Praktis Hebat PT3 2022 - Tg 3 Sejarah

Format: 190mm X 260mm Status: CRC



Praktis Asas Kecemerlangan!
Praktis Asas Kecemerlangan!
PRAKTIS
PRAKTIS
PRAKTIS
FC063062
PRAKTIS
PRAKTIS
HEBA T! Sejarah PRAKTIS
HEBA T!
3
3



PT3 KSSM 3 Praktis Hebat! PT3 KSSM HEBA T!
PT3
TINGKATAN





JUDUL-JUDUL DALAM SIRI INI HEBA T!
Siri Praktis Hebat! PT3 KSSM merupakan
TINGKATAN 1 2 3
3
3
siri latihan intensif mengikut topik. Siri ini direka KSSM
3
Bahasa Melayu demi memahirkan murid untuk menaakul
PT3
English soalan berdasarkan format pentaksiran pusat TINGKATAN
Matematik/Mathematics PT3. Instrumen tambahan seperti soalan KBAT PT3
Sains/Science dapat menjanakan prestasi murid ke arah
Geografi kecemerlangan.
Sejarah Sejarah Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.
Pendidikan Islam
Reka Bentuk dan Teknologi
Sejarah


© Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. 2022
Hak cipta terpelihara. Tiada bahagian daripada terbitan ini boleh diterbitkan semula, disimpan untuk pengeluaran,
atau ditukarkan dalam apa-apa bentuk atau dengan alat apa jua pun, sama ada dengan cara elektronik, sawat,
gambar, rakaman, atau sebagainya, tanpa kebenaran daripada Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. terlebih dahulu.
Nor Fazliana Farhah
Cetakan Pertama 2022






Tingkatan 3
Praktis Intensif Mengikut Topik
Soalan Berorientasikan PT3

Praktis KBAT

Jawapan Lengkap
Berdasarkan Format
Berdasarkan Format
W.M: RM7.35 / E.M: RM7.65
FC063062
Pentaksiran Tingkatan 3 (PT3)
Pentaksiran Tingkatan 3 (PT3)
PELANGI ISBN: 978-967-0007-05-2 Berdasarkan Format
Dicetak di Malaysia oleh Percetakan Jiwabaru Sdn. Bhd.
No. 2, Jalan P/8, Kawasan Miel Fasa 2, Bandar Baru Bangi, 43650 Bangi, Selangor Darul Ehsan. Pentaksiran Tingkatan 3 (PT3)
Sila layari https://plus.pelangibooks.com/errata/ untuk mendapatkan pengemaskinian bagi buku ini (sekiranya ada).

KANDUNGAN







PRAKTIS PT3 Kedatangan Kuasa Barat 1
1
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.


PRAKTIS PT3 Pentadbiran Negeri-negeri Selat 9
2



PRAKTIS PT3 Pentadbiran Negeri-negeri Melayu Bersekutu 17
3



PRAKTIS PT3 Pentadbiran Negeri-negeri Melayu Tidak Bersekutu 24
4




PRAKTIS PT3 Pentadbiran Barat di Sarawak dan Sabah 32
5



PRAKTIS PT3 Kesan Pentadbiran Barat Terhadap Ekonomi dan Sosial 40
6




PRAKTIS PT3 Penentangan Masyarakat Tempatan 47
7




PRAKTIS PT3 Kebijaksanaan Raja dan Pembesar Melayu Menangani 55
8
Cabaran Barat





Panduan Tugasan 63



Kertas Model PT3 64


Jawapan J1 – J24














00 IFC Hebat! SEJ TG3.indd 1 14/02/2022 8:45 AM

PRAKTIS PT3 Kedatangan Kuasa Barat
1







Bahagian A
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.

Pilih jawapan yang paling tepat. 5. Mengapakah pedagang Eropah berusaha
BUKU mendapatkan hasil bumi seperti emas, bijih
TEKS
1. Siapakah yang mengetuai pentadbiran pada m.s. 11 timah dan rempah ratus di Alam Melayu? TP1
BUKU peringkat negeri?
TEKS A Berdagang dengan China
m.s. 4
A Sultan C Penghulu B Membantu pembesar tempatan
B Pembesar D Kerabat diraja C Mengumpul barangan berharga
2. Senarai berikut merupakan perundangan. D Permintaan yang tinggi di Eropah
BUKU
TEKS 6. Maklumat berikut berkaitan dengan kedatangan
m.s. 5 • Hukum Kanun Melaka
• Undang-Undang 99 Perak BUKU kuasa Barat.
TEKS
m.s. 12
Apakah persamaan undang-undang tersebut? Kuasa Barat berlumba-lumba untuk
A Undang-undang adat meluaskan tanah jajahan di Alam Melayu
B Undang-undang bertulis selepas Revolusi Perindustrian.
C Digunakan hingga hari ini Antara berikut, yang manakah faktor peluasan
D Berteraskan undang-undang British
tanah jajahan di Alam Melayu? TP1
3. Mengapakah masyarakat tempatan dikatakan I Mencari pasaran baharu
BUKU mempunyai sifat kreatif dan berkemahiran II Mengembangkan agama
TEKS
m.s. 6 tinggi? III Menyebarkan idea revolusi
A Pandai berdagang IV Mendapatkan bahan mentah
B Mengamalkan ekonomi komersial A I dan II
C Dapat menyara hidup dalam hutan B I dan IV
D Menghasilkan kraf tangan daripada sumber C II dan III
alam D III dan IV
4. Gambar berikut merupakan pelbagai jenis 7. Apakah kesan perkembangan perusahaan kereta
BUKU rempah-ratus yang didagangkan di pelabuhan. BUKU terhadap negara kita? TP1
TEKS TEKS
m.s. 7 m.s. 12 A Pembinaan jalan raya
B Pelaburan Eropah meningkat
C Memperkenalkan kenderaan bermotor
D Permintaan terhadap getah asli meningkat
8. Mengapakah penciptaan kapal wap dapat
BUKU menggalakkan kedatangan kuasa Barat ke Alam
TEKS
m.s. 14
Melayu? TP1
I Meluaskan tamadun
II Memperkasa jalan laut
Mengapakah negeri-negeri Melayu menjalankan III Mempercepatkan perjalanan
perdagangan dengan pesat? IV Membawa muatan yang banyak
A Menjalinkan hubungan luar A I dan II
B Terdapat kepelbagaian hasil B I dan IV
C Penduduk mempunyai kemahiran C II dan III
D Mempunyai pelabuhan yang strategik D III dan IV


1 © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.






01 Hebat! SEJ TG3.indd 1 14/02/2022 8:45 AM

Sejarah Ting. 3 Praktis 1 Kedatangan Kuasa Barat

9. Pilih pasangan yang betul. TP1 15. Apakah strategi yang digunakan oleh British
BUKU BUKU untuk menguasai Pulau Pinang? TP2
TEKS
TEKS
m.s. 16 Kuasa Barat Tanah jajahan m.s. 21 A Ugutan
A Perancis Indochina B Perjanjian
C Tipu helah
B Portugis Indonesia D Manipulasi
C Belanda Thailand 16. Apakah kejadian yang berlaku menyebabkan
TEKSPenerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.
D Amerika Syarikat Filipina m.s. 21 British campur tangan di Selangor? TP2
BUKU
TEKS
A Perebutan takhta
10. Apakah kesan terhadap negeri Melayu apabila B Perebutan kawasan bijih timah
BUKU Parti Konservatif mengambil alih pimpinan C Perselisihan faham antara pembesar
TEKS
m.s. 18 D Lanun merompak kapal dagang British
daripada Parti Liberal? TP2
A Perang Saudara 17. Bagaimanakah British menggunakan strategi
B Eksploitasi hasil bumi BUKU manipulasi untuk meluaskan kuasanya di negeri
TEKS
C Campur tangan British m.s. 21 Perak? TP2
D Pembentukan kerajaan baharu A Menghapuskan institusi sultan
B Campur tangan dalam pentadbiran
11. Senarai berikut merupakan strategi Belanda. C Memperkenalkan undang-undang British
BUKU
TEKS D Menandatangani perjanjian dengan
m.s. 19
• X pembesar
• Perjanjian
• Serangan fizikal 18. Antara berikut, yang manakah cara British
BUKU menggunakan strategi serangan fizikal? TP2
TEKS
m.s. 21 I Menyerang Naning
Apakah X? TP2
A Pakatan II Mendesak Sultan Brunei
B Pajakan III Konflik antara dua pembesar
C Tipu helah IV Membedil Kuala Terengganu
D Manipulasi A I dan II
B I dan IV
12. Apakah tujuan Belanda mengadakan perjanjian C II dan III
BUKU dengan Selangor pada tahun 1786? TP2 D III dan IV
TEKS
m.s. 20
A Ancaman lanun
B Pengukuhan kuasa 19. Apakah iktibar daripada strategi British untuk
menguasai negara kita?
Menilai
C Perdagangan bijih timah A Kita hendaklah berbaik sangka dengan
D Pengawalan terhadap Selat Melaka
kuasa luar
13. Apakah tujuan Belanda mengadakan pakatan B Kita hendaklah berhati-hati dengan kuasa
BUKU dengan Johor pada tahun 1641? luar
TEKS
m.s. 20 C Kita hendaklah bekerjasama dengan kuasa
A Menghapuskan lanun
B Melicinkan perdagangan luar
C Mengamalkan pentadbiran Barat D Kita hendaklah menerima pandangan kuasa
D Mengalahkan Portugis di Melaka luar
20. Bagaimanakah cara untuk menghargai
14. Di manakah British menggunakan strategi kemakmuran negara?
BUKU pajakan untuk meluaskan kuasanya? TP2 Menganalisis
m.s. 21 A Tidak menyokong pemerintah
A Johor
B Sabah B Tidak menyokong dasar kerajaan
C Sarawak C Bekerjasama memajukan negara
D Negeri Sembilan D Tidak merealisasikan Wawasan 2020






© Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. 2






01 Hebat! SEJ TG3.indd 2 14/02/2022 8:45 AM

Sejarah Ting. 3 Praktis 1 Kedatangan Kuasa Barat


Bahagian b

1. Ilustrasi berikut menunjukkan kegiatan melombong bijih timah secara tradisional. Subtopik 1.1

BUKU
TEKS
m.s. 6
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.












Kaedah mendulang

(a) Bagaimanakah masyarakat memanfaatkan kekayaan hasil bumi dan hasil alam tersebut?










[3 markah]
(b) Bagaimanakah masyarakat menggunakan daya kreativiti untuk memanfaatkan hasil alam?










[3 markah]

(c) Cadangkan langkah-langkah untuk memupuk minat generasi hari ini terhadap kemahiran
menghasilkan kraf tangan. Menganalisis















[4 markah]



3 © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.






01 Hebat! SEJ TG3.indd 3 14/02/2022 8:45 AM

Sejarah Ting. 3 Praktis 1 Kedatangan Kuasa Barat
2. Gambar berikut menunjukkan kilang perusahaan yang wujud setelah berlakunya Revolusi
BUKU
TEKS Perindustrian. Subtopik 1.2
m.s.
12 – 13



Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.
















(a) Nyatakan kesan kemunculan Revolusi Perindustrian. TP2










[3 markah]
(b) Nyatakan bahan mentah dan hasil bumi yang dikehendaki oleh kuasa Barat. TP2










[3 markah]
(c) Bagaimanakah kita dapat mengelakkan khazanah negara daripada dieksploitasi oleh kuasa
luar? Menganalisis















[4 markah]



© Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. 4






01 Hebat! SEJ TG3.indd 4 14/02/2022 8:45 AM

Sejarah Ting. 3 Praktis 1 Kedatangan Kuasa Barat
3. Peta berikut menunjukkan penguasaan kuasa Barat terhadap kawasan Alam Melayu menjelang
BUKU
TEKS akhir abad ke-19 dan awal abad ke-20. Subtopik 1.3
m.s.
16 – 21
Petunjuk
British
Perancis
Belanda
Sepanyol 1521-1899
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.
Amerika 1899-1946
Portugis

Indochina
Segenting
Kra
Ujung Salang
Pulau Langkawi Sabah Sulu
Terengganu Brunei
Sarawak




Hindia Timur

Timor Leste
(a) Namakan tiga kuasa Barat yang berusaha meluaskan kuasa ke negara kita menjelang akhir
abad ke-19 dan awal abad ke-20. TP2
(i)

(ii)

(iii)
[3 markah]

(b) Jelaskan cara British menggunakan strategi manipulasi untuk meluaskan kuasa dan pengaruhnya
di negeri Melayu. TP4










[3 markah]
(c) Sebagai pemimpin, bagaimanakah peranan anda untuk mempertahankan kedaulatan negara?
Menganalisis








[4 markah]


5 © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.






01 Hebat! SEJ TG3.indd 5 14/02/2022 8:45 AM

Sejarah Ting. 3 Praktis 1 Kedatangan Kuasa Barat


Bahagian C

1. Kebijaksanaan pemerintah telah membawa kemakmuran dan kestabilan kepada negara. Subtopik 1.1
BUKU
TEKS
m.s.
4 – 7
Sistem Pemerintahan di Sarawak
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.
Sultan Sistem Kesukuan Sistem Kesultanan




Pembesar Sistem Pemerintahan di Sabah


Sistem Kesukuan Sistem Ketua Bebas
Penghulu
Sistem Kesultanan



(a) Jelaskan faktor-faktor yang membawa kepada kestabilan dalam sistem pemerintahan.
[6 markah]
(b) Gambar berikut merupakan mata wang logam timah dan emas yang digunakan dalam urus
niaga di negeri Melayu.























Mata wang

Sebelum kedatangan kuasa Barat, masyarakat di negara kita telah mempunyai sistem ekonomi
yang teratur.
Buktikan. [6 markah]


(c) Cadangkan langkah-langkah untuk mengukuhkan ekonomi negara kita. Menganalisis
[8 markah]





© Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. 6






01 Hebat! SEJ TG3.indd 6 14/02/2022 8:45 AM

Sejarah Ting. 3 Praktis 1 Kedatangan Kuasa Barat
2. Sejak abad ke-16, kuasa Barat telah berlumba-lumba untuk menguasai Alam Melayu. Subtopik 1.2
BUKU
TEKS
m.s.
11 – 13 (a) Jelaskan faktor kedatangan kuasa Barat pada abad ke-16. TP2 [6 markah]
(b) Bijih timah dan getah merupakan hasil bumi dan bahan mentah yang ingin dikuasai oleh
negara Barat.
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.













Bijih timah Getah asli
Mengapakah kedua-dua hasil tersebut menjadi rebutan negara Barat? TP4 [6 markah]

(c) Sebagai pemimpin negara, apakah langkah-langkah yang dapat anda lakukan bagi menghadapi
kemaraan kuasa Barat? Menganalisis [8 markah]


3. Kuasa Barat telah menggunakan pelbagai strategi untuk menguasai negara kita. Subtopik 1.4
BUKU
TEKS
m.s.
20 – 21 (a) Terangkan strategi yang digunakan oleh kuasa Belanda. TP2 [6 markah]
(b) Huraikan strategi yang digunakan oleh British untuk menguasai negara kita. TP4
[6 markah]

(c) Bagaimanakah kita dapat mengelakkan negara daripada dijajah semula? TP6 Menilai
[8 markah]






























7 © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.






01 Hebat! SEJ TG3.indd 7 14/02/2022 8:45 AM

Sejarah Ting. 3 Praktis 1 Kedatangan Kuasa Barat

KBAT





Gambar berikut menunjukkan Revolusi Perindustrian berlaku di Eropah pada abad ke-17 dan ke-18.
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.






















(a) Apakah kesan Revolusi Perindustrian terhadap kuasa-kuasa Barat? Menganalisis











(b) Apakah kesan perkembangan Revolusi Perindustrian kepada negara kita? Menganalisis











(c) Kepesatan perindustrian di negara kita ibarat cendawan tumbuh selepas hujan. Ini menyebabkan
pembangunan ekosistem negara kita terjejas. Mengapakah perkara tersebut berlaku? Menilai













© Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. 8






01 Hebat! SEJ TG3.indd 8 14/02/2022 8:45 AM

PRAKTIS PT3 Pentadbiran Negeri-negeri Selat
2







Bahagian A
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.

1. Maklumat berikut berkaitan dengan faktor Pulau 6. Apakah tujuan Stamford Raffles mengiktiraf
BUKU Pinang memenuhi keperluan British. BUKU Tengku Hussein sebagai Sultan Johor?
TEKS TEKS
m.s. 32 m.s. 38
A Menegakkan keadilan
• Pangkalan tentera B Menduduki Singapura
• Pelabuhan persinggahan C Menghormati Tengku Hussein
• X D Memelihara kedaulatan Singapura
7. Maklumat berikut berkaitan dengan Perjanjian
Apakah X? BUKU 2 Ogos 1824.
TEKS
A Pusat pendidikan m.s. 39
B Pusat pentadbiran John Crawfurd yang merupakan Residen
C Pusat kebudayaan Singapura telah menandatangani perjanjian
D Pusat pengumpulan barang dengan Sultan Hussein dan Temenggung
Abdul Rahman.
2. Apakah faktor yang mencetuskan perebutan
BUKU takhta Kesultanan Kedah? Apakah tujuan perjanjian tersebut diadakan?
TEKS
m.s. 34
A Kehadiran British A Memajukan Singapura
B Berlaku rampasan kuasa B Melindungi Sultan Hussein
C Kebangkitan pengaruh Bugis C Memelihara kedaulatan Singapura
D Tunku Abdullah dilantik sebagai Raja D Mengukuhkan kuasa British di Singapura
Muda Kedah
8. Maklumat berikut berkaitan dengan pakatan
3. Apakah syarat yang ditetapkan oleh Sultan BUKU British dan Belanda.
TEKS
BUKU Abdullah bagi membolehkan Francis Light m.s. 41
TEKS
m.s. 34 menduduki Pulau Pinang? Belanda mendakwa Singapura berada
A Bantuan ketenteraan di bawah lingkungan pengaruhnya.
B SHTI menyerang Siam Bagaimanakah penyelesaian tersebut dicapai?
C Pulau Pinang dimajukan A Pertabalan Tengku Hussein
D Kedaulatan Kedah terpelihara B Memeterai Perang Napoleon
4. Antara berikut, yang manakah faktor British C Memeterai Perjanjian London 1824
BUKU berminat untuk menduduki Seberang Perai? D Memeterai Perjanjian 6 Februari 1819
TEKS
m.s. 35
I Benteng pertahanan
II Pelabuhan perdagangan 9. Apakah kesan Perjanjian London 1824 terhadap
empayar Kesultanan Johor Riau?
III Pusat pengumpulan barangan BUKU A Berlaku perpecahan
TEKS
m.s. 44
IV Membekalkan sumber makanan B Institusi kesultanan terhapus
A I dan II C II dan III C Undang-undang Barat menjadi rujukan
B I dan IV D III dan IV
D Pemerintahan tradisional semakin kukuh
5. Apakah kepentingan Singapura kepada British? 10. Bagaimanakah Perjanjian London 1824
BUKU A Pelabuhan entrepot
TEKS menguntungkan British?
m.s. 37 BUKU
TEKS
B Pusat persinggahan m.s. 45 A Mengambil Singapura
C Kekayaan hasil ekonomi B Mengalahkan Belanda
D Mengawal kegiatan perdagangan Selat C Menguasai Selat Melaka
Melaka dan Selat Sunda D Menghapuskan kuasa sultan
9 © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.






