ความสำคัญในสิ่งมีชีวิตในระบบนิเวศ

นางสาว ฉัตรพร ถนัด นั ช่า ช่ งแสง เลขที่36 ชั้น ชั้ มัธ มั ยมศึกษา 5/5 ความสำ คัญในสิ่ง สิ่ มีชี มี วิ ชี ต วิ ในระบบนิเวศ

มาระบบนิเนิวศ (Ecosystem) เป็น ป็ โครงสร้า ร้ งความสัม สั พัน พั ธ์ร ธ์ ะหว่า ว่ งสิ่งสิ่มีชี มี วิ ชี ตวิต่าง ๆ กับบริเริวณแวดล้อมที่สิ่งสิ่มีชี มี วิ ชี ตวิเหล่านี้ดำ รงชีวิ ชี ตวิอยู่ ระบบนิเนิวศนั้น นั้ เป็น ป็ แนวคิด (concept) ที่นัก นั นิเนิวศวิทวิยาได้นำ มาใช้ใช้ นการมองโลกส่ว ส่ นย่อ ย่ ย ๆ ของโลกเพื่อ พื่ ที่จะได้ เข้า ข้ใจความเป็น ป็ ไปบนโลกนี้ได้ดีขึ้น ขึ้ ระบบนิเนิวศหนึ่ง นึ่ ๆ นั้น นั้ ประกอบด้วยบริเริวณที่สิ่งสิ่มีชี มี วิ ชี ตวิดำ รงอยู่ และกลุ่ม ลุ่ ประชากรที่ มีชี มี วิ ชี ตวิอยู่ใยู่ นบริเริวณดังกล่าว พืช พื และโดยเฉพาะสัต สั ว์ต่ ว์ ต่ าง ๆ ก็ต้องการบริเริวณที่อยู่ อาศัยที่มีข มี นาดอย่า ย่ งน้อ น้ ยที่สุด สุ ที่เหมาะสม ทั้งนี้เพื่อ พื่ ว่า ว่ การมีชี มี วิ ชี ตวิอยู่ร ยู่ อดตลอดไป ยก ตัวอย่า ย่ งเช่น ช่ สระน้ำ แห่งหนึ่ง นึ่ เราจะพบสัต สั ว์แ ว์ ละพืช พื นานาชนิดนิ แปะรูปได้น ด้ ะ เขียนได้เลย &

สิ่งแวดล้อม คือ ทุกสิ่งทุกอย่างที่อยู่รอบตัว มนุษย์ทั้งที่มีชีวิตและไม่มีชีวิต รวมทั้งที่เป็นธรรม (สามารถจับต้องและมองเห็นได้) และนามธรรม (ตัวอย่างเช่นวัฒนธรรมแบบแผน ประเพณี ความเชื่อ) มีอิทธิพลเกี่ยวโยงถึงกันเป็นปัจจัยใน การเกื้อหนุนซึ่งกันและกัน ผลกทบจากปัจจัย หนึ่งจะมีส่วนเสริมสร้างหรือทำ ลายอีกส่วนหนึ่ง อย่างหลีกเลี่ยงมิได้ สิ่งแวดล้อมเป็นวงจรและ วัฏจักรที่เกี่ยวข้องกันไปทั้งระบบ สิ่งแวดล้อมแบ่งออกเป็นลักษณะกว้าง ๆ ได้ 2 ส่วนคือ

