วิธีทำฝนหลวง

วธิ ีทำฝนหลวง

ด.ญ.กชกร รอดเรงิ
ด.ญ. กนษิ ฐำ ชูสงแสง



คำนำ

หนังสืออิเล็กทอร์นิกนเ้ี ป็นสว่ นหนง่ึ
คอมพวิ เตอร์ ชน้ั ม.1 เพ่ือใหก้ ำรศกึ ษำหำ
ควำมรู้ในเร่อื ง ฝนหลวงและได้ศึกษำอยำ่ ง
เข้ำใจเพ่ือเปน็ ประโยชน์ในกำรเรยี น

ผจู้ ัดทำหวังวำ่ รำยงำนเล่มนี้จะเป็น

ประโยชน์กบั ผู้อำ่ นหรอื นักเรียนทกี่ ำลังหำ

ขอ้ มูลเร่ืองนีอ้ ยู่ หำกมีข้อมูลผิดพลำด

ประกำรใด ผู้จัดทำขอนอ้ มรับไว้และขออภยั มำ

ณที่นี้

ผู้จดั ทำ
ด.ญ.กชกร รอดเรงิ
ด.ญ.กนิษฐำ ชสู งแสง

สารบัญ

ขั้นตอนที่หนึ่ง ก่อกวน หน้ำท่ี1

ขั้นตอนท่ี2 เล้ยี งใหอ้ ว้ น หนำ้ ที่ 3

ข้นั โจมตี 3แบบ หน้ำท่ี 5

แบบท่ี1 sanwich หน้ำที่ 7

แบบท่ี2 เมฆ เยน็ หนำ้ ที่8

แบบท3่ี super sandwich หนำ้ ท9ี่

1 ข้นั ตอนท1่ี การกอ่ กวน

เป็นขัน้ ตอนที่เมฆธรรมชาติ เริ่มก่อตัวทางแนวตั้ง การปฏิบัตกิ ารฝน
หลวง ในขัน้ ตอนนี้ จะมุ่งใช้สารเคมีไปกระตุ้น ให้มวลอากาศเกิดการ
ลอยตัวข้ึนสู่ เบ้อื งบน เพื่อให้เกดิ กระบวนการชักนา้ ไอน้า หรือ
ความชน้ื เข้าสรู่ ะบบการเกดิ เมฆ ระยะ เวลาที่จะปฏบิ ัตกิ ารในขั้นตอนนี้
ไมค่ วรเกนิ ๑๐.๐๐ น. ของแต่ละวัน โดยการใช้ สารเคมที ี่สามารถดูดซบั
ไอน้าจากมวล อากาศได้ แม้จะมีเปอรเ์ ซน็ ต์ความชื้นสัมพทั ธ์ ต่า้ ( มี
ค่า Critical relative humidity ต่า้

2

เพ่อื กระต้นุ กลไกของกระบวนการกลนั่ ตวั ไอนา้ ในมวล อากาศ
( เปน็ การสร้าง Surrounding ให้เหมาะสมตอ่ การ
เจริญเติบโตของเมฆดว้ ย ) ทางด้านเหนอื ลมของพื้นที่เปา้ หมาย
เม่ือเมฆเร่มิ เกิด มกี ารกอ่ ตัว และเจริญเตบิ โตทางต้งั แลว้ จึงใช้
สารเคมีที่ให้ปฏิกริ ิยาคาย ความรอ้ นโปรยเป็นวงกลม หรอื เปน็
แนวถดั มา ทางใตล้ มเปน็ ระยะทางสนั้ ๆ เขา้ สู่ก้อนเมฆ เพือ่
กระตนุ้ ให้เกิดกลมุ่ แกนรว่ ม (main cloud core) ในบรเิ วณ
ปฏิบัติการส้าหรบั ใชเ้ ปน็ ศูนย์กลาง ที่ จะสร้างกลุ่มเมฆฝนใน
ขนั้ ตอนต่อไป

3 ขัน้ ตอนที่2 เลี้ยงให้อ้วน

เปน็ ขัน้ ตอนที่เมฆก้าลงั ก่อตัวเจรญิ เตบิ โตซ่ึง
เปน็ ระยะสา้ คญั มาก ในการปฏิบัติการฝนหลวง
เพราะจะต้องไป เพิ่มพลังงานให้แก่ updraft
ให้ยาวนานออกไป ต้องใช้เทคโนโลยแี ละ
ประสบการณห์ รือศลิ ปะแห่ง การทา้ ฝนควบคู่
ไปพร้อมๆ กัน

เพือ่ ตัดสินใจ โปรยสารเคมฝี นหลวงชนดิ ใด
ณ ทใ่ี ดของกล่มุ ก้อนเมฆ และในอัตราใดจงึ
เหมาะสม เพราะตอ้ งให้กระบวนการเกดิ
ละอองเมฆสมดลุ กับความแรงของ
updraft มิฉะนน้ั จะท้าให้เมฆสลาย

5 ขัน้ โจมตี 3แบบ:

กำรโจมตี ถือเปน็ ข้ันตอนสุดทำ้ ยของกรรมวิธี
ปฏิบตั ิกำรฝนหลวง โดย เมฆ หรอื กล่มุ เมฆฝน ต้องมี
ควำมหนำแนน่ มำกพอที่จะสำมำรถตกเปน็ ฝนได้
ภำยในกลุ่มเมฆจะมีเมด็ น้ำขนำดใหญม่ ำกมำย หำก
เครื่องบนิ บนิ เขำ้ ไปในกล่มุ เมฆฝนน้ี จะมีเมด็ น้ำเกำะตำม
ปกี และกระจงั หนำ้ ของเคร่อื งบิน ซึ่งในจะต้องปฏิบตั ิกำร
เพื่อลดควำมรนุ แรงในกำรลอยตวั ของกอ้ นเมฆ หรอื ทำ
ใหอ้ ำยกุ ำรลอยตัวน้นั หมดไป สำหรบั กำรปฏบิ ตั กิ ำรใน
ขัน้ ตอนน้ี จะตอ้ งพจิ ำรณำจดุ มงุ่ หมำยของกำรทำฝน
หลวง ซงึ่ มอี ยู่ 2 ประเดน็ คือ เพื่อเพม่ิ ปริมำณฝนตก
และเพือ่ ใหเ้ กดิ กำรกระจำยกำรตกของฝน

