The words you are searching are inside this book. To get more targeted content, please make full-text search by clicking here.
Discover the best professional documents and content resources in AnyFlip Document Base.
Search
Published by PENERBITAN PELANGI SDN BHD, 2022-03-24 04:34:58

Praktis Hebat 2022 Tg 2 - Sejarah

Format: 190mm X 260mm Status: CRC



Praktis Asas Kecemerlangan!
Praktis Asas Kecemerlangan!
PRAKTIS
PRAKTIS
PRAKTIS
FC062062
PRAKTIS
PRAKTIS
HEBA T! Sejarah PRAKTIS
HEBA T!
2
2



PT3 KSSM 2 Praktis Hebat! PT3 KSSM HEBA T!
PT3
TINGKATAN





JUDUL-JUDUL DALAM SIRI INI HEBA T!
Siri Praktis Hebat! PT3 KSSM merupakan
TINGKATAN 1 2 3
2
2
siri latihan intensif mengikut topik. Siri ini direka KSSM
2
Bahasa Melayu demi memahirkan murid untuk menaakul
PT3
English soalan berdasarkan format pentaksiran pusat TINGKATAN
Matematik/Mathematics PT3. Instrumen tambahan seperti soalan KBAT PT3
Sains/Science dapat menjanakan prestasi murid ke arah
Geografi kecemerlangan.
Sejarah Sejarah Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.
Pendidikan Islam
Reka Bentuk dan Teknologi
Sejarah


© Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. 2022
Hak cipta terpelihara. Tiada bahagian daripada terbitan ini boleh diterbitkan semula, disimpan untuk pengeluaran,
atau ditukarkan dalam apa-apa bentuk atau dengan alat apa jua pun, sama ada dengan cara elektronik, sawat,
gambar, rakaman, atau sebagainya, tanpa kebenaran daripada Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. terlebih dahulu.
Hayati Mohamed
Cetakan Pertama 2022






Tingkatan 2
Praktis Intensif Mengikut Topik

Soalan Berorientasikan PT3
Praktis KBAT

Jawapan Lengkap
Berdasarkan Format
Berdasarkan Format
W.M: RM7.35 / E.M: RM7.65
FC062062
Pentaksiran Tingkatan 3 (PT3)
Pentaksiran Tingkatan 3 (PT3)
PELANGI ISBN: 978-967-0007-04-5 Berdasarkan Format
Dicetak di Malaysia oleh Herald Printers Sdn. Bhd.
Lot 508, Jalan Perusahaan 3, Bandar Baru Sungai Buloh, 47000 Selangor Darul Ehsan. Pentaksiran Tingkatan 3 (PT3)
Sila layari https://plus.pelangibooks.com/errata/ untuk mendapatkan pengemaskinian bagi buku ini (sekiranya ada).

FORMAT INSTRUMEN PT3# MULAI 2019
FORMAT INSTRUMEN PT3# MULAI 2019
MATA PELAJARAN SEJARAH (21))
MATA PELAJARAN SEJARAH (21



BIL. PERKARA KETERANGAN
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.

1 Jenis Ujian Bertulis Kerja Kursus
Instrumen (Sekolah)


2 Jenis Item Objektif Aneka Pilihan (OAP)
Subjektif Respons Terhad Tugasan
Subjektif Respons Terbuka


3 Bilangan Bahagian A: Bahagian B: Bahagian C:
Soalan
20 soalan 4 soalan 4 soalan
OAP subjektif subjektif
Satu tugasan
(Jawab (Jawab (Jawab 2
semua semua soalan)
soalan) soalan)


20 markah 40 markah 40 markah
Jumlah
4 100 markah
Markah
Jumlah: 100 markah

5 Wajaran 80% 20%


6 Tempoh 2 jam Tingkatan 3
Ujian


7 Konstruk • Mengingat
• Memahami
• Mengaplikasi
• Menganalisis
• Menilai
• Menjana idea


Kaedah • Dikotomus
8 Rubrik Penskoran
Penskoran • Analitik









00 IBC.indd 1 20/04/2020 8:18 AM

KANDUNGAN








PRAKTIS PT3 Kerajaan Alam Melayu 1
1
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.
PRAKTIS PT3 Sistem Pemerintahan dan Kegiatan Ekonomi Masyarakat 7
2
Kerajaan Alam Melayu


PRAKTIS PT3 Sosiobudaya Masyarakat Kerajaan Alam Melayu 13
3



PRAKTIS PT3 Agama, Kepercayaan dan Keunikan Warisan Masyarakat 20
4
Kerajaan Alam Melayu


PRAKTIS PT3 Kesultanan Melayu Melaka 27
5



PRAKTIS PT3 Kesultanan Johor Riau 33
6


PRAKTIS PT3 Kesultanan Melayu Pahang, Perak, Terengganu dan Selangor 39
7



PRAKTIS PT3 Kerajaan Kedah, Kelantan, Negeri Sembilan dan Perlis 45
8



PRAKTIS PT3 Warisan Kerajaan Kedah, Kelantan, Negeri Sembilan dan Perlis 51
9



PRAKTIS PT3 Sarawak dan Sabah 58
10





Panduan Tugasan 64


Pentaksiran Akhir Tahun 65

Jawapan J1 – J24











00 P Hebat Sej Tg2 pg IFC.indd 1 24/02/2022 3:51 PM

PRAKTIS PT3 Kerajaan Alam Melayu
1








Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.
Bahagian A
Pilih jawapan yang paling tepat.

1. Maklumat berikut berkaitan dengan konsep 4. Apakah pusat kerajaan bagi kerajaan Srivijaya?
BUKU Alam Melayu. BUKU A Indrapura TP1
TEKS TEKS
m.s. 5 m.s. 8 B Palembang
Dunia Melayu meliputi selatan Vietnam, C Vyadhapura
Kemboja, selatan Myanmar, Segenting Kra, D Kota Trowulan
Malaysia, Indonesia, Brunei dan Filipina.
5. Mengapakah Patih Gajah Mada dianggap
Siapakah yang mengemukakan pandangan BUKU penting kepada kerajaan Majapahit? TP4
TEKS
tentang konsep Alam Melayu tersebut? m.s. 12 A Meluaskan empayar
A Abdul Hadi Haji Hassan
B Profesor Dr. Ding Choo Ming B Mengasaskan kerajaan
C Profesor Emeritus Tan Sri Dato’ Pendeta C Menyebarkan agama Islam
(Dr.) Ismail Hussein D Menguasai laluan perdagangan
D Profesor Emeritus Dato’ Dr. Nik Hassan
Suhaimi Nik Abdul Rahman 6. Apakah faktor utama kemunculan kerajaan
BUKU Kedah Tua? TP2
TEKS
2. Mengapakah penggunaan bahasa Melayu m.s. 12
BUKU semakin meluas dan mudah diterima di Alam A Pelayaran
TEKS
m.s. 6 B Perdagangan
Melayu?
A Mudah dipelajari C Penyebaran agama
B Kemesraan penduduk setempat D Pemimpin yang berwibawa
C Menyebarkan pengaruh bahasa kepada
pedagang 7. Maklumat berikut berkaitan dengan kerajaan
D Menyebarkan penggunaan bahasa ke BUKU Alam Melayu dan kerajaan-kerajaan luar yang
TEKS
negeri takluk m.s. 14 lain.
3. Maklumat berikut berkaitan dengan budaya Kerajaan Alam Melayu muncul sezaman
BUKU masyarakat Alam Melayu.
TEKS dengan kerajaan-kerajaan luar yang lain.
m.s. 7
Penduduk Alam Melayu mempunyai budaya
serumpun. Antara berikut, yang manakah bentuk hubungan
kerajaan Alam Melayu dengan kerajaan-
Antara berikut, yang manakah aspek kerajaan luar yang lain?
keserumpunan tersebut? I Pemerintah
I Ekonomi II Diplomatik
II Ciri-ciri fizikal III Keagamaan
III Struktur sosial IV Perkahwinan
IV Bahasa dan tulisan
A I dan II A I dan II
B I dan IV B I dan IV
C II dan III C II dan III
D III dan IV D III dan IV



1 © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.






01 Praktis 2022 Sej Tg2.indd 1 24/02/2022 3:53 PM

Sejarah Ting. 2 Praktis 1 Kerajaan Alam Melayu
8. Kerajaan Alam Melayu yang manakah sezaman A I dan II
BUKU dengan Dinasti Tang? TP4 B I dan IV
TEKS
m.s. 15
A Funan C Majapahit C II dan III
B Srivijaya D Kedah Tua D III dan IV
9. Antara berikut, yang manakah cara penyebaran 10. Mengapakah kerajaan Funan menjalinkan
BUKU agama Islam di Alam Melayu? TP1 BUKU hubungan dengan kerajaan India?
TEKS
TEKS
m.s. 17 m.s. 19
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.
I Pedagang A Membekalkan hasil bumi
II Pemerintah B Mendapatkan barang mewah
III Perkahwinan C Memperkukuh hubungan keagamaan
IV Golongan intelektual D Mengeratkan hubungan persahabatan
Bahagian b


1. Rajah berikut berkaitan dengan konsep Alam Melayu. Subtopik 1.1
BUKU
TEKS
m.s. 6-7
Konsep Alam Melayu


Geografi Bahasa Budaya


(a) Siapakah tokoh yang mengemukakan konsep Alam Melayu dari sudut bahasa dan budaya?

(i)
(ii)

(iii)
[3 markah]
(b) Nyatakan tiga aspek keserumpunan budaya penduduk Alam Melayu.

(i)


(ii)

(iii)
[3 markah]
(c) Pada pendapat anda, apakah kepentingan mempelajari konsep Alam Melayu?
Menganalisis










[4 markah]

© Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. 2






01 Praktis 2022 Sej Tg2.indd 2 24/02/2022 3:53 PM

Sejarah Ting. 2 Praktis 1 Kerajaan Alam Melayu
2. Peta berikut menunjukkan kerajaan-kerajaan Alam Melayu. Subtopik 1.2
BUKU
TEKS
m.s. 8
U
CHAMPA
Angkor
FUNAN
Takua Pa Oc-Eo
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.
Langkasuka
Kuttaraja
Kataha
Pasai LAUT CHINA SELATAN
SELAT MELAKA
SRIVIJAYA
Temasik
Kutei
Melayu
Jambi
Palembang
LAUTAN HINDI
MAJAPAHIT
Mataram Singhasari
(a) Nyatakan tiga kerajaan Alam Melayu yang muncul seawal abad pertama. TP1

(i)

(ii)


(iii)
[3 markah]


(b) Nyatakan pusat kerajaan bagi kerajaan Alam Melayu yang dinyatakan di 2 (a). TP1

(i)

(ii)

(iii)
[3 markah]


(c) Pada pandangan anda, apakah faktor-faktor yang menyumbang kepada kemasyhuran
sesebuah kerajaan? Menganalisis











[4 markah]




3 © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.






01 Praktis 2022 Sej Tg2.indd 3 24/02/2022 3:54 PM

Sejarah Ting. 2 Praktis 1 Kerajaan Alam Melayu
3. Gambar berikut berkaitan dengan kerajaan luar yang sezaman dengan kerajaan Alam Melayu
BUKU pada abad ke-14, iaitu Kesultanan Delhi. Subtopik 1.4
TEKS
m.s.
14 – 15




Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.









Qutb Minar

(a) Namakan tiga kerajaan luar yang sezaman dengan kerajaan Alam Melayu pada abad
ke-14. TP1
(i)

(ii)

(iii)
[3 markah]

(b) Apakah bentuk hubungan kerajaan Alam Melayu dengan kerajaan luar yang sezaman? TP1











[3 markah]

(c) Pada pendapat anda, apakah kepentingan hubungan diplomatik antara kerajaan Alam
Melayu dengan kerajaan luar? Menganalisis













[4 markah]




© Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. 4






01 Praktis 2022 Sej Tg2.indd 4 24/02/2022 3:54 PM

Sejarah Ting. 2 Praktis 1 Kerajaan Alam Melayu


Bahagian C

1. Kemasyhuran kerajaan Alam Melayu dapat dilihat dalam pelbagai aspek. Subtopik 1.3
(a) Jelaskan kemasyhuran kerajaan Alam Melayu berikut: TP2
BUKU
TEKS
m.s.
9 – 10
(i) Srivijaya [3 markah]
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.
(ii) Champa [3 markah]
(b) Huraikan peranan pemimpin dalam usaha memasyhurkan kerajaan Angkor. TP3
[6 markah]

(c) Kemasyhuran sesebuah negara sering kali dikaitkan dengan pemimpin yang hebat.
Bincangkan pernyataan tersebut. Menilai [8 markah]



2. Kerajaan Alam Melayu menjalinkan hubungan dengan kerajaan-kerajaan luar. Subtopik 1.4
BUKU
TEKS
m.s.
16 – 18 (a) Jelaskan bentuk hubungan kerajaan Alam Melayu dengan kerajaan-kerajaan luar. TP2
[6 markah]
(b) Jelaskan tujuan kerajaan Alam Melayu menjalinkan hubungan diplomatik dengan kerajaan
India. TP2 [6 markah]

(c) Pada pendapat anda, bagaimanakah hubungan diplomatik antara sesebuah negara dapat
dijalinkan? Menganalisis [8 markah]



3. Hubungan kerajaan Alam Melayu dengan kerajaan luar mendorong penyebaran agama Hindu,
BUKU Buddha dan Islam. Subtopik 1.4
TEKS
m.s. 17
(a) Jelaskan cara penyebaran agama Hindu, Buddha dan Islam di Alam Melayu. TP2
[6 markah]

(b) Sejauh manakah penyebaran agama tersebut mempengaruhi kehidupan penduduk Alam
Melayu? TP4 [6 markah]

(c) Sikap toleransi sangat penting dalam amalan beragama di negara kita.
Jelaskan pernyataan tersebut. Menilai [8 markah]














5 © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.






01 Praktis 2022 Sej Tg2.indd 5 24/02/2022 3:54 PM

Sejarah Ting. 2 Praktis 1 Kerajaan Alam Melayu

KBAT




Gambar berikut berkaitan dengan kerajaan luar yang sezaman dengan kerajaan Alam Melayu pada
abad pertama, iaitu empayar Rom.


















Colosseum

(a) Namakan kerajaan Alam Melayu yang sezaman dengan kerajaan luar tersebut.








Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.


(b) Kerajaan Alam Melayu menjalin hubungan perdagangan, keagamaan dan diplomatik dengan
kerajaan luar.
Apakah kesan jalinan hubungan tersebut terhadap kerajaan Alam Melayu? Menganalisis












(c) Peranan masyarakat merupakan salah satu penyumbang kepada kegemilangan sesebuah negara.
Jelaskan pernyataan tersebut. Menganalisis












© Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. 6






01 Praktis 2022 Sej Tg2.indd 6 24/02/2022 3:54 PM

PRAKTIS PT3 Sistem Pemerintahan dan Kegiatan Ekonomi
2
Masyarakat Kerajaan Alam Melayu






TEKS Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.
Bahagian A
Pilih jawapan yang paling tepat.

1. Senarai berikut menunjukkan sistem pentadbiran 4. Maklumat berikut berkaitan dengan kegiatan
BUKU wilayah yang diamalkan oleh kerajaan Alam BUKU ekonomi kerajaan Angkor.
TEKS TEKS
m.s. 26 m.s. 28
Melayu.
Kerajaan Angkor maju dalam kegiatan
• Kedatuan penanaman padi.
• Pradatuan
Apakah faktor yang menyumbang kepada
Apakah kerajaan tersebut? TP1 kemajuan tersebut? TP2
A Funan I Tanah yang subur
B Angkor II Pembinaan baray
C Champa III Peranan Ketua Air
D Srivijaya IV Terletak di Sungai Bengawan Solo
A I dan II
2. Maklumat berikut berkaitan dengan sistem B I dan IV
BUKU pemerintahan kerajaan Angkor.
TEKS C II dan III
m.s. 27
D III dan IV
Terdapat kuasa kedua dan ketiga yang
penting dalam sistem pemerintahan kerajaan 5. Apakah faktor yang membolehkan kerajaan
Angkor.
BUKU Alam Melayu berkembang pesat dalam kegiatan
TEKS
m.s. 30
Antara berikut, yang manakah kuasa kedua dan perdagangan? TP2
ketiga tersebut? TP1 I Kekayaan hasil hutan
I Permaisuri II Pemimpin yang berwibawa
II Raja Muda III Kemudahan pelabuhan
III Sri Bathara IV Kedudukan di laluan perdagangan timur
IV Putera Mahkota dan barat
A I dan II A I dan II C II dan III
B I dan IV B I dan IV D III dan IV
C II dan III
D III dan IV 6. Maklumat berikut merupakan pelabuhan
BUKU kerajaan Alam Melayu.
TEKS
m.s. 30
3. Apakah peranan Ketua dalam pentadbiran
BUKU kerajaan Kedah Tua? TP2 Pelabuhan Palembang
m.s. 27
A Mengurus hal kehakiman Di manakah letaknya pelabuhan tersebut? TP1
B Mengurus hal perdagangan A Kerajaan Funan
C Menjaga keselamatan dan pertahanan B Kerajaan Srivijaya
D Bertanggungjawab dalam hal C Kerajaan Majapahit
perbendaharaan D Kerajaan Gangga Nagara



7 © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.






