การสำรวจธรณีฟิสิกส์โครงการ "โคก หนอง นา สู่สากล" ศูนย์ศึกษาวิจัยและพิพิธภัณฑ์ไดโนเสาร์ภูเวียง อำเภอเวียงเก่า จังหวัดขอนแก่น

รายงานการสำรวจ
ฉบับที่ กทธ. 2/2564

การสำรวจธรณีฟิสิกส์โครงการ
"โคก หนอง นา สู่สากล" ศูนย์ศึกษาวิจัย

และพิพิธภัณฑ์ไดโนเสาร์ภูเวียง
อำเภอเวียงเก่า จังหวัดขอนแก่น

กรมทรัพยากรธรณี
กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม

I

รายงานการสำรวจ
ฉบบั ท่ี กทธ. 2/2564

การสำรวจธรณีฟิสิกส์พืน้ ทโี่ ครงการ “โคก หนอง นา ส่สู ากล”
ศนู ยศ์ ึกษาวิจยั และพพิ ิธภัณฑ์ไดโนเสารภ์ ูเวยี ง
อำเภอเวยี งเก่า จังหวดั ขอนแก่น

กองเทคโนโลยธี รณี
กรมทรพั ยากรธรณี

I

รายงานการสำรวจ
ฉบบั ท่ี กทธ. 2/2564

การสำรวจธรณีฟิสกิ ส์พ้ืนทโ่ี ครงการ “โคก หนอง นา สสู่ ากล”
ศนู ยศ์ ึกษาวิจัยและพพิ ิธภัณฑ์ไดโนเสาร์ภเู วยี ง
อำเภอเวียงเกา่ จังหวัดขอนแก่น

ภควัต ศรวี งั พล
วนั วิษา นอ้ มสงู เนนิ
ภัณฑรกั ษ์ ชาญณรงค์
ธญั รัตน์ วนิ ัยพานชิ

กลุ ธดิ า เศวตกุล
พทั ธพล บงึ มมุ
พรชนกิ า วรี ะจิตต์
เจรญิ ชยั สขุ มุ คัมภรี ภาพ

กองเทคโนโลยีธรณี
กรมทรัพยากรธรณี

II

อธบิ ดีกรมทรัพยากรธรณี
นายสมหมาย เตชวาล

ผูอ้ ำนวยการกองเทคโนโลยีธรณี
นายสวุ ภาคย์ อมิ่ สมทุ ร

ผูอ้ ำนวยการสว่ นธรณเี ทคนิค
นายอภิชาติ ไพยารมณ์

จดั พิมพ์โดย กองเทคโนโลยีธรณี กรมทรัพยากรธรณี
ถนนพระรามท่ี 6 เขตราชเทวี กรุงเทพฯ 10400
โทรศัพท์ 02-6219614 โทรสาร 02-6219612

พิมพค์ รง้ั ที่ 1 กนั ยายน 2564
จำนวน 2 เลม่

ขอ้ มูลการลงรายการบรรณานกุ รม

ภควตั ศรวี งั พล
การสำรวจธรณีฟสิ ิกส์พนื้ ทีโ่ ครงการ “โคก หนอง นา สสู่ ากล” ศูนย์ศึกษาวจิ ยั และพิพธิ ภัณฑ์

ไดโนเสาร์ภูเวียง / โดย ภควตั ศรีวังพล วันวษิ า นอ้ มสูงเนนิ ภัณฑรกั ษ์ ชาญณรงค์ ธัญรตั น์ วนิ ยั พานชิ
กุลธดิ า เศวตกลุ พทั ธพล บึงมุม พรชนกิ า วรี ะจติ ต์ และเจรญิ ชยั สุขุมคมั ภรี ภาพ: --- กรุงเทพฯ :
กองเทคโนโลยธี รณี กรมทรัพยากรธรณ,ี 2564.

37 หนา้ : 32 ภาพประกอบ : 3 แผนที่ : 1 ตาราง ; 30 ซม.
รายงานการสำรวจ ฉบบั ที่ กทธ. 2/2564

III

สารบญั

สารบัญ ...........................................................................................................................................................III
สารบัญรูป....................................................................................................................................................... V
สารบัญตาราง ................................................................................................................................................ VI
บทคัดย่อ....................................................................................................................................................... VII
คำขอบคุณ..................................................................................................................................................... IX
บทที่ 1 บทนำ................................................................................................................................................ 1

1.1 ความเปน็ มา ............................................................................................................................... 1
1.2 วตั ถุประสงค์............................................................................................................................... 1
1.3 ระยะเวลาดำเนินการและเจ้าหน้าท่ีปฏิบัติงาน............................................................................ 1
1.4 พน้ื ที่สำรวจ................................................................................................................................. 2
1.5 รายงานการศึกษาท่ีเกยี่ วขอ้ ง ...................................................................................................... 2
บทท่ี 2 ธรณวี ิทยาท่ัวไป................................................................................................................................. 5
2.1 ลกั ษณะทางภูมิศาสตร์................................................................................................................ 5
2.2 ธรณีวิทยา................................................................................................................................... 5
2.3 ธรณวี ิทยาโครงสร้าง ................................................................................................................... 8
2.4 ลกั ษณะชั้นดิน (Soil profile)................................................................................................... 11
บทที่ 3 การสำรวจธรณฟี ิสิกส์...................................................................................................................... 12
3.1 หลกั การสำรวจเบื้องตน้ ............................................................................................................ 12

3.1.1 หลกั การสำรวจวดั คา่ สภาพต้านทานไฟฟ้า ............................................................... 12
3.1.2 หลักการสำรวจวธิ วี ดั คล่ืนแมเ่ หลก็ ไฟฟ้าแบบไทมโ์ ดเมน........................................... 14
3.1.3 หลกั การสำรวจรงั วัด ................................................................................................ 16
3.2 การดำเนินการสำรวจ ............................................................................................................... 17
3.2.1 การดำเนินการสำรวจวัดค่าสภาพตา้ นทานไฟฟ้า...................................................... 17
3.2.2 การดำเนินการสำรวจวดั คล่นื แมเ่ หล็กไฟฟา้ แบบไทม์โดเมน..................................... 19
3.2.3 การดำเนนิ การสำรวจรังวัด....................................................................................... 21
3.3 เคร่ืองมือการสำรวจ.................................................................................................................. 22
3.3.1 เครอ่ื งมือการสำรวจวดั ค่าสภาพตา้ นทานไฟฟ้า ........................................................ 22
3.3.2 เคร่อื งมือการสำรวจวดั คลน่ื แมเ่ หล็กไฟฟ้าแบบไทมโ์ ดเมน ....................................... 22

IV

3.3.3 เครื่องมือการสำรวจรังวดั ......................................................................................... 23
3.4 การประมวลผลข้อมลู ............................................................................................................... 25

3.4.1 การประมวลผลข้อมลู การสำรวจวัดคา่ สภาพตา้ นทานไฟฟ้า..................................... 25
3.4.2 การประมวลผลข้อมลู การสำรวจวัดคลืน่ แมเ่ หลก็ ไฟฟ้าแบบไทมโ์ ดเมน .................... 25
3.4.3 การประมวลผลขอ้ มลู การสำรวจรงั วัด...................................................................... 25
บทที่ 4 ผลการสำรวจ.................................................................................................................................. 26
4.1 ผลการสำรวจวดั ค่าสภาพตา้ นทานไฟฟ้า................................................................................... 26
4.1.1 ผลการสำรวจวดั คา่ สภาพต้านทานไฟฟา้ แบบหยั่งลึก 1 มิติ...................................... 26
4.1.2 ผลการสำรวจวัดคา่ สภาพต้านทานไฟฟา้ แบบภาคตดั ขวาง 2 มิติ ............................. 27
4.2 ผลการสำรวจวัดคา่ สนามแมเ่ หลก็ ไฟฟ้าแบบไทม์โดเมน............................................................ 31
4.1 ผลการสำรวจรงั วัดพื้นทีโ่ ครงการ “โคก หนอง นา สสู่ ากล” ..................................................... 32
บทท่ี 5 สรปุ ผล อภิปรายผล และข้อเสนอแนะ ............................................................................................. 34
5.1 สรปุ ผลการสำรวจ..................................................................................................................... 34
5.2 อภปิ รายผลการสำรวจ.............................................................................................................. 35
5.3 ขอ้ เสนอแนะ............................................................................................................................. 35
เอกสารอ้างองิ ............................................................................................................................................... 37

V

สารบญั รูป

รปู ท่ี 1.1 แผนท่ีแสดงตำแหน่งพืน้ ทโ่ี ครงการ “โคก หนอง นา สู่สากล” ในศนู ยศ์ ึกษาวจิ ัยและพิพิธภณั ฑ์
ไดโนเสาร์ภเู วยี ง.................................................................................................................................. 3

รูปท่ี 1.2 แสดงบริเวณตา่ งๆภายในพนื้ ท่โี ครงการ “โคก หนอง นา สูส่ ากล” ของศูนย์ศึกษาวิจยั และพิพธิ ภณั ฑ์
ไดโนเสารภ์ เู วียง.................................................................................................................................. 4

รปู ที่ 2.1 แสดงลกั ษณะโครงสรา้ งชน้ั เฉียงระดับของหมวดหนิ พระวหิ าร ระวางอำเภอชมุ แพ (5442 III)พกิ ัด
48Q 205084E 1846161N................................................................................................................ 6

รปู ท่ี 2.2 แสดงลักษณะชั้นหินของหมวดหินเสาขัว ระวางอำเภอชมุ แพ (5442 III) พิกัด 48Q 204150E
1846267N......................................................................................................................................... 7

รปู ท่ี 2.3 แสดงลกั ษณะโครงสรา้ งชนั้ เฉียงระดบั ของหมวดหินภูพาน ระวางอำเภอชุมแพ (5442 III) พกิ ัด 48Q
211359E 1842104N ........................................................................................................................ 7

รปู ท่ี 2.4 แสดงลกั ษณะชน้ั หินของหมวดโคกกรวด ระวางอำเภอชุมแพ (5442 III) พกิ ัด 48Q 204373E
1846481N......................................................................................................................................... 8

รปู ที่ 2.5 แสดงลกั ษณะรอยแยกในหมวดหนิ ภพู าน มีทิศทาง 040/88 (บนซา้ ย) และ 170/85 (บนขวา) ระวาง
อำเภอชมุ แพ (5442 III) พิกดั 48Q 211572E 1842214N ในหมวดหินเสาขัว มีทศิ ทาง 074/88 (ลา่ ง)
ระวางอำเภอชมุ แพ (5442 III) พกิ ัด 48Q 204269E 1846289N ....................................................... 9

