รายงานสรุปโครงการ-สวนพฤกษศาสตร์-63

โครงการอนรุ กั ษ,พนั ธกุ รรมพืช อันเนื่องมาจากพระราชดำริ
สมเดจ็ พระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี

สนองพระราชดำริโดย
โรงเรยี นวเิ ชยี รมาตุ จงั หวัดตรัง

รายงานผลการดำเนนิ งานสวนพฤกษศาสตรโ, รงเรยี น
ประจำปHงบประมาณ ๒๕๖๓

โดย
คณะกรรมการงานสวนพฤกษศาสตรโ, รงเรยี น

กลมุ่ บรหิ ารงานวชิ าการ
งานสวนพฤกษศาสตรโ์ รงเรยี น โรงเรียนวิเชยี รมาตุ จังหวดั ตรัง
สำนกั งานเขตพื้นท่ีการศกึ ษามธั ยมศกึ ษา เขต ๑๓ (ตรัง-กระบ่ี)

สำนกั งานคณะกรรมการการศกึ ษาขัน้ พื้นฐาน กระทรวงศกึ ษาธิการ

ก
คำนำ

รายงานผลโครงการสวนพฤกษศาสตร์โรงเรียน โรงเรียนวิเชียรมาตุ น้อมนำหลักปรัชญาของเศรษฐกิจ
พอเพียง ฉบับนี้ จัดทำขึ้นโดยมีวัตถุประสงค์เพื่อนำเสนอข้อมูลเกี่ยวกับโครงการสวนพฤกษศาสตร์โรงเรียน
วิเชยี รมาตุ และโครงการนกั พฤกษศาสตรร์ นุ่ เยาว์ โรงเรยี นวิเชียรมาตุ อำเภอเมอื งตรงั จังหวดั ตรัง

นอกจากนั้น มุ่งนำเสนอข้อมูลที่เป็นประโยชน์ในการปฏิบัติงาน/กิจกรรมต่างๆ ของการดำเนินงานสวน
พฤกษศาสตร์โรงเรียนวิเชียรมาตุ ตามโครงการอนุรักษ์พันธุกรรมพืช อันเน่ืองมาจากพระราชดำริ ตามหลักคิด
ปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพยี ง

ขอขอบคุณคณะครู นักเรียน และผู้มีส่วนเกี่ยวข้องทุกฝ่ายโดยเฉพาะอย่างย่ิงกลุ่มสาระการเรียนรู้
วิทยาศาสตร์ และงานขับเคล่ือนหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงท่ีให้คำปรึกษาและข้อเสนอแนะที่เป็น
ประโยชน์ต่อการดำเนินงาน และหวงั เปน็ อยา่ งยิ่งว่า เอกสารฉบบั นีเ้ ปน็ ประโยชน์ต่อไป

คณะกรรมการดำเนนิ งาน
สวนพฤกษศาสตร์โรงเรยี นวิเชยี รมาตุ

๑๕ ตุลาคม ๒๕๖๓

สารบัญ ข

โครงการสวนพฤกษศาสตร์โรงเรยี นวิเชียรมาตุ หน้า
หลักการและเหตุผล
วัตถุประสงค์ 1
เป้าหมาย 2
ผลการดำเนนิ งาน 2
-การดำเนินงานสวนพฤกษศาสตรโ์ รงเรียน 5 องคป์ ระกอบ 3
-การดำเนนิ งานสวนพฤกษศาสตร์โรงเรียน 3 สาระการเรยี นรู้ 3
-การดำเนนิ งานสวนพฤกษศาสตรโ์ รงเรียน พืชศกึ ษา 10
- ชุมนุมสวนพฤกษศาสตร์ 11
15
โครงการนักพฤกษศาสตรร์ ุน่ เยาว์ โรงเรียนวิเชยี รมาตุ 17
หลักการและเหตผุ ล 17
วัตถุประสงค์ 17
เป้าหมาย 18
ผลการดำเนนิ งาน 18
25
การบูรณาการหลกั คิดตามปรชั ญาของเศรษฐกิจพอเพียง 27
ภาคผนวก

1

โครงการสวนพฤกษศาสตรโ์ รงเรยี นวิเชยี รมาตุ

๑. หลักการและเหตผุ ล

ตามทสี่ มเดจ็ พระเทพรัตนราชสดุ าฯ สยามบรมราชกุมารี ทรงมีพระราชดำรบิ างประการเก่ียวกับ

การอนรุ กั ษ์พันธุกรรมพชื ซ่ึงมใี จความดงั ตอ่ ไปนี้

“การสอนและอบรมใหเ้ ด็กมจี ติ สำนกึ ในการอนรุ กั ษ์พชื พรรณน้ัน ควรใช้วิธีการปลูกฝงั ใหเ้ ด็กเหน็

ความงดงาม ความสนใจ และเกดิ ความปติ ิทีจ่ ะทำการศึกษาและอนุรักษ์พืชพรรณต่อไป การใหว้ ิธสี อน

การอบรมและให้ความรสู้ กึ กลวั วา่ หากไม่อนุรักษ์แลว้ จะเกดิ ผลเสยี เกดิ อันตรายแกต่ นเอง จะทำใหเ้ ดก็ เกิด

ความเครียด ซง่ึ จะเปน็ ผลเสยี แก่ประเทศในระยะยาว”

โครงการอนรุ กั ษ์พันธุกรรมพชื อนั เนื่องมาจากพระราชดำรฯิ ได้ดำเนนิ งานสนองพระราชดำรจิ ัดตง้ั

งาน “สวนพฤกษศาสตร์โรงเรยี น” เพื่อเป็นส่ือในการสร้างจิตสำนกึ ดา้ นอนรุ กั ษพ์ นั ธุกรรมพชื โดยให้เยาวชน

