โครงการในพระราชดำริ รัชกาลที่ 9

26 โครงการในพระราชดำริ

ของพระบาทสมเด็จพระเจา้ อยูห่ วั
รชั กาลท่ี 9

กศน.ตำบลหว้ ยร่วม

สงั กดั กศน.อำเภอดงเจรญิ
สำนักงาน กศน.จังหวดั พิจิตร

26 โครงการในพระราชดำริ รัชกาลท่ี 9

โครงการหลวง ภาคเหนือ
1. สถานีเกษตรหลวงอ่างขาง

สถานีเกษตรหลวงอา่ งขาง เป็นสถานีวจิ ัยแห่งแรกของโครงการหลวง ที่เกดิ ขึ้นจากการท่ี ในหลวง
รชั กาลท่ี 9 ทรงเสดจ็ ไปเยีย่ มราษฎรทห่ี มบู่ า้ นผักไผ่ อ. ฝาง จ. เชียงใหม่ ระหวา่ งเสดจ็ ผ่านบริเวณดอยอ่างขาง
ทรงทอดพระเนตรเหน็ วา่ ชาวเขาสว่ นใหญท่ ีอ่ าศัยอยบู่ ริเวณน้ีปลูกฝ่ินขาย แตย่ ังคงยากจน ทั้งยังทำลาย
ทรัพยากรป่าไม้ ทีเ่ ปน็ แหล่งสำคญั ต่อระบบนิเวศ ถ้าปล่อยไว้ต่อไปอาจเกิดความเสยี หายตอ่ ประเทศได้ จึงมี
พระราชดำรวิ ่า พื้นทนี่ ้ีมีภมู ิอากาศหนาวเย็น

มีการปลูกฝ่ินมาก ไมม่ ปี า่ ไม้อยู่เลย และสภาพพน้ื ท่แี ถบน้ีไม่ลาดชนั นกั ประกอบกับพระองค์ทรง
ทราบว่าชาวเขาได้เงินจากฝิน่ เทา่ กับที่ไดจ้ ากการปลูกทอ้ พ้ืนเมอื ง และทรงทราบวา่ ทส่ี ถานที ดลองไมผ้ ลเมือง
หนาว ของมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ ได้ทดลองวิธตี ิดตา ต่อกิง่ กับท้อฝรัง่ จึงสละพระราชทรพั ยส์ ว่ นพระองค์
จำนวน 1,500 บาท เพ่อื ซ้ือท่ดี นิ และไรจ่ ากชาวเขาในบริเวณดอยอ่างขางสว่ นหน่ึง

จากนนั้ จึงโปรดเกลา้ ฯ ตัง้ โ–ครงการหลวงขึ้นเปน็ โครงการสว่ นพระองค์ เม่ือปี 2512 โดยทรงแต่งต้งั
ให้ หมอ่ มเจา้ ภีศเดช รัชนี เป็นผ้รู บั สนองพระบรมราชโองการในตำแหน่งประธานมูลนิธโิ ครงการหลวง ใช้เป็น
สถานวี จิ ยั และทดลองปลูกพืชเมอื งหนาวชนิดต่างๆ ไมว่ ่าจะเปน็ ไม้ผล ผกั ไม้ดอกเมืองหนาว เพื่อเป็นตวั อย่าง
แก่เกษตรกรชาวเขาในการนำพชื เหล่านม้ี าเพาะปลกู เป็นอาชีพ ตอ่ มาได้พระราชทานนามใหม่ว่า “สถานี
เกษตรหลวงอา่ งขาง”

