatan keputusan, perancangan dan pengawalan
Pelangicatatan bergu. perniagaan.
• Perakaunan pengurusan biasanya meliputi
PenerbitanPelarasan belanjawan, perakaunan kos dan taksiran
• Pelarasan harus dibuat ke atas baki akaun pelaburan.

seperti pelarasan hasil dan belanja, susut Pengauditan
nilai aset bukan semasa dan peruntukan • Pengauditan ialah proses pemeriksaan
hutang ragu.
rekod perniagaan dan laporan kewangan.
Imbangan Duga Terselaras • Ia mengesahkan rekod yang disediakan
• Imbangan Duga disediakan semula
mengikut piawaian perakaunan yang
dengan menggunakan baki akaun yang diterima umum.
terselaras.
Percukaian
Catatan Penutupan • Meliputi aktiviti memberi khidmat
• Semua catatan penutupan dibuat melalui
nasihat tentang maklumat percukaian
Jurnal Am dan diposkan ke lejar. terkini, membuat perancangan cukai
• Ia menutup akaun hasil dan akaun belanja dan penyediaan laporan cukai mengikut
perundangan cukai.
dengan memindahkannya ke Akaun
Perdagangan dan Untung Rugi.

2

Prinsip Perakaunan  SPM  Modul 1 Pengenalan kepada Perakaunan 

Hubung Kait Fungsi Perakaunan Kewangan dengan Pengauditan
dan Percukaian

Perakaunan Pengauditan Percukaian
Kewangan Mengesahkan Laporan Kewangan
Menyediakan Laporan Kewangan yang telah diaudit
Laporan Kewangan adalah sahih dan
digunakan untuk
tepat membuat taksiran

cukai
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.
4ProfesionalCiri-ciri Akauntan sebagai
Pemimpin
• Profesional bermaksud orang yang
mengamalkan satu bidang profesion • Integriti
kerana pengetahuan, kepakaran dan o Akauntan harus jujur dan tulus dalam
kemahirannya, contohnya peguam, melaksanakan tugas.
jurutera, akauntan, doktor dan arkitek.
• Kredibiliti
Profesion Perakaunan o Akauntan harus mempunyai
kebolehan dalam menyampaikan
• Profesion perakaunan yang boleh diceburi: maklumat kewangan kepada pihak
o Akauntan yang berkenaan.
o Perunding kewangan
o Juruaudit • Akauntabiliti
o Pengurus dana o Akauntan harus bersikap
o Pengurus akaun tanggungjawab terhadap kerja-kerja
o Pengurus kewangan yang dilaksanakannya.
o Penasihat kewangan
o Penganalisis belanjawan
o Eksekutif kewangan
o Ketua pegawai kewangan

Etika Profesion Perakaunan

Kompetensi Integriti Kerahsiaan Objektiviti Sifat Profesional

Akauntan perlu Akauntan Akauntan tidak Akauntan perlu Akauntan perlu
berkebolehan, perlu jujur dan mendedahkan mematuhi prinsip berkelakuan
berpengetahuan tulus dalam maklumat objektiviti dan secara
dan mahir dalam menjalankan perniagaan mengamalkan profesional serta
melaksanakan tugas agar kepada mana- prinsip kebenaran menggunakan
urusan tidak berlaku mana pihak dan keadilan kepakaran
perakaunan pemalsuan tanpa kebenaran semasa profesional
dengan cekap. dan kekeliruan daripada pihak menjalankan semasa
kenyataan. perundangan. tugas. menjalankan
tugas.

3

  Prinsip Perakaunan  SPM  Modul 1 Pengenalan kepada Perakaunan

Badan Perakaunan

4 Badan Perakaunan Maklumat Badan Perakaunan
Institut Akauntan
Reserved.Malaysia (MIA)– Merupakan persatuan profesion perakaunan Malaysia yang
(Malaysian Institute ditubuhkan di bawah Akta Akauntan 1967, untuk mengawal
of Accountants) profesion perakaunan. Rights

Lembaga Piawaian – Fungsi:All
Perakaunan • Menentukan kelayakan seseorang untuk diterima sebagai ahli.
Malaysia (MASB) • Menyediakan latihan dan pendidikan kepada seseorang yangBhd.
(Malaysian ingin menceburi dalam profesion perakaunan.
Accounting Standard Sdn• Menetapkan piawai etika perakaunan, pengauditan tinggi,
Board) yang mesti dipatuhi oleh semua akauntan di Malaysia.
Pelangi • Mengawal pelaksanaan tugas perakaunan.
Institut Akauntan
PenerbitanAwam Bertauliah – Ditubuhkan di bawah Akta Laporan Kewangan 1997.
Malaysia (MICPA) – Fungsi:
(Malaysian Institute
of Certified Public • Memastikan wujudnya amalan terbaik dalam urus tadbir
Accountants) korporat di Malaysia.
CIMA
(Chartered Institute • Menerbitkan/ mengeluarkan piawaian perakaunan.
Management • Mengeluarkan kenyataan prinsip untuk pelaporan kewangan.
Accountant) • Mengkaji semula atau menerima pakai piawaian perakaunan

ACCA yang ada.
(The Associations of • Mengeluarkan pengumuman teknikal (technical pronouncement).
Chartered Certified
Accountants) – Ditubuhkan pada tahun 1958.
– Fungsi:

• Memajukan profesion perakaunan di Malaysia dengan
memberi latihan dan peperiksaan.

• Melakukan penyelidikan dan pembangunan dalam perakaunan.

– Ditubuhkan dengan nama Institute of Cost and Works
Accountants (ICWA) pada tahun 1919. Nama badan ini bertukar
kepada CIMA pada tahun 1986.

– Fungsi:
• Melahirkan akauntan profesional yang mahir mengurus dan
mentadbir perniagaan.
• Mengkaji dan menangani perubahan semasa dalam perniagaan.

– Ditubuhkan di London dengan nama London Accociation of
Accountants pada tahun 1904.

– Menukar nama kepada Chartered Association of Certified
Accountants pada tahun 1984. Kemudian tukar kepada ACCA
pada tahun 1996.

– Fungsi:
• Memberi khidmat sokongan kepada ahli dan pelajarnya
sepanjang kerjaya dalam bidang perakaunan masing-masing.

4

Prinsip Perakaunan  SPM  Modul 1 Pengenalan kepada Perakaunan 

1.2 Sejarah Perakaunan dan Perkembangannya

Sejarah Perakaunan

Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.Babylonia 3 500 SMItali abad ke-14Abad ke-20
4
Rekod ditemui atas Luca Pacioli Jawatan Kuasa Piawaian
sekeping tanah liat. memperkenalkan Perakaunan Antarabangsa
sistem catatan bergu. (IASC) ditubuhkan pada
tahun 1973.

Rekod ditemui atas Sistem perakaunan yang lebih
papyus dan calamus. sistematik dan efektif diperkenalkan
semasa Revolusi Perindustiran.
400 SM
Abad ke-18

Perkembangan Proses Perakaunan Secara Manual dan Perisian
Berkomputer

• Perakaunan secara manual mungkin akan o Mengurangkan risiko kerosakan dan
berlaku kesilapan kerana semua perekodan kehilangan kerana semua maklumat
dan pengiraan dilakukan secara manual. perakaunan dapat disimpan atas talian.

