วาระเกษตรบูรณาการ ข้าว พริก กาแฟ ส้มโอ พืชสมุนไพร

ข้าว พริก กาแฟ ส้มโอ พืชสมุนไพร โดย ส ำนักงำนเกษตรจังหวัดศรีสะเกษ ผลการขับเคลื่อนวาระจังหวัดศรีสะเกษ “เกษตรบูรณาการ”

236,411 250,684 238,570 238,365 จ ำนวนเกษตรกร (ครัวเรือน) 2563 2564 2565 2566 2563 2564 2565 2566 50,603 104,658 297,347 6,197 406.00 407.17 408.00 409.61 ผลผลิตเฉลี่ย/ไร่ (กิโลกรัม) 14.0 9.9 12.60 12.9 รำคำเฉลี่ย (บำท/กิโลกรัม) 2563 2564 2565 2566 ผลผลิต (ตัน) 1,201,900 1,186,998 1,119,484 1,227,123 1,050,000 1,100,000 1,150,000 1,200,000 1,250,000 2563 2564 2565 2566 มูลค่า (ล้าน บาท) 16,845 11,693 14,106 15,812 - 10,000 20,000 1,867 720 1,290 352 ผลตอบแทน (บำท/ไร่) พืน้ท่ีปลูก (ไร่) พื้นที่เสียหำย (ไร่) ปริมำณผลผลิตรวม (ตัน) มูลค่ำผลผลิต (ล้ำนบำท) 2,196,329 731,040 66,971 7,713 13,343 2,952,681 29,833 พ.ค.-65 ก.ค.-65 ก.ย.-65 พ.ย.-65 ม.ค.-66 มี.ค.-66 พืน้ท่ปีลูก (ไร่) พื้นที่เก็บเกี่ยว (ไร่) พื้นที่ข้าวอินทรีย์ บริโภค (122,712 ตัน) เมล็ดพันธุ์ (61,356 ตัน) จ าหน่าย (1,043,055 ตัน) จ.ศรีสะเกษ มีพื้นที่ปลูกข้าวนาปี 3,002,054 ไร่ เกษตรกร 238,365 ครัวเรือน พื้นที่เสียหาย 6,197 ไร่ พื้นที่เก็บเกี่ยว 2,995,857 ไร่ ผลผลิต 1,227,123 ตัน (ผลผลิตเฉลี่ย 409.61 กก.ไร่) มูลค่าผลผลิตรวม 15,812.38 ล้านบาท (ราคา ข้าวเฉลี่ย 12,885 บาท/ตัน) พื้นที่นาในเขตชลประทาน 449,699 ไร่ (คิดเป็น ร้อยละ 14.98) ข้าวหอมมะลิทุ่งกุลาร้องไห้ได้รับการขึ้นทะเบียนสินค้า GI ในเขต พื้นที่ อ.ราษีไศล อ.ศิลาลาด พื้นที่ 287,000 ไร่ (คิดเป็น 14 % ของพื้นที่ทุ่งกุลาฯ) ข้าวนาปี ปี 2566/67 สัดส่วนผลผลิตข้ำวเปลือกนำปี 1,227,123 ตัน 85% 10% 5% 3,822 3,638 3,850 4,926 ต้นทุนเฉลี่ย (บำท/ไร่) 295 แปลง 22,217 ครัวเรือน 265,983.25 ไร่ พื้นที่เก็บเกี่ยว (ไร่) ผลผลิตเฉลี่ย ปี 2566/67 (กิโลกรัม/ไร่) ข้ำวทั่วไป 410 แปลงใหญ่ 490 ข้ำวอินทรีย์ 458 ชนิดพืช พืน้ท่ีปลูก ทั้งหมด จ ำแนกพืน้ท่ีปลูกตำมเขตควำมเหมำะสม ปลูกในเขตเหมำะสม ปลูกในเขตไม่เหมำะสม S1 S2 S3 N ข้ำว 3,002,054 214,347 1,567,372 960,057 260,278 คิดเป็น % ของพื ้นที่ 7.14 52.21 31.98 8.67 ที่มำ : ระบบ Agri-map 59.35 40.65 มาตรฐาน รับรองแล้ว ระยะปรับเปลี่ยน รวมทั ้งหมด เกษตรกร (ราย) เนื ้อที่ (ไร่) เกษตรกร (ราย) เนื ้อที่ (ไร่) เกษตรกร (ราย) เนื ้อที่ (ไร่) PGS 5,636 27,188 8,689 32,978 14,325 60,166 มกษ. 9000 6,490 65,278 6,034 26,150 12,524 91,428 สากล 1,674 27,168 402 6,500 2,076 33,668 SDGsPGS 71 752.44 143 1,220 214 1,973 รวมทั้งสิ้น 13,871 120,386 15,268 65,848 29,139 187,235 พืน้ท่ีปลูกข้ำว ปี2566/67 (จ ำแนกตำมชนิดพันธุ์ข้ำว) หอมมะลิ ข้ำวเหนียว ข้ำวจ้ำวอื่นๆ หอมปทุม 2,974,381 23,982 3,619 72 99.078 % 0.799 % 0.121 % 0.002 % (ปรับปรุงข้อมูล ณ วันท่ี27-12-2566)