02 Praktis 2022 Sej Tg2.indd 7 24/02/2022 3:54 PM

Sejarah Ting. 2 Praktis 2 Sistem Pemerintahan dan Kegiatan Ekonomi Masyarakat Kerajaan Alam Melayu
7. Antara berikut, yang manakah barang dagangan 9. Apakah kegunaan hasil hutan berikut selain
BUKU yang dibawa oleh pedagang Arab? BUKU untuk perubatan? TP2
TEKS TEKS
m.s. 31 m.s. 32
I Emas
II Manik Kayu gaharu
III Tembikar A Makanan
IV Gendang B Bahan binaan
A I dan II C Minyak wangi
B I dan IV D Barang perhiasan
C II dan III
D III dan IV 10. Antara berikut, yang manakah kegiatan
BUKU pembuatan dalam masyarakat kerajaan
TEKS
8. Apakah bukti masyarakat kerajaan Alam Melayu m.s. 33 Majapahit? TP1
BUKU menguasai ilmu pelayaran? I Gula
TEKS
m.s. 31
A Belayar ke India II Minyak
B Berdagang ke China III Cuka kelapa
C Mahir membina kapal besar IV Barangan tembikar
D Mampu belayar hingga Afrika A I dan II C II dan III
B I dan IV D III dan IV




Bahagian B


1. Sistem pemerintahan yang diamalkan oleh kerajaan Alam Melayu yang masyhur ialah sistem
BUKU pemerintahan beraja. Subtopik 2.1
TEKS
m.s.
26 – 27 Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.
(a) Jelaskan ciri-ciri sistem pemerintahan dalam kerajaan Angkor. TP2











[3 markah]

(b) Apakah peranan pembesar dalam kerajaan Champa? TP2












[3 markah]





© Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. 8






02 Praktis 2022 Sej Tg2.indd 8 24/02/2022 3:54 PM

Sejarah Ting. 2 Praktis 2 Sistem Pemerintahan dan Kegiatan Ekonomi Masyarakat Kerajaan Alam Melayu
(c) Pada pandangan anda, bagaimanakah sistem pemerintahan beraja di negara kita dapat
dipertahankan? Mengaplikasi







Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.



[4 markah]


2. Gambar berikut menunjukkan barang dagangan kerajaan Alam Melayu yang menjadi tarikan
BUKU pedagang luar. Subtopik 2.2
TEKS
m.s.
30 – 31











(a) Apakah faktor-faktor yang membolehkan kerajaan Alam Melayu berkembang maju dalam
kegiatan perdagangan? TP2













[3 markah]

(b) Nyatakan tiga jenis barang dagangan yang dibawa oleh pedagang-pedagang dari China ke
Alam Melayu. TP1

(i)

(ii)

(iii)
[3 markah]






9 © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.






02 Praktis 2022 Sej Tg2.indd 9 24/02/2022 3:54 PM

Sejarah Ting. 2 Praktis 2 Sistem Pemerintahan dan Kegiatan Ekonomi Masyarakat Kerajaan Alam Melayu
(c) Apakah nilai yang boleh dicontohi daripada masyarakat kerajaan Alam Melayu yang maju
dalam bidang perdagangan? Menilai







Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.




[4 markah]
3. Kerajaan Alam Melayu kaya dengan hasil hutan dan hasil laut. Subtopik 2.2
BUKU
TEKS
m.s. (a) Nyatakan tiga jenis hasil hutan kerajaan Alam Melayu. TP1
32
(i)

(ii)

(iii)
[3 markah]


(b) Apakah kegunaan hasil laut yang terdapat dalam kerajaan Alam Melayu? TP2













[3 markah]


(c) Pada masa kini, hasil hutan yang terdapat di negara kita semakin pupus.
Apakah faktor-faktor yang menyebabkan kepupusan hasil hutan tersebut? Menganalisis













[4 markah]





© Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. 10






02 Praktis 2022 Sej Tg2.indd 10 24/02/2022 3:54 PM

Sejarah Ting. 2 Praktis 2 Sistem Pemerintahan dan Kegiatan Ekonomi Masyarakat Kerajaan Alam Melayu


Bahagian C

1. Kerajaan Alam Melayu yang masyhur mengamalkan sistem pemerintahan beraja. Subtopik 2.1

BUKU
TEKS
m.s.
(a)
26 – 27 Jelaskan gelaran yang digunakan oleh raja-raja kerajaan Alam Melayu. TP2 [6 markah]
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.
(b) Terangkan sistem pemerintahan kerajaan Srivijaya. TP2 [6 markah]
(c) Raja merupakan tonggak sesebuah negara.
Buktikan pernyataan tersebut. Menganalisis [8 markah]



2. Masyarakat kerajaan Alam Melayu menjalankan pelbagai kegiatan ekonomi. Subtopik 2.2
BUKU
TEKS
m.s.
28 – 29 (a) Jelaskan kegiatan pertanian masyarakat kerajaan Alam Melayu. TP2 [6 markah]
(b) Bincangkan faktor-faktor yang menyebabkan kerajaan Alam Melayu maju dalam kegiatan
pertanian. TP4
[6 markah]
(c) Pertanian merupakan satu bidang perniagaan.
Buktikan pernyataan tersebut. Menganalisis [8 markah]




3. Kekayaan sumber alam di Alam Melayu telah menyebabkan pelbagai kegiatan pembuatan dapat
BUKU dijalankan. Subtopik 2.2
TEKS
m.s.
33
(a) Jelaskan kegiatan pembuatan dalam masyarakat kerajaan Alam Melayu. TP2 [6 markah]
(b) Mengapakah masyarakat Alam Melayu dapat menghasilkan kegiatan pembuatan tersebut?
[6 markah]

(c) Bincangkan peranan pihak sekolah dalam membudayakan inovasi dalam kalangan pelajar.
Mencipta [8 markah]






















11 © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.






02 Praktis 2022 Sej Tg2.indd 11 24/02/2022 3:54 PM

Sejarah Ting. 2 Praktis 2 Sistem Pemerintahan dan Kegiatan Ekonomi Masyarakat Kerajaan Alam Melayu

KBAT






Gambar berikut berkaitan dengan kegiatan ekonomi masyarakat kerajaan Alam Melayu.















(a) Nyatakan kegiatan ekonomi masyarakat kerajaan Alam Melayu.










Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.


(b) Apakah kesan kepelbagaian ekonomi kepada sesebuah negara? Menganalisis














(c) Apakah langkah-langkah untuk memajukan ekonomi negara? Menilai


















© Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. 12






02 Praktis 2022 Sej Tg2.indd 12 24/02/2022 3:54 PM

JAWAPAN








PRAKTIS PT3 Kerajaan Alam Melayu F7 Kemajuan ekonomi.
1

(Mana-mana jawapan yang munasabah)
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.
[Mak. 4m]
3. (a) F1 Champa
Bahagian A F2 Angkor
F3 Majapahit
1. C 2. A 3. D 4. B 5. A (b) F1 Perdagangan
6. B 7. C 8. B 9. A 10. C F2 Keagamaan
F3 Hubungan diplomatik
Bahagian B (c) F1 Memajukan ekonomi.
F2 Memasarkan hasil bumi/ keluaran negara.
1. (a) F1 Profesor Emeritus Dato' Dr. Asmah Haji Omar F3 Meningkatkan kemajuan perdagangan.
F2 Sutan Takdir Alisjahbana F4 Mewujudkan peluang pekerjaan.
F3 Dato' A. Aziz Deraman F5 Meningkatkan taraf hidup rakyat.
(b) F1 Bahasa dan tulisan (Mana-mana jawapan yang munasabah)
F2 Persuratan [Mak. 4m]
F3 Struktur sosial
F4 Kesenian
F5 Kepercayaan Bahagian C
F6 Adat
[Mak. 3m] 1. (a) (i) F1 Menakluk Sumatera, selatan Myanmar,
(c) F1 Mengetahui bahawa Alam Melayu merupakan Tanah Melayu dan Segenting Kra.
satu lingkungan geografi yang luas. F2 Menguasai jalan laut antarabangsa.
F2 Memahami persamaan bahasa dan budaya H2a Iaitu, Selat Melaka dan Selat Sunda.
di Alam Melayu. F3 Menjadi kuasa perdagangan utama di
F3 Memupuk kesedaran tentang keserumpunan Alam Melayu.
di Alam Melayu. F4 Menjadi pusat pengajian agama Buddha.
F4 Memahami asal usul negara kita. [Mak. 3m]
(Mana-mana jawapan yang munasabah) (ii) F1 Bermula di bawah pemerintahan Che
2. (a) F1 Funan Bong Nga.
F2 Champa F2 Beliau berjaya mengatasi ancaman Dai
F3 Angkor Viet.
F4 Majapahit F3 Meluaskan empayar Champa ke wilayah
F5 Gangga Nagara Dai Viet hingga Lembah Sungai Merah.
F6 Kedah Tua F4 Serangan Champa ke wilayah Dai Viet
F7 Srivijaya berjaya membunuh Raja Tran Due Tong,
[Mak. 3m] pemerintah Dai Viet.
(b) F1 Vyadhapura F5 Pemerintahan beliau mendapat
F2 Indrapura pengiktirafan daripada Dinasti Ming pada
F3 Hariharalaya tahun 1369.
F4 Kota Trowulan [Mak. 3m]
F5 Pangkalan (b) Angkor
F6 Sungai Mas dan Pangkalan Bujang F1 Jayavarman II mengasaskan kerajaan Angkor
F7 Palembang yang berpusat di Hariharalaya.
[Mak. 3m] H1a Beliau telah menyatukan wilayah di Lembah
(c) F1 Kebijaksanaan pemerintah. Sungai Mekong.
F2 Peranan pembesar. F2 Suryavarman II meluaskan empayar Angkor
F3 Kedudukan yang strategik. ke sekitar Lembah Sungai Mekong hingga
F4 Kekayaan bahan mentah. selatan Myanmar.
F5 Masyarakat yang bersatu padu. H2a Beliau juga berjaya menghalang ancaman
F6 Pemerintahan yang sistematik. Champa dan Dai Viet.



J1 © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.






00 Jaw P Hebat Sej Tg2.indd 1 24/02/2022 3:51 PM

Sejarah Ting. 2 Jawapan
H2b Beliau turut menjalinkan hubungan H4a Pertukaran kepakaran.
perdagangan antara pedagang tempatan (Mana-mana jawapan yang munasabah)
dengan pedagang luar. [Mak. 8m]
F3 Jayavarman VII telah meneruskan usaha
Suryavarman II. 3. (a) Agama Hindu
H3a Beliau meluaskan empayar sehingga ke F1 Peranan pedagang.
sempadan Annam. F2 Peranan tentera.
H3b Beliau membina Angkor Thom. F3 Peranan golongan Brahmin.
H3c Beliau turut mendirikan 102 buah hospital. Agama Buddha
[Mak. 6m] F4 Peranan Asoka.
(c) F1 Pemimpin yang bijak mengatur strategi. F5 Menghantar sami-sami Buddha ke Alam
F2 Pemimpin yang berwibawa. Melayu.
F3 Bebas rasuah. Agama Islam
F4 Adil dalam pemerintahan. F6 Peranan pedagang.
F5 Bertanggungjawab menjalankan tugas. F7 Peranan pemerintah.
F6 Berpandangan jauh. F8 Peranan pendakwah.
F7 Berfikiran terbuka. [Mak. 6m]
F8 Menyayangi rakyat. (b) F1 Mempengaruhi pelbagai aspek kehidupan.
(Mana-mana jawapan yang munasabah) H1a Pentadbiran.
H1b Perundangan.
2. (a) F1 Hubungan perdagangan. H1c Ekonomi.
H1a Disebabkan kedudukan strategik di laluan H1d Sosiobudaya.
perdagangan timur dan barat. F2 Menunjukkan sikap keterbukaan penduduk
H1b Serta kekayaan hasil bumi. Alam Melayu.
F2 Hubungan keagamaan. H2a Penduduk Alam Melayu menerima perubahan
H2a Mendorong penyebaran agama Hindu, Buddha dalam kehidupan mereka.
dan Islam. F3 Agama Hindu, Buddha dan Islam telah dianuti
H2b Penyebaran agama mempengaruhi pelbagai sebahagian penduduk tempatan.
aspek kehidupan. F4 Setelah kedatangan agama Islam, sebahagian
besar penduduk di Alam Melayu menganut
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.
C2a Pentadbiran, perundangan, ekonomi dan

sosiobudaya. agama tersebut.
F3 Hubungan diplomatik. [Mak. 6m]
H3a Menjalinkan hubungan diplomatik dengan (c) F1 Menghormati agama lain.
China dan India. F2 Tidak mengganggu aktiviti agama lain.
H3b Bagi mengukuhkan kedudukannya. F3 Saling menjaga hubungan antara kaum.
H3c Dan membuka jalan kepada perkembangan F4 Tidak melakukan provokasi.
perdagangan. F5 Tidak menyebarkan sentimen perkauman.
[Mak. 6m] F6 Melakukan aktiviti keagamaan mengikut
(b) F1 Memperkukuh hubungan perdagangan dan undang-undang negara.
keagamaan. F7 Menghindari sikap syak wasangka.
H1a Funan menghantar utusan pada abad ketiga. F8 Mengelakkan pergaduhan.
F2 Mengeratkan hubungan persahabatan dan F9 Menjaga keharmonian hidup bermasyarakat.
keagamaan. (Mana-mana jawapan yang munasabah)
H2a Srivijaya menghantar utusan pada abad [Mak. 8m]
kesembilan.
F3 Mengeratkan hubungan persahabatan.
H3a Angkor menghantar utusan pada abad ke-12. KBAT
H3b Majapahit menghantar utusan pada abad (a) Kerajaan Funan
ke-14. (b) (i) Mempengaruhi aspek kehidupan seperti pentadbiran,
[Mak. 6m] perundangan, ekonomi dan sosiobudaya.
(c) F1 Perdagangan (ii) Memajukan ekonomi.
H1a Eksport dan import barangan dagangan. (iii) Mengukuhkan kedudukan.
F2 Kerjasama serantau (iv) Menjamin keamanan.
H2a Pertukaran idea. (v) Mengembangkan perdagangan.
H2b Bantuan latihan dan penyelidikan. (c) (i) Masyarakat bersatu padu.
F3 Pelaburan (ii) Menjaga keamanan negara.
H3a Pelaburan modal dalam perniagaan. (iii) Menguasai ilmu pengetahuan.
F4 Pertukaran teknologi. (iv) Berusaha memajukan negara.



© Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. J2






00 Jaw P Hebat Sej Tg2.indd 2 24/02/2022 3:51 PM

Sejarah Ting. 2 Jawapan
(v) Mematuhi undang-undang negara. 3. (a) F1 Gaharu
(vi) Menjamin kestabilan negara. F2 Sarang burung layang-layang
F3 Rotan
Sistem Pemerintahan dan Kegiatan F4 Kapur barus
PRAKTIS PT3 Ekonomi Masyarakat Kerajaan Alam (b) F1 Bahan makanan. [Mak. 3m]
2
Melayu
F2 Bahan perubatan.
F3 Barang perhiasan.

Bahagian A
(c) F1 Pembalakan haram.
1. D 2. A 3. B 4. A 5. D F2 Pembangunan yang tidak terkawal.
6. B 7. C 8. D 9. C 10. A F3 Kemusnahan hutan.
F4 Bencana alam.
Bahagian B F5 Penerokaan hutan.
(Mana-mana jawapan yang munasabah)
1. (a) F1 Raja-raja menggunakan gelaran Dewaraja [Mak. 4m]
yang mengaitkan raja sebagai dewa.
F2 Permaisuri dan Raja Muda merupakan kuasa Bahagian C
kedua dan ketiga penting.
F3 Raja-raja Angkor dibantu oleh para pembesar. 1. (a) F1 Raja-raja Funan menggunakan gelaran
F4 Pada peringkat wilayah, Angkor dibahagikan Kurung Bnam yang bermaksud raja gunung.
kepada wilayah, daerah, daerah kecil dan H1a Menggunakan gelaran Rajadhiraja yang
melambangkan raja Funan sebagai raja
kampung. segala raja.
[Mak. 3m] H1b Menggunakan gelaran Cakravatin yang
(b) F1 Mengutip cukai. bermaksud pemerintah alam sejagat.
F2 Menjaga keamanan. F2 Raja-raja Champa menggunakan gelaran
F3 Mengukuhkan pertahanan. Rajadhiraja.
F3 Raja-raja Srivijaya dianggap sebagai
(c) F1 Mematuhi undang-undang negara. Bodhisattva.
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.

