บทที่๑๒ ครื่องหมายทางทหาร คําจํากัดความ เครื่องหมายทางทหาร เป็นเครื่องหมายอย่างหนึ่ง ประกอบด้วยภาพแผนผังตัวเลข ตัวอักษร คําย่อสี หรือสิ่งที่กล่าวแล้วผสมกัน เพื่อแสดงถึงหน่วยทหาร กําลัง ที่ตั้ง หรือกิจกรรมใด ๆ อันเกี่ยวกับกิจการ ของทหาร การใช้ ๑. เครื่องหมายทางทหารปกติจะใช้เขียนกับสิ่งต่อไปนี้ ก. แผนที่สถานการณ์ ข. แผนที่สังเขป และ แผ่นบริวาร ค. ภาพถ่ายทางอากาศ ง. แผนผังการจัดกําลัง ๒. เครื่องหมายทางทหาร เป็นภาพเขียนที่ช่วยแสดงรายการต่าง ๆ อย่างถูกต้องที่เกี่ยวกับความสนใจใน การ ปฏิบัติการทางทหาร การเขียนควรพยายามใช้เครื่องหมายที่ทราบกันอยู่แล้วโดยทั่วไป ถ้าเป็นเครื่องหมายที่ เขียน ขึ้นเพื่อใช้เอง จะต้องทําหลักฐานให้คําอธิบายความหมายไว้ด้วยทุกครั้ง ๓. เครื่องหมายทางทหารจะไม่เกิดคุณประโยชน์เลย หากมีรายละเอียดปลีกย่อยที่ไม่จําเป็นมาแทรก หรือยุ่ง เหยิงมากเกินไป ความมุ่งหมายและระดับการบังคับบัญชาการฝึกและภูมิหลังของเจ้าหน้าที่ ตลอดจน สถานการณ์ทางยุทธวิธี จะเป็นเครื่องพิจารณาจํานวนข่าวสารที่ต้องการเขียนเครื่องหมายหน่วยและตําบลที่ตั้ง ต่าง ๆ ระบบที่จะศึกษาต่อไปนี้ผู้ใช้สามารถจะนําไปดัดแปลงแก้ไขให้เหมาะสมตามความต้องการได้ ตัวอย่างที่ เขียนไว้ในเอกสารชุดนี้ เป็นเพียงการศึกษาพื้นฐานเท่านั้น ยังมีข่าวสารนอกเหนือจากนี้อีกมาก อย่างไรก็ตาม การนําไปปฏิบัติให้เกิดประโยชน์นั้น เจ้าหน้าที่ที่เกี่ยวข้องจะต้องพยายามบ่งถึงแก่นสําคัญในเรื่องที่ต้อง เท่านั้น โดยถือหลักนิยมในการเขียนเครื่องหมายทางทหารที่ดี คือ
ก. ให้มีความง่าย ข. เป็นแบบเดียวกัน การ ค. มีความชัดเจน องคป์ระกอบของเครื่องหมายทางทหาร โดยทั่วไปประกอบด้วย ๑. เครื่องหมายหลัก ๒. เครื่องหมายขนาดหน่วย ๓. เครื่องหมายเหล่า และ/หรือ สัญลักษณ์ของการปฏิบัติการ ๔. หน่วย ตําบล หรือกิจการ ๕. รายการอื่น ๆ (ถ้ามี)
๒. หลักท่ัวไปในการประกอบเครื่องหมาย ก) “หน่วยที่ระบุถึง” หมายถึงหน่วยเล็กที่สุดที่ต้องเขียน ข) “ขนาดหน่วย” เป็นการแสดงขนาดของหน่วยที่ระบุถึง ค) “เครื่องหมายเหล่าหรืออักษร” เป็นการแสดงเหล่าของหน่วยที่ระบุถึง ถ้าไม่มีให้ใช้อักษรย่อแทน ง) “อาวุธประจําหน่วย” สําหรับหน่วยบางหน่วยที่มีอาวุธประจําหน่วยเท่านั้น จ) “หน่วยเหนือ” หมายถึงหน่วยบังคับบัญชาตามลําดับของหน่วยที่ระบุถึง ๓.กรณีที่หน่วยเหนือไม่เป็นไปตามลําดับชั้นของหน่วยที่ระบุถึง ให้เขียนเครื่องหมาย “ขนาดหน่วย ไว้ส่วนบน ของ “ตัวเลขหน่วย” นั้นด้วย ๔. กรณีที่ต้องเขียนหน่วยหนึ่งหน่วยใดเพียงหน่วยเดียว โดยไม่ต้องเขียนหน่วยเหนือ ให้เขียนหน่วย นั้นไว้ “ทางขวา” ของเครื่องหมายหน่วยทหาร ๕. โดยส่วนมากแล้ว ทั้ง ทบ. และ นย.ไทย-สหรัฐ ใช้เครื่องหมายทางทหารอย่างเดียวกัน โดย อนุโลม แต่ก็มี ความแตกต่างกันเล็กน้อย ดังตัวอย่าง ก) การเรียกหน่วยต่างกัน เช่น นย.ไทย เรียก “กองร้อยปืนเล็ก” แทนคําว่า “กองร้อยอาวุธ เบา” ของ ทบ.ไทย และเรียก “กองพันพยาบาล “แทนคําว่า “ กองพันเสนารักษ์” เป็นต้น
ข) การจัดหน่วย อาจจะแตกต่างกันไปบ้าง เช่น กองพันทหารราบของ นย.ไม่มีกองร้อย สนับสนุนการรบและ กองร้อยสนับสนุนการช่วยรบ แต่จะมีกองร้อยกองบังคับการและบริการ แทน ฯลฯ ดังนั้นการประกอบ เครื่องหมายของหน่วย นย.ไทย และการอ่านจะต้องคํานึงถึงความแตกต่าง ดังกล่าวนี้ด้วย.-