295 แปลง 22,217 ครัวเรือน 265,983.25 ไร่ ชาวนาทั่วไป 216,148 ครัวเรือน (90.68 %) ชาวนาแปลงใหญ่ 22,217 ครัวเรือน (9.32 %) (1) ชาวนาทั้งหมด 236,365 ครัวเรือน (3) ชาวนาเกษตรอินทรีย์ 29,139 ครัวเรือน ได้รับรองแล้ว 13,871 ครัวเรือน (90.68 %) ระยะปรับเปลี่ยน 15,268 ครัวเรือน (90.68 %) (5) ชาวนาที่เป็น Smart Farmer 1,661 ราย (4) ชาวนาที่เป็นสมาชิกศูนย์ข้าวชุมชน 5,642 ครัวเรือน (คิดเป็น 25.39 % ของสมาชิกแปลงใหญ่) (ศูนย์ข้าวชุมชนที่ขึ้นทะเบียนกับกรมการข้าว ระหว่างปี 2560-2566 มีทั้งหมด 182 ศูนย์) ชาวนาแปลงใหญ่ ที่รับรองเกษตรอินทรีย์แล้ว 7,450 ครัวเรือน (คิดเป็น 33.53 % ของ สมาชิกแปลงใหญ่ทั้งหมด) 745 ราย 673 ราย 243 ราย แปลงใหญ่ข้าว ต.ผักไหม อ.ห้วยทับทัน แปลงใหญ่ข้าวบ้านอุ่มแสง ม.7 ต.ดู่ อ.ราษีไศล แปลงใหญ่ข้าว ต.โคกจาน อ.อุทุมพรพิสัย แปลงใหญ่ข้าวบ้านหางว่าว ต.ทุ่ม อ.เมืองฯ แปลงใหญ่ข้าวบ้านมะยาง ต.หนองแค อ.ราษีไศล ต้นแบบ ระดับประเทศ แปลงใหญ่ ที่มีศักยภาพ ศูนย์ข้าวชุมชนต.หนองแค อ.ราษีไศล แปลงใหญ่ข้าวที่มีผลงานดีเด่น (2) ชาวนาแปลงใหญ่ 22,217 ครัวเรือน การพัฒนาเกษตรกร

S2 เหมาะสมปานกลาง 1,567,372 ไร่ (52.21 %) S1 เหมาะสมมาก 214,347 ไร่ (7.14 %) N ไม่เหมาะสม 260,278 ไร่ (8.67 %) S3 เหมาะสมน้อย 960,057 ไร่ (31.98 %) 1. พื้นที่ Zoning ข้าว พท. เหมาะสม(ข้าว) 1,781,719 ไร่ (59.35 %) พท. ไม่เหมาะสม(ข้าว) 1,220,335 ไร่ (40.65 %) 2. พื้นที่ข้าวแปลงใหญ่ พท. ข้าวแปลงใหญ่ 265,983 ไร่ (8.86 %) พท. ข้าวทั่วไป 2,736,071 ไร่ (91.14 %) 3. พื้นที่ในเขต-นอกเขตชลประทาน พท. ในเขตชลประทาน 449,699 ไร่ (14.98 %) พท. นอกเขตชลประทาน 2,552,355 ไร่ (85.02 %) 4. พื้นที่ข้าวอินทรีย์ พท. ข้าวอินทรีย์(รับรองแล้ว) 120,138 ไร่ (4.01 %) พท. ข้าวอินทรีย์(ปรับเปลี่ยน) 65,848 ไร่ (2.19 %) พท. ข้าวทั่วไป 2,815,820 ไร่ (93.80 %) 5. พื้นที่ข้าวที่ขึ้นทะเบียนสิ่งบ่งชี้ทางภูมิศาสตร์ (GI) พท. ข้าว GI 287,000 ไร่ (9.56 %) พท. ข้าวทั่วไป 2,715,054 ไร่ (90.44 %) 1 2 3 4 การพัฒนาพื้นที่ 5 ค าอธิบาย : เพาะปลูกข้าว ในปี 2566/67 จังหวัดศรีสะเกษ มีพื้นที่ปลูกข้าวทั้งหมด 3,002,054 ไร่

การพัฒนาสินค้าข้าว ในปี 2566/67 จ.ศรีสะเกษ มีผลผลิตข้าวเปลือกทั้งหมด 1,227,123 ตัน มูลค่า 15,812.38 ล้านบาท 85% 10% 5% ศูนย์ข้าวชุมชน ใช้ผลิตเมล็ดพันธุ์ในพื้นที่ (พันธุ์ขาวดอกมะลิ 105) จ านวน 182 ศูนย์ ปริมาณข้าวเปลือก 18,280.75 ตัน (ราคา 15,000 บาท/ตัน) มูลค่า 274.21 ล้านบาท ศูนย์เมล็ดพันธุ์ข้าวศรีสะเกษ ใช้ผลิตเมล็ดพันธุ์ เกษตรกรทั่วไป ใช้ท าพันธุ์เอง ปริมาณข้าวเปลือก 41,774.8 ตัน (ราคา 13,400 บาท/ตัน) มูลค่า 559.78 ล้านบาท ขายข้าวเปลือกสด ปริมาณ 438,821 ตัน (42.07 %) (ราคา 10,700 บาท/ตัน) มูลค่า 5,134 ล้านบาท ขายข้าวเปลือกแห้ง ปริมาณ 582,267 ตัน (55.82 %) (ราคา 13,400 บาท/ตัน) มูลค่า 7,802 ล้านบาท แปรรูปเป็นข้าวสาร (ข้าวอินทรีย์) ปริมาณ 21,967 ตัน (2.11 %) (ราคา 17,000 บาท/ตัน) มูลค่า 373 ล้านบาท ตลาดต่างประเทศ ตลาดในประเทศ พันธุ์ กข 15 (9 ศูนย์) 155.37 ตัน 2.9 ล้านบาท 18,678 บ./ตัน พันธุ์ ขำวดอกมะ 105 (20 ศูนย์) 1,1145.08 ตัน 22.15 ล้านบาท 19,343 บ./ตัน รวม (27 ศูนย์) 1,300.45 ตัน 25.05 ล้านบาท 19,263 บ./ตัน บริโภค : 122,712 ตัน 1,644.34 ลบ. เมล็ดพันธุ์ : 61,356 ตัน 859.04 ลบ. จ ำหน่ำย : 1,043,0558 ตัน 13,309 ลบ.