F2 Tidak menimbulkan isi sensitif berkaitan

H3a Merujuk peranan raja sebagai Buddha di bumi.

dengan institusi beraja. H3b Digelar sebagai Raja di Gunung dan Maharaja
F3 Taat setia kepada raja. di Pulau.
F4 Mengamalkan Rukun Negara dalam F4 Raja Angkor menggunakan gelaran Dewaraja.
kehidupan. H4a Mengaitkan raja sebagai dewa.
F5 Menjaga keamanan negara. F5 Raja-raja Majapahit menggunakan gelaran
(Mana-mana jawapan yang munasabah) Maharaja, Sri Maharaja dan Sri Bathara.
[Mak. 4m] [Mak. 6m]
(b) F1 Raja dibantu oleh Yuvaraja, iaitu Putera
2. (a) F1 Kedudukan Alam Melayu di tengah-tengah Mahkota.
laluan perdagangan timur dan barat. H1a Pratiyuvaraja sebagai Raja Muda.
F2 Pelabuhan dilengkapi dengan kemudahan H1b Rajakumara.
bekalan air/ tempat tinggal. F2 Raja turut dibantu oleh golongan agama.
F3 Terdapat tempat menyimpan barangan/ H2a Tentera.
H2b Pemungut cukai.

kawasan berjual beli di pelabuhan. H2c Hakim.
(b) F1 Sutera H2d Penjaga harta kerajaan.
F2 Tembikar F3 Pentadbiran wilayah terbahagi kepada dua,
F3 Pinggan mangkuk iaitu Kedatuan dan Pradatuan.
F4 Payung H3a Kedatuan ditadbir oleh Datu berketurunan raja.
F5 Gula H3b Pradatuan ditadbir oleh Datu bukan
F6 Gendang berketurunan raja.
[Mak. 3m] [Mak. 6m]
(c) F1 Kegigihan (c) F1 Ketua negara.
F2 Kerajinan F2 Ketua pentadbiran.
F3 Sentiasa memajukan diri F3 Mencorakkan sistem pemerintahan negara.
F4 Kreatif F4 Menyatupadukan masyarakat.
F5 Inovatif F5 Mewujudkan keamanan negara.
(Mana-mana jawapan yang munasabah) F6 Memajukan negara.
[Mak. 4m] F7 Menstabilkan politik negara.


J3 © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.






00 Jaw P Hebat Sej Tg2.indd 3 24/02/2022 3:51 PM

Sejarah Ting. 2 Jawapan
F8 Simbol perpaduan rakyat. F3 Masyarakat kerajaan Champa mengusahakan
F9 Lambang keutuhan. pembuatan cuka kelapa.
(Mana-mana jawapan yang munasabah) H3a Masyarakat kerajaan Champa juga mahir
[Mak. 8m] dalam pembuatan barangan tembikar.
F4 Masyarakat kerajaan Majapahit mengusahakan
2. (a) F1 Alam Melayu mempunyai tanah yang subur. pembuatan garam.
H1a Tahap awal, bertujuan untuk menyara diri H4a Mereka juga menghasilkan gula dan minyak.
sahaja. H4b Mereka turut mengusahakan pembungkusan
F2 Apabila terdapat lebihan hasil pertanian, daging kerbau.
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.
lebihan tersebut akan dipasarkan. H4c Mereka juga membuat mi daripada beras.
H2a Atau dibekalkan untuk memenuhi keperluan [Mak. 6m]
penduduk yang tidak terlibat dalam kegiatan
pertanian. (b) F1 Sikap kreatif.
F3 Sebahagian besar kawasan Alam Melayu F2 Inovatif.
ditanam dengan padi. F3 Kegigihan.
H3a Padi ditanam di kawasan tanah tinggi atau F4 Kerajinan.
bukit yang kurang mendapat bekalan air. F5 Semangat ingin mencuba.
H3b Dibuat teres atau relung. F6 Kerjasama dalam kalangan masyarakat.
F4 Pemerintah memainkan peranan bagi F7 Perpaduan dalam kalangan masyarakat.
memajukan kegiatan pertanian. F8 Sikap tidak mudah putus asa.
H4a Dengan membina sistem pengairan. (Mana-mana jawapan yang munasabah)
[Mak. 6m] [Mak. 6m]
(b) F1 Mempunyai tanah yang subur untuk kegiatan (c) F1 Menganjurkan/ menyertai pertandingan
pertanian. inovasi.
H1a Kerajaan Funan dan Angkor yang terletak di F2 Mengadakan pameran inovasi.
Lembah Sungai Mekong mendapat manfaat F3 Mengadakan lawatan ke tempat pameran
daripada kesuburan tanahnya. inovasi.
F2 Hujan membekalkan air ke tasik-tasik besar F4 Menyerap aktiviti inovasi dalam pengajaran
seperti Tonle Sap yang digunakan untuk dan pembelajaran.
mengairi kawasan padi sawah. H4a Terutama dalam mata pelajaran sains dan
F3 Pemerintah Angkor membina baray untuk reka cipta.
menyimpan air bagi kawasan pertanian. F5 Mendedahkan para pelajar dengan menyertai
F4 Di Champa, terdapat Ketua Air di setiap kursus inovasi.
kampung untuk menyelenggarakan terusan F6 Program pertukaran kepakaran dengan
dan daik. sekolah sekitar.
F5 Di Majapahit, Sungai Bengawan Solo dan F7 Membudayakan inovasi di sekolah.
Sungai Brantas membekalkan air untuk F8 Guru-guru melatih murid berfikir secara kreatif
pengairan padi sawah. dan inovatif.
F6 Pemerintah Majapahit membina beberapa (Mana-mana jawapan yang munasabah)
sistem pengairan untuk meningkatkan [Mak. 8m]
pengeluaran padi sawah.
[Mak. 6m] KBAT
(c) F1 Memberikan pulangan yang lumayan.
F2 Membuka peluang pekerjaan. (a) (i) Pertanian
F3 Menambahkan pendapatan petani. (ii) Perdagangan
F4 Hasil pertanian dijadikan perniagaan. (iii) Mengutip hasil hutan
F5 Hasil pertanian dieksport ke luar negara. (iv) Mengutip hasil laut
F6 Meningkatkan hasil pendapatan negara. (v) Perlombongan
F7 Dijalankan pada setiap masa. (vi) Pembuatan
F8 Membekalkan bahan mentah kepada sektor (b) (i) Memajukan ekonomi negara.
ekonomi sekunder negara dan pemprosesan (ii) Meningkatkan pendapatan negara.
makanan. (iii) Membuka peluang pekerjaan.
(Mana-mana jawapan yang munasabah) (iv) Meningkatkan taraf hidup penduduk.
[Mak. 8m] (v) Memajukan kawasan luar bandar dan pedalaman.
3. (a) F1 Membuat barangan harian dan barangan (vi) Memajukan bidang pengangkutan dan perhubungan.
(vii) Mengurangkan pergantungan terhadap barangan
mewah. import.
F2 Masyarakat kerajaan Funan dan Angkor (c) (i) Menguasai pelbagai kemahiran.
menghasilkan pelbagai barangan daripada (ii) Melengkapkan diri dengan ilmu pengetahuan.
bijih besi dan emas. (iii) Menjaga keamanan negara.
H2a Seperti barang perhiasan. (iv) Mengukuhkan perpaduan kaum.



© Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. J4






00 Jaw P Hebat Sej Tg2.indd 4 24/02/2022 3:51 PM

Sejarah Ting. 2 Jawapan
(v) Bersikap kreatif dan inovatif. (b) F1 Mengukuhkan sistem beraja melalui konsep
(vi) Melakukan penyelidikan dan pembangunan. taat setia.
(vii) Menggalakkan pelaburan asing. F2 Menjana ekonomi kerajaan.
(viii) Mengurangkan kerenah birokrasi. F3 Berkhidmat dalam sektor sosioekonomi.
(ix) Meluaskan pasaran ke peringkat antarabangsa. F4 Meningkatkan status pemiliknya.
(x) Mempererat hubungan diplomatik.
(c) F1 Golongan pemerintah menjaga dan melindungi
rakyat.
PRAKTIS PT3 Sosiobudaya Masyarakat Kerajaan F2 Golongan pemerintah menjaga kebajikan
3
rakyat.
Alam Melayu

F3 Golongan pemerintah bersikap adil terhadap

rakyat.
F4 Golongan diperintah memberikan taat setia
Bahagian A kepada pemerintah.
1. D 2. B 3. C 4. A 5. C F5 Golongan diperintah menjaga keamanan
6. A 7. C 8. C 9. C 10. A negara.
F6 Golongan diperintah menyokong usaha
Bahagian B pemerintah dalam usaha memajukan negara.
F7 Golongan diperintah memberikan kerjasama
1. (a) F1 Palava kepada pemerintah dalam usaha memajukan
F2 Jawi negara.
F3 Khmer (Mana-mana jawapan yang munasabah)
F4 Kawi [Mak. 4m]
F5 Pegon
F6 Champa Kuno Bahagian C
[Mak. 3m]
(b) F1 Batu bersurat Kedukan Bukit 1. (a) F1 Masyarakat kerajaan Champa menuturkan
F2 Batu bersurat Kota Kapur bahasa Melayu Champa.
F3 Batu bersurat Telaga Batu H1a Dan bahasa Sanskrit.
F4 Batu bersurat Talang Tuwo H1b Dibuktikan dengan penemuan batu bersurat
[Mak. 3m] dalam kedua-dua bahasa.
(c) F1 Alat komunikasi utama.
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.


F2 Masyarakat kerajaan Champa menggunakan
F2 Menyimpan rekod-rekod pemerintahan. tulisan Palava.
F3 Penulisan undang-undang. H2a Dan tulisan Champa Kuno.
F4 Sumber rujukan dan dokumentasi. H2b Dibuktikan dengan penemuan inskripsi
F5 Menyampaikan ilmu pengetahuan. bertarikh abad keenam yang ditulis oleh Raja
F6 Mencatat idea dan pemikiran. Sambhuvarman.
(Mana-mana jawapan yang munasabah) F3 Penyebaran agama Islam di Champa sejak
[Mak. 4m] abad kelapan menyebabkan bahasa Melayu
2. (a) F1 Rumah ibadat. Champa menjadi bahasa utama.
F2 Pusat pendidikan. H3a Seiring dengan perkembangan tulisan Jawi.
F3 Tempat pertemuan masyarakat. [Mak. 6m]
(b) F1 Candi bagi agama Hindu dan Buddha di
Lembah Bujang. (b) F1 Pendidikan berlaku kepada semua golongan
F2 Candi Buddha di Bukit Choras, Bukit Pendiat masyarakat.
dan Bukit Meriam. F2 Golongan pemerintah mendapat pendidikan
F3 Candi Hindu di Bukit Batu Pahat dan Bendang formal.
Dalam. H2a Berlangsung di istana.
(c) F1 Menarik kedatangan pelancong. H2b Melahirkan golongan bijak pandai dan
F2 Meningkatkan ekonomi negara. pujangga istana.
F3 Memajukan sektor pelancongan negara. H2c Boleh menghasilkan karya dalam bentuk batu
F4 Sumber rujukan para pengkaji. bersurat atau manuskrip.
F5 Menjadi warisan generasi akan datang. F3 Golongan diperintah menerima pendidikan
(Mana-mana jawapan yang munasabah) tidak formal.
[Mak. 4m] H3a Lebih mengkhusus kepada kehidupan
3. (a) F1 Golongan diraja. seharian.
F2 Terdiri daripada raja dan kerabat diraja. C3a Seperti ilmu ubat-ubatan, petua bercucuk
F3 Golongan bangsawan. tanam, ilmu pertukangan dan persenjataan
F4 Terdiri daripada pembesar, ilmuan, golongan serta adat resam.
agama, pujangga dan pendeta istana. [Mak. 6m]
[Mak. 2m]


J5 © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.






00 Jaw P Hebat Sej Tg2.indd 5 24/02/2022 3:51 PM

Sejarah Ting. 2 Jawapan
(c) F1 Dapat bersaing dengan negara luar. 3. (a) F1 Candi
F2 Mengukuhkan ilmu pengetahuan. H1a Sebagai rumah ibadat, pusat pendidikan dan
F3 Memudahkan urusan seharian. pusat pertemuan masyarakat.
F4 Mudah untuk mendapat pekerjaan. F2 Kapal
F5 Meningkatkan produktiviti negara. H2a Untuk kegunaan perdagangan dan
F6 Menjadi rakyat yang serba boleh. peperangan.
F7 Meningkatkan keyakinan diri. F3 Sistem pengairan
F8 Meningkatkan imej negara. H3a Untuk menyalurkan air ke sawah padi.
F9 Menguasai pelbagai ilmu dan kemahiran. F4 Pintu gerbang
(Mana-mana jawapan yang munasabah) H4a Laluan raja serta pintu masuk ke dalam
[Mak. 8m] bangunan suci.
2. (a) (i) F1 Dibuktikan melalui penemuan batu [Mak. 6m]
bersurat Sdok Kok Thom. (b) F1 Seni bina baray.
H1a Yang mengisahkan pemerintahan H1a Berukuran 2 × 8 kilometer.
Jayavarman II. H1b Dapat menampung 30 juta meter padu air.
F2 Inskripsi yang terpahat pada dinding- H1c Untuk disalurkan ke sawah-sawah padi di
dinding candi. kawasan sekitarnya.
H2a Menggambarkan aspek keagamaan dan F2 Seni bina Angkor Wat.
pemerintahan. H2a Angkor Wat dibina dengan keluasan 208
[Mak. 3m] hektar.
(ii) F1 Dibuktikan dengan penemuan batu H2b Dibina oleh Raja Suryavarman II.
bersurat Trowulan bertarikh 1358. H2c Menara utama di tengah-tengah candi ialah
H1a Ditulis dalam bahasa Jawa Kuno setinggi 65 meter.
bertulisan Kawi. F3 Seni bina Angkor Thom.
F2 Persuratan dalam bentuk manuskrip. H3a Dibina oleh Raja Jayavarman VII.
C2a Karya sejarah yang terkenal ialah H3b Merupakan ibu kota kerajaan Angkor.
Nagarakertagama. F4 Pembinaan kapal.
C2b Karya lain ialah Pararaton dan Tantu H4a Untuk kegunaan perdagangan dan
Panggelaran. peperangan.
[Mak. 3m] [Mak. 6m]
(b) F1 Sastera berbentuk Islam. (c) F1 Pemerintah yang berwibawa.

H1a Mampu memajukan sesebuah negara.

C1a Seperti syair, gurindam, cerita hikayat dan

Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.
nazam. F2 Pemerintah yang berwawasan.
F2 Kisah kehidupan nabi-nabi. H2a Mempunyai matlamat untuk mencapai tahap
H2a Seperti Nabi Sulaiman dan Nabi Muhammad ketamadunan yang tinggi.
SAW. F3 Rakyat yang setia kepada pemerintah.
H2b Ditulis ke dalam bahasa Melayu. H3a Mereka sanggup berkorban demi negara.
C2a Karya kisah nabi yang terkenal ialah Hikayat F4 Rakyat yang bersatu padu.
Nabi Bercukur, Hikayat Nabi Wafat dan F5 Rakyat yang bekerjasama.
Hikayat Bulan Berbelah. F6 Rakyat berkemahiran dalam seni bina.
F3 Karya epik pula banyak mengisahkan F7 Rakyat yang berilmu.
perjuangan pahlawan Islam. F8 Kemahiran dalam ilmu matematik, sains,
H3a Diterjemahkan ke bahasa Melayu. geometri dan kesenian.
C3a Seperti Hikayat Amir Hamzah, Hikayat (Mana-mana jawapan yang munasabah)
Iskandar Zulkarnain dan Hikayat Muhammad [Mak. 8m]
Ali Hanafiah.
F4 Tokoh Islam seperti nabi dan pahlawan KBAT
menjadi elemen yang mempengaruhi
persuratan Melayu. (a) Candi Lembah Bujang
[Mak. 6m] (b) (i) Kegigihan.
(c) F1 Sikap malas membaca.
F2 Pengaruh media sosial. (ii) Ketaatan kepada pemerintah.
F3 Pengaruh budaya luar. (iii) Kebijaksanaan pemerintah.
F4 Matlamat pendidikan berasaskan sains dan (iv) Kerjasama antara pemerintah dengan golongan yang
teknologi. diperintah.
F5 Keciciran dalam pendidikan. (c) (i) Menghargai khazanah sejarah tanah air.
F6 Kemiskinan. (ii) Memelihara dan memulihara warisan negara.
F7 Kurang pendedahan/ pendedahan tidak
meluas. (iii) Membuat dokumentasi warisan negara.
F8 Kurang berminat terhadap bidang persuratan.
(Mana-mana jawapan yang munasabah)


© Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. J6






00 Jaw P Hebat Sej Tg2.indd 6 24/02/2022 3:51 PM

Sejarah Ting. 2 Jawapan
Agama, Kepercayaan dan Keunikan (b) F1 Berasaskan keturunan.
PRAKTIS PT3 Warisan Masyarakat Kerajaan Alam F2 Pembesar mengesahkannya.
4
F3 Keturunan diraja dianggap suci dan berdaulat.