02 Hebat! SEJ TG3.indd 9 14/02/2022 1:27 PM

Sejarah Ting. 3 Praktis 2 Pentadbiran Negeri-negeri Selat
11. Maklumat berikut berkaitan dengan Singapura 15. Apakah faktor pemindahan pentadbiran
BUKU sebelum pembentukan Negeri-negeri Selat. BUKU Negeri-negeri Selat ke Pejabat Tanah Jajahan
TEKS TEKS
m.s. 46 m.s. 49
London? TP2
A Hasil cadangan Pejabat India
• Menjadi pusat pertemuan pedagang B Berlaku huru-hara di Negeri-negeri Selat
persendirian. C Negeri-negeri Selat dijadikan tempat
• Mengumpulkan hasil Alam Melayu. peperangan
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.
• Menjalankan aktiviti perdagangan D Tiada perwakilan Negeri-negeri Selat dalam
dengan China. Majlis Perundangan di India

16. Apakah peranan Majlis Perundangan? TP2
Apakah status Singapura sebelum pembentukan BUKU A Mengurus hal pentadbiran
TEKS
Negeri-negeri Selat? TP1 m.s. 49 B Mengubal undang-undang
A Pelabuhan bebas C Meluluskan undang-undang sendiri
B Pangkalan tentera D Mengurus hal ehwal tanah jajahan British
C Wilayah kesultanan
D Pusat pengumpulan bahan mentah 17. Siapakah yang mengetuai pejabat Tanah Jajahan?
BUKU A Gabenor TP2
TEKS
12. Antara berikut, yang manakah tujuan British m.s. 49 B Residen
BUKU membentuk Negeri-negeri Selat? TP1
TEKS C Konsular
m.s. 47
I Menjimatkan perbelanjaan D Setiausaha Negara
II Menyeragamkan pentadbiran
III Menyaingi perdagangan Belanda 18. Apakah peranan Pejabat Tanah Jajahan? TP2
IV Memperkenalkan perdagangan m.s. 49 A Mengubal undang-undang
BUKU
TEKS
antarabangsa B Mengawasi pentadbiran British
A I dan II C Mengawasi kegiatan perdagangan
B I dan IV D Mengurus hal ehwal tanah jajahan British
C II dan III
D III dan IV 19. Apakah iktibar daripada dasar British untuk
mengeksploitasi ekonomi negara kita? Menilai
13. Siapakah ketua pentadbiran Negeri-negeri Selat? A Kita hendaklah bekerjasama dengan pihak
BUKU A Residen TP1 luar
TEKS
m.s. 48
B Gabenor B Kita hendaklah melanggar undang-undang
C Konsular negara
D Pesuruhjaya Tinggi C Kita hendaklah melibatkan diri dalam
masalah sosial
14. Mengapakah pentadbiran oleh Pejabat India D Kita hendaklah menjadi rakyat yang
BUKU menimbulkan rasa tidak puas hati dalam kalangan
TEKS berilmu pengetahuan
m.s. 48
pedagang Negeri-negeri Selat? TP1
A Amalan rasuah berleluasa 20. Apakah cabaran yang dihadapi oleh pemimpin
B Undang-undang India dikuatkuasakan dalam usaha memperkukuhkan kedaulatan
C Pedagang dikenakan kadar cukai yang negara? Menganalisis
tinggi A Kegiatan ekonomi mengikut kaum
D Pedagang Negeri-negeri Selat tidak diberi B Pertambahan institusi pendidikan
perlindungan C Peningkatan sistem pengangkutan
D Menaik taraf kemudahan infrastruktur














© Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. 10






02 Hebat! SEJ TG3.indd 10 14/02/2022 1:27 PM

Sejarah Ting. 3 Praktis 2 Pentadbiran Negeri-negeri Selat


Bahagian b

1. Peta berikut menunjukkan kedudukan Singapura dan pelabuhan lain di Alam Melayu. Subtopik 2.1
BUKU
TEKS
m.s.
30 – 37
Pulau U
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.
Pinang
LAUT CHINA
SELATAN
Selat Melaka
Melaka

Singapura
Kepulauan
Sumatera
Riau Lingga
Bangkahulu
LAUT HINDI
Selat Sunda LAUTAN
JAWA
Betawi
Jawa




(a) Nyatakan pemerintah yang mentadbir Pulau Pinang, Singapura dan Melaka sebelum peluasan
kuasa British. TP1
(i) Pulau Pinang



(ii) Singapura



(iii) Melaka



[3 markah]

(b) Mengapakah British berminat menguasai Singapura menjelang abad ke-19? TP2










[3 markah]



11 © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.






02 Hebat! SEJ TG3.indd 11 14/02/2022 1:27 PM

Sejarah Ting. 3 Praktis 2 Pentadbiran Negeri-negeri Selat
(c) British telah berjaya menguasai Pulau Pinang dan Singapura dengan menggunakan pelbagai
muslihat.
Bagaimanakah kita dapat mengelakkan kejadian sebegini daripada berulang lagi? Menganalisis




Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.









[4 markah]

2. Ilustrasi berikut menunjukkan pertikaian antara British dengan Belanda. Subtopik 2.2
BUKU
TEKS
m.s.
40 – 41















(a) Nyatakan tiga faktor pakatan British-Belanda di Alam Melayu. TP2
(i)

(ii)

(iii)
[3 markah]
(b) Nyatakan kesan pakatan British dan Belanda. TP2










[3 markah]








© Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. 12






02 Hebat! SEJ TG3.indd 12 14/02/2022 1:27 PM

Sejarah Ting. 3 Praktis 2 Pentadbiran Negeri-negeri Selat
(c) Jelaskan iktibar yang diperoleh daripada pakatan British dan Belanda. Menilai








Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.






[4 markah]

3. Rajah berikut merupakan struktur pentadbiran Negeri-negeri Selat. Subtopik 2.4
BUKU
TEKS
m.s.
48 – 49
Gabenor Jeneral British SHTI di India
Gabenor Negeri-negeri Selat




Residen Konsular Residen Konsular Residen Konsular
Pulau Pinang Singapura Melaka



(a) Terangkan ciri-ciri pentadbiran Negeri-negeri Selat di bawah Syarikat Hindia Timur Inggeris
(SHTI). TP2









[3 markah]

(b) Mengapakah pentadbiran Negeri-negeri Selat di bawah Pejabat India menimbulkan rasa tidak
puas hati dalam kalangan pedagang dan penduduk Negeri-negeri Selat? TP2










[3 markah]







13 © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.






02 Hebat! SEJ TG3.indd 13 14/02/2022 1:27 PM

Sejarah Ting. 3 Praktis 2 Pentadbiran Negeri-negeri Selat
(c) Sekiranya anda pemimpin pada abad ke-18, apakah langkah yang perlu anda lakukan bagi
menghadapi perkara tersebut? Menganalisis






Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.







[4 markah]


Bahagian C


1. Peta menunjukkan lokasi Batu Uban, iaitu pelabuhan paling awal di Pulau Pinang. Subtopik 2.1
BUKU
TEKS
m.s.
30 – 34
U
Muka Head






Pantai
Acheh
Pulau Pinang




Batu Uban






Pulau
Jerejak






(a) Jelaskan latar belakang Pulau Pinang sebelum peluasan kuasa British. [6 markah]
(b) Terangkan peristiwa yang membawa kepada pendudukan British di Pulau Pinang. [6 markah]
(c) Pendudukan Francis Light di Pulau Pinang menandakan bermulanya kemasukan kuasa British
ke negeri Melayu.
Apakah iktibar yang anda peroleh daripada peristiwa tersebut? Menilai [8 markah]


© Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. 14






02 Hebat! SEJ TG3.indd 14 14/02/2022 1:27 PM

Sejarah Ting. 3 Praktis 2 Pentadbiran Negeri-negeri Selat
2. Rajah berikut berkaitan dengan Perjanjian London 1824. Subtopik 2.2
BUKU
TEKS
m.s.
42 – 43
Perjanjian London 1824


Tempat Pihak terlibat Kandungan Perjanjian
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.
London, England • British • Wilayah pengaruh
• Belanda • Kewangan
• Perdagangan


(a) Jelaskan syarat Perjanjian London 1824. [6 markah]
(b) Terangkan kesan perjanjian tersebut terhadap Alam Melayu. [6 markah]
(c) Perjanjian London 1824 menunjukkan bahawa kuasa Barat membahagi-bahagikan wilayah
Kesultanan Melayu dengan sewenang-wenangnya tanpa melibatkan Raja-raja Melayu.
Apakah pengajaran yang anda peroleh daripada peristiwa tersebut? Menganalisis [8 markah]


3. Pada tahun 1826, British menggabungkan Pulau Pinang, Melaka dan Singapura dalam satu unit
BUKU
TEKS pentadbiran yang dikenali sebagai Negeri-negeri Selat. Subtopik 2.3 & 2.4
m.s.
47 – 49





Negeri-negeri Selat
Perlis
Kedah
Pulau Terengganu
Pinang Kelantan
Perak
Pahang
Selangor
Negeri Sembilan
Melaka
Johor
Singapura

(a) Mengapakah Negeri-negeri Selat dibentuk? [6 markah]
(b) Jelaskan faktor pemindahan pentadbiran Negeri-negeri Selat ke Pejabat Tanah Jajahan London.
[6 markah]

(c) Kegagalan Pejabat India mentadbir Negeri-negeri Selat dengan sempurna menyaksikan
timbulnya rasa tidak puas hati dalam kalangan saudagar-saudagar Negeri-negeri Selat.
Apakah iktibar yang anda peroleh daripada perkembangan tersebut? Menilai [8 markah]






15 © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.






02 Hebat! SEJ TG3.indd 15 14/02/2022 1:27 PM

Sejarah Ting. 3 Praktis 2 Pentadbiran Negeri-negeri Selat

KBAT




Ilustrasi berikut menunjukkan Perjanjian Persahabatan dan Keamanan British-Kedah pada 1 Mei 1791
di Alor Setar, Kedah.























(a) British mengukuhkan kuasa di Pulau Pinang melalui perjanjian.
Bagaimanakah Sultan Abdullah menandatangani perjanjian tersebut?
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.
Menganalisis









(b) Apakah iktibar yang anda peroleh daripada peristiwa tersebut? Menilai











(c) Apakah ciri kepimpinan yang dapat menyumbang kecemerlangan kepada sesebuah negara?
Menganalisis











© Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. 16






02 Hebat! SEJ TG3.indd 16 14/02/2022 1:27 PM

JAWAPAN








PRAKTIS PT3 Kedatangan Kuasa Barat (iv) Mengambil tindakan terhadap individu yang
1
cuba membelot negara.
(Mana-mana jawapan yang munasabah)
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.
3. (a) (i) British (v) Portugis
Bahagian A (ii) Jerman (vi) Belanda
(iii) Amerika Syarikat (vii) Sepanyol
1. A 2. B 3. D 4. D 5. A (iv) Perancis
6. B 7. C 8. D 9. A 10. C [Mak.3m]
11. A 12. C 13. D 14. B 15. C (b) (i) British mendapatkan Singapura.
16. D 17. B 18. B 19. B 20. C (ii) British campur tangan apabila berlaku
perebutan takhta di Perak pada tahun 1871.
Bahagian B (iii) Menggunakan peristiwa rompakan kapal
dagang British di Selangor.
1. (a) (i) Mendapatkan bijih timah, emas dan perak (iv) Menggunakan peristiwa serangan ke atas
melalui kaedah mendulang atau melampan. rumah api di Tanjung Rachado.
(ii) Mengumpul hasil hutan seperti kapur barus, (v) Menyelesaikan konflik antara dua pembesar
rotan, damar, getah jelutung, kayu gaharu tempatan di Sungai Ujong, Negeri Sembilan.
dan kayu cendana untuk dijual. [Mak.3m]
(iii) Mengumpul hasil laut seperti sirip ikan yu, (c) (i) Memperkukuhukan sistem pertahanan dan
timun laut, rumpai laut dan mutiara. keselamatan negara.
(b) (i) Menghasilkan kraf tangan yang indah dan (ii) Memperkukuh ekonomi negara.
menarik daripada sumber alam. (iii) Mewujudkan sistem sosial dan pendidikan
(ii) Daun mengkuang, daun pandan, daun nipah yang boleh melahirkan modal insan bertarat
dan buluh dianyam menjadi tikar atau bakul. dunia.
(iii) Membuat perahu daripada kayu. (iv) Menanam semangat pertriotik dalam
(iv) Membuat perabot daripada rotan. kalangan rakyat.
(v) Menempa alat senjata tradisional daripada (Mana-mana jawapan yang munasabah)
logam.
(vi) Menenun kain pua dan menyulam selendang. Bahagian C
[Mak. 3m]
(c) (i) Mengadakan pameran hasil kraf tangan 1. (a) • Pembentukan susun lapis masyarakat
tradisional. dipengaruhi oleh corak sistem pemerintahan
(ii) Mengadakan kelas kraf tangan di institusi negara.
pendidikan. • Hierarki dan struktur sosial dipatuhi oleh
(iii) Menganjurkan pertandingan hasil kraf masyarakat.
tangan tradisional. • Mengamalkan sistem pemerintahan beraja yang
(iv) Pihak Kementerian Pelajaran Malaysia diwarisi daripada Kesultanan Melayu Melaka.
hendaklah menjadikan kraf tangan sebagai • Mempunyai sistem perundangan berkesan
salah satu kegiatan konkurikulum di sekolah. • Undang-undang bertulis seperti Hukum Kanun
(Mana-mana jawapan yang munasabah) Melaka / Undang-Undang 99 Perak / Hukum
Kanun Pahang.
2. (a) (i) Kuasa Barat berusaha menjajah wilayah • Di Sarawak dan Sabah, peraturan hidup dan
lain.
undang-undang berdasarkan hukum adat.
(ii) Kuasa Barat memerlukan pasaran baharu • Diamalkan secara tradisi melalui kepercayaan
untuk pengeluaran hasil perkilangan. suku masing-masing.
(iii) Kuasa Barat ingin mendapatkan bahan • Hubungan luar terjalin dengan negara luar
mentah bagi menjamin hasil pengeluaran dalam bentuk ekonomi, politik dan sosial.
mereka.
(b) (i) Bijih timah • Pemerintah di negara kita berjaya
memanfaatkan hubungan dengan pedagang
(ii) Getah British dan Belanda untuk kepentingan negeri
(iii) Petroleum masing-masing.
(iv) Arang batu • Kebijaksanaan pemerintah tempatan
(v) Bijih besi menjalinkan hubungan diplomatik dan
(c) (i) Menguruskan kekayaan negara dengan perdagangan menyebabkan mereka dapat
sistematik. meluaskan pengaruh, melindungi daripada
(ii) Menghapuskan amalan rasuah. ancaman musuh, memajukan ekonomi negeri
(iii) Memilih pemimpin yang berwibawa dan dan menstabilkan sistem pemerintahan.
berkaliber.
[Mak.6m]

J1 © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.






10 JAW HEBAT! SEJ TG3.indd 1 14/02/2022 1:34 PM

Sejarah Ting. 3 Jawapan
(b) • Kegiatan perdagangan dijalankan di pelabuhan. • Pada abad ke-19, terdapat beberapa ciptaan
• Pelabuhan terletak di muara sungai yang baharu di Amerika Syarikat.
strategik. • Seperti industri mengetin makanan / mengetin
• Pelabuhan Johor, Kedah, Klang dan Melaka minuman / membuat bumbung rumah / tong
menjadi pusat mengumpul barangan dari timur minyak.
dan barat. (c) • Menyatupadukan rakyat.
• Syahbandar dilantik bagi menguruskan • Memajukan sosioekonomi rakyat.
pelabuhan. • Memodenkan negara.
• Sistem timbang / sukat / ukur digunakan dalam • Mengukuhkan ekonomi negara.
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.
urus niaga. • Melaksanakan pentadbiran dengan cekap.
• Mata wang digunakan dalam urus niaga. • Memupuk kekuatan jati diri dalam kalangan
• Sistem percukaian yang berkesan diamalkan. rakyat.
• Cukai dikenakan ke atas hasil perlombongan / • Memelihara kestabilan negara.
pertanian / hasil hutan / perdagangan. • Memberi kesedaran kepada rakyat tentang
• Cukai disalurkan untuk memakmurkan negeri. kesan kedatangan kuasa Barat.
[Mak.6m] (Mana-mana jawapan yang munasabah)
(c) • Menggalakkan pelaburan asing. 3. (a) Strategi serangan fizikal
• Memanfaatkan kekayaan hasil bumi dan • Belanda berperang dengan penduduk
sumber alam. tempatan di Pulau Pangkor (1650) / di Kuala
• Menggalakkan industri berasaskan tani. Perak (1651) disebabkan oleh dasar monopoli
• Mempromosikan hasil produk tempatan di bijih timah oleh Belanda.
persada dunia. • Belanda berperang dengan angkatan Selangor
• Menggalakkan penggunaan teknologi moden dan Rembau pada tahun 1763 kerana
dalam bidang ekonomi. bimbang penguasaan Selangor ke atas Selat
• Mewujudkan kestabilan politik dan ekonomi. Melaka.
• Menggalakkan rakyat untuk berkecimpung • Belanda berperang dengan Johor pada tahun
dalam perdagangan antarabangsa. 1782 kerana berlaku perselisihan faham
• Mengeratkan perpaduan rakyat. tentang perdagangan.
• Mengukuhkan nilai mata wang. • Belanda berperang dengan angkatan Johor
(Mana-mana jawapan yang munasabah) dan Selangor pada tahun 1784 kerana
[Mak.8m] merebut perairan Selat Melaka.
2. (a) • Mendapatkan rempah-ratus / minyak wangi / Strategi perjanjian
emas / perak / batu permata / gading / hasil • Menandatangani perjanjian dengan Perak
hutan. pada tahun 1650 dan Selangor pada tahun
• Orang Eropah perlu mendapatkan teh / sutera 1786 berkaitan penjualan bijih timah.
/ tembikar dari China. • Sultan Ibrahim bersetuju menjual bijih timah
• Sebagai tukaran negara China memerlukan kepada Belanda.
emas / perak / bijih timah / rempah-ratus. Strategi pakatan
• Barang-barang tersebut terdapat di Kepulauan • Belanda mengadakan pakatan dengan Johor
Melayu. pada tahun 1641 untuk mengalahkan Portugis
• Syarikat perdagangan tersebut memerlukan di Melaka.
pusat pengumpulan bahan mentah tempatan. • Belanda mengadakan pakatan dengan British
• Terletak di tengah-tengah laluan perdagangan pada tahun 1824 untuk memeterai Perjanjian
di antara India dan China. Inggeris-Belanda 1824.
• Kuasa Barat memerlukan pelabuhan (b) Strategi manipulasi
persinggahan. • Pada tahun 1871, berlaku campur tangan di
• Tempat perlindungan sementara menunggu Perak.
peralihan angin monsun. • Manipulasi masalah perebutan takhta di Perak.
• Memerlukan pelabuhan singgah di Alam • Menggunakan serangan lanun merompak
Melayu bagi memudahkan kapal berlabuh, kapal dagang British berhampiran Kuala
mengisi bekalan air, makanan dan kemudahan Langat sebagai alasan.
membaiki kapal sebelum belayar ke Canton. • Serangan rumah api Tanjung Rachado.
• Menyebarkan agama Kristian. • Mendakwa sultan gagal memelihara
• Matlamat penjajahan mereka adalah untuk keselamatan di perairan.
mendapatkan kekayaan / keagamaan /
kemasyhuran. • Campur tangan di Negeri Sembilan.
[Mak.6m] • Menggunakan konfilik antara pembesar di
(b) • Permintaan getah asli meningkat akibat Sungai Ujong sebagai alasan.
perusahaan kereta. • Memberi sokongan kepada Dato’ Kelana.
• Diperlukan dalam pembuatan tayar kereta. Strategi serangan fizikal
• Bahan penting dalam perusahaan penebat • Menyerang Naning.
barangan elektrik. • Penghulu Dol Said enggan tunduk kepada
• Bijih timah digunakan dalam perusahaan kekuasaan British.
mengetin. • Membedil Kuala Terengganu.


© Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. J2






10 JAW HEBAT! SEJ TG3.indd 2 14/02/2022 1:34 PM

Sejarah Ting. 3 Jawapan
• Supaya Sultan Omar tidak mencampuri
masalah Perang Saudara di Pahang. PRAKTIS PT3 Pentadbiran Negeri-negeri Selat
• Masalah takhta Sultan Mahmud Lingga. 2
Tipu helah
• Francis Light mendapatkan Pulau Pinang
dengan menipu helah Sultan Kedah. Bahagian A
Pakatan
• British dan Belanda memeterai Perjanjian 1. D 2. D 3. A 4. B 5. D
Inggeris-Belanda 1824. 6. B 7. D 8. C 9. A 10. C
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.
• Melalui perjanjian tersebut, British Berjaya 11. A 12. A 13. B 14. D 15. D
mendapatkan Melaka.
• Belanda memperoleh Bangkahulu. 16. B 17. D 18. D 19. D 20. A
Desakan
• British menggugut sultan menerima Residen Bahagian B
British di Selangor dan Pahang bagi
menasihati pentadbiran negeri masing-masing. 1. (a) (i) Kesultanan Kedah
• James Brooke mendesak Sultan Brunei dan (ii) Kesultanan Johor Riau
menuntut diiktiraf sebagai Raja Sarawak. (iii) Kesultanan Melayu Melaka
Perjanjian (b) (i) British memerlukan pelabuhan yang
• Sultan Perak, Sultan Selangor, Yamtuan Seri strategik untuk bersaing dengan Belanda di
Menanti dan Sultan Pahang menandatangani Alam Melayu.
perjanjian sebagai tanda persetujuan (ii) Kedudukan Singapura di bahagian selatan
menerima naungan British. Semenanjung Tanah Melayu mampu
• James Brooke diiktiraf sebagai Raja Sarawak mengawal kegiatan perdagangan di Selat
oleh Sultan Brunei. Melaka / Selat Sunda.
Pajakan (iii) Singapura dapat dijadikan pusat
• British meluaskan pengaruhnya ke atas Sabah pengumpulan hasil ekonomi Alam Melayu.
melalui pemberian piagam Syarikat British (iv) Kebanyakan kegiatan perdagangan
Utara Borneo. bertumpu di pelabuhan Betawi / Riau /
(c) • Menguatkan jati diri. Lingga yang berada di bawah pengaruh
• Mengeratkan perpaduan kaum. Belanda.
• Mengamalkan prinsip Rukun Negara. [Mak.3m]
• Memelihara kestabilan negara. (c) (i) Menjadi rakyat yang berilmu pengetahuan.
• Sentiasa berwaspada terhadap ancaman (ii) Berusaha memajukan negara.
musuh negara. (iii) Sentiasa berhati-hati dengan kuasa luar.
• Mengambil tahu tentang perkembangan dunia (iv) Bekerjasama dengan pemerintah
semasa. melaksanakan pentadbiran negara.
• Menyokong dasar kerajaan. (Mana-mana jawapan yang munasabah)
• Mempertahankan institusi raja. 2. (a) (i) Menamatkan pertikaian berhubung
• Menghormati Perlembagaan negara. pendudukan British di Singapura.
• Memupuk keharmonian dalam masyarakat. (ii) Memelihara dasar persahabatan British dan
(Mana-mana jawapan yang munasabah) Belanda di Eropah.
[Mak.8m] (iii) Menyelesaikan masalah untuk perdamaian.
(b) (i) Pakatan British dan Belanda menyebabkan
KBAT termeterainya Perjanjian London 1824 atau
Perjanjian Inggeris-Belanda 1824.
(a) (i) Dasar kuasa-kuasa Barat berubah corak. (ii) Perjanjian tersebut bertujuan menamatkan
(ii) Kuasa Barat memerlukan bahan mentah untuk
keperluan perindstrian. pertikaian dan hubungan tegang antara
(iii) Kuasa Barat perlu mencari pasaran baharu di luar dua kuasa Eropah tersebut demi menjaga
Eropah. kepentingan masing-masing di Alam Melayu.
(iv) Kuasa Barat berlumba-lumba untuk mendapatkan (iii) Melalui perjanjian ini juga, British dapat
menguasai Melaka apabila berlaku
tanah jajahan di luar Eropah.
(b) (i) Negara kita kaya dengan hasil alam dan hasil pertukaran wilayah antara British dengan
bumi yang diperlukan oleh kuasa Barat. Belanda.
(ii) Lokasi negara kita strategik untuk tujuan (c) (i) Sentiasa berwaspada terhadap tindakan
perdagangan antarabangsa. kuasa luar.
(iii) Kuasa Barat ingin memasarkan hasil kilang (ii) Mengambil tahu tentang perkembangan
mereka di negara kita. semasa.
(c) (i) Penguatkuasaan undang-undang yang lemah. (iii) Rakyat perlu mengukuhkan jati diri.
(ii) Pembalakan haram. (iv) Perpaduan memberi kekuatan kepada kita.
(iii) Pembuangan sisa toksik industri. (Mana-mana jawapan yang munasabah)
(iv) Menggunakan pelbagai tekenik moden yang tidak 3. (a) (i) Pentadbiran diketuai oleh Gabenor.
mesra alam. (ii) Gabenor dibantu oleh Residen Konsular.
(Mana-mana jawapan yang munasabah)

J3 © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.






10 JAW HEBAT! SEJ TG3.indd 3 14/02/2022 1:34 PM

Sejarah Ting. 3 Jawapan
(iii) Pusat pentadbiran pertama terletak di Pulau dengan syarat mendapatkan bantuan
Pinang. ketenteraan dan melindungi Kedah daripada
(b) (i) Pejabat India tidak mampu mentadbir ancaman Siam.
Negeri-negeri Selat dengan baik. • Baginda meminta Francis Light, iaitu
(ii) Pejabat India tidak memberikan perhatian pedagang persendirian untuk menyampaikan
bagi melindungi pedagang Negeri-negeri syarat tersebut kepada Gabenor Jeneral
Selat. British di India.
(iii) Pejabat India mahu menjadikan rupee India Tipu helah Francis Light menduduki Pulau Pinang
sebagai mata wang rasmi Negeri-negeri • Francis Light yang menyedari kedudukan
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.
Selat. strategik Pulau Pinang berjanji bahawa SHTI
(iv) Pejabat India menjadikan Negeri-negeri akan memenuhi syarat yang dipohon oleh
Selat tempat pembuangan banduan. baginda Sultan Kedah.
(v) Pejabat India mengenakan cukai pelabuhan • Sultan Abdullah berpegang pada janji
di Negeri-negeri Selat. tersebut menawarkan Francis Light membuka
[Mak.3m] petempatan di Pulau Pinang pada tahun 1786.
(c) (i) Bijik mengatur strategi. Tawaran ini dibuat sementara menunggu
(ii) Berpendirian teguh. jawapan daripada SHTI berhubung dengan
(iii) Tidak percaya kepada kuasa asing. syarat yang ditawarkan oleh baginda.
(iv) Menggubal undang-undang. • Francis Light menamakan Pulau Pinang
(Mana-mana jawapan yang munasabah) sebagai Prince of Wales Island. Petempatan
mereka pula dinamakan Georgetown
Bahagian C bersempena dengan nama Raja England.
(c) • Kepentingan mengamalkan sifat berwaspada
1. (a) • Merupakan wilayah Kesultanan Kedah. dalam membuat keputusan.
• Menjadi tempat persinggahan pedagang- • Kepentingan memelihara perpaduan.
pedagang dari Lingga yang berdagang dengan • Mengelakkan perpecahan.
Kedah. • Mengatur strategi dengan baik.
• Pulau Pinang menjadi pelabuhan dagang bagi • Tidak terlalu percaya kepada kuasa asing.
daerah serantau terutama dengan Acheh di • Kepentingan memelihara identiti.
Sumatera. • Menghargai pengorbanan masyarakat
• Batu Uban merupakan pelabuhan awal dibuka terdahulu.
di Pulau Pinang dan sering dikunjungi oleh • Kepentingan menyelesaikan masalah melalui
pedagang-pedagang Arab. rundingan.
• Petempatan Batu Uban dibuka oleh orang • Kepentingan mempertahankan khazanah
Melayu dari Sumatera pada tahun 1759. negara.
• Sultan Kedah menganugerahkan kawasan (Mana-mana jawapan munasabah)
tersebut sebagai membalas jasa orang 2. (a) British
Sumatera membantu Kesultanan Kedah • Berundur dari Sumatera.
menentang Siam. • Menyerahkan Bangkahulu kepada Belanda.
(b) Perebutan takta Kesultanan Kedah • Tidak membuka petempatan baharu di
• Krisis perebutan takhta berlaku apabila Sultan Kepulauan Riau Lingga dan Kepulauan lain di
Muhammad Jiwa (1710-1778) melantik Tunku selatan Singapura.
Abdullah sebagai Raja Muda Kedah. Kerabat Belanda
Diraja Kedah yang tidak bersetuju dengan • Mengiktiraf petempatan British di Singapura.
pelantikan tersebut dan telah berpakat dengan • Menyerahkan Melaka dan jajahan takluknya
Bugis di Selangor untuk menentang Sultan kepada British.
Muhammad Jiwa. • Tidak membuka petempatan baharu di Tanah
• Sultan Muhammad Jiwa berusaha memohon Melayu.
bantuan ketenteraan daripada SHTI untuk (b) Pembahagian Alam Melayu kepada dua
mempertahankan kedaulatan negeri daripada lingkungan pengaruh Barat
serangan Bugis. • Selat Melaka dan Selat Singapura dijadikan
• SHTI menghantar Edward Monckton sempadan yang memisahkan wilayah
berunding dengan Sultan Muhammad pengaruh British dan wilayah pengaruh
Jiwa. Rundingan gagal apabila SHTI tidak Belanda di Alam Melayu.
memberikan jaminan akan melindungi Kedah • British dan Belanda hanya mengutamakan
daripada ancaman musuh. kepentingan mereka terjamin dan
Ancaman Siam meminggirkan kedaulatan kerajaan-kerajaan
• Semasa pemerintahan Sultan Abdullah (1778- Alam Melayu.
1798), Siam menuntut kembali penghantaran • Mewujudkan entiti geopolitik baharu yang
bunga emas daripada kerajaan Kedah yang dikenali sebagai Tanah Melayu di bawah
terhenti semasa Perang Siam-Burma. pengaruh British.
• Sultan Kedah berasa tergugat lalu memohon • Wilayah pengaruh Belanda dikenali sebagai
bantuan SHTI. Baginda menawarkan Pulau Hindia Timur Belanda.
Pinang sebagai pangkalan kepada SHTI


© Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. J4






10 JAW HEBAT! SEJ TG3.indd 4 14/02/2022 1:34 PM

Sejarah Ting. 3 Jawapan
Singapura menjadi tanah jajahan British • Taraf pelabuhan bebas Negeri-negeri Selat
• Johor dan Singapura diperintah oleh Sultan berjaya menarik kedatangan pedagang
Hussein Muhammad Shah dan Temenggung tempatan dan kapal-kapal dagang dari
Abdul Rahman berada di bawah pengaruh Alam Melayu serta pedagang luar dari Alam
British. Melayu seperti Arab, India, China, Eropah dan
• Pada Ogos 1824, Sultan dan Temenggung Amerika.
didesak menandatangani perjanjian • Negeri-negeri Selat menjadi pusat
menyerahkan Singapura kepada British. pengumpulan hasil dari Alam Melayu terutama
• Sultan Hussein Muhammad Shah bijih timah.
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.
meninggalkan tempat persemayamannya di • Untuk mengimbangi perdagangan British
Kampung Gelam, Singapura dan berpindah dengan China serta menyaingi pelabuhan-
ke Banda Hilir Melaka. Baginda mangkat pada pelabuhan Belanda di Alam Melayu.
tahun 1835 dan dimakamkan di Melaka. • Negeri-negeri Selat menjadi pintu masuk
• Pemerintah Johor kemudiannya memindahkan bagi buruh luar untuk mempercepatkan
pusat pemerintahan Johor ke Johor Bahru. pembangunan ekonomi British.
Berakhir Kesultanan Riau Lingga • Penanaman modal oleh pelabur luar
• Kepulauan Riau Lingga diperintah oleh Sultan menyebabkan perkembangan Negeri-negeri
Abdul Rahman dan berada di bawah pengaruh Selat berlaku dengan pantas.
Belanda. (b) • Tiada wakil Negeri-negeri Selat dalam Majlis
• Pada tahun 1911, institusi Kesultanan Riau Perundangan di India yang meluluskan
Lingga dihapuskan oleh Belanda. undang-undang bagi Negeri-negeri Selat.
• Wilayah Riau Lingga kemudiannya diperintah • Pejabat India gagal mengawal masalah
secara langsung oleh Belanda melalui rompakan terhadap kapal dagang dan
Residen Riau. pertelingkahan kumpulan Cina di Negeri-
Pengisytiharan kedaulatan Pahang negeri Selat.
• Perpecahan Kesultanan Johor Riau berlaku • Pejabat India mahu menjadikan mata wang
apabila Bendahara Tun Ali di Pahang cuba rupee India sebagai mata wang Negeri-
membebaskan Pahang daripada Kesultanan negeri Selat menggantikan mata wang Dolar
Johor Riau berikutan pengukuhan kuasa Barat Sepanyol yang telah lama digunakan.
di Singapura dan Johor serta pergolakan di • Cadangan Pejabat India mengenakan cukai
Riau Lingga. pelabuhan di Negeri-negeri Selat boleh
• Pada tahun 1853, dengan muafakat pembesar menjejaskan kemakmuran taraf pelabuhan
Pahang, Bendahara mengisytiharkan Pahang bebas.
sebagai negeri yang bebas dan berdaulat. • Pejabat India menjadikan Negeri-negeri
Selat Melaka di bawah penguasaan British Selat tempat buangan banduan menjejaskan
• Perdagangan di Selat Melaka dikuasai imej Negeri-negeri Selat sebagai pusat
sepenuhnya oleh British kerana memiliki perdagangan.
tiga pelabuhan strategik, iaitu Pulau Pinang, (c) • Menyatupadukan rakyat.

• Menguatkan jati diri rakyat.
Melaka dan Singapura.
• Pengunduran Belanda dari Tanah Melayu • Memastikan rakyat mendapat pendidikan yang
membuka peluang kepada British untuk sempurna.
meluaskan kuasa ke negeri-negeri Melayu. • Memodenkan negara / negeri.
(c) • Kita hendaklah sentiasa mempertahankan • Mengukuhkan kedudukan ekonomi.
• Menjalinkan hubungan diplomatik dengan
kedaulatan negara.
• Kita jangan mudah tertipu dengan muslihat negara jiran.
kuasa luar. • Menyokong sistem pemerintahan beraja.
• Kita hendaklah mengukuhkan perpaduan. • Sentiasa mengambil berat tentang
perkembangan semasa.
• Kita hendaklah memelihara keamanan dan (Mana-mana jawapan yang munasabah)
kestabilan negara.
• Kita hendaklah sentiasa mengamalkan prinsip
Rukun Negara. KBAT
• Kita hendaklah sentiasa mempertahankan (a) • Sultan Abdullah menghimpunkan angkatan perang di
institusi raja. Seberang Perai bagi mengambil semula Pulau Pinang
• Kita hendaklah merancang secara strategik setelah menyedari ditipu oleh Francis Light.
apabila melaksanakan sesuatu tugasan. • Sultan Abdullah dipaksa menandatangani perjanjian
• Kita perlu sentiasa cakna dengan dengan British pada tahun 1791.
perancangan strategik kuasa asing. • Perjanjian tersebut secara rasmi mengiktiraf
• Kita hendaklah mengamalkan sikap bekerjasama. pendudukan British di Pulau Pinang.
(Mana-mana jawapan yang munasabah) (b) • Sentiasa berwaspada terhadap tindakan kuasa luar.
3. (a) • British dapat menguasai keseluruhan Selat • Kepentingan mempertahankan kedaulatan negara
Melaka sebagai laluan utama perdagangan di daripada pencerobohan kuasa asing.
Alam Melayu. • Kerjasama dan permuafakatan sesama masyarakat
penting untuk menghadapi ancaman musuh.


J5 © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.






10 JAW HEBAT! SEJ TG3.indd 5 14/02/2022 1:34 PM

Sejarah Ting. 3 Jawapan
• Bijak dalam menyusun strategi untuk mencapai (b) (i) Jabatan cukai ditubuhkan / Petani perlu
matlamat perjuangan. membayar cukai tanah pertanian.
• Kepentingan untuk mempertahankan institusi raja. (ii) Jabatan Kehakiman ditubuhkan / Undang-
(Mana-mana jawapan yang munasabah) undang Barat dilaksanakan.
(c) • Membentuk generasi muda yang berkualiti. (iii) Jabatan Tanah dan Ukur ditubuhkan /
• Memupuk kepercayaan antara rakyat yang berbilang Petani perlu mendaftarkan tanah mereka.
kaum. (c) (i) Memahami perubahan dasar yang buat
• Menjaga kemakmuran negara. oleh British.
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.
• Meningkatkan pembangunan dan ekonomi negara. (ii) Memastikan perubahan tidak menjejaskan
• Bertanggungjawab melaksanakan pentadbiran kehidupan mereka.
negara dengan cekap. (iii) Bersatu padu untuk menghadapi sebarang
• membela kebajikan rakyat. perubahan.
(Mana-mana jawapan yang munasabah) (iv) Memberi sokongan kepada pemerintah /
institusi raja.
(Mana-mana jawapan yang munasabah)
PRAKTIS PT3 Pentadbiran Negeri-negeri Melayu 3. (a) (i) Perak, Selangor, Negeri Sembilan dan
3
Pahang digabungkan dalam satu unit
Bersekutu
pentadbiran.
(ii) Pentadbiran diketuai oleh Residen Jeneral.
Bahagian A (iii) Raja-raja Melayu menerima nasihat
Residen Jeneral dalam semua hal ehwal
1. A 2. B 3. D 4. B 5. C pentadbiran kecuali yang berkaitan dengan
6. B 7. A 8. A 9. C 10. D agama Islam dan adat Melayu.
(iv) Kuala Lumpur menjadi pusat pentadbiran
persekutuan.
Bahagian B [Mak. 3m]
(b) (i) Mengatasi kelemahan Sistem Residen.
1. (a) (i) Perak menjadi pelabuhan utama yang (ii) Menyeragamkan pentadbiran bagi
dikunjungi pedagang Portugis untuk menjimatkan kos.
mendapatkan bijih timah. (iii) Menjamin keselamatan negeri dengan
(ii) Kekayaan bijih timah menyebabkan membentuk pasukan keselamatan sendiri.
Acheh meletakkan Perak sebagai negeri (iv) Menangani masalah kewangan Pahang
naungannya. melalui bantuan daripada negeri Perak,
(iii) Perak menggunakan bijih timah sebagai Selangor dan Negeri Sembilan yang kaya
bahan bernilai untuk mendapatkan dengan bijih timah.
perlindungan Portugis di Melaka bagi [Mak. 3m]
membebaskan Perak daripada naungan (c) (i) Menyokong institusi raja.
Acheh. (ii) Memastikan Residen British tidak
(b) (i) Mendulang melampaui bidang kuasanya.
(ii) Melampan (iii) Sentiasa melindungi kedudukan Raja Melayu.
(iii) Lombong dedah (iv) Memastikan dasar British tidak
(iv) Lombong bawah tanah menjejaskan kepentingan rakyat.
[Mak. 3m] (Mana-mana jawapan yang munasabah)
(c) (i) Muncul bandar perdagangan.
(ii) Kewujudan sistem perhubungan.
(iii) Mewujudkan peluang pekerjaan. Bahagian C
(iv) Menjana pendapatan negara.
(Mana-mana jawapan yang munasabah) 1. (a) (i) Bijih timah dikeluarkan oleh pelombong-
2. (a) (i) Kedudukan sultan dan pembesar negeri pelombong kecil Melayu. Diusahakan
di kawasan Larut seperti Kerian / Kurau
dikekalkan.
(ii) Sultan tidak lagi membuat undang-undang / Larut / Terong / Beruas. Sultan Perak
memeterai perjanjian menjual bijih timah
seperti sebelumnya.
(iii) Sultan mesti menerima nasihat Residen. dengan orang Belanda di Melaka. Aktiviti
penyeludupan menyebabkan perdagangan
(iv) Sultan dan pembesar kehilangan kuasa bijih timah merosot menjelang akhir abad
dalam pentadbiran dan pungutan cukai.
ke-18.
(v) Residen mengambil alih pentadbiran (ii) Bijih timah diusahakan di Kuala Sungai
peringkat negeri daripada pembesar.
(vi) Sistem birokrasi Barat diperkenalkan Selangor menarik ramai pedagang luar ke
Kuala Selangor. Pada tahun 1790, Sultan
bagi menggantikan sistem pentadbiran Ibrahim dan Belanda menandatangani
tradisional.
(v) Jabatan kerajaan yang baharu dibentuk. perjanjian penjualan hasil timah antara
Selangor dengan Belanda.
[Mak. 3m]

© Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. J6






10 JAW HEBAT! SEJ TG3.indd 6 14/02/2022 1:34 PM

Sejarah Ting. 3 Jawapan
(b) • Seawal abad ke-15, perlombongan bijih timah (ii) Perbalahan antara Dato’ Kelana, Dato’
diusahakan oleh orang Melayu di lembah Muda Linggi dan Dato’ Syahbandar untuk
sungai untuk kegunaan tempatan serta mengawal pungutan cukai di Sungai Linggi.
diperdagangkan. British memberi bantuan ketenteraan
• Perdagangan bijih timah dijalankan di bawah kepada Dato’ Kelana untuk mengalahkan
pengawasan pembesar Melayu. Dato’ Syahbandar. Hak memungut cukai di
• Pembesar Melayu merupakan pemilik Sungai Linggi dikuasai oleh British.
lombong yang membekalkan semua keperluan (b) • Perang Larut tercetus pada tahun 1861.
perbelanjaan. Pembesar Melayu memperoleh • Tengku Menteri Ngah Ibrahim membawa
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.
kawasan pegangan melalui surat tauliah masuk pelombong-pelombong dari Cina untuk
daripada sultan. memajukan perlombongan bijih timah di Larut.
• Sultan menerima bahagiannya daripada hasil • Kumpulan pelombong Ghee Hin dan Hai San
perdagangan bijih timah. bergaduh untuk memelihara kepentingan
• Pada tahun 1840-an, Larut menjadi kawasan masing-masing.
perlombongan bijih timah yang penting di • Pergaduhan di Larut menjejaskan
Perak. perdagangan bijih timah di Negeri-negeri
• Dimajukan oleh Long Jaafar dan anaknya Selat.
Ngah Ibrahim. • Pelabur-pelabur Eropah / Negeri-negeri Selat
• Kawasan utama bijih timah terletak di Klian meminta kerajaan British campur tangan.
Pauh dan Klian Baru. • Perebutan takhta Kesultanan Perak berlaku
• Buruh Cina dibawa masuk untuk mengerjakan selepas kemangkatan Sultan Ali.
lombong. • Sistem penggiliran dalam pewarisan takhta
tidak dipatuhi.
• Ngah Ibrahim menjadikan Kuala Sepetang • Menurut sistem pewarisan takhta, seseorang
sebagai pelabuhan untuk mengangkut bijih
timah dari Perak ke Pulau Pinang. yang bakal menjadi sultan hendaklah terlebih
• Pada akhir abad ke-19, Lembah Kinta muncul dahulu melalui tiga jawatan, iaitu Raja Di Hilir,
Raja Bendahara dan Raja Muda.
sebagai pengeluar utama bijih timah dunia. • Raja Ismail / Raja Bendahara dilantik sebagai
• Membawa kepada kemunculan bandar-bandar Sultan Perak.
seperti Gopeng / Ipoh / Batu Gajah / Kampar. • Raja Yusuf / Raja Di Hilir menuntut haknya
• Sultan Ismail memajukan kawasan sebagai sultan setelah dua kali diketepikan.
perlombongan baharu di Lembah Kinta pada • Raja Abdullah / Raja Muda tidak ditabalkan
tahun 1870-an. sebagai sultan kerana tidak hadir ke upacara
• Menyebabkan kemunculan bandar Papan / pemakaman Sultan Ali walaupun dijemput.
Pangkalan Peguh. • Raja Abdullah menuntut kembali haknya
(c) • Menggunakan hasil pendapatan untuk sebagai sultan.
membaiki prasarana. • Andrew Clarke menyokong Raja Abdullah
• Memajukan kemudahan asas. dan membantu mengesahkan Raja Abdullah
• Membantu fakir miskin. sebagai Sultan Perak.
• Memantapkan sistem pendidikan. • Menamatkan persengketaan pelombong di Larut.
• Mengawal kadar inflasi. (c) • Sentiasa berwaspada dengan perkembangan
• Menyediakan bantuan untuk mereka yang luar.
memerlukannya. • Mengambil tahu tentang perkembangan dunia
• Memajukan sistem ekonomi. semasa.
• Menggiatkan penyelidikan. • Menguatkan jati diri.
(Mana-mana jawapan yang munasabah) • Mengeratkan perpaduan rakyat.
• Memelihara kestabilan negara.
2. (a) (i) Perang Klang melibatkan Raja Abdullah • Tidak menimbulkan kacau bilau.
bin Raja Jaafar dan Raja Mahadi bin • Memantapkan sistem pendidikan negara.
Raja Sulaiman. Peperangan tercetus • Mengukuhkan kedudukan ekonomi negara.
setelah Raja Abdullah memperoleh hak (Mana-mana jawapan yang munasabah)
mentadbir daerah Klang daripada Sultan
Abdul Samad. Beliau memajukan daerah 3. (a) Mengatasi kelemahan Sistem Residen.
Klang sebagai pusat pengeluaran bijih • Residen tidak diberikan garis panduan yang
timah. Sebelum diserahkan kepada Raja jelas untuk melaksanakan tugas.
Abdullah, daerah Klang adalah di bawah • Residen menjadi semakin berkuasa dalam
kekuasaan ayahanda Raja Mahadi, iaitu Majlis Mesyuarat Negeri.
Raja Sulaiman. Raja Mahadi menuntut • Kuasa raja dan pembesar Melayu terhakis.
haknya ke atas daerah Klang. British • Raja tidak puas hati.
melaksanakan strategi manipulasi politik Menyeragamkan pentadbiran.
dengan memberikan bantuan ketenteraan • Setiap negeri masing-masing mempunyai
kepada Tunku Kudin untuk menamatkan undang-undang sendiri.
Perang Klang. • Kemajuan ekonomi antara negeri tidak
seimbang.



J7 © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.






10 JAW HEBAT! SEJ TG3.indd 7 14/02/2022 1:34 PM

Sejarah Ting. 3 Jawapan
• British memerlukan pentadbiran yang seragam
untuk memudahkan mereka mengeksploitasi PRAKTIS PT3 Pentadbiran Negeri-negeri Melayu
ekonomi. 4 Tidak Bersekutu
Menjamin keselamatan negeri.
• Membolehkan Negeri-Negeri Melayu
Bersekutu mempunyai pasukan keselamatan Bahagian A
sendiri.
Menangani masalah kewangan Pahang. 1. A 2. B 3. A 4. C 5. B
• Negeri Perak, Selangor dan Negeri Sembilan 6. A 7. B 8. B 9. B 10. D
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.
kaya dengan bijih timah. 11. B 12. D 13. B 14. B 15. D
• Dapat membantu mengurangkan beban 16. D 17. C 18. A 19. C 20. A
kewangan negeri Pahang.
(b) (i) Ditubuhkan setelah British berjaya campur Bahagian B
tangan dalam pentadbiran negeri Melayu.
Majlis ini dipengerusikan oleh Raja Melayu 1. (a) (i) Sultan Muhammad II (1839 – 1886)
dan berperanan menggubal undang- membentuk Sistem Jemaah Menteri.
undang serta membantu pentadbiran (ii) Pemerintahan sultan dibantu oleh para
negeri. pembesar.
(ii) Pada tahun 1909, British menubuhkan (iii) Dalam pentadbiran wilayah, negeri
Majlis Mesyuarat Persekutuan. Majlis ini Kelantan dibahagikan kepada jajahan.
berkuasa meluluskan undang-undang (iv) Di peringkat paling bawah, pentadbiran
di Negeri-negeri Melayu Bersekutu. dijalankan oleh Tok Kweng.
Penubuhannya menjejaskan kewibawaan (v) Tok Kweng dibantu oleh imam.
Raja-raja Melayu. Raja-raja Melayu hanya [Mak. 3m]
merupakan ahli biasa dalam majlis. (b) (i) Pembesar berperanan sebagai penasihat
Membolehkan British mengawal undang- sultan.
undang dan kewangan dan memberi kuasa (ii) Pembesar membantu dalam pentadbiran
pentadbiran kepada Pesuruhjaya Tinggi wilayah dan daerah.
British. (iii) Sistem penghulu diperkemaskan pada
(c) • Menzahirkan sokongan terhadap institusi raja. zaman pemerintahan Sultan Omar (1839-
• Tidak menimbulkan kekacauan. 1876).
• Memelihara identiti / warisan bangsa. (iv) Diwujudkan jawatan pembesar bergelar
• Mengeratkan perpaduan rakyat. Dato’ Mata-mata yang ditugaskan untuk
• Mengambil berat terhadap perkembangan menyambut kedatangan pelawat atau
semasa. orang kenamaan Terengganu.
• Mengukuhkan kedudukan ekonomi. (v) Terdapat sistem Jemaah Mesyuarat
• Sentiasa menuntut ilmu. Kerajaan untuk memutuskan sesuatu
• Menganalisis setiap pembaharuan yang hukuman atau pengisytiharan negeri.
diperkenalkan oleh British. [Mak. 3m]
(Mana-mana jawapan yang munasabah) (c) (i) Sultan melambangkan perpaduan rakyat.
(ii) Sistem kesultanan warisan bangsa.
KBAT (iii) Menjamin kedaulatan bangsa / negara.
(iv) Pemerintahan yang bersistematik.
(a) (i) Merebut penguasaan ke atas Sungai Linggi. (Mana-mana jawapan yang munasabah)
(ii) Mengutip cukai ke atas pedagang yang melayari 2. (a) (i) Kedudukan Perlis, Kedah, Kelantan dan
Sungai Linggi. Terengganu yang strategik penting kepada
(iii) Menegakkan kekuasaan di Sungai Ujong. perdagangan British.
(iv) Dato’ Syahbandar membantah tindakan Dato’ (ii) Menghalang campur tangan kuasa Barat
Kelana mendapatkan bantuan. lain di negeri berkenaan.
(b) (i) British menempatkan Martin Luther sebagai (iii) Menguasai kekayaan sumber hasil Perlis
Residen British di Sungai Ujong. dan Kedah serta kemakmuran Kelantan
(ii) Dato’ Syahbandar dibuang negeri ke Singapura. dan Terengganu.
(iii) British menguasai daerah Rembau, Jelebu dan (iv) Menghubungkan Burma dengan Pulau
Seri Menanti. Pinang.
(iv) British menempatkan pegawai Majistret dan (v) Melaksanakan slogan Beban Orang Putih.
Pemungut Hasil. [Mak. 3m]
(v) British menguasai kekayaan Negeri Sembilan. (b) (i) Perjanjian Burney 1826
(c) (i) Perpecahan melemahkan perpaduan. (ii) Perjanjian Sulit 1897
(ii) Perbalahan sesama sendiri hanya menguntungkan (iii) Perjanjian Sempadan 1899
kuasa penjajah. (iv) Perjanjian 1902
(iii) Pergaduhan antara pemimpin membawa kepada [Mak. 3m]
huru-hara. (c) (i) Membuat bantahan rasmi.
(Mana-mana jawapan yang munasabah) (ii) Menulis surat kepada Parlimen British.



© Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. J8






10 JAW HEBAT! SEJ TG3.indd 8 14/02/2022 1:34 PM

Sejarah Ting. 3 Jawapan
(iii) Menolak semua syarat perjanjian yang • Pada Jun 1907, perundingan tersebut
tidak melibatkan Raja Melayu. mendapat kebenaran daripada Pejabat Tanah
(iv) Memodenkan negeri Jajahan.
(Mana-mana jawapan yang munasabah) • Pada 13 September 1907, Strobel menemui
3. (a) (i) Sistem pentadbiran tradisional diteruskan. Putera Damrong, Menteri Dalam Negeri
(ii) Jemaah Menteri dan Majlis Mesyuarat kerajaan Siam.
Negeri terus memainkan peranan dalam • British menyampaikan hasratnya.
pentadbiran. • Pada November 1907, hasrat British
(iii) Peraturan yang terdapat dalam disampaikan kepada Raja Siam.
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.
Undang-Undang Tubuh Kerajaan terus • Draf perjanjian dirangka pada Januari 1908.
dilaksanakan. • Draf perjanjian dipersetujui pada Januari 1909.
(iv) Pembesar Melayu kekal sebagai peneraju • Pada 10 Mac 1909, Perjanjian Bangkok
sistem pentadbiran negeri. ditandatangani.
(v) British membantu melalui pinjaman • Perjanjian ditandatangani antara Ralph Paget
pegawai daripada Perkhidmatan Awam (Wakil British) dengan Putera Devawongse
Negeri-negeri Melayu Bersekutu dan Varaprakar (Wakil Siam selaku Menteri Hal
Negeri-negeri Selat. Ehwal Luar kerajaan Siam).
[Mak. 3m] (c) • Memastikan dasar baharu dilaksanakan
(b) (i) Dasar pentadbiran ditentukan oleh secara telus.
Penasihat British.
(ii) Kuasa sultan / pembesar menjadi terhad. • Memastikan perubahan tidak menjejaskan
(iii) Jabatan-jabatan kerajaan yang baharu kehidupan masyarakat tempatan.
diperkenalkan di setiap negeri. • Sentiasa memahami dasar baharu yang
(iv) Pasukan polis diwujudkan untuk menjaga diperkenalkan.
keamanan. • Mengeratkan perpaduan penduduk tempatan.
(v) Urusan pentadbiran negeri mula • Menguatkan jati diri.
mengamalkan cara Barat. • Sentiasa mempertahankan institusi raja.
(vi) Mahkamah sivil ditubuhkan. • Memberi sokongan kepada pembesar tempatan.
(vii) Pegawai-pegawai British dibawa masuk • Mengelakkan berlaku kacau bilau.
sebagai pegawai tadbir kerajaan. (Mana-mana jawapan yang munasabah)
[Mak. 3m] 2. (a) • Pemerintah mengembangkan ekonomi
(c) (i) Memastikan perubahan tidak menjejaskan komersial.
kedaulatan raja / negeri. • Tumpuan diberi kepada bidang pertanian
(ii) Menilai sama ada pembaharuan dagang.
menekankan kehidupan rakyat. • Mengusahakan penanaman gambir dan lada
(iii) Memastikan dasar pentadbiran itu telus. hitam.
(iv) Menggalakkan rakyat mengambil tahu • Memperkenalkan Sistem Kangcu.
tentang segala bentuk perubahan dalam • Memodenkan pentadbiran.
pentadbiran / dasar kerajaan. • Memberi tumpuan kepada kemajuan sosial
(v) Memberi sokongan kepada institusi raja. dan infrastruktur.
(Mana-mana jawapan yang munasabah) • Pemerintah bijak dan cekap dalam
pemerintahan dan pentadbiran.
Bahagian C • Golongan pentadbir komited dalam
pelaksanaan tugas.
1. (a) (i) British hendak menyekat kemasukan kuasa (b) • Menandatangani perjanjian dengan Sultan Ali
Barat lain ke negeri-negeri Melayu Utara. dan Temenggung Ibrahim pada tahun 1855.
British mengakui pertuanan Siam ke atas • Perjanjian menjelaskan bahawa sekiranya
Perlis, Kedah, Kelantan dan Terengganu. jajahan Kesang hendak dijual oleh sultan,
Siam tidak akan menyerahkan negeri- Kesang hendaklah terlebih dahulu ditawarkan
negeri tersebut kepada kuasa Barat yang kepada pihak British.
lain. • Menandatangani Perjanjian Setia dengan
(ii) Menetapkan sempadan di antara negeri Johor pada tahun 1885.
Perak, Kelantan, Terengganu, Pahang • Perjanjian menyebut bahawa Johor hanya
dan Kedah. Perjanjian ini menyelesaikan akan menerima seorang ejen.
masalah sempadan di antara Perak • Peranan ejen setaraf dengan pegawai Konsul
(British) dengan Reman (Siam). / Status lebih rendah daripada Penasihat.
Mengukuhkan pengaruh British di Negeri- • Hal ehwal luar Johor dikawal oleh British.
Negeri Melayu Utara. • Gabenor Negeri-negeri Selat mencadangkan
(b) • Rundingan antara pihak British dan Siam kepada British untuk menempatkan Residen
British di Johor.
diusahakan pada April 1907.
• Rundingan antara Penasihat Am bagi kerajaan • Menawarkan pinjaman sebanyak 200 000
dolar kepada Johor untuk membiayai
Siam, E.H. Strobel dengan wakil British di pembinaan landasan kereta api.
Bangkok, Ralph Paget.

J9 © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.






10 JAW HEBAT! SEJ TG3.indd 9 14/02/2022 1:34 PM

Sejarah Ting. 3 Jawapan
• Usaha tidak berjaya kerana cadangan ditolak. • Sistem pentadbiran tradisional diteruskan.
• Kesannya bakal menjejaskan ekonomi Johor. • Mempunyai sistem perkhidmatan awam
• Gabenor Negeri-negeri Selat menandatangani sendiri.
perjanjian dengan Sultan Ibrahim pada 12 Mei • Sistem Jemaah Menteri / Majlis Mesyuarat
1914. Negeri terus berfungsi.
• Jawatan Konsul di Johor digantikan dengan • Undang-Undang Tubuh Kerajaan diteruskan.
Penasihat Am British. • Pembesar Melayu menjadi peneraju sistem
• Menempatkan Douglas Graham Campbell pentadbiran negeri.
sebagai Penasihat Am British pertama di Johor. • Kerajaan Kedah membuat perjanjian dengan
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.
• Menukarkan taraf Johor daripada negeri bebas British yang menyatakan semua jawatan
dan berdaulat kepada negeri naungan British. perkhidmatan awam hendaklah diisi dengan
(c) • Pemuafakatan menjamin keutuhan. pegawai Melayu Kedah.
• Perpaduan rakyat mengukuhkan negeri. (c) • Sultan menerajui pemerintahan negeri.
• Pemimpin hendaklah komited dalam • Raja lambang perpaduan rakyat.
pelaksanaan tugas. • Pembesar membantu sultan / raja memajukan
• Memajukan ekonomi untuk kepentingan negeri.
bersama. • Pemerintahan mencerminkan nilai-nilai
• Memodenkan pentadbiran menjamin masa ketimuran.
depan. • Warisan budaya bangsa.
• Pemerintah dan pembesar bergandingan • Mempertahankan sejarah tanah air.
memperkasakan negeri. • Sistem pemerintahan mewujudkan kestabilan.
• Sentiasa berwaspada terhadap ancaman luar. • Memelihara keharmonian masyarakat.
• Pemerintah dan pembesar sentiasa berwawasan. (Mana-mana jawapan yang munasabah)
(Mana-mana jawapan yang munasabah)
3. (a) (i) • Penasihat British terlibat secara KBAT
langsung dalam pentadbiran di samping
penglibatan pembesar tempatan. (a) (i) Siam menyerahkan negeri Kedah, Perlis, Kelantan
• Pentadbiran dilaksanakan oleh Majlis dan Terengganu kepada British.
Mesyuarat Negeri yang dipengerusikan (ii) Negeri Kedah, Perlis, Kelantan dan Terengganu
oleh raja. menjadi negeri jajahan British.
• Kakitangan perkhidmatan awam terdiri (iii) Sultan terpaksa menerima seorang Penasihat
daripada orang Melayu. British.
• Setiausaha Kerajaan merupakan (iv) Kuasa dan kedudukan sultan serta pembesar
pegawai tadbir paling penting. negeri Kedah, Perlis, Kelantan dan Terengganu
(ii) • Pentadbiran negeri berlandaskan terhakis.
Undang-Undang Tubuh Kerajaan Johor (b) (i) Tidak mengiktiraf Perjanjian Bangkok 1909.
1895. (ii) Menolak pelantikan Penasihat British di
• Sultan tidak dibenarkan untuk Terengganu.
menyerahkan negerinya kepada kuasa (iii) Menemui Pesuruhjaya Tinggi British di Singapura
asing. untuk membuat bantahan.
• Pentadbiran dijalankan oleh Menteri Besar. (iv) Menggubal perlembagaan Undang-Undang
• Setiausaha negeri terdiri daripada orang Tubuh Kerajaan Terengganu pada tahun 1911
Melayu yang menjadi jurucakap kerajaan bagi memelihara kedaulatan dan kemerdekaan
rasmi. Terengganu
• Majlis Mesyuarat Menteri dan Majlis (c) (i) Menyatupadukan rakyat Terengganu.
Mesyuarat Negeri membantu sultan (ii) Menguatkan jati diri.
dalam pentadbiran. (iii) Menimba ilmu pengetahuan.
• Orang Eropah dan orang Melayu dalam (iv) Menyokong tindakan pemerintah.
perkhidmatan kerajaan dilayan sama (v) Mengadakan demonstrasi secara aman.
taraf. (Mana-mana jawapan yang munasabah)
• Keutamaan diberikan kepada orang
Melayu yang berkelayakan untuk
5
memenuhi jawatan pentadbiran. PRAKTIS PT3 Pentadbiran Barat di Sarawak dan
(b) • Kedudukan sultan dikekalkan / tidak berubah. Sabah
• Sultan / raja sebagai puncak kuasa dalam
pentadbiran negeri. Bahagian A
• Mempunyai kuasa dalam hal berkaitan dengan
agama Islam / adat istiadat Melayu. 1. B 2. A 3. A 4. C 5. C
• Kedudukan pembesar dikekalkan. 6. A 7. A 8. D 9. A 10. A
• Bidang kuasa diambil alih oleh pegawai British. 11. A 12. C 13. B 14. C 15. D
• Pembesar tidak lagi mengutip cukai / pajak 16. B 17. C 18. C 19. D 20. D
tetapi diberikan elaun / pencen.




© Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. J10






10 JAW HEBAT! SEJ TG3.indd 10 14/02/2022 1:34 PM

Sejarah Ting. 3 Jawapan
(iv) Menggalakkan rakyat untuk bergiat dalam
Bahagian B bidang pengeluaran / perindustrian.
(v) Meluaskan pasaran barangan tempatan ke
1. (a) (i) Pentadbiran Pengiran Indera Mahkota persada dunia.
menimbulkan perbalahan dengan (vi) Meningkatkan mutu pengeluaran.
pembesar tempatan kerana mengenakan (Mana-mana jawapan yang munasabah)
cukai yang tinggi dan kerahan tenaga. 3. (a) (i) Pembahagian wilayah
(ii) Sultan Omar Ali Saifuddin II menghantar (ii) Pengekalan golongan elit tempatan
Pengiran Raja Muda Hashim ke Sarawak (b) (i) Pada tahun 1842, Undang-undang lapan
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.
untuk menamatkan penentangan. perkara diperkenalkan.
(iii) Pengiran Raja Muda Hashim meminta (ii) Mahkamah diwujudkan dengan diadili oleh
bantuan James Brooke. raja dan dibantu oleh Ketua Majistret.
(b) (i) Mendapatkan bantuan dan sokongan (iii) Mahkamah Residen diwujudkan di setiap
daripada tentera laut British. bahagian Residen berperanan sebagai
(ii) Menentang kebangkitan orang tempatan / Majistret.
orang Iban. (iv) Pada tahun 1911, Mahkamah Cina
(iii) Memperoleh sokongan sebahagian diwujudkan di Kuching bagi mengurus
masyarakat tempatan. hal ehwal dan menangani kes-kes yang
(iv) Mengambil kesempatan daripada melibatkan masyarakat Cina.
pertelingkahan yang wujud dalam (v) Mahkamah Adat diwujudkan bagi mengadili
masyarakat tempatan. kesalahan yang melibatkan masyarakat
(v) Menghapuskan tokoh tempatan yang tempatan.
menentang kedudukannya. [Mak. 3m]
(vi) Memperkukuhkan pertahanan Sarawak (c) (i) Tidak berlaku kekacauan.
dengan mendirikan benteng dan kubu yang (ii) Keadilan dapat dilaksanakan.
dilengkapi dengan meriam di kawasan (iii) Keharmonian dalam masyarakat
yang strategik. terpelihara.
(vii) Mendapatkan sokongan kewangan daripada (iv) Hak dan kepentingan setiap orang
pemodal Eropah. terjamin.
[Mak. 3m] (v) Tidak berlaku amalan rasuah.
(c) (i) Negara menjadi aman damai. (vi) Dapat membendung gejala sosial.
(ii) Kuasa luar tidak berpeluang campur (Mana-mana jawapan yang munasabah)
tangan.
(iii) Ekonomi berkembang pesat. Bahagian C
(iv) Rakyat hidup dalam keadaan sejahtera.
(v) Institusi raja / kedaulatan negara terjamin. 1. (a) (i) Pemimpin berperanan sebagai orang
(vi) Perpaduan rakyat bertambah erat. tengah bagi menyelesaikan pertelingkahan
(Mana-mana jawapan yang munasabah) dalam kalangan penduduk / mengekalkan
2. (a) (i) Sarang burung keharmonian. Masyarakat yang
(ii) Sagu mengamalkan sistem ini ialah Iban /
(iii) Rotan Bidayuh / Kenyah / Kelabit / Kayan.
(iv) Getah perca Penekanan ialah kepatuhan kepada
(v) Gamat adat. Pemilihan pemimpin lebih kepada
(vi) Sirip ikan yu kebolehan peribadi. Tuai Rumah
[Mak. 3m] merupakan pemimpin utama masyarakat
(b) (i) SBUB menerima penasihat British. Iban. Beliau menjadi sumber autoriti
(ii) SBUB perlu memelihara adat resam, masyarakat. Sumber autoriti masyarakat
agama dan undang-undang penduduk Bidayuh pula ialah Tua Kapung. Ketua
tempatan. dalam masyarakat Kenyah dikenali sebagai
(iii) SBUB hendaklah memerintah Sabah Peran Lepo, sementara masyarakat Kayan
dengan adil dan saksama. sebagai Kelunan Maren. Bagi masyarakat
(iv) SBUB mesti melantik Pegawai Tadbir Melanau, ketua masyarakat dikenali
daripada pegawai yang diperakui oleh sebagai Menteri.
British. (ii) Pegangan adat menjadi alat kawalan
(v) SBUB tidak dibenarkan menyerahkan sosiopolitik yang berkesan. Kaum etnik
Sabah kepada pihak lain tanpa kebenaran yang mengamalkan sistem ini ialah
British. Kadazandusun / Murut / Bajau. Pemimpin
[Mak. 3m] dikenali sebagai Orang Tua (Ketua
(c) (i) Menggalakkan R&D / penyelidikan. Kampung). Berperanan menyelesaikan
(ii) Memberi ganjaran kepada mereka yang pertikaian dalam masyarakat. Sistem
berjaya memajukan ekonomi negara. pemerintahan mengandungi Majlis
(iii) Mempelbagaikan pengeluaran yang Kampung dan Tukang-tukang Adat. Majlis
berasaskan sumber asli. Kampung membantu Orang Tua dalam
pengurusan adat dan kehidupan seharian.

J11 © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.






10 JAW HEBAT! SEJ TG3.indd 11 14/02/2022 1:34 PM

Sejarah Ting. 3 Jawapan
Tukang-tukang Adat pula memastikan apabila James Brooke tiba di istana Sultan
setiap upacara adat dilakukan dengan Brunei dengan diiringi oleh angkatan
betul bagi mengelakkan bencana. Bagi tentera laut British. Kehadiran James
masyarakat Bajau di pantai timur Sabah, Brooke dengan angkatan tentera laut British
pemimpin dikenali sebagai matto’a yang menyebabkan Sultan Brunei bersetuju
menjadi pelindung adat dan kepentingan menyerahkan Sarawak kepadanya.
anak buah. (ii) Melancarkan strategi ketenteraan di
(b) • Sistem pentadbiran tempatan di Sarawak Sarawak dengan bantuan angkatan tentera
dipengaruhi oleh sistem pentadbiran laut British. HMS Dido digunakan untuk
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.
Kesultanan Brunei. memerangi ancaman lanun di perairan
• Sistem pentadbiran ini dipecahkan kepada tiga Sarawak.
bentuk, iaitu Sungai Kerajaan, Sungai Tulin, (b) • Pada tahun 1841, James Brooke memperoleh
Sungai Kuripan. kawasan Kuching.
• Pentadbiran dijalankan oleh pembesar • Merangkumi kawasan dari Tanjung Datu ke
tempatan. Sungai Samarahan.
• Menjadi wakil sultan Brunei. • Menguasai Batang Lupar dan Sungai Saribas.
• Bergelar Datu Patinggi / Datu Bandar / Datu • Pada tahun 1853, James Brooke menguasai
Temenggung. Sadong, Batang Lupar, Saribas dan Kalaka.
• Mentadbir kawasan di Sungai Sarawak • Menggunakan lanun sebagai alasan.
sebagai wakil Sultan Brunei. • Menghapuskan penentangan orang Iban di
• Orang Kaya (O.K.) seperti O.K. Beti di Padeh Saribas dan Batang Lupar.
/ O.K. Antau di Rimbas / O.K. Jugah di Lundu • Sebagai balasan, separuh daripada hasil
/ O.K. Gasing di Skrang mentadbir kawasan pendapatan wilayah ini diberikan kepada
pedalaman. Sultan Abdul Mumin.
• Kuasa Kesultanan Brunei di Sarawak adalah • Pada tahun 1861, James Brooke memperoleh
berasaskan kepada sistem penguasaan tanah. kawasan Sungai Rajang daripada Sultan
• Di Sabah, kawasan pantai barat dikuasai oleh Abdul Mumin.
Kesultanan Brunei manakala kawasan pantai • Setelah berjaya membantu menghapuskan
timur dikuasai oleh Kesultanan Sulu. kebangkitan orang tempatan.
• Kuasa Kesultanan Brunei di Sabah • Dengan bayaran 4500 Dolar Sepanyol
berasaskan sistem penguasaan tanah. setahun.
• Pentadbiran dijalankan oleh pembesar yang • Pada tahun 1883, Charles Brooke
menjadi wakil Sultan Brunei atau pembesar mendapatkan Baram dan seluruh lembangan
(pengiran) yang memiliki wilayah tersebut. Sungai Baram daripada Sultan Brunei
• Sultan Sulu memiliki semua tanah di bawah • Dengan bayaran ufti sebanyak 4200 Dolar
pengaruhnya. Sepanyol setahun.
• Pemerintahan di kawasan ini diwakilkan oleh • Pada tahun 1885, Charles Brooke
Datu. memperoleh kawasan di Sungai Trusan.
• Kuasa golongan Datu bergantung kepada • Dengan bayaran 4500 Dolar Sepanyol kepada
bilangan hamba (pengikut) yang dimilikinya Temenggung yang menguasai kawasan
/ kemampuan menghantar ufti secara tetap tersebut.
kepada Sultan Sulu. • Pada tahun 1890, Charles Brooke
• Golongan Datu yang menjalankan pentadbiran memperoleh Limbang.
di pantai timur Sabah telah mewujudkan • Penduduk Limbang bersetuju untuk menyertai
pemerintahan sistem kedatuan di Sabah. Sarawak.
(c) • Sistem telah diamalkan sejak turun temurun. • 6000 Dolar Sepanyol dibayar kepada Sultan
• Melambangkan identiti bangsa. Brunei.
• Membuktikan keberkesanan. • Pada 12 Januari 1905, kerajaan Sarawak
• Memelihara keharmonian masyarakat. memperoleh hak ke atas Lawas daripada
• Tidak menimbulkan kacau bilau. SBUB.
• Pentadbiran tidak diambil alih oleh kuasa luar. (c) • Memelihara kedaulatan negara.
• Pemimpin tempatan lebih memahami masalah • Memelihara kestabilan negara agar kuasa luar
penduduk setempat. tidak dapat mengambil kesempatan.
• Mengekalkan pemerintah / pemimpin • Memajukan ekonomi melalui usaha inovasi
tempatan. dan kreativiti.
(Mana-mana jawapan yang munasabah) • Sentiasa mengembangkan ilmu pengetahuan.
2. (a) (i) James Brooke mengugut akan menyerang • Bersedia untuk menghadapi cabaran dunia
kedudukan Pengiran Raja Muda Hashim semasa.
di Kuching apabila pengiran berdolak- • Sentiasa mengambil tahu tentang
dalik. Ugutan menyebabkan Pengiran Raja perkembangan semasa di dalam dan di luar
Muda Hashim bersetuju menyerahkan negara.
pemerintahan Sarawak kepada James • Melahirkan masyarakat celik sejarah.
Brooke. Ugutan kedua dilakukan secara • Memajukan infrastruktur negara.
tidak langsung kepada Sultan Brunei (Mana-mana jawapan yang munasabah)


© Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. J12






10 JAW HEBAT! SEJ TG3.indd 12 14/02/2022 1:34 PM

Sejarah Ting. 3 Jawapan
3. (a) (i) Penglibatan pembesar tempatan (iv) British ingin menghalang kuasa Eropah yang lain
dalam pentadbiran atas dasar amanah. daripada bertapak di Sabah.
Mempertahankan hak dan kepentingan (b) (i) Penduduk tempatan melibatkan diri dalam
kaum dijadikan pegangan. Dasar digunakan pentadbiran.
bagi mengisi kekurangan pegawai Eropah (ii) Adat dan budaya tempatan dapat dipertahankan.
di Sarawak. Pembesar tempatan yang (iii) Dasar-dasar pentadbiran SBUB yang berkaitan
terlibat terdiri daripada Datu Patinggi / penduduk peribumi dapat dilaksanakan.
Datu Bandar / Datu Temenggung / Datu (c) (i) Memelihara perpaduan penduduk setempat.
Imam / Datu Hakim. Semasa pemerintahan (ii) Memastikan dasar-dasar SBUB tidak mengancam
kuasa tempatan.Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.
Raja Charles Vyner Brooke, beberapa kepentingan penduduk setempat.
gelaran pembesar seperti Datu Pahlawan (iii) Memelihara adat dan budaya setempat.
/ Datu Bentara / Datu Menteri / Datu Amar (iv) Mengambil langkah mengeratkan silaturahim
diwujudkan. Pembesar tidak memungut penduduk setempat.
cukai / menjadi pembantu dalam (v) Menjadi perantaraan penduduk setempat dengan
pentadbiran dan diberikan gaji. pegawai pentadbir British.
(b) • Pembahagian wilayah di Sarawak bertujuan (Mana-mana jawapan yang munasabah)
mewujudkan pentadbiran yang lebih
berkesan untuk memudahkan pentadbiran.
• Pada peringkat awal, James Brooke PRAKTIS PT3 Kesan Pentadbiran Barat Terhadap
membahagikan Sarawak kepada tiga 6 Ekonomi dan Sosial
bahagian.
• Charles Brooke menambah dua bahagian,
menjadikannya lima bahagian. Bahagian A
• Setiap bahagian dipecahkan kepada daerah
dan kampung. 1. A 2. B 3. C 4. A 5. D
• Sempadan kawasan ini menjadi asas 6. A 7. C 8. D 9. B 10. B
pemilikan dan kekuasaan Dinasti Brooke.
• SBUB membahagikan Sabah kepada Bahagian B
Residensi.
• Terdapat dua Residensi pada peringkat awal. 1. (a) (i) Kapal korek
• Residensi Pantai Timur berpusat di Sandakan (ii) Perlombongan hidraulik
dan Residensi Pantai Barat berpusat di (iii) Pelombongan bawah tanah
Jesselton. (iv) Mesin gerudi Jumbo Drilling
• Pada tahun 1922, kawasan pentadbiran terdiri (b) (i) Pengenalan ekonomi moden yang
daripada lima Residensi. berorientasikan eksport.
• Residensi Kudat, Pantai Barat, Pedalaman, (ii) Galakan kerajaan British untuk
Pantai Timur dan Tawau. pengeluaran secara skala besar.
• Setiap Residensi diketuai oleh Residen. (iii) Penggunaan teknologi moden seperti kapal
• Residensi dibahagikan kepada 17 daerah. korek.
• Daerah diketuai oleh Pegawai Daerah. (iv) Tenaga buruh dibawa dari negara Cina
• Pegawai Daerah dibantu oleh Penolong mencukupi.
Pegawai Daerah. [Mak. 3m]
(c) • Memahami segala bentuk perubahan yang (c) (i) Menggalakkan R&D / penyelidikan.
dilaksanakan. (ii) Menggalakkan industri pengeluaran.
Penerbitan 2. (a) (i) negara.
• Memastikan perubahan tidak menggugat
(iii) Menyediakan khidmat nasihat kepada
rakyat yang berminat.
• Memastikan perubahan tidak menjejaskan
(iv) Memantapkan sistem pendidikan.
kehidupan rakyat.
(v) Mempelbagaikan hasil pengeluaran.
• Mengukuhkan kedudukan ekonomi
(vi) Memanfaatkan kekayaan hasil bumi
masyarakat tempatan.
(Mana-mana jawapan yang munasabah)
• Mengutamakan sistem pendidikan.
• Tidak menimbulkan sebarang konflik.
Akta Tanah Simpanan Melayu diluluskan
• Menyelesaikan masalah melalui rundingan.
pada tahun 1913.
• Mengenengahkan rasa tidak puas hati melalui
(ii) Di Sarawak, kerajaan Brooke mewartakan
saluran yang positif.
Land Order pada tahun 1931.
(Mana-mana jawapan yang munasabah)
(iii) Pada tahun 1933, Land Settlement
Order dikuatkuasakan untuk melindungi
KBAT kepentingan masyarakat peribumi.
(iv) Tanah Sarawak dibahagikan kepada lima
(a) (i) British ingin meluaskan pengaruhnya ke Sabah. jenis, iaitu kawasan tanah campuran,
(ii) British dapat menempatkan seorang Penasihat kawasan tanah peribumi, kawasan tanah
di Sabah.
(iii) SBUB melantik pegawai tadbir yang diakui oleh adat peribumi, kawasan tanah simpanan
dan kawasan tanah pedalaman.
kerajaan British.
J13 © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.