• Perakaunan dengan menggunakan o Semua pembetulan kesilapan dapat
perisian berkomputer seperti UBS dan dilakukan dengan mudah dan cepat
SAGE dapat mempercepatkan proses kerana kesalahan dapat dikesan.
pengiraan di samping itu mengurangkan
kesilapan. o Laporan kewangan dapat dihasilkan
dengan lebih mudah kerana sistem
• Antara kelebihan perisian perakaunan komputer dapat menjana laporan
berbanding dengan perakaunan secara dengan mengenal pasti maklumat yang
manual ialah: berkenaan.
o Kerahsian dan keselamatan rekod
kewangan dapat dipastikan kerana kata
laluan hanya diberikan kepada individu
yang tertentu sahaja.

5

  Prinsip Perakaunan  SPM  Modul 1 Pengenalan kepada Perakaunan

Kepentingan Sistem Maklumat Perakaunan kepada Entiti Perniagaan

Mengumpul dan Memproses data untuk Menyediakan kawalan
menyimpan data tentang menjana maklumat yang secukupnya untuk menjaga
berguna kepada pengguna keselamatan aset perniagaan
transaksi perniagaan
4

Reserved.
Membolehkan pakar dalam bidang Membolehkan juruaudit
percukaian merancang hal-hal memahami sistem yang digunakan

berkaitan percukaian dengan tepat untuk menghasilkan Penyata
dan yakin Kewangan

Rights
1.3 Penyata Kewangan o Akaun Perdagangan dan Untung Rugi
o Penyata Kedudukan KewanganAll
• Penyata Kewangan menunjukkan
kedudukan kewangan, kemajuan dan Bhd.Ciri Kualitatif Penyata
prestasi sesuatu perniagaan. Kewangan

• Penyata Kewangan disediakan dalam • Penyata Kewangan yang baik harus
bentuk yang digariskan dalam Piawaian memenuhi beberapa ciri kualitatif, iaitu:
Pelaporan Kewangan (Financial Report o Ciri Kualitatif Asas
Standard). o Ciri Kualitatif Tetingkat

• Penyata Kewangan terdiri daripada
Sdn

Ciri KualitatifPelangi Keterangan
Kelevenan
PenerbitanPerwakilan benar Ciri Kualitatif Asas

Kebolehbandingan Maklumat kewangan harus relevan dan memenuhi keperluan pengguna.
Kebolehfahaman
Kebolehsahan Maklumat kewangan harus bebas daripada kesilapan dan tidak berat
Pemasaan sebelah kepada sesuatu pihak.

Ciri Kualitatif Tetingkat

Maklumat dalam Penyata Kewangan boleh dibandingkan sama ada di
antara tempoh perakaunan atau di antara jenis perniagaan yang sama,
ataupun jenis berlainan.

Maklumat kewangan mesti mudah difahami oleh pengguna.

Maklumat dalam Penyata Kewangan harus boleh disahkan dan ini akan
memberi jaminan kepada pengguna yang ia boleh dipercayai.

Penyata Kewangan yang dibentangkan tepat masanya mempunyai
kandungan maklumat yang lebih relevan kepada pengguna.

6

Prinsip Perakaunan  SPM  Modul 1 Pengenalan kepada Perakaunan 

Membanding Beza Item-item dalam Komponen Penyata Kewangan

• Setiap perniagaan menawarkan produk dan perkhidmatan yang berbeza, maka butiran
dalam Penyata Kewangan juga berbeza mengikut perniagaan.

Aspek Kedai Baju Salon Rambut Bank

Komponen Jualan Komponen Jualan
Bersih Bersih
– Hasil perkhidmatan – Hasil faedah
pinjaman
AkaunPenerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.Komponen Jualan
Perdagangan 4Bersih

– Jualan
– Pulangan jualan

Akaun Komponen Kos Komponen Kos Hasil
Untung Jualan Jualan
Rugi – Belian – Belian produk – Faedah simpanan
– Pulangan belian penjagaan rambut – Caj perkhidmatan
– Angkutan masuk – Pulangan belian
– Inventori awal – Inventori awal
– Inventori akhir – Inventori akhir

Hasil Hasil
– Faedah simpanan – Faedah simpanan
tetap tetap
– Diskaun diterima

Belanja Belanja Belanja
– Kadar bayaran
– Diskaun diberi – Gaji – Gaji
– Gaji – Sewa – Insurans
– Sewa – Elektrik – Sewa
– Elektrik – Insurans – Susut nilai aset
– Insurans – Susut nilai aset
– Susut nilai aset Aset
– Faedah pinjaman – Premis
– Perabot
Penyata Aset Aset – Alatan pejabat
Kedudukan
Kewangan – Perabot – Perabot
– Alatan kedai – Bank
– Inventori – Inventori
– Akaun Belum Terima

Liabiliti Liabiliti Liabiliti
– Akaun Belum Bayar
– Overdraf bank – Faedah belum
– Akaun Belum Bayar terima
– Pinjaman

7

  Prinsip Perakaunan  SPM  Modul 1 Pengenalan kepada Perakaunan

Pihak yang Bertanggungjawab Menyediakan Penyata Kewangan

Pemilik Perniagaan Pekerja Sendiri Pihak Luar

Bagi perniagaan yang Bagi perniagaan yang besar, Pemilik perniagaan juga boleh
kecil, pemilik perniagaan majikan akan mengupah membekalkan semua maklumat
bertanggungjawab pekerja untuk menyediakan kewangan kepada akauntan
menyediakan Penyata Penyata Kewangan. luaran untuk menyediakan
Kewangan. Penyata Kewangan.
4

Reserved.
Pengguna Penyata Kewangan
Pengguna LuaranRights
Pengguna Dalaman
AllPihak Bank
Pemilik Perniagaan – Penyata Kewangan digunakan untuk menilai
– Penyata Kewangan digunakan untuk Bhd.
kemampuan perniagaan membayar balik
membuat penilaian terhadap prestasiSdn hutang dan faedah pinjaman.
perniagaan.
Pembekal
Pihak Pengurusan – Penyata Kewangan digunakan untuk menilai
– Maklumat dalam Penyata Kewangan
kemampuan perniagaan dapat membayar
digunakan untuk membuat perancangan balik hutang atau tidak.
perniagaan.
Agensi Kerajaan
Pekerja – Penyata Kewangan digunakan untuk
– Pekerja dapat mengetahui prestasi dan
menentukan jumlah cukai pendapatan yang
kestabilan operasi perniagaan, keupayaan harus dibayar.
perniagaan untuk membayar gaji dan
sebagainya. Pemegang Syer
Pelangi – Pemegang Syer dapat menilai prestasi

Penerbitan perniagaan sama ada boleh menjana
pulangan modal atau tidak.

8

Prinsip Perakaunan  SPM  Modul 1 Pengenalan kepada Perakaunan 

1.4 Andaian, Prinsip dan Batasan dalam

Perakaunan

Andaian Perakaunan
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.
4Entiti BerasinganUsaha Berterusan

• Sebuah perniagaan ialah satu entiti berasingan • Sebuah perniagaan diandaikan sebagai
daripada pemiliknya. entiti yang akan terus beroperasi untuk
satu masa yang berlanjutan.
• Rekod perniagaan merujuk kepada urus niaga
yang berlaku kepada perniagaan sahaja.

Wang sebagai Ukuran Tempoh Perakaunan

• Semua urus niaga diukur mengikut nilai wang, • Tempoh perakaunan ialah satu jangka
iaitu barang atau perkhidmatan mempunyai masa perakaunan yang ditetapkan
nilai wang. oleh perniagaan untuk menilai prestasi
perniagaan dan membuat perbandingan.
• Urus niaga yang tidak boleh dinilaikan dalam
bentuk wang tidak akan dicatatkan dalam rekod • Tempoh perakaunan adalah sama dan
perakaunan seperti kecekapan pengurusan dan tetap bagi sebuah perniagaan.
kepuasan pekerja.

