พยางค์และคำ

กกลลุม มุ สสาารระะกกาารรเเรรยี ยี นนรรภู ูภาาษษาาไไททยย
รราายยววชิ ชิ าาภภาาษษาาไไททยย รรหหสั สั ววิชิชาา ทท 2211110011

โโดดยย
นนาางงสสาาววววรราาภภรรณณ  ขขัดัดสสาารร
โโรรงงเเรรียียนนดดออยยเเตตาา ววิททิ ยยาาคคมม จจงั งั หหววดั ัดเเชชียียงงใใหหมม 
สสําํานนกั กั งงาานนเเขขตตพพืน้ ้ืนทที่กี่กาารรศศกึ ึกษษาามมัธธั ยยมมศศกึ กึ ษษาาเเขขตต3344



คำ� นำ�

หนงั สอื อเิ ลก็ ทรอนกิ ส์ (E – Book) เลม่ น ี้ มเี นอ้ื หา
เก่ียวกับพยางค์และค�ำ ในเล่มจะประกอบด้วยความรู้
เรอื่ ง ความหมาย องคป์ ระกอบของพยางคแ์ ละคำ� เมอ่ื
นักเรียนได้ศึกษาแล้วให้ตรวจสอบความรู้ด้วยการท�ำ
แบบฝึกหัด และแบบทดสอบท้ายเล่ม แล้วให้นักเรียน
สรุปองค์ความรู้ท่ีไดศ้ ึกษาด้วยตนเอง
ผจู้ ดั ทำ� หวงั เปน็ อยา่ งยงิ่ วา่ หนงั สอื อเิ ลก็ ทรอนกิ ส์
(E–Book) เลม่ นจี้ ะเปน็ ประโยชนส์ ำ� หรบั คณะครู นกั เรยี น
ในโอกาสนีต้ อ้ งขอขอบคณุ ดร.รชั พล คชชารุ่งโรจน ์
ทใี่ หค้ ำ� แนะนำ� ในการจดั ท�ำหนังสืออิเล็กทรอนิกส์ (E –
Book) เล่มนี้จนเป็นรปู เล่มทส่ี �ำเร็จสมบรู ณ ์

นางสาววราภรณ ์ ขัดสาร
ผ้จู ัดท�ำ

หน้าที่

3

สารบัญ

หน้า 
คำ� ช้ีแจง 5
แบบทดสอบกอ่ นเรียน 6
พยางค์ 10
คำ� 14
แบบฝกึ หดั 17
แบบทดสอบหลังเรียน 18
บรรณานุกรม 23

หน้าที่

4

พยางคแ์ ละคำ�

จ�ำนวน
2 ชว่ั โมง
เร่อื ง
พยางค์และค�ำ
ตัวชีว้ ัด
จำ� แนกพยางค์และคำ�
จุดประสงค์ปลายทาง
สามารถจ�ำแนกพยางคแ์ ละคำ� ในภาษาไทยได้
จุดประสงคน์ �ำทาง
1.บอกความหมายของพยางคแ์ ละคำ� ได้
2. วิเคราะหอ์ งค์ประกอบของพยางคแ์ ละคำ� ได้
3.ยกตัวอย่างพยางคแ์ ละค�ำได้
4. จำ� แนกพยางคแ์ ละค�ำได้

หน้าที่

5

แบบทดสอบกอ่ นเรยี น

คำ� ชแ้ี จง นกั เรยี นอา่ นขอ้ คำ� ถาม และคำ� ตอบใหล้ ะเอยี ด
แลว้ ทำ� เครื่องหมาย (x) ทบั อักษร ก , ข , ค , ง
ลงในกระดาษค�ำตอบที่ตรงกับตัวเลือกที่นักเรียนเห็น
วา่ ถกู ต้องทีส่ ดุ เพียงขอ้ เดียว (คะแนน 10 คะแนน)
1. พยางค์ มคี วามหมายตรงกับข้อใด
ก. เกดิ จากการเปล่งเสียงพยญั ชนะ และเสียงสระ
ข. เสยี งทเ่ี ปลง่ ออกมาแตล่ ะครงั้ ตอ้ งมคี วามหมาย
ค. เกดิ จากการเปลง่ เสยี งสระ และเสยี งวรรณยกุ ต์
ง. เสียงท่ีเปล่งออกมาแต่ละคร้ังจะมีความหมาย
หรอื ไมม่ ีก็ได้