ป ร ะ เ ภ ท ข อ ง ร ะ บ บ นิ เ ว ศ ก า ร แ บ่ ง ป ร ะ เ ภ ท ข อ ง ร ะ บ บ นิ เ ว ศ โ ด ย ใ ช้ ลั ก ษ ณ ะ ก า ร ถ่ า ย ท อ ด พ ลั ง ง า น แ ล ะ ส า ร อ า ห า ร ไ ด้ 3 ป ร ะ เ ภ ท คื อ 1 . ร ะ บ บ นิ เ ว ศ เ ปิ ด ( O p e n e c o s y s t e m ) เ ป็ น ร ะ บ บ นิ เ ว ศ ที่ มี ก า ร ถ่ า ย ท อ ด พ ลั ง ง า น แ ล ะ ส า ร อ า ห า ร ร ะ ห ว่ า ง ร ะ บ บ นิ เ ว ศ ร ะ บ บ นิ เ ว ศ แ บ บ นี้ จ ะ พ บ ทั่ ว ไ ป ใ น 2 . ร ะ บ บ นิ เ ว ศ ปิ ด ( C l o s e d e c o s y s t e m ) เ ป็ น ร ะ บ บ นิ เ ว ศ ที่ มี เ ฉ พ า ะ ก า ร ถ่ า ย ท อ ด พ ลั ง ง า น แ ต่ ไ ม่ มี ก า ร ถ่ า ย ท อ ด ส า ร อ า ห า ร ร ะ ห ว่ า ง ร ะ บ บ นิ เ ว ศ 3 . ร ะ บ บ นิ เ ว ศ อิ ส ร ะ ( I s o l a t e d e c o s y s t e m ) เ ป็ น ร ะ บ บ นิ เ ว ศ ที่ ไ ม่ มี ทั้ ง ก า ร ถ่ า ย ท อ ด พ ลั ง ง า น แ ล ะ ส า ร อ า ห า ร ร ะ ห ว่ า ง ร ะ บ บ นิ เ ว ศ เ ร า จ ะ ไ ม่ พ บ ใ น ธ ร ร ม ช า ติ แ ล ะ ไ ม่ อ า จ ส ร้ า ง ขึ้ น

แปะรูปได้น ด้ ะ เขียนได้เลย & องค์ประกอบของระบบนิเวศ (ecosystem componet) องค์ประกอบระบบนิเวศสามารถแบ่งออกเป็น 2 หมวดใหญ่ๆ ได้ดังนี้ 1) ส่วนประกอบที่ไม่มีชีวิต (abiotic component) เป็นส่วนประกอบใน ระบบนิเวศที่ไม่มีชีวิต เป็นส่วนสำ คัญที่ทำ ให้เกิดความสมดุลของระบบนิเวศ ขึ้นมา ถ้าขาดองค์ประกอบที่ไม่มีชีวิตนี้สิ่งมีชีวิตในระบบนิเวศก็ไม่สามารถอยู่ ได้ โดยแบ่งออกเป็น 3 ประเภทคือ - อนินทรีย์สาร เป็นสารที่ได้จากธรรมชาติและเป็นส่วนประกอบที่เป็นแร่ธาตุ พื้นฐานของสิ่งมีชีวิตเพื่อสร้างเนื้อเยื่อ และอวัยวะต่างๆ เช่น ธาตุคาร์บอน ไฮโดรเจน น้ำ ออกซิเจน ไนโตรเจน ฟอสฟอรัส เป็นต้น ซึ่งส่วนใหญ่ อยู่ในรูป

- อินทรีย์สาร เป็นสารที่ได้จากสิ่งมีชีวิต เช่น คาร์โบไฮเดรต โปรตีน ฮิวมัส เป็นต้น เกิดจากการเน่าเปื่อยผุพัง ของสิ่งมีชีวิต โดยการย่อยสลายของจุลินทรีย์ ทำ ให้เป็น ธาตุอาหารของพืชอีกครั้ง สภาพแวดล้อมทางกายภาพ เช่น แสง สว่าง อุณหภูมิ ความชื้น ความเป็นกรดเบส ความเค็มเป็นต้น สภาพแวดล้อมที่ แตกต่างกัน ทำ ให้การดำ รงชีวิตของสิ่งมี ชีวิตในระบบนิเวศนั้นแตกต่างกันออกไป

