ผักลิ้นปี่

ผกั ลิ้นปี่

ชื่ออื่น : ผกั แดง(เลย) ผกั บั้ง(ลำปาง) หางปลาช่อน(ภาคกลาง)เฮยี ะแออ่ ้ังเอ่ียโต่ยเชา่ (แต้จ๋ิว) เยวียะเสย้ี หง ,
หยางถฉี ่าว(จีนกลาง)
ชอ่ื วิทยาศาสตร์ : Emilia sonchifoiia (L.) DC.
(Cacalia sonchifoiia L.)
ช่อื วงศ์ : Compositae

ลักษณะต้น เป็นไม้ลม้ ลกุ อายุปีเดยี ว สงู 10-40 ซม. ลำต้นตรง บรเิ วณ ใกล้รากมักมีสีม่วงแดง ปกคลุมด้วยขน
ห่างๆ ใบยาว 5-10 ซม. ขอบใบ หยกั แบบฟันเล่ือยหา่ งๆ ฐานใบรปู ไข่ ห่อห้มุ ลำตน้ หลังใบสีเขียว ทอ้ งใบมักมี
สมี ่วงแดง ช่อดอกเกิดตรงกลางตน้ กา้ นช่อดอกยาว 5-8 ซม. มักแตกเปน็ 2 แขนง ดอกเล็กสแี ดง เปน็ ดอก
สมบรู ณเ์ พศ กลบี ดอกติดกันเป็นรูปทอ่ มเี กสรตัวผู้ 5 อัน เกสรตัวเมีย 1 อัน ผลเด่ยี วเปลือกแขง็ เมอแหง้
ไม่แตก ขยายพันธดุ์ ว้ ยเมลด็ เป็นวชั พัช ข้นึ ตามสวน ริมถนน หรือดงหญ้า

ส่วนที่ใช้ ทั้งตน้

สรรพคุณ ลดไข้ แกท้ อนซิลอักเสบ เจบ็ คอ ตาแดง บิด ท้องร่วง อุจจาระเป็นเลือด ลดอาการบวมน้ำ แกผ้ ื่นคัน
และฝตี า่ งๆ

ตำรบั ยาและวิธีใช้
1. ตานขโมยในเดก็ ใชร้ าก 10 กรัม นง่ึ กบั เน้ือหมูแดงกิน
2. ทอนซลิ อักเสบ เจ็บคอ ใช้ต้นสด 30-90 กรัม(ต้นแห้ง 15-30 กรัม) ต้มน้ำกนิ วันละ 2-3 ครงั้ และ

ใชจ้ ำนวนเท่ากนั ต้มน้ำ อมกลัว้ คอบอ่ ยๆ
3. ใช้ต้นสด 30-90 กรัม ตม้ กับเนอ้ื หมกู นิ สำหรับบดิ และถ่าย อจุ จาระเป็นเลือดเร้อื รัง
4. ฝฝี ักบวั (บรเิ วณเตานมระยะเริ่มเปน็ ) และฝีชนิดต่างๆ ใช้ตน้ สด 1 กำมือ ใส่นำ้ ตาลทรายแดงหรือ

เกลอื จำนวนเลก็ น้อยตำพอกบรเิ วณท่เี ป็น เปลี่ยนยาวนั ละ 2 ครั้ง
5. เริม ใช้ตน้ สด ตำพอกบรเิ วณทเ่ี ป็น เปลี่ยนยาวันละครงั้
6. ชอ่ งคลอดอักเสบหรือคัน ใชท้ ง้ั ต้นตม้ นำ้ สะอาดชะลา้ ง

ขอ้ หา้ มใช้
หา้ มใช้ในหญงิ ท้อง

รายงานทางคลินิก

โรคติดเชื้อของระบบทางเดินหายใจส่วนบน และปอดอกั เสบในเด็ก ใช้ต้นแห้ง 1 กรัม ทำเปน็ ยาฉดี 1
มล. (ปรมิ าณที่ใช้ อายุต่ำกวา่ 6 เดอื น ใช้วนั ละ 1-2 มล., 6-12 เดอื น ใชว้ นั ละ 2-4 มล., 2-3 ปี ใชว้ ันละ 4-6
มล., 4-6 ปี ใช้วันละ 6-9 มล., 7-10 ปี ใช้วันละ 9-12 มล., 10 ปีขน้ึ ไป ใช้วนั ละ 12 มล.) ทง้ั หมดแบง่ ฉีดเข้า
กล้ามวนั ละ 2-3 คร้งั และใชว้ ธิ อี นื่ รักษาร่วมดว้ ย ผลการรักษาพบวา่ ผู้ปว่ ยโรคติดเชอื้ ระบบทางเดนิ หายใจ
สว่ นบน 50 ราย หลังจากรักษาแลว้ 2-3 วนั ไข้และอาการไอค่อยๆ ลดลง และหายเปน็ ปกติภายใน 3-4 วัน
สำหรับผปู้ ่วยที่ปอดอักเสบ จำนวน 25 ราย ไข้ลดลงหลังจากรักษาแลว้ 3-4 วัน อาการไอ หอบ และ
เสยี งกรบึ๊ ๆ ในปอดค่อยๆ หายไป และหายเป็นปกตใิ น 5-6 วัน สารเคมที ี่พบท้ังตน้ มสี ารพวกอลั คา
ลอยด์alkaloid) และฟีนอล(phenol