คู่มือการใช้นวัตกรรมรูปแบบ Learning by doing

คู่มือการใช้นวตั กรรม
รปู แบบ LEARNING BY DOING

คานา

คู่มือการใชส้ ่ือและนวตั กรรมเลม่ น้ีเป็นส่วนหน่ึงของวชิ าจดั ทาข้ึนเพือ่ อธิบายเกี่ยวกบั
การใชส้ ื่อและนวตั กรรมรูปแบบ Learning by doing ท่ีประกอบไปดว้ ย การสรุป
รูปแบบท่ีนามาใช้ แผนการจดั ประสบการณ์ ภาพรวมของสื่อและนวตั กรรม การแนะนา
ส่ือและนวตั กรรมรวมถึงวธิ ีการใชง้ าน ซ่ึงเป็นการส่งเสริมทกั ษะการคิดสาหรับเดก็
ปฐมวยั

คณะผจู้ ดั ทาหวงั เป็นอยา่ งยง่ิ วา่ คู่มือการใชส้ ื่อและนวตั กรรมเล่มน้ีจะเป็นประโยชน์
ต่อผทู้ ี่ศึกษาบา้ งไม่มากกน็ อ้ ย หากมีการผดิ พลาดประการใดขอภยั มา ณ ที่น้ี

คณะผจู้ ดั ทา

สารบญั หนา้ ท่ี

เรื่อง 1-6
7-10
ตอนท่ี 1 สรุปแนวคิดในรูปแบบ Learning by doing 11-15
ตอนที่ 2 แผนการจดั ประสบการณ์ 16-25
ตอนที่ 3 ภาพรวมของส่ือและนวตั กรรม 26-30
ตอนที่ 4 การแนะนาสื่อและนวตั กรรม 31
ตอนที่ 5 วิธีการใชส้ ่ือและนวตั กรรม 32
คลิปแนะนาการใชช้ ุดกิจกรรมการปลูกผกั บุง้
สิ่งที่เดก็ จะไดร้ ับจากการทากิจกรรม

ตอนที่ 1

สรุปแนวคิดในรปู แบบ

Learning by doing

รปู แบบการจดั การเรียนรแู้ บบลงมอื ปฏิบตั จิ รงิ
Learning by doing

John Dewey

ทฤษฎที ่เี กย่ี วขอ้ ง

ทมี่ าของแนวคิด

Learning by Doing

“เรียนรู้ผา่ นการลงมือทา”

จุดเน้นการปฏบิ ัติจรงิ หรือ การลงมอื ทา
(Learning by doing)

1.ยดึ ผเู้ รียนเป็นสาคญั ตามความ
แตกต่างระหวา่ งบุคคล

2.เรยี นรู้และแก้ปัญหาดว้ ย 3.แต่ละคนไดเ้ รียนรู้ผลลพั ธ์
ตนเองด้วยตนเองผา่ นการ ของตนเองท่ีแตกต่างกนั

ลงมือปฏิบตั ิ

วิธกี ารจดั กิจกรรม

การเรยี นรแู้ บบการลงมือทา (Learning by doing)

จัดกิจกรรมเปน็ ข้นั นา ขน้ั สอน ขั้นสรุป โดยมกี ระบวนการวทิ ยาศาสตรท์ ั้ง 6 ข้นั ตอน

ดังนี้ 1.ระบปุ ญั หา
2.ต้งั สมมติฐาน
3.ออกแบบ
4.วางแผนและแกป้ ัญหา
5.ทดสอบ ประเมินผลและปรับปรุง
6.นาเสนอวธิ ีการแกป้ ัญหา

สิ่งสาคญั ในการจัด
กจิ กรรม

1.เป็ นกิจกรรมการสารวจ 3.เปิ ดโอกาสใหเ้ ดก็ ทุกคนสรุปผล
2.เดก็ ไดท้ ดลองทาจริง และถ่ายทอดความรู้ของตนเองผา่ น
ชิ้นงานหรือสะทอ้ นสิ่งท่ีไดเ้ รียนรู้

ตอนท่ี 2

แผนการจดั ประสบการณ์

แผนการจัดประสบการณ์

จุดประสงค์ สาระการเรียนรู้ กจิ กรรม สื่อ การประเมนิ

สาระท่ีควรเรยี นรู้ ประสบการณส์ าคญั

ทกั ษะการคดิ แกป้ ัญหา วธิ ีการปลกู ผกั -การแกป้ ัญหาอย่าง กิจกรรม สงั เกตพฤตกิ รรม