2) ส่วนประกอบที่มีชีวิต (biotic component) ได้แก่ พืช สัตว์ รวมทั้งสิ่งมีชีวิตขนาดเล็ก และสิ่งมีชีวิต เซลล์เดียว ซึ่งช่วยทำ ให้ระบบนิเวศทำ งานได้อย่างเป็นปกติ ดยแบ่งออกตามหน้าที่ของสิ่งมีชีวิต ได้เป็น 3 ประเภท คือ - ผู้ผลิต (producer) คือ สิ่งมีชีวิตที่สามารถสร้างอาหาร องได้โดยการสังเคราะห์ด้วยแสง ได้แก่ พืชสีเขียว แพลงก์ ตอนพืช และแบคทีเรียบางชนิด ผู้ผลิตมีความสำ คัญมาก พราะเป็นจุดเริ่มต้นที่เชื่อมต่อระหว่างสิ่งไม่มีชีวิต และสิ่งที่มี ชีวิตอื่นๆในระบบนิเวศ มี 2 ประเภท คือ

สายใยอาหาร (food web) พลังงานทั้งหลายในระบบนิเวศนี้เกิดจากแสงอาทิตย์ พลังงานแสงถูกถ่ายทอดโดยเปลี่ยนรูปเป็น ป็ พลังงานศักย์ สะสมไว้ในสารอาหาร ซึ่งเกิดจากกระบวนการสังเคราะห์ ด้วยแสง แล้วถูกถ่ายทอดไปสู่ผู้บผู้ ริโริ ภคลำ ดับต่างๆ ในระบบ นิเวศ ซึ่งมีความสัมพัน พั ธ์กั ธ์ กั นอย่า ย่ งซับซ้อนในรูปแบบ

• พีร พี ะมิดจำ นวนของสิ่งมีชีมีชี วิต (Pyramid of Numbers) คือ การแสดงจำ นวนประชากรของสิ่งมีชีมีชี วิตตามลำ ดับ ขั้น ขั้ ของการบริโริ ภคในหนึ่งหน่วยพื้น พื้ ที่ ซึ่งพีร พี ะมิด มิ จำ นวน ของสิ่งมีชีวิตมัก มั มีรู มี รู ปลักษณ์ต่างจากพีร พี ะมิด มิ ฐานกว้าง ทั่วไป เนื่องจากจำ นวนประชากรในระบบนิเวศ ไม่ไม่ ด้ คำ นึงถึงมวลชีวภาพของสิ่งมีชีมีชี วิต

ระบบนิเวศในน้ำ 1. ระบบนิเวศน้ำ จืดแบ่ง บ่ ออกเป็น ป็ 3 บริเ ริ วณ คือ บริเวณน้ำ ตื้น (littoral zone) บริเ ริ วณกลางน้ำ (limnetic zone) และบริเ ริ วณใต้น้ำ (profundal zone) ซึ่งแต่ละบริเ ริ วณมีแ มีสงเป็น ป็ ปัจ ปั จัยหลัก ที่ทำ ให้ สิ่งมีชีวิตมีความแตกต่างกัน

โครงสร้างของระบบนิเวศ ระบบนิเวศมีอ มี งค์ประกอบที่สำ คัญ 2 ส่วน คือ 1. องค์ประกอบทางชีวภาพ(biological component) ได้แก่ สิ่งมีชีวิตในระบบนิเวศ เช่น พืชพื สัตว์ มนุษย์ เห็ด ห็ รา จุลินทรีย์ รีย์ เป็น ป็ ต้น 2. องค์ประกอบทางกายภาพ(physical component) ได้แก่ สิ่งไม่มี ม่ ชีมีชี วิตในระบบนิเวศ เช่น ดิน น้ำ แสง อุณหภูมิเป็น ป็ ต้น

1. ผู้ผลิต(producer) ได้แก่พืชพื สาหร่า ร่ ย โปรโต ซัว เช่น ยูก ยู ลีน่า หรือ รื เเบคทีเรีย รี บางชนิด โดยมี บทบาทในการนำ พลังงานจากแสงอาทิตย์ม ย์ าก ระตุ้นสารอนินทรีย์ รี บ ย์ างชนิดให้อ ห้ ยู่ใยู่ นรูปของ สารอาหารเล็กน้อย