2. คำ� ใดประกอบดว้ ยพยางคท์ มี่ เี สยี งพยญั ชนะตน้ สระ
และเสียงวรรณยุกต์ เพียงเท่านั้น
ก. เลก็
ข. ครัว
ค. หญงิ

หน6้าที ่ ง. ศลิ ป์

3. ข้อใดมีเสียงสระประสมนอ้ ยทส่ี ุด
ก. ดูน�ำ้ ว่งิ กลง้ิ เชย่ี วเป็นเกลียวกลอก
ข. กลบั กระฉอกฉาดฉดั ฉวัดเฉวียน
ค. บา้ งพลุ่งพลงุ่ วุง้ วงเหมอื นกงเกวยี น
ง. ดเู ปลยี่ นเปลยี่ นคว้างควา้ งเปน็ หวา่ งวน

4. ข้อใดมีเสยี งวรรณยกุ ต์ตรีมากท่สี ุด
ก. นกนอ้ ยขนน้อยแตพ่ อตวั
ข. รังแต่จุเมยี ผวั อยู่ได้
ค. มกั ใหญย่ อ่ มคนหวัวไพเพิด
ง. ทำ� แตพ่ อตนไซร้อย่าให้คนหยนั

5. ข้อใดมีโครงสรา้ งพยางคต์ ่างกับข้ออ่ืน
ก. เช้ิต
ข. ธาตุ
ค. ฟารม์
ง. กราฟ

หน้าที่

7

6. ข้อใดเป็นพยางคท์ ่ีมีการประสมแบบห้าสว่ น
ก. คว้า
ข. แกวง่
ค. เชาว์
ง. จันทร์

7. ค�ำในมีจ�ำนวนพยางคเ์ ทา่ กบั คำ� ว่า “ทรพั ยากร”
ก. อุทาหรณ์
ข. ปาฏิหารยิ ์
ค. สวัสดกิ าร
ง. สาธารณสุข

8. ข้อใดเป็นพยางค์ปดิ ทกุ คำ�
ก. ทัพพี
ข. กระทะ
ค. น�ำ้ ปลา
ง. พรกิ แห้ง

หน้าที่

8

9. ขอ้ ใดมีค�ำตายมากทสี่ ดุ
ก. สนใจศกึ ษาเพอื่ อนาคตอนั รุ่งโรจน์
ข. นกั ธรุ กจิ แลกนามบตั รขณะพูดคยุ
ค. หลบหลีกให้หา่ งจากคนแปลกหนา้
ง. แมวนอ้ ยนอนบิดขีเ้ กยี จอยา่ งเป็นสุข

10. “นักเรียนไปทัศนศกึ ษาที่สวนสตั ว์” ประโยคนี้มี
ค�ำจ�ำนวนกค่ี ำ�
ก. 4 ค�ำ
ข. 5 คำ�
ค. 6 ค�ำ
ง. 7 ค�ำ

หน้าที่

9

พยางค์

พยางค์ หมายถึง เสียงท่ีเปลง่ ออกมาครง้ั หน่งึ ๆ
โดยเสยี งนั้นจะมีความหมายหรือไม่มคี วามหมายกไ็ ด ้
โดยเสียงที่เปล่งออกมา 1 คร้ัง เรียกว่า 1 พยางค์
หรอื ถา้ เปล่งเสียงออกมา 2 ครั้ง เรียกวา่ 2 พยางค์
ตวั อย่างเช่น
ข้าว 1 พยางค์
สนาม 2 พยางค์ (สะ-หนาม)
พยายาม 3 พยางค์ (พะ-ยา-ยาม)
สว่ นประกอบของพยางค์

พยางคแ์ ตล่ ะพยางคจ์ ะตอ้ งมสี ามสว่ นประกอบขน้ึ ไป คอื
พยญั ชนะ สระ และวรรณยกุ ต์
เช่น ค�ำวา่ สะดุ้ง หมายถงึ อาการตกใจ
สะดงุ้ มี สองพยางค ์ คือ คำ� ว่า สะ กบั ดงุ้
สะ พยัญชนะ ส สระ อะ วรรณยุกต์ ไม่ม ี เสียงเอก
ด้งุ พยญั ชนะ ด สระ อ ุ วรรณยกุ ต์ โท เสียงโท
ตัวสะกด ง นักเรียนดตู ารางประกอบ ดงั นี้