รปู ที่ 2.6 แผนท่ธี รณวี ิทยาเทือกเขาภูเวียง (ดดั แปลงจาก กรมทรพั ยากรธรณี, 2550) .................................. 10
รปู ท่ี 2.7 แสดงลกั ษณะชั้นดนิ ในหนองน้ำของพืน้ ทโ่ี ครงการ “โคกหนอง นา สสู่ ากล”.................................. 11
รูปท่ี 3.1 รูปแบบทั่วไปของการสำรวจด้วยวิธวี ัดสภาพตา้ นทานไฟฟ้าดว้ ยอิเลก็ โตรด 4 แทง่ (อิเล็กโตรดกระแส

2 แทง่ และ อิเล็กโตรดศักย์ 2 แท่ง).................................................................................................. 12
รปู ที่ 3.2 รปู แบบการเหนยี่ วนำคลนื่ สนามแม่เหล็กไฟฟา้ ในตัวกลาง.............................................................. 15
รูปท่ี 3.3 ลกั ษณะเฉพาะของคลน่ื สนามแม่เหลก็ ไฟฟ้าแบบไทมโ์ ดเมน .......................................................... 15
รูปที่ 3.4 แสดงการสำรวจรังวัดดว้ ยดาวเทยี มความละเอยี ดสูง เทคนิคการรงั วัดแบบสถติ ............................ 16
รปู ที่ 3.5 แสดงวธิ วี ัดค่าสภาพต้านทานไฟฟ้าแบบภาพตัดขวาง 2 มติ ิ โดยใช้ MULTI ELECTROD ............... 17
รูปที่ 3.6 แสดงการสำรวจวัดค่าสภาพตา้ นทานไฟฟา้ แบบภาพตัดขวางในพนื้ ที่............................................. 18
รูปท่ี 3.7 แผนท่แี สดงตำแหน่งจุดสำรวจวัดค่าสภาพตา้ นทานไฟฟ้าแบบหยงั่ ลึก (VES) แนวสำรวจวัดคา่ สภาพ

ต้านทานไฟฟ้าแบบภาพตัดขวาง (PW01-PW09) และแนวสำรวจวัดคลนื่ แม่เหล็กไฟฟา้ แบบไทม์โดเมน
(TEM)............................................................................................................................................... 20
รูปที่ 3.8 แสดงหมดุ ดาวเทียม หมายเลข อส.067 ของกรมอุทยานแหง่ ชาติ สัตว์ปา่ และพันธุ์พืช................. 21
รปู ท่ี 3.9 เคร่ืองมือการสำรวจวัดคา่ สภาพตา้ นทานไฟฟ้า .............................................................................. 22
รปู ที่ 3.10 เคร่ืองมือการสำรวจวัดคล่ืนแมเ่ หล็กไฟฟา้ แบบไทม์โดเมน ........................................................... 23
รปู ที่ 3.11 แสดงเครื่องรังวดั ดาวเทียมความละเอียดสงู ผลิตภัณฑ์ของ LEICA VIVA GNSS รนุ่ GS 10 และ
การสำรวจรังวดั ในพื้นที่ .................................................................................................................... 24
รปู ที่ 3.12 แสดงกล้องโททอลสเตชัน ยีห่ อ้ SOKKIA รุ่น SET 530 E และการสำรวจรังวดั ในพน้ื ท่ี................ 24
รูปท่ี 4.1 ผลการสำรวจวดั ค่าสภาพตา้ นทานไฟฟา้ แบบหยงั่ ลกึ 1 มิติ จดุ สำรวจ VES ................................... 26
รปู ที่ 4.2 ผลการสำรวจและแปลความหมายคา่ สภาพต้านทานไฟฟ้า แนวสำรวจ PW01 .............................. 27
รูปที่ 4.3 ผลการสำรวจและแปลความหมายคา่ สภาพตา้ นทานไฟฟ้า แนวสำรวจ PW02 .............................. 27

VI

รปู ท่ี 4.4 ผลการสำรวจและแปลความหมายค่าสภาพตา้ นทานไฟฟ้า แนวสำรวจ PW03 .............................. 28
รปู ที่ 4.5 ผลการสำรวจและแปลความหมายค่าสภาพต้านทานไฟฟ้า แนวสำรวจ PW04 .............................. 28
รปู ที่ 4.6 ผลการสำรวจและแปลความหมายค่าสภาพต้านทานไฟฟ้า แนวสำรวจ PW05 .............................. 28
รปู ที่ 4.7 ผลการสำรวจวัดคา่ สภาพตา้ นทานไฟฟ้าแบบภาพตัดขวาง พ้ืนท่ีศูนย์ศึกษาวิจยั และพิพธิ ภณั ฑ์

ไดโนเสาร์ภูเวียง ในรปู แบบก่ึง 3 มิติ แสดงให้เหน็ ความต่อเนื่องของชัน้ ดนิ -หิน ................................ 29
รูปท่ี 4.8 ผลการสำรวจและแปลความหมายค่าสภาพตา้ นทานไฟฟา้ แนวสำรวจ PW06............................. 29
รปู ที่ 4.9 ผลการสำรวจและแปลความหมายค่าสภาพตา้ นทานไฟฟ้า แนวสำรวจ PW07 .............................. 30
รปู ท่ี 4.10 ผลการสำรวจและแปลความหมายค่าสภาพต้านทานไฟฟ้า แนวสำรวจ PW08............................ 30
รปู ท่ี 4.11 ผลการสำรวจและแปลความหมายคา่ สภาพตา้ นทานไฟฟา้ แนวสำรวจ PW09............................ 30
รปู ท่ี 4.12 ผลการสำรวจวดั ค่าสภาพต้านทานไฟฟ้าแบบภาพตัดขวาง พ้ืนที่โครงการ “โคก หนอง นา สู่สากล”

ในรูปแบบก่งึ 3 มิติ แสดงให้เห็นความต่อเนื่องของชั้นดนิ หนียวทีค่ วามลกึ 8-10 เมตร ..................... 31
รปู ที่ 4.13 ผลการสำรวจวดั คลืน่ แมเ่ หล็กไฟฟ้าแบบไทม์โดเมน แนวสำรวจ TEM ......................................... 32
รูปท่ี 4.14 แสดงแผนผังพน้ื ท่ีโครงการ “โคก หนอง นา สู่สากล” ของศูนย์ศกึ ษาวิจัยและพพิ ธิ ภณั ฑ์ไดโนเสาร์

ภูเวยี ง ............................................................................................................................................... 33

สารบญั ตาราง

ตารางที่ 3.1 คา่ สภาพต้านทานไฟฟ้าของดนิ และหนิ ..................................................................................... 14

VII

การสำรวจธรณีฟสิ กิ ส์พ้นื ท่โี ครงการ “โคก หนอง นา ส่สู ากล”
ศูนย์ศกึ ษาวจิ ัยและพิพธิ ภณั ฑ์ไดโนเสาร์ภเู วยี ง
อำเภอเวยี งเกา่ จงั หวัดขอนแก่น

โดย ภควตั ศรีวงั พล วนั วิษา น้อมสงู เนนิ ภัณฑรกั ษ์ ชาญณรงค์ ธัญรตั น์ วินัยพานชิ
กุลธดิ า เศวตกุล พัทธพล บึงมมุ พรชนกิ า วีระจิตต์ และเจริญชัย สขุ ุมคมั ภรี ภาพ

บทคัดยอ่

การสำรวจธรณีฟิสิกส์เพื่อจัดทำข้อมูลธรณีวิทยาใต้ผิวดินบริเวณพื้นที่โครงการ “โคก หนอง
นา สู่สากล” ศูนย์ศึกษาวิจัยและพิพิธภัณฑ์ไดโนเสาร์ภูเวียง ได้ดำเนินการสำรวจด้วยวิธีวัดค่าสภาพต้านทาน
ไฟฟ้าแบบหยั่งลึก 1 มิติ จำนวน 1 จุดสำรวจ แบบภาพตัดขวาง 2 มิติ จำนวน 9 แนวสำรวจ และวิธีวัดคล่ืน
แม่เหล็กไฟฟ้าแบบไทม์โดเมน จำนวน 1 แนวสำรวจ การสำรวจวัดค่าสภาพต้านทานไฟฟ้าแบบหยั่งลึก 1 มิติ
แปลความหมายลักษณะธรณีวิทยาใต้ดนิ เป็น 4 ชน้ั ช้นั ปิดทบั แปลความหมายเปน็ ชั้นตะกอนทราย มีค่าสภาพ
ต้านทานไฟฟ้า 144 โอห์ม-เมตร ความหนาประมาณ 1 เมตร ถัดลงมา แปลความหมายเป็นชั้นดินเหนียว ค่า
สภาพต้านทานไฟฟ้า 25.7 โอห์ม-เมตร พบที่ระดับความลึก 1-19 เมตร หนา 18 เมตร ถัดลงมา แปล
ความหมายเปน็ ชั้นหนิ ทราย หินทรายแป้ง หรอื หินโคลน ค่าสภาพต้านทานไฟฟา้ 632 โอห์ม-เมตร พบท่ีระดับ
ความลกึ 19-61 เมตร หนา 42 เมตร และชน้ั สดุ ท้าย แปลความหมายเปน็ รอยแตกในช้ันหิน หรือชน้ั นำ้ บาดาล
ค่าสภาพต้านทานไฟฟา้ 10 โอหม์ -เมตร พบทร่ี ะดับความลกึ เรมิ่ ต้น 61 เมตร เปน็ ตน้ ไป

การสำรวจธรณีฟสิ ิกส์ด้วยวิธีวัดคา่ สภาพตา้ นทานไฟฟ้าแบบ 2 มิติ ดำเนนิ การใน 2 ส่วน คือ
ส่วนที่หนึ่งบริเวณโดยรอบพื้นที่ศูนย์ศึกษาวิจัยและพิพิธภัณฑ์ไดโนเสาร์ภูเวียง ความลึกที่ได้จากการสำรวจ
ประมาณ 50 และ 90 เมตร แปลความหมายลักษณะธรณีวิทยาใต้ดินแบ่งเป็น 2 ชั้น คือ ชั้นดินเหนียว ดิน
เหนียวปนทราย หรือดินทราย มีค่าสภาพต้านทานไฟฟ้า 10-500 โอห์ม-เมตร มีความหนาระหว่าง 12-18
เมตร ปิดทับอยู่บนชั้นหินทราย หินทรายแป้ง หรือหินโคลน ที่มีค่าสภาพต้านทานไฟฟ้าระหว่าง 40-500
โอห์ม-เมตร

ส่วนที่สองบริเวณพื้นที่โครงการ “โครงการ “โคก หนอง นา สู่สากล” ความลึกที่ได้จากการ
สำรวจประมาณ 11 เมตร แปลความหมายลักษณะธรณีวิทยาใต้ดินเป็น 2 ชั้น คือ ชั้นดินเหนียวปนทราย ดิน
ทราย มีค่าสภาพต้านทานไฟฟ้า 40-500 โอห์ม-เมตร มีความหนา 3-12 เมตร ปิดทับอยู่บนชั้นดินเหนียว ที่มี
ค่าสภาพต้านทานไฟฟ้า 10-40 โอห์ม-เมตร ซึ่งในการขุดหนองจะต้องขุดให้ลึกจนถึงชั้นดินเหนียวชั้นนี้ เพ่ือ
เป็นชน้ั กักเก็บนำ้ ฝนไมใ่ หไ้ หลซึมผา่ นได้