Melayu
F4 Dipilih daripada golongan tentera seperti
dalam kerajaan Funan dan Champa.
Bahagian A F5 Wanita keturunan diraja boleh dilantik sebagai
pemerintah seperti dalam kerajaan Majapahit.
1. B 2. B 3. B 4. B 5. A [Mak. 4m]
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.
6. D 7. C 8. D 9. A 10. B (c) F1 Kurang ilmu pengetahuan.
F2 Menganggap institusi beraja tidak penting.
F3 Pengaruh daripada luar.
Bahagian B
F4 Kurang kesedaran.
1. (a) F1 Agama merupakan suatu sistem berkaitan (Mana-mana jawapan yang munasabah)
anutan, keimanan dan penyembahan
terhadap tuhan. 3. (a) F1 Palava
F2 Kepercayaan merupakan pegangan yang F2 Kawi
diyakini dapat menjadi panduan dalam F3 Jawi
kehidupan. [Mak. 2m]
(b) F1 Mengamalkan animisme. (b) F1 Memudahkan kehidupan.
H1a Percaya bahawa setiap makhluk, hidupan dan F2 Perkembangan kegiatan pertanian.
tumbuhan mempunyai roh atau semangat. F3 Perkembangan kegiatan pelayaran.
H1b Berkait dengan kepercayaan terhadap F4 Perkembangan kegiatan perdagangan.
makhluk halus. F5 Perkembangan kegiatan keagamaan.
H1c Penyembahan nenek moyang yang telah [Mak. 4m]
meninggal dunia yang dipanggil hyang. (c) F1 Kreatif dan inovatif.
H1d Penyembahan nenek moyang penting untuk F2 Berilmu pengetahuan tinggi.
memastikan keluarga mendapat kebaikan F3 Kerjasama yang tinggi antara pemerintah
atau menghindar kesusahan di dunia. dengan rakyat.
F2 Mengamalkan dinamisme. F4 Kegigihan dan kerajinan.
H2a Berkait rapat dengan kepercayaan terhadap (Mana-mana jawapan yang munasabah)
kekuatan yang dikenali sebagai mana atau
semangat. Bahagian C
H2b Setiap benda dan makhluk dianggap
mempunyai mana yang boleh mempengaruhi 1. (a) (i) Kerajaan Champa
kehidupan seseorang. F1 Penyebaran agama Hindu sejak abad
C2a Contohnya, upacara pemujaan semangat keempat.
tanaman dilakukan agar mendapat hasil yang H1a Ketika pemerintahan Bhadravarman.
H1b Beliau mendirikan candi Hindu di Lembah

subur dan banyak. Mi Son yang dikenali sebagai Siva-
[Mak. 4m] Bhadresvara.
(c) F1 Sebagai panduan hidup. H1c Candi Hindu turut dibina di Po Nagar.
F2 Dijadikan pegangan dalam melakukan F2 Candi Dong Duong membuktikan
sesuatu. penyebaran agama Buddha.
F3 Membentuk tingkah laku yang mulia. F3 Penemuan batu bersurat bertarikh
F4 Mewujudkan keamanan dan keharmonian 1035 dan batu nisan bertarikh 1039 di
dalam kalangan masyarakat. Panduranga membuktikan penyebaran
F5 Benteng daripada melakukan kejahatan. agama Islam.
F6 Alat kawalan sosial. F4 Agama Islam tersebar luas semasa
(Mana-mana jawapan yang munasabah) pemerintahan Sultan Zainal Abidin pada
[Mak. 4m] abad ke-14.
2. (a) F1 Pemerintah mengasimilasikan pengaruh [Mak. 3m]
agama dalam pentadbiran. (ii) Kerajaan Srivijaya
F2 Raja menjadi tonggak utama kerajaan. F1 Merupakan pusat kegiatan agama Buddha
F3 Kedudukan raja diperkukuh dengan sistem sejak abad ketujuh.
pemerintahan yang dibantu oleh para F2 Pendeta Buddha bernama I-Tsing dari
pembesar. China pernah datang ke Srivijaya untuk
F4 Raja memperoleh ketaatan daripada mempelajari bahasa Sanskrit.
rakyatnya. H2a Turut menterjemahkan kitab-kitab agama
[Mak. 2m] Buddha.




J7 © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.






00 Jaw P Hebat Sej Tg2.indd 7 24/02/2022 3:51 PM

Sejarah Ting. 2 Jawapan
F3 Candi Buddha tinggalan kerajaan Srivijaya C3a Perkahwinan pemerintah Majapahit, Raden
yang masyhur termasuklah Candi Muara Wijaya dengan puteri kerajaan Singhasari
Jambi, Candi Bahal dan Candi Muara pada abad ke-13.
Takus. [Mak. 6m]
[Mak. 3m] (c) F1 Menjamin keselamatan negara.
(b) Kerajaan Majapahit F2 Menjalinkan hubungan baik dengan negara
F1 Hayam Wuruk luar.
H1a Menyatukan aliran agama Hindu dan Buddha F3 Mendapat pengiktirafan negara luar.
yang dipanggil Tripaksa pada abad ke-14. F4 Mempertahankan kedaulatan negara.
F2 Wu Ping F5 Memajukan ekonomi negara.
H2a Pegawai kerajaan Ming yang beragama Islam F6 Menjalinkan hubungan perdagangan dengan
dilantik sebagai wakil tetap di Majapahit. negara luar.
H2b Telah menyebarkan agama Islam kepada F7 Menggalakkan perkongsian teknologi.
masyarakat Majapahit. F8 Menjamin kestabilan politik negara.
F3 Gan Eng Chou F9 Meningkatkan taraf pendidikan.
H3a Pegawai yang beragama Islam pernah dilantik F10 Mudah mendapat bantuan.
sebagai ketua kaum Cina di Tuban. F11 Memajukan sektor pelancongan.
H3b Menyebarkan agama Islam kepada F12 Menarik pelabur asing.
masyarakat Majapahit. (Mana-mana jawapan yang munasabah)
Kerajaan Kedah Tua [Mak. 8m]
F4 Maharaja Derbar Raja II 3. (a) F1 Memanfaatkan kesuburan tanah.
H4a Telah memeluk Islam pada tahun 1136. H1a Untuk menjalankan kegiatan pertanian.
H4b Agama Islam tersebar di kerajaan Kedah Tua. C1a Kawasan lembah Sungai Mekong, Sungai
[Mak. 8m] Musi, Sungai Bengawan Solo dan Sungai
(c) F1 Mewujudkan keamanan. Brantas menjadi tapak pertanian yang penting.
F2 Mengelakkan pergaduhan. F2 Mencipta sistem pengairan.
F3 Menghindari sikap syak wasangka. H2a Memiliki kemahiran mencipta sistem
F4 Mewujudkan sikap saling menghormati. pengairan.
F5 Mewujudkan persefahaman. C2a Seperti baray dan sistem saliran.
F6 Meningkatkan kerjasama dalam kalangan H2b Untuk memastikan bekalan air mencukupi di
masyarakat. kawasan pertanian.


F3 Membina pelabuhan.
(Mana-mana jawapan yang munasabah)
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.

H3a Mendirikan pelabuhan di lokasi yang strategik.
2. (a) F1 Memperkembangkan kegiatan pertanian di H3b Mudah dikunjungi oleh pedagang dari timur
kawasan subur seperti lembah sungai. dan barat.
H1a Contohnya, di Angkor dan Majapahit. [Mak. 6m]
H1b Sungai berfungsi sebagai laluan pengangkutan (b) F1 Pemerintah dan masyarakat kerajaan Alam
utama. Melayu telah mendirikan pelabuhan di lokasi
F2 Memilih tempat yang menjadi laluan yang strategik.
antarabangsa, timur dan barat. H1a Dan mudah dikunjungi oleh para pedagang
H2a Seperti pelabuhan Oc Eo di Funan dan dari timur dan barat.
Palembang di Srivijaya. H1b Pelabuhan berkembang dalam tiga bentuk.
F3 Mengambil kira petunjuk arah yang F2 Pelabuhan pembekal.
memudahkan pedagang singgah di pelabuhan H2a Pelabuhan persinggahan untuk membekalkan
seperti bukit, gunung atau teluk. bahan dagangan dan bekalan makanan
H3a Contohnya, Gunung Jerai yang menjadi mercu kepada pedagang.
tanda kejayaan Kedah. F3 Pelabuhan kerajaan.
H3b Bukit dan teluk juga membantu dalam aspek H3a Pelabuhan pembekal yang berkembang
pertahanan. apabila wujudnya pusat pentadbiran atau
[Mak. 6m] kerajaan di pelabuhan tersebut.
(b) F1 Hubungan persahabatan F4 Pelabuhan entrepot.
C1a Kerajaan Srivijaya mengirimkan utusan H4a Pelabuhan ini menjadi tumpuan pedagang.
persahabatan ke China pada abad ketujuh. H4b Berperanan sebagai pengumpul, pengendali
C1b Kerajaan Majapahit menjalinkan persahabatan dan pengedar barang dagangan daripada
dengan China pada abad ke-14. para pedagang serantau dan antarabangsa.
F2 Bantuan ketenteraan atau senjata [Mak. 6m]
C2a Maharaja Chola dari India menghantar (c) F1 Menyediakan kemudahan infrastruktur yang
bantuan tentera ke Srivijaya untuk membantu lengkap.
menyelesaikan pemberontakan pada abad F2 Meningkatkan hasil pengeluaran.
ke-11. F3 Meningkatkan produktiviti negara.
F3 Perkahwinan F4 Menyediakan tenaga kerja mahir.


© Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. J8






00 Jaw P Hebat Sej Tg2.indd 8 24/02/2022 3:51 PM

Sejarah Ting. 2 Jawapan
F5 Menyediakan kursus kepada tenaga buruh. F3 Mengetuai hubungan diplomatik.
F6 Meluaskan pasaran. F4 Menyelaraskan kegiatan ekonomi.
F7 Memperkasakan bidang perindustrian negara. F5 Menjadi ketua agama Islam.
F8 Mengadakan promosi secara besar-besaran. F6 Menegakkan keadilan.
F9 Mencari pasaran baharu. [Mak. 4m]
F10 Menambahkan pusat pengajian tinggi yang (c) F1 Mengekalkan perpaduan.
berkaitan kemahiran. F2 Mematuhi undang-undang negara.
F11 Pendidikan sepanjang hayat. F3 Mempertahankan kedaulatan negara.
(Mana-mana jawapan yang munasabah) F4 Sanggup berkorban untuk negara.
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.
[Mak. 8m] F5 Menghormati raja-raja.
F6 Tidak memburukkan/ menghina raja.
KBAT (Mana-mana jawapan yang munasabah) [Mak. 4m]
(a) Agama Hindu 3. (a) F1 Kelemahan Sultan Mahmud Shah dan
(b) (i) Mendisiplinkan diri. pembesar dalam pemerintahan dan
(ii) Kehidupan yang lebih teratur. pentadbiran.
(iii) Kehidupan yang lebih tenteram dan aman damai. F2 Amalan pilih kasih, rasuah dan penyelewengan
(c) (i) Tidak mengganggu upacara keagamaan kaum lain. dalam pentadbiran.
(ii) Menghadiri rumah terbuka perayaan kaum lain. F3 Perbalahan sesama sendiri dalam kalangan
(iii) Bertoleransi dengan upacara keagamaan kaum lain. pembesar.

(b) F1 Mencapai matlamat kekayaan, keagamaan
dan kemasyhuran.
PRAKTIS PT3 Kesultanan Melayu Melaka F2 Mengawal perdagangan rempah.
5
F3 Menyebarkan agama Kristian.
F4 Menghapuskan penguasaan pedagang Islam.
[Mak. 3m]
Bahagian A (c) F1 Kedaulatan negara terancam.
1. D 2. C 3. B 4. C 5. B F2 Berlaku perpecahan dalam kalangan
6. D 7. D 8. A 9. D 10. B masyarakat.
F3 Berlaku peperangan/ pergaduhan.
Bahagian B F4 Keselamatan negara terjejas.
F5 Berlaku ketidakstabilan politik.
1. (a) F1 Bentuk muka bumi yang berbukit bukau. F6 Merencatkan pertumbuhan ekonomi.
F2 Pokok bakau. (Mana-mana jawapan yang munasabah)
F3 Pokok api-api. [Mak. 4m]
[Mak. 2m]
(b) F1 Laluan perdagangan utama antara timur Bahagian C
dengan barat.
F2 Bentuk muka bumi yang berbukit bukau sesuai 1. (a) F1 Hukum Kanun Melaka
dijadikan benteng pertahanan dan panduan H1a Ditulis semasa pemerintahan Sultan Muzaffar
kapal pedagang. Shah (1446-1456).
F3 Pokok bakau dan api-api menjadi benteng H1b Disusun semula secara teratur semasa
pertahanan dan pelindung semula jadi pemerintahan Sultan Mahmud Shah (1489-
daripada musuh. 1511).
F4 Terlindung daripada tiupan angin monsun. H1c Mengandungi 44 fasal yang berkaitan dengan
[Mak. 4m] hak keistimewaan, tanggungjawab raja dan
(c) F1 Kebijaksanaan seseorang pemimpin. pembesar.
F2 Menghargai alam sekitar. H1d Terdapat hukum Islam yang berkaitan dengan
F3 Pemimpin yang berwibawa. jenayah, urusan jual beli dan kekeluargaan.
F4 Kegigihan seseorang pemimpin. H1e Jenayah di dalam negeri Melaka dapat diatasi
(Mana-mana jawapan yang munasabah) dengan baik dan terurus.
2. (a) F1 Cap mohor F2 Undang-Undang Laut Melaka
F2 Nobat H2a Ditulis semasa pemerintahan Sultan Mahmud
F3 Keris Shah.
F4 Lembing H2b Bertujuan menentukan peraturan pelayaran
F5 Mahkota dan perdagangan.
[Mak. 2m] H2c Mengandungi 25 fasal yang menerangkan
(b) F1 Menjadi simbol perpaduan dan kemakmuran. peraturan di laut, tertib berniaga dan tatacara
F2 Merupakan ketua angkatan tentera. berjual beli.



J9 © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.






00 Jaw P Hebat Sej Tg2.indd 9 24/02/2022 3:51 PM

Sejarah Ting. 2 Jawapan
H2d Kandungan juga berkaitan tanggungjawab H1a Sultan Melaka menjadi penaung kepada
nakhoda, anak kapal, kiwi dan syahbandar. aktiviti dakwah dan perbincangan kitab agama
H2e Undang-undang ini menyebabkan aktiviti seperti Darul Manzum.
perdagangan berjalan dengan lancar. F2 Menjadi tempat pembelajaran.
[Mak. 6m] H2a Semasa pemerintahan Sultan Muzaffar Shah,
(b) F1 Dikenali sebagai Adat Temenggung. madrasah, masjid dan surau menjadi tempat
F2 Berkaitan dengan sistem pemerintahan, mempelajari al-Quran dan ilmu tasawuf.
perwarisan takhta, perkahwinan, perwarisan F3 Pengaruh Islam terdapat dalam saduran karya
harta dan perundangan. sastera dari Arab dan Parsi.
F3 Berkaitan dengan sistem penggantian sultan, H3a Seperti Hikayat Ali Hanafiah dan Hikayat Amir
iaitu takhta kerajaan diwarisi oleh anak lelaki Hamzah.
yang sulung. H3b Berlaku perkembangan dalam tulisan Jawi dan
F4 Mengamalkan sistem pemerintahan beraja. bahasa Melayu.
F5 Kuasa tertinggi terletak di tangan sultan atau H3c Bahasa Melayu menjadi bahasa persuratan
raja. dan bahasa penulisan.
F6 Membolehkan sistem perwarisan takhta F4 Pemerintahan dan pentadbiran.
berlaku secara teratur. H4a Undang-undang Islam terkandung dalam
(c) F1 Mewujudkan perpaduan. Hukum Kanun Melaka dan Undang-Undang
F2 Menjaga keamanan. Laut Melaka.
F3 Mewujudkan kestabilan politik. H4b Ulama memainkan peranan penting dalam hal
F4 Menjamin kemakmuran negara. pentadbiran.
F5 Menjamin kesejahteraan hidup rakyat. H4c Jawatan mufti dan kadi diwujudkan untuk
F6 Menjadi panduan kepada pemerintah. melicinkan pengurusan agama Islam.
F7 Mengelakkan berlakunya jenayah. [Mak. 6m]
F8 Mengawal tingkah laku masyarakat. (c) F1 Menunjukkan teladan yang baik.
F9 Menegakkan keadilan. F2 Jujur dalam aktiviti perdagangan.
(Mana-mana jawapan yang munasabah) F3 Mengamalkan sikap saling menghormati.
[Mak. 8m] F4 Berhikmah/ berdiplomasi dalam menyampaikan
ajaran Islam.
2. (a) F1 Pengislaman pemerintah F5 Berakhlak mulia.
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.
H1a Pengislaman Sultan Iskandar Shah pada

F6 Sabar dalam menyebarkan Islam.

tahun 1414 diikuti oleh para pembesar dan F7 Berilmu pengetahuan yang tinggi.
rakyat. F8 Berhemah tinggi.
F2 Perkahwinan F9 Tidak menggunakan paksaan.
H2a Perkahwinan puteri Sultan Mansur Shah F10 Bersikap terbuka.
dengan putera Raja Siak. F11 Sanggup berkorban.
F3 Peranan ulama dan mubaligh (Mana-mana jawapan yang munasabah)
H3a Pemerintah Melaka menghantar ulama dan [Mak. 8m]
mubaligh ke seluruh kawasan pengaruhnya. 3. (a) F1 Mengendalikan urusan perdagangan.
H3b Ajaran tasawuf dan sufi dikembangkan melalui F2 Mengurus pasar dan gudang.
ulama dari Timur Tengah dan India. F3 Menjaga kebajikan dan keselamatan
H3c Antaranya, Maulana Abu Bakar dan Maulana pedagang.
Yusuf. F4 Bertanggungjawab memeriksa alat timbang,
H3d Sultan Alauddin Riayat Syah menghantar sukat dan mata wang.
ulama untuk mengajar Raja Pahang, Kampar F5 Menjadi hakim di pelabuhan.
dan Inderagiri tentang hal ehwal agama. F6 Mengurus cukai.
F4 Perdagangan F7 Menguatkuasakan peraturan keluar masuk
H4a Islam tersebar melalui pedagang Arab, India kapal.
dan China. [Mak. 6m]
H4b Mereka mempunyai sifat mubaligh yang (b) F1 Pengurusan cukai pelabuhan yang rendah
mendorong penyebaran Islam. menarik minat pedagang ke Melaka.
F5 Peluasan kuasa F2 Terdapat dua jenis cukai yang dikenakan, iaitu
H5a Negeri naungan dan jajahan memeluk Islam cukai rasmi dan cukai tidak rasmi.
sebagai tanda taat setia kepada pemerintah F3 Cukai rasmi, iaitu cukai import dikenali sebagai
Melaka. panduan.
[Mak. 6m] H3a Kadarnya berbeza-beza mengikut tempat asal
(b) F1 Melaka menjadi tumpuan ulama dan pedagang.
pendakwah. H3b Pedagang dari Arab, India, Ceylon, Siam dan
Pegu dikenakan cukai sebanyak 6 peratus.


© Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. J10






00 Jaw P Hebat Sej Tg2.indd 10 24/02/2022 3:51 PM

Sejarah Ting. 2 Jawapan
H3c Pedagang dari Alam Melayu dikenakan cukai 2. (a) F1 Kedudukan pelabuhan yang strategik.
sebanyak 3 peratus. F2 Menjadi tumpuan para pedagang.
F4 Cukai tidak rasmi, iaitu dalam bentuk hadiah. F3 Pusat pengumpulan dan pengedaran pelbagai
H4a Pedagang dari China dan Jepun hanya barang dagangan.
dikehendaki memberikan hadiah yang nilainya F4 Kesibukan pelabuhan Johor Riau.
sama dengan cukai lima peratus. [Mak. 3m]
F5 Bahan makanan seperti beras tidak dikenakan (b) F1 Menjadi pusat pertukaran barangan keluaran
cukai. Alam Melayu dengan barangan dari China,
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.
[Mak. 6m] India dan Arab.
(c) F1 Memajukan ekonomi. F2 Menjadi pusat perdagangan untuk barangan
F2 Menarik pedagang asing. yang dibawa dari China.
F3 Memakmurkan Melaka. F3 Pedagang Jawa menjadikan Johor sebagai
F4 Menjamin kesejahteraan rakyat. pelabuhan pilihan kerana tidak berminat
F5 Kebajikan rakyat terjamin. berdagang dengan Portugis di Melaka.
F6 Menjamin keharmonian rakyat. F4 Kecekapan mengendalikan barang dagangan.
F7 Menyediakan kemudahan prasarana. F5 Kemampuan membekalkan semula kapal
F8 Sumber pendapatan Melaka. dengan cepat dan murah.
(Mana-mana jawapan yang munasabah) F6 Menyediakan kemudahan menyimpan
barangan.
KBAT [Mak. 3m]
(c) F1 Meningkatkan hasil pengeluaran negara.
(a) (i) Masalah kepimpinan. F2 Menyediakan pelbagai kemudahan di
(ii) Masalah perpaduan. pelabuhan.
(b) (i) Membakar bendera. F3 Memajukan bidang maritim negara.
(ii) Menukar lirik lagu kebangsaan. F4 Mengenakan kadar cukai yang rendah kepada
(iii) Sifat perkauman. para pedagang.
(c) (i) Cinta akan negara. F5 Mempelbagaikan produk/ barang dagangan.
(ii) Bertanggungjawab mempertahankan negara. (Mana-mana jawapan yang munasabah)
(iii) Berkorban mempertahankan bangsa dan negara. [Mak. 4m]
(iv) Setia kepada negara.
3. (a) F1 Sulalatus Salatin
F2 Hikayat Hang Tuah
F3 Tajul Salatin
PRAKTIS PT3 Kesultanan Johor Riau F4 Tuhfat al-Nafis
6
F5
Salasilah Melayu dan Bugis
F6 Hikayat Anak Panah Sedasa
F7 Gurindam Dua Belas
Bahagian A F8 Syair Ungku Puteri
[Mak. 3m]
1. C 2. D 3. B 4. A 5. B (b) F1 Penghasilan karya agung.
6. C 7. A 8. B 9. A 10. C F2 Contohnya, Sulalatus Salatin dan Hikayat
Hang Tuah.
Bahagian B F3 Tokoh persuratan yang berkaliber.
F4 Tun Seri Lanang telah menyusun dan menulis
1. (a) F1 Kota Kara, Pekan Tua semula Sulalatus Salatin atas titah Raja
F2 Kota Sayong, Sayong Pinang Abdullah.
F3 Kota Batu, Johor Lama F5 Penghasilan pelbagai karya.
(b) F1 Kedudukan berhampiran sungai yang lebar. H6 Contohnya, Tajul Salatin, Tuhfat al-Nafis dan
F2 Sungai yang dalam memudahkan kapal keluar Salasilah Melayu dan Bugis.
masuk. [Mak. 3m]
F3 Kawasan berbukit bukau menjadi benteng (c) F1 Melengkapkan diri dengan ilmu pengetahuan.
pertahanan daripada ancaman luar. F2 Mengikuti kursus dalam penulisan kreatif.
(c) F1 Dapat mengelakkan serangan musuh. F3 Menyertai bengkel penulisan.
F2 Mewujudkan keamanan. F4 Memperbanyak amalan membaca.
F3 Keselamatan terjamin. (Mana-mana jawapan yang munasabah)
F4 Mencari kawasan yang strategik.
F5 Kemakmuran ekonomi.
(Mana-mana jawapan yang munasabah)
[Mak. 4m]




J11 © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.






00 Jaw P Hebat Sej Tg2.indd 11 24/02/2022 3:51 PM

Sejarah Ting. 2 Jawapan
F3 Pelabuhan Batu Sawar menjadi pusat
Bahagian C perdagangan untuk barangan yang dibawa
1. (a) F1 Pemindahan pusat pemerintahan. dari China.
H1a Sebahagian besar pusat pemerintahan terletak C1a Contohnya, benang emas, kain sutera putih,
di sepanjang pesisir Sungai Johor. barang tembikar, seramik, kuali besi, teh dan
H1b Semasa pemerintahan Sultan Ibrahim, tembaga.
kegemilangan Kesultanan Johor Riau F4 Pedagang Jawa membawa beras.
diteruskan di Kepulauan Riau Lingga. F5 Pedagang Gujerat membawa kain, wangian
H1c Pusat pemerintahan sering berpindah dan manik.
F2 Menyebabkan kecederaan/ kecacatan.Sdn Bhd. All Rights Reserved.
disebabkan keperluan strategi ketenteraan F6 Pedagang Siam memperdagangkan beras
dan pertahanan. untuk Johor.
H1d Serta muslihat mempertahankan diri daripada [Mak. 6m]
ancaman Portugis dan Acheh. (b) F1 Perdagangan dijalankan secara tukar barang.
F2 Membina kota pertahanan. F2 Dan menggunakan mata wang.
H2a Kota pertahanan yang dibina sering berubah F3 Sultan Alauddin Riayat Shah I memperkenalkan
mengikut lokasi pusat pemerintahan. mata wang.
H2b Mempunyai bentuk serta ciri yang tersendiri. H3a Mata Wang emas dikenali sebagai mas,
F3 Menjalinkan hubungan dengan Belanda. wang perak sebagai kupang dan wang timah
H3a Mengadakan perjanjian persahabatan dengan sebagai katun.
pihak Belanda. F4 Pada akhir abad ke-18, mata wang asing
H3b Dasar berbaik-baik dengan Belanda dilakukan seperti Dolar Sepanyol, Dolar Mexico dan duit
sebagai strategi untuk menghadapi ancaman Belanda turut digunakan.
daripada Portugis di Melaka dan Acheh. F5 Syahbandar bertanggungjawab mengurus
[Mak. 6m] sistem jual beli dan kutipan cukai.
(b) F1 Johor mengambil bahagian dalam perang F6 Cukai pelabuhan yang dikenakan adalah
Belanda-Portugis dengan memberikan berpatutan.
bantuan kepada Belanda. F7 Syahbandar menetapkan ukuran dan berat
F2 Membantu mengangkut peralatan perang. timbangan barangan.
F3 Membuat tapak meriam.
F4 Menggali parit kubu. (c) F1 Memudahkan urusan jual beli.
F5 Menyekat musuh lari ke dalam hutan. F2 Alat pertukaran dalam perdagangan.
F6 Menaikkan semangat tentera Belanda. F3 Melancarkan urusan perdagangan.
F7 Membantu mengepung dan menyerang F4 Membayar gaji.
Portugis. F5 Menentukan nilai barang.
[Mak. 6m] F6 Meningkatkan ekonomi negara.
(c) F1 Menyebabkan kematian. (Mana-mana jawapan yang munasabah)

F3 Ketidakstabilan politik. 3. (a) F1 Kemudahan pelabuhan.
F4 Kegiatan harian terjejas. H1a Menyediakan gudang bawah tanah untuk
F5 Kehilangan harta benda. menyimpan barangan bagi mengelakkan
F6 Ekonomi negara terjejas. daripada kebakaran.
F7 Pembangunan negara terjejas. H1b Menyediakan pegawai terlatih untuk
F8 Kemusnahan infrustruktur/ kemudahan awam. mengendalikan urusan perdagangan.
F9 Keharmonian dan keamanan tergugat. H1c Membekalkan barang yang diperlukan oleh
Penerbitan Pelangi pedagang seperti lada hitam dan rempah-
F10 Rakyat hidup sengsara.

(Mana-mana jawapan yang munasabah) ratus.
[Mak. 8m] F2 Urusan jual beli.
2. (a) F1 Tanah jajahan dan naungan Johor H2a Perdagangan dijalankan secara tukar barang
membekalkan lada hitam, bijih timah dan dan menggunakan mata wang.
emas. H2b Sultan Alauddin Riayat Shah I memperkenalkan
H1a Bijih timah dibawa masuk dari Klang, Sungai mata wang.
Ujong dan Bernam serta Pulau Bangka, H2c Mata Wang emas dikenali sebagai mas,
Sumatera. wang perak sebagai kupang dan wang timah
H1b Lada Hitam dibawa dari Jambi dan emas sebagai katun.
dibawa dari Inderagiri. H2d Mata wang asing seperti Dolar Sepanyol, Dolar
F2 Barangan tempatan lain ialah kelapa kering, Mexico dan duit Belanda turut digunakan pada
kayu gaharu, damar, kelembak, sagu, pinang, akhir abad ke-18.
ikan masin, periuk belanga dan garam. H2e Syahbandar bertanggungjawab mengurus
H2a Dibawa dari Pahang, timur Sumatera, sistem jual beli dan kutipan cukai pelabuhan.
Kepulauan Riau, Sungai Ujong, Klang, Baning H2f Syahbandar juga menetapkan ukuran dan
dan Rembau. berat timbangan barangan.


© Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. J12






00 Jaw P Hebat Sej Tg2.indd 12 24/02/2022 3:51 PM

Sejarah Ting. 2 Jawapan
F3 Sistem naungan. Kesultanan Melayu Pahang, Perak,
7
H3a Pedagang luar dan pedagang tempatan PRAKTIS PT3 Terengganu dan Selangor
mendapat naungan daripada Bendahara,
Temenggung, Laksamana dan Raja Indera
Bongsu.
H3b Pedagang mudah mendapat surat kebenaran Bahagian A
daripada Belanda dan dapat belayar tanpa 1. B 2. A 3. D 4. B 5. D
gangguan di Selat Melaka.
F4 Peranan Orang Laut. 6. A 7. C 8. D 9. D 10. B
H4a Ditugaskan sebagai pengawal pelabuhan,
penunda kapal dagang dan petunjuk arah Bahagian B
kepada para pedagang.
H4b Mengawal perairan Johor dan Selat Melaka. 1. (a) F1 Pada abad ke-18, masyarakat Bugis semakin
ramai menetap di Selangor.
F5 Kemudahan membaiki dan membina kapal.
H5a Membaiki dan membina kapal bersaiz kecil. F2 Daeng Chelak yang berketurunan Bugis
H5b Membuat kapal pesisir pantai seperti kolek, menjadi Yang Dipertuan Muda Kesultanan
banteng, penjajap dan balok. Johor Riau.
[Mak. 6m] F3 Putera Daeng Chelak, iaitu Raja Lumu
(b) F1 Ditugaskan sebagai pengawal pelabuhan. menghadap Sultan Perak, iaitu Sultan Mahmud
F2 Penunda kapal dagang. Shah untuk mendapatkan pengiktirafan.
F3 Penunjuk arah kepada pedagang. F4 Sultan Mahmud Shah menabalkan Raja Lumu
F4 Pengawal di perairan Johor dan Selat Melaka. sebagai Sultan Selangor.
F5 Terlibat dalam mengawal keselamatan F5 Baginda dianugerahkan nobat dan cap mohor.
Kesultanan Johor Riau. F6 Raja Lumu mengasaskan Kesultanan
H5a Dengan menjadi tentera angkatan laut. Selangor pada tahun 1766 dengan gelaran
F6 Mahir dalam pembinaan kapal. Sultan Salehuddin Shah.
H6a Mereka membuat kapal pesisir pantai. [Mak. 3m]
C6a Seperti kolek, banteng, penjajap, balok dan (b) F1 Membina jalan raya.
pencalang. F2 Membina landasan kereta api.
[Mak. 6m] F3 Mempertingkat pembinaan rumah.
(c) F1 Amanah F4 Pembinaan kedai semakin meningkat.

F2 Berani
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.
[Mak. 3m]
F3 Bertanggungjawab (c) F1 Mempelbagaikan peluang ekonomi.
F4 Setia kepada negara F2 Menarik pelabur asing.
F5 Sanggup berkorban F3 Memajukan bidang sains dan teknologi.
F6 Jujur F4 Memajukan bidang pendidikan negara.
F7 Kerajinan F5 Memajukan sektor perindustrian.
F8 Ketaatan F6 Melakukan penyelidikan dan pembangunan
F9 Kreatif (R&D)
(Mana-mana jawapan yang munasabah) F7 Mempelbagaikan hasil keluaran.
[Mak. 8m] F8 Menarik kedatangan pelancong.
(Mana-mana jawapan yang munasabah)
KBAT [Mak. 4m]
2. (a) F1 Karya sejarah
(a) (i) Sulalatus Salatin F2 Karya perubatan
(ii) Hikayat Hang Tuah F3 Sastera rakyat
(b) (i) Memperkaya bidang ilmu. [Mak. 2m]
(ii) Meningkatkan imej negara. (b) F1 Hikayat Pahang dikarang oleh Haji
(iii) Menjadi pusat perkembangan bidang persuratan Muhammad Nor mengisahkan sejarah
dunia. Kesultanan Pahang abad ke-19.
(iv) Menjadi sumber rujukan negara luar. F2 Misa Melayu dikarang oleh Raja Chulan
(c) (i) Menyertai pertandingan mencipta karya pada mengisahkan Kesultanan Perak abad ke-18.
peringkat antarabangsa. F3 Syair Tawarikh Zainal Abidin Ketiga karangan
(ii) Menyertai bengkel penulisan. Tengku Dalam Kalthum mengisahkan
(iii) Menghadiri seminar karya persuratan peringkat Kesultanan Terengganu abad ke-19 dan ke-20.
antarabangsa. F4 Kenang-kenangan Selangor dikarang
(iv) Menyertai persatuan persuratan di sekolah. oleh Wan Muhammad Amin mengisahkan
Kesultanan Selangor abad ke-19 dan ke-20.






J13 © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.






00 Jaw P Hebat Sej Tg2.indd 13 24/02/2022 3:51 PM

Sejarah Ting. 2 Jawapan
(c) F1 Sebagai alat pendidikan. F3 Memperkemas sistem sukat dan timbang.
F2 Menyelitkan unsur-unsur pengajaran. F4 Menubuhkan mahkamah syariah.
F3 Menjadi teladan dan iktibar. F5 Menubuhkan pasukan polis.
F4 Sebagai alat hiburan. F6 Membina Istana Maziah.
(Mana-mana jawapan yang munasabah) H2a Istana Kesultanan Terengganu hingga hari ini.
[Mak. 6m]
3. (a) F1 Negeri Perak terkenal dengan mata wang (c) F1 Mempertahankan kedaulatan Terengganu.
bongkah timah yang dinamakan bidor sejak F2 Memakmurkan ekonomi kerajaan.
abad ke-17. F3 Mengelakkan campur tangan kuasa asing.
F2 Mata wang pitis daripada timah digunakan F4 Mewujudkan keamanan negeri.
di Pahang mulai pemerintahan Sultan F5 Mewujudkan pentadbiran yang sistematik.
Muhammad Shah. F6 Mengekalkan kestabilan politik di Terengganu.
F3 Mata Wang tampang digunakan di Pahang F7 Mengukuhkan sistem pentadbiran.
pada abad ke-19. F8 Melicinkan urusan negara.
F4 Di Terengganu, Sultan Zainal Abidin I (Mana-mana jawapan yang munasabah)
memperkenalkan kupang emas.
F5 Terdapat juga penggunaan mata wang pitis di 2. (a) F1 Mengamalkan sistem perwarisan takhta.
Terengganu. F2 Waris ganti digelar Tengku Mahkota.
F6 Di Selangor, ditemukan mata wang syiling F3 Sultan dilantik atas persetujuan Jumaah
yang digunakan semasa pemerintahan Sultan Pangkuan Diraja Negeri.
Ibrahim Shah. F4 Sistem pentadbiran masih berasaskan
[Mak. 3m] pembesar empat, lapan dan enam belas.
(b) F1 Dijalankan dalam kegiatan pertanian, F5 Empat pembesar utama Pahang ialah Orang
penternakan, perlombongan, mengutip hasil Kaya Indera Shahbandar, Orang Kaya Indera
hutan dan perikanan. Segara, Orang Kaya Pahlawan dan Orang
F2 Dijalankan bagi menampung keperluan harian. Kaya Indera Perba Jelai.
F3 Lebihannya untuk dijual. F6 Pemerintahan kerajaan negeri dijalankan
(c) F1 Lebihan pengeluaran. bersama-sama Majlis Mesyuarat Kerajaan.
F2 Kecanggihan teknologi. (b) F1 Sultan merupakan ketua agama bagi setiap
F3 Pasaran yang luas. negerinya.
F4 Permintaan yang tinggi. F2 Kedudukan ini diperihalkan dengan jelas
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.
(Mana-mana jawapan yang munasabah)
dalam perlembagaan Persekutuan dan
Undang-Undang Tubuh Kerajaan Negeri.
F3 Institusi Kesultanan mempunyai ikatan yang
Bahagian C rapat dengan institusi agama.
F4 Tokoh-tokoh agama berperanan dalam
1. (a) F1 Diasaskan oleh susur galur Bendahara Johor pentadbiran istana dan negeri.
Riau pada abad ke-18.
F2 Sultan Abdul Jalil menganugerahkan F5 Sultan juga bertanggungjawab dalam
mendaulatkan syiar Islam.
Terengganu kepada Tun Zainal Abidin, putera F6 Tauliah penceramah agama dikeluarkan oleh
Tun Habib Abdul Majid, Bendahara Johor Riau pejabat istana setelah ditandatangani oleh
yang ke-11 serta putera angkat Raja Patani, sultan.
Nang Chayam.
F3 Tun Zainal Abidin berangkat ke Terengganu (c) F1 Pemerintahan yang sistematik.
F2 Melicinkan urusan negara.

diiringi oleh 80 orang keluarga Patani F3 Mewujudkan keamanan.
termasuk beberapa orang tokoh agama.
F4 Membawa alat kebesaran, iaitu keris diraja, F4 Mewujudkan perpaduan.