Prinsip Perakaunan

Ketekalan Prinsip Kos Pengiktirafan Hasil dan
Belanja
• Perniagaan
menggunakan • Semua aset dinilaikan pada • Juga dikenali sebagai
kaedah merekod data harga kos belian semasa prinsip pemadanan.
atau pengendalian aset dibelikan.
perakaunan, secara • Segala hasil bagi sesuatu
konsisten dalam setiap • Kos ini akan tetap sama tempoh perakaunan
tempoh perakaunan. dalam rekod perniagaaan mesti dipadankan dengan
walaupun harga pasaran segala perbelanjaan dalam
• Contohnya kaedah telah berubah. tempoh yang sama untuk
penilaian susut nilai menentukan untung atau
kenderaan adalah sama • Contoh: Tanah bernilai rugi bagi tempoh tersebut.
setiap tempoh RM76 000 yang dibeli
pada 5 tahun lalu masih • Semua belanja dan
perakaunan. dilaporkan sebagai pendapatan bagi sesuatu
RM76 000, sungguhpun tempoh perakaunan mesti
nilai pasaran semasa diambil kira walaupun
adalah RM87 000. wang belum dibayar atau
diterima.

9

  Prinsip Perakaunan  SPM  Modul 1 Pengenalan kepada Perakaunan

Batasan Perakaunan jika maklumat tersebut tidak memberi
kesan yang banyak terhadap perniagaan.
Kos Manfaat • Batasan dalam Penyata Kewangan ialah
maklumat kurang penting tidak dipaparkan
• Bermaksud kos penyediaan maklumat dalam Penyata Kewangan.
tidak boleh melebihi nilai maklumat
tersebut kepada pengguna Penyata
Kewangan.

• Sesetengah kos untuk mendapatkan
sesuatu maklumat adalah kurang berbaloi
4

Reserved.
1.5 Entiti Perniagaan

Milikan Rights
Ciri Tunggal Perkongsian Syarikat Koperasi
Pemilikan Dimilik oleh All Berhad 50 – tiada had
seorang pemilik Perkongsian biasa: maksimum
Sumber Dimiliki olehBhd. Syarikat anggota
modal Disumbangkan 2 – 20 orang Sendirian
oleh pemilik pekongsiSdn Berhad: Disumbang
Tanggungan sendiri 2 – 50 orang oleh ahli
liabiliti Pelangi Perkongsian pemegang syer koperasi melalui
Undang- Liabiliti tidak profesional: penerimaan
Penerbitanundang terhad Dimiliki oleh Syarikat Awam fi masuk dan
Keuntungan Akta Pendaftaran 2 – 50 orang Berhad: jualan syer
dan Perniagaan pekongsi 2 – tiada had Liabiliti terhad
kerugian Pemilik maksimum
menikmati Disumbangkan oleh pemengang syer Akta Koperasi
semua pekongsi 1993
keuntungan atau Modal Lebihan
menanggung Liabiliti tidak terhad dikumpulkan diagihkan
segala kerugian dengan terbitan kepada ahli
Akta Perkongsian syer kepada dalam bentuk
1961 pemegang syer dividen
Untung atau rugi
dibahagikan antara Liabiliti terhad
pekongsi mengikut
Ikatan Perkongsian Akta Syarikat
atau Akta 2016
Perkongsian 1961
Keuntungan
diagihkan
kepada
pemegang syer
dalam bentuk
dividen

10

Prinsip Perakaunan  SPM  Modul 1 Pengenalan kepada Perakaunan 

Ciri Milikan Perkongsian Syarikat Koperasi
Pengurusan Tunggal Berhad
perniagaan Diuruskan oleh
Diuruskan oleh pekongsi yang Diuruskan Diuruskan
Cukai pemilik sendiri aktif seperti yang
pendapatan dengan bantuan dinyatakan dalam oleh Lembaga oleh anggota
Contoh ahli keluarga Ikatan Perkongsian
Pengarah yang Lembaga
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.
4dilantik oleh Koperasi yang

pemegang syer dilantik dalam

dalam Mesyuarat Mesyuarat

Agung Tahunan Agung Tahunan

Cukai pendapatan Cukai pendapatan Cukai pendapatan Dikecualikan
syarikat
individu individu

Penjaja, Syarikat guaman, Bank, kilang Koperasi
kedai runcit firma perakaunan, barangan sekolah, koperasi
klinik kedoktoran elektronik, kilang universiti,
kereta, syarikat koperasi
pembinaan pengguna

LATIHAN

Soalan Objektif 2. Apakah yang dimaksudkan dengan
kitaran perakaunan?
1. Perakaunan dan simpan kira A Turutan dalam prinsip perakaunan
mempunyai definisi yang berbeza. B Aliran tatacara proses perakaunan
C Sistem yang memproses data
Antara yang berikut, yang manakah kepada maklumat
benar? D Proses pengaplikasian kod etika
perakaunan
Simpan Kira Perakaunan
3. Rajah berikut menunjukkan proses-
A Satu proses Satu proses proses yang berlaku dalam perakaunan.
menganalisa menyimpan
Penyata data-data Dokumen
Kewangan urus niaga
X
B Disediakan oleh Disediakan
akauntan oleh kerani Lejar
kewangan
Apakah X?
C Menyediakan Merekodkan A Pelarasan
B Imbangan Duga
maklumat segala urus C Catatan penutupan
D Buku Catatan Pertama
kewangan sesuatu niaga tunai

perniagaan

D Merupakan Proses
sebahagian menyediakan
daripada sistem maklumat
perakaunan kewangan

11

  Prinsip Perakaunan  SPM  Modul 1 Pengenalan kepada Perakaunan

4 4. Perakaunan pengurusan merupakan C Memperbaiki laporan kewangan
satu bidang perakaunan. yang sedia ada
Reserved.
Apakah pernyataan menjelaskan sub D Memajukan profesion perakaunan
bidang tersebut? dengan menyediakan latihan danRights
A Penyediaan laporan kewangan peperiksaan
mengikut satu piawaian umum All
B Persembahan Penyata Kewangan 8. Luca Pacioli ialah ‘Bapa Perakaunan’.
untuk tujuan pengguna luaran Bhd. Mengapakah beliau digelar sedemikian?
C Perbandingan maklumat lepas untuk A Beliau telah memperkenalkan
membuat keputusan masa depanSdn bidang perakaunan
D Maklumat kepada pengguna B Sumbangan beliau menyediakan
dalaman untuk proses membuatPelangi asas rekod berasaskan catatan
keputusan bergu
Penerbitan C Sumbangan beliau menerbitkan
5. Akauntan digelar sebagai seorang buku perakaunan Summa De
pemimpin. Aritmatica
D Beliau telah memperluaskan
Mengapakah profesion ini digelar ilmu perakaunan dalam bidang
sedemikian? perniagaan
A Beliau berpengetahuan dalam
melaksanakan kerja-kerja 9. Penyediaan Penyata Kewangan banyak
perakaunan membantu penggunanya.
B Beliau mempunyai ikhtisas atau
kelayakan dalam bidang perakaunan Apakah kepentingannya kepada
C Beliau membuat keputusan dengan pengguna luaran?
mengambil kira kesan dalaman dan A Pihak bank mengetahui dividen
luaran yang diterima oleh pelabur
D Beliau telah menjalani latihan dan B Pelabur boleh mengetahui
kemahiran dalam tugas-tugas keputusan yang bakal dibuat oleh
sebagai akauntan pihak pengurusan
C Pihak bank dapat memastikan
6. Kod etika profesion perakaunan sama ada perniagaan mempunyai
merupakan prinsip asas untuk semua kemampuan membayar faedah dan
akauntan. pinjamannya
D Lembaga Hasil Dalam Negeri dapat
Mengapakah kod ini penting? memastikan perniagaan patuh
A Menjaga nama baik profesion kepada undang-undang
B Masyarakat menghormati profesion
akauntan 10. Butiran manakah merupakan ciri
C Menjadi garis panduan pelaksanaan kualitatif asas Penyata Kewangan?
tugas A Pemasaran
D Proses pelaksanaan semua B Kebolehfahaman
akauntan adalah seragam C Perwakilan benar
D Kebolehbandingan
7. Pernyataan manakah merupakan tugas
Institut Akauntan Awam Bertauliah 11. Success Enterprise telah membeli
Malaysia (MICPA)? sebuah premis dengan harga
A Menjadi penasihat awam kepada RM150 000 pada tahun 20X1. Walau
akauntan bagaimanapun, harga tersebut telah
B Menyediakan garis panduan melonjak naik kepada RM230 000 pada
penyediaan laporan kewangan tahun 20X8.