-แปลงใหญ่ประชารัฐฯ ต้นแบบ (ข้าว) ต.ผักไหม อ.ห้วยทับทัน จ.ศรีสะเกษ ได้รับรำงวัลชนะเลิศกำรประกวด แปลงต้นแบบระบบส่งเสริมกำรเกษตรแบบแปลงใหญ่ รำงวัลแปลงใหญ่ข้ำวโดดเด่น ระดับประเทศ ปี 2560 -แปลงใหญ่ข้าวต าบลดู่ อ.ราษีไศล จ.ศรีสะเกษ ได้รับรำงวัลชนะเลิศกำรประกวดแปลงต้นแบบระบบส่งเสริม กำรเกษตรแบบแปลงใหญ่ รำงวัลแปลงใหญ่ข้ำวโดดเด่น ระดับประเทศ ปี 2561 กลุ่มแปลงใหญ่ข้าวต้นแบบ ของจ.ศรีสะเกษ

ศ ู นย ์ ข ้ ำวช ุ มชนบ ้ ำนมะยำง หมู่ 16 ต ำบลหนองแค อ ำเภอรำษีไศล จังหวัดศรีสะเกษ ได้รับรำงวัล ศูนย ์ส่งเสริมและผลิตพันธุ์ข้ำวชุมชน ประเภท ข้ำวหอมมะลิ รำงวัลชนะเลิศ ระดับประเทศ ปี 2566

นวัตกรรมที่น ามาใช้ การท านาหยอด ใช้สารชีวภัณฑ์ ท านาหยอด สามารถลด ต้นทุนค่าเมล็ดพันธุ์ ลงได้ 390 บาทต่อไร่ สะดวกต่อการก าจัดวัชพืช และการก าจัดข้าวพันธุ์ปน ใช้สารชีวภัณฑ์ สามารถลดต้นทุน ค่าสารป้องกันก าจัดศัตรูพืช จากเดิม 550 บาท เหลือ 500 บาท/ไร่ คิดเป็นร้อยละ 10 เครื่องเร่งกระบวนการแช่ และเพาะงอกข้าวเปลือก ลดขั้นตอน จากเดิม 2-3 วัน เหลือ 20-24 ชั่วโมง ลดการใช้น้ า จากเดิม 6,000 ลิตร เหลือ 1200 ลิตร ต่อข้าวเปลือก 700 กิโลกรัม ลดต้นทุน ไม่ต้องเปลี่ยนน้ าหรือล้างข้าวเปลือกทุก 4-6 ชั่วโมง โดยใช้ระบบวนน้ าแบบอัตโนมัติแทน ลดมลพิษ น้ าทิ้งจากกระบวนการผลิตไม่มีกลิ่นเหม็น เพิ่มคุณภาพผลผลิต กลิ่นข้าวกล้องงอกมีความ หอม เนื้อสัมผัสนุ่ม อร่อยมากขึ้น

ปัญหาด้านการผลิตข้าว ต้นทุนการผลิตสูง การบริหารจัดการการ ผลิตยังขาดประสิทธิภาพ ท าให้ต้นทุนการผลิตสูง เช่น ค่าจ้างแรงงาน ค่าปุ๋ยเคมี เป็นต้น 1 2 3 4 5 เกษตรกรยังขาดองค์ความรู้ และการน าเทคโนโลยี นวัตกรรมต่างๆ มาประยุกต์ใช้ใน กระบวนการผลิต ตั้งแต่ ต้นทาง, กลางทาง และ ปลายทาง พื้นที่ในเขตชลประทานมีน้อย (จ านวน 200,279 ไร่) และ ระบบกระจายน้ ายังไม่ทั่วถึง ท าให้เกษตรกรไม่สามารถใช้ ประโยชน์จากพื้นที่เพื่อท า การเกษตรได้ตลอดทั้งปี การแปรรูปผลผลิต เพื่อเพิ่มมูลค่าค่อนข้างน้อย ส่งผลให้ขาดช่องทาง การตลาดที่หลากหลาย ต้องขายผลผลิตเป็น ข้าวเปลือก ขาดการบริหารจัดการกลุ่ม ที่มีประสิทธิภาพ กลุ่มเกษตรกรข้าวส่วนใหญ่ ยังไม่เข้มแข็ง

พริก ---: วาระจังหวัดศรีสะเกษ “เกษตรบูรณาการ” 10 AGENDA Sisaket

ในปีเพาะปลูก 2565/66 จังหวัดศรีสะเกษ มีพื้นที่ปลูกพริก จ านวน 7,648 ไร่ เกษตรกร 5,326 ครัวเรือน พื้นที่เก็บเกี่ยว 7,611 ไร่ (มีพื้นที่ปลูกที่ได้รับความเสียหาย 36 ไร่) ผลผลิตรวม 27,273 ตัน ผลผลิตเฉลี่ย 3,583 กิโลกรัมต่อไร่ มูลค่าผลผลิตรวม 480.89 ล้านบาท (ราคาเฉลี่ย 17.63 บาทต่อกิโลกรัม) ต้นทุนการผลิตเฉลี่ย 39,627 บาทต่อไร่ อ าเภอที่ปลูกมาก ได้แก่ กันทรารมย์ ยางชุมน้อย อุทุมพรพิสัย พันธุ์ที่นิยม ได้แก่ พันธุ์จินดาลูกผสม (ซูเปอร์ฮอท/ ด าอินโด) จินดา จินดาผลใหญ่ และพันธุ์พื้นเมือง (หัวเรือ/ ย่นเม็ดเล็ก) 7,261 5,453 5,326 จ ำนวนเกษตรกร (ครัวเรือน) 2563/64 2564/65 2565/66 2563 2564 2565 20,902 8,003 7,648 20,895 7,912 7,611 3,490 3,326 3,583 ผลผลิตเฉลี่ย/ไร่ (กิโลกรัม) 30.82 22.50 17.63 รำคำเฉลี่ย (บำท/กิโลกรัม) 15.39 17.46 15.05 ต้นทุนเฉลี่ย (บำท/กิโลกรัม) 2563 2564 2565 ผลผลิต (ตัน) 51,214 26,320 27,273 - 10,000 20,000 30,000 40,000 50,000 60,000 2563 2564 2565 มูลค่า (ล้าน บาท) 1,383 592 481 - 500 1,000 1,500 53,850 16,789 23,541 ผลตอบแทน (บำท/ไร่) พืน้ท่ีปลูก (ไร่) พื้นที่เก็บเกี่ยว (ไร่) ปริมำณผลผลิตรวม (ตัน) มูลค่ำผลผลิต (ล้ำนบำท) 279 1,998 3,424 1,947 272 1,993 3,406 1,940 พ.ค.-63 มิ.ย.-63 ก.ค.-63 ส.ค.-63 ก.ย.-63 ต.ค.-63 พ.ย.-63 ธ.ค.-63 ม.ค.-64 ก.พ.-64 มี.ค.-64 เม.ย.-64 พืน้ท่ีปลูก (ไร่) พื้นที่เก็บเกี่ยว (ไร่) พริกศรีสะเกษ จัดท าโดย : ส านักงานเกษตรจังหวัดศรีสะเกษ เบอร์โทร : 045-616829 E-mail : [email protected] Web. : www.sisaket.doae.go.th/ พริก 2,206 ไร่ 932 คน 17 แปลง ข้อมูลการรับรองมาตรฐาน GAP ปี 2565 อ าเภอ เกษตรกร (ราย) พื้นที่ (ไร่) กันทรารมย์ 40 75.75 ยางชุมน้อย 58 82.25 อุทุมพรฯ 51 63.50 เมืองฯ 66 83.50 วังหิน 42 54.75 ราษีไศล 61 34.25 ขุขันธ์ 2 2.00 ห้วยทับทัน 5 5.25 รวม 325 402.25 2% 48% 50% บริโภค (682 ตัน) จ าหน่าย พริกเขียว (13,001 ตัน) จ าหน่าย พริกแดง (13,590 ตัน) สัดส่วนผลผลิตพริก ปี 2565/66 27,273 ตัน (ปรับปรุงข้อมูล ณ วันท่ี31-12-2566)