10 JAW HEBAT! SEJ TG3.indd 13 14/02/2022 1:34 PM

Sejarah Ting. 3 Jawapan
(v) Di Sabah, Proklamasi III Perlindungan Hak (iv) Mendedahkan perkembangan luar negara.
Peribumi diwartakan pada tahun 1889. (v) Menyalurkan maklumat.
[Mak. 3m] (vi) Menambahkan ilmu pengetahuan.
(b) (i) Jabatan Kerja Raya ditubuhkan pada tahun (Mana-mana jawapan yang munasabah)
1872.
(ii) Jabatan Pertanian ditubuhkan pada tahun Bahagian C
1905 untuk memajukan tanaman ekonomi
dan membangunkan industri getah. 1. (a) • Lada hitam / buah pala / cengkih ditanam
(iii) Institut Penyelidikan Getah Malaya (RRIM) di Pulau Pinang / Singapura untuk tujuan
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.
ditubuhkan pada tahun 1926 untuk eksport.
menjalankan penyelidikan getah berikutan • Tebu ditanam di Seberang Perai / Perak oleh
peningkatan industri getah di negara kita. pengusaha-pengusaha dari Negeri-negeri
(iv) Jabatan Parit dan Tali Air ditubuhkan Selat.
pada tahun 1931 bagi meningkatkan • Ladang kopi telah dibuka di Perak / Selangor /
keberkesanan sistem pengairan. Negeri Sembilan / Johor.
(v) Jabatan Pos dan Telegraf melancarkan • Pada tahun 1917, pemodal dari Perancis
sistem perhubungan di negara kita. menanam kelapa sawit secara komersial di
(vi) Jabatan Kereta Api Tanah Melayu Kuala Selangor.
berperanan melicinkan sistem • Ubi kayu ditanam di Melaka / Negeri Sembilan
pengangkutan. / Selangor.
[Mak. 3m] • Teh bermutu tinggi / Tea Ceylon ditanam di
(c) (i) Mempertahankan sistem demokrasi Cameron Highlands.
berparlimen. • Lada hitam ditanam di sekitar Kuching-Serian /
(ii) Memelihara institusi raja berperlembagaan. Sarikei-Maredong.
(iii) Mengeratkan perpaduan rakyat. • Sagu diusahakan di sepanjang Sungai Igan /
(iv) Menghapuskan amalan rasuah. Oya / Mukah / Bintulu.
(v) Melaksanakan pilihan raya secara telus. • SBUB melabur dalam penanaman tembakau
(Mana-mana jawapan yang munasabah) di Sabah kerana tembakau mendapat pasaran
yang baik di Eropah.
3. (a) Tahap 1 (Tahun 1885 – 1896) • Tanaman tembakau diusahakan di Pulau
(i) Landasan kereta api menghubungkan
kawasan lombong dengan pelabuhan bagi Banggi / Teluk Marudu / Sungai Labuk / Sugut
/ Segama / Kinabatangan / Lahad Datu /
memudahkan bijih timah dieksport.
Tawau / Sandakan.
(ii) Landasan kereta api juga menghubungkan (b) • Ekonomi tradisional menggunakan modal yang
bandar-bandar utama.
Tahap 2 (Tahun 1897 – 1909) kecil.
(i) Landasan kereta api menghubungkan • Ekonomi moden memerlukan modal yang
besar
utara Tanah Melayu dan selatan apabila • Melibatkan industri perlombongan /
NNMB dibentuk. perladangan.
Tahap 3 (Tahun 1910 – 1931) • Ekonomi tradisional menggunakan kawasan
(i) Landasan kereta api menghubungkan
seluruh Tanah Melayu. tanah yang kecil.
(ii) Penggunaan kereta api diperluaskan • Ekonomi moden memerlukan tanah yang luas.
• Untuk keperluan tanaman ladang secara
daripada mengangkut bahan mentah besar-besaran.
kepada membawa penumpang. • Ekonomi tradisional menggunakan alatan
[Mak. 3m]
yang mudah.
(b) (i) Talian telegraf dipasang untuk • Ekonomi moden menggunakan teknologi
menghubungkan Kuala Lumpur dan Melaka moden.
pada tahun 1886. • Seperti penanaman secara ladang /
(ii) Sejak tahun 1880-an, perkhidmatan pos perlombongan secara besar-besaran.
telah bermula di Kuala Lumpur.
(iii) Pada tahun 1897, perkhidmatan telegraf • Ekonomi tradisional menggunakan ahli
keluarga sebagai tenaga kerja.
diwujudkan antara bandar Kuching dan • Ekonomi moden menggunakan tenaga kerja
Singapura. yang ramai.
(iv) Di Sabah, perkhidmatan telegraf dan radio • Ekonomi tradisional menghasilkan barangan
diperkenalkan di bandar-bandar besar
untuk keperluan sendiri.
untuk membolehkan Sabah berhubung • Selebihnya diperdagangkan.
dengan negara lain. • Ekonomi moden menghasilkan barangan
[Mak. 3m] dalam skala yang besar.
(c) (i) Memudahkan / mempercepatkan • Bertujuan untuk dieskport ke pasaran
perhubungan.
antarabangsa.
(ii) Memajukan ekonomi / perdagangan. (c) • Meningkatkan pengeluaran makanan.
(iii) Membolehkan hubungan dengan negara • Dapat memenuhi permintaan daripada
luar.
masyarakat.
© Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. J14






10 JAW HEBAT! SEJ TG3.indd 14 14/02/2022 1:34 PM

Sejarah Ting. 3 Jawapan
• Membekalkan barangan dengan harga yang • Antara syarikat insurans yang terkenal ialah
lebih rendah. Syarikat Royal Insurance Company 1860 /
• Penggunaan teknologi moden meningkatkan Khean Guan Insurance Limited , Pulau Pinang
hasil pengeluaran. 1885 / Commercial Union, Ipoh 1919.
• Kegiatan ekonomi lebih menguntungkan. (c) • Menjadikan negara kita negara perindustrian.
• Infrastruktur turut dimodenkan. • Meningkatkan hasil pengeluaran.
• Mendapat pasaran yang lebih luas. • Mewujudkan daya saing di dalam dan luar
• Meningkatkan taraf hidup penduduk setempat. negara.
(Mana-mana jawapan yang munasabah) • Menghapuskan amalan rasuah.
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.
2. (a) (i) Buruh dibawa masuk untuk bekerja di • Mengukuhkan kedudukan mata wang negara.
lombong bijih timah. Mereka dibawa • Menggalakkan rakyat bergiat dalam
masuk dari negara China oleh majikan. perniagaan.
Majikan menyediakan tambang perjalanan / • Menggalakkan pelaburan dari negara luar.
makanan / pakaian / tempat tinggal. • Mengadakan promosi barangan tempatan di
(ii) Buruh dibawa masuk untuk bekerja persada dunia.
di ladang getah. Urusan kemasukan (Mana-mana jawapan yang munasabah)
dikendalikan oleh Kangani. Kangani 3. (a) • Proses perbandaran berlaku akibat
bermaksud ketua / tandil / mandur / perkembangan ekonomi yang pesat di
penyelia di ladang getah. Pemilik ladang kawasan perlombongan bijih timah.
menghantar Kangani ke India untuk • Kawasan petempatan ini kemudian
mendapatkan tenaga buruh. Kangani berkembang menjadi bandar / pusat
menguruskan tambang perjalanan yang perniagaan / pusat kewangan / pusat
berupa hutang buruh yang dibawanya. pentadbiran.
Buruh yang tiba dari India terikat dengan • Perkembangan sistem pengangkutan seperti
majikan di ladang getah sehingga hutang landasan kereta api dan jalan raya telah
tambang mereka selesai dibayar. menghubungkan bandar-bandar dan kawasan
(b) • Kuasa Barat telah memperkenalkan lain di negara kita.
penggunaan mata wang asing dalam • Di Negeri-negeri Melayu, bandar-bandar yang
perdagangan di negara kita. muncul ialah Kuala Lumpur / Seremban / Ipoh
• Pada tahun 1580, mata wang perak Sepanyol / Taiping.
diperkenalkan. • Kewujudan bandar-bandar ini turut mengubah
• Mata wang ini digunakan di Negeri-negeri demografi masyarakat negara kita.
Selat dan negeri-negeri Melayu. • Di Sarawak, perkembangan bandar bertumpu
• Pada tahun 1897, British menubuhkan di kawasan yang mempunyai kegiatan
Lembaga Pesuruhjaya Wang. ekonomi yang pesat seperti Kuching / Sibu /
• Lembaga mengeluarkan wang kertas di bawah Miri.
Ordinan VIII. • Bandar Kuching yang dijadikan ibu negeri
• Mata wang kerajaan Melayu terhapus. Sarawak oleh James Brooke pada tahun
• Pada tahun 1939, Dolar Selat digantikan 1841 mempunyai rangkaian jalan raya dan
dengan Dolar Malaya. bangunan kerajaan.
• Sistem kewangan moden diperkenalkan untuk • Bandar Sibu yang muncul pada tahun 1862
melicinkan urusan kewangan. memperlihatkan banyak orang Cina berpindah
• British menubuhkan sistem perbankan supaya ke sana untuk menjalankan perdagangan
modal dari luar negara dapat disalurkan ke pada tahun 1900.
negeri-negeri Melayu dengan mudah. • Bandar Miri yang muncul pada abad ke-20
• Antara bank awal di negara kita ialah berkembang pesat setelah minyak petroleum
Merchantile Bank Pulau Pinang 1859 / Hong dijumpai pada tahun 1910.
Kong and Shanghai Bank, Pulau Pinang • Di Sabah, bandar-bandar mula muncul
1884 / The Chartered Bank, Jalan Raja Kuala menjelang akhir abad ke-19.
Lumpur 1888 / Ban Hin Lee Bank, Pulau • Jesselton (kini Kota Kinabalu) merupakan
Pinang 1935. pusat perdagangan dan pelabuhan yang
• Pada abad ke-19 dan awal abad ke-20, penting.
perkhidmatan insurans menjadi penting. • Perladangan getah dan pembinaan landasan
• Kapal laut merupakan pengangkutan penting kereta api telah menyumbang kepada
dalam perdagangan antarabangsa. kemajuan Jesselton.
• Syarikat perkapalan memerlukan (b) • Sekolah Melayu Gelugor Pulau Pinang (1819)
perkhidmatan insurans maritim untuk merupakan sekolah Melayu yang pertama di
melindungi kapal dagang serta muatan yang negara kita.
dibawa. • British tidak berminat untuk memajukan orang
• Permintaan terhadap perkhidmatan insurans Melayu dalam bidang pendidikan.
nyawa / insurans kemalangan / insurans • Pendidikan sekolah vernakular Melayu hanya
kebakaran / insurans perniagaan / insurans bertujuan menjadikan orang Melayu memiliki
harta turut meningkat. pengetahuan asas, iaitu membaca, menulis
dan mengira.


J15 © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.






10 JAW HEBAT! SEJ TG3.indd 15 14/02/2022 1:34 PM

Sejarah Ting. 3 Jawapan
• Penang Free School yang dibuka pada tahun
1816 merupakan sekolah Inggeris yang Bahagian B
pertama di negara kita.
• Ini diikuti oleh Malacca Free School pada 1. (a) (i) Tok Janggut menentang kekerasan
tahun 1826. pentadbiran Ketua Jajahan Pasir Puteh,
• Kebanyakan sekolah Inggeris dibina di Encik Abdul Latiff.
kawasan bandar. (ii) Menentang peraturan cukai 1915 yang
• Lulusan sekolah Inggeris berpeluang mewajibkan petani membayar cukai tanah.
melanjutkan pelajaran ke luar negara. (iii) Beliau bersemangat jihad menentang
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.
• Mereka juga berpeluang melanjutkan pelajaran penjajah British.
dalam bidang pentadbiran dan kejuruteraan. (b) (i) Mengadakan mesyuarat di Kampung Tok
• Lulusan sekolah Inggeris juga diberi Akib pada 29 April 1915 untuk memboikot
keutamaan menjawat jawatan yang baik dalam pengenalan cukai baharu.
perkhidmatan kerajaan. (ii) Beliau merancang untuk menyerang Pasir
(c) • Tidak mengotori bandar / tidak membuang Puteh.
sampah di merata tempat. (iii) Mendapat sokongan Haji Said, Penghulu
• Mewujudkan kesedaran dalam kalangan Adam dan Che Ishak Merbol.
penghuni bandar. (c) (i) Membina tugu peringatan.
• Mengenakan tindakan undang-undang ke atas (ii) Menghasilkan karya tentang sejarah / riwayat
mereka yang mencemari bandar. hidup beliau.
• Menjalankan kempen kesedaran. (iii) Menganjurkan sayembara tentang pejuang-
• Mengindahkan bandar. pejuang tanah air.
• Melengkapkan bandar dengan pelbagai (iv) Mengadakan pameran sejarah.
prasarana. (v) Memastikan generasi muda mempelajari
• Mengurangkan penggunaan kenderaan sejarah penentangan.
bermotor di kawasan bandar. (Mana-mana jawapan yang munasabah)
• Mengelakkan hakisan tanah / banjir kilat. 2. (a) (i) Pentadbiran tempatan dipengaruhi oleh
(Mana-mana jawapan yang munasabah) birokrasi Barat.
(ii) Penempatan pegawai Barat menjejaskan
KBAT kedudukan dan kuasa pembesar tempatan.
(iii) Sistem perundangan Barat dilaksanakan /
(a) (i) Pertanian berasaskan eksport. menjadi rujukan.
(ii) Pada abad ke-19, penanaman ubi kayu, tebu, lada (iv) Kewangan tempatan dikuasai oleh pegawai
hitam, gambir, tembakau dan kopi. Barat / Pegawai Majistret dan Pemungut
(iii) Pada abad ke-20, perusahaan getah. Hasil.
(iv) Penanaman lada hitam dan gambir di Johor [Mak. 2m]
melalui Sistem Kangcu di Johor. (b) (i) Petani / penduduk dikehendaki membayar
(v) Memerlukan modal besar. cukai tanah / mendaftarkan tanah.
(b) (i) Melibatkan pemodal Eropah. (ii) Penduduk menghadapi masalah membayar
(ii) Lebih menguntungkan. cukai / sukar membayar cukai.
(iii) Konsesi tanah yang luas. (iii) Pembaharuan yang diperkenalkan
(iv) Membawa masuk buruh asing (dengan upah yang oleh British bercanggahan dengan nilai
murah). tempatan.
(v) Penyumbang utama kepada sumber pendapatan (iv) Masyarakat tempatan diberi layanan yang
kerajaan British. tidak adil.
(c) (i) Menggalakkan pertanian secara moden. (c) (i) Memastikan rakyat memahami dasar baharu.
(ii) Menggalakkan R&D dalam bidang pertanian. (ii) Menjadi perantaraan / orang tengah di
(iii) Menjalankan kempen perdagangan pertanian di antara penduduk dan pentadbir British.
peringkat antarabangsa. (iii) Memastikan kedudukan pemerintah dan
(iv) Memberi insentif kepada petani yang berjaya pembesar tidak terhakis.
memajukan bidang pertanian. (iv) Memastikan dasar baharu tidak
(Mana-mana jawapan yang munasabah) membebankan penduduk setempat.
(v) Menyatupadukan penduduk tempatan.
(vi) Mengukuhkan jati diri penduduk tempatan.
PRAKTIS PT3 Penentangan Masyarakat Tempatan (Mana-mana jawapan yang munasabah)
7
3. (a) (i) Terdapat permuafakatan antara pembesar
tempatan untuk mengalahkan kuasa penjajah.
Bahagian A (ii) Pembesar membina kubu pertahanan yang
kukuh.
1. D 2. A 3. C 4. C 5. C (iii) Pembesar memperoleh bantuan angkatan
bersenjata dari wilayah berhampiran.
6. A 7. C 8. D 9. B 10. C
11. D 12. D 13. D 14. A 15. A (iv) Haji Abdul Rahman Limbong menggunakan
16. C 17. D 18. A 19. A sistem perundangan yang sedia ada.
[Mak. 3m]

© Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. J16






10 JAW HEBAT! SEJ TG3.indd 16 14/02/2022 1:34 PM

Sejarah Ting. 3 Jawapan
(b) (i) Kuasa penjajah memiliki alat senjata yang • Menentang pengenalan pentadbiran Barat di
lebih canggih. Terengganu.
(ii) Pemimpin tempatan menghadapi ancaman • Menolak undang-undang tanah yang
perundangan Barat. berlawanan dengan hukum syarak.
(iii) Usaha mencabar perjanjian tidak berjaya • Memohon Lesen Wakil (pleader) untuk
kerana gagal mentafsir perjanjian tersebut. menjadi wakil kepada tertuduh.
(iv) Pembesar tempatan gagal menangkis tipu • Bertindak sebagai peguam untuk mewakili
muslihat kuasa penjajah. penduduk Ulu Telemong menentang pihak
[Mak. 3m] kerajaan yang diwakili oleh renjer hutan.
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.
(c) (i) Memahami sepenuhnya kesan setiap • Peguam cara (pendakwa) dan hakim gagal
syarat perjanjian. menjelaskan pertanyaan Haji Abdul Rahman.
(ii) Mengetahui kesan pelaksanaan sistem • Perbicaraan ditangguhkan.
perundangan baharu. • Perbicaraan diakhiri dengan keputusan
(iii) Memastikan masyarakat tidak bertindak berpihak kepada Haji Abdul Rahman Limbong.
secara terburu-buru. (c) • Mengeratkan perpaduan.
(iv) Memastikan segala usaha mendapat • Menyokong kepimpinan pemerintah.
sokongan padu daripada pemerintah. • Sentiasa menuntut ilmu.
(v) Mendapatkan pandangan daripada • Berwaspada terhadap kuasa luar.
pelbagai pihak semasa mengatur strategi. • Mengukuhkan kedudukan ekonomi negara.
(Mana-mana jawapan yang munasabah) • Mengamalkan prinsip Rukun Negara.
• Menjalinkan hubungan diplomatik dengan
Bahagian C negara jiran / luar.
• Mengambil berat terhadap perkembangan
1. (a) (i) Dol Said bermuafakat dengan pemimpin dunia semasa.
Rembau dan mengadakan pakatan dengan (Mana-mana jawapan yang munasabah)
orang Melayu dari wilayah lain. Berjaya 2. (a) Muafakat
mengalahkan British dalam Perang Naning • Mengadakan pakatan sulit pada 16 Oktober
Pertama pada tahun 1831. Permuafakatan 1874 dengan Sultan Abdullah, Ngah Ibrahim,
dengan pembesar Melayu tidak kekal Dato’ Sagor dan pembesar Melayu lain untuk
kerana British berjaya memecahbelahkan membunuh J.W.W. Birch.
mereka. Tidak mendapat sokongan • Mengangkat sumpah tidak akan memungkiri
daripada Yamtuan Rembau dan pembesar keputusan yang dicapai dalam satu mesyuarat
lain dalam Perang Naning Kedua pada di Durian Sebatang.
1832. British berjaya menakluki pusat • Merahsiakan pakatan sulit dalam satu
pentadbiran Naning di Taboh dan kemudian mesyuarat di rumah Dato’ Sagor pada 5
menyatukan Naning dengan Melaka. September 1875 .
(ii) Melancarkan penentangan dengan bantuan • Sebanyak tujuh mesyuarat diadakan sebelum
Tok Gajah (Imam Perang Rasul) dan Birch berjaya dibunuh.
Mat Kilau pada tahun 1891. Menawan Kubu pertahanan
Kuala Tembeling dan Jeram Ampai pada • Membina kubu yang kuat di Paroi dan kubu
tahun 1894. British menghantar Kolonel Bukit Putus.
Walker dan berjaya menawan semula • Berjaya mematahkan serangan British pada
Jeram Ampai. Berundur ke Kelantan dan peringkat awal.
Terengganu bersama-sama Tok Gajah dan • Kubunya sukar ditembusi oleh British kerana
Mat Kilau. lokasinya yang tinggi di atas bukit.
(b) Rentap • Terdapat halangan ranjau dan pokok tumbang
• Rentap menentang dengan menggunakan di bahagian hadapan.
senjata. • Kawasan kubu tersebut berbukit bukau dan
• James Brooke menuduh Rentap sebagai dikelilingi oleh hutan tebal.
lanun. (b) • Penentangan bersifat setempat.
• James Brooke juga cuba menghapuskan • Perjuangan tidak meluas ke seluruh negeri.
petempatan orang Iban. • Sokongan tidak menyeluruh
• Berjaya membunuh Alan Lee, seorang • Tidak mendapat sokongan daripada pihak
pegawai James Brooke pada tahun 1853. istana.
• Pada tahun 1854, berundur ke Bukit Sadok. • British menggunakan pengaruh istana untuk
• Pada tahun 1857, berjaya mengundurkan memadamkan kebangkitan masyarakat
pasukan Charles Brooke di Bukit Sadok. tempatan.
• Rentap berundur ke Entabai dan meninggal • Kelemahan teknologi
dunia beberapa tahun selepas itu. • Senjata kuasa Barat lebih canggih berbanding
Haji Abdul Rahman Limbong dengan senjata yang digunakan oleh
• Haji Abdul Rahman melancarkan penentangan masyarakat tempatan.
dengan menggunakan sistem perundangan. • Kelemahan strategi




J17 © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.






