Best practice การคิดคำนวณ

GAME

สำนกั งำนเขตพืน้ ที่กำรศกึ ษำประถมศกึ ษำชลบุรี เขต 1
สำนักงำนคณะกรรมกำรกำรศกึ ษำขั้นพืน้ ฐำน
กระทรวงศกึ ษำธิกำร

รูปแบบผลงานสถานศึกษาท่ีปฏิบัตเิ ปน็ เลิศ (Best Practices)
นโยบายข้อที่ ๒ การคดิ คานวณ

สานกั งานเขตพืน้ ทกี่ ารศกึ ษาประถมศึกษาชลบรุ ี เขต ๑

.................................................................................................................................................

ชื่อผลงาน : การพฒั นาทกั ษะทางคณิตศาสตรโ์ ดยการใชเ้ กมของนกั เรยี นโรงเรียน
บา้ นปากคลองโรงนาค
ชอื่ ผ้นู าเสนอผลงาน : นางสาวปรดี าพร กองเงนิ และคณะ
ตาแหนง่ : ครูผ้ชู ่วย โรงเรยี นบา้ นปากคลองโรงนาค
โรงเรียน : บ้านปากคลองโรงนาค
สังกดั : สานักงานเขตพื้นท่ีการศกึ ษาประถมศกึ ษาชลบุรี เขต ๑
ตาบลอ่างศิลา อาเภอเมืองชลบุรี จังหวดั ชลบรุ ี รหสั ไปรษณยี ์ ๒๐๐๐๐

รายละเอียดการนาเสนอผลงาน ๗ ประเด็น ดงั น้ี

๑. ความสาคัญของผลงาน นวัตกรรม หรอื แนวปฏิบตั ิ
ส่ิงที่สา คัญที่สุดในการ พัฒนาประเทศ คือการพัฒน าคน คนท่ีมีคุณภา พจะช่วยน า

ประเทศชาตกิ ้าวหนา้ รเู้ ทา่ ทนั การเปล่ยี นแปลงของสังคมโลกซึ่งโลกยุคปัจจุบนั มีการเปล่ียนแปลงและมีความ
เจริญ ก้าวหน้าอยา่ งรวดเรว็ ทัง้ ด้านเทคโนโลยี การส่ือสาร การคมนาคมตลอดจนการรบั ส่งขอ้ มลู ข่าวสารและ
วิทยาการตา่ งๆและในขณะเดยี วกนั ก็เปน็ โลกแหง่ การแขง่ ขัน เกดิ การเปลย่ี นแปลงในทุกๆดา้ นอย่างรวดเร็ ว ทั้ง
ดา้ นเศรษฐกจิ สงั คม การเมอื ง วัฒนธรรม ส่ิงแวดล้อมหรือดา้ นอืน่ ๆ การเตรียมทรัพยากรมนุษย์ท่ีมีคุณภาพ
เพอ่ื รองรบั และให้รูเ้ ท่าทันกบั การเปลีย่ นแปลงของสังคมโลกจึงมีความจาเป็นสาหรับนานาอารยประเทศ
การศึกษาเป็นทางหนึ่งท่สี าคญั ในการพฒั นาคุณภาพมนุษย์เพื่อให้มีศักยภาพมากพอท่ีจะนาพาประเทศให้
เจริญกา้ วหน้าทดั เทียมกบั นานาประเทศได้ การพัฒนาคนให้มีคุณภาพต้องพัฒนาทั้งด้านสติปัญญา อารมณ์
สงั คม การพฒั นาสตปิ ญั ญาตอ้ งใหร้ ู้จักคดิ วิเคราะห์ใหเ้ หตผุ ลเชิงวิทยาศาสตร์ รักการเรยี นรแู้ ละสามารถเรียนรู้
ไดด้ ว้ ยตนเอง ด้วยความตระหนักถึงความสาคัญในเรอ่ื งน้จี ึงจาเปน็ อยา่ งย่ิงท่ีต้องเปิดโอกาสให้ทุกคนสามารถ
คิดเปน็ ทาเป็น แกป้ ัญหาเปน็ และมเี หตุผล มคี วามคดิ รเิ ริ่มสรา้ งสรรค์ สามารถเรียนรไู้ ดต้ ลอดชีวิตรู้เท่าทันโลก
เพื่อพรอ้ มรบั การเปลี่ยนแปลงสามารถส่ังสมทุนทางปัญญาเพ่ือการพัฒนาตนเองและสังคม (สานักงา น
คณะกรรมการการศึกษาแหง่ ชาติ, 2545) ซึ่งสอดคลอ้ งกับแผนพฒั นาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติฉบับที่10