สร้างความเข้มแข็งให้กับ เกษตรกรและสถาบัน เกษตรกร 1 2 3 4 5 เพิ่มประสิทธิภาพการ บริหารจัดการสินค้าเกษตร ตลอดโซ่อุปทาน เพิ่มความสามารถในการ แข่งขันด้วยเทคโนโลยี และนวัตกรรม การบริหารจัดการ ทรัพยากรการเกษตรและ สิ่งแวดล้อมอย่างยั่งยืน พัฒนาระบบบริหารจัดการ ภาครัฐ 1) พัฒนาศักยภาพกลุ่มแปลงใหญ่ ● จัดแผนธุรกิจกลุ่มแปลงใหญ่ ● สนับสนุนสินเชื่อ 1) ถ่ายทอดความรู้สู่เกษตรกร 2) ลดต้นทุนการผลิต 3) ส่งเสริมการใช้เครื่องจักรกล 4) สร้างเครือข่ายการตลาด ● MOU กับ บ.สยามแม็คโคร ศรีสะเกษ เพื่อน าผลผลิตพริก ของแปลงใหญ่ไปวางจ าหน่าย 1) ยกระดับมาตรฐานการผลิต ● ตรวจรับรองมาตรฐาน GAP 2) พัฒนาการแปรรูปพริก ● น้ าพริกปลาร้า,พริกแกง,พริกแห้ง 3) พัฒนารูปแบบของบรรจุภัณฑ์ 1) ตรวจวัดปริมาณสารเคมี ตกค้างในเลือดของเกษตรกร 2) ส่งเสริมการผลิตปุ๋ยอินทรีย์ 3) เพิ่มศักยภาพการจัดการน้ าในไร่นา ● สร้างสระน้ าขนาดเล็ก ● พัฒนาระบบการให้น้ าในแปลงพริก 1) จัดเวทีแลกเปลี่ยนเรียนรู้ ระหว่างหน่วยงาน 2) พัฒนาคุณภาพข้อมูล การผลิตพริก จ.ศรีสะเกษ

● เพิ่มประสิทธิภาพการผลิต ตลอดโซ่อุปทาน ● สร้างเครือข่ายการผลิต และการตลาด ● ตรวจวัดปริมาณ สารเคมีตกค้าง ● เพิ่มศักยภาพการ จัดการน้ าในไร่นา ● พัฒนาคุณภาพข้อมูล พื้นฐาน พัฒนาสู่ระบบการตลาดน าการผลิตอย่างยั่งยืน ● ผลผลิตพริกเฉลี่ยต่อไร่เพิ่มขึ้น (ผลผลิตพริกในปี 2565/66 เท่ากับ 3,583 กิโลกรัม/ไร่ เพิ่มขึ้น 257 กิโลกรัม จากปี 2564/65 ที่มีผลผลิตเฉลี่ย 3,326 กิโลกรัม/ไร่ คิดเป็นร้อยละ 7.7) ● ส่งเสริมการผลิต ปุ๋ยอินทรีย์ พริก 2,206 ไร่ 932 คน 17 แปลง ● รวมกลุ่มแปลงใหญ่ ต้นทุนการผลิต ลดลง 13.8 % - ใช้ปุ๋ยตามค่าวิเคราะห์ดิน - จัดการศัตรูพืชแบบผสมผสาน (IPM) ผลผลิตเฉลี่ย เพิ่มขึ้น 7.7 % - หว่านพืชปุ๋ยสด (ปอเทือง) - ระบบให้น้ าแบบน้ าหยด ● เพิ่มความสามารถในการแข่งขัน ทางการตลาด ยกระดับมาตรฐานการผลิต - เกษตรปลอดภัย GAP - เกษตรอินทรีย์ (ศรีสะเกษแฟร์เทรด) พัฒนาระบบโลจิสติกส์ - ระบบการรวบรวมผลผลิตพริก - ระบบการขนส่ง พัฒนาการแปรรูป - น้ าพริกปลาร้า - พริกแกง - พริกแห้ง พัฒนาบรรจุภัณฑ์ ร่วมกับบริษัท สยามแม็คโคร ศรีสะเกษ เพื่อน าผลผลิตพริก ของแปลงใหญ่ ไปวางจ าหน่าย