ต้ังอยู่ที่ ต. แม่งอน อ. ฝาง จ. เชียงใหม่

2. โครงการพระราชดำริปางตอง 2

โครงการพระราชดำรปิ างตอง 2 หรือ ปางอ๋งุ เป็นโครงการในพระราชดำริของในหลวงรชั กาลท่ี 9
ท่ีทรงเล็งเหน็ ว่า พ้นื ท่ีบริเวณนีอ้ ย่ตู ิดกับแนวชายแดนประเทศเมียนมาร์ ซง่ึ เป็นพ้ืนทอ่ี นั ตราย เพราะมีกอง
กำลังตา่ งๆ มีการขนสง่ อาวุธ ปลูกพชื เสพติด รวมถึงบกุ รุกทำลายปา่ ไม้อยเู่ สมอ จึงโปรดให้รวบรวมราษฎร
บรเิ วณนี้ โดยมีพระราชประสงคเ์ พื่อสรา้ งความมน่ั คงตามแนวชายแดน พร้อมพัฒนาความเป็นอยู่ สร้างอา่ ง
เก็บนำ้ และฟืน้ ฟูอนรุ ักษท์ รัพยากรธรรมชาติใหส้ มบูรณ์อย่างยง่ั ยืน ราษฎรจงึ มคี วามเป็นอยู่ท่ีดขี ้นึ นับจนถึง
ปัจจบุ นั ปางอุง๋ เปน็ หนง่ึ ในสถานท่ีท่องเท่ยี วอนั ดบั ต้นๆ ของ จ. แม่ฮ่องสอน เน่ืองจากมีบรรยากาศ โรแมนทิค
แทบทุกพืน้ ที่ ทวิ สนสงู ใหญ่ เม่อื ตัดกับผนื น้ำชา่ งงดงามย่งิ นกั ปางองุ๋ จึงไดร้ ับขนานนามวา่ เป็น “สวทิ เซอร์
แลนดแ์ หง่ เมืองไทย” ไฮไลทอ์ ยทู่ ่ีบรรยากาศยามเชา้ จะมีไอหมอกจางๆ ลอยขน้ึ เหนือผืนน้ำ มีหงษ์สีดำ/ขาว
มากมาย ซ่ึงทางโครงการฯ เลี้ยงไว้ ตา่ งเล่นน้ำแหวกว่ายชคู ออยา่ งมคี วามสุข
ต้ังอยู่ที่บา้ นรวมไทย ต. หมอกจำแป่ จ. แม่ฮอ่ งสอน
3. ศูนย์พัฒนาโครงการหลวงตีนตก

ในหลวงรัชกาลท่ี 9 ทรงพระราชทานพระราชทรัพย์ส่วนพระองค์ จำนวน 300,000 บาท เพ่ือเปน็
ทนุ ทรพั ย์กอ่ ตั้งศนู ย์พฒั นาโครงการหลวงตนี ตก ตงั้ แต่ปี 2524 โดยมเี ปา้ หมายเพือ่ เป็นศนู ยส์ าธติ และสง่ เสรมิ
การเพาะเห็ด และกาแฟพันธุอ์ ราบิกา ให้แกร่ าษฎรนอกเหนอื จากการปลกู เมย่ี ง ปัจจบุ นั ทางศนุ ยฯ์ นี้ไดส้ รา้ งท่ี
พกั ติดภเู ขาและสายนำ้ อย่างดีให้ประชาชนท่วั ไปสามารถมาพกั ได้ และหมู่บา้ นใกล้เคียงอยา่ ง “แม่กำปอง” ก็
เป็นแหล่งทอ่ งเทีย่ วท่สี ำคัญของจงั หวัดอีกดว้ ย
ตั้งอยู่ที่ ต. ห้วยแก้ว อ. แมอ่ อน จ. เชยี งใหม่

4. ศูนย์พัฒนาโครงการหลวงห้วยลึก

เนอื่ งจากพ้นื ที่แถบนีเ้ ปน็ ทรี่ าบสลบั เนนิ เขา โดยมีความสูงจากนำ้ ทะเลปานกลางตงั้ แต่ 500 ถึง
900 ม. และอยูใ่ กล้กับลุ่มน้ำย่อยของแม่น้ำแม่ปิง จงึ เหมาะมากกบั การเพราะปลกู ในหลวงรชั กาลที่ 9 จงึ มี
พระราชดำรใิ ห้จัดพ้ืนที่ทำกนิ ใหแ้ ก่ชาวบ้านแถบน้ี รวมถงึ ชาวเขาเผา่ แมว้ กะเหรยี่ ง โดยส่งเสรมิ การวจิ ัย และ
เพาะพันธ์ใุ ห้แกเ่ กษตรกร ไดแ้ ก่ ผักจำพวกผักสลดั ไมด้ อกไม้ประดับ และผลไม้ตา่ งๆ โดยศนู ย์ฯ แห่งนี้ ยงั เปน็
ท่ผี ลิตและสง่ ออกดอกเบญจมาศท่ีใหญ่ทีส่ ุดในภาคเหนืออีกด้วย
ต้งั อยู่ที่ ต. ปิงโคง้ อ. เชียงดาว จ. เชยี งใหม่

5. สถานีเกษตรหลวงอินทนนท์

เดมิ สถานทแี่ ห่งน้ีมกี ารบกุ รุกผนื ปา่ ทำไร่เลื่อนลอย ปลูกข้าว ปลูกฝิ่น จากชาวเขาเผ่ากะเหร่ียง และ
ชาวไทยภูเขา ทำใหป้ ่ามสี ภาพเสือ่ มโทรม ในหลวงรัชกาลที่ 9 ทรงอยากให้ชาวเขาเหล่านน้ั มพี ้นื ท่ีทำกินเป็น
หลักแหลง่ จงึ มพี ระราชดำรใิ หถ้ า่ ยทอดความรู้การเกษตรแผนใหม่ ใหห้ ันมาทำการเกษตรแบบถาวร จึงจดั ตั้ง
“สถานีวจิ ยั โครงการหลวงอนิ ทนนท”์ ข้ึนในปี 2522 ดำเนินงานวิจยั ดา้ นไม้ดอก ไมป้ ระดับ พชื ผัก และไมผ้ ล
และเปลย่ี นมาเปน็ “สถานเี กษตรหลวงอินทนนท์” ในปี 2550
ตง้ั อยใู่ นอุทยานแหง่ ชาติดอยอินทนนท์ ต. บ้านหลวง อ. จอมทอง จ. เชยี งใหม่