(พ.ศ. 2550 -2554) ประเทศไทยยงั คงตอ้ งเผชิญกบั การเปล่ียนแปลงทสี่ าคญั ในหลายบริบท ทั้งที่เป็นโอกาส
และข้อจากัดตอ่ การพัฒนาประเทศ จงึ ตอ้ งมีการเตรียมความพร้อมของคนและระบบให้ สามารถปรับตัวพร้อม
รับการเปลย่ี นแปลงในอนาคตและแสวงหาประโยชนอ์ ยา่ งรู้เท่าทนั โลกในยุคโลกาภิวัตน์และสร้างภูมิคุ้มกันให้
ทุกภาคสว่ นตามหลักปรชั ญาของเศรษฐกจิ พอเพยี ง (สานักงานคณะกรรมการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ,
2550) การจัดการศกึ ษาตามพระราชบัญญตั ิการศกึ ษาแห่งชาติ พ.ศ. 2542 และที่แก้ไขเพ่ิมเติม (ฉบับท่ี 2)
พ.ศ. 2545 หมวด 4 มาตรา 22 กลา่ ววา่ “ การจดั การศกึ ษาต้องยดึ หลักว่าผู้เรียนทุกคนต้องมีความสามารถ
เรียนรแู้ ละพัฒนาตนเองได้ถือวา่ ผู้เรยี นมคี วามสาคัญท่ีสุด กระบวนการจัดการศึกษาต้องส่งเสริมให้ผู้เรียน
สามารถพัฒนาตนเองไดต้ ามธรรมชาตแิ ละเตม็ ตามศักยภาพ ” และมาตรา 24 ระบุว่า “ การจัดเน้ือหาสาระ
และกจิ กรรมใหส้ อดคล้องกับความสนใจและความถนดั ของผ้เู รยี น โดยคานึงถึงความแตกต่างระหว่างบุคคล
กล่าวคอื ผู้เรยี นสามารถสร้างความร้เู องไดห้ ากไดร้ ับการฝึกฝนให้รู้วิธีการเรียนรู้ (Learning how to learn)
ฝึกทักษะกระบวนการคิด การเผชิญสถานการณป์ ัญหา การจัดกิจกรรมการเรียนรู้ผู้เรียนควรได้เรียนรู้จาก
ประสบการณ์จรงิ ฝึกปฏิบตั ิและการประยกุ ต์ความรไู้ ปชีวิตประจาวัน เพอ่ื ใหผ้ ู้เรียนบรรลุจุดประสงค์ตามแนว
ทางการจัด การเรียนการสอนที่เนน้ ผูเ้ รียนสาคัญท่ีสดุ ”(จาเรญิ จิตรแสง, 2543) วิชาคณิตศาสตร์เป็นวิชาท่ี
ชว่ ยกอ่ ให้เกิดความเจริญก้าวหน้าทง้ั ทางดา้ นวทิ ยาศาสตรแ์ ละเทคโนโลยี โลกในปัจจุบันเจริญข้ึนเพราะการ
คิดคน้ ทางวทิ ยาศาสตรต์ ้องอาศยั ความรคู้ ณิตศาสตร์ นอกจากนีค้ ณติ ศาสตร์ยังช่วยพัฒนาให้แต่ละบุคคลเป็น
คนทส่ี มบรู ณ์ เป็นพลเมอื งดี เพราะคณิตศาสตร์ช่วยเสริมสร้างเป็นคนมีเหตุผล ความเป็นคนช่างคิด ริเริ่ม
สร้างสรรค์ มรี ะบบระเบยี บในการคิด มีการวางแผนในการทางาน มีความสามารถในการตัดสินใจ มีความ
รับผิดชอบต่อกิจการงานทไ่ี ดร้ บั มอบหมาย ตลอดจนมีลักษณะของความเป็นผู้นาในสังคม (ยุพิน พิพิธกุล,
2545)