อย่างสร้างสรรค์ 1เรม่ิ จากเตรยี มเมลด็ ดว้ ย สรา้ งสรรคด์ ว้ ยตนเองผ่าน ขนั้ นา -หนงั สือนิทานเร่อื ง 1.บอกวิธีการแกป้ ัญหาใน

เดก็ สามารถ การนาไปแช่นา้ ประมาณ การลงมือทาจรงิ ในขนั้ ตอน 1.ครูเลา่ นิทานประกอบภาพ เรอ่ื ง ก๊กุ กิก๊ อยากปลกู ผกั เม่อื เลา่ ก๊กุ กิก๊ อยากปลกู ผกั ขนั้ ตอนการปลกู ผกั
จบแลว้ ครูและเดก็ รว่ มกนั สนทนาเก่ียวกบั เนือ้ เร่อื งของนิทาน -แบบบนั ทกึ การทดลองเรอ่ื ง 2.ตงั้ คาถามเก่ียวกบั วิธีการ
1.บอกวิธีการแกป้ ัญหา 8-12 ช่วั โมง (ถา้ เมลด็ การปลกู ผกั ว่าเป็นเรอ่ื งราวเก่ียวกบั อะไร เช่น วิธีการปลกู ผกั
- จากนิทานท่ฟี ังเดก็ ๆ คดิ ว่าก๊กุ กิก๊ กาลงั ทาอะไรอย่คู ะ - ชดุ กิจกรรมการทดลองปลกู
ในขัน้ ตอนการปลูกผักได้ ลอยนา้ ในช่วง 5-10 นาที - การบอกลกั ษณะปัญหาท่ี - ก๊กุ กิก๊ ตอ้ งการท่จี ะปลกุ ผกั ไปใหใ้ ครคะ ปลกู ผกั
อย่างสร้างสรรคไ์ ดด้ ้วย แรก ใหค้ ดั ออกทนั ที พบและวิธีการแกป้ ัญหา - ผกั ท่กี ๊กุ กิก๊ ปลกู มีลกั ษณะเป็นอย่างไรบา้ งคะ ผกั บงุ้ 3.ทดลองปลกู ผกั ไดด้ ว้ ย
ตนเอง เน่ืองจากเป็นเมลด็ ท่ีไม่ จากการสงั เกต -แบบประเมิน
ตนเอง

2.ตงั้ คาถามเกยี่ วกับ สมบรู ณ)์ จากนนั้ ใหผ้ สมดนิ - การตงั้ คาถามในเรอ่ื งท่ี -ตอนนีก้ ๊กุ กิก๊ กาลงั ลาบากและตอ้ งการขอความชว่ ยเหลือจาก 4.อธิบายเก่ียวกบั ขนั้ ตอน

วธิ ีการปลูกผักได้ รว่ นปนทราย สนใจ เพ่ือน พวกเราจะช่วยก๊กุ กิก๊ กนั ไหมคะ การปลกู ผกั ของตนเอง

3.ทดลองปลูกผักไดด้ ้วย ป๋ ยุ คอกและป๋ ยุ เคมี เสรจ็ - การอธิบายความสมั พนั ธ์ เสรจ็ แลว้ ครูแจกแบบบนั ทกึ ผลการทดลองและตงั้ คาถาม 5.แสดงความสนใจอยากรู้

ตนเอง แลว้ เทใสก่ ระถางพรอ้ มกบั ของวธิ ีการปลกู ผกั บงุ้ กบั กระตนุ้ ใหเ้ ดก็ กาหนดปัญหา อยากเห็นกระตอื รอื รน้ ใน

4.อธิบายเกยี่ วกับ ขดุ หลมุ แลว้ หยอดเมลด็ ลง ผลลพั ท์ ่ีได้ -เดก็ ๆ คิดวา่ ปัญหาท่กี ๊กุ กิก๊ ตอ้ งการใหพ้ วกเราช่วยคอื อะไรคะ การเขา้ รว่ มกิจกรรม

ขัน้ ตอนการปลูกผักของ ไป เกล่ยี ดินกลบ และรดนา้ - การสบื เสาะหาความรูเ้ พ่ือ -ถา้ เราตอ้ งการท่จี ะช่วยใหก้ ๊กุ กิก๊ ปลกุ ผกั ไดโ้ ต แข็งแรง เป็นผกั - การใหค้ วามรว่ มมือใน
ใหช้ มุ่ หลงั การปลกู 7-10 คน้ หาคาตอบของขอ้ สงสยั ท่แี สนอรอ่ ยพวกเราตอ้ งทาอยา่ งไรลองช่วยกนั คดิ ซิคะ แลว้ ให้ การทากิจกรรม
ตนเองได้ เดก็ จดลงในแบบบนั ทกึ