นวัตกรรมที่น ามาใช้ ใช้ปุ๋ยตามค่าวิเคราะห์ดิน ระบบให้น้ าแบบน้ าหยด ● ลดการใช้ปุ๋ยเคมี 15-15-15 (ครั้งที่ 1, ครั้งที่ 2) จากเดิม 100 กก./ไร่ ลดเหลือ 80 กก./ไร่ คิดเป็นร้อยละ 20 ● ประหยัดต้นทุนการบริหารจัดการ ● ลดการสูญเสียน้ า/ประหยัดน้ า ● ลดการระบาดของศัตรูพืช ● สามารถให้ปุ๋ยละลายไปกับน้ า โรงอบพาราโบลาโดม ● ลดระยะเวลาการตากพริกได้ 2 เท่า ● เพิ่มคุณภาพพริกแห้ง (สีแดงสดกว่า) ● ประหยัดต้นทุนด้านพลังงาน (ใช้ พลังงานจากโซล่าห์เซลล์) ● ลดความเสี่ยงจากปัญหาฝนตกชุก

+ สภาพปัญหาการผลิตพริก ราคาผลผลิต มีความผันผวนสูง สินค้าไม่ได้รับรอง มาตรฐานการผลิต มีพื้นที่พริก GAP จ านวน 402.5 ไร่ คิดเป็นร้อยละ 5.26 ของพื้นที่ทั้งหมด ต้นทุนการผลิตสูง เช่น ค่าจ้างแรงงาน ค่าปุ๋ยเคมี เป็นต้น ขาดการรวมกลุ่ม ขาดการแปรรูป ผลผลิต ไม่มีช่องทาง การตลาดใหม่ๆ

กาแฟโรบัสต้า ศรีสะเกษ วาระจังหวัดศรีสะเกษ “เกษตรบูรณาการ” 10 AGENDA Sisaket

จัดท าโดย : ส านักงานเกษตรจังหวัดศรีสะเกษ เบอร์โทร : 045-616829 “กาแฟโรบัสตาศรีสะเกษ” เริ่มมีการทดลองปลูกเมื่อปี 2555-2558 ในพื้นที่ของศูนย์วิจัยพืชสวนศรีสะเกษ (อ าเภอเมือง) และปลูกในแปลงของเกษตรกรอ าเภอขุนหาญ และอ าเภอกันทรลักษ์ พบว่ามีการเจริญเติบโตดี สามารถเก็บเกี่ยวผลผลิตได้ภายใน 2 -3 ปี จังหวัดศรีสะเกษจึงส่งเสริมให้เกษตรกรปลูกกาแฟโรบัสต้าทดแทน การท านาข้าวในพื้นที่นาดอน จังหวัดศรีสะเกษ มีการสร้างแปลงต้นแบบการผลิตกาแฟโรบัสตาใน 5 อ าเภอ ได้แก่ อ.เมือง อ.บึงบรพ์ อ.ขุขันธ์ อ.ขุนหาญ และ อ.กันทรลักษ์รวม 9 แปลง พื้นที่ 15 ไร่ ปัจจุบันจังหวัดศรีสะเกษ มีเกษตรที่ปลูกกาแฟ โรบัสต้า จ านวน 42 ราย พื้นที่ 64.75 ไร่ “กาแฟโรบัสตาศรีสะเกษ” มีกลุ่มวิสาหกิจชุมชนที่ด าเนินกิจการผลิต แปรรูป และจ าหน่ายผลิตภัณฑ์กาแฟโรบัสต้า โดยมีผลิตภัณฑ์ที่ได้รับความนิยม ได้แก่ กาแฟคั่ว กาแฟคั่วบด กาแฟดริป และกาแฟผสม โดยมีการจัดจ าหน่ายที่ กลุ่มวิสาหกิจชุมชน ตลาดนัดชุมชน ศูนย์จ าหน่ายสินค้าโอท็อป และจัดจ าหน่ายทั่วประเทศผ่านทางโซเซียลมีเดีย จังหวัด/อ าเภอ ข้อมูลการผลิตกาแฟโรบัสต้า ครัวเรือน แปลง เนื้อที่ (ไร่) ศรีสะเกษ 42 43 64.75 เมืองศรีสะเกษ 1 1 3.00 กันทรารมย์ 3 3 3.00 กันทรลักษ์ 3 3 6.50 ขุนหาญ 1 1 2.50 บึงบูรพ์ 27 27 27.00 ห้วยทับทัน 2 2 3.50 ศรีรัตนะ 1 1 0.75 น้ าเกลี้ยง 2 2 4.00 ภูสิงห์ 2 3 14.50 250 ผลผลิตเฉลี่ย/ไร่ (กิโลกรัม) 100 รำคำเฉลี่ย (บำท/กิโลกรัม) ผลตอบแทน (บำท/ไร่) 25,000 5 ความโดดเด่น กาแฟโรบัสต้าศรีสะเกษ รสขมน้อย ความหวานมาก บอดี้ก าลังพอดี ปริมาณคาเฟอีนสูง มีกลิ่นรสผลไม้เด่นชัด ของกาแฟโรบัสต้าศรีสะเกษ