12

Prinsip Perakaunan  SPM  Modul 1 Pengenalan kepada Perakaunan 

Apakah nilai premis yang harus direkod 13. Antara yang berikut, yang manakah
pada laporan kewangan bagi tahun merupakan ciri-ciri pemilikan syarikat
20X8? berhad?
A RM80 000 I Liabiliti ditanggung terhad
B RM150 000 II Didaftar di bawah Akta Syarikat
C RM230 000 1960
D RM380 000 III Modal disumbang oleh Lembaga
Pengarah
1 2. Belanja dan hasil yang belum diterima IV Keuntungan dibahagi mengikut
perlu diambil kira untuk mengira dividen saham
keuntungan atau kerugian perniagaan A I dan II
B I dan IV
Apakah prinsip yang dipatuhi dalam C II dan III
pernyataan tersebut? D III dan IV
A Ketekalan
B Prinsip kos
C Wang sebagai ukuran
D Pengiktirafan hasil dan belanja
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.
4Soalan Subjektif

1. Lengkapkan jadual berikut:

Peringkat dalam Kitaran Perakaunan Keterangan

(a) Menyimpan dan merekodkan data
perakaunan yang diambil daripada
invois, nota debit, nota kredit dan lain-
lain.

(b) Menentukan untung/rugi perniagaan.

2. Nyatakan andaian dan prinsip perakaunan yang diamalkan bagi setiap situasi di bawah:

(a) Syarikat Akmal mengira susut nilai perabot berasaskan kaedah garis lurus dan
mengamalkan secara berterusan bagi setiap tempoh perakaunan.

(b) Encik Nandri membeli 10 helai baju bernilai RM250. Dia merekodkan nilai sebanyak
RM250 dan bukannya bilangan unit baju yang dibeli.

3. Nyatakan sumber modal bagi jenis milikan perniagaan berikut:

Jenis Perniagaan Sumber Modal
(a) Klinik Pergigian Lee dan Rakan

(b) Syarikat Yahya Berhad

13

MODUL 2 PKELRASSAIMFIAKAANSIPAEKRAAUKNAUDNAANN Prinsip Perakaunan  SPM  Modul 2 Klasifikasi Akaun dan Persamaan Perakaunan
Tingkatan 4

4

Reserved.
2.1 Komponen Akaun Perdagangan dan Untung Rugi

dan Penyata Kedudukan Kewangan

• Penyata Kewangan terdiri daripada Penyata Pendapatan dan Penyata Kedudukan
Kewangan yang disediakan untuk mengetahui keuntungan atau kerugian perniagaan
serta kedudukan kewangan pada akhir tempoh perakaunan.
Rights
Komponen dalam Penyata Pendapatan

• Penyata Pendapatan menunjukkan prestasi perniagaan sesebuah perniagaan bagi suatu

tempoh perakaunan. All

• Penyata Pendapatan terdiri daripada Akaun Perdagangan dan Akaun Untung Rugi.

• Akaun Perdagangan terdiri daripada 2 komponen, iaitu:
Bhd.
o Jualan Bersih – hasil operasi perniagaan yang terdiri daripada jualan dan pulangan

jualan.

o Kos Jualan – kos dan belanja untuk membeli barang perniagaan. Ini termasuk inventori,
Sdn
belian, pulangan belian, dan angkutan masuk.

• Contoh Akaun Perdagangan: Cara menjawab

Akaun Perdagangan

Pelangi dan Untung Rugi

Perniagaan Ellis VIDEO

Akaun Perdagangan bagi tahun berakhir 31 Disember 20X8

PenerbitanJualan RM RM RM Komponen
Tolak: Pulangan Jualan jualan bersih
Jualan Bersih 48 200
Tolak: Kos Jualan (520) Komponen
47 680 kos jualan
Inventori Awal
Belian 5 590
Tolak: Pulangan Belian
18 940
Tambah: Angkutan Masuk (410)
Duti Import
Kos Belian 18 530
Kos Barang untuk Dijual 353
Tolak: Inventori Akhir
Kos Jualan 1 440

Untung Kasar 20 323
25 913
(7 200)

(18 713)
28 967

14

Prinsip Perakaunan  SPM  Modul 2 Klasifikasi Akaun dan Persamaan Perakaunan 

• Akaun Untung Rugi pula terdiri daripada 2 komponen, iaitu:
o Hasil – pendapatan yang dijana dalam perniagaan dalam sesuatu tempoh perakaunan.
o Belanja – perbelanjaan yang dibayar dalam perniagaan.

• Contoh Akaun Untung Rugi:

Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.Perniagaan Ellis
4Akaun Untung Rugi bagi tahun berakhir 31 Disember 20X8

Untung Kasar RM RM
Tambah: Hasil 28 967

Faedah Diterima 256 Komponen
Diskaun Diterima 230 hasil
Komisen Diterima 252
Komponen
738 belanja
29 705

Tolak: Belanja

Belanja Susut Nilai 670
Diskaun Diberi 254
Sewa 1 200
Gaji 6 100

(8 224)

Untung Bersih 21 481

Komponen dalam Penyata Kedudukan Kewangan

• Penyata Kedudukan Kewangan ialah penyata yang menunjukkan kedudukan aset, liabiliti,
dan ekuiti pemilik sesebuah perniagaan.

Aset Bukan • Aset yang mempunyai tempoh hayat penggunaan lebih daripada satu
Semasa tahun kewangan.

Aset • Aset yang mempunyai tahap kecairan rendah.
Semasa
• Aset yang mudah ditukar kepada wang dalam tempoh setahun kewangan.
Liabiliti Bukan • Aset yang mempunyai tahap kecairan tinggi.
Semasa
• Merupakan hutang perniagaan yang boleh dijelaskan dalam tempoh lebih
Liabiliti daripada satu tahun kewangan.
Semasa
• Merupakan hutang perniagaan yang perlu dijelaskan dalam tempoh
Ekuiti setahun kewangan.
Pemilik
• Merupakan pelaburan pemilik dalam suatu perniagaan.
• Keuntungan akan menambahkan ekuiti pemilik dan kerugian pula

mengurangkan ekuiti pemilik.