6. ศูนย์วิจัยเกษตรหลวงเชียงใหม่ (ขุนวาง)

ศนู ยว์ จิ ัยฯ น้ี จดั ตง้ั ข้ึนเมื่อปี 2525 ครัง้ นนั้ ในหลวงรัชกาลท่ี 9 ทรงมีพระราชดำรัสให้กองพืชสวน
กรมวชิ าการเกษตร ใช้ทอ้ งทุ่งนีเ้ ปน็ สถานที่ทดลองและขยายพนั ธุ์พชื บนท่สี ูง เพ่ือส่งเสรมิ และถ่ายทอด
เทคโนโลยีแก่เกษตรกรบนท่สี ูง เพื่อทดแทนการปลกู ฝนิ่ นักท่องเทีย่ วนยิ มมาสัมผัสความสวยงามของดอก
นางพญาเสือโคร่ง หรือซากรุ ะดอยสชี มพู ในช่วงฤดูหนาว และชมการท่องเท่ียวเชิงเกษตร แปลงไม้ และผลไม้
เมอื งหนาว เช่น สาลี่ พลมั ท้อ เนคทารีน และสตรอว์เบอร์รี
ตง้ั อยูใ่ นอทุ ยานแห่งชาตดิ อยอินทนนท์ ต. บา้ นหลวง อ. จอมทอง จ. เชยี งใหม่
7. ศูนย์พัฒนาโครงการหลวงแม่โถ

พื้นทบี่ รเิ วณนีม้ ีลักษณะเปน็ ภูเขาสลับซับซอ้ น ทอดยาวตามแนวเหนอื ใต้ และอยสู่ ูงจากระดบั นำ้ ทะเล
ปานกลาง 800-1,200 ม. เป็นสถานที่อยู่อาศยั ของชาวเขาเผ่ามง้ และกะเหรีย่ ง ทีย่ ึดอาชีพหลักในการปลกู
ฝนิ่ ทำไร่เลอ่ื นลอย กระทั่งถึงปี 2539 ในหลวงรัชกาลท่ี 9 ทรงมพี ระราชดำริใหจ้ ดั ตงั้ “ศนู ยพ์ ัฒนาโครงการ
หลวงแมโ่ ถ” โดยการใหค้ วามรู้ และส่งเสรมิ อาชีพเกีย่ วกบั การเกษตรแผนใหม่ เพื่อทดแทนการปลกู ฝ่นิ รวมถึง
การลดใชส้ ารเคมีกบั การปลูกกะหล่ำปี
ตั้งอยใู่ น ต. บอ่ สลี อ. ฮอด จ. เชยี งใหม่

8. ศูนย์พัฒนาโครงการหลวงวัดจันทร์

ศูนย์พฒั นาฯ แหง่ น้ี กอ่ กำเนิดขน้ึ หลงั จากในหลวงรชั กาลท่ี 9 ทรงเสด็จเยย่ี มเยยี นราษฎรในเขต
หมบู่ ้าน วัดจันทร์ พระองค์ทรงทราบถึงความยากลำบากของชาวเขาในพื้นที่ จึงมีพระราชดำรใิ ห้กอ่ ตง้ั “ศนู ย์
พัฒนาโครงการหลวงวัดจันทร”์ ขึน้ เพ่ือชว่ ยใหส้ ร้างอาชีพ สรา้ งรายได้ ให้แก่ราษฎร เพื่อใหม้ ีความเปน็ อยู่ทด่ี ี
ขน้ึ โดยสถานทีน่ ้ีมที วิ ทัศน์ท่ีสวยงามของป่าสนทใ่ี หญ่ทีส่ ดุ ในประเทศไทย โดยมีองค์การอุตสาหกรรมปา่ ไม้
(อปป.) เป็นสถานทที่ ีน่ กั ทอ่ งเที่ยวคนุ้ เคย
ตง้ั อย่ใู น อ. กัลยาณวิ ฒั นา จ. เชยี งใหม่