ในส่วนของผลการสำรวจวัดคลื่นแม่เหล็กไฟฟ้าแบบไทม์โดเมน ความลึกที่ได้จากการสำรวจ
ประมาณ 200 เมตร แปลความหมายลักษณะธรณีวิทยาใตด้ ินเปน็ 3 ชน้ั คอื ช้ันบนเป็นตะกอนละเอียดชุ่มน้ำ
มีค่าสภาพตา้ นทานไฟฟา้ ต่ำกวา่ 10 โอห์ม-เมตร หนาประมาณ 30 เมตร รองรบั ดว้ ยชั้นหนิ ทราย ทม่ี คี ่าสภาพ
ตา้ นทานไฟฟา้ ระหว่าง 100-300 โอหม์ -เมตร หนาประมาณ 100 เมตร ปดิ ทบั อยู่บนช้ันหนิ ตะกอนอ่ิมนำ้ มีค่า
สภาพตา้ นทานไฟฟ้าระหวา่ ง 5-40 โอห์ม-เมตร คาดว่าเปน็ ชัน้ นำ้ บาดาลระดับลึก

VIII

นอกจากนยี้ ังได้ทำการสำรวจรังวดั เพอ่ื จัดทำแผนผังพน้ื ทีโ่ ครงการ “โคก หนอง นา สู่สากล”
ซึ่งมีความถูกต้อง มมี าตราส่วนที่เหมาะสม จึงสามารถนำไปจัดแสดงได้อย่างสวยงาม รวมท้ังสามารถใช้ในการ
บรหิ ารจัดการพน้ื ที่ต่อไปได้

คำสำคัญ: วิธีวัดค่าสภาพต้านทานไฟฟ้าแบบหยั่งลึก 1 มิติ, แบบภาพตัดขวาง 2 มิติ, วิธีวัดค ลื่น
แม่เหล็กไฟฟา้ แบบไทมโ์ ดเมน

IX

คำขอบคุณ

คณะผู้จัดทำรายงานการสำรวจธรณีฟิสิกส์โครงการ “โคก หนอง นา สู่สากล” ศูนย์ศึกษาวิจัย
และพพิ ิธภัณฑไ์ ดโนเสาร์ภเู วยี ง อำเภอเวียงเก่า จังหวดั ขอนแกน่

ขอขอบคุณ คุณสุวภาคย์ อิ่มสมุทร ผู้อำนวยการกองเทคโนโลยีธรณี ที่ให้คำแนะนำการสำรวจ
ในคร้ังน้ี

ขอขอบคุณ คุณอภิชาติ ไพยารมณ์ ผู้อำนวยการส่วนธรณีเทคนิค คุณศุภวิชญ์ ยอแสงรัตน์
นักธรณีวิทยาชำนาญการพิเศษ คุณวชิราชัย ศักดิ์อาภา ผู้อำนวยการส่วนธรณีวิศวกรรม และคุณวนิดา
ระงบั พศิ ม์ หวั หน้าฝ่ายสนับสนุนเทคนิคและศิลปกรรม ซง่ึ เปน็ ท่ีปรกึ ษา ให้แนวทางในการสำรวจ รวมท้ังได้กรุณา
ตรวจทาน และให้คำแนะนำในการปรบั ปรุงแก้ไขต้นฉบับรายงานฉบบั นี้

ขอขอบคุณ คุณภาสกรณ์ กัณทาทรัพย์ ผู้อำนวยการศูนย์ศึกษาวิจัยและพิพิธภัณฑ์ไดโนเสาร์
ภูเวียง รวมถึงเจ้าหน้าที่ทุกท่าน ที่ให้การสนับสนุน เอื้อเฟื้อ อำนวยความสะดวก ตลอดระยะเวลาการดำเนินการ
สำรวจภาคสนามในพน้ื ท่ี

ท้ายที่สุดขอขอบคุณ เจ้าหน้าที่กองเทคโนโลยีธรณี กรมทรัพยากรธรณี ทุกท่าน สำหรับ ความ
ชว่ ยเหลือในการประสานงาน ดำเนินการจดั ทำเอกสาร และเจา้ หน้าที่ปฎบิ ตั งิ านภาคสนามทท่ี ำงานอย่างเต็มกำลัง
ความสามารถ จนทำใหก้ ารดำเนินงานลุลว่ งตามวตั ถปุ ระสงค์

ขอขอบคุณทุกท่านไว้ ณ ที่น้ดี ว้ ย

1

บทท่ี 1
บทนำ

1.1 ความเป็นมา

กรมทรัพยากรธรณีได้ดำเนินโครงการ “โคก หนอง นา ส่สู ากล” ในพืน้ ท่ีศนู ยศ์ ึกษาวจิ ัย
และพิพธิ ภัณฑ์ไดโนเสารภ์ เู วยี ง โดยมีตน้ แบบจากโครงการ “โคก หนอง นา โมเดล” ของกรมพฒั นาชุมชน
กระทรวงมหาดไทย ซงึ่ เป็นโครงการพัฒนาพ้นื ท่ีต้นแบบการพัฒนาคุณภาพชวี ิตตามหลักทฤษฎีใหม่ สบื
สานศาสตรพ์ ระราชา น้อมนำเอาแนวคิด และทฤษฎีการพัฒนาอันเนื่องมาจากพระราชดำริกว่า 40 ทฤษฎี
ที่ทรงพระราชทานไว้ มาประยุกตก์ บั แนวคิดการพฒั นาออกแบบพืน้ ที่ และการออกแบบเชงิ ภูมิสังคมไทย
พงึ่ พาตนเอง และรองรับภัยพิบตั ิ การดำเนนิ โครงการของกรมทรพั ยากรธรณี นอกเหนอื จากการออกแบบ
จัดการพน้ื ท่โี ครงการใหม้ ีความเหมาะสมแลว้ ยังได้ทดลองนำเอาองค์ความรู้ดา้ นธรณีวิทยามาประยกุ ตใ์ ช้
พัฒนาโครงการในส่วนของ ดิน นำ้ ใหด้ ีข้ึน ช่วยดงึ ดดู นักทอ่ งเท่ยี วให้มาเย่ียมชมพิพธิ ภัณฑ์เพมิ่ ขึน้ อกี ทัง้
ยงั เป็นศูนย์เรยี นรู้ตน้ แบบพนื้ ที่ “โคก หนอง นา โมเดล” ใหแ้ กป่ ระชาชนในพนื้ ท่ี และบุคคลภายนอกทใ่ี ห้
ความสนใจ

กองเทคโนโลยธี รณี กรมทรัพยากรธรณี ได้ดำเนินการสำรวจธรณฟี สิ กิ สบ์ ริเวณพ้ืนท่ี
โครงการ “โคก หนอง นา สสู่ ากล” เพ่ือศึกษาลักษณะธรณวี ทิ ยาใตด้ นิ ข้อมลู ช้นั ดนิ ชัน้ หนิ และชั้น
น้ำบาดาล ซง่ึ ผลการสำรวจและแปลความหมายข้อมูลสำรวจธรณฟี ิสกิ ส์ สามารถนำไปประยกุ ตใ์ ชใ้ นการ
พฒั นา บริหารจดั การ พ้ืนที่โครงการ “โคก หนอง นา สสู่ ากล” ตอ่ ไป

1.2 วตั ถปุ ระสงค์

เพอ่ื ศึกษาข้อมูลธรณวี ทิ ยาใต้ผวิ ดินบรเิ วณพน้ื ทโ่ี ครงการ โดยการสำรวจธรณีฟิสกิ ส์ดว้ ย
วธิ ีวัดคา่ สภาพตา้ นทานไฟฟ้าแบบหยง่ั ลึก 1 มติ ิ (Vertical Electrical Sounding, VES) แบบภาพตัดขวาง
2 มิติ (Electrical Resistivity Imaging, ERI) และวธิ ีวดั คล่นื แม่เหล็กไฟฟ้าแบบไทม์โดเมน (Time Domain
Electromagnetic, TEM)

1.3 ระยะเวลาดำเนินการและเจา้ หน้าท่ีปฏิบัตงิ าน

การเดินทางเข้าพื้นที่ การดำเนินการสำรวจภาคสนาม และการเดินทางกลับ ใช้

ระยะเวลา ตั้งแต่วันที่ 22 กุมภาพันธ์ 2564 ถึงวันที่ 8 มีนาคม 2564 รวมทั้งสิ้น 15 วัน โดยมีเจ้าหน้าที่

รว่ มปฏิบตั ิงาน ดงั นี้

1.นายภควัต ศรีวงั พล นกั ธรณีวทิ ยาชำนาญการ

2.นางวันวษิ า นอ้ มสูงเนนิ นกั ธรณวี ทิ ยาชำนาญการ

3.นายภณั ฑรักษ์ ชาญณรงค์ นกั ธรณวี ิทยาชำนาญการ

4.นายเจริญชัย สุขุมคัมภรี ภาพ นายชา่ งสำรวจชำนาญงาน

5.นางสาวธญั รตั น์ วนิ ัยพานิช นกั ธรณวี ทิ ยาปฏิบตั ิการ

6.นางสาวกลุ ธดิ า เศวตกุล นกั ธรณีวทิ ยา

7.นายพทั ธพล บงึ มุม นักธรณวี ทิ ยา

2

8.นางสาวพรชนิกา วรี ะจติ ต์ พนักงานจา้ งเหมา
9.นายวรพล รมิ สมทุ ร พนกั งานขบั รถยนต์ ส.2
10.นายชชู ีพ สกลุ พราหมณ์ พนักงานขับเครื่องจักรกลขนาดกลาง ช.2
11.นายธวัชชยั ครุฑยักษ์ พนักงานจา้ งเหมา (ขับรถยนต)์

1.4 พนื้ ท่ีสำรวจ

พน้ื ทโี่ ครงการ “โคก หนอง นา สู่สากล” มพี นื้ ที่ 3,840 ตารางเมตร อยูใ่ นศูนยศ์ ึกษาวิจยั
และพิพธิ ภณั ฑ์ไดโนเสาร์ภูเวียง ทางด้านทิศตะวนั ตก แสดงตำแหน่งดังรูปท่ี 1.1 และบรเิ วณต่างๆของพ้นื ที่
โครงการ ดงั รูปที่ 1.2 โดยศนู ย์ศกึ ษาวิจยั และพิพธิ ภณั ฑ์ไดโนเสาร์ภูเวยี ง ตง้ั อย่บู ริเวณทรี่ าบกลางแอง่ ทีป่ ก
คลมุ ไปดว้ ยชัน้ ตะกอน และถูกลอ้ มรอบไปด้วยเทอื กเขาของกล่มุ หนิ โคราช

