UNIVERSAL DESIGN

Universal

Design

1

UniversalDesignคอื??

เปนแนวคิดเรื่องการออกแบบสิ่งแวดลอมการสรางสถานที่และสิ่ง
ของตางๆเพื่อใหทุกคนที่อยูในสังคมสามารถใชประโยชนจากสิ่งเหลานั้นได
อยางเต็มที่และเทาเทียมกันโดยไมตองมีการออกแบบดัดแปลงพิเศษหรือเฉพาะ
เจาะจงเพือ่บคุคลกลุมหนง่ึกลุมใดโดยเฉพาะ

UniversalDesignเปนการออกแบบที่คำนึงถึงการใชงานการใชให
คุมคาสมประโยชนครอบคลุมสำหรับทุกคนโดยเริ่มตนจากการคิดวาทำอยางไร
คนประเภทตางๆจึงจะมีโอกาสมาใชไดอยางเทาเทียมกันเชนคนสูงอายุคนปวย
สตรีตั้งครรภคนแคระเด็กเล็กที่มากับรถเข็นเด็กคนพิการประเภทตางๆไมวา
ตาบอดหูหนวกแขนขารางกายพิการคนพิการทางปญญาทางจิตคนที่อาน
หนงัสือไมออกฯลฯ

แตถึงแมบุคคลเหลานั้นจะมีขอจำกัดทางรางกายทางปญญาทาง
จิตใจแตก็เปนบุคคลในสังคมสังคมจึงควรรับผิดชอบดูแลใหสามารถอยูใน
สังคมรวมกับบุคคลทั่วไปไดอยางมีความสุขตามอัตภาพของแตละคนเพื่อให
พวกเขาสามารถใชชีวติทำกจิกรรมภายนอกบานไดโดยสะดวกและปลอดภัย

2

1.ทุกคนใชไดอยางเทาเทียมกนั
(EquitableUse)
2.ปรับเปลี่ยนการใชได(FlexibleUse)
3.ใชงานงาย(SimpleandIntutiveUse)

หลักการของ 4.การส่อืความหมายเปนทเ่ีขาใจงาย
(PerceptibleInformation)

7Universal5.การออกแบบท่ีเผือ่การใชงานทีผ่ดิพลาดได
Design (ToleranceforError)
6.ใชแรงนอย(LowPhysicalEffort)
7.มีขนาดและพืน้ที่ทีเ่หมาะสมกับการเขาถงึ
และใชงาน(SizeandSpacefor
ApproachandUse)

3

ทุกคนใชไดอยางเทาเทียมกนั
(EquitableUse)

-การออกแบบทสี่ามารถสรางความเทาเทียมกนัใน
การใชสอยของผูใชท่ีตางวัยและตางความสามารถ

-หลีกเลี่ยงการแบงแยกกลุมผใูช

-คำนึงถึงความสะดวกปลอดภัยและความเปน
สวนตวัของผใูช

ภาพท่ี1:แสดงบนัไดทางเขาและทางลาด -งานออกแบบทีด่งึดูดนาสนใจจากผใูชทุกกลุม

ปรับเปล่ียนการใชได(FlexibleUse)

-การออกแบบสามารถรองรับการใชสอยจากผูใชที่ ภาพที่2:แสดงเกาอ้ที่ปีรับสำหรบัรถเขน็คนพิการ
หลากหลายโดยอาจมหีลายทางเลอืกทส่ีามารถใชงานได
-สะดวกทั้งการใชงานมอืขวาหรอืมอืซาย
-อำนวยความสะดวกทผ่ีใูชสามารถปรบัการใชงานเมอ่ื
ตองการความถกูตองแมนยำ
-สามารถปรับเปลี่ยนการใชงานไดตามความตองการ
ของผูใช

4

ใชงานงาย
(SimpleandIntutiveUse)

-การออกแบบควรงายตอการเขาใจผใูชงานสามารถ
ใชงานไดโดยงายจากสามัญสำนกึ

-มขีอแนะนำการใชทส่ีำคญัโดยไมคำนงึถงึการรหูรอื
ไมรูหนงัสอืหรอืความหลากหลายทางภาษา

ภาพท่ี3:แสดงตัวอยางปลั๊กไฟท่ีเหมาะสม การสื่อความหมายเปนที่เขาใจงาย
(PerceptibleInformation)