หน้าที่

10

สว่ นประกอบของพยางค์

พยำงค์ พยญั ชนะตน้ สระ วรรณยุกต์ ตัวสะกด

และ ล แอะ - -
ช้ี ช อี โท -
เดนิ ด เออ - น
ทรำบ ทร (ซ) อำ - บ
เพอื่ น พ เอือ เอก น

การประกอบพยญั ชนะ สระ และวรรณยกุ ตเ์ ขา้ รวม
กันเป็นพยางค์ เรยี กวา่ การประสมอักษร ซ่งึ มี 4 วิธี
คือ
1. การประสมสามสว่ น คอื การประกอบพยางค์
ด้วยพยัญชนะ สระ วรรณยุกต์

พยำงค์ พยัญชนะตน้ สระ วรรณยุกต์ ตัวสะกด ตัว
เสื้อ ส เออื กำรันต์
เกรำะ
โท (เสยี งโท) - -

กร เอำะ ไมม่ ีวรรณยกุ ต์ - -
(เสยี งเอก)

หน้าที่

11

2.การประสมส่ีส่วน การประกอบพยางค์ด้วย
พยญั ชนะ สระ วรรณยุกต์ และตัวสะกด

พยำงค์ พยัญชนะตน้ สระ วรรณยกุ ต์ ตวั สะกด ตัว
แจก จ กำรนั ต์
เงนิ ง
แอ ไมม่ ีวรรณยกุ ต ์ ก
(เสยี งเอก)

เออะ ไม่มีวรรณยุกต ์ น
(เสียงสำมญั )

3.การประสมส่ีส่วนพิเศษ การประกอบพยางค์
ดว้ ยพยัญชนะ สระ วรรณยุกต์ และตัวการนั ต์

พยำงค์ พยญั ชนะตน้ สระ วรรณยุกต์ ตวั สะก ตัว
ด กำรันต์
เครำะห์ คร เอำะ ไมม่ วี รรณยุกต์
เล่ห์ ล เอ (เสียงตรี) ห์

เอก (เสยี งโท) ห์

5.การประสมห้าส่วน การประกอบพยางค์ด้วย
พยญั ชนะ สระ วรรณยุกต์ ตัวสะกดและตวั การันต์

พยำงค์ พยัญชนะตน้ สระ วรรณยกุ ต์ ตัวสะก ตัว
มนต์ ม โอะ ด กำรนั ต์
ศกุ ร์ ศ อุ ไมม่ วี รรณยุกต์ น
(เสียงสำมญั ) ต์
ไมม่ วี รรณยกุ ต์ ก
ร์
(เสยี งเอก)

หน้าที่

12

พยางคเ์ ปดิ คอื พยางคท์ ไ่ี มม่ เี สยี งพยญั ชนะทา้ ย
เช่น มา , จะ , โตะ๊ , เละ , สู ้ , เงาะ , กระทะ เป็นตน้
พยางค์ปดิ คอื พยางค์ทีม่ ีเสียงพยญั ชนะทา้ ย
เช่น แรม , จนั ทร์ , ทอง , เปรี้ยว , มิตร , ตำ� รวจ
เปน็ ตน้ และพยางคท์ ่มี ีเสียงสระ อำ� ไอ ใอ เอา
(อ�ำ มี ม เป็นตวั สะกด ไอ ใอ มี ย เป็นตวั สะกด เอา
ม ี ว เปน็ ตัวสะกด) เช่น ขำ� , ธรรม , กรรมการ , ไพ่
, ใส , ชัย , ไทย , เฝ้า , เสาวรส เป็นต้น

หน้าที่

13

ค�ำ

คำ� มีส่วนประกอบเหมือนกบั พยางคท์ ุกประการ
แต่ต้องมีความหมาย

ค�ำ แบ่งไดป้ ระเภทสองประเภท คอื คำ� มูลพยางคเ์ ดียว
กับคำ� มูลหลายพยางค์ ดังน้ี

1. ค�ำมูลพยางคเ์ ดียว เชน่ เคลอื บ , เคล่อื น , คลา้ ย
, เคาะ , เค้ยี ว , แคร่ , คดิ , คล่นื เปน็ ตน้

2. คำ� มลู หลายพยางค์ เชน่ เคลอื บแคลง , เคยี ดแคน้ ,
คลา้ ยคลงึ , เค้าโครง , ความเคารพ , คดเคย้ี ว เปน็ ต้น