โครงการหลวง ภาคกลาง

9. โครงการช่ังหัวมันตามพระราชดำริ

โครงการนีเ้ ป็นสถานท่ที ่องเที่ยวท่ีนา่ สนใจอกี ที่หนึ่งของ จ. เพชรบุรี ซึ่งภายในโครงการ มีท้งั แปลง
ปลกู พชื เศรษฐกิจและพชื ไร่หลายชนิด อาทิ สบั ปะรด มะนาว ชมพเู่ พชร มันเทศ ยางพารา และแปลงปลูกขา้ ว
โดยทง้ั หมดนีใ้ ช้เกษตรอินทรยี ์ ไม่ใชส้ ารเคมี มีฟาร์มโคนม ฟารม์ ไก่ และมีกังหนั ลมผลิตไฟฟา้ ขายให้กบั การ
ไฟฟา้ สว่ นภูมภิ าค แถมมีมุมถ่ายภาพสวยๆ ใหเ้ ก็บภาพเปน็ ท่ีระลกึ กนั
ตง้ั อยู่ท่ีบา้ นหนองคอไก่ ต. เขากระปุก อ. ทา่ ยาง จ. เพชรบุรี

10. โครงการประตูระบายน้ำคลองลัดโพธ์ิ

เปน็ สถานทที่ ่องเทีย่ ว พักผ่อน ท่ีอยู่ไมไ่ กลจากกรุงเทพฯ มากนัก ซง่ึ ภายในโครงการ ได้มีการสรา้ ง
ประตรู ะบายน้ำ ทส่ี ามารถเปิดระบายน้ำทว่ มขงั และสามารถปิดเม่ือเกิดนำ้ ทะเลหนุนสงู ไดท้ นั ท่วงที เพื่อไมใ่ ห้
เขตกรุงเทพฯ ได้รบั ความเสยี หาย อีกทั้งยังมกี ารติดตง้ั กังหันทดน้ำ สำหรบั ผลติ กระแสไฟฟ้าอีกดว้ ยบรรยากาศ
โดยรอบโอบลอ้ มดว้ ยโครงการถนนวงแหวนอตุ สาหกรรมอยา่ ง สะพานภูมิพล 1 และสะพานภมู พิ ล 2 คนจงึ
นยิ มเดินทางไปพักผ่อนช่วงแดดร่มลมตกกันจำนวนมาก
ต้ังอยใู่ กล้กับตลาดสดพระประแดง อ. พระประแดง จ. สมทุ รปราการ

11. โครงการเข่ือนคลองท่าด่าน

โครงการเข่ือนคลองทา่ ด่าน เป็นโครงการช่วยเหลือพ้นื ที่เกษตรกรรมใหบ้ รรเทาอุทกภัย น้ำไมท่ ่วมขงั
และกักเกบ็ น้ำไว้ใชช้ ว่ งหนา้ แล้งได้อย่างมีประสิทธภิ าพ เมื่อกักเก็บน้ำได้มากขน้ึ ทำใหพ้ ้ืนท่ีโดยรอบชมุ่ นำ้
ประชาชนมกี ารเพาะเลย้ี งสตั วน์ ำ้ เป็นอาชพี มากขน้ึ หลอ่ เล้ียงชุมชนท้ัง 4 อำเภอ ได้แก่ อำเภอเมือง ปากพลี
องครักษ์ และบา้ นนา ใหอ้ ุดมสมบูรณ์มีน้ำใชต้ ลอดท้ังปี อกี ทัง้ พืน้ ทโ่ี ดยรอบได้ปรบั ปรุงสถานที่ให้สวยงาม
เหมาะแกก่ ารพกั ผ่อน
ตง้ั อยู่ที่บ้านท่าด่าน ต. หนิ ต้ัง อ. เมือง จ. นครนายก

12. เขื่อนป่าสักชลสิทธ์ิ

ก่อสรา้ งเมอ่ื ปี 2537 มีวัตถุประสงคเ์ พอ่ื เร่งแก้ไขปญั หาการขาดแคลนนำ้ ในพนื้ ที่การเกษตร บรรเทา
ปัญหาอุทกภยั ในเขตพื้นทีล่ ุม่ แม่น้ำป่าสกั และแม่นำ้ เจ้าพระยาตอนล่าง ซ่ึงนับว่าแก้ไขจัดการน้ำได้เป็นอย่างดี
เป็นเข่ือนดนิ ทีย่ าวที่สดุ ในประเทศไทยถงึ 4,860 ม. แถมยงั เป็นสถานท่ีพักผ่อนใกล้กรุง ทม่ี ผี ้คู นหลง่ั ไหลมา
เที่ยวตลอดท้งั ปี โดยเฉพาะช่วงเดือน พย.-มค. จะมีขบวนรถไฟสายพเิ ศษเพื่อการท่องเที่ยว กรุงเทพฯ-เขื่อนป่า
สักชลสทิ ธ์ิ เปิดให้บรกิ าร
ตั้งอยู่ท่ี ต. หนองบัว อ. พัฒนานคิ ม จ. ลพบรุ ี