6

ดว้ ยควำมสำคญั และปรมิ ำณควำมต้องกำรใหม้ ี
ปฏิบตั กิ ำรฝนหลวงชว่ ยเหลอื ทวจี ำนวนมำกขึ้น
ฉะนั้นเพ่ือชว่ ยเหลือทวีแห้งแลง้ จำนวนมำก
น้นั เพ่ือใหง้ ำนปฏบิ ัตกิ ำรฝนหลวงสำมำรถ
ปฏิบตั กิ ำรชว่ ยเหลือเกษตรกรได้กว้ำงขวำง และ
ไดผ้ ลดยี ิ่งขึ้น รัฐบำลจึงได้ตรำพระรำชกฤษฎกี ำ
ก่อตงั้ สำนักงำนปฏิบตั กิ ำรฝนหลวง ในสังกดั
สำนกั งำนปลัดกระทรวงเกษตรและสหกรณ์
เมื่อวนั ท่ี 21 กนั ยำยน พ.ศ. 2518 เพ่ือเปน็
หนว่ ยงำนรองรับโครงกำรพระรำชดำริฝนหลวง
ต่อไป กระท่งั มกี ำรปรบั ปรุง และพัฒนำ
ปฏิบตั กิ ำรฝนหลวงมำจนถงึ ปจั จุบัน

7 แบบ sanwich

แบบ Sanwich เปน็ เทคนคิ ปฏบิ ตั กิ ำร
ทีค่ วำมสูงไม่เกนิ 10,000 ฟุต (เมฆ
อ่นุ ) ใช้ผงโซเดียมคลอไรด์โปรยทับ
ยอดเมฆด้ำนเหนอื ลม เพรำะผง
ยูเรียโปรยท่ีระดบั ฐำนเมฆดำ้ นใตล้ ม
ในเวลำเดียวกัน โดยใหแ้ นวโปรยทั้ง
2 ทำมมุ เยอื้ งกัน 45 องศำ ด้วย
ปฏิบัติกำรน้เี มฆจะทวคี วำมหนำแน่น
ของเมด็ น้ำขนำดใหญข่ ึน้ และปริมำณ
มำกขนึ้ จนตกลงมำรวมตวั กนั ทฐี่ ำนเมฆ
ทำใหใ้ กลจ้ ะเกิดฝน วิธกี ำรนจ้ี ะตอ้ ง
เสรมิ กำรโจมตดี ว้ ยกำรโปรยสำรเคมี
สูตรเยน็ จัดคอื นำ้ แขง็ แหง้ ทใ่ี ตฐ้ ำน
เมฆ 1,000 ฟุต เพอื่ เรง่ ให้กลุ่ม
ฝนกตลงเร็วข้นึ

8 แบบ เมฆ เย็น

แบบเมฆเยน็ เป็นกรณที ยี่ อดเมฆสูงมำ
จนถึงระดับเมฆเย็นหรือประมำณ 20,000
ฟตุ ดังทไี่ ดก้ ลำ่ วไว้แลว้ ธิ กี ำรคอื ใชส้ ำรซิล
เวอร์ไอโอไดดย์ ิงจำกเครื่องบินท่ีระดบั ควำม
สูงประมำณ 21,500 ฟตุ ทำให้ไอน้ำ
ระเหยจำกเมด็ นำ้ เย็นยงิ่ ยวดมำเกำะตัวรอบ
แกนของสำรเคมที ย่ี งิ กลำยเป็นผลึก
น้ำแข็งจนกระท่ังตกลงมำ และละลำยเปน็
เม็ดนำ้ เม่อื เข้ำสูร่ ะดบั เมฆอ่นุ ทำใหไ้ อน้ำ
และเม็ดน้ำในเมฆอนุ่ เข้ำมำเกำะรวมตวั เปน็
เม็ดใหญข่ นึ้ ทะลุฐำนเมฆเป็นฝนตกลงสู่
พืน้ ดิน

แบบ super 9
sandwich

Super Sandwich เป็นเทคนิคใหมท่ ี่ทรง
คิดค้นขน้ึ ในปี พ.ศ. 2542 ดว้ ยน้ำพระ
รำชหฤทัยท่ที รงห่วงใยพสกนิกร และ
พระอจั ฉรยิ ภำพของพระองค์ ในชว่ ง
สถำนกำรณ์ภัยแลง้ อย่ำงกว้ำงขวำง
สบื เนื่องยำวนำนต้งั แต่ปี พ.ศ. 2540 จำก
ปรำกฏกำรณ์ “เอล นิโน” ปฏบิ ตั กิ ำรนใี้ ช้
วธิ ีกำรแบบ Sandwich และแบบเมฆเยน็
ควบคู่กันในเวลำเดียวกนั จะทำใหฝ้ นตก
หนกั และตอ่ เนอื่ งยำวนำน ให้ปริมำณ
นำ้ ฝนสงู ยิ่งขน้ึ เนื่องจำกเป็นประสำน
ประสทิ ธิภำพของกำรโจมตีเมฆอ่นุ และเมฆ
เย็นในเวลำเดียวกัน