1.5 รายงานการศกึ ษาทเ่ี กีย่ วข้อง

ธีระพล วงษป์ ระยรู และอศั นี มสี ุข (2545) สำรวจธรณวี ทิ ยาในพน้ื ที่ ระวางอำเภอภูเวียง
(5442 II) และระวางบ้านโคกสูง (5542 III) พบว่าบริเวณพื้นท่ีสำรวจประกอบกลุ่มหินโคราชรวม 7 หมวด
หิน เรียงอายุจากแก่ไปอ่อน ได้แก่ หมวดหินน้ำพอง หมวดหินภูกระดึง หมวดหินพระวิหาร หมวดหินภู
พาน หมวดหินโคกกรวด และหมวดหินมหาสารคาม มีอายุตั้งแต่ไทรแอสซิกตอนปลายถึง เทอร์เชียรี่
ตอนต้น ในสว่ นของโครงสร้างทางธรณวี ิทยา ชน้ั หนิ ถูกเปล่ียนแปลงทางโครงสร้างทำใหเ้ กดิ การโค้งงอรวม
3 ครั้ง ในทิศทาง 3 ทาง คือ ครั้งที่ 1 แนวแกนคดโค้งมีทิศประมาณ เหนือ-ใต้ โดยพบบริเวณเขาภูเวียง
จังหวัดขอนแก่น ครั้งที่ 2 มีทิศทางประมาณ ตะวันตกเฉียงเหนือ-ตะวันออกเฉียงใต้ ส่งผลกระทบต่อ
แนวแกนโค้งงอครั้งที่ 1 และครั้งที่ 3 ทิศทางประมาณ ตะวันออกเฉียงเหนือ-ตะวันตกเฉียงใต้ การยกตัว
ของขอบตะวันตกแอ่งโคราช ทำให้เกิดรอยแยกในทิศ ตะวันตกเฉียงเหนือ-ตะวันออกเฉียงใต้ และ
ตะวันออกเฉียงเหนือ-ตะวันตกเฉียงใต้ บริเวณโครงสร้างรูปประทุนหงายภูเวียง และไม่พบหลักฐานรอย
เลื่อนในพ้นื ทีส่ ำรวจ

กระทรวงมหาดไทยโดยกรมพัฒนาชุมชน ดำเนินงานโครงการพัฒนาพื้นที่ต้นแบบการ
พฒั นาคณุ ภาพชีวติ ตามหลักทฤษฎใี หม่ ประยุกตส์ ู่ “โคก หนอง นา โมเดล” สืบสานศาสตรพ์ ระราชา และ
น้อมนำเอาแนวคิดและทฤษฎีการพัฒนาอันเน่ืองมาจากพระราชดำริกว่า 40 ทฤษฎี ทีท่ รงพระราชทานไว้
มาประยุกต์กับแนวคิดการพัฒนาออกแบบพื้นที่ และการออกแบบเชิงภูมิสังคมไทย พึ่งพาตนเอง และ
รองรบั ภัยพบิ ัติ ในรปู แบบ “โคก หนอง นา โมเดล” โดยมีองค์ประกอบ 3 สว่ น คือ “โคก” หมายถงึ พื้นท่ี
มีการถมดิน และถมสูงกว่าปกติของแปลง มีขนาดในช่วง 20-60 % ของพื้นที่ทั้งหมด เป็นพื้นที่จัดเตรียม
ไว้สำหรับ ที่อยู่อาศัย เลี้ยงสัตว์ ปลูกพืชสวน ปลูกพืช 5 ระดับ หรือ ป่า 3 อย่าง ประโยชน์ 4 อย่าง
“หนอง” หมายถึง พื้นที่ในการใช้ประโยชน์ในการบริหารจัดการน้ำ เพื่อกักเก็บน้ำ มีลักษณะรูปร่างที่
เหมาะสมกับพื้นที่ และขนาดตามที่ครัวเรือนสามารถคำนวณปริมาณน้ำใช้ได้พอเพียง “นา” หมายถึง
พื้นที่ราบหรือพื้นที่ว่างในรูปแบบต่างๆ สามารถส่งน้ำเพื่อทำการเกษตรได้ ขนาดช่วง 20-60% ของพื้นท่ี
ทง้ั หมด ใชป้ ระโยชน์ดา้ นการเกษตรตามภูมสิ ังคมและความตอ้ งการของครัวเรือน

3

รูปที่ 1.1 แผนท่ีแสดงตำแหน่งพื้นที่โครงการ “โคก หนอง นา สู่สากล” ในศูนย์ศึกษาวิจัยและพิพิธภัณฑ์
ไดโนเสารภ์ ูเวยี ง

4

สะพานขา้ มหนองนำ้ ฐานเรยี นรปู้ ลูกไม้ 3 อยา่ ง ประโยชน์ 4 อย่าง

แปลงนา อุโมงค์ตน้ ไม้

คอกกระบือ ศาลาโคก หนอง นา

รูปที่ 1.2 แสดงบริเวณต่างๆภายในพื้นที่โครงการ “โคก หนอง นา สู่สากล” ของศูนย์ศึกษาวิจัยและ
พิพธิ ภัณฑ์ไดโนเสารภ์ ูเวียง

5

บทที่ 2
ธรณวี ทิ ยาท่ัวไป

2.1 ลกั ษณะทางภูมศิ าสตร์

สภาพภูมิศาสตร์ของเทือกเขาภูเวียง มีลักษณะเป็นภูเขารูปแอ่งกระทะ พื้นที่ตอนกลาง
ของแอ่งมีลักษณะที่เป็นทีร่ าบและลอนลาด ส่วนใหญ่เป็นพืน้ ที่เกษตรกรรม สภาพทางภูมิศาสตร์แบ่งเป็น
3 เขต ดังนี้ เขตพ้นื ทเ่ี ขาสูง คือ พ้นื ทท่ี ง้ั หมดท่ีมรี ะดบั ความสงู มากกว่า 500 เมตร จากระดับน้ำทะเลปาน
กลาง มีลักษณะเป็นเทือกเขาลาดชันปานกลางถึงสูง ซึ่งมีมุมเทเข้าหาใจกลางแอ่ง เทือกเขาชั้นนอกสุด
ทางด้านทิศตะวันตกเฉียงใต้ มียอดสูงสุดประมาณ 884 เมตร เขตเชิงเขารอบใน คือ พื้นที่ที่ถูกล้อมรอบ
ด้วยสันเขาด้านใน ระดบั ความสงู 250-500 เมตร และเขตที่ลุม่ กลางแอ่ง คอื พนื้ ทท่ี ง้ั หมดที่มึความสูงน้อย
กว่า 250 เมตร พ้ืนที่ตำ่ สดุ อยู่ทรี่ ะดับ 210 เมตร ซง่ึ พ้ืนที่โครงการ “โคก หนอง นา ส่สู ากล” ซึง่ อยู่ในศนู ย์
ศึกษาวิจยั อยใู่ นเขตทล่ี มุ่ กลางแอ่ง

2.2 ธรณีวิทยา

ลักษณะทางธรณีวิทยาโดยทั่วไปของเทือกเขาภูเวียงมีลักษณะเป็นสันเขาสูง ซี่งมี
บางส่วนหนาและส่วนบาง เชื่อมต่อกันเป็นวงกลมโอบล้อมแอ่งที่ราบไว้ภายใน สันเขาส่วนหนาจะอยู่ทาง
ทิศเหนือ ทิศตะวันตก และทิศตะวันตกเฉียงใต้ โดยเฉพาะทางด้านทิศเหนือ และทิศตะวันตกเฉียงใต้ สัน
เขาส่วนนี้จะมีพื้นที่บางส่วนยื่นออกไปลักษณะคล้ายปีกรูปกลม และจะค่อยๆบางลงจนขาดจากกันเปิด
เป็นช่องแคบทางด้านทิศตะวันออก ซึ่งเป็นช่องทางเข้าสู่แอ่งที่ราบภายในเพียงแห่งเดียว ทางน้ำซึ่งมีต้น
กำเนิดจากขอบสันเขาภายในไหลผ่านออกไปทางช่องเปิดนี้ แอ่งที่ราบภายในภูเวียงครอบคลุมพื้นที่กว่า
400 ตารางกโิ ลเมตร มคี วามสงู ตง้ั แตร่ ะดบั 250 -750 เมตร ประกอบดว้ ยหมวดหินเรียงลำดบั จากอายุแก่
ที่สุดไปหาอายุอ่อนที่สุด คือ หมวดหินภูกระดึง (Jpk) หมวดหินพระวิหาร (Jpw) หมวดหินเสาขัว (Jsk)
หมวดหินภูพาน (Kpp) หมวดหินโคกกรวด (Kkk) และตะกอนควอเทอร์นารี (Qa) หินในหมวดหินต่างๆ
เหล่านี้โผล่ให้เห็นเป็นวง โดยมีหมวดหินภูกระดึงอยู่วงรอบนอกสุดและมีตะกอนควอเทอร์นารีอยู่ในสุด
(รูปท่ี 2.6)

หมวดหินภูกระดึง (Phu Kradung Formation, Jpk) หมวดหินภูกระดึงตั้งชื่อตาม
ภูเขาภูกระดงึ ท่ตี งั้ แบบฉบับอยทู่ ล่ี ำพองโก และตามเสน้ ทางเดนิ เทา้ ข้ึนภูกระดึง จากเชงิ เขาถงึ ซำแฮก ชั้น
หินของหมวดหินภูกระดึงบริเวณเทือกเขาภูเวียงเป็นปรากฏอยู่บริเวณรอบนอกขอบของเทือกเขาภูเวียง
ลกั ษณะทางกายภาพของช้ันหินโดยทัว่ ไปของหมวดหินภูกระดึง ประกอบดว้ ย หนิ ดินดาน สีมว่ งแดง สเี ทา
เล็กน้อย แทรกสลบั กบั หนิ ทราย และหนิ ทรายแป้ง ชนั้ ของหินดินดานมีการเช่อื มประสานไม่ดี มนี ำ้ ปูนเปน็
ตัวเชื่อมประสาน ชั้นหินมีมุมเอียงเทไม่มาก หมวดหินภูกระดึงเกิดจากการสะสมตัวของตะกอนในแม่น้ำ
แบบโค้งตวัด มีกระแสน้ำรุนแรงตามร่องน้ำ และการตกตะกอนบริเวณสองฝั่งของที่ราบลุ่มแม่น้ำแบบ
หนอง และบึง