13. โครงการพัฒนาป่าไม้ปากน้ำปราณบุรี อันเนื่องมาจากพระราชดำริ

เป็นแหลง่ ศกึ ษาเรยี นรู้ระบบนิเวศป่าไม้ เพอื่ ใหค้ วามร้แู ก่ประชาชนและคนในชุมชน เกยี่ วกับการ
อนรุ กั ษ์ทรพั ยากรธรรมชาติ ภายในโครงการมีเส้นทางเดินศึกษาธรรมชาติป่าชายเลน ทใ่ี ห้ความร้เู กี่ยวกบั
ระบบนเิ วศของพืน้ ท่ี และใหค้ วามรู้เรือ่ งพนั ธสุ์ ตั ว์นำ้ มีกิจกรรมลอ่ งเรอื ชมธรรมชาติปา่ ชายเลน และวิถีชุมชน
ประมงปากน้ำปราณบรุ ี ชมป่าโกงกางทม่ี อี ายรุ ว่ มร้อยปีที่หาชมได้ยาก รวมถึงป่าเบญจพรรณ ซ่ึงเป็นท่ีอยู่
อาศัยของสตั วป์ ่าสงวนและสัตว์ปา่ ค้มุ ครอง เชน่ เลยี งผา กวาง นกยูง ไกป่ ่า เปน็ ต้น
ต้งั อยู่ภายในเขตปา่ สงวนแห่งชาติ ป่าคลองเก่า และป่าคลองคอย ต. ปากน้ำปราณ อ. ปราณบุรี จ.
ประจวบครี ขี ันธ์

14. โครงการห้วยองคต อันเน่ืองมาจากพระราชดำริ

พืน้ ท่ภี ายในโครงการมีการก่อสรา้ งฝายทดน้ำในลำหว้ ยแมร่ ะวงั และบ้านห้วยหวาย เพ่ือใหม้ นี ้ำ
เพียงพอในการทำการเกษตรกรรม อีกท้ังเป็นสถานทที่ ่ีรวบรวมกลา้ ไมเ้ พอื่ แจกจ่ายใหร้ าษฎรไปปลูกเพอ่ื
ประกอบอาชีพได้ อาทิ กล้าสะเดา มะฮอกกานี สมอพิเภก มะคา่ โม่ง ประด่ปู า่ มะขาม และทน่ี ย่ี งั ปลูกป่า
หวายเป็นจำนวนกวา่ 100 ไร่ เพื่อเป็นวสั ดจุ กั สานสร้างอาชพี ในอนาคตได้ และสง่ เสรมิ การใชผ้ ลผลติ จากการ
หมกั สะเดา ทำสารเคมีกำจดั ศัตรพู ืช เปน็ แหลง่ สาธิตให้ความร้แู กเ่ กษตรกรและผสู้ นใจท่ัวไป
ตง้ั อยู่ท่ี ต. สมเดจ็ เจรญิ อ. หนองปรือ จ. กาญจนบุรี

โครงการหลวง ภาคตะวันออก-อีสาน

15. โครงการศูนย์การศึกษาการพัฒนาอ่าวคุ้งกระเบน

โครงการน้ีก่อตง้ั เพอ่ื พฒั นาอาชีพการประมง และการเกษตรในเขตพ้นื ทีช่ ายฝัง่ ทะเลจนั ทบุรี ใหท้ ำ
อาชพี ควบคูก่ บั ระบบนิเวศป่าชายเลนอย่างเกดิ ประโยชน์สูงสุด และยงั่ ยืน มีการเพาะเล้ียงสัตวน์ ำ้ เช่น ก้งุ
แชบว๊ ย กุ้งกลุ าดำ ปลากะพงขาว เปน็ ต้น และเป็นศูนย์กลางการเรียนรู้ระบบนิเวศ การบรหิ ารจัดการชายฝั่ง
อกี ท้ังส่งเสริมใหเ้ ป็นสถานที่ท่องเท่ยี วให้ประชาชนได้เข้ามาศึกษาธรรมชาติป่าชายเลนโดยรอบ โดยมีสะพาน
ทอดยาวทา่ มกลางร่มไม้ของป่าชายเลน
ต้ังอยูใ่ นศูนย์การศกึ ษาการพัฒนาอา่ วคงุ้ กระเบนอนั เน่อื งมาจากพระราชดำริ ต. คลองขดุ อ. ท่าใหม่ จ.
จันทบรุ ี