แผนขับเคลื่อนวาระจังหวัดศรีสะเกษ เกษตรบูรณาการ : กาแฟโรบัสต้า “เพิ่มมูลค่าผลิตภัณฑ์จากกาแฟโรบัสต้าศรีสะเกษ” ส่งเสริมการผลิตให้มีคุณภาพ และได้มาตฐาน 1 กลยุทธ์: ยุทธศาสตร์การพัฒนา : เพื่อให้เกษตรกรสำมำรถผลิตกำแฟที่มีคุณภำพ และได้รับรองมำตรฐำนกำรผลิต เพื่อให้เกษตรกร/กลุ่มเกษตรกรสำมำรถเชื่อมโยง เป็นเครือข่ำยกำรผลิต กำรตลำด ได้อย่ำงเข้มแข็ง เพื่อให้เกษตรกร/กลุ่มเกษตรกร สำมำรถบริหำรจัดกำรผลผลิตและสร้ำงมูลค่ำเพิ่มได้ 1) สนับสนุน Young Smart Farmer ให้เป็นต้นแบบ กำรท ำเกษตรสมัยใหม่ 2) ส่งเสริมกำรปลูกกำแฟโรบัสต้ำพันธุ์ดี 3) ส่งเสริมรวมกลุ่มแปลงใหญ่ 1) ส่งเสริมให้เกิดกำรแลกเปลี่ยนควำมรู้ระหว่ำง ผู้ประกอบโรงคั่วกำแฟ และกลุ่มเกษตรกร 2) สนับสนุนด้ำนกำรวิจัยนวัตกรรมเพื่อเพิ่มมูลค่ำ 1) กำรสร้ำงกำรรับรู้อัตลักษณ์ของกำแฟโรบัสต้ำ ศรีสะเกษ โดยร่วมกับผู้เชี่ยวชำญด้ำนกำแฟ (Q-grader) เพื่อต่อยอดกำรสร้ำงตลำดเมล็ดกำแฟ - สร้ำงเรื่องรำวกำแฟและรสชำติเฉพำะที่เชื่อมโยง กับพื้นที่ - ใช้ผู้มีอิทธิพลบนสื่อโซเซียล ช่วยประชำสัมพันธ์ สร้างเสริมเครือข่ายการผลิต การแปรรูป เพื่อสร้างมูลค่า 2 สร้างแบรนด์กาแฟโรบัสต้าให้เข้มแข็ง และเป็นที่ยอมรับของผู้บริโภค 3 วัตถุประสงค์ : กิจกรรม : หน่วยงาน ด าเนินการ : สนง.เกษตรจังหวัดฯ ศูนย์วิจัยพืชสวนศรีสะเกษ, ศูนย์พัฒนาการเกษตรภูสิงห์ฯ สนง.เกษตรจังหวัดฯ/ สนง.พาณิชย์จังหวัดฯ สนง.สหกรณ์จังหวัดศรีสะเกษ/ หอการค้าจังหวัดศรีสะเกษ/ มหาวิทยาลัยราชภัฎศรีสะเกษ/ สวทช. สนง.เกษตรจังหวัดฯ/ มหาวิทยาลัยราชภัฎศรีสะเกษ / สนง.พัฒนาชุมชนจังหวัดฯ/ สนง.ประชาสัมพันธ์จังหวัดฯ เป้าหมาย = เพิ่มมูลค่าเมล็ดกาแฟโรบัสต้าศรีสะเกษ - เพิ่มคุณค่าด้วยรางวัลจากการประกวด (งาน Thailand Coffee Fest , การประกวดสุดยอดกาแฟไทย โดย กรมวิชาการเกษตร) - เพิ่มมูลค่าด้วยการสร้างแบรนด์ (ออกแบบตัวสินค้า, การจดทะเบียนสิทธิบัตร, การจดทะเบียนเครื่องหมายการค้า) - เพิ่มมูลค่าด้วยการรับรองความปลอดภัยในอาหาร (Food Safety) ซึ่งรับรองโดยส านักงานมาตรฐานเกษตรอินทรีย์ฯ (มกท.)

กลุ่มวิสาหกิจชุมชนเกษตรตามรอยพ่อหลวง กาแฟดริปโรบัสตา (กาแฟแดนล าดวน) ได้รับรางวัล อย.ควอลิตี ้ อวอร์ด ปี 2566 ด้านผลิตภัณฑ์สุขภาพชุมชนดีเด่น โดย ส านักงานคณะกรรมการอาหารและยา กระทรวงสาธารณสุข

การประกวดชงกาแฟโรบัสต้าศรีสะเกษ ภายในงานเทศกาลปีใหม่สี่เผ่าไทยศรีสะเกษ ปี 2565

เกษตรกรลังเล ต่อการปรับเปลี่ยนพืช มาปลูกกาแฟ เนื่องจากยังไม่มีความรู้ ในการผลิต ขาดเทคโนโลยี การแปรรูปกาแฟ ที่ทันสมัย เช่น เครื่องปลอก เปลือก เครื่องคั่ว เป็นต้น การประชาสัมพันธ์เพื่อ เสริมสร้างแบรนด์ กาแฟโรบัสต้าศรีสะเกษ อย่างขาดความต่อเนื่อง และทิศทางที่ชัดเจน

ส้มโอ เมืองจันทร์ วาระจังหวัดศรีสะเกษ “เกษตรบูรณาการ” 10 AGENDA Sisaket

จัดท าโดย : ส านักงานเกษตรจังหวัดศรีสะเกษ อ ำเภอ จ ำนวน ครัวเรือน เกษตรกร เนื้อที่ยืนต้นทั้งหมด (ไร่) เนื้อที่เก็บเกี่ยว ผลผลิต (ไร่) ผลผลิตที่ เก็บเกี่ยวได้ (ตัน) ผลผลิต เฉลี่ยต่อไร่ (กิโลกรัม) รำคำขำยเฉลี่ย (บำท/กิโลกรัม) ให้ผลผลิต ยังไม่ให้ผล รวม เมืองจันทร์ 69 62 90 152 62 180.42 2,910.00 50 หมำยเหตุ : *ผลผลิตเฉลี่ยต่อไร่ 2,910 กิโลกรัม อายุส้มโอ 6 ปี (รอบละ 970 กิโลกรัมต่อไร่) (ค านวณจาก 1 ปี มีการเก็บเกี่ยวผลผลิต 3รอบ ในแต่ละรอบให้ผลผลิต ประมาณ ต้นละ 30 ลูก น ้าหนักเฉลี่ยลูกละ 0.90 กิโลกรัม พื ้นที่ 1ไร่ ปลูกส้มโอ 36 ต้น) ช่วงเวลาการเก็บเกี่ยวของ ส้มโอเมืองจันทร์ แบ่ง 3 รุ่น 1 2 3 มกราคม - กุมภาพันธ์ เมษายน - พฤษภาคม สิงหาคม - ตุลาคม (คิดเป็น 35 %) (คิดเป็น 30 %) (คิดเป็น 35 %) “ส้มโอเมืองจันทร์” เป็นพืชเศรษฐกิจของอ าเภอเมืองจันทร์ มีพื้นที่ปลูก จ านวน 3 ต าบล คือ ต าบลตาโกน ต าบลเมืองจันทร์ และต าบลหนองใหญ่ เกษตรกรนิยมปลูกส้มโอ 5 สายพันธ์ ประกอบด้วย พันธุ์ขาวแตงกวา พันธุ์ทองดี พันธุ์ขาวใหญ่ พันธุ์ขาวน้ าผึ้ง และพันธุ์ทับทิมสยาม เอกลักษณ์เฉพาะถิ่นของส้มโอเมืองจันทร์ คือ “รสชาติดี ไม่มีรสขม เปลือกอ่อนบาง ไม่กระด้าง รสหวานฉ่ า เนื้อไม่แฉะ และปลอดภัยจากสารพิษ" พื้นที่อ าเภอเมืองจันทร์เป็นพื้นที่มีระดับน้ าดินตื้น และคุณภาพน้ าดี สามารถน ามาใช้ประโยชน์ด้านการเกษตรได้ดี ไม่มีปัญหา น้ ากระด้าง ปัจจุบันมีเกษตรที่ปลูกส้มโอ จ านวน 69 ราย พื้นที่ 152 ไร่ ให้ผลผลิตแล้ว 62 ไร่ ผลผลิตรวม 180.42 ตัน ผลผลิตเฉลี่ย 2,910 กิโลกรัม/ไร่ ราคาจ าหน่าย 50 บาท/กิโลกรัม คิดเป็นมูลค่าผลผลิตรวมกว่า 9.02 ล้านบาท วิสาหกิจชุมชนกลุ่มผู้ปลูกส้มโอบ้านตาด ก่อตั้งเป็นกลุ่มวิสาหกิจชุมชนเมื่อวันที่ 7 มิถุนายน พ.ศ. 2564 มีสมาชิก 39 ราย 3 ความโดดเด่น ของส้มโอเมืองจันทร์ ไม่ขม ไม่แฉะ ไม่กระด้าง ส้มโอเมืองจันทร์ (ปรับปรุงข้อมูล ณ วันท่ี28-11-2566)