F5 Menarik pelabur asing.
keris panjang Nang Chayam.
F5 Tun Zainal Abidin mengasaskan Kesultanan F6 Mewujudkan kestabilan politik.
F7 Merancang masa depan negara.

Terengganu pada tahun 1708 dengan gelaran F8 Asas pembentukan negara.
Sultan Zainal Abidin I.
F6 Sultan Zainal Abidin I mendirikan pusat (Mana-mana jawapan yang munasabah)
pemerintahan yang pertama di Tanjung Baru,
Kuala Berang. 3. (a) F1 Melenggang perut
F7 Keturunan Sultan Zainal Abidin I mewarisi H1a Dilakukan ketika kandungan berusia tujuh
tahkta Terengganu hingga hari ini. bulan.
[Mak. 6m] H1b Untuk membetulkan kedudukan bayi di dalam
(b) F1 Membawa pemodenan kepada Terengganu. perut ibu.
F2 Menggubal Undang-undang tubuh. H2b Bagi memudahkan proses kelahiran.
H2a Undang-Undang Bagi Diri Kerajaan F2 Bayi diperdengarkan azan sebaik-baik sahaja
Terengganu. dilahirkan.
© Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. J14






00 Jaw P Hebat Sej Tg2.indd 14 24/02/2022 3:51 PM

Sejarah Ting. 2 Jawapan
F3 Bercukur apabila putera atau puteri berusia
tujuh hari. Bahagian B
F4 Berendoi, iaitu meletakkan bayi di dalam 1. (a) F1 Kemangkatan pemerintah terakhir Negara
buaian dan diperdengarkan alunan marhaban. Patani Besar, iaitu Raja Bahar menyebabkan
[Mak. 6m] Kelantan berpecah kepada dua wilayah
(b) Adat perkahwinan pemerintahan.
F1 Majlis perkahwinan diraja melalui proses adat F2 Kelantan Barat berpusat di Kota Kubang Labu,
istiadat yang tersusun. manakala Kelantan Timur berpusat di Kota
F2 Meliputi proses merisik, meminang, bertunang Pangkalan Datu.
dan berinai besar. F3 Long Yunus, putera pemerintah di Kota
F3 Terdapat juga khatam al-Quran dan Kubang Labu telah berjaya menyatukan
pernikahan. kedua-dua wilayah ini dan mengasaskan
F4 Istiadat persandingan dilakukan di atas kerajaan Kelantan pada tahun 1762.
pelamin. F4 Baginda menaiki takhta dengan gelaran
F5 Semasa persandingan, diadakan istiadat Yang di-Pertuan Kelantan dan mendapat
bertepung tawar. pengiktirafan daripada Sultan Terengganu.
F6 Pasangan pengantin turut melakukan santap [Mak. 3m]
beradap. (b) F1 Mengasaskan Kota Bharu sebagai pusat
F7 Pasangan pengantin juga bersiram di atas pemerintahan pada tahun 1844.
pasca persada. F2 Membina Istana Balai Besar sebagai tempat
bersemayam dan pentadbiran kerajaan.
Istiadat pemakaman F3 Menguatkuasakan undang-undang syarak.
F8 Tempoh berkabung bergantung pada pihak [Mak. 3m]
istana. (c) F1 Bersatu padu membawa keamanan.
F9 Pihak istana memberikan sedekah kepada F2 Kemakmuran ekonomi.
rakyat dalam tempoh berkabung. F3 Kewibawaan pemimpin.
F10 Usungan disediakan untuk mengangkat F4 Kebijaksanaan pemimpin.
jenazah ke tempat pemakaman/ perkaman. (Mana-mana jawapan yang munasabah)
F11 Setelah jenazah dimakamkan, nobat tidak
akan dimainkan dalam tempoh tertentu. 2. (a) F1 Keserumpunan
[Mak. 8m] F2 Geografi
(c) F1 Imej sesebuah masyarakat.
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.


F3 Agama
F2 Menjadi alat kawalan sosial. (b) F1 Penerimaan Islam oleh pemerintah.
F3 Menjadi tarikan pelancong. F2 Peranan ulama.
F4 Memajukan negara. F3 Berkongsi institusi pendidikan agama menerusi
F5 Memupuk nilai-nilai murni dalam kalangan kehadiran penuntut.
masyarakat. F4 Kegiatan perdagangan.
F6 Memupuk disiplin diri. [Mak. 3m]
(Mana-mana jawapan yang munasabah) (c) F1 Memperkukuh kedaulatan.
F2 Mendapatkan pengiktirafan.
KBAT F3 Menjamin kestabilan.
F4 Kemakmuran negeri.
(a) Hikayat Pahang F5 Memastikan keselamatan dan kelangsungan.
(b) (i) Memperkukuh bahasa Melayu. F6 Perkembangan kerajaan.
(ii) Memperkukuh penggunaan tulisan Jawi. (Mana-mana jawapan yang munasabah)
(c) (i) Identiti negara. [Mak. 4m]
(ii) Mewujudkan keamanan negara. 3. (a) F1 Pangkalan Lembah Bujang, kerajaan Kedah
(iii) Meningkatkan ekonomi negara. F2 Pangkalan Galoh, kerajaan Kelantan
(iv) Menaikkan imej negara. F3 Pelabuhan Kuala Perlis, kerajaan Perlis
F4 Pangkalan di Sungai Linggi, kerajaan Negeri
Sembilan
[Mak. 3m]
PRAKTIS PT3 Kerajaan Kedah, Kelantan, (b) F1 Kedah memperdagangkan beras, garam,
8
Negeri Sembilan dan Perlis
damar, kapur barus dan emas urai.
F2 Pedagang dari Perak dan Melaka membawa
arang kayu, papan dan ikan kering.
Bahagian A F3 Kedah menjadi pembekal gading gajah dan
1. D 2. A 3. D 4. D 5. B gajah bagi perdagangan entrepotnya.
6. B 7. C 8. D 9. C 10. A (c) F1 Pelabuhan yang maju.
F2 Banyak pelabur asing.



J15 © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.






00 Jaw P Hebat Sej Tg2.indd 15 24/02/2022 3:51 PM

Sejarah Ting. 2 Jawapan
F3 Peningkatan ekonomi dalam bidang 2. (a) F1 Pengiktirafan bertujuan mengabsahkan sultan
perdagangan. sebagai pemerintah.
F4 Peningkatan hasil pengeluaran negara. H1a Hal ini mewujudkan hubungan antara kerajaan
F5 Pasaran yang luas. berdaulat yang mempunyai taraf yang sama.
(Mana-mana jawapan yang munasabah) H1b Pada abad ke-15, Sultan Mahmud shah,
[Mak. 4m] pemerintah Kesultanan Melayu Melaka telah
mengiktiraf kerajaan Kedah sebagai kerajaan
Bahagian C yang berdaulat.
1. (a) F1 Diasaskan oleh keturunan raja yang datang H1c Pada tahun 1775, Sultan Terengganu telah
dari Parsi. mengiktiraf kerajaan Kelantan yang telah
F2 Maharaja Derbar Raja dari Parsi datang ke disatukan di bawah pemerintahan Long
Kuala Sungai Merbok pada sekitar tahun Yunus.
630 M. F2 Pertahanan merupakan aspek penting
F3 Tan Dermadewa dan Tun Perkasa, iaitu ketua dalam memastikan kelangsungan sesebuah
orang Melayu di Kedah telah menghadap kerajaan.
Maharaja Derbar Raja. H2a Hubungan pertahanan yang diwujudkan dapat
F4 Mereka melantik Maharaja Derbar Raja mengekalkan kedaulatan kerajaan daripada
menjadi Raja Kedah. campur tangan kuasa lain.
F5 Pemasyhuran Maharaja Derbar Raja H2b Long Yunus mendapat bantuan ketenteraan
sebagai Raja Kedah telah disusuli dengan daripada kerajaan Terengganu dan kerajaan
pengiktirafan alat kebesaran yang dibawa dari Reman di Hulu Perak dalam usaha
Parsi, iaitu nobat. menyatukan Kelantan.
F6 Nobat menjadi alat kebesaran kerajaan Kedah. H2c Pelantikan Long Gaffar dari kerajaan
F7 Baginda telah membina pusat kerajaan di Reman sebagai Perdana Menteri Kelantan
Sungai Mas. merangkap Panglima Perang telah membantu
[Mak. 6m] mengekalkan keamanan di Kelantan.
(b) F1 Kawasan pemerintahaan kerajaan Kedah [Mak. 6m]
berkembang menerusi pembukaan kota atau (b) F1 Perkahwinan diraja antara sesebuah kerajaan
pusat pentadbiran baharu setelah seseorang merupakan amalan tradisi kerajaan negeri-
pemerintah menaiki takhta. negeri Melayu.
F2 Tindakan ini merupakan strategi dalam
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.


F2 Perkahwinan diraja akan mengukuhkan
menghadapi ancaman dari dalam dan luar. hubungan antara kerajaan.
F3 Kota Siputih telah dibuka oleh Tunku Ahmad F3 Perkahwinan diraja juga menjamin kedaulatan
pada tahun 1282 bertujuan untuk menghadapi sesebuah kerajaan.
ancaman daripada Siam dan Acheh di utara. F4 Orang Kening, iaitu puteri Kelantan
F4 Sultan Muhammad Jiwa telah mengasaskan dikahwinkan dengan Sultan Mahmud Shah
Alor Setar yang kemudiannya diisytiharkan dari Melaka.
sebagai ibu negeri Kedah. F5 Hasil perkahwinan ini melahirkan Raja
F5 Kedudukan Kedah yang strategik menjadikan Muzaffar yang kemudiannya menjadi sultan
Kedah masyhur. Perak yang pertama.
F6 Kuala Sungai Merbok yang menghala ke F6 Che Ku Wan, iaitu puteri Long Yunus
Selat Melaka dan Gunung Jerai telah menarik dikahwinkan dengan Tengku Muhammad, iaitu
kehadiran pedagang. putera Terengganu.
F7 Kawasan tumpuan ini membolehkan Kedah F7 Raja Perlis, iaitu Raja Syed Hussin berkahwin
menjadi pusat perdagangan. dengan Tengku Nor Asiah, iaitu cucunda
F8 Muncul sebagai sebuah negeri yang makmur. kepada Sultan Abdullah Mukarram Shah, iaitu
[Mak. 6m] Sultan Kedah ke-20.
(c) F1 Memajukan sektor ekonomi negara. [Mak. 6m]
F2 Mempelbagaikan hasil keluaran negara. (c) F1 Mengeratkan persahabatan.
F3 Mempelbagaikan ekonomi negara. F2 Mengukuhkan ekonomi.
F4 Mengutamakan sains dan teknologi. F3 Menggalakkan kerjasama dalam R&D.
F5 Mewujudkan sistem pendidikan bertaraf dunia. F4 Pertukaran teknologi dan kepakaran.
F6 Menyediakan kemudahan dan prasarana yang F5 Menjamin kesejahteraan masyarakat.
lengkap dalam pelbagai bidang. F6 Saling membantu apabila ditimpa bencana.
F7 Menarik kedatangan pelancong. F7 Memupuk kerjasama ekonomi.
F8 Menguasai ICT. F8 Memajukan pelbagai sektor.
F9 Menjamin kestabilan politik negara. F9 Menjamin keamanan sejagat.
F10 Menjalinkan hubungan diplomatik dengan (Mana-mana jawapan yang munasabah)
negara luar. [Mak. 8m]
(Mana-mana jawapan yang munasabah)
[Mak. 8m]


© Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. J16






00 Jaw P Hebat Sej Tg2.indd 16 24/02/2022 3:51 PM

Sejarah Ting. 2 Jawapan
3. (a) F1 Hubungan antara kerajaan berlaku melalui (b) (i) Berfikiran terbuka.
aktiviti perdagangan di pelabuhan. (ii) Bertoleransi.
H1a Pelabuhan-pelabuhan ini menjadi asas kepada (iii) Berilmu pengetahuan.
pembentukan hubungan dengan pedagang (c) Menghantar bunga emas.
tempatan dan pedagang luar.
C1a Contohnya Melaka, Perak dan Johor serta
Siam, China, Arab dan Kemboja.
F2 Menggunakan mata wang dalam urusan PRAKTIS PT3 Warisan Kerajaan Kedah, Kelantan,
perdagangan di pelabuhan. 9 Negeri Sembilan dan Perlis
H2a Sultan Muhammad Jiwa telah memperkemas
penggunaan mata wang Kedah di pelabuhan.
H2b Urusan perdagangan di Pangkalan Galoh di Bahagian A
Sungai Kelantan menggunakan mata wang
logam dinar. 1. C 2. D 3. D 4. D 5. B
F3 Pelabuhan menjadi tempat pertemuan 6. D 7. B 8. A 9. C 10. D
pedagang.
C3a Contohnya, Pekan Kangar yang terletak di Bahagian B
pertemuan cabang anak sungai Perlis telah
menjadi tempat pertemuan pedagang. 1. (a) F1 Pengiktirafan kepada Sultan atau Raja.
F4 Pangkalan di Sungai Linggi, Negeri Sembilan F2 Pengiktirafan kepada kerabat diraja.
membolehkan pedagang menguasai aktiviti F3 Pengiktirafan kepada rakyat yang berjasa.
perdagangan dengan pedagang luar. F4 Lambang hubungan antara pemerintah
[Mak. 6m] dengan rakyat.
(b) F1 Kekayaan hasil bumi dan kepelbagaian jenis [Mak. 3m]
barang dagangan menjadi tarikan pedagang (b) F1 Dimulakan dengan mempersembahkan
tempatan dan dari luar Alam Melayu. naskhah al-Quran dan alat kebesaran diraja.
H1a Keperluan terhadap barang dagangan F2 Sultan atau Raja yang dimasyhurkan
ini mendorong berlakunya hubungan membaca watikah pertabalan.
perdagangan antara kerajaan. F3 Sultan atau Raja yang dimasyhurkan
F2 Kedah memperdagangkan beras, garam, mengucup keris kuasa.
damar, kapur barus dan emas urai. F4 Menteri Besar mengetuai seruan “Daulat
H2a Kedah juga merupakan pembekal gading gajah
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.

Tuanku”.
dan gajah bagi perdagangan entrepotnya. [Mak. 3m]
F3 Kelantan memperdagangkan emas. (c) F1 Membentuk kestabilan politik.
H3a Dikunjungi oleh pedagang dari dalam dan luar F2 Mengekalkan kedaulatan negara.
Kepulauan Melayu. F3 Memberikan keyakinan kepada pelabur asing.
F4 Perlis memperdagangkan beras dan bijih F4 Melahirkan pentadbiran yang sistematik.
timah dengan negeri jiran dan Siam.
F5 Negeri Sembilan memperdagangkan bijih F5 Menjamin keamanan dan keharmonian
negara.
timah, sirih, kayu gaharu dan kapur barus (Mana-mana jawapan yang munasabah)
dengan Johor dan Melaka.
[Mak. 6m] [Mak. 4m]
(c) F1 Masalah sosial dalam kalangan remaja. 2. (a) F1 Penggantian pemerintah.
F2 Masalah pengangguran F2 Tanggungjawab Sultan atau Raja.
F3 Masalah pendatang tanpa izin. F3 Hak rakyat dalam pentadbiran.
F4 Penyalahgunaan dadah dalam kalangan F4 Badan penasihat Sultan atau Raja.
masyarakat. F5 Peranan Sultan atau Raja.
F5 Amalan rasuah. [Mak. 3m]
F6 Ketidakstabilan politik. (b) F1 Menjamin keadilan rakyat.
F7 Keciciran dalam pendidikan. F2 Melancarkan pentadbiran kerajaan.
F8 Pengetahuan ICT yang rendah. F3 Memakmurkan negeri.
F9 Kerapuhan perpaduan dalam kalangan rakyat. (c) F1 Tidak melakukan jenayah.
(Mana-mana jawapan yang munasabah) F2 Setia kepada raja dan negara.
[Mak. 8m] F3 Bersikap patriotisme.
F4 Menyokong dasar-dasar kerajaan.
KBAT (Mana-mana jawapan yang munasabah)
(a) (i) Dapat bekerjasama dengan negara luar. 3. (a) F1 Al-Tarikh Salasilah Negeri Kedah
(ii) Hubungan baik dengan negara luar. F2 Hikayat Merong Mahawangsa
(iii) Keselamatan negara terjamin. F3 Hikayat Seri Kelantan
(iv) Pertukaran teknologi.