6

หมวดหินพระวิหาร (Phra Wihan Formation, Jpw) หมวดหินพระวิหารตั้งชื่อตาม
เขาพระวหิ าร โดยมีช้ันหินตน้ ฉบบั อย่ทู ่เี ขาพระวหิ ารบริเวณใกลช้ ายแดนระหว่างประเทศไทยและประเทศ
กัมพูชา หมวดหินพระวิหารโผล่ให้เห็นในเทือกเขา ภูเวียงเป็นสันเขาขอบแอ่ง ที่มีความลาดเอียงใน
ทิศทางเดยี วกบั ทีช่ น้ั หนิ นัน้ เอียงเท และเกดิ เปน็ หนา้ ผาในทิศทางตรงกันข้าม ลักษณะทางกายภาพของชั้น
หินโดยทั่วไปของหมวดหินพระวิหาร ประกอบด้วย หินทราย มีสีขาวถึงสีขาวปนเหลือง เนื้อละเอียดถึง
หยาบ มีการคัดขนาดดี และความกลมมนดี มีส่วนประกอบของเมด็ แร่ควอตซ์ และแร่เฟลดส์ ปาร์ เปน็ สว่ น
ใหญ่ รวมทั้งหินกรวดมนแบบกระเปาะ พบชั้นเฉียงระดับ แต่พบเป็นส่วนน้อย หมวดหินพระวิหาร
ตกตะกอนในสภาพแวดลอ้ มแบบทางนำ้ ประสานสาย (รูปที่ 2.1)

รูปที่ 2.1 แสดงลักษณะโครงสร้างชั้นเฉยี งระดับของหมวดหินพระวิหาร ระวางอำเภอชุมแพ (5442 III)พิกัด
48Q 205084E 1846161N
หมวดหินเสาขัว (Sao Khua Formation, Jsk) เป็นหน่วยหินที่วางทับบนหน่วยหิน

พระวิหาร หมวดหินเสาขัวต้ังชื่อตามห้วยเสาขัว โดยมีชั้นหินต้นฉบบั อยู่ท่ีห้วยเสาขัว ตามเส้นทางถนนตัด
ผ่านระหว่างจังหวัดอุดรธานี-หนองบัวลำภู ในบริเวณเทือกเขาภูเวียงชั้นหินโผล่ให้เห็นตามขอบแอ่งที่
ต่อเนื่องกับหมวดหินพระวิหาร ซึ่งส่วนใหญ่พบบริเวณที่ราบลอนคลืน่ และตามสันเขาของแอ่งรูปประทุน
หงาย โดยชั้นหินโผล่ให้เห็นชัดเจนมีลักษณะเป็นชั้นหินที่เหลือจากการกัดกร่อนปานกลาง ลักษณะทาง
กายภาพของชั้นหินโดยทั่วไปหมวดหินเสาขัว ประกอบด้วย ตะกอนสีน้ำตาลแดงเข้มของหินโคลน หิน
ทรายแปง้ หนิ ทราย สแี ดงอมม่วง เม็ดละเอียดถงึ ปานกลาง พบซากดึกดำบรรพเ์ ปน็ จำนวนมาก หมวดหิน
เสาขัวมีความแข็งน้อยเมื่อเทยี บกับหมวดหนิ พระวิหาร นอกจากนี้มีหินทรายแป้ง และหินดินดานสลบั ช้ัน
อยู่ด้วยกัน มีปริมาณดินเหนียวในหินนี้ค่อนข้างสูง จึงทำให้หินผุพังง่ายกว่า สะท้อนให้เห็นสภาพภูมิ
ประเทศทเ่ี ป็นสนั เขาที่มีระดับตำ่ กว่า และอัตราผุพังทสี่ ูงกว่าหินพระวหิ าร หนิ เสาขัวจะปรากฎพบเป็นสัน
เขารอบในของเทือกเขาภเู วยี ง จากลักษณะทางกายภาพของหิน การลำดับช้ันหนิ และซากดึกดำบรรพ์ที่มี
การค้นพบ บ่งบอกได้ว่าหมวดหินเสาขัวมีการสะสมตัวของตะกอนในทางน้ำโค้งตวัด โดยเป็นการสะสม
เปน็ ชน้ั หินทรายบริเวณขอบแอ่ง และตะกอนท่รี าบน้ำท่วม ในบรเิ วณตอนกลางของแอ่ง (รูปท่ี 2.2)

7

รูปที่ 2.2 แสดงลักษณะชั้นหินของหมวดหินเสาขัว ระวางอำเภอชุมแพ (5442 III) พิกัด 48Q 204150E
1846267N
หมวดหินภูพาน (Phu Phan Formation, Kpp) ตั้งชื่อตามเทือกเขาภูพาน จังหวัด

สกลนคร โดยมีช้ันหินตน้ ฉบับอยู่ที่ ภผู าผึ้ง อำเภอกฉุ นิ ารายณ์ จังหวัดกาฬสนิ ธุ์ ในเทือกเขาภูเวียงช้ันหิน
โผล่ให้เห็นตามบริเวณเขาขอบแอ่งรูปประทนุ หงาย เป็นหนิ ทวี่ างปิดทบั บนหมวดหนิ เสาขัว แตห่ ินภูพานใน
เทือกเขาภูเวียงจะพบได้บ้างบางบริเวณ เพราะถูกกัดเซาะผุพังและพัดพาออกจากแหล่งเป็นส่วนใหญ่
ลักษณะทางกายภาพของชั้นหินโดยทั่วไปหมวดหินภูพาน ประกอบด้วย หินทรายชั้นหนา หินทรายเนื้อ
กรวดเมด็ ขนาดหยาบถึงปานกลาง การคดั ขนาดไม่ดี และมคี วามกลมมนในระดับปานกลาง เมด็ กรวดเป็น
พวกหนิ ภูเขาไฟ หินเชิร์ต และแร่ควอตซ์ พบโครงสรา้ งของชน้ั เฉียงระดบั อยู่ทั่วไป และหินกรวดมน แทรก
สลับ ในบางบริเวณพบเป็นกระเปาะ โดยเฉพาะบริเวณใกล้กับรอยสัมผัสกับหมวดหินเสาขัว หมวดหินภู
พานมีความคล้ายคลึงกับหมวดหินพระวิหาร แตเ่ ม็ดตะกอนในหมวดหนิ ภูพานมีขนาดใหญ่ และสะอาด
น้อยกวา่ รวมท้ังมคี วามหลากหลายมากกว่าท่ีพบในหมวดหินพระวหิ าร จากลกั ษณะทางกายภาพ และการ
ลำดับชั้นหินพบวา่ หมวดหนิ ภูพาน มีการสะสมตัวในสภาพแวดลอ้ มแบบทางน้ำประสานสาย เช่นเดียวกับ
หมวดหนิ พระวหิ าร โดยช้ันเฉยี งระดับจากลักษณะทางกายภาพของเนื้อหิน และลกั ษณะทางกายภาพของ
ตะกอนมีทศิ ทางไปทางทิศตะวันตกแสดงทิศทางการไหลของกระแสนำ้ โบราณ (รูปท่ี 2.3)

รูปที่ 2.3 แสดงลักษณะโครงสร้างชั้นเฉียงระดับของหมวดหินภูพาน ระวางอำเภอชุมแพ (5442 III) พิกัด
48Q 211359E 1842104N

8

หมวดหินโคกกรวด (Khok Kruat Formation, Kkk) ตั้งช่ือตามบา้ นโคกกรวด อำเภอ
เมือง จังหวัดนครราชสีมา โดยมีชัน้ หนิ ต้นฉบับตามเสน้ ทางถนนสายมิตรภาพ ทางหลวงหมายเลข 2 หลัก
กิโลเมตรที่ 207 ถึง 209 ในเทือกเขาภูเวียงหมวดหินโคกกรวดมีการวางตัวอยู่ระหว่างหมวดหินภูพานที่
วางตัวอยดู่ ้านล่างโดยมคี วามสมั พันธ์แบบต่อเนื่อง ชน้ั หนิ โผล่มีโครงสร้างประทนุ หงาย โดยสว่ นใหญ่ถูกปิด
ทับดว้ ยชน้ั ดนิ และชน้ั ลกู รัง หมวดหินโคกกรวดวางทบั บนหนิ ภูพานกระจายเป็นหยอ่ ม ๆ ในใจกลางแอ่งภู
เวียง มอี ตั ราการถูกกัดเซาะ ผุพัง และพัดพาออกจากแหล่งสูงสดุ เมื่อเทยี บกบั หมวดหนิ อน่ื ๆ ลักษณะทาง
กายภาพของชั้นหินโดยทั่วไปของหมวดหินโครกกรวด ประกอบด้วย หินทรายสีแดงอ่อน น้ำตาลแกมแดง
ขาวน้ำตาล ชั้นหนาถึงไม่แสดงชั้น เม็ดกรวดมักจะเป็นหินทรายแป้ง สีน้ำตาลแกมแดง กรวดของแร่
ควอตซ์ และเชิร์ตพบบ้างเล็กน้อย พบซากดกึ ดำบรรพ์ทัง้ ของสัตว์ไม่มีกระดูกสนั หลงั และมีกระดูกสันหลัง
จำนวนมาก เช่นเดียวกับหมวดหินเสาขัว ในบางบริเวณแสดงชั้นหินกรวดมนแบบกระเปาะที่เกิดจาก
ตะกอนทางน้ำสะสมตัว พบชั้นเฉียงระดบั เป็นสว่ นน้อย และไม่ต่อเนื่องเปน็ บริเวณกว้าง จากลักษณะทาง
กายภาพหมวดหนิ โคกกรวดสะสมตวั ในสภาพแวดล้อมแบบทางนำ้ โค้งตวัด โดยพบตะกอนทีร่ าบนำ้ ท่วมถึง
ของชั้นหินโคลน ชน้ั หินทรายแป้งทม่ี ชี ้นั เม็ดปนู สนี ำ้ ตาลถึงน้ำตาลแดง (รปู ที่ 2.4)

รูปที่ 2.4 แสดงลักษณะชั้นหินของหมวดโคกกรวด ระวางอำเภอชุมแพ (5442 III) พิกัด 48Q 204373E
1846481N

ตะกอนยุคควอเทอร์นารี (Qa) ตะกอนยุคปัจจุบันเป็นตะกอนที่มีอายุน้อยที่สุด มีอายุ
ตั้งแต่ 1.8 ล้านปีถึงปัจจุบัน เป็นตะกอนสะสมตัวตามที่ราบน้ำท่วมถึง และแม่น้ำลำธาร ประกอบด้วย
กรวด ทราย ทรายแป้ง และดนิ เหนยี ว

2.3 ธรณีวิทยาโครงสรา้ ง

รอยชั้นไม่ต่อเนื่อง (Unconformity) พื้นที่เทือกเขาภูเวียงความสัมพันธ์ของหมวดหนิ
ทัง้ 5 ชดุ หมวดหินภูกระดงึ หมวดหินพระวิหาร หมวดหินเสาขวั หมวดหนิ ภูพาน และหมวดหินโคกกรวด
ที่วางตวั อยบู่ นสุด เปน็ ไปตามลำดับช้ันอย่างต่อเน่ือง