16. โครงการศูนย์บริการการพัฒนาปลวกแดงตามพระราชดำริ

ย้อนกลับไปในอดีต สภาพพนื้ ท่ปี า่ ของ จ. ระยอง ถูกทำลายไปมาก ดนิ ไม่ดี และขาดแหล่งน้ำไม่มี
ความอดุ มสมบูรณ์ ในหลวงรัชกาลที่ 9 ทรงมพี ระราชดำริ ใหจ้ ัดตงั้ โครงการศนู ย์บรกิ ารการพัฒนาปลวกแดง
ตามพระราชดำริ จ. ระยอง-ชลบุรี เพ่ือเปน็ ศนู ย์กลางอาชพี การเกษตร และศิลปาชีพพิเศษแก่ชาวบ้านท่ี
ประกอบอาชีพเกษตรกรรม บรเิ วณริมอ่างเก็บนำ้ ดอกกราย เพื่อพัฒนาด้านการเกษตร ดา้ นปศสุ ัตว์ และการ
ประมง ปัจจบุ นั โครงการนใ้ี ช้เป็นสถานฝกึ อบรมแปลงเกษตรสาธติ สำหรบั ศึกษา ดูงาน
ตัง้ อยู่ท่ี ต. แมน่ ้ำคู้ อ. ปลวกแดง จ. ระยอง
17. ศูนย์ศึกษาการพัฒนาเขาหินซ้อน อันเน่ืองมาจากพระราชดำริ

ในอดตี ก่อนที่มีโครงการศนู ย์ศกึ ษาการพฒั นาเขาหินซ้อน สภาพแวดล้อมโดยรอบ เส่ือมโทรม แหง้
แล้ง ดินแตกระแหง ไมส่ ามารถประกอบอาชพี อะไรได้เลย แม้แตป่ ลกู มนั สำปะหลงั ชาวบ้านในบริเวณน้ีจงึ
ร่วมกนั น้อมเกลา้ นอ้ มถวายท่ีดนิ ผนื น้ี จำนวน 264 ไร่ แดใ่ นหลวงรชั กาลท่ี 9 และทรงมีพระราชดำริใหพ้ ัฒนา
พืน้ ทแี่ หง่ น้ี โดยใชป้ ๋ยุ พืชสด ปยุ๋ หมัก ป๋ยุ คอก และหญ้าแฝก ทำให้สภาพดินมีความอุดมสมบรู ณ์ขึน้ ปัจจุบนั มี
อา่ งเก็บนำ้ ลานกางเทนท์ รวมถึงมบี า้ นพักไวค้ อยรองรับนักทอ่ งเทีย่ ว
ตั้งอยู่ท่รี ิมทางหลวงหมายเลข 304 (ฉะเชงิ เทรา-กบินทร์บรุ ี) จ. ฉะเชิงเทรา

18. โครงการอ่างเก็บน้ำบึงโขงหลง อันเนื่องมาจากพระราชดำริ

โครงการอ่างเกบ็ น้ำบึงโขงหลงฯ เกิดจากพระราชดำริของในหลวงรัชกาลท่ี 9 ทตี่ อ้ งการพัฒนาอ่าง
เก็บนำ้ ท่ีมีอย่เู ดิม ใหม้ ีประสิทธิภาพมากข้ึน โดยสรา้ งคนั ดินกน้ั นำ้ ใหส้ งู ข้ึนกว่าเดิม ทำให้สามารถรบั นำ้ ได้มาก
ข้นึ เป็นท่รี องรบั น้ำ ปอ้ งกันภยั น้ำท่วมได้ และผันน้ำในบงึ ไปพัฒนาพนื้ ท่กี ารเกษตรโดยรอบได้อย่างเพียงพอ
แถมยงั เปน็ สถานที่พักผ่อนท่ีสวยงาม บรรยากาศดี จนถกู ขนานนามว่า “ทะเลอีสาน” ซง่ึ เป็นท่ีชุ่มนำ้ ท่ีสดุ ของ
ภาคตะวันออกเฉยี งเหนือ
ต้ังอยู่บ้านดอนกลาง ต. บึงโขงหลง อ. บึงโขงหลง จ. บึงกาฬ
19. ศูนย์ศึกษาการพัฒนาภูพาน อันเน่ืองมาจากพระราชดำริ

กจิ กรรมของศนู ย์ศึกษาการพัฒนาภพู านฯ ครอบคลมุ ทุกด้านเกีย่ วกับการพัฒนาอาชีพเกษตรกรรม ท่ี
เหมาะสมกบั สภาพพื้นที่ ได้จัดการระบบชลประทาน สร้างแหล่งกักเกบ็ น้ำ ใหเ้ พียงพอต่อการทำเกษตรกรรม
ตลอดทั้งปี พัฒนาใหม้ ีแปลงปลกู พชื ผกั สง่ เสริมการปลูกหวายดง ไม้ไผ่ชนิดต่างๆ ตลอดจนการเพาะเล้ียงคร่ัง
ศึกษาทดลองและพฒั นาการประมงน้ำจืด ส่งเสรมิ การเล้ียงปลาในอ่างเกบ็ น้ำ ปรบั ปรุงท่งุ หญ้าเพ่ือเลี้ยงสตั ว์
และเป็นแหล่งเรยี นรูฝ้ กึ อบรมดา้ นเกษตรกรรมใหแ้ ก่ราษฎรในหมู่บ้าน และคนท่สี นใจทั่วไป
ตง้ั อยู่ทีห่ มบู่ ้านนานกเคา้ ต. ห้วยยาง อ. เมือง จ. สกลนคร