นัน้ ไดใ้ กล้ชิดกับพชื พรรณไม้ เหน็ คณุ คา่ ประโยชน์ ความสวยงาม อันจะกอ่ ให้เกดิ ความคิดที่จะอนรุ ักษพ์ ชื

พรรณต่อไป

ดังน้นั สวนพฤกษศาสตรโ์ รงเรยี นจึงเป็นแหล่งทีร่ วบรวมพนั ธ์ุพืชชนิดต่างๆ ทีม่ ชี ีวิต จัดปลกู ตาม

ความเหมาะสมกบั สภาพถนิ่ อาศัยเดิม มหี ้องสมดุ สถานท่ีเก็บรวบรวมตวั อย่างพรรณไม้รักษาสภาพ อาจเปน็

ตัวอยา่ งแหง้ หรอื ตัวอย่างดอง หรอื เก็บรักษาดว้ ยวิธอี ่นื ๆ พนั ธพ์ุ ชื ท่ีทำการรวบรวมไวน้ นั้ จะเป็นแหลง่ ข้อมลู

และการเผยแพรค่ วามรูเ้ กยี่ วกบั พันธ์ไุ ม้ นอกจากนสี้ ามารถใช้เป็นแหล่งพักผ่อนหย่อนใจซง่ึ สามารถดำเนนิ การ

สวนพฤกษศาสตรใ์ นพน้ื ทข่ี องโรงเรยี น โดยมีองคป์ ระกอบดังกล่าว เป็นสวนพฤกษศาสตร์โรงเรยี นใชใ้ น

วัตถุประสงคด์ ังกล่าว อกี ทัง้ ใช้ในการศึกษาและเป็นประโยชน์ในการสอนวิชาตา่ งๆ

จากพระราชดำรแิ ละพระราโชวาทของสมเด็จพระเทพรตั นราชสุดาฯสยามบรมราชกมุ ารี ในเร่อื ง

ของสวนพฤกษศาสตร์โรงเรียน ซงึ่ มคี วามสอดคลอ้ งกับงานปกตใิ นเรอ่ื งของการเรยี นการสอน และในเรื่อง

ของการปฏิรปู การศึกษา ซึง่ เนน้ ให้นักเรยี นเปน็ ศูนย์กลาง ดังน้ัน ทางโรงเรียนจงึ ไดม้ กี ารประชุมหารือ และ

เห็นพอ้ งตอ้ งกนั ทจ่ี ะสนองพระราชดำริฯ ดำเนนิ งานสวนพฤกษศาสตร์โรงเรียน โรงเรยี นวิเชียรมาตุ

โรงเรยี นวิเชยี รมาตุ จังหวดั ตรัง เปน็ โรงเรยี นทจี่ ดั สภาพแวดลอ้ มทางธรรมชาตทิ ่ีรม่ รื่นสวยงาม มกี าร

จัดตกแตง่ ทศั นียภาพของโรงเรียน โรงเรยี นไดเ้ อาใจใส่ดูแลพรรณไม้เปน็ อยา่ งดีแต่ยังขาดการสร้างจิตสำนึกให้

เยาวชนมคี วามรักความร่มรืน่ สวยงามของพรรณไมเ้ ทา่ ท่คี วร จงึ มีแนวคดิ สอดคลอ้ งกับงานสวนพฤกษศาสตร์

ในโรงเรยี นตามแนวพระราชดำรขิ องสมเด็จพระเทพรตั นราชสุดาฯ สยามบรมราชกมุ ารี ได้สมคั รเข้าร่วม

โครงการดงั กล่าว

สวนพฤกษศาสตร์โรงเรยี นวเิ ชยี รมาตุ จงึ เปน็ การดำเนินงานในอกี รูปแบบหนง่ึ ของ “สวน

พฤกษศาสตร์” โดยมกี ารรวมพันธุ์ไมท้ ม่ี ีชวี ติ มแี หล่งข้อมลู ความรู้เก่ียวกบั พนั ธ์ุไม้ มกี ารศกึ ษาต่อเนอ่ื ง มี

การเก็บตัวอย่างพนั ธุไ์ ม้แห้งและพันธ์ไุ ม้ดอง มีการรวบรวมพนั ธไุ์ ม้ทอ้ งถ่ินเขา้ มาปลูกรวบรวมไว้ในโรงเรียน

และภมู ปิ ญั ญาทอ้ งถิน่ มกี ารบนั ทกึ รายงานและข้อมลู รวมทั้งภูมปิ ญั ญาทอ้ งถิน่ เก่ียวกบั พันธุ์ไม้ มีมมุ สำหรับ

ศึกษาค้นคว้าและมกี ารนำไปใช้ประโยชนเ์ พอ่ื เปน็ ส่อื การเรยี นการสอนในวิชาต่างๆ เป็นการดำเนนิ การให้

สอดคล้องกับสภาพทอ้ งถิ่น ไมฝ่ ืนธรรมชาติ และเป็นไปตามความสนใจและความพรอ้ มของโรงเรียน

ดำเนนิ การโดยสมคั รใจไม่ได้เกิดความกดดนั แต่อย่างใด

2
๒. วตั ถุประสงค์

๒.๑ ผลผลิต
๑. เพอ่ื สรา้ งจิตสำนกึ ใหน้ กั เรยี น มีความรัก และเห็นคุณคา่ ของพรรณไม้
๒. เพอ่ื ใหโ้ รงเรียนเป็นแหลง่ รวบรวมพรรณไม้ ขอ้ มูลพรรณไม้ และการเก็บรกั ษา
เพือ่ ประโยชน์ทางการศึกษา และเผยแพรส่ ภู่ ายนอก
๓. เพอื่ ใชเ้ ปน็ สอื่ และแหลง่ เรียนรูใ้ นการจัดกิจกรรมการเรยี นการสอน
๔. เพื่อใชเ้ ปน็ แหลง่ พกั ผ่อนของนักเรียน คณะครู บคุ ลากร ผู้ปกครอง และแขกผมู้ าเยอื น