คำ� เปน็ คอื คำ� ทส่ี ะกดดว้ ยแม่ กง กน กม เกย เกอว
รวมถึงคำ� ที่มสี ระ อ�ำ ไอ ใอ เอา และสระเสียงยาว
ตัวอยา่ ง

คำ� เป็น เชน่ สัญญา , สวรรค์ , สตางค์ ,
เส้ียนหนาม , สุนทร เปน็ ตน้

คำ� ตาย คอื คำ� ทีส่ ะกดด้วยแม่ กด กบ กก และคำ�
ที่มสี ระเสียงส้ัน ตวั อย่าง

คำ� ตาย เชน่ สิทธ ิ , สกดั , สงบ , สถปู
, สมัคร , สรณะ เป็นตน้

หน้าที่

14

การจำ� แนกพยางคแ์ ละคำ�

พดั ลม มี 2 ค�ำ 2 พยางค์ (พดั + ลม)

พัด = เคร่อื งโบกหรือกระพือลม

ลม = กระแสอากาศท่ีเคล่ือนท่ีในแนวนอน การ
เรยี กชือ่ ลมนน้ั เรยี กตามทศิ ทาง



ท่ลี มนัน้ ๆ พดั มา เชน่  ลมที่พัดมาจากทศิ เหนอื เรียก

ว่า “ลมเหนือ” และลมที่พัดมาจากทิศใต้เรียกว่า “ลม

ใต”้ เปน็ ต้น หน้าที่

15

พยาบาล ม ี 1 ค�ำ 3 พยางค์ (พ + ยา + บาล)
พ = เป็นพยางคท์ ไี่ ม่มคี วามหมาย อา่ นว่า พะ
ออกเสยี ง อะ ก่ึงเสียง
ยา = เปน็ พยางคท์ ม่ี คี วามหมาย = โอสถ เครอื่ ง
บำ� รุงรา่ งกายให้แขง็ แรง
บาล = เป็นพยางคท์ ่มี คี วามหมาย = ดแู ล รกั ษา
ปรนนิบตั ิ

ค�ำน้ีมีความหมายว่า ดูแลปรนนบิ ตั คิ นไข้ , รกั ษา
ผทู้ ่ีบาดเจบ็ คนป่วย

หน้าที่

16

แบบฝึกหัดทา้ ยบท

จงจบั คู่พยางค์ต่อไปนี้ให้เป็นคำ� ท่ถี ูกต้อง พร้อม
หาความหมาย
จากพจนานุกรม (คะแนน 10 คะแนน)
กล�้ำ ดน่ื
ขะมุก แจว้
เค่ยี ว เข็ญ
เจ้ือย ขะมอม
เฉยี บ กลืน
ดาษ แหลม
คำ� ว่า................................ ความหมาย...........................
ค�ำว่า................................ ความหมาย...........................
ค�ำวา่ ................................ ความหมาย...........................
คำ� วา่ ................................ ความหมาย...........................
คำ� ว่า................................ ความหมาย...........................

หน้าที่

17

แบบทดสอบหลงั เรยี น

คำ� ชแี้ จง นกั เรยี นอา่ นขอ้ คำ� ถาม และคำ� ตอบใหล้ ะเอยี ด
แล้วท�ำเครือ่ งหมาย (x) ทบั อกั ษร ก , ข , ค , ง
ลงในกระดาษค�ำตอบที่ตรงกับตัวเลือกท่ีนักเรียนเห็น
ว่าถกู ตอ้ งทีส่ ุดเพียงข้อเดียว (คะแนน 10 คะแนน)
1. พยางค์ มคี วามหมายตรงกบั ขอ้ ใด
ก. เกดิ จากการเปลง่ เสยี งพยญั ชนะ และเสยี งสระ
ข. เสยี งทเี่ ปลง่ ออกมาแตล่ ะครงั้ ตอ้ งมคี วามหมาย
ค. เกดิ จากการเปลง่ เสยี งสระ และเสยี งวรรณยกุ ต์
ง. เสยี งทเ่ีปลง่ ออกมาแตล่ ะครง้ั จะมคี วามหมายหรอื ไมม่ กี ไ็ ด้
2. คำ� ใดประกอบดว้ ยพยางคท์ มี่ เี สยี งพยญั ชนะตน้ สระ
และเสยี งวรรณยกุ ต์ เพยี งเทา่ นน้ั