จากอดตี ถงึ ปจั จุบนั การจดั การเรียนการสอนคณิตศาสตร์ยังไม่เอื้อต่อการพัฒนาคนให้มี
คุณลักษณะดังกลา่ วขา้ งตน้ เนื่องจากวธิ สี อนยังมงุ่ เน้นการถ่ายทอดเนื้อหาวิชามากกว่าการเรียนรู้จากสภาพท่ี
เปน็ จรงิ และไมเ่ น้นกระบวนการใหน้ ักเรยี นได้พฒั นาความคิดวเิ คราะห์ สังเคราะห์ การแสดงความคิดเห็นและ
การแสวงหาความรดู้ ้วยตนเอง (สานักงานคณะกรรมการการศึกษาแห่งชาติ , 2545) ช้ีให้เห็นว่าต้องมีการ
พัฒนาการศึกษาทางคณิตศาสตร์อีกมากและทกั ษะทางคณติ ศาสตรด์ ้านที่จาเป็นท่ีต้องพัฒนาเป็นอันดับแรก
คือ ทักษะเฉพาะวชิ า ผู้สอนควรบูรณาการสาระต่างๆเขา้ ด้วยกนั ซึ่งทักษะกระบวนการในการจัดการเรียนรู้
ทางคณิตศาสตรม์ คี วามสาคัญมาก สาหรับผูว้ ิจยั ในฐานะทีม่ ีประสบการณ์การสอนคณิตศาสตร์ในระดับช้ัน
ประถมศึกษาและได้พบว่าเด็กนักเรียนในระดับชั้นประถมศึกษาปีท่ี 2 มีปัญหาในการเรียนการสอน
คณิตศาสตรอ์ ยู่มาก เด็กนักเรยี นขาดความสนใจ มีความเบ่ือหนา่ ย ขาดทักษะการบวกการลบ ในการแก้โจทย์
ปัญหาไมส่ ามารถตีความข้อความท่ีแสดงถึงการบวก การลบ เดก็ มักจะใช้ วธิ จี าคาที่พบในโจทย์ปัญหา เช่น ถ้า
พบคาวา่ รวมเด็กกจ็ ะตีความว่าโจทยใ์ นขอ้ นั้นเป็นบวก ถา้ พบคาว่า เหลือเด็กก็จะตีความว่าโจทย์ในข้อนั้นใช้
วิธกี ารลบ โจทย์ปญั หาทมี่ คี าทีแ่ สดงถงึ ความแตกต่าง และการเปรยี บเทยี บ เช่น คาว่ามากกว่า น้อยกว่า สูง
กวา่ ต่ากว่า ยาวกวา่ และสนั้ กว่า เป็นตน้ เด็กนักเรียนไม่สามารถตคี วามได้วา่ เป็นโจทย์ปญั หาการบวก การลบ
ดังนั้นการสอนคณิตศาสตร์ใหไ้ ด้ผลดีน้นั ผูว้ จิ ัยจึงคิดว่าควรจดั กจิ กรรมการเรียน การสอน เพ่ือพัฒนาทักษะ
คณติ ศาสตรโ์ ดยการใชเ้ กมเขา้ มาชว่ ย เพราะการสอนโดยการใช้เกมน่าจะทาให้นักเรียน มีความสุขและรู้สึก

สนุกสนาน อกี ทั้งนักเรยี นยังไดล้ งมือปฏิบัตจิ ริง และเกมที่เหมาะสาหรับการเรียนการสอนมา กที่สุดคือ เกมท่ี
เกยี่ วกับการฝกึ ปฏิบตั ิซง่ึ เป็นการทาซา้ ๆจนเกดิ ความชานาญ และก่อให้เกิดทักษะขึ้น จึงทาให้ผู้เรียนสนุก
ตื่นเตน้ ไม่เกดิ ความเบือ่ หน่าย เกมทดี่ ีควรออกแบบไม่ใหผ้ เู้ รยี นรอคอยนานในการเปลี่ยนกันเล่นเกมคือเกมท่ี
เล่นระหว่างกลุม่ กบั กล่มุ ส่วนการเลน่ เกมท่ีแขง่ ขนั เพ่อื ลบสถิติเดิมของตนเองก็เหมาะสาหรับการเรียนแบบ
เอกัตบุคคลที่ผเู้ รยี นสามารถไปได้เรว็ หรือช้าตามความสามารถของตนเอง นอกจากนี้ วารินทร์ รัศมีพรหม
(2531, หนา้ 183) ได้กลา่ วว่าเกมเป็นการเล่นซึ่งการเลน่ เป็นพัฒนาของมนุษย์ ดังท่ีนักจิตวิทยาพัฒนาการได้
พบว่าการเลน่ มีประโยชนใ์ นการพฒั นาด้านความรู้ความเข้าใจและความคิดสร้างสรรค์ นกั มนุษย์วิทยาพบว่าใน
สมัยโบรา ณได้มีการ ใช้การ เล่น เกมสอนทักษะคนในเผ่าของตนให้ได้เรียน รู้เพื่อกา รอยู่ร อดและ
มหาวิทยาลัยสโุ ขทัยธรรมาธิราช (2526, หนา้ 336) กลา่ ววา่ การใชเ้ กมประกอบการสอนเปน็ กลวิธีหน่ึงซ่ึงทา
ใหผ้ ู้เรยี นเกิดการเรียนรู้ด้วยความสนุกสนานจากหลักการและเหตุผลขา้ งต้น โรงเรียนจึงสนใจนารูปแบบการ
สอนโดยการใชเ้ กมมาประยุกต์ใช้ในการจัดกิจกรรมการเรียนรู้กลุ่มสาระการเรียนรู้คณิตศาสตร์เพื่อพัฒนา
ทกั ษะทางคณติ ศาสตร์และพฒั นาผลสมั ฤทธทิ์ างการเรียนใหส้ งู ขึ้น ด้วยมคี วามคาดหวังว่ากิจกรรมเพื่อพัฒนา
ทักษะทางคณติ ศาสตรโ์ ดยใช้เกมทีผ่ ้วู จิ ยั สร้างขึ้นนจ้ี ะสามารถพัฒนาทักษะทางคณิตศาสตร์ของนักเรียนให้มี
ผลสัมฤทธิ์ทางการเรยี นทีด่ ยี ิง่ ข้นึ ตอ่ ไป