รอยเลอื่ น (Faults) บรเิ วณเทือกเขาภูเวียงไม่พบหลักฐานรอยเล่ือนทั้งจากลักษณะธรณี
สัณฐาน และภาพถา่ ยดาวเทยี มทไ่ี ด้ศึกษาไวแ้ ล้ว

ชั้นหินคดโค้ง (Folds) บริเวณเทือกเขาภูเวียงมีลักษณะชั้นหินคดโค้งโครงสร้างแบบ
ประทนุ หงาย โดยช้ันหินมมี มุ เอยี งเทตำ่

9
รอยแยก (Joints) รอยแยกขนาดใหญ่ที่มีความต่อเนื่องพบในหมวดหินภูพานเป็นส่วน
ใหญ่ ส่วนหมวดหินอื่นๆ รอยแยกมีความต่อเนื่องน้อย และไม่ชัดเจน เนื่องจากมีการผุผังในระดับ
ปานกลางถงึ สูง (รปู ที่ 2.5)

รูปที่ 2.5 แสดงลักษณะรอยแยกในหมวดหินภูพาน มีทิศทาง 040/88 (บนซ้าย) และ 170/85 (บนขวา)
ระวางอำเภอชุมแพ (5442 III) พิกัด 48Q 211572E 1842214N ในหมวดหินเสาขัว มีทิศทาง
074/88 (ลา่ ง) ระวางอำเภอชมุ แพ (5442 III) พกิ ัด 48Q 204269E 1846289N

10
รปู ที่ 2.6 แผนทธ่ี รณีวิทยาเทือกเขาภูเวียง (ดดั แปลงจาก กรมทรพั ยากรธรณี, 2550)

11

2.4 ลักษณะชัน้ ดิน (Soil profile)

จากการศึกษาลักษณะชั้นตะกอนดินในหนองน้ำในพื้นที่โครงการ “โคก หนอง นา สู่
สากล” เพื่อนำมาเปรียบเทียบกับผลการสำรวจธรณีฟิสิกส์ พบว่า หนองน้ำมีความลึกจากระดับพื้นดิน
ประมาณ 4 - 6 เมตร สามารถแบ่งชั้นตะกอนได้ทั้งหมด 3 ชั้น เรียงลำดับจากล่างขึ้นบนดังนี้ ตะกอน
ทรายหยาบปนกรวด, ตะกอนทรายปนดริ เหนยี ว และตะกอนทรายละอยี ด (รูปท่ี 2.7)

รปู ท่ี 2.7 แสดงลกั ษณะช้ันตะกอนดินในหนองนำ้ ของพืน้ ทีโ่ ครงการ “โคกหนอง นา สู่สากล”

12

บทท่ี 3
การสำรวจธรณีฟิสิกส์

3.1 หลักการสำรวจเบ้ืองต้น

3.1.1 หลักการสำรวจวดั คา่ สภาพตา้ นทานไฟฟา้

การสำรวจวัดค่าสภาพต้านทานไฟฟ้าปัจจบุ ันมีการสำรวจตั้งแต่ 1 มิติ 2 มิติ และ 3 มิติ
โดยทกี่ ารสำรวจแบบ 1 มิติ เปน็ การสำรวจแบบหยงั่ ลึก เพ่ือใหไ้ ด้ข้อมูลธรณีวิทยาใต้ผวิ ดนิ ในแนวดิ่ง ส่วน
การสำรวจแบบ 2 มิติ เป็นการสำรวจเพื่อสร้างภาพตัดขวางธรณีวิทยาใต้ผิวดิน ในแนวดิ่งและแนวนอน
การสำรวจแบบ 3 มิติ เป็นการสำรวจแบบสร้างสภาพใต้ผิวดินเสมือนเป็นกล่องสี่เหลี่ยมที่มีขนาด กว้าง
ยาว และลึก จึงสามารถสร้างภาพตัดขวางได้ในทุกๆ แนว และสามารถแสดงสภาพการเปลี่ยนแปลงของ
ค่าความตา้ นทานไฟฟา้ ได้ทุกระดบั ความลึก

การสำรวจวัดค่าสภาพต้านทานไฟฟ้าในสนามจะต้องประกอบด้วยอิเล็กโตรดอย่างน้อย
4 แท่ง ดังแสดงในรูปที่ 3.1 โดยกระแสไฟฟ้าจะถูกปล่อยจากอิเล็กโตรดกระแส C1 และไหลครบวงจรท่ี
อิเล็กโตรดกระแส C2 ความต่างศักย์ไฟฟ้าจะวัดได้จากอิเลก็ โตรดศักย์ P1 และ P2 ศักย์ไฟฟ้าที่อิเล็กโตรด
ศกั ย์ P1 เพียงอนั เดยี วคำนวณได้จากสมการ

รูปที่ 3.1 รูปแบบทั่วไปของการสำรวจด้วยวิธีวัดสภาพต้านทานไฟฟ้าด้วยอิเล็กโตรด 4 แท่ง (อิเล็กโตรด
กระแส 2 แทง่ และ อเิ ลก็ โตรดศกั ย์ 2 แทง่ ) (Telford et al., 1990)

VP1 = I  1 − 1  (1)
2  r1 r2 ,
 

ตามลำดบั เมื่อ r1 และ r2 คือ ระยะห่างของอิเล็กโตรดศักย์ P1จากอิเล็กโตรดกระแส C1 และ C2
ในทางปฏิบัติการวัดความต่างศักย์ไฟฟ้าจะทำการวัดจากอิเล็กโตรดศักย์ 2 แท่ง ดังนั้น

ความต่างศกั ยไ์ ฟฟา้ (∆V=VP1−VP2) ระหว่างอิเล็กโตรดศักย์ P1 และ P2 คำนวณได้จาก

V I  1 1 1 1  (2)
= 2  −  −  − r4 ,
 r1 r2   r3 



13

ตามลำดบั เมื่อ r3 และ r4 คือ ระยะห่างของอิเล็กโตรดศักย์ P2 จากอิเล็กโตรดกระแส C1 และ C2
ดงั นี้ สภาพต้านทานไฟฟ้าของชัน้ ดนิ มีคา่ คงที่ เมือ่ จดั รปู แบบสมการ (2) แลว้ สามารถเขียนได้

 = kV , (3)
I

เมื่อ k คือ รปู แบบเรขาคณติ (Geometric factor) ของการจัดข้ัวอเิ ลก็ โตรดทง้ั 4 ข้ัว

 k =  1 2 1 . (4)
 − 1 1 
  −  − 
r1 r2   r3 r4

ค่าสภาพต้านทานไฟฟ้าที่คำนวณได้จากสมการที่ (4) จะเป็นค่าคงที่ ถึงแม้ว่าจะ
เคลื่อนย้ายอิเล็กโตรดไปในระยะทางและตำแหน่งที่แตกต่างกันไป ค่าที่วัดได้ก็จะไม่เปลี่ยนแปลง ซ่ึง
เรียกว่า “คา่ สภาพตา้ นทานไฟฟ้าจริง” (True resistivity) ซง่ึ มสี าเหตมุ าจากชัน้ ดินเปน็ เน้อื เดยี วกนั แต่ใน
ความเป็นจริงการสำรวจวัดค่าสภาพต้านไฟฟ้าในสนามนั้น ชั้นดินทุกตำแหน่งจะไม่เป็นเนื้อเดียวกัน เม่ือ
ทำการสำรวจวัดสภาพต้านทานไฟฟ้า ค่าที่วัดได้ก็จะไม่เท่ากันทุกจุดที่ทำการสำรวจ ดังนั้นค่าสภาพ
ต้านทานที่วัดได้ในสนามจึงเรียกว่า “ค่าสภาพต้านทานไฟฟ้าปรากฏ” (Apparent resistivity) (รุ่งโรจน์
อาจเวทย,์ 2561; Telford et al., 1990; Dahlin and Zhou, 2004)

a = kV . (5)
I

ทั้งนี้ค่าสภาพต้านทานไฟฟ้าจะแปรผันตามค่าตัวแปรต่างๆ ซึ่งค่าดังกล่าวจะแตกต่างกัน
มากหรอื น้อยขึ้นอยูก่ ับ ชนิดของหิน ความหนาแนน่ ความพรุน คุณภาพของน้ำ และอุณหภมู ิ ปกติหนิ หรือ
แร่ประกอบหินโดยทั่วๆ ไป เช่น ควอตซ์ เฟลด์สปาร์ และไมก้า จะไม่นำไฟฟ้า ทำหน้าที่เป็นฉนวนไฟฟ้า
(insulator) แต่เนื่องจากหินมีช่องว่างหรือรอยแตก ซึ่งอาจมีน้ำหรือสารละลายอิเล็กโทรไล ต์กักเก็บอยู่
อาจเปน็ เพยี งบางสว่ นหรอื อ่ิมตัวทัง้ หมด สารละลายเหล่าน้ีจงึ เป็นเปน็ ตวั กลางที่สามารถนำกระแสไฟฟ้าให้
ไหลผา่ นในตวั หนิ ได้ สว่ นแร่บางชนดิ ที่เป็นตัวนำไฟฟ้า แสดงวา่ กระแสไฟฟ้าสามารถไหลผ่านเข้าไปในเน้ือ
แร่ได้ดี เชน่ กราไฟต์ ไพไรต์ กาลีนา และ แร่ดินเหนียว ซึ่งในธรรมชาติ แรด่ นิ เหนียวจะพบกระจายตัวมาก
ท่ีสุด โดยค่าสภาพตา้ นทานไฟฟา้ ของดนิ และหินบางชนิด แสดงไว้ในตารางที่ 3.1

14

ตารางที่ 3.1 คา่ สภาพต้านทานไฟฟ้าของดินและหนิ (Telford et al.,1990)

วสั ดุทางธรณี คา่ สภาพต้านทานไฟฟา้ (โอหม์ -เมตร)
หินแกรนิต 3x102-106
หนิ ชนวน 6x102-4x107
หนิ ออ่ น
หินดินดาน 102-2.5x108แหง้
หนิ ทราย และหนิ กรวดมน 20-2x103
1-6.4x108
หนิ ปูน 50-107
ตะกอนท่ียงั ไมแ่ ขง็ ตวั 20-200
1-100
ดินเหนยี ว