20. สถานีทดลองเกษตรที่สูงภูเรือ

ท่ีนี่เป็นแหลง่ ท่องเที่ยวยอดนิยม มอี ากาศเย็นตลอดเกือบท้ังปี งดงามไปดว้ ยแปลงทดลองปลกู ทง้ั ไม้
ดอกและไมผ้ ลเมอื งหนาวนานาชนดิ เชน่ แมคาเดเมยี ซงึ่ เป็นพชื ตระกูลถวั่ ยนื ต้น ที่มีคุณค่าทางอาหารสูงและ
ราคาดี กิโลกรมั นบั 1,000 บาท นอกจากนี้ยงั มีส้มโอ ลิ้นจี่ ท้อ สาลี่ และพลับ ปลกู อยูเ่ ตม็ โครงการ และที่
สำคัญเปน็ ศนู ยเ์ รียนรู้การปลูกดอกไมแ้ ละผลไมเ้ มืองหนาว ใหก้ บั ผูท้ ี่สนใจอีกดว้ ย ปจั จบุ นั ทางสถานมี ีบ้านพัก
และสถานท่ีกางเทนท์ ใหบ้ รกิ ารสำหรบั นกั ท่องเที่ยวจำนวนมาก
ตงั้ อยู่ที่ อ. ด่านซา้ ย จ. เลย

โครงการหลวง ภาคใต้

21. โครงการฟื้นฟูพื้นท่ีและบรรเทาอุทกภัยบ้านคีรีวง อันเนื่องมาจากพระราชดำริ

เม่อื ปี 2531 เกดิ อุทกภยั คร้งั ใหญ่ น้ำป่าไหลหลากจากเทือกเขาหลวง ลงมาสู่ใจกลางของหมูบ่ ้านครี ี
วง ส่งผลให้มชี าวบ้านเสยี ชวี ติ เปน็ จำนวนมาก เมื่อความทราบถึงในหลวงรชั กาลท่ี 9 ทรงมพี ระราชดำรใิ ห้กรม
ชลประทาน และกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ เข้าพ้นื ฟู ขุดลอก และขยายความกวา้ งของคลอง พร้อม
กอ่ สรา้ งแนวป้องกนั ตลง่ิ พังของคลองระบาย เพ่ือน้ำจะได้ไหลผ่านหมบู่ ้านไปได้อยา่ งสะดวก ปจั จุบันเป็นแหลง่
ท่องเท่ยี วท่สี ำคัญ และยงั มีอากาศดีท่ีสุดในประเทศไทยอกี ด้วย
ตัง้ อยู่ทีห่ มบู่ า้ นครี ีวง อ. ลานสกา จ. นครศรธี รรมราช

22. ประตูระบายน้ำอุทกวิภาชประสิทธิ

ประตูระบายน้ำเปน็ ส่วนหนึ่งของโครงการพฒั นาพ้ืนท่ีลุ่มน้ำปากพนังอันเนื่องมาจากพระราชดำริ ของ
ในหลวงรัชกาลท่ี 9 ที่พ้นื ท่แี ต่เดิมมคี วามอุดมสมบูรณ์มาก ปัจจบุ นั เกดิ ปัญหานำ้ เค็มรกุ น้ำจืดขาดแคลน จาก
การปล่อยน้ำเสยี ของนากุ้ง การเกษตร และชุมชน สรา้ งความเดือดร้อนเป็นอย่างมาก หลังจากมีการสรา้ ง
ประตูระบายน้ำ ก็สามารถปิดกนั้ น้ำเคม็ ไม่ใหร้ ุกเข้าไปในลำนำ้ กักเกบ็ น้ำจดื ไว้ใช้ดำรงชีพ จากที่ชาวปากพนัง
เคยยากจนทีส่ ดุ ในประเทศ ตอนนเ้ี ริ่มมชี วี ติ ความเปน็ อย่ทู ี่ดีขน้ึ
ตงั้ อยู่ท่ี อ. ปากพนงั จ. นครศรีธรรมราช
23. โครงการศูนย์ศิลปาชีพบ้านเช่ียวหลาน

เมอ่ื ปี 2542 ในหลวงรชั กาลที่ 9 เสดจ็ พร้อมสมเด็จพระนางเจา้ ฯ มาเยือนศนู ยศ์ ลิ ปาชีพ ใน อ.
วิภาวดี จ. สุราษฎรธ์ านี สมเดจ็ พระนางเจ้าฯ ทรงถามถึงปัญหาความเป็นอยู่ของหมู่บ้านไกรสร และชมุ ชน
ใกล้เคียง ซ่ึงเปน็ ชุมชนทไ่ี ด้รบั ผลกระทบจากการสรา้ งเข่ือนรชั ชประภา (เขื่อนเชี่ยวหลาน) ซ่ึงผู้แทนชุมชนได้
ทลู ขออาชพี เสริมเพ่ือเพ่ิมรายไดใ้ ห้กบั สมาชิก สมเดจ็ พระนางเจ้าฯ จงึ ได้พระราชทานโครงการสง่ เสริมอาชพี
ทอผ้าตัง้ แตป่ ี 2543 โดยพระราชทานอาคาร อุปกรณ์การทอผา้
ต้งั อยู่ที่ ต. เขาพัง อ. บ้านตาขนุ จ. สรุ าษฎร์ธานี