2. ผู้บริโภค(consumer) ได้แก่ สัตว์ที่ดำ รงชีวิตอยู่ไยู่ ด้ด้วย การกินสิ่งมีชีมีชี วิตอื่น ได้แก่ - ผู้บริโภคพืชพื (herbivore หรือ รื primary consumer) เช่น ช้าง ม้า โค กระบือ บื กระต่าย เป็น ป็ ต้น - ผู้บริโภคสัตว์ (carnivore หรือ รื secondary consumer) เช่น เสือ สิงโต เหยี่ย ยี่ ว งูเป็น ป็ ต้น - ผู้บริโภคทั้งสัตว์ทั้งพืชพื (omnivore) เช่น คน ไก่ ลิง เป็น ป็ ต้น

3. ผู้ย่อ ย่ ยสลายสารอินทรีย์ รี(ย์decomposer) ได้แก่ เห็ด ห็ รา แบคทีเรีย รี และจุลินทรีย์ รี ต่ ย์ ต่ างๆ ที่สามารถย่อ ย่ ยสลาย ซากพืชพื ซากสัตว์ หรือ รืสารอินทรีย์ รีย์ให้เ ห้ป็น ป็ สารอนินท รีย์พื ย์ ชพืสามารถนำ ไปใช้ประโยชน์ได้

กระบวนการหลักสองอย่า ย่ งของระบบนิเวศคือ การไหลของ พลังงานและการหมุน มุ เวียนของสารเคมี การไหลของ พลังงาน (energy flow) เป็น ป็ การส่งผ่า ผ่ นของพลังงานใน องค์ประกอบของระบบนิเวศ ส่วนการหมุน มุ เวียนสารเคมี (chemical cycling) เป็น ป็ การใช้ประโยชน์และนำ กลับมาใช้ ใหม่ของแร่ธาตุภายในระบบนิเวศ อาทิเช่น คาร์บ ร์ อน และ ไนโตรเจน

ระบบนิเวศทางธรรมชาติและใกล้ ธรรมชาติ (Natural and seminatural ecosystems) เป็น ป็ ระบบที่ต้องพึ่ง พึ่ พลังงาน จากดวงอาทิตย์ เพื่อ พื่ ที่จะทำ งานได้ 1.

1.1 ระบบนิเวศแหล่งน้ำ (Aguative cosystems) 1.1.1 ระบบนิเวศทางทะเล เช่น มหาสมุท มุ ร แนวปะการัง ทะเลภายในที่เป็น ป็ น้ำ เค็ม

1.2 ระบบนิเวศบนบก (Terresttrial ecosystems)1.2.1 ระบบนิเวศกึ่งบก เช่น ป่าพรุ 1.2.2 ระบบนิเวศบนบกแท้ เช่น ป่าดิบ ทุ่งหญ้า ญ้ ทะเลทราย

เป็นระบบที่ต้องพึ่งแหล่งพลังงานเพิ่ม พิ่ เติม เช่น น้ำ มัน มั เชื้อเพลิง พลังนิวเคลียร์ เป็นระบบนิเวศที่ มนุษย์สย์ ร้างขึ้น ขึ้ มาใหม่ 2.ระบบนิเวศเมือ มื ง-อุตสาหกรรม (Urbanindustral ecosystems)

เป็นระบบที่มนุษย์ปรับปรุงเปลี่ยนแปลงระบบนิเวศ ทางธรรมชาติขึ้นมาใหม่ 3.ระบบนิเวศเกษตร (Agricultural ecosystems)

ประเภทของระบบนิเวศ โลกเป็น ป็ ระบบนิเวศที่ใหญ่ที่ ญ่ ที่สุด เรีย รี กว่า โลกของสิ่งมีชีมีชี วิต หรือ รืชีวภาค (biosphere) และสิ่งแวดล้อมในโลกของเรา แต่ละบริเ ริ วณจะมีค มี วามแตกต่างกันไปตามสภาพทาง ภูมิศมิ าสตร์ และ สภาพภูมิอ มิ ากาศ ก่อให้เกิดระบบนิเวศที่ หลากหลายแตกต่างกันไปมีม มี ากมายหลายระบบ ขนาด ใหญ่บ้ ญ่ า บ้ ง เล็กบ้า บ้ งมีค มี วามสลับซับซ้อนแตกต่างกันไป ซึ่ง เราสามารถจำ แนกระบบนิเวศออกเป็น ป็ 2 ระบบใหญ่ คือ