15

  Prinsip Perakaunan  SPM  Modul 2 Klasifikasi Akaun dan Persamaan Perakaunan

• Contoh Penyata Kedudukan Kewangan:

Perniagaan Meredith
Penyata Kedudukan Kewangan pada 31 Disember 20X8

RM RM

Aset Bukan Semasa 12 800
Alatan Pejabat 7 150
Perabot
4 Aset Bukan
19 950 Semasa
Reserved.
Aset Semasa 5 950 Aset Semasa
Inventori 4 850 RightsLiabiliti Semasa
Akaun Belum Terima 2 105
Bank 12 905 Ekuiti Pemilik

Tolak: Liabiliti Semasa (3 735) Liabiliti Bukan
Akaun Belum Bayar Semasa

Modal Kerja 9 170
29 120

Ekuiti Pemilik 21 000 All
Modal Awal 3 320
Tambah: Untung Bersih Bhd.
24 320
Tolak: Ambilan (1 200)
Modal Akhir
23 120

Liabiliti Bukan Semasa Sdn 6 000
Pinjaman 29 120

Pelangi
2.2 Item Setiap Komponen Akaun Perdagangan dan

Untung Rugi dan Penyata Kedudukan Kewangan

PenerbitanHasil • Hasil terdiri daripada:

• Hasil ialah pendapatan perniagaan o Hasil operasi – Pendapatan yang
yang dijana melalui operasi perniagaan dijana daripada aktiviti utama dan
atau bukan operasi perniagaan dalam aktiviti harian perniagaan seperti
suatu tempoh perakaunan. jualan barang dan perkhidmatan.

• Hasil ialah pendapatan atau wang yang
sudah diterima dan akan diterima oleh
perniagaan pada masa akan datang

16

Prinsip Perakaunan  SPM  Modul 2 Klasifikasi Akaun dan Persamaan Perakaunan 

o Hasil bukan operasi – PendapatanPenerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.Aset
yang dijana bukan daripada aktiviti 4
utama perniagaan dan diterima secara • Aset ialah harta yang dimiliki oleh
tidak langsung seperti dividen daripada perniagaan untuk menjana pendapatan.
pelaburan dan keuntungan jualan aset
bukan semasa. • Aset boleh berbentuk fizikal seperti
kelengkapan dan perabot, dan tidak
• Contoh hasil yang melibatkan penerimaan berbentuk fizikal seperti Akaun Belum
wang: jualan dan sewa diterima. Terima dan faedah simpanan belum
diterima.
• Contoh hasil yang tidak melibatkan
penerimaan wang: untung atas pelupusan • Aset dikategorikan kepada:
aset dan pengurangan peruntukan hutang
ragu. o Aset semasa – Aset yang boleh
ditukar menjadi tunai dalam tempoh
Belanja setahun kewangan dan mempunyai
tahap kecairan yang tinggi. Contohnya,
• Belanja ialah perbelanjaan yang dibayar Akaun Belum Terima, tunai di tangan
untuk operasi perniagaan atau bukan dan deposit tetap.
operasi perniagaan dalam suatu tempoh
perakaunan. o Aset bukan semasa – Aset yang
boleh tahan lama dalam perniagaan
• Belanja termasuk perbelanjaan yang sudah dan digunakan untuk menjalankan
bayar dan akan bayar pada masa akan perniagaan. Contohnya, premis, alatan
datang. pejabat, perabot dan kenderaan.

• Belanja terdiri daripada:

o Belanja operasi – Perbelanjaan yang TIP SPM
terlibat secara langsung dalam aktiviti
utama perniagaan seperti gaji, insurans, Sesuatu aset bukan semasa
sewa, dan kadar bayaran. boleh dikategorikan sebagai
aset semasa berdasarkan
o Belanja bukan operasi – Perbelanjaan kepada jenis perniagaan.
yang tidak terlibat secara langsung Contohnya, meja pameran
dalam aktiviti utama perniagaan seperti ialah aset semasa (iaitu
faedah atas pinjaman bank dan faedah barang niaga atau inventori)
atas overdraf. bagi perniagaan yang menjual
perabot, tetapi merupakan aset
• Contoh belanja yang melibatkan bukan semasa (digunakan
pembayaran wang: elektrik, belian dan untuk mempamerkan barang
gaji. niaga, iaitu buku-buku) bagi
perniagaan yang menjual buku.
• Contoh belanja yang tidak melibatkan
pembayaran wang: susut nilai aset dan
hutang lapuk.

17

  Prinsip Perakaunan  SPM  Modul 2 Klasifikasi Akaun dan Persamaan Perakaunan

Liabiliti • Komponen-komponen dalam ekuiti
pemilik:
• Liabiliti ialah hutang perniagaan kepada
pihak luar yang perlu dijelaskan. o Modal – sumbangan pelaburan yang
dimasukkan dalam perniagaan. Modal
• Liabiliti dikategorikan kepada: akan menambahkan ekuiti pemilik.

o Liabiliti semasa – hutang perniagaan o Untung – merupakan untung yang
yang perlu dijelaskan dalam tempoh didapati daripada aktiviti perniagaan.
setahun kewangan. Contohnya Untung bersih akan menambahkan
overdraf bank dan Akaun Belum ekuiti pemilik, manakala rugi bersih
Bayar. akan mengurangkan ekuiti pemilik.

o Liabiliti bukan semasa – perniagaan o Ambilan – merupakan keluaran aset
yang boleh dijelaskan dalam tempoh daripada perniagaan oleh pemiliknya
lebih daripada satu tahun kewangan.
Contohnya pinjaman dari bank dan untuk kegunaan sendiri. Ambilan
gadai janji. akan mengurangkan ekuiti pemilik.
4

Reserved.

Rights
• Ekuiti pemilik boleh diringkaskan seperti
• Sesuatu liabiliti bukan semasa boleh berikut:
dikategorikan sebagai liabiliti semasa All
bergantung kepada tempoh masa bayaran
balik pinjaman. Bhd.PEekmuiitliik = MAowdaall + Untung – Ambilan
Bersih
Ekuiti Pemilik
PEekmuiitliik = MAwodaall – BReursgiih – Ambilan
• Ekuiti pemilik ialah hutang perniagaan
kepada pemilik atau tuntutan pemilik
terhadap aset perniagaan.
Sdn

Pelangi
2.3 Persamaan Perakaunan

• Persamaan perakaunan menunjukkan hubungan antara aset, liabiliti dan ekuiti pemilik.
Aset = Liabiliti + Ekuiti Pemilik
Penerbitan
Aset = Liabiliti + Modal + Untung bersih/
(Rugi bersih)

Aset = Liabiliti + Modal + Hasil – Belanja

• Komponen aset, liabiliti dan ekuiti pemilik boleh berubah apabila urus niaga berlaku, tetapi
persamaan perakaunan tidak akan berubah.

18

Prinsip Perakaunan  SPM  Modul 2 Klasifikasi Akaun dan Persamaan Perakaunan 

Contoh Kesan Urus Niaga terhadap Persamaan Perakaunan

• Membeli van sebanyak RM55 000 secara kredit daripada Syarikat Suki Motors.

Aset = Liabiliti + Ekuiti Pemilik

+ RM55 000 + RM 55 000 0
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.
4• Membeli alatan pejabat RM730 secara tunai.

Aset = Liabiliti Ekuiti Pemilik
0 +0
+ RM730
– RM730

• Membayar Akaun Belum Bayar sebanyak RM960 dengan pinjaman dari bank.

Aset = Liabiliti Ekuiti Pemilik
0 +
– RM960
+ RM960 0

• Pemilik membawa masuk tunai sebanyak RM2 000 sebagai modal tambahan.

Aset = Liabiliti Ekuiti Pemilik
+ RM2 000 0 +

+ RM2 000

• Pemilik mengambil wang tunai dari pejabat sebanyak RM150 untuk kegunaan anak.