3.1.2 หลกั การสำรวจวิธีวดั คลนื่ แมเ่ หลก็ ไฟฟ้าแบบไทมโ์ ดเมน

การสำรวจวัดคลื่นแมเ่ หลก็ ไฟฟ้า ใช้หลักการสร้างกระแสไฟฟ้าใหไ้ หลผา่ นวงรอบสายไฟ
สง่ สญั ญาณท่ีวางเป็นลักษณะส่เี หลี่ยมจัตรุ ัส (transmitter loop) ซ่ึงจะเหนี่ยวนำให้เกิดสนามแม่เหล็กปฐมภูมิ
(primary magnetic field) และก่อให้เกิดสนามไฟฟ้าขึ้นในทิศทางตั้งฉากกับสนามแม่เหล็ก โดยการ
เหนี่ยวนำนี้จะก่อให้เกิดความต่างศักย์ไฟฟ้าขึ้นในชั้นดินชั้นหินซึ่งเป็นตัวนำไฟฟ้า และทำให้เกิด
กระแสไฟฟ้าสลับไหลวน (eddy current) ไปในตัวกลางนั้นแบบต่อเนื่อง กระแสไฟฟ้าที่เกิดขึ้นนี้จะ
เหนี่ยวนำให้เกิดสนามแม่เหล็กทุติยภูมิ (secondary magnetic field) เกิดขึ้นในทิศทางตั้งฉากกับทิศ
กระแสไฟฟ้าสลับวน และสามารถตรวจวัดด้วยขดลวดรับสัญญาณ (receiver coil) บนผิวดิน
(รูปที่ 3.2)

ขดลวดรับสัญญาณจะทำหน้าที่รับสัญญาณสนามแม่เหล็กแบบปฐมภูมิขณะที่มีกระแส
ไหลวนในวงรอบสายไฟ และเมื่อปิดกระแสไฟ ขดลวดรับสัญญาณจะรับสัญญาณสนามแม่เหล็กทุติยภูมิ
(secondary magnetic field) ที่เกิดจากสนามแม่เหล็กไฟฟ้าเคลื่อนที่ลึกลงไปใต้ดิน แบบ
smoke ring effect โดยแบ่งการอ่านค่าการลดทอนเป็น 20 ช่วงเวลา โดยช่วงต้น ค่าที่วัดได้ส่วนใหญ่เป็น
สัญญาณรบกวนบนผิวดินที่เกิดจากวัตถุเหนี่ยวนำไฟฟ้า และสายไฟฟ้า เป็นต้น ในช่วงกลางถึงปลาย ค่าท่ี
วัดได้จะสะท้อนลักษณะทางธรณีวิทยาใต้ดินได้ชัดเจนกว่า เพราะสนามแม่เหล็กไฟฟ้าที่เกิดจาก smoke
ring อยู่ในระดับลึก ทั้งนี้ความเร็วการเคลื่อนที่ของสนามแม่เหล็กไฟฟ้าและความลึกที่สามารถวัดได้จะ
ขึ้นอยู่กับค่าสภาพต้านทานไฟฟ้าของลักษณะธรณีวิทยาใต้ดิน และขนาดของวงรอบสายไฟ และขนาด
กระแสไฟฟา้

การเหนี่ยวนำให้เกิดการไหลของกระแสเป็นผลจากส่วนประกอบสนามแม่เหล็กของ
สนามแม่เหล็กไฟฟ้า จึงไม่มีความจำเป็นที่ขดลวดส่งสัญญาณและขดลวดรับสัญญาณจะต้องสัมผัสพื้น
โดยตรง การสำรวจวัดคลืน่ แม่เหลก็ ไฟฟ้าแบบไทม์โดเมน ภาคพื้นดินจึงทำไดอ้ ย่างรวดเร็วกว่าการสำรวจ
ดา้ นไฟฟา้ อื่นๆ

รูปแบบการสำรวจวดั ค่าสนามแม่เหล็กไฟฟ้าท่ีใช้สำรวจจะแบ่งตามลักษณะการตรวจวัด
สัญญาณ คอื ใชร้ ะบบการวัดแบบไทม์โดเมน

ระบบการวดั แบบไทมโ์ ดเมน คอื ระบบท่สี ง่ กระแสไฟฟ้าไปท่ตี ัวส่งสัญญาณ เป็นจังหวะๆ

15
ในระยะเวลาส้ันๆที่เทา่ กัน สญั ญาณที่สง่ ไปจะไม่เตม็ ช่วงคล่ืน มีหลายรปู แบบ เชน่ เปน็ รปู ฟนั เลอ่ื ย เป็นรปู
ส่ีเหล่ยี ม หรอื เปน็ รปู ครึ่งหน่งึ (ทางบวก) ของ sine wave (รูปที่ 3.3) ทเ่ี รียกว่า half sinusoidal waveform
และวัดสัญญาณที่ขดลวดรบั สัญญาณ ในเวลาเป็นชว่ งๆที่เทา่ กันในขณะที่หยุดส่งกระแสไฟฟ้า โดยค่าที่วดั
ได้จะเป็นค่าการเปลี่ยนแปลงสนามแม่เหล็กในหนึ่งช่วงเวลาสั้นๆหรือ dB/dt หน่วยเป็นนาโนโวลต์ต่อ
ตารางเมตร (nV/m2)

รูปที่ 3.2 รูปแบบการเหนี่ยวนำคลื่นสนามแม่เหล็กไฟฟ้าในตัวกลาง (คัดลอกจาก Hickey C. J., et al.,
2015)

รปู ที่ 3.3 ลักษณะเฉพาะของคลืน่ สนามแมเ่ หล็กไฟฟ้าแบบไทมโ์ ดเมน (คัดลอกจาก ASTM International,
2018)

16

3.1.3 หลักการสำรวจรงั วัด
3.1.3.1 การสำรวจรงั วดั ด้วยดาวเทียมความละเอียดสูง

การรังวัดหาพิกัดตำแหน่งและค่าความสูง ด้วยดาวเทียมที่ต้องการความถูกต้องสูง เป็น
การหาค่าพิกัดที่เรียกว่า “Relative positioning” หรือ “Differential positioning” โดยทั่วไปเรียกชื่อ
ย่อว่า “DGPS” (Differential global positioning system) จะทำการรังวดั ด้วยวิธวี ัดเฟสเทียบกบั จุดท่ี
ทราบค่าพิกัด โดยใช้เครื่องรับสัญญาณอย่างน้อย 2 เครื่อง เครื่องหนึ่งตั้งที่จุดที่ทราบค่าพิกัด เรียกว่า
สถานีฐาน (Base station/Reference station ) อีกเครื่องตั้งที่จุดที่ต้องการทราบค่าพิกัด (Monitoring
station) การรับสัญญาณที่เวลาและดาวเทียมชุดเดียวกัน จะสามารถคำนวณแก้ค่าความคล าดเคลื่อน
ระบบได้ เช่น ความคลาดเคลือ่ นสัญญาณนาฬิกา การหักเหผา่ นช้ันบรรยากาศไอโอโนสเฟียร์และโทรโพส
เฟยี ร์ เปน็ ต้น

การรังวัดหมุดหลักฐานเพื่อเป็นหมุดออกงานในพื้นที่ ด้วยเครื่องรับสัญญาณดาวเทียม
ระบบ GPS ได้ใช้เทคนิคการรังวัดแบบสถิต (Static) ซึ่งเป็นที่นิยมใช้อย่างกว้างขวางสำหรับงานสำรวจ
ช้ันสูง โดยใชเ้ วลาในการรับและบนั ทกึ ขอ้ มูลสัญญาณดาวเทียมประมาณ 1-2 ชั่วโมง (รูปที่ 3.4)

รปู ที่ 3.4 แสดงการสำรวจรงั วดั ด้วยดาวเทียมความละเอียดสูง เทคนิคการรังวดั แบบสถิต
(http://repository.cgseurope.net/eng/cgseurope/knowledge-repository/key-
reports/monitoring/2/2/2.aspx)

17

3.1.3.2 การสำรวจรงั วดั ด้วยกลอ้ งโททอลสเตชนั (Total Station)

กล้องโททอลสเตชัน (Total Station) หรือกล้องประมวลผลรวม เป็นกล้องสำรวจที่ใช้
สำหรับวดั ทศิ ทางมุมราบ มุมดิ่ง และระยะ สามารถทำการคำนวณพื้นฐานทางดา้ นงานสำรวจได้ ด้วยการ
ป้อนข้อมูลเกี่ยวกับการตั้งกล้อง และเป้าสะท้อนแสง เช่น ค่าพิกัด และความสูงกล้อง ค่าพิกัด และความ
สูงเป้าสถานีหลัง ความสูงโพลเป้าสะท้อนแสง ค่าพิกัดของจุดที่ทราบค่า ภายในตัวกล้องจะมีโปรแกรมใน
การคำนวณหาค่าต่างๆ โดยใช้เทคนิคการรังวัดอิเล็กทรอนิกส์แทคิโอมิทรี (Electronic Tacheometry)
ด้วยการใชก้ ล้องโททอลสเตชันวัดทิศทาง มมุ ดง่ิ ระยะเอียงระหวา่ งกล้องไปยังเป้าปริซมึ สะท้อนแสง ทำให้
สามารถคำนวณค่าระยะราบ ค่าระยะดิ่ง ค่าต่างระดับของจุดที่วัดเทยี บจุดตั้งกล้องและค่าระดับจุดนั้นได้
(วชิ ัย เย่ยี งวีระชน, 2549) ในการใช้งานตวั กล้องจะตัง้ อยบู่ นหมุดสำรวจท่ีทราบค่าพกิ ัดและค่าระดับ เพ่ือ
ถ่ายค่าระดับ และระยะไปยังตำแหน่งที่ต้องการ ทำการถ่ายค่าระดับจากเป้าหลัง BS. ผ่านไปสู่เป้าหน้า
FS. โดยต้งั กลอ้ ง ณ ตำแหน่งใดๆระหว่างเปา้ หนา้ และเปา้ หลัง

3.2 การดำเนินการสำรวจ
3.2.1 การดำเนินการสำรวจวดั ค่าสภาพตา้ นทานไฟฟ้า

การสำรวจวัดค่าสภาพต้านทานไฟฟ้าแบบหยั่งลึก 1 มิติ และแบบภาพตัดขวาง 2 มิติ
ดำเนินการสำรวจโดยชุดเครื่องมือ AGI SuperStingTM R8/IP Wi-Fi ของบริษัท Advanced
Geosciences Inc. (AGI) ซึ่งวิธีวัดค่าสภาพต้านทานไฟฟ้าแบบภาพตัดขวาง 2 มิติ ใช้การเก็บข้อมูลแบบ
หลายอิเล็กโตรด (multi electrodes) การสำรวจทำโดยต่อสายเคเบลิ เข้ากบั แท่งอิเล็กโตรดจำนวนมากที่
ปักเป็นแถว (รูปที่ 3.5) ต่อเข้ากับชุดเครื่องมือวัดค่าสภาพต้านทานไฟฟ้า วิธีนี้สามารถเก็บข้อมูลได้อย่าง
รวดเร็วและจำนวนมาก ในส่วนของการดำเนินการสำรวจในพน้ื ทแี่ สดงดังรูปที่ 3.6

รูปที่ 3.5 แสดงวิธีวัดค่าสภาพต้านทานไฟฟ้าแบบภาพตัดขวาง 2 มิติ โดยใช้ multi electrodes (Loke,
2010)