ก. เลก็
ข. ครวั
ค. หญงิ
ง. ศิลป์

หน้าที่

18

3. ข้อใดมเี สยี งสระประสมน้อยทสี่ ุด
ก. ดูนำ้� วิ่งกล้งิ เช่ียวเป็นเกลียวกลอก
ข. กลับกระฉอกฉาดฉัดฉวดั เฉวยี น
ค. บา้ งพลงุ่ พลงุ่ วงุ้ วงเหมอื นกงเกวียน
ง. ดูเปล่ยี นเปลย่ี นคว้างควา้ งเป็นหว่างวน

4. ขอ้ ใดมเี สียงวรรณยุกต์ตรมี ากที่สดุ
ก. นกน้อยขนน้อยแต่พอตวั
ข. รังแตจ่ ุเมียผวั อยู่ได้
ค. มักใหญย่ อ่ มคนหววั ไพเพิด
ง. ท�ำแตพ่ อตนไซรอ้ ย่าใหค้ นหยนั

5. ขอ้ ใดมโี ครงสร้างพยางคต์ า่ งกับขอ้ อน่ื
ก. เช้ิต
ข. ธาตุ
ค. ฟารม์
ง. กราฟ

หน้าที่

19

6. ข้อใดเป็นพยางคท์ ่ีมีการประสมแบบห้าสว่ น
ก. คว้า
ข. แกวง่
ค. เชาว์
ง. จันทร์

7. ค�ำในมีจ�ำนวนพยางคเ์ ทา่ กบั คำ� ว่า “ทรพั ยากร”
ก. อุทาหรณ์
ข. ปาฏิหารยิ ์
ค. สวัสดกิ าร
ง. สาธารณสุข

8. ข้อใดเป็นพยางค์ปดิ ทกุ คำ�
ก. ทัพพี
ข. กระทะ
ค. น�ำ้ ปลา
ง. พรกิ แห้ง

หน้าที่

20

9. ข้อใดมีค�ำตายมากทสี่ ดุ
ก. สนใจศึกษาเพือ่ อนาคตอันรุง่ โรจน์
ข. นกั ธรุ กิจแลกนามบัตรขณะพูดคุย
ค. หลบหลีกให้หา่ งจากคนแปลกหน้า
ง. แมวนอ้ ยนอนบิดข้ีเกียจอยา่ งเปน็ สุข

10. “นกั เรียนไปทัศนศึกษาทสี่ วนสตั ว์” ประโยคนี้มี
ค�ำจ�ำนวนกคี่ �ำ
ก. 4 ค�ำ
ข. 5 คำ�
ค. 6 ค�ำ
ง. 7 ค�ำ

หน้าที่

21

เฉลยบทแบบทดสอบ

เฉลยแบบทดสอบกอ่ นเรยี น-หลงั เรียน

1. ง 2. ข 3. ข 4. ก 5. ค
6. ง 7. ค 8. ง 9. ข 10. ข

ตอนท่ี 2 จงจับคู่พยางค์ต่อไปน้ีให้เป็นค�ำท่ีถูกต้อง
พรอ้ มหาความหมายจากพจนานกุ รม
(คะแนน 5 คะแนน)
1. คำ� ว่า กล�้ำกลืน ความหมาย ฝนื ใจ , อดกลัน้
ไมแ่ สดงให้เหน็
2. คำ� วา่ ขะมกุ ขะมอม ความหมาย เปรอะเปอ้ื น
, มอมแมมมาก
3. ค�ำว่า เค่ียวเขญ็ ความหมาย บบี บังคบั
4. คำ� วา่ เฉยี บแหลม ความหมาย ฉลาด , มี
สติปัญญามาก
5. คำ� วา่ ดาษดนื่ ความหมาย เกล่ือนกลาด ,
มากมาย

หน้าที่

22

บรรณานุกรม

ผกาศรี เย็นบุตร และคณะ. ภาษาไทย 1 เล่ม 1.
กรุงเทพฯ :
ส�ำนักพิมพเ์ อมพนั ธ,์ 2558.
มาฆะศริ ิ ตรพี งษ์. พจนานกุ รมไทยฉบบั นกั เรียน.
กรงุ เทพฯ : สำ� นกั พิมพ์สุริยา, 2554.

หน้าที่

23