๒.๒ ผลลพั ธ์
๑. นกั เรยี น ครู บุคลากร มจี ิตสำนกึ มีความรกั และเหน็ คณุ ค่าของพรรณไม้
๒. โรงเรียนเปน็ แหลง่ รวบรวมพรรณไม้ ขอ้ มลู พรรณไม้ และการเก็บรกั ษา เพอื่ ประโยชนท์ าง

การศึกษา และเผยแพร่สภู่ ายนอก
๓. สวนพฤกษศาสตรโ์ รงเรียนวเิ ชียรมาตุ เปน็ ส่อื และแหล่งเรยี นรใู้ นการจดั กจิ กรรมการเรียน

การสอน
๔. สวนพฤกษศาสตร์โรงเรยี นวเิ ชยี รมาตุ เปน็ แหลง่ พักผอ่ นของนกั เรยี น คณะครู บคุ ลากร

ผูป้ กครอง และแขกผู้มาเยอื น
๓. เปา้ หมาย

๓.๑ เชงิ ปริมาณ
๑. คณะครแู ละบุคลากรทางการศกึ ษา โรงเรียนวเิ ชยี รมาตุ จำนวน ๒๐๖ คน
๒. นกั เรียนโรงเรยี นวเิ ชียรมาตุ ระดบั ชั้นมธั ยมศกึ ษาปีท่ี ๑ – ระดับชนั้ มธั ยมศึกษาปที ี่ ๖

จำนวน ๒,๗๓๒ คน
๓.๒ เชงิ คุณภาพ

๑. นักเรยี น ครูและบุคลากรทางการศกึ ษา โรงเรียนวเิ ชียรมาตุ มีจิตสำนกึ มีความรกั และเหน็

คุณค่าของพรรณไม้
๒. โรงเรียนวิเชยี รมาตุมีแหล่งรวบรวมพรรณไม้ ข้อมลู พรรณไม้ และการเกบ็ รักษา เพือ่ ประโยชนท์ าง

การศกึ ษา และเผยแพร่สู่ภายนอก

๓. นักเรยี น ครูและบคุ ลากรทางการศึกษา โรงเรียนวิเชยี รมาตุ ใชส้ วนพฤกษศาสตรโ์ รงเรยี นเปน็ ส่ือ
แหล่งเรียนรู้ ในการจดั กจิ กรรมการเรยี นการสอน และเผยแพรส่ ูภ่ ายนอก

๔. โรงเรยี นวิเชียรมาตุ มีสถานท่ีพักผ่อนสำหรบั นกั เรียน ครูและบุคลากรทางการศึกษา หน่วยงาน

ต่างๆ องค์กรปกครองส่วนทอ้ งถ่ิน ชุมชน และแขกผมู้ าเยอื น

3

ผลการดำเนินงาน

๑. การดำเนินงานสวนพฤกษศาสตรโ์ รงเรยี น ๕ องค์ประกอบ
1.1 การจัดทำป้ายชื่อพรรณไม้และทะเบียนพรรณไม้ ดำเนินการโดยนักเรียนแกนนำชุมนุมสวน

พฤกษศาสตร์ ซ่ึงนักเรียนจะได้รับการถ่ายทอดความรู้จากครูที่ปรึกษาชุมนุม การฝึกอบรมเชิงปฏิบัติการ
นักพฤกษศาสตร์รุ่นเยาว์ รุ่นที่ 5 ณ มหาวิทยาลัยวลัยลักษณ์ และกลับมาดำเนินการกำหนดโซนพรรณไม้ท่ี
จะทำการสำรวจ แบ่งกลุ่มนักเรียนในชุมนุมสำรวจพรรณไม้เบ้ืองต้น เพื่อเป็นฐานข้อมูลให้กับนักเรียนทุกคนใน
โรงเรียน จัดทำร่างป้ายชื่อพรรณไม้ ชื่อพรรณไม้สมบูรณ์ และพัฒนาเป็นการจัดทำป้ายช่ือและข้อมูลพรรณไม้
แบบคิวอารโ์ ค้ด และรวบรวมเปน็ ทะเบยี นพรรณไม้

4

1.2 การรวบรวมพรรณไม้เข้ามาปลูกในโรงเรียน เน่ืองจากอาคารพิพิธภัณฑ์สวนพฤกษศาสตร์โรงเรียน
มพี น้ื ท่กี วา้ งขวาง คณะกรรมการชุมนุมสวนพฤกษศาสตร์มกี ารประชุมและเสนอแนวคดิ ในการปรบั ภูมทิ ศั น์
รอบๆ อาคาร โดยมีการรวบรวมพรรณไม้ท่ีสนใจ และพรรณไม้ท่ีให้ดอก ใบ ผล เป็นสีม่วงตามสัญลักษณ์
โครงการอนุรักษ์พันธุกรรมพืช อันเน่ืองมาจากพระราชดำริ มาจัดสวนและช่วยกันตกแต่งให้สวยงาม มี
ผู้บริหาร ครูที่ปรึกษาชุมนุม และคณะกรรมการดำเนินงานสวนพฤกษศาสตร์โรงเรียน อำนวยความสะดวก
และคอยให้คำปรึกษาและกำลังใจแก่นักเรยี น