Aset = Liabiliti Ekuiti Pemilik
– RM150 0 +

– RM150

• Membayar penuh kepada Syarikat Suki Motors dengan menggunakan cek.

Aset = Liabiliti + Ekuiti Pemilik

– RM55 000 – RM55 000 0

• Menjual barang niaga bernilai RM1 300 dengan harga RM1 800.

Aset = Liabiliti Ekuiti Pemilik
0 +
+ RM1 800
– RM1 300 + RM500

19

PeContoh 1: 4
nPuan Rohana merupakan pemilik Kedai Rohana yang menjalankan perniagaan di Bangsar.
erSepanjang bulan Oktober 20X8, urus niaga berikut telah berlaku.
  Prinsip Perakaunan  SPM  Modul 2 Klasifikasi Akaun dan Persamaan Perakaunanbita20X8
nOkt. 1
20
P3

6

e10
la15
n18
g20
i23
S25
d26
n28
B30
Memulakan perniagaan dengan tunai RM25 000 sebagai modal.
Membayar sewa kedai dengan tunai RM600.
Membeli lengkapan kedai RM5 660 secara kredit.
Memindah tunai RM15 000 untuk membuka akaun bank.
Membeli barang niaga RM1 610 dengan tunai.
Membeli van RM15 600 secara kredit.
Menjual barang niaga berkos RM1 300 dengan RM1 740 secara tunai.
Ambilan tunai sebanyak RM250 untuk kegunaan sendiri.
Membayar gaji pekerja RM1 200 dengan cek.
Membeli barang niaga RM3 900 secara kredit.
Membayar belanja am RM80 dengan tunai.
Menjelaskan hutang lengkapan kedai dengan cek.
hd.Anda dikehendaki melengkapkan jadual di bawah untuk menunjukkan kesan urus niaga terhadap persamaan perakaunan.
All RTarikh
ights Reserved.20X8 Aset Liabiliti + Ekuiti Pemilik
Lengkapan Kenderaan
Tunai Bank Inventori Modal Untung Akaun Ambilan
RM RM RM RM RM RM Belum
Bayar

RM RM RM

PenPenyelesaian:
erbitTarikh
an P20X8 Aset Liabiliti + Ekuiti Pemilik
eOkt. 1 Lengkapan Kenderaan
Tunai Bank Inventori Modal Untung Akaun Ambilan
la3RM RM RM RM Belum RM
n625 000 RM RM Bayar
gi10(600) 5 660 15 000 25 000 (250)
S15 RM RM (250)
d18(15 000) 15 600 (1 200)
n20(1 610) (5 660)
B23 8 140
hd251 740
.26(250)
A28
ll30 (80)
RBaki
igJumlah9 200
Prinsip Perakaunan  SPM  Modul 2 Klasifikasi Akaun dan Persamaan Perakaunan (600)

21 5 660

1 610 15 600
(1 300) 440

(1 200)

3 900 3 900
4 210
(80)

(5 660)

5 660 15 600 25 000 (1 440) 19 500
42 810
hts RTIP SPM 42 810
e• Sewa, gaji, belanja am adalah belanja perniagaan yang akan mengurangkan
skeuntungan perniagaan. Maka perlu ditulis dalam kurungan untuk menunjukkan4
epenolakan.
r• Ambilan pula akan mengurangkan modal perniagaan, maka harus ditulis dalam
ved.kurungan juga.

  Prinsip Perakaunan  SPM  Modul 2 Klasifikasi Akaun dan Persamaan Perakaunan

2.4 Catatan Kontra dan Carta Akaun

• Catatan Kontra ialah catatan yang mengurangkan baki akaun induk yang berkaitan
dengannya.

• Catatan Kontra akan mengurangkan baki akaun berkaitan dengannya. Kesan pengurangan
baki tersebut boleh dilihat dalam Akaun Perdagangan dan Untung Rugi dan Penyata
Kedudukan Kewangan.

• Hanya beberapa akaun yang mempunyai Catatan Kontra.
4

Reserved.
Akaun Berkaitan Catatan Kontra

Aset Bukan Semasa Susut Nilai Terkumpul
Rights
Akaun Belum Terima Peruntukan Hutang Ragu

Modal / Ekuiti Pemilik Ambilan

Jualan Pulangan Jualan / Pulangan Masuk
All
Belian Pulangan Belian / Pulangan Keluar
Bhd.
Perniagaan Ellis
Akaun Perdagangan bagi tahun berakhir 31 Disember 20X8
Sdn
Jualan RM RM RM Pulangan Jualan
Tolak: Pulangan Jualan Pelangi 48 200 • Catatan kontra
Jualan Bersih (520)
Tolak: Kos Jualan 47 680 kepada jualan
• Mengurangkan
Inventori Awal 5 590
Belian baki jualan
PenerbitanTolak: Pulangan Belian 18 940
(410) Pulangan Belian
Tambah: Angkutan Masuk • Catatan kontra
Duti Import 18 530
Kos Belian 353 kepada belian
Kos Barang untuk Dijual • Mengurangkan
Tolak: Inventori Akhir 1 440
Kos Jualan baki belian

20 323
25 913
(7 200)

(18 713)

Untung Kasar 28 967

22

Prinsip Perakaunan  SPM  Modul 2 Klasifikasi Akaun dan Persamaan Perakaunan 

Perniagaan Kosmos
Penyata Kedudukan Kewangan pada 31 Disember 20X8

RM RM RM

Aset Tetap 4 000 Susut Nilai
Kelengkapan (1 110) Terkumpul
Tolak: Susut Nilai Terkumpul • Catatan kontra
3 000
Van Bermotor (300) kepada Aset
Tolak: Susut Nilai Terkumpul Bukan Semasa
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.2 890 • Mengurangkan
42 700nilai Aset
Bukan Semasa
5 590
Peruntukan
Aset Semasa 1 000 970 Hutang Ragu
Akaun Belum Terima (30) 12 000 • Catatan kontra
Tolak: Peruntukan Hutang Ragu
740 900 kepada Akaun
Inventori Akhir 10 13 870 Belum Terima
Bank 35 • Mengurangkan
baki Akaun
Tolak: Liabiliti Semasa Belum Terima
Akaun Belum Bayar
Komisen Belum Terperoleh
Belanja Am Belum Bayar

(785)

Modal Kerja 13 085 Ambilan
18 675 • Catatan kontra
Ekuiti Pemilik
Modal Awal 17 900 kepada Akaun
Tambah: Untung Bersih 2 575 Modal
• Mengurangkan
Tolak: Ambilan 20 475 baki Akaun
Modal Akhir (1 800) Modal
18 675

• Sekiranya Catatan Kontra tidak dibuat:
o Nilai buku Aset Bukan Semasa terlebih nyata.
o Akaun Belum Terima terlebih nyata.
o Modal akhir terlebih nyata.
o Jualan terlebih nyata dan seterusnya untung kasar juga terlebih nyata.
o Belian terlebih nyata dan seterusnya untung kasar terkurang nyata.

• Kesimpulannya, Penyata Kewangan yang disediakan adalah tidak tepat sekiranya Catatan
Kontra tidak dibuat.