-งานออกแบบสามารถสื่อสารขอมูลที่จำเปนกับผูใช
งานไดโดยปราศจากขอจำกัดของผูมีความบกพรอง
ทางประสาทสมัผสั

-งานออกแบบควรมปีายบอกเปนสญัลกัษณทม่ีขีนาด
ใหญชัดเจนส่ือความหมายเขาใจงาย

-มีคำแนะนำการใชงานหลากหลายสอ่ื(เชนมีทั้ง
สัญลกัษณอักษรเบรลลประกอบกัน)

ภาพท่ี4:แสดงตัวอยางปายสัญลักษณท่เีหมาะสม

5

การออกแบบท่เีผื่อการใชงานท่ีผดิพลาดได
(ToleranceforError)

-การออกแบบควรลดอันตรายหรอือุบัติเหตุตางๆ
อันอาจจะเกิดขนึ้ไดโดยไมตัง้ใจ

-การออกแบบที่ปองกันการเขาถงึในสวนทีเ่ปน
อนัตรายโดยมีการออกแบบการเตอืนอันตรายท่อีาจ
จะเกิดขน้ึ

ภาพท่ี5:แสดงพ้ืนผิวตางสัมผัส -การออกแบบท่ีเตรยีมอุปกรณเพือ่ใหเกดิความ
ปลอดภยัไวเชนราวจบัในทีต่างๆ

ใชแรงนอย(LowPhysicalEffort)

-การออกแบบทมี่ีความสะดวกตอการใชงานงายดวย
ทาทางปกติโดยใชกำลงัที่ไมตองออกแรงมาก

ภาพท่ี6:แสดงมอืจบัประตู

6

มีขนาดและพ้นืท่ทีเ่ีหมาะสมกบัการเขาถึงและใชงาน
(SizeandSpaceforApproachandUse)

ภาพท่ี7:แสดงขนาดและพ้นืท่ใีชงานทเ่ีหมาะสม -ขนาดและพ้ืนท่ใีชงานทเ่ีหมาะสมสามารถใชงานได
อยางสะดวกโดยปราศจากเงื่อนไขของขอจำกดัทาง
รางกายหรือการเคลอ่ืนไหว
-อุปกรณหรือการออกแบบแบบในจดุทีส่ำคัญตอง
สามารถมองเห็นชดัเจน
-มีพืน้ท่ีใชงานท่เีหมาะสมกบัการเขาถงึและใชสอย
โดยคำนงึถงึบคุคลทวั่ไปและบคุคลทีต่องมีผดููแล
หรือมีอปุกรณชวยเหลอืตางๆเชนรถเขน็คนพกิาร
ไมเทาฯลฯ

7

ส่งิอำนวยความสะดวก

ทางลาด ทางลาดควรจะมคีวามกวางอยางนอย90ซม.ในกรณีท่ทีางลาดมคีวามยาวทกุชอง

รวมกันมากกวา6เมตรขึ้นไปตองมี“ชานพัก”ความกวางไมนอยกวา1.5เมตร
ทกุระยะชองทางลาดไมเกนิ6เมตรและทางลาดมคีวามกวางอยางนอย150ซม.

อตัราสวนความชนัไมเกิน1:12

ประเภททางลาด

พื้นผวิสัมผัส
ควรเปนทรายลาง
เพราะไมอนัตราย

ทางลาดแนวตรง

ความยาวทางลาดนอยกวา6เมตรควรมคีวามกวางทางลาดไมนอยกวา
90ซม.ความยาวทางลาดมากกวาหรือเทากับ6เมตร(ทุกชองรวมกัน)
ควรมคีวามกวางทางลาดไมนอยกวา1.5เมตร

9

หองน้ำคนพกิาร พน้ืที่วางภายในหองนำ้เพ่ือใหรถเข็นหมนุตวักลับไดมเีสนผาน

ศูนยกลางไมควรนอยกวา1.5เมตรพ้นืที่หองน้ำควรมรีะดับ
เสมอกับภายนอกถาพนื้ตางระดบัตองมลีกัษณะเปนทางลาด
ภายในตวัหองนำ้ควรมีปมุหรอืสัญญาณฉุกเฉนิเพ่ือขอความชวยเหลอื
จากภายนอกโดยมีปายระบชุัดเจนและมเีชือกดงึในกรณฉีกุเฉิน
ควรสงูจากพืน้ไมเกิน20ซม.