๒. จุดประสงคแ์ ละเปา้ หมายของการดาเนินการ
๔.๑ จดุ ประสงค์ของการดาเนนิ งาน
๑. เพื่อยกระดบั ผลสัมฤทธ์ิทางการเรียนกลุ่มสาระการเรียนรคู้ ณิตศาสตรใ์ หส้ งู ข้นึ
๒. เพอ่ื ใหน้ กั เรยี นได้รับการพฒั นาอยา่ งเตม็ ศักยภาพ ท้งั ด้านความรู้ ทักษะกระบวนการ

และ คุณลักษณะอันพงึ ประสงค์
๓. เพื่อสง่ เสรมิ ใหผ้ ้เู รยี นได้ฝึกทักษะกระบวนการคิดคานวณโดยใชเ้ กม

๔.๒ เปา้ หมายของการดาเนนิ งาน
การพัฒนาทกั ษะการคิดคานวณโดยผา่ นการเรยี นรู้แบบใช้เกม ตามนโยบายดา้ นการคดิ คานวณ

เพ่อื ยกระดบั ผลสมั ฤทธ์ทิ างการเรียนของผเู้ รยี น เป็นไปตามเกณฑ์ที่สถานศกึ ษากาหนด

๓. ขนั้ ตอนการดาเนนิ งาน
๓.๑ ขั้นตอนการดาเนนิ งานตามกจิ กรรม
ผู้ทาการวจิ ยั ได้ดาเนนิ การจัดกจิ กรรมการเรียนรู้ และเกบ็ รวบรวมขอ้ มลู ตามขัน้ ตอนดงั น้ี

ขัน้ ตอนท่ี 1 ใหผ้ เู้ รียนทาแบบทดสอบวัดทักษะทางคณิตศาสตร์ก่อนเรียน ของนักเรียน โรงเรียน
บ้านปากคลองโรงนาคเพ่อื ศึกษาพื้นฐานความรู้เดิมของผู้เรียน แล้วบันทึกคะแนนจากการทดสอบก่อน
เรยี น (Pre Test) ของผเู้ รียนเกบ็ ไว้

ขั้นตอนที่ 2 ดาเนินการจัดกิจกรรม กระบวนการเรียนรู้โดยใช้เกม เพ่ือพัฒนาทักษะทาง
คณิตศาสตร์ของนกั เรยี น ตามแผนการสอนท่ีจดั ทาไว้ รวมทั้งสังเกตพฤตกิ รรมการเรียนระหว่างดาเนินการ
เรียนการสอน

ข้ันตอนที่ 3 หลังจากจัดกจิ กรรมกระบวนการเรียนรู้ครบถ้วนแล้ว ให้ผู้เรียนทาแบบทดสอบวัด
ทกั ษะทางคณิตศาสตรเ์ ป็นการทดสอบหลังเรียน (Post Test) โดยใช้ข้อสอบฉบับเดียวกับการทดสอบ
กอ่ นเรยี น (Pre Test)

การวิเคราะหข์ อ้ มลู
เปรียบเทยี บค่าเฉลยี่ คะแนนกอ่ น-หลังเรยี น ก่อนการใช้เกมและหลังการใชเ้ กม โดยหาค่าเฉลี่ย (X)