5.แสดงความสนใจอยาก วนั ระยะเวลาในการเก็บ ตา่ งๆ เสรจ็ แลว้ กระตนุ้ ใหเ้ ดก็ ตงั้ สมมติฐาน
โดยใหเ้ ดก็ คาดเดาคาตอบท่นี ่าจะมคี วามเป็นไปไดข้ องปัญหา
รู้อยากเหน็ กระตอื รือร้น เก่ียวอยทู่ ่ี 20-25 วนั ดว้ ยตนเอง
ในการเข้าร่วมกจิ กรรม

จุดประสงค์ สาระการเรียนรู้ กจิ กรรม ส่ือ การประเมนิ
สาระท่ีควรเรียนรู้ ประสบการณ์สาคญั
ข้นั สอน
2. หลงั จากที่เดก็ ไดต้ ้งั สมมติฐานเก่ียวกบั วธิ ีการปลูกผกั ของ
ตนเองแลว้ ครูแนะนากิจกรรมและกาหนดเวลาใหเ้ ดก็ ทุกคน
ไดท้ ดลองปลูกผกั 2 สปั ดาห์ ตามสมมติฐานที่ตนเองคิดไว้
โดยแจกชุดกิจกรรมการทดลองใหเ้ ดก็ คนละ 1 ชุด ซ่ึงจะ
ประกอบไปดว้ ย ภาชนะสาหรับปลุกแต่ละรูปแบบ คือ แกว้
น้า ฟองน้า ถาดพลาสติก กระถาง กระดาษ ดินท่ีจะใชป้ ลูก
คือ ดินร่วน ดินทราย กอ้ นหิน ขวดน้า และ เมลด็ ผกั บุง้ แลว้
ใหท้ ุกคนเลือกอุปกรณ์และออกแบบวธิ ีการปลุกของตนเอง
ตามลกั ษณะที่วางแผนไวด้ ว้ ยตนเอง
3. เม่ือออกแบบการปลุกแลว้ ใหเ้ ดก็ ทุกคนลงมือทดลองอยา่ ง
อิสระดว้ ยตนเอง โดยใหเ้ ดก็ จะไดพ้ ิจารณาปัญหาที่เกิดข้ึน
ต้งั แต่ข้นั ตอนแรก เฝ้าสงั เกตและสารวจดูปัญหาท่ีเกิดข้ึนทุก
เชา้ ก่อนเขา้ หอ้ งเรียนและตอนเยน็ ก่อนกลบั บา้ นแลว้ เกบ็
ขอ้ มูลและลงมือแกป้ ัญหาดว้ ยตนเองซ่ึงจะบนั ทึกลงแบบการ
ทดลองต้งั แต่วนั การปลูกวนั ท่ี 1 และคร้ังที่ 2 ในวนั ที่ 3 ของ
การปลูก และจะบนั ทึกผลคร้ังสุดทา้ ยในวนั ท่ี 7 โดยมีครูเป็น
ผคู้ อยช้ีแนะใหค้ าปรึกษา ดูแลความปลอดภยั และช่วยเหล่ือ
เมื่อเดก็ ตอ้ งการ

จุดประสงค์ สาระการเรียนรู้ กจิ กรรม สื่อ การประเมนิ

สาระที่ควรเรียนรู้ ประสบการณ์สาคญั ข้นั สรุป
4. ครูใหเ้ ดก็ วเิ คราะห์และประเมินผล ขอ้ มูลที่ไดจ้ ากการ
ทดลองโดยใชค้ าถามเพ่ือกระตุน้ ใหเ้ ดก็ คิดหาเหตุผลจาก
กระบวนการทดลอง ดงั น้ี
-จากการทดลองปลุก ผกั บุง้ ของทุกคนมีลกั ษณะเป็น
อยา่ งไรบา้ งคะ
-ทุกคนใชข้ ้นั ตอนและวธิ ีการปลูกเหมือนหรือแตกต่าง
กนั หรือไม่คะ
-หลงั จากการทดลองการปลูก ผกั บุง้ ของทุกคนมีความ
แตกต่างกนั หรือไม่คะ
-ทุกคนสงั เกตพบปัญหาอะไรจากการทดลองและ
แกป้ ัญหาดว้ ยตนเองอยา่ งไรบา้ งคะ
หลงั จากน้นั ครูเปิ ดโอกาสใหเ้ ดก็ ทุกคนร่วมกนั สรุปผล
ถ่ายทอดความรู้และนาเสนอวธิ ีการแกป้ ัญหาของตนเอง
ผา่ นชิ้นงานการปลุกผกั บุง้ เพือ่ ใหเ้ ดก็ แต่ละคนไดเ้ รียนรู้
ผลลพั ธข์ องตนเองท่ีแตกต่างกนั ไปที่จะช่วยก๊กุ ก๊ิกปลุก
ผกั ใหส้ าเร็จตามรูปแบบนิทาน