5

1.3 การศึกษาขอ้ มูลด้านต่างๆ ได้แก่ ขอ้ มูลพน้ื บ้าน ขอ้ มลู พรรณไม้ การสบื คน้ ข้อมูลด้านพฤกษศาสตร์
การศกึ ษาพรรณไมท้ ส่ี นใจอย่างละเอียดทั้งโครงสร้างภายนอกและภายใน การกำหนดเรอื่ งทจ่ี ะเรียนรู้ใน
องคป์ ระกอบสว่ นย่อยของพรรณไม้ทีส่ นใจ และเปรียบเทียบความตา่ งแตล่ ะเรอื่ งกบั พชื ชนิดเดยี วกัน โดยมีการ
ตรวจสอบผลงานเปน็ ระยะ

6

1.4 การรายงานผลการเรียนรู้
การรายงานผลการเรียนรู้ที่ได้จากการรวบรวมผลการเรียนรู้ คดั แยกสาระสำคญั จดั หมวดหมู่

จัดระบบข้อมลู และการเขียนรายงานในรูปแบบวชิ าการและแบบบูรณาการ โดยใชภ้ าษาสอ่ื ทีก่ ระชับ ได้
ใจความ รวมถงึ วิธกี ารรายงานในรูปแบบต่าง ๆ ท้งั แบบเอกสาร แบบบรรยาย แบบศลิ ปะ และแบบ
นทิ รรศการ เปน็ ตน้

7

8

1.5 การนำไปใช้ประโยชน์

การนำไปใช้ประโยชนท์ างการศกึ ษาโดยการบูรณาการสกู่ ารเรยี นการสอน การใชส้ วนพฤกษศาสตร์
โรงเรียนเปน็ แหล่งเรียนรู้ บันทกึ ข้อมลู รวบรวมเปน็ พพิ ธิ ภณั ฑ์เฉพาะเรื่อง พิพธิ ภัณฑ์ธรรมชาติวิทยา
รวมถงึ การเผยแพร่องค์ความรู้ การใช้และพฒั นาแหลง่ เรียนรูอ้ ย่างตอ่ เนอ่ื ง

9

10

๒. การดำเนนิ งานสวนพฤกษศาสตรโ์ รงเรียน ๓ สาระการเรยี นรู้

การเรียนร้วู งจรชีวิตของชีวภาพน้ัน ๆ ได้ขอ้ มูลการเปล่ยี นแปลงและความแตกตา่ งด้านรปู ลักษณ์
คณุ สมบัติ และพฤติกรรม แลว้ นามาเปรียบเทียบตนเองและผอู้ นื่ กับชีวภาพรอบกาย เพอื่ ประยกุ ต์ใชใ้ น
การดำเนนิ ชีวติ ประกอบด้วย

2.1 สาระธรรมชาตแิ ห่งชวี ิต

2.2 สาระสรรพสิ่งลว้ นพนั เกีย่ ว

2.3 สาระประโยชน์แท้แก่มหาชน

11

๓. การดำเนนิ งานสวนพฤกษศาสตรโ์ รงเรียน พชื ศึกษา

3.1 บูรณาการพชื ศกึ ษาสู่กลุม่ สาระการเรียนรู้ ทกุ กลุ่มสาระ (โครงงานดา้ นพฤกษศาสตร์)
3.2 รายงานผลการศกึ ษา พชื ศึกษา

บรู ณาการสูกO ารเรยี นการสอน

12

โครงงานสวนพฤกษศาสตรโ, รงเรยี น เป$นการนำไปใช-ประโยชน1ทางการศึกษาโดยการบรู ณาการสู<การเรียน
การสอน การใช-สวนพฤกษศาสตรโ1 รงเรยี นเป$นแหล<งเรียนร-ู บันทึกขอ- มลู รวบรวมเป$นพพิ ิธภัณฑ1 รวมถงึ การ
เผยแพรอ< งคค1 วามรู- การใช-และพฒั นาแหลง< เรียนรอ-ู ย<างต<อเนอ่ื ง

โครงงาน ชุดทดสอบไอออนเหลก็ จากใบจกิ

ส-มโอ มะนาว สม- จีด๊
โครงงาน การศกึ ษาประสทิ ธิภาพแผOนฟWล,มชีวภาพแพคตินจากพืชตระกลู สมX

13

โครงงาน การศึกษาประสิทธภิ าพสารสกดั แอนโทไซยานนิ และแทนนินจากพืช
ตOอการติดสยี Xอมผมหงอก

โครงงาน การศกึ ษาประสิทธภิ าพของสารสกัดจากสมุนไพรในทอX งถน่ิ ในการยบั ย้ังเช้อื แบคทีเรยี

Escherichia coli และ Staphylococcus aureus

14

โครงงาน เครอื่ งอดั กระถางชีวมวล

โครงงานถาO นชวี มวล
15

๔. ชุมนมุ พฤกษศาสตร์
การดำเนนิ งานชุมนุมพฤกษศาสตร์เรม่ิ จากการรบั สมคั รนกั เรยี นท่มี ีความสนใจในด้านพฤกษศาสตร์

ตั้งแต่ระดับชน้ั มธั ยมศึกษาปีท่ี 1-6 เมื่อมีกลมุ่ นกั เรยี นทีส่ นใจ กจ็ ะแบ่งกลุ่มนักเรยี นตามความสามารถและ
ความถนดั โดยใชน้ วตั กรรม ORAPIN MODEL รว่ มกับการสง่ เสรมิ ให้นกั เรยี นทำงานตามกระบวนการ PDCA
ใน แต่ละกิจกรรมของชมุ นมุ โดยมคี ณะกรรมการชมุ นมุ พฤกษศาสตร์และนกั เรยี นแกนนำเปน็ ผปู้ ระสานงาน
กับสมาชิกชุมนมุ และนกั เรยี นโรงเรยี นวเิ ชยี รมาตุ

4.1 ปลกู ต้นไม้ เนอ่ื งในโอกาสวันสำคัญตา่ งๆ

4.2 จดั บอร์ด ป้ายประชาสมั พนั ธ์ ภายในห้องพิพิธภัณฑ์ และภายในโรงเรยี น รวมท้ังรว่ มจัดนิทรรศการ
กบั หน่วยงานภายนอก