ระบบนิเวศตามธรรมชาติ เป็น ป็ ระบบนิเวศ ที่เกิดขึ้นเองและมีอ มี ยู่ใยู่ นธรรมชาติ ได้แก่ ระบบนิเวศน้ำ เค็ม เช่น ระบบนิเวศทะเล มหาสมุทร เป็น ป็ ต้น 1.ระบบนิเวศตามธรรมชาติ

ระบบนิเวศบนบก เช่น ระบบนิเวศป่า ป่ ไม้ ทุ่งหญ้า ทะเลทราย เป็น ป็ ต้น

2.ระบบนิเวศที่มนุษย์สร้างขึ้น ระบบนิเวศที่มนุษย์สย์ ร้างขึ้น ขึ้ เป็น ป็ ระบบ นิเวศที่มนุษย์สย์ ร้างขึ้น ขึ้ เช่น ระบบนิเวศ เมือ มื ง ระบบนิเวศแหล่งเกษตร ระบบนิเวศ แหล่งอุตสาหกรรม เป็น ป็ ต้น

สิ่งแวดล้อมทางกายภาพ องค์ประกอบที่ไม่มี ม่ ชีมีชี วิตทุกอย่า ย่ งที่มีอ มี ยู่ใยู่ นธรรมชาติ เช่น แสงสว่างอุณหภูมิ แร่ธ ร่ าตุ ความชื้น อากาศและก๊าซ ต่างๆ ความเป็น ป็ กรด-เบสของดินและน้ำ ความเค็ม กระแสลม กระแสน้ำ จะมีค มี วามเกี่ยวข้อ ข้ งสัมพัน พั ธ์ซึ่ ธ์ ซึ่ งกัน และกันในระบบนิเวศ และจะมีอิ มีอิ ทธิพ ธิ ลต่อการดำ รงชีวิต ของสิ่งมีชีวิตในระบบนิเวศ

ระบบนิเวศบนบก (Terrestrial Ecosystem) คือ ความสัมพันธ์ของสิ่งมีชีวิต วิ บนภาคพื้นดิน โดยมี ปัจจัยทางด้านอุณหภูมิ ปริม ริ าณน้ำ ฝนและพืชพรรณเป็น ป็ หลักในการจำ แนกระบบนิเวศต่างๆ เช่น ป่า ป่ ดิบชื้น ทุ่ง หญ้า และทะเลทราย

ระบบนิเวศในน้ำ (Aquatic Ecosystem) คือ ความสัมพันธ์ของสิ่งมีชีวิตในแหล่ง น้ำ ต่างๆของโลก ซึ่งสามารถแบ่งออก เป็น 3 ส่วน ได้แก่

ระบบนิเวศน้ำ จืด เช่น บึง บึ ลำ ธารและทะเลสาบ

ระบบนิเวศน้ำ กร่อย เช่น ป่าชายเลน

ระบบนิเวศน้ำ เค็ม เช่น ทะเลลึก แนว ปะการังและชายฝั่ง ฝั่

ระบบนิเวศเมือ มื ง (Urban Ecosystem) คือ ระบบนิเวศที่ถูกสร้างขึ้น ขึ้โดยมนุษย์ เช่น เขตเมือ มื ง เขต พื้นที่อุตสาหกรรมและเขตพื้น พื้ ที่การเกษตร