23

  Prinsip Perakaunan  SPM  Modul 2 Klasifikasi Akaun dan Persamaan Perakaunan

Carta Akaun • Akaun-akaun disusun dengan sistematik
dalam kumpulan berdasarkan jenis kelas
• Carta Akaun merupakan senarai nombor akaun seperti aset, liabiliti, ekuiti pemilik,
dan tajuk untuk akaun-akaun dalam hasil, belanja dan akaun kontra.
susunan yang sistematik.
• Carta Akaun mengandungi kod item,
• Carta Akaun bertujuan untuk perekodan nama atau tajuk akaun dan klasifikasi
dalam sistem perekodan berkomputer akaun.
dengan mudah.
• Angka pertama nombor akaun merujuk
• Akaun-akaun akan diklasifikasikan dengan kepada klasifikasi akaun. Angka kedua
teratur dan tertentu untuk membolehkan dan ketiga kod item merujuk bilangan
pengguna mencari sesuatu akaun dengan akaun bagi kumpulan tersebut.
mudah dan cepat.
4

Reserved.
Kod
Item Nama Akaun Rights 1 110
1000
1100 Aset Klasifikasi Muka surat
1110 Premis Akaun ke-110 atau
1200 Susut Nilai Terkumpul Mesin All Akaun Aset
1210 Tunai
2000 Inventori ke-110
2100 Liabiliti
2110 Akaun Belum Bayar Bhd.
2200 Gaji Belum Bayar Langkah-langkah untuk
3000 SdnPinjaman Bank Menyediakan Akaun Carta
3100 Hasil
3110 JualanPelangi a Kenal pasti semua akaun dalam
3200 Faedah Bank perniagaan yang perlu disediakan.
Penerbitan4000 Pendapatan Lain
4100 Belanja b Tentukan klasifikasi akaun sama ada
4200 Belian merupakan Aset, Liabiliti, Ekuiti
4300 Insurans Pemilik, Hasil atau Belanja.
4400 Belanja Am
Gaji c Bandingkan senarai akaun dengan
senarai akaun dalam perisian
perakaunan.

d Tentukan kod item untuk akaun tersebut
dan masukkan maklumat Carta Akaun
ke dalam perisian Perakaunan.

e Carta Akaun dibina dan semakan
semula perlu dibuat untuk memastikan
ketepatan.

24

Prinsip Perakaunan  SPM  Modul 2 Klasifikasi Akaun dan Persamaan Perakaunan 

LATIHAN

Soalan Objektif
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.
4 1. Antara yang berikut, yang manakah 5. Komponen Ekuiti Pemilik termasuk
merupakan komponen dalam Penyata I modal
Kedudukan Kewangan? II ambilan
I Kos jualan III aset semasa
II Jualan bersih IV liabiliti bukan semasa
III Ekuiti pemilik A I dan II
IV Aset bukan semasa B I dan IV
A I dan II C II dan III
B I dan IV D III dan IV
C II dan III
D III dan IV 6. Antara yang berikut, yang manakah
benar tentang Liabiliti Semasa?
2. Antara yang berikut, butir-butir yang A Mempunyai tahap kecairan yang
tinggi
manakah merupakan hasil operasi? B Merupakan hutang perniagaan
yang perlu dijelaskan dalam tempoh
I Komisen diterima setahun kewangan
C Merupakan hutang perniagaan
II Jualan barang niaga kepada pemilik
D Boleh ditukar menjadi tunai dalam
III Dividen daripada pelaburan tempoh setahun kewangan

IV Untung atas jualan aset bukan 7. Pengelasan yang manakah betul?

semasa

A I dan II C II dan III

B I dan IV D III dan IV

3. Butiran yang manakah tergolong dalam

aset semasa? Pengelasan Butir

I Premis

II Perabot A Hasil Ambilan

III Inventori

IV Tunai B Liabiliti Pinjaman

A I dan II C II dan III

B I dan IV D III dan IV C Belanja Modal

4. Pernyataan yang manakah benar D Aset Overdraf bank
tentang ekuiti pemilik?
8. Persamaan perakaunan yang manakah
A Keuntungan mengurangkan Ekuiti adalah betul?
Pemilik A Aset = Ekuiti Pemilik + Liabiliti
B Aset = Ekuiti Pemilik – Liabiliti
B Kerugian menambahkan Ekuiti C Aset = Liabiliti – Untung Bersih +
Pemilik Modal

C Pinjaman pemilik kepada perniagaan D Aset = Liabiliti – Hasil + Belanja +
mengurangkan Ekuiti Pemilik Modal

D Pelaburan pemilik dalam sesebuah
perniagaan menambahkan Ekuiti

Pemilik

25

  Prinsip Perakaunan  SPM  Modul 2 Klasifikasi Akaun dan Persamaan Perakaunan

9. Jika sesuatu aset berkurang RM190, 12. Apakah kesan penambahan hasil ke
apakah kesan lain yang mungkin berlaku atas persamaan perakaunan?
terhadap persamaan perakaunan?
A Mendapat hasil sebanyak RM190 A Menambah untung
B Suatu liabiliti akan bertambah B Menambah liabiliti
RM190 C Mengurangkan aset
C Suatu aset yang lain juga berkurang D Mengurangkan ekuiti pemilik
RM190
D Ekuiti pemilik berkurang sebanyak
RM190

1 0. Maklumat berikut diperoleh daripada
Perniagaan Kumutha.

Membeli alat tulis
dengan tunai
4

Reserved.
13. Maklumat berikut diperoleh daripada
Kedai Lim.

Aset Liabiliti Ekuiti Rugi
(RM) (RM) Pemilik (RM)

33 150 9 950 (RM) 680

?

Rights
Apakah kesan urus niaga tersebut atas Berapakah jumlah ekuiti pemilik?
aset, liabiliti dan ekuiti pemilik? A RM22 520
B RM23 200
Ekuiti C RM23 880
Pemilik D RM42 420

14. Padanan yang manakah benar?
Aset Liabiliti All

A– Kurang Tambah Bhd. Akaun Kontra Akaun Induk
Tambah
B Tambah – Kurang A Ambilan Belian

C Kurang – – B Diskaun Jualan
Sdn Diterima

D Kurang Tambah C Susut Nilai Alatan Pejabat
Terkumpul
Pelangi
11. Pemilik Kedai Venus membayar balik D Peruntukan Akaun Belum
pinjaman bank untuk perniagaannya.
Nyatakan kesan urus niaga tersebut Hutang Ragu Bayar
terhadap persamaan perakaunan?
15. Carta akaun adalah
Aset Liabiliti Ekuiti A penyenaraian tajuk dan nombor
Penerbitan Pemilik akaun secara sistematik digunakan
A Kurang Kurang
–­ dalam rekod lejar am
B Kurang –
Kurang B graf akaun-akaun yang digunakan
C Tambah – oleh sesebuah perniagaan
Tambah
D Tambah Tambah C senarai akaun-akaun yang
Kurang merupakan catatan kontra

D selalu tidak berubah untuk semua
jenis perniagaan

26

Prinsip Perakaunan  SPM  Modul 2 Klasifikasi Akaun dan Persamaan Perakaunan 

Soalan Subjektif

1. Apakah kesan urus niaga berikut kepada persamaan perakaunan?
Membeli barang niaga bernilai RM600 secara kredit daripada Perniagaan Jaya.

Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved. 2. Maklumat berikut diperoleh daripada Perniagaan Cemerlang pada 30 November 20X8.
4
Bank RM
Kelengkapan 3 560
Akaun Belum Terima 4 490
Inventori 3 550
Modal 2 680
Untung Bersih 7 420
Akaun Belum Bayar 3 980
2 880

Urus niaga berikut berlaku sepanjang bulan Disember 20X8.

Dis. 3 Beli barang niaga secara kredit RM560.
5 Jual barang niaga berkos RM290 dengan harga RM380 secara kredit.
8 Jual kelengkapan lama dengan harga RM290. Wang diterima
dibankkan.
12 Mengeluarkan cek RM300 untuk kegunaan sendiri.
18 Pulangan barang niaga bernilai RM380 kepada pembekal.
22 Terima cek daripada Akaun Belum Terima RM250.
25 Pemilik membawa masuk 1 set komputer bernilai RM1 290 untuk
kegunaan perniagaan.