16

4.3 ดูแล รับผิดชอบ หอ้ งพิพธิ ภณั ฑ์ และอาคารพพิ ิธภณั ฑพ์ ฤกษศาสตรโ์ รงเรยี น

จัดสร-างแหลง< เรียนรูส- วนพฤกษศาสตรโ1 รงเรียน

ใช- ดูแลรักษา และพฒั นาแหล<งเรียนรู-

17

โครงการนกั พฤกษศาสตรร, ุนO เยาว, โรงเรยี นวเิ ชียรมาตุ

๑. หลกั การและเหตผุ ล
โรงเรียนวิเชียรมาตุ จังหวัดตรัง เป็นโรงเรียนท่ีจัดสภาพแวดล้อมทางธรรมชาติที่ร่มร่ืนสวยงาม

มีการจัดตกแต่งทัศนียภาพของโรงเรียนและเอาใจใส่ดูแลพรรณไม้เป็นอย่างดี และมีการสร้างจิตสำนึกให้
เยาวชนมีความรักความร่มร่ืนสวยงามของพรรณไม้ในโรงเรียน จึงมีแนวคิดสอดคล้องกับงานสวนพฤกษศาสตร์
โรงเรียน ตามแนวพระราชดำริของสมเดจ็ พระเทพรัตนราชสดุ าฯ สยามบรมราชกมุ ารี

งานสวนพฤกษศาสตร์โรงเรียน เล็งเห็นความสำคัญของความรู้ด้านพฤกษศาสตร์ต่อเยาวชน จึงมี
แนวคิดในการจัดอบรมนักพฤกษศาสตร์รุ่นเยาว์ โรงเรียนวิเชียรมาตุ โดยมุ่งเน้นกลุ่มตัวแทนนักเรียนทุกระดับ
ชน้ั ในโรงเรียน เพื่อให้นักเรยี นกลมุ่ เปา้ หมายเหล่านีไ้ ปขยายความรูแ้ ละสร้างเครอื ข่ายในหอ้ งเรยี น

ท้ังนี้การเรียนการสอนในปัจจุบัน มุ่งเน้นให้นักเรียนได้นำความรู้และกระบวนการไปใช้ใน
ชีวิตประจำวันให้มากท่ีสุด การเรียนการสอนในห้องเรียนหรือตำราอย่างเดียวจะทำให้เกิดประโยชน์ต่อผู้เรียน
น้อย ดังนั้นควรจัดกิจกรรมให้ผู้เรียนได้เรียนรู้จากแหล่งเรียนรู้จริงภายในโรงเรียนหรือท้องถิ่น งานสวน

พฤกษศาสตร์โรงเรียนมีความมุ่งม่ัน ต้ังใจ จะทำให้ผู้เรียนสามารถเรียนรู้ได้บรรลุตามวัตถุประสงค์ของหลักสูตร
และพรบ. การศึกษาแห่งชาติ พ.ศ. 2542 เพื่อส่งเสริมและปลูกฝังจิตสำนึกให้นักเรียนเห็นความงดงาม เห็น
ประโยชน์และคุณค่าของพรรณพืช ทำให้เกิดความรักความหวงแหนและมีแนวคิดที่จะอนุรักษ์พรรณพืชไว้แก่

ท้องถ่นิ ต่อไปในอนาคต เปน็ ประโยชน์ต่อประเทศชาตติ ่อไป

๒. วตั ถปุ ระสงค,
๒.๑ ผลผลิต

1. เพ่ือสนองพระราชดำริโครงการอนรุ ักษพ์ ันธุกรรมพชื อนั เน่อื งมาจากพระราชดำริฯ
สมเดจ็ พระเทพรตั นราชสุดาฯ สยามบรมราชกมุ ารี (อพ.สธ.)

2. เพื่อให้นักเรียนได้ฝึกทักษะทางวิทยาศาสตร์ ในการสำรวจเก็บตัวอยา่ งและบนั ทึกขอ้ มูล
พรรณไมต้ ามหลักวิชาทางพฤกษศาสตร์

3. เพื่อปลกู ฝงั จติ สำนึกใหน้ ักเรยี นมคี วามรกั เหน็ คณุ คา่ ของพชื พรรณไม้และทรพั ยากร

ธรรมชาติ
4. เพ่อื ให้นกั เรียนไดฝ้ กึ การทำงานเป็นกลมุ่ ฝึกความกล้าแสดงออก ภาวะความเปน็ ผ้นู ำ

๒.๒ ผลลพั ธ1
1. ไดส้ นองพระราชดำริโครงการอนุรกั ษพ์ นั ธกุ รรมพชื อนั เนอ่ื งมาจากพระราชดำรฯิ สมเดจ็

พระเทพรตั นราชสุดาฯ สยามบรมราชกมุ าร(ี อพ.สธ.)

2. นักเรียนไดฝ้ กึ ทกั ษะทางวทิ ยาศาสตร์ ในการสำรวจเกบ็ ตัวอยา่ งและบันทึกข้อมลู พรรณไม้
ตามหลักวชิ าทางพฤกษศาสตร์

3. ไดป้ ลูกฝังจิตสำนกึ ใหน้ กั เรียนมคี วามรกั เห็นคณุ ค่าของพืชพรรณไมแ้ ละทรพั ยากรธรรมชาติ

4. นักเรียนไดฝ้ กึ การทำงานเป็นกลุ่ม ฝกึ ความกล้าแสดงออก ภาวะความเป็นผ้นู ำ

๓. เปา_ หมาย 18
๓.๑ เชิงปริมาณ

๑. ตวั แทนนกั เรียน หอ- งเรียนละ ๒ คน จำนวน ๖๗ หอ- งเรยี น รวม ๑๓๔ คน
๒. ครูและบคุ ลากรทางการศกึ ษาโรงเรียนวเิ ชยี รมาตุทสี่ นใจ จำนวน ๑๖ คน
๓.๒ เชิงคุณภาพ