ข้อสอบ 1.ต้นไทรขึ้นอยู่บนต้นไม้” เป็นความสัมพันธ์ในลักษณะ เดียวกับสิ่งมีชีวิตชนิดใด ก.กล้วยไม้บนต้นไม้ ข.พยาธิในร่างกายคน ค.ค.หาฉลามกับปลาฉลาม ง.แบคทีเรียในรากพืชตระกูลถั่ว ถั่ 2.ข้อใดคือความหมายของระบบนิเวศ ก.สิ่งมีชีวิตที่อาศัยอยู่ร่วมกัน ข.กลุ่มสิ่งมีชีวิตที่อาศัยในบริเวณแห่งหนึ่ง ค.ระบบความสัมพันธ์ระหว่างกลุ่มสิ่งมีชีวิตที่หลากหลาย ง.ความสัมพันธ์ระหว่างสิ่งมีชีวิตกับสิ่งมีชีวิต และสิ่งมีชีวิตกับสิ่ง แวดล้อม 3.ข้อ ข้ ใดคือความหมายของคำ ว่า ประชากร ก.สิ่งมีชีมีชี วิตทุกชนิดที่อาศัยในโลกนี้ ข.สิ่งมีชีมีชี วิตทุกชนิดที่อาศัยอยู่ใยู่ นที่เดียวกัน ค.สิ่งมีชีมีชี วิตทุกชนิดที่อาศัยอยู่ใยู่ นทุกที่ที่มีสมี ภาพแวดล้อมเดียวกัน ง.สิ่งมีชีมีชี วิตที่เป็น ป็ ชนิดเดียวกัน อาศัยอยู่ใยู่ นที่เดียวกัน ในช่วงเวลา หนึ่ง

4.ปัจ ปั จัยทางกายภาพในระบบนิเวศ หมายถึงข้อ ข้ ใด ก.ผู้ผลิต ข.สิ่งมีชีวิต ค.สิ่งไม่มีชีวิต ง.สิ่งแวดล้อม 5.วัว ควาย ช้าง และม้า ม้ จัดเป็น ป็ ผู้บผู้ ริโริ ภคประเภทใด ก.Carnivore ข.Herbivore ค.Omnivore ง.Scavenger 6.สิ่งมีชีวิตประเภทใดที่เป็น ป็ ผู้ย่ผู้ อ ย่ ยสลายซาก ก.เห็ด ห็ รา ข.นกแร้ง ค.ไส้เดือน ง.แพลงก์ตอน

7.ข้อ ข้ ใดเป็น ป็ สิ่งมีชีมีชี วิตที่พบในระบบนิเวศป่า ป่ ชายเลน ก.หอยนางรม แสม ปลากระเบน ข.ยางพารา ปูม้ ปู า ม้ มะม่ว ม่ งหิม หิ พานต์ ค.ตะแบก กุ้งก้ามกราม ปลาสวาย ง.โกงกาง หอยแครง ปลากระบอก 8.สาหร่ายที่เลี้ยงไว้กับปลาหางนกยูง ยู ในกล่อง พลาสติก จะมีชีมีชี วิตอยู่ไยู่ ด้หลายวัน สาหร่า ร่ ยได้รับ รั ประโยชน์จากปลาหางนกยูง ยู ในด้านใด ก.ได้รับน้ำ จากปลาหางนกยูง ยู ข.ได้รับเกลือแร่จ ร่ ากปลาหางนกยูง ยู ค.ได้รับแก๊สออกซิเจนจากปลาหางนกยูง ยู ง.ได้รับแก๊สคาร์บ ร์ อนไดออกไซด์จากปลาหาง นกยูง ยู

9.ข้อ ข้ ใดต่อไปนี้เป็น ป็ ความสัมพัน พั ธ์ข ธ์ องสิ่งมีชีมีชี วิตใน ระบบนิเวศแบบภาวะพึ่ง พึ่ พา ก.ไลเคน ข.ดอกไม้กับแมลง ค.นกเอี้ยงกับควาย ง.กาฝากกับต้นไม้ใม้ หญ่ 10.ข้อ ข้ ใดต่อไปนี้สอดคล้องกับภาวการณ์ได้ ประโยชน์ร่ว ร่ มกันของสิ่งมีชีมีชี วิตในระบบนิเวศ ก.ควายกับนกเอี้ยง ข.กล้วยไม้กับต้นไม้ใม้ หญ่ ค.ปลาฉลามกับเหาฉลาม ง.กาฝากกับต้นไม้ใม้ หญ่

เฉลยข้อสอบ 1.ข 2.ง 3.ง 4.ค 5.ข 6.ก 7.ง 8.ง 9.ก 10.ก