วัสดพุ้นืผวิ ประตู

วสัดุทีใ่ชทำพืน้หองนำ้ควรเปนวสัดทุี่ ประตูหองน้ำควรจดัใหอยใูนลักษณะทีเ่ปนการ
ไมล่ืนกันน้ำความสะอาดงายและควร เปดออกทางดานนอกท้งันี้ประตทู่ีเหมาะสมท่ี
มรีะบบระบายน้ำท่ีดี สดุคอื“ประตูบานเลอ่ืน”

10

ราวจับมาตรฐาน

แบบที่1 แบบท่ี2 แบบท่ี3

พ้ืนผวิเรียบ พื้นผวิหยาบ พ้ืนผิวหยาบ

พ้ืนผวิเรียบ
*ใชไดทุกแบบสามารถเลอืกใชไดตามความเหมาะสม

11

วัสดุทางเลือก

วัสดุทางเลือกหมายถงึวสัดทุ่ีคัดสรรเพื่อนำมาทำส่ิงอำนวยความสะดวกที่เหมาะสมและปลอดภยั
สำหรับผูสูงอายุและวัสดุทางเลือกบางประเภทสามารถใชวัสดุที่มาจากธรรมชาติหรือจัดหาไดจากวัสดุ
ถน่ินำมาประยกุตใช

อุปกรณชวยพยงุตัว

1.ราวจับ(Handrails)

ภาพราวจับและวสัดทุางเลือก

12

2.ไมเทา
ไมเทาหมายถงึไมหรือสิ่งอ่นืๆสำหรบัใชถือยันตวั

หรือพยุงตวัเดินไมเทาควรมขีนาดความสงูจากพน้ื80ซม.
สวนปลายไมเทาควรหุมดวยวสัดกุันล่นื

PVC

อลมูิเนยีม ไมเน้อืแข็ง

ภาพไมเทาและวัสดทุางเลอืก

13

3.เกาอี้นัง่ถายสาํหรับผสูงูอายุ
เปนเกาอนี้ั่งถายหรือก็คอืเกาอ้ีสำหรับทำธรุะ

สวนตัวเกาอี้นี้เหมาะสำหรับคนชราและผูปวยท่ี
ไมสามารถขยับขาไดเกาอี้ควรมีความสูงจากพื้น
45ซม.

อลูมเินียม

ไมเนอ้ืแขง็ พลาสตกิ

ภาพเกาอ้ีนัง่ถายและวัสดุทางเลือก

14

ประเภทของราวพยงุตัว

1.ราวพยงุตวัแบบเสนตรงธรรมดา
หรอืราวจบัมอืแบบราวเดย่ีวความยาวมีใหเลือกหลายขนาด35cm,60cm,90cmและ120cm
ใชสำหรับพยงุตวัขณะเดนิยืนหรอือริิยาบถตางๆสามารถติดตั้งบนผนังไดท้งัภายในและภายนอกบาน

15

2.ราวพยุงตัวรปูตวัL
เปนอปุกรณท่ตีดิเพ่มิภายในหองน้ำเพอ่ืชวยพยงุตวัใหผูสงูอายุผูพิการหรือคุณแมต้ังครรภลุกน่งั
ไดงายขน้ึ

3.ราวพยุงตัวรปูตัวV
เปนอกีหนง่ึอปุกรณตวัชวยสำหรบัการทรงตวัหรือใชพยุงตัวในการเขาหองนำ้เชนเดยีวกับราวพยุง
รปูตัวL

16

4.ราวพยุงกันลืน่ตวัU
เปนราวทรงตัวแบบพับข้ึนลงใชตดิตั้งบนผนงัขางเกาออ้ีาบนำ้หรอืโถสุขภณัฑเพอ่ืพยงุตัวขนึ้

5.ราวพยงุกันลน่ืตัวT
เหมาะสำหรับติดตัง้ในหองนำ้เพือ่ชวยการพยงุตวัปองกันการเกิดอุบัตเิหตุเชนกันล่นืในหองน้ำ
โดยตดิต้งับนผนังหรือพน้ืขางโถสขุภณัฑ