1. ตัวแทนนกั เรียนกลุ่มเป้าหมายขยายความรูท้ ไ่ี ด้รับจากการฝกึ อบรมสูห่ อ้ งเรยี น
2. ครูมคี วามรใู้ นการให้คำแนะนำและเปน็ ท่ีปรกึ ษาแก่นักเรยี น

ผลการดำเนินงาน
การดำเนนิ งานโครงการนกั พฤกษศาสตรร์ นุ่ เยาว์ โรงเรยี นวเิ ชียรมาตุ มีการเปลี่ยนแปลงเป้าหมาย

สถานท่สี ำหรบั การฝึกอบรมเชงิ ปฏบิ ัตกิ าร ระยะเวลา และสถานทีใ่ นการดำเนนิ โครงการ เน่อื งจากสถานการณ์

การแพรร่ ะบาดของเชื้อไวรสั โคโรน่า 2019 โดยมีการดำเนินโครงการระหว่างวันที่ 30 กรกฎาคม – วนั ที่ 1
สิงหาคม 2563 ณ มหาวทิ ยาลัยวลยั ลกั ษณ์ โดยมีนักเรียนชุมนุมพฤกษศาสตรแ์ ละนกั เรียนแกนนำ จำนวน
26 คน ครู จำนวน 3 ทา่ น ในการควบคุมดูแลนักเรยี น โดยมีรายละเอียดการดำเนินโครงการ ดังนี้

1. สำรวจรายชอ่ื นักเรียนที่มีความสนใจในการเขา้ รว่ มกจิ กรรมฝึกอบรมเชิงปฏบิ ตั ิการ
2. ทำหนังสือราชการขอความอนุเคราะห์ไปยงั มหาวทิ ยาลยั วลัยลักษณ์ เพอื่ ของดเว้นค่าลงทะเบยี นการ

ฝึกอบรมใหก้ บั นักเรียนจำนวน 26 คนๆ ละ 800 บาท

3. ดำเนินการตามระเบียบทางราชการตามข้นั ตอนของการพานักเรียนไปราชการตา่ งจังหวดั และมกี ารพกั
ค้างคนื ในสถานการณ์การแพรร่ ะบาดของเชื้อไวรสั โคโรน่า 2019

4. ตดิ ต่อประสานงานกบั มหาวิทยาลยั วลัยลกั ษณ์

5. นดั หมายนกั เรยี นในการเตรีมตวั เพอ่ื เข้ารับการฝึกอบรมเชงิ ปฏิบตั กิ าร และนดั หมายการเดินทาง

สรุปองค์ความรู้

1. กำเนิดพืชและอาณาจกั รพืช
2. ความรู้เบอ้ื งตน้ ทางพฤกษศาสตร์ : โครงสรา้ งของพืช

3. พฤกษอนุกรมวธิ านพืชเบ้อื งตน้ และการเกบ็ รกั ษาตัวอยา่ งพรรณไม้
4. สวนพฤกษศาสตรใ์ นประเทศและตา่ งประเทศ

5. บทบาทของงานสวนพฤกษศาสตรโ์ รงเรียนในการรว่ มมือกับองค์การส่วนท้องถ่ินในงานฐานทรพั ยากร
ทอ้ งถ่นิ อพ.สธ.

6. แนวคดิ การดำเนินงานสวนพฤกษศาสตรโ์ รงเรยี น

7. กจิ กรรมศกึ ษาหอ้ งเรียนธรรมชาติ เรอ่ื ง ลกั ษณะประจำวงศพ์ รรณไม้
8. กิจกรรมการใชป้ ระโยชน์จากพชื
9. กิจกรรมเยาวชนรกั ษน์ ิเวศเพ่ือการนนั ทนาการ

19

ท่ี ศธ ๐๔๒๔๓.๒๙/๕๓๗ ว0073 โรงเรียนวิเชียรมาตุ จงั หวดั ตรัง

ถนน ตรังปะเหลียน ต.โคกหล<อ
4 สิงหาคม 2563 อ.เมือง จ.ตรงั ๙๒๐๐๐

เรื่อง รายงานผลการพานักเรยี นไปนอกสถานศกึ ษา

เรยี น ผ้อู ำนวยการสำนักงานเขตพน้ื ท่กี ารศึกษามัธยมศกึ ษาเขต ๑๓

อ้างถงึ หนังสือสำนักงานเขตพ้นื ท่กี ารศกึ ษามธั ยมศกึ ษา เขต ๑๓ ที่ ศธ ๐๔๒๔๓/2255
ลงวันท่ี 29 กรกฎาคม ๒๕๖3

ตามท่ีข้าพเจ้าได้รับอนุญาตให้นำนักเรียน จำนวน 2๖ คน และครูผู้ควบคุม ๓ คน โดยมี
นางอรพิน หนูนุ่ม นางสาวิตรี ด้วงสุข และนายธวัชชัย ศรีไทย เพื่อเข้าร่วมโครงการฝึกอบรมนักพฤกษศาสตร์รุ่น
เยาว์ รุ่นที่ 5 ณ มหาวิทยาลัยวลัยลักษณ์ เร่ิมออกเดินทางวันท่ี 30 เดือน กรกฎาคม พ.ศ. ๒๕๖3 เวลา 06.00 น.
และจะไปตามเส้นทาง ถนนตรัง-นครศรีธรรมราช โดยพาหนะ รถบัส 40-0186 พักค้างคืนท่ี มหาวิทยาลัยวลัย
ลักษณ์ ในวันท่ี 30-31 เดือน กรกฎาคม พ.ศ. ๒๕๖3 และกลับถึงสถานศึกษา วันท่ี 1 เดือน สิงหาคม
พ.ศ.๒๕๖3 เวลา ๑๘.๐๐ น. น้ัน