ตอนท่ี 3

ภาพรวมของสื่อและนวัตกรรม

1.นิทานเรื่อง ก๊กุ กิ๊กอยากปลูกผกั บุง้

2.หนงั สือPop Upนิทาน
เรื่อง กกุ๊ กก๊ิ อยากปลกู ผกั บงุ้

3.ชุดการทดลองการปลูกผกั บุง้

4.แบบบนั ทึกการทดลองการปลูกผกั บุง้

ตอนท่ี 4

การแนะนาส่ือและนวัตกรรม

1.หนงั สือPop Upนิทานเรื่อง
ก๊กุ ก๊ิกอยากปลูกผกั บุง้

วัสด/ุ อปุ กรณ์ในการผลติ ส่อื
• กระดาษรอ้ ยปอด์น
• สตกิ๊ เกอรใ์ ส
• รูปภาพตวั ละคร
• กาว
• กรรไกร มดี คตั เตอร์
• กระดาษหลากสี
• กาวสองหนา้

ข้ันตอนการผลติ ส่อื

1.เตรียมกระดาษร้อยปอดน์ ขนาด A4 จานวน 1-9 แผน่

2.พบั กระดาษแบ่งคร่ึง แลว้ นากระดาษท่ีพบั ไวม้ าวดั จากขอบกระดาษเขา้ ไป 2 นิ้วและลงไปอีก 2
นิ้วท้งั สองดา้ น
3.จากน้นั ใชก้ รรไกรตดั เขา้ ไปดา้ นตามท่ีวดั ไวค้ ือตดั เขา้ ไป 2 นิ้วท้งั สองดา้ น
4.คลี่กระดาษออกมาพบั ใหเ้ ป็นข้นั บนั ไดใหญ่สาหรับทาฐาน จากน้นั ใหพ้ บั กระดาษที่ตดั ไวเ้ ขา้ ไป
ดา้ นใน

5.นากระดาษทุกแผน่ ที่ตดั แลว้ มาประกอบเป็นรูปเล่มหนงั สือ

6.นากระดาษสีมาตดั เป็นรูปแบบต่าง ๆ แลว้ นาไปแปะเป็นฉาก

7.นาสติ๊กเกอร์ใสแปะที่รูปภาพตวั ละครท่ีปริ้น แลว้ มาติดในส่วนของข้นั บนั ได เป็นอนั เสร็จ

คลปิ นทิ านเร่อื ง ก๊กุ ก๊กิ อยากปลูกผกั บ้งุ

2.ชุดการทดลองการปลูกผกั บุง้

ประกอบดว้ ย
1.เมลด็ ผกั บุง้
2.ดินร่วน
3.ดินทราย
4.กอ้ นหิน
5.สาลี
6.ฟองน้า
7.กระดาษทิชชู่
8.กระถาง
9.กล่องพลาสติก
10.แบบบนั ทึกการทดลอง

แบบบนั ทึกการทดลองการปลูกผกั บ้งุ

แบบบนั ทึกการทดลองการปลูกผกั บ้งุ

แบบบนั ทึกการทดลองการปลูกผกั บ้งุ

แบบบนั ทึกการทดลองการปลูกผกั บ้งุ

แบบบนั ทึกการทดลองการปลูกผกั บ้งุ

ตอนท่ี 5
วธิ ีการใชส้ อ่ื และนวตั กรรม

หนังสือนิทาน

เรอ่ื ง กกุ๊ กิ๊กอยากปลูกผกั บงุ้

1.ครูเล่านิทานเรื่อง ก๊กุ ก๊ิกอยากปลูกผกั บุง้
ใหเ้ ดก็ ฟัง
2.ครูสนทนากบั เดก็ เกี่ยวกบั เน้ือหาของ
นิทานวา่ เป็นเร่ืองราวเกี่ยวกบั อะไรเพ่อื เดก็
มองเห็นถึงปัญหาและเช่ือมโยงสู่