6.ราวพยงุตอเนอ่ืง
เหมาะสำหรับบานทีต่องการทำราวจบัตอเนอื่งจากหองหนง่ึไปสอูีกหองนึงเพอ่ืใหการเดินของผสููงวยัมี
ความตอเนอ่ืงโดยเจาของบานสามารถเลือกตดิตั้งไดตามความเหมาะสมของมมุหองเพอ่ืใหคงความ
สวยงามไว

17

ตำแหนงการตดิตั้งราวพยงุตวั

-ราวจับในแนวนอน(VerticalSafetySupport)มีความสูงจากพื้นไมนอยกวา650มิลลิเมตร
แตไมเกนิ700มลิลเิมตรและใหยน่ืลำ้ออกมาจากดานหนาโถสวมอกีไมนอยกวา250มลิลเิมตรแตไมเกนิ
300มลิลิเมตร

-ราวจับในแนวดิ่ง(HorizontalSupport)ตอจากปลายของราวจับในแนวนอนดานหนาโถสวมมี
ความยาววัดจากปลายของราวจับในแนวนอนขึ้นไปอยางนอย600มิลลิเมตรหรือใชราวจับตั้งฉาก
(IntermediateWalSupport)แทนราวจับแนวนอนและราวจับแนวตั้งแทนไดโดยใหมีระยะติดตั้งที่
เทาๆกัน

18

-ดานขางโถสวมดานที่ไมชิดผนังใหมีราวจับติดผนังแบบพับเก็บไดในแนวราบเมื่อกางออกใหมีระบบ
ล็อกที่ผูพิการหรือทุพพลภาพและคนชราสามารถปลดล็อกไดงายมีระยะหางจากขอบของโถสวมไมนอย
กวา150มิลลเิมตรแตไมเกิน200มิลลเิมตรและมคีวามยาวไมนอยกวา550มิลลเิมตร

-ราวทรงตัวสำหรับอางลางหนา(ฺBasinGuardRail)สำหรับผใูชไมเทาคำ้ยนั.ใชตดิตั้งบริเวณอาง
ลางหนาโดยใชรวมกบัอางลางหนาควรเลอืกใชแบบที่ไมมเีหลยี่มมมุหรอืนำมาใชกบัโถสุขภณัฑไดโดยติด
ตั้งในดานที่ไมติดผนังระยะติดตั้งใหหางจากโถสุขภัณฑประมาณ500มิลลิเมตรหากผูใชงานจำเปนตอง
รถเข็นแนะนำใหตดิเปนรนุพับไดจะสะดวกกวา

19

ขัน้ตอนการตดิตงั้ราวจบั

1.ใชดินสอหรือปากกาทำเครื่องหมายที่เรา
จะติดตั้งราวจับหรือราวทรงตัวในหองน้ำโดย
ระยะติดตั้งมาตรฐานที่แนะนำควรสูงจากพื้น
60-85เซนตเิมตรหรอืตามความเหมาะสมของผู
ใชงาน

2.จากนั้นใชดนิสอทำเครือ่งหมายตำแหนงท่ี
จะเจาะรูใหครบทุกจุดแลวใชสวานเจาะรูตาม
เครอ่ืงหมายทีไ่ดทำไว

3.ใชดอกสวานขนาด8มิลลิเมตรหรือดู
ขนาดดอกสวานไดจากชุดสกรูวและพุกที่มีมาให
พรอมกบัราวจบัโดยเจาะไปทผ่ีนงัใหลกึประมาณ
2.5เซนตเิมตร

20

4.นำพุกที่ใหมาใสไปในรูที่เจาะไวแลวใช
คอนคอยๆตอกพุกเขาไปจนแนใจแลววาปลาย
พุกขยายตัวแลว

5.จากนั้นขันสกรูวยึดชิ้นงานกับพุกแลว
ครอบฝาครอบปดใหสนทิเพือ่ความสวยงาม

6.ทดลองใชงานเพื่อยืนยันวาราวจับหรือ
ราวกนัลื่นยึดตดิกบัผนงัแข็งแรงดแีลวหากยังไม
ม่นัคงแนนหนาใหขนัสกรวูยำ้อกีคร้งัเพยีงเทานี้
ผูใชงานก็สามารถเคลอื่นไหวไดอยางมนั่ใจ