การพานักเรียนไปคร้ังน้ี เป็นไปด้วยความเรียบร้อย โดยนักเรียนจำนวน 2๖ คน พร้อมด้วย
ครูผู้ควบคุม ๓ คน ได้ร่วมกันทำกิจกรรม ณ มหาวิทยาลัยวลัยลักษณ์ จังหวัดนครศรีธรรมราช และเดินทาง
กลับถึงโรงเรียนวิเชียรมาตุ ในวันท่ี ๑ เดือน สิงหาคม พ.ศ. ๒๕๖3 เวลา ๑8.00 น. โดยสวัสดิภาพ
ซึง่ โรงเรยี นวเิ ชยี รมาตุ ขอสง่ รายงานผลการพานักเรยี นไปนอกสถานศึกษา ตามรายละเอยี ดดังแนบ

จึงเรียนมาเพ่อื โปรดพิจารณา

ขอแสดงความนบั ถอื

โรงเรยี นวเิ ชียรมาตุ จังหวัดตรงั (นางสาวปราณี สิทธ์สิ กุ ใส)
กลุม่ บรหิ ารงานบคุ คล รองผอู้ ำนวยการ รักษาการในตำแหนง่

โทรศพั ท์ ๐๗๕-๕๗๒๐๕๗ ผอู้ ำนวยการโรงเรยี นวเิ ชียรมาตุ
โทรสาร ๐๗๕-๕๗๒๐๖๑
ประมวลภาพการทำกจิ กรรม
20

ครแู ละนกั เรยี นลงทะเบียนร่วมกจิ กรรม

ครแู ละนกั เรยี นร่วมถ่ายภาพกบั โครงการ

21

กิจกรรม ชอ่ื วทิ ยาศาสตร์ของพชื

กิจกรรม โครงสรา้ งของพืช

22

กจิ กรรม การใช้ประโยชนจ์ ากพชื

กจิ กรรม walk rally

23

สรปุ กิจกรรม มอบรางวลั

24

สรุปกิจกรรม มอบรางวัล

มอบเกียรติบตั รผ้เู ข้าร่วมอบรม

พิธปี ิดโครงการนักพฤกษศาสตร์รุ่นเยาว์ รนุ่ ที่ 5 25

การบรู ณาการหลักคดิ ตามปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพยี ง
ในการดำเนนิ งานสนองพระราชดำริ โครงการสวนพฤกษศาสตร์ โรงเรียนวเิ ชยี รมาตุ

ความพอประมาณ มเี หตุผล มภี มู ิคุ้มกนั ในตัวทดี่ ี

๑. โรงเรียนมกี ารบรหิ าร ๑. ครแู ละนกั เรียนดำเนิน ๑. มีการวางแผนการทำงาน

ทรพั ยากรบุคคลไดเ้ หมาะสมกับ กิจกรรมยอ่ ยตา่ งๆ ตามบทบาท ตามบทบาทหน้าทที่ ่ไี ดร้ ับ

ศักยภาพของครู นกั เรียน และ และหนา้ ทข่ี องตนเอง มอบหมาย และมีความ

ชมุ ชน ๒. มกี ารวางแผนงานโครงการ รับผิดชอบ

๒ . เลอื กใช้วัสดุ อุปกรณ์ ตา่ งๆ โดยคณะกรรมการผูร้ บั ผดิ ชอบ ๒. เลือกใชว้ ัสดุ อปุ กรณ์

เหม า ะ สมกับแต่ละกจิ กรรม และดำเนนิ การตามแผนทว่ี างไว้ ทรัพยากรท่มี ีอยมู่ าใช้ในการ

ย่อยต่างๆ ๓. เลอื กใชว้ ัสดุ อปุ กรณ์ ดำเนินโครงการ ตามความ

๓. ใชง้ บประมาณในการดำเนิน เหมาะสมกับกิจกรรมแตล่ ะ เหมาะสมในแต่ละกิจกรรม

โครงการเหมาะสมกับกจิ กรรม กิจกรรม ๓. มีการบรู ณาการโครงการกับ

ย่อยตา่ งๆ ในแตล่ ะปี ๔. การดำเนนิ โครงการทำให้เกดิ กิจกรรมการจดั การเรียนรใู้ น

แหลง่ เรยี นรใู้ นโรงเรียน และมี ห้องเรียน มแี หล่งเรยี นรู้ใน

การบูรณาการกิจกรรมการ โรงเรียนตนเอง

จัดการเรยี นรูท้ ่ีเหมาะสม

ความรู้

๑. โครงการอนุรักษ์พันธุกรรมพชื อันเน่ืองมาจากพระราชดำริ “สวนพฤกษศาสตร์โรงเรียน”

๒. การจัดกจิ กรรมการเรยี นรแู้ บบบูรณาการ

๓. สาระการเรยี นรู้ท้ัง ๘ กลมุ่ สาระ

๔. กิจกรรมพฒั นาผู้เรียน

๕. หลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพยี ง

คุณธรรม

๑. ความรบั ผดิ ชอบ ความมีวินัย ในการทำงานเป็นหมูค่ ณะ

๒. สำนกึ ในการรู้รกั ษท์ รพั ยากร รรู้ ักษส์ ง่ิ แวดล้อมในโรงเรยี น

๓. ดำเนนิ กจิ กรรม ดำเนินชีวติ ตามหลักปรชั ญาของเศรษฐกิจพอเพียง

๔. มีจิตสาธารณะ เสียสละ เออ้ื เฟ้อื เผอ่ื แผ่

๕. มีความรัก ความสามัคคีในหมคู่ ณะ

26

ผลลัพธท์ เ่ี กิดขึน้
๔ มิติ

วตั ถุ สงั คม ส่งิ แวดล้อม วฒั นธรรม

๑. ได้รบั ความรเู้ กย่ี วกับ ๑. มีการวางแผนในการ ๑. มสี วนพฤกษศาสตร์ ๑. สวนพฤกษศาสตร์