๓.๒ ประสทิ ธิภาพของการดาเนินงาน
การใช้เกมประกอบการสอนเป็นกลวิธีหนง่ึ ซึง่ ทาใหผ้ เู้ รยี นเกดิ การเรียนรูด้ ้วยความสนุกสนาน
จากหลกั การและเหตุผลข้างต้น โรงเรียนบา้ นปากคลองโรงนาคจงึ สนใจนารปู แบบการสอนโดยการใช้เกมมา
ประยกุ ต์ใช้ในการจัดกจิ กรรมการเรียนรกู้ ลุม่ สาระการเรยี นรคู้ ณติ ศาสตร์เพื่อพฒั นาทักษะทางคณิตศาสตร์และ
พฒั นาผลสมั ฤทธทิ์ างการเรียนใหส้ งู ขึ้น ด้วยมีความคาดหวังวา่ กจิ กรรมเพ่ือพัฒนาทักษะทางคณิตศาสตร์โดย
ใช้เกมท่ีผูว้ ิจัยสร้างขนึ้ น้ีจะสามารถพัฒนาทักษะทางคณิตศาสตรข์ องนกั เรียนให้มีผลสัมฤทธ์ิทางการเรียนท่ีดี
ย่ิงขนึ้ ต่อไป
๔. ผลการดาเนนิ งาน / ประโยชน์ท่ีไดร้ บั
๔.๑ ผลท่เี กิดตามจดุ ประสงค์
๔.๑.๑ ผ้เู รียนมีผลสัมฤทธิท์ างการเรยี นกลมุ่ สาระการเรียนรู้คณิตศาสตร์ทสี่ ูงข้ึน
๔.๑.๒ ผ้เู รียนได้รับการพัฒนาอย่างเต็มศกั ยภาพ ทงั้ ดา้ นความรู้ ทักษะกระบวนการและ
คุณลกั ษณะอันพงึ ประสงค์
๔.๒ ประโยชนทีไ่ ดร้ ับ
๔.๒.๑ ผเู้ รยี นได้เรยี นอยา่ งมีความสุข สนกุ และตามความสนใจอยา่ งแท้จริง
๔.๒.๒ โรงเรยี นมรี ปู แบบการจดั กิจกรรมการพัฒนาทักษะทางคณิตศาสตร์โดยการใชเ้ กม

๕. ปจั จัยทีท่ าใหว้ ธิ กี ารประสบผลสาเร็จ
ความสาเร็จของกิจกรรมพัฒนาผู้เรียนตามศักยภาพด้านการคดิ คานวณ มีดงั น้ี
๕.๑ โรงเรียนบ้านปากคลองโรคนาคมีการสง่ เสรมิ ใหม้ ีการจัดกิจกรรมการพัฒนาทกั ษะทาง

คณิตศาสตร์โดยการใชเ้ กม โดยการสง่ เสรมิ ให้ครเู ข้ารับการพฒั นาตนเองตลอดจนสนบั สนนุ วสั ดุอุปกรณใ์ นการ
จดั กิจกรรม

๕.๒ ดา้ นการจัดการเรียนการสอน ไดร้ บั การส่งเสรมิ จากเพือ่ นรว่ มงาน เปน็ ที่ปรกึ ษา คอยให้
กาลังใจ และให้คาแนะนาในการจัดการเรียนรู้

๕.๓ ชุมชน ประกอบด้วยผู้ปกครอง ผ้นู าชุมชน คณะกรรมการสถานศึกษาและหนว่ ยงานทเี่ ก่ยี วขอ้ ง
ใหก้ ารยอมรบั มีความศรทั ธาและใหก้ ารสนบั สนนุ ด้านงบประมาณในการพฒั นาโรงเรียน ตลอดจนมีสว่ นร่วม
ในการจดั การศกึ ษา

๖. บทเรยี นทีไ่ ด้รับ (Lesson Learned)
๖.๑ ได้แนวทางให้ครผู สู้ อนได้พัฒนาการจดั กิจกรรมพฒั นาผ้เู รียนตามศกั ยภาพ ด้านการคิดคานวณ

โดยการใช้เกมโดยเชอ่ื มโยงในวิชาอื่น ๆ หรอื ระดับชน้ั อ่ืน ๆ
๖.๒ ผเู้ รียนไดเ้ รียนอย่างมคี วามสุข และตามความสนใจอย่างแท้จรงิ
๖.๓ โรงเรียนมรี ปู แบบการจัดกจิ กรรมการพัฒนาทกั ษะทางคณิตศาสตร์โดยการใชเ้ กม ที่สอดคล้อง

กบั มาตรฐานและตวั ช้ีวดั ของหลกั สูตร

๗. การเผยแพร่
การเผยแพร่
๗.๑ เผยแพรแ่ ละขยายผลแก่ครูในโรงเรียน
๗.๒ ทางกลมุ่ Line ช่องการจดั การความรู้ กลุ่มโรงเรียน กลมุ่ ผู้ปกครองนกั เรยี น