ระบบน ้ำจืด
น ้ำจืดคืออะไร?
น ้ำจืดเป็นน ้ำที่เกิดกำร
หมุนเวียนตำมวัฏจักรของน ้ำ มีเกลือ
โซเดียมและคลอไรด์เพียงเล็กน้อย
ละลำยอยู่ในน ้ำไม่เกิน 0.5 ส่วน
ในน ้ำ 1000 ส่วน
ประเภทของแหล่งน ้ำจืด
แบ่งตำมกำรไหลของน ้ำ มี 2ประเภท คือ
1.แหล่งน ้ำนิ่ง (lentic community)
พบแทรกอยู่ตำมพื นดินซึ่งได้มำจำกน ้ำฝนไม่มีกำรไหลเวียน
หรือกำรแทนที่ของน ้ำส่วนใหญ่จะมีสมดุลอยู่แล้วในแหล่งน ้ำ
ได้แก่ บึง สระน ้ำ บึง บ่อ หนอง ทะเลสำบ รวมทั งทะเลสำบ
ที่เกิดจำกกำรท้ำเขื่อนด้วย
2. แหล่งน ้ำไหล (lotic) แบ่งออกเป็น
2.1 บริเวณน ้ำไหลเชี่ยว (rapid zone) กระแสน ้ำไหลแรง
จึงไม่มีตะกอนสะสมอยู่ก้นน ้ำ เพรำะถูกกระแสน ้ำพัดพำไป
หมด2
2.2 บริเวณน ้ำไหลเอื่อย (pool zone) อยู่ในช่วงที่มีระดับ
ควำมลึกเป็นบริเวณที่น ้ำไหลช้ำ
ท้ำให้มีตะกอนสะสมมำก เช่น บริเวณปำกแม่น ้ำ
ปริมำณน ้ำจืด
ปริมำณน ้ำจืดในส่วนต่ำง ๆ ของโลกมีอยู่
เกือบร้อยละ 3 เท่ำนั น อยู่ตำมแหล่งต่ำง ๆ ได้แก่
น ้ำผิวดิน น ้ำใต้ดิน ธำรน ้ำแข็ง ไอน ้ำและเมฆ
น ้ำผิวดิน
แหล่งน ้ำผิวดินเฉพำะที่เป็นน ้ำจืด น ้ำผิวดิน มี
เพียงร้อยละ 0.01 จำก ปริมำณน ้ำจืดทั งหมด เรำ
่
สำมำรถแบ่งผิวดินได้เป็น 2 ประเภท ได้แก
แหล่งน ้ำผิวดินตำมธรรมชำติ
น ้ำผิวดินตำมธรรมชำติ เช่น น ้ำคลอง แม่น ้ำ
ทะเล บึง ฯลฯ เป็นแหล่งน ้ำที่เกิดขึ นเองตำมธรรมชำติ
แหล่งน ้ำผิวดินที่มนุษย์สร้ำงขึ น
น ้ำผิวดินที่มนุษย์สร้ำงขึ น เช่น เขื่อน ฝำยน ้ำ
อ่ำงเก็บน ้ำ เป็นแหล่งน ้ำที่มนุษย์ได้ท้ำกำรขุดเจำะ
เพื่อให้ได้แหล่งน ้ำผิวดินประเภทนี มำ
น ้ำใต้ดิน
เป็นน ้ำที่อยู่ตำมแหล่งน ้ำใต้ดิน ทั งบนบกและใต ้
พื นดินในทะเล เป็นน ้ำในธรณีภำคที่เปิดจำกน ้ำจืด ของวัฏจักร
น ้ำไหลตำมช่องว่ำงที่ต่อเนื่องกันใต้พื นดิน เช่น ช่องว่ำงของ
เม็ดกรวดทรำย ทรำย โพรงดิน โพรงถ ้ำ
กำรเกิดน ้ำใต้ดิน
เกิดจำกน ้ำผิวดินซึมผ่ำนดินชั นต่ำง ๆ ลงไปถึงชั นดินหรือชั นหินที่ซึมผ่ำนไม่ได้ น ้ำ
เหล่ำนี จะไปสะสมอยู่ระหว่ำงช่องว่ำงของเนื อดินหรือหินและปริมำณน ้ำใต้ดินบริเวณหนึ่ง ๆ
จะมีกำรเปลี่ยนแปลงตลอดเวลำ ขึ นอยู่กับปริมำณน ้ำฝนและสภำพภูมิประเทศในบริเวณนั น
น ้ำใต้ดินแบ่งออกเป็น 2 ประเภทคือ
น ้ำในดินหรือน ้ำใต้ดินชั นบน
น ้ำในดินพบในชั นดินตื น ๆ
เป็นน ้ำที่ซึมอยู่ในดินเหนือชั นหินเกิดจำก
น ้ำฝนหรือน ้ำบนผิวดินดูดซับไว้ เมื่อดินอิ่มตัวไปด้วย
น ้ำแล้วก็จะซึงลงไปในดินจนถึงชั นของหิน ซึ่งชั นหิน