10 JAW HEBAT! SEJ TG3.indd 17 14/02/2022 1:34 PM

Sejarah Ting. 3 Jawapan
• British menggunakan pelbagai strategi untuk • Menubuhkan Majlis Mesyuarat Negeri (MMN)
mengatasi kebangkitan masyarakat tempatan. yang ahlinya dilantik oleh sultan setelah
• British menggunakan kekuatan tentera dicadangkan oleh Residen.
/ senjata moden / memecahbelahkan • British merombak semula skim penempatan
pakatan / menggunakan pengaruh istana / pegawai
menggunakan tipu muslihat. • Mensyaratkan pegawai yang ditempatkan di
• British berpakat dengan Belanda negeri-negeri Melayu mestilah mengetahui
• British dan Belanda berpakat untuk adat istiadat Melayu.
memadamkan kebangkitan masyarakat • British memantapkan kuasa di negeri Melayu.
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.
tempatan. • Dinasti Brooke berjaya meluaskan pengaruh
(c) • Menjadi sumber inspirasi. dan wilayahnya di Sarawak.
• Generasi hari ini perlu memahami pengorbanan • SBUB menguasai Sabah (Borneo Utara).
tokoh-tokoh perjuangan. Kesan terhadap masyarakat tempatan
• Menanamkan semangat patriotisme. • Pembesar tempatan seperti Dol Said, Dato’
• Menghayati sejarah tanah air. Bahaman dan Sharif Masahor kehilangan
• Memelihara keharmonian yang sedia ada. jawatan dan kedudukan.
• Menguatkan jati diri. • Pembesar seperti Dato’ Maharaja Lela,
• Tidak mudah terpengaruh dengan budaya luar. Rentap, Mat Salleh dan Tok Janggut
• Bersemangat mempertahankan kedaulatan kehilangan jiwa.
negara. • Sultan Abdullah, Raja Ismail serta pembesar-
(Mana-mana jawapan yang munasabah) pembesar seperti Ngah Ibrahim dan Haji Abdul
3. (a) (i) British menggunakan meriam yang Rahman Limbong dibuang negeri.
besar untuk menghancurkan kubu • Kedudukan raja dan pembesar Melayu diberi
pertahanan Yamtuan Antah. Yamtuan perhatian oleh Britis
Antah juga kehabisan peluru dan • British memperkenalkan Durbar.
kekurangan ubat bedil. Angkatan Brooke • Menjadi inspirasi kepada perjuangan
berjaya menewaskan Rentap dengan kemerdekaan tanah air
menggunakan angkatan yang lebih besar. (c) • Menguatkan jati diri.
Menggunakan meriam tembaga “Bukit • Menghayati kemerdekaan negara.
Sadok”. • Menghapuskan amalan rasuah.
(ii) British mendesak Sultan Muhammad • Meningkatkan taraf hidup rakyat.
IV untuk mengisytiharkan Tok Janggut • Memperkasakan infrastruktur.
dan pengikutnya sebagai penderhaka • Memantapkan sistem pendidikan.
terhadap baginda sultan. British berjaya • Mengukuhkan ekonomi negara.
menimbulkan ketakutan dalam kalangan • Mengutamakan rakyat dalam bidang ekonomi.
rakyat supaya tidak menyokong atau (Mana-mana jawapan yang munasabah)
menyertai perjuangan Tok Janggut.
SBUB menggunakan tipu muslihat untuk KBAT
melemahkan perjuangan Mat Salleh.
Dalam Rundingan antara Mat Salleh dan (a) (i) Kebangkitan disebabkan kezaliman penjajah
William Cowie pada tahun 1898, SBUB British.
membenarkan Mat Salleh untuk mentadbir (ii) Dasar penjajah British membebankan penduduk
Tambunan. Pada tahun berikutnya, SBUB setempat.
mengambil alih pentadbiran Tambunan. (iii) Tindakan penjajah British mengancam sistem
(b) Kesan terhadap pentadbiran British politik tradisional.
• British mengalami kerugian akibat (iv) Tindakan mereka mempertahankan hak dan
peperangan. kepentingan penduduk setempat.
• Mengalami kerugian sebanyak 100,000 Pound (b) (i) Kehidupan semakin tersepit.
Sterling dalam Perang Naning. (ii) Penduduk tempatan terus ditindas.
• Membelanjakan 400,000 Pound Sterling dalam (iii) Kuasa pemimpin tempatan semakin terhakis.
Perang Perak. (iv) Penduduk tempatan dikenakan pelbagai jenis
• Mengalami kerugian sebanyak 7000 Pound cukai.
Sterling dalam Perang Naning. (Mana-mana jawapan yang munasabah)
• British lebih berhati-hati dalam sistem (c) (i) Mengadakan rundingan.
pentadbiran. (ii) Mengeratkan perpaduan penduduk untuk
• Melantik Residen yang berpengalaman, mencapai kata sepakat.
bijaksana, fasih berbahasa Melayu, pandai (iii) Mendukung semangat tidak bekerjasama dengan
mengambil hati dan menguasai adat resam pihak berkuasa yang menindas.
tempatan. (iv) Mengadakan tunjuk perasaan secara aman.
(Mana-mana jawapan yang munasabah)






© Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. J18






10 JAW HEBAT! SEJ TG3.indd 18 14/02/2022 1:34 PM

Sejarah Ting. 3 Jawapan

PRAKTIS PT3 Kebijaksanaan Raja dan Pembesar (vi) British memberikan perhatian kepada
masalah orang Melayu yang tidak
8
Melayu Menangani Cabaran Barat
mempunyai pekerjaan atau tanah.
(vii) Malay Girls College yang setaraf dengan
Malay College Kuala Kangsar ditubuhkan
Bahagian A untuk meningkatkan pendidikan kaum
wanita.
1. B 2. A 3. B 4. C 5. C [Mak. 3m]
6. C 7. C 8. B 9. C 10. B (b) (i) Majlis Mesyuarat Negeri Kedah yang
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.
11. D 12. C 13. A 14. B 15. D diterajui oleh Tunku Mahmud enggan
16. A 17. D 18. D 19. D 20. D menerima kehadiran Penasihat Maxwell.
(ii) Membantah tindakan Maxwell kerana
Bahagian B mencampuri urusan pentadbiran negeri.
(iii) Membantah langkah Maxwell mengibarkan
1. (a) (i) Sempadan Negeri-negeri Melayu Utara bendera Union Jack di kediamannya
dengan Siam ditentukan berasaskan legeh kerana dianggap mencabar identiti Kedah.
dan lembah sungai. (iv) Menandatangani Perjanjian Kedah-British
(ii) Sempadan Negeri-negeri Melayu Utara pada 1 November 1923 bagi mengekalkan
dengan Siam bermula dari utara muara identiti Kedah sebagai negeri Melayu.
Sungai Perlis di sebelah barat.
[Mak. 3m]
(iii) Sempadan berakhir di muasa Kuala Tabal (c) (i) Generasi muda sedar tentang warisan
di sebelah timur. sejarah sendiri.
(iv) Pulau Langkawi dan pulau-pulau di (ii) Rakyat tidak terpengaruh dengan unsur
bahagian selatan menjadi milik British. budaya luar / Barat.
(v) Pulau Terutau dan pulau-pulau di bahagian (iii) Mengukuhkan jati diri belia / rakyat.
utara menjadi milik Siam. (iv) Mengeratkan perpaduan.
[Mak. 3m] (v) Menangani gejala sosial.
(b) (i) Sultan Abdul Hamid Halim Shah berasa (vi) Memelihara kedaulatan negeri / negara.
tersinggung kerana tidak dibawa berunding. (Mana-mana jawapan yang munasabah)
(ii) Kedah kehilangan wilayah Sadao, Setul,
Pulau Terutau, Butang dan pulau-pulau 3. (a) (i) Memajukan / membangunkan bidang
sekitarnya kepada Siam. sosioekonomi.
(iii) Sultan Kedah menegaskan sempadan (ii) Melaksanakan pembangunan pertanian.
baharu di antara Kedah dan Siam harus (iii) Merancang / melaksanakan pembangunan
ditentukan mengikut kriteria sempadan bandar.
yang sedia ada. (iv) Memajukan / memodenkan pentadbiran
(iv) Baginda menyatakan tidak akan dan pendidikan.
memaafkan pihak yang menjual negeri (v) Memainkan peranan proaktif dalam Majlis
Kedah seperti menjual seekor lembu. Mesyuarat Persekutuan.
[Mak. 3m] (vi) Memartabatkan kepimpinan tempatan (di
(c) (i) Sultan Kedah wajar diajak berunding Sarawak dan Sabah).
kerana protokol melibatkan negeri baginda. [Mak. 3m]
(ii) Terdapat rakyat baginda di wilayah-wilayah (b) (i) Dato’ Jaafar bin Muhammad
yang diserahkan kepada Siam. memartabatkan penggunaan bahasa
(iii) Masa depan dan kepentingan penduduk di Melayu / identiti Melayu dalam pentadbiran.
wilayah yang diserah kepada Siam adalah (ii) Dato’ Abdul Rahman bin Andak
tanggungjawab baginda sultan Kedah. mengawal hubungan Johor dengan
(iv) Penentuan sempadan baharu hendaklah British / berpandangan jauh dalam usaha
dilakukan secara adil. mengekalkan kedaulatan negeri.
(v) Pihak yang menggadaikan kedaulatan (iii) Dato’ Muhammad Ibrahim Munsyi
negeri mesti dihukum. menggalakkan perkembangan pendidikan
(Mana-mana jawapan yang munasabah) moden melalui penubuhan Jabatan Pelajaran.
2. (a) (i) Kuasa pemerintahan dikembalikan kepada (iv) Saiyid Abdur Rahman bin Saiyid
institusi raja. Muhammad bin Saiyid Zainal Abidin
(ii) Bilangan pegawai Melayu dalam al-Aidrus / Tok Ku Paloh terlibat dalam
perkhidmatan kerajaan persekutuan penggubalan Undang-Undang Bagi Diri
Kerajaan Terengganu.
ditambah dan dilantik ke jawatan yang
lebih tinggi. [Mak. 3m]
(iii) Bahasa Melayu digunakan sebagai bahasa (c) (i) Pendidikan memenuhi keperluan semasa.
rasmi Persekutuan. (ii) Menggunakan information and
(iv) Mendesak agar kuasa pemerintahan communication technology (ICT) dalam
pelajaran.
dikembalikan keapda Raja-raja Melayu dan
Majlis Negeri. (iii) Mengutamakan bahasa Melayu dan bahasa
(v) Peluang perkhidmatan diberi kepada buruh Inggeris.
dari rumpun Alam Melayu. (iv) Menyediakan infrasktruktur yang lengkap.

J19 © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.






10 JAW HEBAT! SEJ TG3.indd 19 14/02/2022 1:34 PM

Sejarah Ting. 3 Jawapan
(v) Memantapkan pentadbiran dan pengurusan • Kuasa luar mengambil kesempatan jika
sekolah. negara dalam keadaan huru-hara.
(vi) Membaharui kurikulum dari semasa ke • Hak dan kepentingan rakyat dipelihara.
semasa. • Memelihara keamanan / keharmonian.
(Mana-mana jawapan yang munasabah) • Menjamian masa depan yang lebih cerah.
(Mana-mana jawapan yang munasabah)
Bahagian C 2. (a) • Sultan Muhammad IV tidak menerima
Perjanjian Bangkok 1909.
1. (a) (i) Sultan, ulama dan pembesar Terengganu • Menandatangan Perjanjian British-Kelantan
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.
menolak Perjanjian Bangkok. Sultan ditandatangani pada tahun 1910.
Zainal Abidin III mengecam tindakan • J.S. Mason dihantar ke Kelantan sebagai
Siam menyerahkan Terengganu kepada Penasihat British.
British tanpa pengetahuan baginda. • Sultan Kelantan perlu mengikut dan
Baginda menegaskan bahawa Siam melaksanakan nasihat Penasihat British dalam
tidak mempunyai sebarang hak ke semua perkara kecuali yang berkaitan dengan
atas Terengganu. Baginda mengulangi agama Islam dan adat Melayu.
kenyataan bahawa penghantaran bunga • Sultan Kelantan tidak dibenarkan membuat
emas kepada Siam bukan menandakan hubungan dengan kuasa luar tanpa melalui
Terengganu sebagai jajahan Siam tetapi Penasihat British.
sebagai tanda persahabatan. Baginda • Sultan Terengganu enggan menerima
mengemukakan bantahan kepada Gabenor Penasihat British.
Negeri-negeri Selat pada 14 Mei 1909. • Hanya menerima wakil British yang tidak
(ii) Sultan Muhammad IV menolak perjanjian mempunyai kuasa dalam pentadbiran negeri
tersebut semasa J.S. Mason dan wakil pada tahun 1910.
Siam berkunjung ke Kota Bharu untuk • Pada 24 Mei 1919, Sultan Muhammad
memaklumkan persetujuan antara British II dipaksa menandatangani Perjanjian
dan Siam dalam Perjanjian Bangkok 1909. Terengganu-British.
Baginda melahirkan rasa kecewa dengan • Status wakil British ditukar kepada Penasihat
tindakan British menyerahkan wilayah British yang membolehkan British campur
Tabal kepada Siam. tangan dalam semua hal pentadbiran negeri
(b) • Menjamin keselamatan perairan. kecuali yang berkaitan dengan agama Islam
• Memastikan perairan Johor dan Singapura dan adat Melayu.
selamat untuk perdagangan. • British menghantar J. L. Humphreys sebagai
• Mengasaskan Bandar Iskandar Puteri. Penasihat British yang pertama di Terengganu.
• Memindahkan pusat pentadbiran Johor dari • Sultan Muhammad II lebih banyak berunding
Teluk Belanga di Singapura ke Tanjung Puteri dengan pembesar negeri berbanding dengan
untuk mengelakkan tekanan British. merujuk kepada Penasihat British.
• Mengisytiharkan Tanjung Puteri sebagai ibu • Pada tahun 1920, baginda diturunkan takhta
negeri Johor dan dinamakan Bandar Iskandar berikutan British tidak berpuas hati.
Puteri. (b) Diplomasi Sultan Abu Bakar Johor
• Memodenkan pentadbiran negeri • Sultan Abu Bakar Johor menjalinkan
• Beliau mempelopori birokrasi moden. hubungan baik dengan kerajaan Negeri-negeri
• Sistem tradisional dalam pentadbiran Selat.
diperkukuhkan dengan unsur baharu dari • British mengekalkan kawasan Teluk Belanga
Barat. di Singapura sebagai milik Kesultanan Johor.
• Beliau juga memperkenalkan pendidikan • Berkunjung ke England untuk bertemu dengan
moden. Ratu Victoria.
• Memperkenalkan Sistem Kangcu. • Dikurniakan gelaran Maharaja Johor pada
• Menggalakkan kemasukan orang Cina untuk tahun 1868.
mengusahakan tanaman gambir dan lada • Berjaya meredakan tekanan Gabenor Negeri-
hitam. Negeri Selat.
• Mengeksploitasi hasil hutan. • Diberi kepercayaan menyelesaikan pertikaian
• Johor mengeluarkan hasil hutan terutamanya di negeri-negeri Melayu.
getah perca untuk dijual kepada pedagang • Menubuhkan Lembaga Penasihat Johor di
British. London.
• Perdagangan getah perca begitu • Melantik ahli yang terdiri daripada kalangan
menguntungkan sehingga Temenggung pegawai British yang berpengalaman.
mengisytiharkannya sebagai monopoli Johor. • Fungsi lembaga untuk menasihati baginda
(c) • Rakyat memberi sokongan kepada pemerintah. dalam hal pentadbiran.
• Mempertahankan sistem pemerintahan Diplomasi Sultan Zainal Abidin III Terengganu
tradisional. • Kebijaksanaan dalam rundingan.
• Mengeratkan perpaduan untuk memelihara • Baginda berangkat ke Singapura untuk
keharmonian dalam negara. berunding dengan Gabenor Negeri-negeri
Selat selepas Perjanjian Bangkok 1909.


© Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. J20






10 JAW HEBAT! SEJ TG3.indd 20 14/02/2022 1:34 PM

Sejarah Ting. 3 Jawapan
• Menandatangani Perjanjian British-Terengganu (b) • Selepas peluasan kuasa British, Raja-Raja
1910. Melayu membuat desakan melalui Durbar
• Hasil perjanjian 1910 membawa kepada dan Majlis Perundangan Persekutuan supaya
pindaan terhadap Perjanjian Bangkok 1909. ditubuhkan Rejimen Askar Melayu.
• Baginda hanya bersetuju menandatangai • Antara mereka yang memulakan inisiatif untuk
Perjanjian 1910 setelah British mengakui menubuhkan Rejimen Askar Melayu ialah
Terengganu sebagai negeri yang merdeka. Yamtuan Besar Negeri Sembilan, Tuanku
• Menurut Perjanjian 1910, Terengganu hanya Muhammad ibni Yamtuan Antah / Sultan
menerima wakil British yang tidak mempunyai Perak, Sultan Alang Iskandar / Undang Luak
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.
kuasa dalam pentadbiran negeri. Rembau, Dato’ Abdullah Dahan / Raja Di Hilir
(c) • Permuafakatan membawa kejayaan. Perak, Raja Chulan ibni Sultan Abdullah.
• Mempertahankan hak dan kepentingan rakyat • Tujuan menubuhkan rejimen tersebut
diutamakan. ialah untuk mewujudkan sebuah pasukan
• Mempertahankan kedaulatan negeri usaha bersenjata yang dianggotai oleh anak watan.
yang murni. • Memelihara kedaulatan dan keselamatan
• Perpaduan yang erat menjamin keutuhan negeri. negara.
• Sentiasa berwaspada terhadap muslihat kuasa • Pada tahun 1933, Kompeni Percubaan
luar. diwujudkan di Port Dickson, Negeri Sembilan.
• Perlu mengambil tahu tentang perkembangan • Pada tahun 1935, kompeni tersebut menjadi
dunia semasa. Rejimen Askar Melayu.
• Rakyat perlu menguatkan jati diri. • Menjadi asas penubuhan pasukan tentera
• Mempertahankan kedaulatan negeri / negara yang kemudian dianugerahkan gelaran Diraja,
tanggungjawab kita semua. menjadikannya Rejimen Askar Melayu Diraja.
(Mana-mana jawapan yang munasabah) (c) • Raja-raja Melayu dan pembesar negeri
3. (a) (i) Kemakmuran negeri berjaya menangani cabaran kuasa Barat
Di Johor, pemodenan dalam pentadbiran dengan menggunakan kebijaksanaan.
dan ekonomi berjaya menarik lebih • Mempertahankan kesinambungan warisan
ramai pelabur asing untuk datang bangsa.
melabur. Sektor pertanian komersial • Memelihara keharmonian dalam negeri.
seperti gambir dan lada hitam mendapat • Rakyat hidup sejahtera di bawah
perhatian pelabur asing. Tengku Menteri pemerintahan sultan / raja.
Ngah Ibrahim memajukan perusahaan • Raja-Raja Melayu mendapat sokongan padu
bijih timah di Larut dan Sultan Ismail di setiap rakyat.
Lembah Kinta. Perak terkenal sebagai • Rakyat menzahirkan sokongan terhadap
pengeluar bijih timah utama dunia. Wan institusi raja.
Muhammad Saman berjaya menjadikan • Perpaduan rakyat menjamin penerusan sistem
Kedah sebagai negeri jelapang padi pemerintahan beraja.
semasa pemerintahan Sultan Abdul • Memelihara kedaulatan raja / negeri
Hamid Halim Shah. Kewujudan pelabuhan tanggungjawab setiap rakyat.
seperti Kota Batu, Sandakan, Kuching, (Mana-mana jawapan yang munasabah)
Santubong, Banjarmasin, Kutei dan
Sambas membuktikan penduduk Sarawak KBAT
dan Sabah sudah terlibat dalam kegiatan
perdagangan. Pada awal tahun 1820-an, (a) Undang-undang mengandungi 53 fasal yang antara lain
Sarawak merupakan pengeksport utama menyebut:
emas, antimoni dan sagu. Sabah terkenal (i) Kerajaan Terengganu adalah kerajaan Melayu
sebagai pengeluar hasil hutan seperti Islam.
kapur barus dan sarang burung serta hasil (ii) Islam merupakan asas perundangan negeri.
laut seperti mutiara dan sirip ikan yu. (iii) Undang-undang melarang Sultan Terengganu
(ii) Melambatkan peluasan kuasa British menyerahkan negeri Terengganu kepada mana-
Di Johor, Undang-Undang Tubuh mana kuasa asing.
Kerajaan Johor berjaya membantutkan (iv) Sultan Terengganu yang menyerahkan negeri
cita-cita British untuk meluaskan kuasa Terengganu kepada kuasa asing hendaklah turun
ke negeri Johor. British hanya berjaya dari takhta.
menempatkan Penasihat Am British di (v) Menteri Besar mestilah terdiri daripada seorang
Johor selepas kemangkatan Sultan Abu yang beragama Islam dan rakyat Terengganu.
Bakar. Di Terengganu, pelaksanaan (vi) Ahli Majlis Negeri boleh terdiri daripada orang
Undang-Undang Bagi Diri Kerajaan bukan beragama Islam tetapi mestilah rakyat
Terengganu membolehkan Terengganu Terengganu.
menjadi negeri Melayu yang paling akhir (b) (i) Penggubalan Undang-Undang Bagi Diri Kerajaan
menerima Penasihat British. British hanya Terengganu merupakan langkah Sultan Zainal
berjaya menempatkan Penasihat British Abidin III untuk memantapkan pentadbiran.
di Terengganu setelah mendesak Sultan (ii) Undang-undang Bagi Diri Kerajaan Terengganu
Muhammad II menandatangani perjanjian juga bertujuan memelihara kedaulatan negeri.
British-Terengganu 1919.