พรรณไม้ ทะเบียน ทำงานเปน็ หมูค่ ณะ โรงเรยี นวเิ ชยี รมาตเุ ปน็ โรงเรยี น สอดคลอ้ งกบั

พรรณไม้ ในโรงเรยี น ๒. มกี ารแลกเปลี่ยน แหล่งเรยี นรูใ้ หค้ รู วถิ ชี ีวิตของคนใน

และการอนุรักษ์ เรยี นรู้องค์ความรู้ นกั เรยี น และชุมชน ทอ้ งถ่ิน ชมุ ชน

พรรณไมเ้ ดมิ ของ ระหว่างครูกบั ครู ครูกับ ๒. มีอาคารพพิ ิธภณั ฑ์ ๒. ครู นักเรยี น ชมุ ชน

ท้องถ่นิ ตั้งแตเ่ ขา้ รว่ ม นกั เรียน และครู พืช เปน็ แหล่งเรยี นร้ใู ห้ เหน็ คุณคา่ ของ

โครงการจนถึงปจั จุบัน นักเรยี น กับชมุ ชน ครู นักเรยี น และชมุ ชน ทรพั ยากรธรรมชาตใิ น

๒. มอี าคารพิพธิ ภัณฑ์ ๓. ครู นกั เรียน ชมุ ชน ๓. การอนรุ กั ษพ์ รรณไม้ ท้องถิ่น เกิดความรกั

พืช เปน็ แหล่งเรยี นรูใ้ น ได้ชว่ ยเหลอื ซงึ่ กันและ ในโรงเรียน ทำให้ หวงแหน และรกั ษา

โรงเรียน กันในการดำเนินงาน โรงเรียนมสี งิ่ แวดล้อมท่ี ๓. การใชแ้ หล่งเรยี นรู้

๓. มกี ารดำเนิน โครงการสวน เป็นห้องเรยี นธรรมชาติ ในโรงเรียนอย่าง

โครงการอย่างตอ่ เน่อื ง พฤกษศาสตรโ์ รงเรียน และมีทศั นียภาพที่ ต่อเนอ่ื ง

ภายใต้งบประมาณท่ี วิเชยี รมาตุ สวยงาม ๔. การดำเนินโครงการ

เหมาะสม และคมุ้ ค่า ๔. ครู นักเรยี น มที กั ษะ ๔. ครู นกั เรียน มี สวนพฤกษศาสตร์

๔. นำองค์ความร้ทู ไี่ ด้ ในการทำงาน มคี วาม จติ สำนกึ และมสี ว่ นร่วม โรงเรียน เปน็ การสรา้ ง

จากการศกึ ษาพรรณไม้ รับผดิ ชอบ ยอมรบั ฟงั ในการอนุรักษ์ ความสัมพนั ธอ์ นั ดี

การจัดกจิ กรรมการ ความคดิ เหน็ ซึง่ กนั และ พันธุกรรมพชื และ ระหวา่ งครู นักเรยี น

เรียนรู้ พืชประจำสวน กนั มีความเสยี สละ ภูมปิ ญั ญาทอ้ งถ่ิน และชุมชน

พฤกษศาสตร์ มาเป็น และอดทน ๕. ครู นกั เรยี น เหน็ ๕. การจดั กิจกรรม

แนวทางในการสร้าง ๕. ครู นกั เรยี น นำ คุณคา่ และมีสว่ นร่วมใน ต่างๆ ของโครงการสวน

อาชีพให้กบั นักเรียนใน ความรู้ที่ไดร้ ับจากการ การใชท้ รพั ยากรและ พฤกษศาสตรโ์ รงเรยี น

อนาคต ดำเนนิ งานสวน ส่งิ แวดลอ้ มในโรงเรียน วเิ ชียรมาตุ เป็นการ

๕. มกี ารจัดทำปา้ ยชือ่ พฤกษศาสตร์โรงเรยี น ให้เกดิ ประโยชน์สงู สุด ปลกู ฝังคุณธรรม สรา้ ง

พรรณไมใ้ นโรงเรยี น ไปสู่ชมุ ชน สงั คม และ จิตสำนึกรรู้ ักษ์

เปน็ แหลง่ ขอ้ มลู ใหค้ รู หนว่ ยงานตา่ งๆ สิง่ แวดล้อม รรู้ ักษ์

นกั เรยี น และบคุ คล ภายนอก และเปน็ ท่ี สถาบนั และดำเนินชวี ิต

ท่ัวไปทีเ่ ข้ามาใน ยอมรับของชุมชน ตามหลกั ปรัชญาของ

โรงเรียน หน่วยงานต่างๆ และ เศรษฐกิจพอเพียง

ไดร้ บั การสนบั สนุน

กิจกรรมตา่ งๆ ด้วยดี

27

ลงชื่อ ผรู้ ายงาน
(นางอรพิน หนูนุม่ )

หวั หน้างานสวนพฤกษศาสตร์โรงเรียน
ความเห็นของรองผ้อู ำนวยการ
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................

ลงชอ่ื
(นางอัมพร สงวนศักด์ิ)

รองผูอ้ ำนวยการ กลุ่มบริหารงานวิชาการ

ความเห็นของผู้อำนวยการ
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................

ลงชอื่
(นางยภุ า พรเศรษฐ)์

ผอู้ ำนวยการโรงเรียนวเิ ชยี รมาตุ

28

ภาคผนวก