เหล่ำนี จะกั นน ้ำส่วนใหญ่ไม่ให้ซึมผ่ำนไปได้
น ้ำบำดำล
เป็นน ้ำที่ซึมจำกน ้ำในดินผ่ำนชั นดินซึ่งน ้ำซึมผ่ำนได้
ยำกไปเก็บกักอยู่ในชั นหินซึ่งมีรูพรุนซึ่งอยู่ถัดจำกชั นหินหนำ
น ้ำซึมผ่ำนได้ยำกลงมำและระดับน ้ำตอนบนสุดของน ้ำเรียกว่ำ
ระดับน ้ำบำดำล ระดับน ้ำบำดำลจะเปลี่ยนแปลงได้ตำมฤดูกำล
หรือเปลี่ยนแปลงตำมกำรเพิ่มหรือสูญเสียน ้ำ น ้ำบำดำล
ธำรน ้ำแข็ง
์
พบในทวีปแอนตำรกติกำ เกำะกรีนแลนด์ เกำะไอซ์แลนด์ ยอดเขำสูง และที่รำบสูงที่มี
หิมะปกคลุมพื นที่ในเวลำที่ยำวนำน เช่น ทิวเขำเชอเลน ในประเทศนอร์เวย์ และสวีเดน ยอดเขำมงบล็อง
ของเทือกเขำแอลป์ ยอดเขำคีโบของเทือกเขำคิลิมันจำโร ในประเทศแทนซำเนีย ที่รำบสูงทิเบตและ
เทือกเขำเซำเทิร์นแอลป์ ในประเทศนิวซีแลนด์ จำกประมำณน ้ำจืดทั งหมดเป็นน ้ำจืดจำกธำรน ้ำแข็ง
ปริมำณร้อยละ 2.20
เกำะกรีนแลนด์ (ขั วโลกเหนือ)
ปกคลุมด้วยธำรน ้ำแข็ง 10% ของธำรน ้ำแข็งที่มีอยู่ทั่วโลก
ทวีปแอนตำร์กติก (ขั วโลกใต้)
คิดเป็น 85% ของธำรน ้ำแข็งทั่วโลก
ไอน ้ำและเมฆ
เป็นส่วนของไอน ้ำที่เกิดจำกกำรระเหยของน ้ำในวัฏจักรน ้ำ แล้วลอยขึ นอยู่
ในบรรยำกำศชั นโทรโพสเฟียร์ เป็นควำมชื นในอำกำศ ละอองน ้ำ บำงส่วนรวมตัวกัน
เป็นกลุ่มก้อน ซึ่งจะกลั่นตัวเป็นน ้ำจืดอีก ซึ่งโดยรวมมีปริมำณร้อยละ 0.01 ของน ้ำจืด
ที่สะสมไว้ในอำกำศ
สิ่งมีชีวิตในแหล่งน ้ำจืด
สำมำรถแบ่งได้เป็น 2ประเภท
1. แบ่งตำมลักษณะกำรถ่ำยทอดพลังงำนละสำรอำหำร
-ผู้ผลิต ได้แก่ แพลงก์ตอนพืช สำหร่ำย พืชดอก จุลินทรีย์ที่สังเครำะห์เคมีได้
-ผู้บริโภคได้แก่สัตว์ต่ำงๆ
-ผู้ย่อยสลำยสำรอินทรีย์ได้แก่ แบคทีเรีย เห็ด รำ
2. แบ่งตำมลักษณะที่อยู่อำศัย
1. สิ่งมีชีวิตหน้ำดิน (Benthos)
-พวกกรองอำหำร (filter feeders)
ได้แก่ หอยกำบ
-พวกกินตะกอนสำรอินทรีย์ (deposit frrdeeders)
ได้แก่ไส้เดือนน ้ำ หอยขม หอยโข่ง เป็นต้น
2. พวกเกำะและแหวนตัวกับวัตถุในน ้ำ (periphyton)
ได้แก่ แอลจี ไดอะตอม โปรโตรซัวและรวมสัตว์น ้ำ
พวกหอยฝำเดียวและตัวอ่อนของแมลงด้วย
3. แพลงก์ตอน (plankton)
สิ่งมีชีวิตที่ลอยตัวอยู่ในน ้ำหรือลอยตัวตำมกระแสน ้ำ
มีทั งแพลงก์ตอนพืช(phytoplankton)
และแพลงก์ตอนสัตว์((Zooplankton)
4. พวกที่ว่ำยน ้ำอิสระ (mekton)
ได้แก่สัตว์ที่ว่ำยน ้ำได้อย่ำงดีและว่องไว ได้แก่ ปลำ
สัตว์สะเทินน ้ำสะเทินบก กบ งู และแมลงน ้ำเป็นส่วนใหญ่
5. พวกที่ลอยตัวบนผิวน ้ำ (neuston)
ได้แก่สิ่งมีชีวิตที่พักหรือลอยตัวบนผิวน ้ำ
เช่น แมลงจิงโจ้น ้ำ
END