J21 © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.






10 JAW HEBAT! SEJ TG3.indd 21 14/02/2022 1:34 PM

Sejarah Ting. 3 Jawapan
(iii) Penggubalan undang-undang ini berhubung rapat (b) F1 Penasihat raja.
dengan usaha baginda sultan mengukuhkan F2 Ketua turus angkatan perang.
perpaduan dalam kalangan raja, pembesar dan F3 Ketua hakim.
rakyat jelata. F4 Pemangku sultan.
(iv) Kekuatan hubungan antara raja dan rakyat penting F5 Menteri utama peringkat pusat.
kerana menjadi benteng untuk menghalang [Mak.3m]
campur tangan British dalam pemerintahan (c) F1 Rakyat hidup dalam keadaan sejahtera.
Terengganu. F2 Dapat memupuk perpaduan.
(c) (i) Menjamin keamanan. F3 Menghindari daripada campur tangan kuasa
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.
(ii) Menjamin keadilan. luar.
(iii) Pentadbiran dilakukan dengan lancar. F4 Kekayaan ekonomi dapat dinikmati oleh
(iv) Hak dan kepentingan rakyat terpelihara. semua lapisan rakyat.
(v) Rakyat patuh kepada undang-undang. F5 Negara tidak menjadi huru hara.
(Mana-mana jawapan yang munasabah) F6 Amalan rasuah dapat dibendung.
(Mana-mana jawapan munasabah)
[Mak.4m]
3. (a) F1 Mengatasi kelemahan Sistem Residen.
Kertas Model PT3 F2 Menyeragamkan pentadbiran.
F3 Menjamin keselamatan negeri.
F4 Mengatasi masalah kewangan Pahang.
[Mak.3m]
Bahagian A (b) F1 Gabungan Perak, Selangor, Negeri
1. A 2. B 3. B 4. D 5. D Sembilan dan Pahang yang membentuk
6. A 7. B 8. C 9. A 10. D sebuah persekutuan.
11. D 12. C 13. A 14. D 15. B F2 Pentadbiran diketuai oleh seorang Residen
16. A 17. C 18. B 19. D 20. C Jeneral.
F3 Raja-raja Melayu menerima nasihat daripada
Bahagian B Residen Jeneral dalam semua hal pentadbiran
1. (a) F1 Binaan yang kukuh, selamat dan tahan lama. kecuali yang berkaitan dengan agama Islam
F2 Berunsurkan luahan perasaan hening dan dan adat Melayu.
aman. F4 Pusat pentadbiran terletak di Kuala Lumpur.
F3 Mempunyai ruang cahaya untuk keselesaan [Mak.3m]
beribadat. (c) F1 Amalan rasuah berleluasa.
F4 Reka bentuk ruang sesuai dengan iklim F2 Memberikan hak yang sama rata tanpa
setempat. mendiskri minasikan antara warna kulit,
F5 Terdapat ruang memisahkan lelaki dan wanita. bangsa, kaum dan agama.
[Mak.3m] F3 Terbuka dalam menerima pendapat.
(b) F1 Kehidupan bernegara. F4 Berakhlak baik.
F2 Pemerintahan dan cara hidup berasaskan F5 Terpengaruh dengan budaya negatif.
keadilan. (Mana-mana jawapan munasabah)
F3 Konsep ummah. [Mak.4m]
F4 Sistem syura. 4. (a) F1 Memperoleh bantuan tentera laut British.
[Mak.3m] F2 Menentang kebangkitan orang tempatan
(c) F1 Mereka menyumbang kepada sebagai lanun.
perkembangan tamadun Islam. F3 Memperoleh sokongan daripada sebahagian
F2 Menghasilkan pelbagai bahan rujukan orang tempatan.
dalam bidang masing-masing. F4 Mengambil kesempatan daripada
F3 Memperkenalkan ilmu yang dikaji hingga pertelingkahan yang wujud dalam
hari ini. masyarakat tempatan.
F4 Himpunan karya perubatan Islam F5 Menghapuskan tokoh tempatan yang
diterjemahkan ke dalam bahasa Latin. menentang kedudukannya
F5 Idea mereka mampu membuka minda F6 Memperkukuhkan pertahanan Sarawak
masyarakat pada hari ini. dengan mendirikan benteng dan kubu.
F6 Hasil pemikiran mereka bertujuan ke arah F7 Mendapatkan sokongan kewangan daripada
kesejahteraan ummah. pemodal Eropah.
[Mak.4m] [Mak.3m]
(b) F1 Membahagikan Sarawak kepada lima
2. (a) F1 Menjaga keamanan kawasan. bahagian.
F2 Mengutip cukai dan hasil lain melalui sistem F2 Mengekalkan pembesar tempatan dalam
serah. pentadbiran.
F3 Membekalkan tenaga tentera ketika perang. F3 Melaksanakan pentadbiran berhierarki.
F4 Menyediakan tenaga buruh melalui sistem F4 Melaksanakan pentadbiran berasaskan kaum.
kerah. F5 Menggunakan sistem perundangan Barat
[Mak.3m] dan tempatan.
[Mak.3m]

© Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. J22






10 JAW HEBAT! SEJ TG3.indd 22 14/02/2022 1:34 PM

Sejarah Ting. 3 Jawapan
(c) F1 Sentiasa berwaspada terhadap anasir luar. H1b Digunakan dalam majlis seperti majlis
F2 Bersatu padu untuk menguatkan kelahiran / perkahwinan / kematian.
pertahanan. F2 Keringkam adalah kerja tangan kaum Melayu.
F3 Menguruskan khazanah negara dengan H2a Diperbuat daripada jenis kain seperti kain
bijaksana. kapas dan kain sutera.
F4 Mengamalkan prinsip Rukun Negara. H2b Kain tersebut disulam dengan benang
F5 Mengukuhkan kedudukan ekonomi negara. emas, perak dan tembaga.
F6 Sentiasa menerima perubahan ke arah yang F3 Sintung Duduk dihasilkan oleh kaum Iban.
lebih baik. H3a Membawa benih padi / lanji untuk membawa
(Mana-mana jawapan munasabah) hasil padi / basung untuk memburu.
[Mak.4m] F4 Terendak dihasilkan oleh kaum Melanau
Bahagian C sebagai penutup kepala.
H4a Digunakan semasa kerja-kerja harian dan
5. (a) Pemerintahan dan pentadbiran adat tertentu termasuk Pesta Kaul.
F1 Raja dikenali sebagai Firaun yang F5 Orang Ulu menghiasi bakul dengan manik.
berperanan membentuk kestabilan dan H5a Simbol naga / manusia / burung kenyalang /
kemakmuran ekonomi. harimau menghiasi bakul.
F2 Firaun telah menggalakkan kegiatan H5b Digunakan oleh golongan atasan.
perdagangan menggunakan jalan sungai. F6 Tiang Totem dihasilkan oleh Orang Ulu.
F3 Apabila pedagang menghadapi ancaman H6a Melambangkan status masyarakat.
serangan penjahat, raja Mesir telah H6b Hanya mayat golongan atasan boleh diletak
bertindak menghantar tentera bagi tinggi di atas tiang.
melindungi pedagang. F7 Patung burung kenyalang berfungsi sebagai
F4 Langkah tersebut berjaya mewujudkan lambang kepahlawanan kaum Iban.
keamanan di Mesir Purba. H7a Ukiran patung ini digunakan sebagai
Kesenian pemberi semangat kepada pahlawan Iban.
F5 Mempunyai kebolehan menghasilkan hasil H7b Patung tersebut menjadi penjaga rumah
seni berbentuk lukisan yang terkenal di dunia. panjang daripada semangat jahat / penyakit.
F6 Lukisan tedapat pada dinding-dinding [Mak.6m]
bangunan dan kuil. (b) F1 Pesta Kaamatan disambut oleh kaum
(b) (i) F1 Kemajuan matematik dan geometri. Kadazandusun / Murut
F2 Kemahiran dalam bidang perubatan. H1a Sebagai tanda kesyukuran
H1b Meraikan semangat padi atau Bambaazon /




F3 Pembinaan terusan dan pengairan.
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.
F4 365 hari dalam kalendar tahunan. Bambarayon.
F5 Penciptaan kertas. H1c Upacara kesyukuran dijalankan oleh
F6 Teknologi seni bina piramid. Bobohizan / Bobolian.
(ii) F1 Wujud pengkhususan pekerjaan. H1d Upacara ini dilakukan bagi mendapat lebih
F2 Bergiat dalam bidang penenunan. banyak hasil tuaian padi.
F3 Pembuatan barangan tembikar / H1e Antara acara yang diadakan dalam pesta
peralatan harian. ini ialah pertandingan ratu cantik / Unduk
F4 Mengeksport tekstil dan kertas. Ngadau.
F5 Perlombongan emas. H1f Acara ini berkaitan dengan nasal usul
[Mak.6m] pengorbanan Huminodun.
(c) F1 Memperlihatkan kemampuan manusia F2 Pesta Regata Lepa disambut oleh kaum
meningkatkan kemajuan dalam kehidupan. Bajau / Sama
F2 Menjadi inspirasi kepada peningkatan H2a Memperingati peranan lepa dalam kehidupan
tamadun manusia pada hari ini. kaum Bajau / Sama di pantai timur Sabah.
F3 Memahami proses pembentukan tamadun. H2b Kaum Bajau / Sama menghiasi lepa.
F4 Memahami perkembangan yang H2c Acara lain turut diadakan seperti perlumbaan
menyumbang kepada kemajuan sistem perahu.
pemerintahan. (c) F1 Memupuk semangat saling hormat
F5 Menyedari sumbangan mereka menghormati.
mempengaruhi kehidupan kita pada hari ini. F2 Memahami ciri budaya kaum lain.
F6 Memahami kepentingan alam sekitar F3 Mengeratkan perpaduan kaum.
dengan kehidupan manusia. F4 Menggalakkan persefahaman antara kaum.
F7 Memastikan kita sentiasa tabah dan F5 Mengamalkan prinsip Rukun Negara.
berdaya tahan dalam menghadapi cabaran. F6 Mengamalkan nilai toleransi.
F8 Mendidik hati kita supaya berbangga F7 Memelihara kestabilan negara.
dengan tradisi dan budaya bangsa. F8 Mengelakkan syak wasangka antara kaum.
F9 Membentuk sikap patriotisme dan bangga F9 Menghindari perpecahan antara kaum.
sebagai rakyat Malaysia. (Mana-mana jawapan munasabah)
[Mak.8m] 7. (a) (i) F1 British mengenakan cukai 10% terhadap
6. (a) F1 Pua kumbu dihasilkan oleh kaum Iban. Naning.
H1a Diperbuat daripada kain kapas.


J23 © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.






10 JAW HEBAT! SEJ TG3.indd 23 14/02/2022 1:34 PM

Sejarah Ting. 3 Jawapan
F2 Dol Said mendakwa Naning wilayah raja Melayu dan Majlis Negeri dalam semua
merdeka. aspk pemerintahan negeri.
F3 Enggan membayar cukai kepada British. F3 Durbar di Klang, Selangor 1937
F4 Menentang bayaran cukai. H3a Yang di-Pertuan Besar Negeri Sembilan,
(ii) F1 British memperkenalkan cukai baharu. Tuanku Abdul Rahman menggesa British
F2 Pembayaran cukai menyulitkan memberikan peluang perkhidmatan kepada
penduduk tempatan. buruh dari rumpun Alam Melayu, khususnya
F3 Beliau menentang peraturan cukai. orang Jawa menggantikan buruh Cina dan
F4 Menentang pentadbiran Ketua Jajahan India di negeri-negeri Melayu.
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.
Pasir Putih, iaitu Encik Abdul Latiff. H3b Sultan Pahang, Sultan Abu Bakar
[Mak.6m] Riayatuddin Al-Muazzam Shah mendesak
(b) F1 Penentangan bersifat setempat. British memberikan perhatian kepada
H1a Tidak meluas ke seluruh negeri. masalah orang Melayu yang tidak
F2 Sokongan tidak menyeluruh. mempunyai pekerjaan atau tanah.
H2a Perjuangan tidak mendapat sokongan F4 Durbar di Seri Menanti, Negeri Sembilan
daripada pihak istana. 1939
F3 Faktor istana H4a Sultan Selangor, Sultan Hisamuddin
H3a British menggunakan pengaruh istana untuk Alam Shah mencadangkan penubuhan
memadamkan kebangkitan masyarakat Malay Girls College yang sama tarafnya
tempatan. dengan Malay College Kuala Kangsar bagi
F4 Kelemahan teknologi meningkatkan pendidikan kaum wanita.
H4a Senjata kuasa Barat lebih canggih [Mak.6m]
berbanding dengan senjata yang digunakan (b) F1 Penggubalan Undang-Undang Tubuh
oleh masyarakat tempatan. Kerajaan Johor.
F5 Kelemahan strategi H1a Pengenalan undang-undang tersebut
H5a British menggunakan pelbagai strategi menjadikan Johor sebagai negeri Melayu
untuk mengatasi kebangkitan masyarakat pertama yang mengamalkan sistem raja
tempatan. berperlembagaan dan mempunyai unsur
H5b British dan Belanda berpakat untuk demokratik.
memadamkan kebangkitan masyarakat H1b Sultan tidak boleh menyerahkan negeri dan
tempatan. kerajaan Johor kepada sebarang kuasa asing.
[Mak.6m] H1c British hanya berjaya menempatkan
(c) F1 Mendapatkan sokongan daripada pihak Penasihat Am British di Johor pada tahun
istana. 1914.
F2 Melibatkan keseluruhan penduduk tempatan. H1d Raja dan kerajaan Johor mengekalkan
F3 Menyatupadukan rakyat. hubungan baik dengan kerajaan lain
F4 Mengatur strategi secara rapi. terutamanya British.
F5 Memahami strategi kuasa penjajah. F2 Undang-Undang Bagi Diri kerajaan
F6 Membuat keputusan secara kolektif. Terengganu
F7 Membuat kajian yang teliti terhadap H2a Berjaya membantutkan cita-cita British untuk
kekuatan dan kelemahan pihak British. meluaskan kuasa ke negeri tersebut.
F8 Mengambil iktibar daripada perjuangan H2b Undang-undang melarang pemerintah dan
tokoh-tokoh terdahulu. pembesar menyerahkan negeri kepada
F9 Menguatkan jati diri. kuasa luar.
(Mana-mana jawapan munasabah) F3 Setelah mendesak Sultan Ibrahim
[Mak.8m] menandatangani perjanjian British-Johor,
8. (a) F1 Durbar di Kuala Lumpur 1903 F4 Terengganu merupakan negeri Melayu
H1a Sultan Perak, Sultan Idris Murshidul Adzam terakhir menerima Penasihat British.
Shah mengkritik pemusatan kuasa di F5 British berjaya menempatkan Penasihat
tangan Residen Jeneral dan mendesak British di Terengganu pada tahun 1919.
dilaksanakan langkah mengembalikan F6 Setelah berjaya mendesak Sultan
kuasa kepada institusi raja. Muhammad II menandatangani perjanjian.
H1b Baginda mendesak bilangan pegawai (c) F1 Menjadi rakyat yang berjiwa patriotik.
Melayu dalam perkhidmatan kerajaan F2 Menjadi rakyat yang berilmu pengetahuan
persekutuan ditambah dan dilantik ke dan berkemahiran.
jawatan yang lebih tinggi. F3 Memajukan negara.
H1c Yang di-Pertuan Besar Negeri Sembilan, F4 Taat setia kepada negara.
Tuanku Muhammad ibni Yamtuan Antah F5 Mengamalkan hidup bersatu padu.
menuntut bahasa Melayu digunakan F6 Menjadi kebanggaan negara.
sebagai bahasa rasmi Persekutuan. F7 Mematuhi undang-undang.
F2 Durbar di Pekan, Pahang 1932 F8 Merealisasikan Wawasan 2020.
H1a Sultan Perak, Sultan Iskandar Shah bertitah F9 Sanggup berkorban untuk kedaulatan negara.
dengan tegas mendesak agar kuasa (Mana-mana jawapan munasabah)
pemerintahan dikembalikan kepada Raja- [Mak.8m]


© Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. J24






10 JAW HEBAT! SEJ TG3.indd 24 14/02/2022 1:34 PM

Format: 190mm X 260mm Status: CRC



Praktis Asas Kecemerlangan!
Praktis Asas Kecemerlangan!
PRAKTIS
PRAKTIS
PRAKTIS
FC063062
PRAKTIS
PRAKTIS
HEBA T! Sejarah PRAKTIS
HEBA T!
3
3
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.


PT3 KSSM 3 Praktis Hebat! PT3 KSSM HEBA T!
PT3
TINGKATAN





JUDUL-JUDUL DALAM SIRI INI HEBA T!
Siri Praktis Hebat! PT3 KSSM merupakan
TINGKATAN 1 2 3
3
siri latihan intensif mengikut topik. Siri ini direka KSSM
3
Bahasa Melayu demi memahirkan murid untuk menaakul
PT3
English soalan berdasarkan format pentaksiran pusat TINGKATAN
Matematik/Mathematics PT3. Instrumen tambahan seperti soalan KBAT PT3
Sains/Science dapat menjanakan prestasi murid ke arah
Geografi kecemerlangan.
Sejarah Sejarah 3
Pendidikan Islam
Reka Bentuk dan Teknologi
Sejarah


© Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. 2022
Hak cipta terpelihara. Tiada bahagian daripada terbitan ini boleh diterbitkan semula, disimpan untuk pengeluaran,
atau ditukarkan dalam apa-apa bentuk atau dengan alat apa jua pun, sama ada dengan cara elektronik, sawat,
gambar, rakaman, atau sebagainya, tanpa kebenaran daripada Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. terlebih dahulu.
Nor Fazliana Farhah
Cetakan Pertama 2022







Tingkatan 3
Praktis Intensif Mengikut Topik
Soalan Berorientasikan PT3

Praktis KBAT
Jawapan Lengkap
Berdasarkan Format
Berdasarkan Format
W.M: RM7.35 / E.M: RM7.65
FC063062
Pentaksiran Tingkatan 3 (PT3)
Pentaksiran Tingkatan 3 (PT3)
PELANGI ISBN: 978-967-0007-05-2 Berdasarkan Format
Dicetak di Malaysia oleh Percetakan Jiwabaru Sdn. Bhd.
No. 2, Jalan P/8, Kawasan Miel Fasa 2, Bandar Baru Bangi, 43650 Bangi, Selangor Darul Ehsan. Pentaksiran Tingkatan 3 (PT3)
Sila layari https://plus.pelangibooks.com/errata/ untuk mendapatkan pengemaskinian bagi buku ini (sekiranya ada).