เพิ่มผลผลิต พัฒนำคุณภำพและลดต้นทุน ใช้ต้นพันธุ์ คุณภำพดี กำรปรับปรุงดินเพิ่ม อินทรียวัตถุ ตรวจ วิเครำะห์ปริมำณ ธำตุอำหำรในดิน กำรจัดกำรระบบน ้ำ ที่มีประสิทธิภำพ กำรจัดกำร ศัตรูพืชแบบ ผสมผสำน (IPM) ส่งเสริมกำรสร้ำงคุณค่ำ ผลผลิตส้มโอ เสริมสร้ำงช่องทำงกำรตลำด เช่ือมโยงสู่ผู้บริโภค กำร คัดเกรด และขนส่ง พัฒนำ บรรจุ ภัณฑ์+ ตรำสินค้ำ กำรเพิ่มขีด ควำมสำมำรถ ในกำรแข่งขัน “ส้มโอ GI” “จัดงำนส้มโอฯ” บริกำรสั่งซื้อ ส้มโอ ออนไลน์ (ปลีก-ส่ง) กลุ่ม แปลงใหญ่ รวบรวม ผลผลิต ต้นทำง กลำงทำง ปลำยทำง เก็บเกี่ยว ครบอำยุ ตำมหลัก วิชำกำร ส่งเสริมกำร ปลูกส้มโอ Agri-map 1. ส่งเสริมการวมกลุ่มการผลิตในรูปแบบแปลงใหญ่ 2. ใช้ ศพก. เป็นแหล่งเรียนรู้ของเกษตรกร และเป็นศูนย์กลางการบูรณาการ การเพิ่มประสิทธิภาพการผลิตส้มโอของหน่วยงานทุกภาคส่วน 3. จัดท าแปลงต้นแบบ และตั้งกองทุนหมุนเวียนต้นพันธุ์ส้มโอคุณภาพดี 4. ตรวจรับรองมาตรฐานตามระบบการผลิตพืชปลอดภัย (GAP) ทุกแปลงที่เริ่มให้ผลผลิต 1. สนับสนุนสินเชื่อเกษตรแปลงใหญ่ เพื่อใช้เป็นทุนในการรวบรวมผลผลิต 2.จัดท าประกาศฯ ก าหนดเกรด ส้มโอเมืองจันทร์ แบ่งเป็น 3 กลุ่ม -พรีเมี่ยม -คุณภาพ -ทั่วไป 3. พัฒนารูปแบบบรรจุภัณฑ์ที่เป็นมิตรต่อ สิ่งแวดล้อม และสร้างตราสินค้า 1.ขับเคลื่อนส้มโอเมืองจันทร์โดยใช้ตลาดน า -การสร้าง Story -ขึ้นทะเบียนส้มโอ GI -จัดงานส้มโอเมืองจันทร์ฯ -การ PR เชิงรุก 2.สนับสนุนให้เกษตรกร/กลุ่มเกษตรกร จ าหน่ายผลผลิตผ่านแพลตฟอร์มออนไลน์ 3.พัฒนาระบบสารสนเทศส้มโอเมืองจันทร์ 4.0 ขั้นตอนกำรด ำเนินงำน กลยุทธ์กำรพัฒนำตลอดห่วงโซ่คุณค่ำ การผลิตอย่างเป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อมและท าให้เกิดของเสียน้อยที่สุด (Zero-waste) การหมุนเวียนของที่ใช้แล้วหรือของเหลือใช้กลับมาใช้ใหม่ (recycle, upcycle)

กิจกรรมจัดเวทีชุมชนหารือแนวทางการพัฒนาการผลิตส้มโอเมืองจันทร์ (วาระเกษตรบูรณาการ) ณ วิสาหกิจชุมชนกลุ่มผู้ปลูกส้มโอบ้านตาด ต าบลตาโกน อ าเภอเมืองจันทร์ จังหวัดศรีสะเกษ