Anda dikehendaki menunjukkan kesan urus niaga di atas dengan menyediakan jadual
yang sesuai.

3. Carta akaun berikut digunakan oleh Syarikat Damai dalam sistem perakaunan perniagaan.

Kod Item Jenis Akaun
1000 / 000 Aset Bukan Semasa
2000 / 000
3000 / 000 Aset Semasa
4000 / 000 Liabiliti Bukan Semasa
5000 / 000
6000 / 000 Liabiliti Semasa
Hasil

Belanja

Cadangkan Kod Item bagi Akaun Sewa dan Akaun Perabot.

27

Jawa

Tingkatan 4

MODUL 1 Pengenalan kepada Perakaunan

Soalan Objektif

1. D 2. B 3. D 4. D 5. C
6. C 7. D 8. B
11. B 12. D 13. B 9. C 10. C

Soalan Subjektif

1. (a) Dokumen perniagaan
(b) Penyata kewangan

2. (a) Ketakalan
(b) Wang sebagai ukuran

3. (a) Disumbangkan oleh pekongsi
(b) Dikumpul melalui terbitan syer kepada orang ramai
Penerbitan Pelangi Sdn
MODUL 2 Klasifikasi Akaun dan Persamaan

Perakaunan

Soalan Objektif

1. D 2. A 3. D 4. D 5. A
6. B 7. B 8. A 9. D 10. C
11. A 12. A 13. C 14. C 15. A

301

Bhd. All Rights Reserved.apan

Soalan Subjektif

1. Aset bertambah, Liabiliti bertambah
2.

Aset Liabiliti + Ekuiti Pemilik

Tarikh Akaun Akaun
Bank Kelengkapan Belum Inventori Modal Untung Belum
Bayar
Terima

20X8 RM RM RM RM RM RM RM

Dis. 1 3 560 4 490 3 550 2 680 7 420 3 980 2 880

3 560 560

5 380 (290) 90

8 290 (290)

12 (300) (300)

18 (380) (380)

22 250 (250)

25 1 290 1 290

Baki 3 800 5 490 3 680 2 570 8 410 4 070 3 060

Jumlah 15 540 15 540

3. Akaun Sewa: 6 000 / 020
Akaun Perabot: 1 000 / 002

302

MODUL 3 Dokumen Perniagaan sebagai
Sumber Maklumat

Soalan Objektif

1. C 2. D 3. C 4. A 5. A
6. D 7. C 8. B 9. B

Soalan Subjektif

1.

(a) Pesanan belian

(b) Nota serahan P
E
P (c) Invois N
E J
M (d) Nota debit U
B (e) Nota kredit A
E L
L (f) Cek / Tunai
I

(g) Resit
Penerbitan Pelangi Sdn
2. (a) RM
600.00
Amaun dalam invois (90.00)
Tolak: Diskaun niaga 15% 510.00
Jumlah hutang bersih (25.50)
Tolak: Diskaun tunai 5%
484.50
Jumlah perlu dibayar

(b) Diskaun niaga menggalakkan pembelian secara pukal atau
banyak.

Diskaun tunai menggalakkan pembayaran dengan cepat.

(c) Invois, cek, dan resit

Bhd. All Rights Reserved.MODUL 4 Buku Catatan Pertama  Prinsip Perakaunan  SPM  Jawapan

Soalan Objektif

1. D 2. A 3. D 4. B 5. D
6. B

Soalan Subjektif

1. Jurnal Belian
Tarikh
Butir F. No. Jumlah
Dokumen
RM
 20X8 1143 315
Jan. 2 Pengedar Aman 315

31 Akaun Belian (Dt.)

Jurnal Jualan

Tarikh Butir F. No. Jumlah
Dokumen
RM
 20X8 1145 356.40
Jan. 4 Kedai Buku Aminah 356.40

31 Akaun Jualan (Kt.)

2. Jurnal Am F. Debit Kredit
Tarikh Butir

 20X8 Tunai RM RM
Jan. 1  Modal 50 000
(Aset dan modal pada tarikh ini)
50 000

5 Mesin Fotostat 3 200
  Syarikat Kerjasama 3 200
(Belian mesin fotostat secara
kredit)

8 Kenderaan 15 000
  Auto Servis 15 000
(Membeli kenderaan terpakai
secara kredit) 350
350
15 Promosi
 Belian 3 400
(Mengambil barang niaga untuk 3 400
promosi)

18 Alatan Pejabat
 Modal
(Membawa masuk komputer
sebagai modal tambahan)

3. Jurnal Penerimaan Tunai

Tarikh Butir No. F. Tunai Bank Diskaun Akaun Jualan Lain-
Resit (Dt) (Dt) Diberi Belum (Kt) lain
(Kt) Terima (Kt)
(Kt)

 20X8 RM RM  RM
Feb. 5 Jualan 7 200

15 Perniagaan Cheng

18 Jualan
Penerbitan Pelangi Sdn550027 200

55003 850 250 1 100

55004 700 700
7 900
700 8 050 250 1 100

Jurnal Pembayaran Tunai

Tarikh Butir No. F. Tunai Bank Diskaun Akaun Belian Lain-
Cek (Kt) (Kt) Diterima Belum (Dt) lain
Bayar (Dt)
(Dt) (Dt)
 RM
20X8 44001  RM RM   RM
Feb. 2 Belian 1 500 1 100 1 500
44002
7 Sewa 44003 650 1 100 650
12 Perniagaan Suria 44004 950 150
25 Gaji 600 600
1 500 1 250
3 700 150

303

Bhd. All Rights Reserved.MODUL 5 Lejar

Soalan Objektif

1. C 2. B 3. D 4. D 5. B
6. D 7. A 8. C

Soalan Subjektif Akaun Tunai Baki h/b RM
RM 20X8 1 000
1. 300 Apr. 30
20X8 400 1 000
Apr. 1 Baki b/b 300
12 Asmah
22 Jualan 1 000

Mei 1 Baki b/b 1 000

20X8 Baki b/b Akaun Bank Belian RM Prinsip Perakaunan  SPM  Jawapan 
Apr. 1 Jualan RM 20X8 Perniagaan 350
3 4 600 Apr. 5 Rahman
2 500 8 Alatan Pejabat 700
Kadar Bayaran 800
Mei 1 Baki b/b 15 Gaji 75
19 Baki h/b 600
25 4 575
30
7 100
7 100
4 575

SPMRevisi Cepat Tingkatan KC118822 Ranger SPM Revisi Cepat Prinsip Perakaunan
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.
Nota Padat BHearlwamaranna! 4 . 5 KSSM
Latihan
• Bahasa Melayu
Tip SPM • English
• Matematik
Jawapan • Mathematics
• Sains
KOD QR Info & Video • Science
• Sejarah
Dapatkan • Pendidikan Islam
versi • Biologi
eBook! • Biology
• Fizik
• Physics
• Kimia
• Chemistry
• Matematik Tambahan
• Additional Mathematics
• Ekonomi
• Perniagaan
✔ Prinsip Perakaunan

www.PelangiBooks.com W.M: RM19.95 / E.M: RM19.95
PelangiBookswww. .com• Kedai Buku Online • Perpustakaan Online •
KC118822
• Kedai Buku Online • Perpustakaan Online • ISBN: 978-967-2779-69-8

PELANGI Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. (89120-H)
PELANGI Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. (89120-H)