24. ศูนย์ศึกษาการพัฒนาพิกุลทองอันเน่ืองมาจากพระราชดำริ

ในหลวงรัชกาลที่ 9 มีพระราชดำรใิ หก้ ่อต้ังศูนยศ์ ึกษาการพฒั นาพิกลุ ทองอนั เน่ืองมาจากพระราชดำริ
ขนึ้ เมือ่ ปี 2524 เปน็ ศูนย์รวมกำลังของเจ้าหนา้ ทดี่ า้ นเกษตร สังคม และการส่งเสริมการศึกษามารวมอยู่
ด้วยกัน เพือ่ ใหค้ วามรู้ และชว่ ยอนุเคราะห์ด้านวชิ าการแก่ประชาชน ในการประกอบอาชีพและพฒั นาตนเอง
โดยมเี ปา้ หมายเพื่อปรับปรุงดินพรุ ให้สามารถนำมาใชป้ ระโยชนไ์ ดม้ ากทส่ี ดุ และมีการศึกษาทดลองเรอื่ ง
ยางพารา และปาล์มนำ้ มนั อันเปน็ พชื เศรษฐกิจของภาคใต้ด้วย
ตง้ั อยู่ท่ี ต. กะลุวอเหนือ อ. เมอื ง จ. นราธิวาส
25. โครงการอ่างเก็บน้ำคลองหัวช้างอันเนื่องมาจากพระราชดำริ

จ. พทั ลงุ ไดช้ ือ่ วา่ เปน็ แหล่งเพาะปลูกขา้ วท่สี ำคญั ของภาคใต้ แต่ด้วยภมู ปิ ระเทศที่มีลำนำ้ ชว่ งส้นั
ทำให้ยากแก่การบริหารจดั การนำ้ มักประสบปญั หาขาดแคลนน้ำในภาวะฝนท้ิงชว่ ง และเกิดปัญหาอุทกภัยใน
ฤดฝู น ไมส่ ามารถทำการเกษตรไดอ้ ย่างเต็มท่ี ในหลวงรชั กาลท่ี 9 จงึ มีพระราชดำริสรา้ งอา่ งเก็บน้ำคลองหัว
ชา้ ง เพื่อใช้เป็นแหล่งน้ำต้นทุนในการทำการเกษตร การอุปโภคบรโิ ภค คลุมพืน้ ทกี่ ว่า 1 แสนไร่ สง่ ผลให้
ราษฎรในพ้ืนท่ีมชี ีวิตความเป็นอยทู่ ีด่ ีขนึ้
ตงั้ อยู่ที่ อ. ตะโหมด จ. พทั ลุง

26. โครงการอ่างเก็บน้ำบางกำปรัดอันเน่ืองมาจากพระราชดำริ

เดิมทีพน้ื ท่ีบริเวณน้มี ีความแห้งแลง้ เปน็ อยา่ งมาก เม่อื ใดท่ฝี นทิง้ ช่วง ชาวบา้ นที่ประกอบอาชพี
เกษตรกรรมจะไดร้ ับความเดือนร้อนจากการขาดน้ำทำนา ในหลวงรัชกาลที่ 9 เม่อื ทราบเร่ืองทรงศกึ ษาพน้ื ที่
และมีพระราชดำริให้กรมชลประทานสร้าง “อ่างเก็บน้ำบางกำปรดั อันเน่ืองมาจากพระราชดำริ” ขน้ึ เพื่อเป็น
แหลง่ อปุ โภคและบริโภคของคนในพ้ืนที่ รวมถงึ พ้นื ท่ฝี ่ังขวาของโครงการฯ บรเิ วณเหนือฝาย ยังเป็นแหล่ง
เพาะพันธุ์ปลาน้ำจดื ได้อยา่ งดีอกี ดว้ ย
ตง้ั อยู่ท่บี ้านโคกหาร ต. โคกหาร อ. เขาพนม จ. กระบ่ี

เรยี บเรยี งโดย
กศน.ตำบลห้วยร่วม
สงั กดั กศน.อำเภอดงเจริญ จังหวัดพิจิตร
ขอขอบคุณแหล่งทม่ี า
https://autoinfo.co.th/J5leR
http://guide.dohome.co.th/royal-project-king-9/