พื้นปลูกและพื้นที่ให้ ผลผลิตยังมีค่อนข้างน้อย ส่งผลให้บางช่วงผลผลิตไม่ เพียงพอต่อความต้องการ ของตลาด เกษตรกรยังไม่สามารถ ควบคุมคุณภาพของผลิต ให้เป็นมาตรฐานเดียวกันได้ เช่น ขนาดผล รสชาติ อายุการเก็บรักษาของส้มโอ การประชาสัมพันธ์เพื่อ เสริมสร้างแบรนด์ ส้มโอเมืองจันทร์ ยังขาดความต่อเนื่อง และทิศทางที่ชัดเจน ขาดการสร้างมูลค่าเพิ่ม ให้กับผลผลิต ส้มโอเมืองจันทร์ (การแปรรูป การท่องเที่ยว)

สมุนไพร ---: วาระจังหวัดศรีสะเกษ “เกษตรบูรณาการ” 10 AGENDA Sisaket

พืชสมุนไพรศรีสะเกษ ชนิดพืช เกษตรกร (ราย) พื้นที่ (ไร่) อ าเภอที่ปลูก ฟ้าทะลายโจร 17 4.1 ห้วยทับทัน มะขามป้อม 2 6 ปรางค์กู่, โพธิ์ศรีสุวรรณ อัญชัญ 1 0.125 ห้วยทับทัน รวมทั้งหมด 20 10.225 ข้อมูลภาพรวมการผลิต จัดท าโดย : ส านักงานเกษตรจังหวัดศรีสะเกษ 045-616829 จังหวัดศรีสะเกษ มีพื้นที่ปลูกสมุนไพร 9 อ าเภอ ได้แก่ ห้วยทับทัน พยุห์ ปรางค์กู่ กันทรลักษ์ ขุนหาญ ศรีรัตนะ กันทรารมย์ เมืองศรีสะเกษ และเบญจลักษ์ จ านวนเกษตรกร 517 ราย พื้นที่ปลูก 952.75 ไร่ ผลผลิตรวม 842.4 ตันต่อปี คิดเป็นมูลค่า 25.76 ล้านบาท โรงพยาบาลห้วยทับทัน เป็นแหล่งรับผลผลิตสมุนไพร ของจังหวัด อาทิเช่น ฟ้าทะลายโจรสด/แห้ง รางจืด ใบหนาด เพชรสังฆาต หญ้าดอกขาว มะกรูดสด นอกจากนี้ยังส่งให้ โรงงานแปรรูปสมุนไพร หมอยาไทย และหน่วยงานเอกชน โรงพยาบาลเบญจลักษ์ แปรรูปสิ่งเหลือใช้จากการผลิต หอมแดง เป็นเวชส าอาง เช่น สติ๊กเกอร์กลิ่นหอมแดง น้ ามัน หอมแดง สบู่เหลว โรงพยาบาลขุนหาญ และ รพ.สต. พิงพวย อ.ศรีรัตนะ แปรรูปสมุนไพรอย่างง่าย เช่น ลูกประคบ สมุนไพรอบแห้ง สมุนไพร 30 คน 13 ไร่ 1 แปลง ●แปลงใหญ่พืชสมุนไพร พืชผักอินทรีย์ ต าบลปราสาท อ าเภอห้วยทับทัน ก่อตั้งเมื่อปี พ.ศ. 2565 ที่ ชนิดพืชสมุนไพร เกษตรกร พื้นที่ปลูก ผลผลิตเฉลี่ย (กก./ไร่) ผลผลิตรวม ราคา/กก. มูลค่ารวม อ าเภอที่เพาะปลูก (ราย) (ไร่) (ตัน) (บาท) (บาท) 1 ฟ้าทะลายโจร 12 4.50 2,500 11.25 30 337,500 ห้วยทับทัน/ พยุห์/ ปรางค์กู่ 2 ขมิ้นชัน 68 53.00 2,000 106.00 20 2,120,000 ห้วยทับทัน/ กันทรลักษ์/ ศรีรัตนะ/ ขุนหาญ 3 ไพล 34 42.00 2,500 105.00 15 1,575,000 ศรีรัตนะ/ กันทรลักษ์/ ขุนหาญ/ กันทรารมย์ 4 มะขามป้อม 8 16.50 700 11.55 20 231,000 เมืองฯ/ ปรางค์กู่/ เบญจลักษ์/ กันทรลักษ์ 5 กระเจี๊ยบแดง 84 487.25 400 194.90 70 13,643,000 ห้วยทับทัน 6 อัญชัญ 30 3.00 700 2.10 90 189,000 ห้วยทับทัน 7 เพชรสังฆาต 8 1.50 1,200 1.80 10 18,000 ห้วยทับทัน 8 หญ้าดอกขาว 3 0.50 300 0.15 120 18,000 ห้วยทับทัน 9 รางจืด 4 0.50 180 0.09 50 4,500 ห้วยทับทัน 10 กระชายขาว 10 3.00 1,300 3.90 20 78,000 กันทรลักษ์ 11 ข่าเหลือง 77 165.00 990 163.35 30 4,900,500 กันทรลักษ์ 12 ขิง 48 12.00 2,700 32.40 20 648,000 กันทรารมย์ 13 ตะไคร้ 53 83.50 2,240 187.04 10 1,870,400 14 กระท่อม 59 65.75 150 9.86 0 0 15 กัญชง 1 6.25 60 0.38 0 0 16 กัญชา 2 2.25 50 0.11 0 0 17 พริกไทย 1 1.25 15 0.02 80 1,500 18 พลู 15 5.00 2,500 12.50 10 125,000 รวม 517 952.75 842.40 25,759,400

พื้นที่ปลูกพืชสมุนไพร ยังมีค่อนข้างน้อยและ ส่วนใหญ่ยังไม่ได้รับรอง มาตรฐานการผลิต(GAP, เกษตรอินทรีย์) ขาดการรวมกลุ่ม การผลิตที่เข้มแข็ง (มีกลุ่มแปลงใหญ่สมุนไพร จ านวน 1 แปลงเท่านั้น) การประชาสัมพันธ์เพื่อ เสริมสร้างแบรนด์ ผลิตภัณฑ์สมุนไพรศรีสะเกษ ยังขาดความต่อเนื่อง และทิศทางที่ชัดเจน

ส านักงานเกษตรจังหวัดศรีสะเกษ สิ้นสุดการน าเสนอ