รปู แบบการเรียนรู้ Learning by

doing
3.เตรียมนาเขา้ สู่การใชช้ ุดการทดลองปลูก

ชุดการทดลองการปลูกผกั บ้งุ

1.ครูเช่ือมโยงสตอร่ีในนิทานเร่ือง กกุ๊ ก๊ิกอยาก
ปลูกผกั บุง้ วา่ เจอปัญหาและอุปสรรคอะไร
2.ครูแนะนาชุดการทดลองปลูกผกั บุง้

กบั เด็กประกอบดว้ ย เมล็ดผักบงุ้ ,

ดินรว่ น,ดินทราย,กอ้ นหิน,สาลี,ฟองนา,กระดาษ

ทิชช,ู่ กระถาง,กล่องพลาสติก

แบบบันทึกการทดลอง

3.ครูเปิ ดโอกาสใหเ้ ดก็ ออกแบบการปลูกผกั บุง้ ดว้ ย
ตนเองอยา่ งอิสระและปฏิบตั ิตามข้นั ตอนท่ี
ออกแบบไวด้ ว้ ยมีคุณครูเป็นผดู้ ูแลและช่วยเหลือ

แบบบนั ทกึ การทดลอง

การปลกู ผักบงุ้

1.ครูเปิ ดโอกาสใหเ้ ดก็ ออกแบบการปลูกผกั บุง้ และ
บนั ทึกเป็นข้นั ตอนดว้ ยตนเองอยา่ งอิสระ
2.ครูใหเ้ ดก็ บนั ทึกผลการปลกู เป็นระยะ เริ่มต้งั แต่
วนั ที่ 1 นบั เป็นคร้ังแรก แลว้ บนั ทึกคร้ังที่ 2 คือวนั ท่ี
3 และคร้ังสุดทา้ ยคือวนั ที่ 7 แลว้ ใหเ้ ดก็ นาเสนอผล
การเปล่ียนแปลง และวธิ ีการลงมือแกป้ ัญหาท่ีเกิดข้ึน
ดว้ ยตนเองกบั เพ่อื นร่วมช้นั

คลปิ แนะนาการใช้ชดุ กจิ กรรม
การปลกู ผักบุ้ง

ส่งิ ท่ีเด็กจะไดร้ บั จากการทากจิ กรรม

เมอื่ จบจากการทากิจกรรมการทดลองการปลกู ผักบงุ้ ในรปู แบบการจดั การเรียนรู้แบบ
Learning by doing เดก็ จะเกิดการเรยี นร้แู ละพฒั นาการทัง 4 ดา้ น คือด้าน
ร่างกาย จิตใจ อารมณ์ สงั คมและสติปัญญา และท่สี าคญั ในจดุ เน้นท่จี ะเกิดกบั ตัวเดก็ คอื
ทักษะการคดิ สาหรับเดก็ ปฐมวัย ทงั 4 ทักษะ ทักษะการคดิ สรา้ งสรรค์ ทกั ษะการคิดแบบ
มีเหตผุ ล ทักษะการคดิ อแบบมวี ิจารณญาณ ทักษะการคิดแก้ปญั หาอยา่ งสรรค์ เพราะจาก
กิจกรรมเด็กจะได้เรียนรกู้ ารแกป้ ัญหาด้วยตนเองผ่านการลงมือกระทาจริง
ได้ออกแบบและทดลอง ฝึกการแ้กป้ ํญหาอย่างสรา้ งสรรค์ และจะไดเ้ รยี นรูผ้ ลลัพธข์ อง
ตนเองทแ่ี ตกต่างกนั ไปรวมถงึ ไดเ้ ปดิ โอกาสให้ทกุ คนสรปุ ผลและถ่ายทอดความรู้ของตนเอง
ผลการเปล่ยี นแปลง และวธิ กี ารลงมอื แก้ปัญหาท่เี กดิ ขนึ ดว้ ยตนเองกบั เพื่อนรว่ มชัน

เสนอ

อาจารย์สุชานาฏ ไชยวรรณะ

จั ด ทา โ ด ย

1.น.ส.วีระนี คาแฝง 61111566039
2.น.ส.เพ็ญนภา รักเกตุกิจ 61111566040
3.น.ส.พิมพ์พิสุ ทธ์ิ มูลรอด 611111566047

การศึกษาปฐมวัย ปี 4 ห้อง 2