J17 © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.






00 Jaw P Hebat Sej Tg2.indd 17 24/02/2022 3:51 PM

Sejarah Ting. 2 Jawapan
F4 Detik2 Sejarah Kelantan (ii) F1 Berupa binaan istana serta hiasan ukiran
F5 Salasilah Atau Tarikh Kerajaan Kedah daripada kayu berkualiti.
F6 Syair Sultan Maulana F2 Keunikan binaan rumah tradisional
[Mak. 3m] Melayu ialah tebar layar berbentuk “V”
(b) F1 Mengisahkan pengasasan Kerajaan Kedah. terbalik.
F2 Pembukaan kota pentadbiran. F3 Dihiasi ukiran bermotif alam.
F3 Pengislaman pemerintah. F4 Banyak tiang yang menggunakan hasil
(c) F1 Memelihara karya persuratan. hutan tempatan.
F2 Melakukan kajian dan penyelidikan. F5 Berdaya tahan dengan perubahan cuaca.
F3 Mewartakan sebagai warisan negara. [Mak. 3m]
F4 Memberikan pendedahan kepada generasi (b) F1 Seni kraf tangan berkaitan dengan kesenian
muda. hasil kraf tangan masyarakat.
(Mana-mana jawapan yang munasabah) H1a Seperti anyaman tikar dan bakul rotan.
H1b Kelantan terkenal dengan warisan pembuatan
Bahagian C wau dan batik.
F2 Seni persembahan merupakan keunikan pada
1. (a) F1 Penggunaan gelaran pemerintah. setiap kerajaan.
H1a Kerajaan Kedah dan Kelantan menggunakan H2a Awang Batil merupakan penglipurlara di Perlis.
gelaran Sultan. H2b Wayang kulit telah diangkat sebagai warisan
H1b Kerajaan Perlis menggunakan gelaran Raja. kebangsaan di bawah kategori warisan tidak
F2 Cara pelantikan pengganti pemerintah. ketara.
H2a Pelantikan putera Sultan atau Raja sebagai H2c Mek Mulung merupakan teater tradisional
pengganti. negeri Kedah yang kekal hingga kini.
H2b Daripada jurai keturunan pemerintah [Mak. 6m]
pengasas. (c) F1 Membuka peluang pekerjaan.
(b) F1 Sultan atau raja merupakan hierarki tertinggi F2 Meningkatkan taraf hidup rakyat.
dalam pemerintahan beraja. F3 Menjana pendapatan rakyat.
H1a Sebagai ketua bagi negeri. F4 Menarik kedatangan pelancong.
H1b Bertanggungjawab sebagai ketua agama F5 Pengaliran mata wang asing.
Islam. F6 Membuka pasaran baharu.
H1c Lambang perpaduan rakyat. F7 Meningkatkan ekonomi negara.
F2 Pembesar dilantik sebagai wakil pentadbir
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.

F8 Meningkatkan imej negara.

bagi pihak kerajaan. (Mana-mana jawapan yang munasabah)
H2a Bertanggungjawab terhadap jajahan atau
daerah. 3. (a) F1 Jurai keturunan sebelah ibu.
F3 Penghulu merupakan penguasa pada H1a Kaum perempuan dianggap Ibu Soko, iaitu
peringkat mukim. ibu yang melahirkan anggota masyarakat.
H3a Berperanan sebagai orang perantaraan antara H1b Setiap anak merupakan anggota suku ibunya.
rakyat dengan pemerintah. H1c Anggota suku dianggap sedarah kerana
[Mak. 6m] berasal daripada moyang perempuan yang
(c) F1 Memupuk perasaan patriotisme dalam diri sama sebelah ibu.
anak-anak sejak kecil. F2 Pelaksanaan hukuman.
F2 Menghayati prinsip Rukun Negara. H2a Bersifat pemulihan dengan memberikan
F3 Bersama-sama meraikan Hari Keputeraan pertimbangan terhadap pesalah ke arah
Sultan. kebaikan.
F4 Menghormati Raja Berperlembagaan. H2b Mengutamakan perasaan dan kepentingan
F5 Membawa anak-anak melawati istana-istana pesalah.
negara. H2c Kesalahan kecil boleh diselesaikan dengan
F6 Memupuk disiplin dalam kalangan anak-anak. saling bermaafan atau denda yang ringan.
F7 Tidak mempertikaikan institusi beraja. F3 Perkahwinan.
F8 Berusaha mempertahankan institusi beraja. H3a Perkahwinan sesama suku tidak digalakkan
(Mana-mana jawapan yang munasabah) kerana dianggap sebagai sebuah keluarga
besar dan bersaudara.
2. (a) (i) F1 Banyak diwarisi di Kelantan dan Kedah. H3b Menggalakkan perkahwinan di luar suku bagi
F2 Motif haiwan dalam karya telah digantikan mewujudkan hubungan persaudaraan antara
dengan motif alam yang bersesuaian suku.
dengan amalan Islam. H3c Seseorang lelaki yang berkahwin akan
F3 Kekal sebagai hiasan pada istana, rumah menjadi anggota keluarga suku isterinya dan
dan bangunan seperti masjid. digelar orang semenda.





© Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. J18






00 Jaw P Hebat Sej Tg2.indd 18 24/02/2022 3:51 PM

Sejarah Ting. 2 Jawapan
H3d Wanita yang berkahwin sesama suku akan
10
hilang hak mewarisi pusaka. PRAKTIS PT3 Sarawak dan Sabah
F4 Upacara Kedim.
H4a Menerima orang dari suku lain atau orang luar
menjadi ahli suku.
H4b Seseorang itu akan bersumpah taat setia dan Bahagian A
bersaudara dengan ahli suku yang disertai 1. B 2. D 3. D 4. B 5. A
serta dibuat penghebahan. 6. D 7. A 8. C 9. D 10. D
F5 Wanita mewarisi harta pusaka.
H5a Termasuklah tanah dan rumah bertujuan Bahagian B
supaya wanita tidak terabai. 1. (a) F1 Kepimpinan kesukuan
H5b Diwarisi secara turun-temurun daripada ibu F2 Kepimpinan lembah sungai
kepada anak perempuan. F3 Kerajaan
[Mak. 6m] F4 Wakil raja
(b) F1 Terdapat tiga kumpulan utama dalam [Mak. 3m]
masyarakat di Negeri Sembilan, iaitu Perut, (b) F1 Mentadbir wilayah di muara sungai.
Suku dan Luak. F2 Menegakkan kekuasaan.
H1a Berkuasa melantik penyandang pesaka adat F3 Menjalankan undang-undang sendiri.
atau pemimpin. (c) F1 Adil
F2 Pelantikan pemimpin. F2 Tegas
H2a Pemimpin dalam Adat Perpatih ialah ketua adat. F3 Amanah
C2a Seperti Ibu Soko, Buapak, Lembaga, Undang dan F4 Bertanggungjawab
Yamtuan Besar atau Yang di-Pertuan Besar. F5 Berani
F3 Penyandang pesaka adat pada semua F6 Bijak
peringkat dipilih hasil permuafakatan. (Mana-mana jawapan yang munasabah)
F4 Luak [Mak. 4m]
H4a Daerah atau jajahan merupakan kumpulan 2. (a) F1 Menjalankan perdagangan.
ketiga dan terbesar dalam susunan F2 Menangkap ikan.
masyarakat Minangkabau. F3 Membuat perahu.
F5 Suku F4 Menjalankan perusahaan sagu.
H5a Unit kedua dalam sosiopolitik Adat Perpatih. [Mak. 3m]

H5b Dibentuk oleh beberapa Perut yang menjadikan
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.

(b) F1 Mengutip hasil hutan.
keluarga berkenaan semakin besar. F2 Mengutip sarang burung.
F6 Perut F3 Menanam padi.
H6 Unit terkecil yang ahlinya daripada keturunan (c) F1 Bijak memanfaatkan sumber alam sekitar.
sebelah ibu. F2 Bagi mengembangkan kegiatan ekonomi.
[Mak. 6m] F3 Mempelbagaikan sumber keluaran harian.
(c) F1 Semangat bekerjasama F4 Mempelbagaikan sumber ekonomi.
F2 Bermuafakat F5 Demi kelangsungan hidup.
F3 Pemimpin yang berwibawa (Mana-mana jawapan yang munasabah)
F4 Mematuhi adat [Mak. 4m]
F5 Menghormati pemimpin 3. (a) F1 Inavol
F6 Keamanan F2 Dastar
F7 Saling bermaafan F3 Tayen
F8 Ketaatan F4 Wakid
(Mana-mana jawapan yang munasabah) F5 Buan
F6 Duang
KBAT F7 Guuk
F8 Badi’
(a) (i) Raja ketua negara. F9 Pida’
(ii) Raja lambang perpaduan negara. [Mak. 3m]
(iii) Raja lambang keamanan negara. (b) F1 Digunakan dalam pelbagai majlis seperti
(b) (i) Taat kepada undang-undang negara. kelahiran, perkahwinan dan kematian.
(ii) Menghormati institusi beraja negara. F2 Untuk membawa hasil padi dan benih padi.
(iii) Menjaga keamanan negara. F3 Digunakan untuk kerja-kerja harian dan adat
(c) (i) Kurang ilmu pengetahuan. tertentu.
(ii) Terpengaruh oleh anasir luar. F4 Digunakan untuk memburu.
(iii) Kurangnya semangat patriotik. F5 Melambangkan status masyarakat.
F6 Sebagai pemberi semangat kepada pahlawan
Iban.



J19 © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.






00 Jaw P Hebat Sej Tg2.indd 19 24/02/2022 3:51 PM

Sejarah Ting. 2 Jawapan
F7 Sebagai penjaga rumah panjang daripada C2b Kerajaan Majapahit turut mempunyai pengaruh
semangat jahat dan penyakit. di Sarawak dan utara Sabah.
[Mak. 3m] F3 Berlaku penyebaran kuasa oleh Kesultanan
(c) F1 Memberikan bantuan modal. Melayu Brunei.
F2 Menyediakan pusat latihan dan kemahiran. H3a Kerajaan Sambas telah menyerahkan
F3 Memasarkan hasil kesenian ke seluruh negara wilayahnya di Sarawak kepada kerajaan
dan luar negeri. Melayu Brunei atas dasar persahabatan.
F4 Mempromosikan hasil kesenian melalui media F4 Kemunculan Kesultanan Sulu di utara Borneo
massa. membawa kepada tersebarnya pengaruh
F5 Melakukan penyelidikan. mereka di pantai timur laut Borneo.
F6 Pertukaran budaya dengan negara luar. F5 Sarawak dan Sabah dipengaruhi oleh
F7 Memperkenalkan hasil kesenian kepada kedatangan agama Hindu, Buddha dan Islam.
pelancong asing/ masyarakat luar negara. H5a Pengaruh agama ini dibawa secara tidak
F8 Mengadakan pameran di persada dunia. langsung oleh kerajaan di Alam Melayu.
F9 Menggalakan rakyat menggunakan hasil C5a Terdapat tinggalan objek-objek agama Buddha
kesenian. di Santubong.
(Mana-mana jawapan yang munasabah) C5b Terdapat penemuan Patung Ganesha di
[Mak. 4m] Limbang.
C5c Penerimaan agama Islam oleh kebanyakan
Bahagian C penduduk kaum Melayu dan Melanau di
pesisir pantai Sarawak dan Sabah.
1. (a) F1 Kemunculan pusat pembuatan tembikar. [Mak. 8m]
H1a Di Gua Niah, Sarawak dan Bukit Tengkorak, (c) F1 Sifat keterbukaan.
Semporna, Sabah. F2 Menerima pengaruh dari luar.
F2 Masyarakat menjalankan kegiatan F3 Sikap toleransi.
perdagangan dengan kawasan luar. F4 Menerima pengaruh agama luar.
H2a Penduduk di Bukit Tengkorak telah F5 Semangat ingin memajukan kerajaan.
menjalankan kegiatan perdagangan dengan F6 Berusaha memajukan perdagangan.
kawasan luar Sabah. F7 Meningkatkan pendapatan dan ekonomi.
F3 Kemunculan Chu-Po, iaitu pelabuhan di utara (Mana-mana jawapan yang munasabah)
Sabah. [Mak. 6m]
H3a Menjadi tempat mengeksport besi ke Funan
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.
2. (a) Sarawak
dan Champa. F1 Di pesisir pantai, kegiatan ekonomi dijalankan
F4 Kemunculan kerajaan awal, iaitu Santubung oleh kaum Melayu, Kedayan dan Melanau.
mempunyai pelabuhan di lembah sungai H1a Menjalankan kegiatan perdagangan.
Sarawak. H1b Menangkap ikan.
H4a Terdapat penemuan barangan tembikar zaman H1c Membuat perahu.
Dinasti T’ang dan Sung di Santubung. H1d Menjalankan perusahaan sagu.
H4b Membekalkan kapur barus, kayu laka, lilin F2 Di lembah sungai, kegiatan ekonomi dijalankan
lebah dan kulit penyu. oleh kaum Melayu, Iban, Bisaya, Melanau dan
H4c Muncul industri peleburan bijih besi di Bidayuh.
Santubong. H2a Menanam padi.
F5 Kemunculan pusat perdagangan di Sarawak. H2b Menanam sayur-sayuran dan buah-buahan.
H5a Di Gedong, Bukit Sandong dan Kalka.
H5b Menjalankan kegiatan perdagangan dengan Sabah
Siam dan China. F3 Di pesisir pantai, kegiatan ekonomi dijalankan
F6 Kerajaan Sabah mengadakan hubungan oleh kaum Berunai, Bajau/ Sama, Iranun dan
perdagangan dengan kerajaan Majapahit. Suluk.
H6a Buktinya, jumpaan gendang gangsa jenis H3a Menangkap ikan.
Moko di Pulau Banggi, Sabah. H3b Membuat perahu.
[Mak. 6m] H3c Mengutip hasil laut.
(b) F1 Kemajuan bidang perdagangan. H3d Menjalankan kegiatan perdagangan.
F2 Menjadi tarikan kepada kerajaan di Alam F4 Di lembah sungai, kegiatan ekonomi dijalankan
Melayu untuk meluaskan pengaruhnya. oleh kaum Kadazandusun, Rungus dan Orang
H2a Menyebabkan beberapa kawasan di Sungai.
pesisir pantai barat laut yang merupakan H4a Menanam padi.
zon tamadun Melayu menerima pengaruh H4b Menanam sayur-sayuran dan buah-buahan.
kerajaan di Alam Melayu. [Mak. 6m]
C2a Kerajaan Srivijaya pernah meluaskan (b) F1 Kegunaan harian
pengaruhnya di Selatan Sarawak bagi H1a Sungai menjadi sumber bekalan air untuk
mengawal perdagangan di Laut China minum, mandi dan membasuh pakaian serta
Selatan. pinggan mangkuk.


© Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. J20






00 Jaw P Hebat Sej Tg2.indd 20 24/02/2022 3:51 PM

Sejarah Ting. 2 Jawapan
F2 Pengangkutan F4 Penduduk berharap agar tahun hadapan
H2a Sampan dan bot menjadi pengangkutan mereka akan mendapat lebih banyak hasil
utama. tuaian padi.
H2b Untuk membawa penumpang dan barang F5 Antara acara yang dijalankan ialah
melalui sungai. pertandingan ratu cantik atau Unduk Ngadau.
F3 Petempatan F6 Acara ini berkaitan dengan asal usul
H3a Sungai menjadi kawasan petempatan yang pengorbanan Huminodun.
dikenali sebagai kampung air. (c) F1 Menarik kedatangan pelancong asing.
F4 Perdagangan F2 Identiti budaya negara kita.
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.
H4a Masyarakat menjalankan kegiatan F3 Pengekalan budaya tempatan.
perdagangan dan jual beli di sungai sejak F4 Menjadi kebanggaan masyarakat.
zaman-berzaman. F5 Sumber ekonomi masyarakat.
F5 Kegiatan rekreasi F6 Mempertahankan warisan bangsa.
H5a Sungai menjadi tempat kegiatan rekreasi F7 Meningkatkan pendapatan negara.
seperti pesta regata dan acara perahu F8 Mengeratkan hubungan antara anggota
berhias. masyarakat.
[Mak. 6m] F9 Memupuk semangat kerjasama.
(c) F1 Mengadakan gotong-royong membersihkan (Mana-mana jawapan yang munasabah)
sungai. [Mak. 8m]
F2 Tidak membuang sampah ke dalam sungai.
F3 Memupuk budaya cinta akan sungai. KBAT
F4 Melaporkan kes pencemaran sungai kepada
pihak berkuasa. (a) (i) Kegiatan ekonomi di tepi sungai.
F5 Menjayakan kempen alam sekitar yang (ii) Memungut hasil hutan.
dilaksanakan oleh kerajaan. (iii) Menggunakan sumber alam sebagai tempat tinggal.
F6 Mendidik anak-anak menjaga kebersihan (b) (i) Menjaga kebersihan alam sekitar.
sungai. (ii) Mengamalkan kitar semula.
F7 Menguatkuasakan undang-undang. (iii) Mengelakkan pembakaran secara terbuka.
F8 Mengenakan hukuman yang tegas dan berat (c) (i) Alam sekitar mengalami kemusnahan.
kepada mereka yang melakukan pencemaran.
F9 Memberikan kesedaran tentang kepentingan (ii) Spesies terancam.
sungai melalui media cetak, media sosial dan (iii) Menyebabkan wabak/ penyakit berbahaya.
media elektronik.
(Mana-mana jawapan yang munasabah)
[Mak. 8m]
3. (a) F1 Kaum Iban, Bidayuh dan Orang Ulu merayakan Pentaksiran Akhir Tahun
Pesta Menuai atau Gawai Dayak.
F2 Bagi masyarakat Iban pula, upacara Miring
diadakan semasa Gawai Dayak.
H2a Upacara ini dilakukan untuk menyatakan rasa Bahagian A
terima kasih kepada petara atau tuhan. 1. A 2. A 3. A 4. B 5. C
F3 Salah satu keunikan Gawai Dayak ialah
pemilihan ratu cantik dan jejaka tampan. 6. C 7. A 8. C 9. C 10. D
F4 Kaum Bisaya dan Kadayan pula mengadakan 11. A 12. A 13. D 14. B 15. C
Pesta Babalung dan Makan Tahun. 16. A 17. D 18. B 19. A 20. C
H4a Pesta Babalung merupakan pesta menuai.
H4b Makan Tahun diadakan sebagai tanda Bahagian B
kesyukuran atas hasil yang diperoleh oleh 1. (a) F1 Kawasan lembah Sungai Mekong subur untuk
petani. penanaman padi.
F5 Kaum Melanau mengadakan Pesta Kaul. F2 Sungai Mekong membekalkan air untuk
H5a Bertujuan untuk mengelakkan malapetaka disalirkan ke sawah.
buruk oleh roh jahat yang dipanggil sebagai F3 Tasik Tonle Sap digunakan untuk mengairi
Ipok. kawasan sawah.
[Mak. 6m] F4 Pemerintah membina baray untuk menyimpan
(b) F1 Perayaan ini diraikan oleh penduduk air.
Kadazandusun dan Murut. [Mak. 3m]
F2 Merupakan simbol kesyukuran untuk meraikan (b) F1 Mempunyai tanah yang subur dan sesuai
semangat padi atau Bambaazon atau untuk tanaman padi.
Bambarayon. F2 Mempunyai sungai atau tasik yang
F3 Upacara kesyukuran kepada semangat padi membekalkan air.
dijalankan oleh Bobohizan atau Bobolian. F3 Nasi merupakan makanan ruji masyarakat.


J21 © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.






00 Jaw P Hebat Sej Tg2.indd 21 24/02/2022 3:51 PM

Sejarah Ting. 2 Jawapan
F4 Peranan pemerintah bagi menjayakan F3 Menyelesaikan pertelingkahan antara suku.
penanaman padi. F4 Mengurus pembahagian harta pusaka.
[Mak. 3m] [Mak. 3m]
(c) F1 Menggunakan benih/ baka padi yang bermutu (c) F1 Undang-undang adat mengawal tingkah laku
tinggi. anggota masyarakat.
F2 Meningkatkan penyelidikan dalam bidang F2 Melambangkan identiti bangsa.
penanaman padi. F3 Dapat diaplikasikan dalam masyarakat.
F3 Menggunakan jentera/ teknologi moden. F4 Peraturan dijadikan amalan dalam kehidupan
F4 Memberikan khidmat nasihat kepada petani. harian.
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.
(Mana-mana jawapan yang munasabah) F5 Membentuk masyarakat yang harmoni.
(Mana-mana jawapan yang munasabah)
2. (a) F1 Kepemimpinan raja. [Mak. 4m]
F2 Sistem pentadbiran yang cekap.
F3 Sistem perundangan yang tersusun. Bahagian C
(b) F1 Menjadi simbol perpaduan dan kemakmuran. 5. (a) (i) F1 Menjadikan bahasa Sanskrit sebagai
F2 Ketua angkatan tentera. bahasa utama.
F3 Mengetuai hubungan diplomatik. H1a Dibuktikan dengan penemuan batu
F4 Menyelaraskan kegiatan ekonomi. bersurat Funan bertarikh abad kedua.
F5 Menjadi ketua agama Islam. F2 Tulisan masyarakat Funan berasaskan
F6 Menegakkan keadilan. tulisan orang Hu.
[Mak. 3m] H2a Yang menggunakan tulisan orang India.
(c) F1 Kekurangan ilmu pengetahuan. F3 Menggunakan kalendar Saka.
F2 Tidak mematuhi undang-undang. H3a Yang berasal dari India.
[Mak. 3m]
F3 Pengaruh media sosial/ budaya negatif. (ii) F1 Bahasa utama ialah Jawa Kuno.
F4 Kurang semangat patriotisme. F2 Menggunakan tulisan Kawi.
F5 Tidak mengenali raja. H2a Dibuktikan dengan penemuan inskripsi
(Mana-mana jawapan yang munasabah) dan persuratan bertarikh abad ke-14.
[Mak. 4m] F3 Selepas penyebaran Islam, menggunakan
3. (a) F1 Menyediakan gudang bawah tanah untuk huruf Arab.
menyimpan barangan. H3a Tulisan huruf Arab bagi menulis bahasa
F2 Menyediakan pegawai terlatih untuk Jawa dikenali sebagai tulisan Pegon.
mengendalikan urusan perdagangan. [Mak. 3m]
F3 Membekalkan barang yang diperlukan oleh (b) F1 Bahasa Melayu mengalami evolusi mengikut
pedagang. peredaran zaman.
(b) F1 Wang emas. F2 Huruf Arab digunakan.
F2 Wang kupang. F3 Tulisan Arab diadaptasi dan disesuaikan
F3 Wang katun. hingga lahirnya tulisan Jawi.
F4 Dolar Sepanyol. F4 Ekoran pertembungan pelbagai budaya,
F5 Dolar Mexico. bahasa Melayu telah menerima pengaruh
F6 Duit Belanda. bahasa asing.
[Mak. 3m] H4a Bahasa Sanskrit seperti bhakti (bakti) dan
(c) F1 Pengurusan pelabuhan yang cekap. bhumi (bumi).
F2 Kemudahan pelabuhan yang sistematik. H4b Bahasa Tamil seperti petti (peti) dan kadai
F3 Sistem pengangkutan yang cekap. (kedai).
F4 Kedudukan yang strategik. H4c Bahasa Cina seperti poh pia (popia) dan tau
F5 Sistem mesra pelanggan/ padagang. hu (tauhu).
F6 Kawalan keselamatan yang baik. H4d Bahasa Parsi seperti anggur (anggur) dan
(Mana-mana jawapan yang munasabah) khurma (kurma).
[Mak. 4m] H4e Bahasa Arab seperti kursiy (kerusi) dan dzalim
(zalim).
4. (a) F1 Mengutamakan jurai keturunan sebelah ibu. F5 Pengaruh bahasa asing memperkaya lagi
F2 Pelaksanaan hukuman bersifat pemulihan. perbendaharaan kata bahasa Melayu.
F3 Perkahwinan antara suku tidak digalakkan. [Mak. 6m]
F4 Upacara Kedim diadakan untuk menerima (c) F1 Sebagai alat komunikasi utama dalam
orang dari suku lain / luar suku. kalangan masyarakat.
F5 Kaum wanita mewarisi harta pusaka. F2 Memudahkan urusan pemerintahan,
[Mak. 3m] perundangan dan perdagangan.
(b) F1 Memilih Undang dan Penghulu. F3 Sebagai alat penyebaran agama.
F2 Menjaga keamanan dan keselamatan. H3a Contohnya, bahasa digunakan semasa
upacara agama.


© Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. J22






00 Jaw P Hebat Sej Tg2.indd 22 24/02/2022 3:51 PM

Sejarah Ting. 2 Jawapan
F4 Menyampaikan ilmu pengetahuan. F4 Kenang-Kenangan Selangor
F5 Merapatkan hubungan antara masyarakat. H4a Dikarang oleh Wan Muhammad Amin.
H5a Mewujudkan perpaduan. H4b Mengisahkan sejarah Kesultanan Selangor
F6 Mencatat idea dan pemikiran. abad ke-19 dan ke-20.
F7 Menjadi sumber rujukan. [Mak. 6m]
(Mana-mana jawapan yang munasabah) (b) Karya perubatan
[Mak. 8m] F1 Kitab Tib
H1a Disalin oleh Haji Mahmud al-Jawi di
6. (a) F1 Mengamalkan sistem perwarisan takhta. Terengganu pada tahun 1819.
F2 Waris ganti digelar Tengku Mahkota.
F3 Pelantikan sultan atas persetujuan Jumaah Sastera rakyat
Pangkuan Diraja Negeri. F2 Hikayat Sang Kancil
F4 Sistem pentadbiran berasaskan pembesar H2a Cerita teladan dan jenaka.
empat, lapan dan enam belas. H2b Berasaskan manuskrip Hikayat Pelandok
F5 Empat pembesar utama terdiri daripada Orang Jenaka.
Kaya Indera Syahbandar, Orang Kaya Indera H2c Dibukukan oleh Daeng Abdul Hamid dari
Segara, Orang Kaya Pahlawan dan Orang Perak.
Kaya Indera Perba Jelai. H2d Mengandungi 20 buah cerita.
F6 Pemerintahan kerajaan negeri dijalankan F3 Hikayat Isma Yatim
bersama-sama Majlis Mesyuarat Kerajaan. H3a Dibukukan oleh Tengku Ampuan Mariam,
Permaisuri Terengganu.
(b) F1 Mengamalkan sistem perwarisan takhta. [Mak. 6m]
F2 Waris ganti digelar Raja Muda. (c) F1 Kurang meminati sejarah.
F3 Pelantikan sultan juga atas nasihat dan F2 Terdedah kepada karya asing.
pengesahan Dewan di-Raja. F3 Pengaruh media sosial.
H3a Dewan di-Raja bertanggungjawab membantu F4 Minat membaca semakin berkurangan.
dan menasihati sultan dalam menjalankan F5 Leka dengan telefon pintar dan kemudahan
fungsi baginda. Internet.
H3b Antara anggota Dewan di-Raja termasuklah F6 Menganggap karya sejarah membosankan.
Raja Muda, Tengku Laksamana dan Tengku F7 Kekurangan karya sejarah di pasaran.
Bendahara. F8 Kurang pendedahan terhadap karya sejarah.

Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.
Pemerintahan kerajaan negeri dijalankan
F4

(Mana-mana jawapan yang munasabah)

bersama-sama Majlis Mesyuarat Kerajaan.
8. (a) Sarawak
(c) F1 Mengetatkan undang-undang negara. F1 Di pesisir pantai, kegiatan ekonomi dijalankan
F2 Kempen kesedaran dalam kalangan
masyarakat. oleh kaum Melayu, Kedayan dan Melanau.
F3 Peranan sekolah dalam memupuk budaya H1a Menjalankan kegiatan perdagangan.
cinta akan institusi beraja. H1b Menangkap ikan.
F4 Menyekat pengaruh media massa yang H1c Membuat perahu.
melampau. H1d Menjalankan perusahaan sagu.
F5 Institusi beraja mendekati rakyat. F2 Di lembah sungai, kegiatan ekonomi dijalankan
F6 Memupuk semangat cinta akan negara dalam oleh kaum Melayu, Iban, Bisaya, Melanau dan
kalangan generasi muda. Bidayuh.
F7 Masyarakat perlu bersatu padu mengekalkan H2a Menanam padi.
kedaulatan sistem beraja. H2b Menanam sayur-sayuran dan buah-buahan.
F8 Mengekalkan kesetiaan kepada raja. F3 Di kawasan pedalaman, kegiatan ekonomi
(Mana-mana jawapan yang munasabah) dijalankan oleh kaum Kenyah, Iban, Penan,
[Mak. 8m] Kayan, Kelabit dan Punan.
H3a Mengutip hasil hutan.
7. (a) F1 Hikayat Pahang H3b Memburu haiwan liar.
H2a Dikarang oleh Haji Muhammad Nor.
H2b Mengisahkan sejarah Kesultanan Pahang H3c Menanam padi.
abad ke-19. Sabah
F2 Misa Melayu F4 Di pesisir pantai, kegiatan ekonomi dijalankan
H2a Dikarang oleh Raja Chulan. oleh kaum Berunai, Bajau/ Sama, Iranun dan
H2b Mengisahkan sejarah Kesultanan Perak abad Suluk.
ke-18. H4a Menangkap ikan.
F3 Syair Tawarikh Zainal Abidin Ketiga H4b Membuat perahu.
H3a Karangan Tengku Dalam Kalthum. H4c Mengutip hasil laut.
H3b Mengisahkan sejarah Kesultanan Terengganu H4d Menjalankan kegiatan perdagangan.
abad ke-19 dan ke-20.


J23 © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.






00 Jaw P Hebat Sej Tg2.indd 23 24/02/2022 3:51 PM

Sejarah Ting. 2 Jawapan
F5 Di pesisir pantai, kegiatan ekonomi dijalankan (c) F1 Menjalankan kegiatan ekonomi di tepi sungai.
oleh kaum Kadazandusun, Rungus dan Orang F2 Mengutip hasil hutan untuk kegunaan harian
Sungai. dan perdagangan.
H5a Menanam padi. F3 Meneroka sumber baharu.
H5b Menanam sayur-sayuran dan buah-buahan. F4 Menghasilkan barangan baharu daripada
F3 Di kawasan pedalaman, kegiatan ekonomi sumber alam.
dijalankan oleh kaum Murut. F5 Menggunakan daun serdang untuk membuat
H3a Mengutip hasil hutan. tudung saji.
H3b Menanam padi. F6 Hasil alam digunakan untuk meningkatkan
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.
H3c Mengutip sarang burung. kualiti hidup.
[Mak. 6m] F7 Mempelbagaikan sumber keluaran harian.
(b) F1 Tanah yang subur. F8 Mengutip sarang burung layang-layang.
H1a Sesuai untuk kegiatan pertanian. F9 Mengusahakan pembuatan sagu oleh kaum
C1a Menanam padi, sayur-sayuran dan buah- Melanau.
buahan. [Mak. 8m]
F2 Sumber air.
H2a Untuk kegiatan pertanian.
F3 Sumber makanan.
H3a Menangkap ikan.
F4 Alat perhubungan dan pengangkutan.
H4a Memasarkan hasil ekonomi.
[Mak. 6m]



















































© Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. J24






00 Jaw P Hebat Sej Tg2.indd 24 24/02/2022 3:51 PM

Format: 190mm X 260mm Status: CRC



Praktis Asas Kecemerlangan!
Praktis Asas Kecemerlangan!
PRAKTIS
PRAKTIS
PRAKTIS
FC062062
PRAKTIS
PRAKTIS
HEBA T! Sejarah PRAKTIS
HEBA T!
2
2
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All Rights Reserved.


PT3 KSSM 2 Praktis Hebat! PT3 KSSM HEBA T!
PT3
TINGKATAN





JUDUL-JUDUL DALAM SIRI INI HEBA T!
Siri Praktis Hebat! PT3 KSSM merupakan
TINGKATAN 1 2 3
2
siri latihan intensif mengikut topik. Siri ini direka KSSM
2
Bahasa Melayu demi memahirkan murid untuk menaakul
PT3
English soalan berdasarkan format pentaksiran pusat TINGKATAN
Matematik/Mathematics PT3. Instrumen tambahan seperti soalan KBAT PT3
Sains/Science dapat menjanakan prestasi murid ke arah
Geografi kecemerlangan.
Sejarah Sejarah 2
Pendidikan Islam
Reka Bentuk dan Teknologi
Sejarah


© Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. 2022
Hak cipta terpelihara. Tiada bahagian daripada terbitan ini boleh diterbitkan semula, disimpan untuk pengeluaran,
atau ditukarkan dalam apa-apa bentuk atau dengan alat apa jua pun, sama ada dengan cara elektronik, sawat,
gambar, rakaman, atau sebagainya, tanpa kebenaran daripada Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. terlebih dahulu.
Hayati Mohamed
Cetakan Pertama 2022







Tingkatan 2
Praktis Intensif Mengikut Topik
Soalan Berorientasikan PT3

Praktis KBAT
Jawapan Lengkap
Berdasarkan Format
Berdasarkan Format
W.M: RM7.35 / E.M: RM7.65
FC062062
Pentaksiran Tingkatan 3 (PT3)
Pentaksiran Tingkatan 3 (PT3)
PELANGI ISBN: 978-967-0007-04-5 Berdasarkan Format
Dicetak di Malaysia oleh Herald Printers Sdn. Bhd.
Lot 508, Jalan Perusahaan 3, Bandar Baru Sungai Buloh, 47000 Selangor Darul Ehsan. Pentaksiran Tingkatan 3 (PT3)
Sila layari https://plus.pelangibooks.com/errata/ untuk mendapatkan pengemaskinian bagi buku ini (sekiranya ada).


Click to View FlipBook Version
Previous Book
แฟ้ม สะสมผลงาน สอศ.
Next Book
JADUAL BERTUGAS PENGAWAS PUSAT SUMBER 2022-converted