18

รูปท่ี 3.6 แสดงการสำรวจวัดคา่ สภาพตา้ นทานไฟฟา้ แบบภาพตดั ขวางในพน้ื ที่
การดำเนินการสำรวจวัดค่าสภาพต้านทานไฟฟ้าในครั้งนี้ ทำการสำรวจแบบหยั่งลึก

จำนวน 1 จุดสำรวจ คือ จุดสำรวจวัดค่าสภาพต้านทนไฟฟ้าแบบหย่ังลึก VES และดำเนินการสำรวจแบบ
ภาพตัดขวางทั้งหมด 9 แนวสำรวจ โดยแบ่งเป็นสองส่วนคือ แนวสำรวจส่วนที่อยู่ภายในศูนย์ศึกษาวิจัย
และพิพิธภัณฑ์ไดโนเสาร์ภูเวียง คือ แนวสำรวจวัดค่าสภาพต้านทานไฟฟ้าแบบภาพตัดขวาง PW01 -
PW05 และแนวสำรวจส่วนที่อยู่ในพื้นที่โครงการ “โคก หนอง นา สู่สากล” คือ แนวสำรวจวัดค่าสภาพ
ต้านทานไฟฟ้าแบบภาพตัดขวาง PW06 - PW09 แสดงตำแหน่งจุดสำรวจและแนวสำรวจ ดังรูปที่ 3.7
โดยมีรายละเอียดของจุดสำรวจและแนวสำรวจดังนี้

จุดสำรวจวัดค่าสภาพต้านทานไฟฟ้าแบบหยั่งลึก VES อยู่บริเวณริมถนนทางด้านทิศ
ตะวนั ใตข้ องศูนย์ศึกษาวจิ ยั และพิพิธภัณฑ์ไดโนเสารภ์ เู วยี ง

แนวสำรวจวัดค่าสภาพต้านทานไฟฟ้าแบบภาพตัดขวาง PW01 อยู่บริเวณทิศ
ตะวันออกของศนู ย์ศึกษาวิจยั และพิพธิ ภัณฑ์ไดโนเสาร์ภูเวียง วางแนวสำรวจในทศิ เหนือ-ใต้ โดยใช้วิธีการ
วางขั้วไฟฟ้าแบบไดโพล – ไดโพล (Dipole-Dipole) ระยะห่างระหว่างขั้วสำรวจ 8 เมตร ความยาวแนว
สำรวจ 440 เมตร ความลึกสำรวจที่ได้ประมาณ 90 เมตร

แนวสำรวจวัดคา่ สภาพต้านทานไฟฟ้าแบบภาพตัดขวาง PW02 อยู่บริเวณริมถนนฝ่งั
ตรงข้ามศูนย์ศึกษาวิจัยและพิพิธภัณฑ์ไดโนเสาร์ภูเวียงทางทิศเหนือ วางแนวสำรวจในทิศตะวันตก-
ตะวันออก โดยใช้วิธกี ารวางขั้วไฟฟ้าแบบไดโพล – ไดโพล ระยะห่างระหว่างขั้วสำรวจ 4 เมตร ความยาว
แนวสำรวจ 220 เมตร ความลึกทีส่ ำรวจได้ประมาณ 60 เมตร

แนวสำรวจวัดคา่ สภาพต้านทานไฟฟ้าแบบภาพตัดขวาง PW03 อยู่บริเวณริมถนนฝั่ง
เดียวกับศูนย์ศึกษาวิจัยและพิพิธภัณฑ์ไดโนเสาร์ภูเวียงทางทิศเหนือ วางแนวสำรวจในทิศตะวันตก-
ตะวันออก โดยใช้วิธีการวางขั้วไฟฟ้าแบบไดโพล – ไดโพล ระยะห่างระหว่างขั้วสำรวจ 8 เมตร ความยาว
แนวสำรวจ 440 เมตร ความลกึ ทส่ี ำรวจไดป้ ระมาณ 90 เมตร

19

แนวสำรวจวัดค่าสภาพต้านทานไฟฟ้าแบบภาพตัดขวาง PW04 อยู่บริเวณริมถนน
นอกเขตของศูนย์ศึกษาวิจัยและพิพิธภัณฑ์ไดโนเสาร์ภูเวียงทางด้านทิศใต้ วางแนวสำรวจในทิศตะวนั ตก-
ตะวันออก โดยใช้วิธีการวางขั้วไฟฟ้าแบบไดโพล – ไดโพล ระยะห่างระหว่างขัว้ สำรวจ 8 เมตร ความยาว
แนวสำรวจ 440 เมตร ความลึกท่สี ำรวจได้ประมาณ 90 เมตร

แนวสำรวจวัดคา่ สภาพต้านทานไฟฟ้าแบบภาพตัดขวาง PW05 อยู่บริเวณตอนกลาง
ของศูนย์ศกึ ษาวจิ ยั และพิพิธภัณฑ์ไดโนเสารภ์ ูเวียง วางแนวสำรวจในทิศตะวันตก-ตะวันออก โดยใช้วธิ ีการ
วางขั้วไฟฟ้าแบบไดโพล – ไดโพล ระยะห่างระหว่างขั้วสำรวจ 4 เมตร ความยาวแนวสำรวจ 220 เมตร
ความลึกท่ีสำรวจไดป้ ระมาณ 60 เมตร

แนวสำรวจวัดค่าสภาพต้านทานไฟฟ้าแบบภาพตัดขวาง PW06 อยู่ในพื้นท่ี “โคก
หนอง นา สู่สากล” วางแนวสำรวจในทิศเหนือ-ใต้ โดยใช้วิธีการวางขั้วไฟฟ้าแบบไดโพล – ไดโพล
ระยะหา่ งระหว่างขว้ั สำรวจ 1 เมตร ความยาวแนวสำรวจ 55 เมตร ความลึกท่ีสำรวจได้ประมาณ 12 เมตร

แนวสำรวจวัดค่าสภาพต้านทานไฟฟ้าแบบภาพตัดขวาง PW07 อยู่ในพื้นท่ี “โคก
หนอง นา สู่สากล” วางแนวสำรวจในทิศเหนือ-ใต้ โดยใช้วิธีการวางขั้วไฟฟ้าแบบไดโพล – ไดโพล
ระยะหา่ งระหวา่ งขวั้ สำรวจ 1 เมตร ความยาวแนวสำรวจ 55 เมตร ความลกึ ทสี่ ำรวจได้ประมาณ 12 เมตร

แนวสำรวจวัดค่าสภาพต้านทานไฟฟ้าแบบภาพตัดขวาง PW08 อยู่ในพื้นที่ “โคก
หนอง นา สสู่ ากล” วางแนวสำรวจในทิศตะวันตก-ตะวนั ออก โดยใช้วิธกี ารวางขวั้ ไฟฟ้าแบบไดโพล – ได
โพล ระยะห่างระหว่างข้วั สำรวจ 1 เมตร ความยาวแนวสำรวจ 55 เมตร ความลกึ ที่สำรวจได้ประมาณ 12
เมตร

แนวสำรวจวัดค่าสภาพต้านทานไฟฟ้าแบบภาพตัดขวาง PW09 อยู่ในพื้นท่ี “โคก
หนอง นา สู่สากล” วางแนวสำรวจในทิศตะวันตก-ตะวันออก โดยใช้วิธีการวางขั้วไฟฟ้าแบบไดโพล – ได
โพล ระยะหา่ งระหว่างขัว้ สำรวจ 1 เมตร ความยาวแนวสำรวจ 55 เมตร ความลกึ ท่สี ำรวจได้ประมาณ 12
เมตร

3.2.2 การดำเนนิ การสำรวจวัดคล่ืนแมเ่ หลก็ ไฟฟ้าแบบไทมโ์ ดเมน

ดำเนินการสำรวจวัดคลื่นแม่เหล็กไฟฟ้าแบบไทม์โดเมน ด้วยเครื่อง TEM 47 HP เก็บ
และขอ้ มูลด้วย PROTEM ของบรษิ ทั Geonics Limited ทำการสำรวจจำนวน 1 แนวสำรวจ คอื

แนวสำรวจวัดคลื่นแม่เหล็กไฟฟ้าแบบไทม์โดเมน TEM อยู่บริเวณทางเข้าศูนย์
ศึกษาวิจัยและพิพิธภัณฑ์ไดโนเสาร์ภูเวียง วางแนวสำรวจในทิศเหนือ - ใต้ วาง Loop ขนาด 20x20 ตาราง
เมตร อ่านค่าแบบหยั่งลึกทุกๆ 10 เมตร ได้ระยะความยาวแนวสำรวจ 100 เมตร แสดงตำแหนง่ แนวสำรวจดังรูป
ที่ 3.7

20

รูปที่ 3.7 แผนที่แสดงตำแหน่งจุดสำรวจวัดค่าสภาพต้านทานไฟฟ้าแบบหยั่งลึก (VES) แนวสำรวจวัดค่า
สภาพตา้ นทานไฟฟ้าแบบภาพตดั ขวาง (PW01-PW09) และแนวสำรวจวัดคล่ืนแมเ่ หลก็ ไฟฟ้าแบบ
ไทม์โดเมน (TEM)

21

3.2.3 การดำเนนิ การสำรวจรังวัด

ดำเนินการสำรวจรงั วดั โดยกำหนดจุดหรอื หมุดควบคุม ใหค้ รอบคลมุ พ้ืนที่ศูนย์ศึกษาวิจัย
และพิพิธภัณฑ์ไดโนเสาร์ภูเวียง จากนั้นจึงทำการสำรวจรังวัดด้วยดาวเทียมความละเอียดสูง โดยใช้หมุด
ดาวเทียม หมายเลข อส. 067 ของกรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช มีตำแหน่งอยู่หลังป้าย
อุทยานแห่งชาติภูเวียง หน้าด่านทางเข้าอุทยานแห่งชาติภูเวียง ตำบลในเมือง อำเภอเวียงเก่า จังหวัด
ขอนแก่น (รูปที่ 3.8) เป็นหมุดสถานีฐาน ค่าพิกัดทางราบออกงานเปน็ ระบบ WGS84 zone 48Q ส่วนคา่
ระดับความสูงเหนือทรงรีทำการทอนค่าเป็นคา่ ระดับน้ำทะเลปานกลางด้วยแบบจำลอง EGM 96 แล้วทำ
การรังวัดดาวเทียมความละเอียดสูงด้วยเทคนิควิธีสถิติ ไปยังจุดควบคุมในพื้นที่ศูนย์ศึกษาวิจัยและ
พิพิธภัณฑ์ไดโนเสาร์ภูเวียง ออกงานจากจุดควบคุมโดยทำการสำรวจด้วยเครื่องรังวัดดาวเทียมความ
ละเอียดสูง และกล้องโททอลสเตชัน โดยดำเนินการใน 2 ส่วน คือ การเก็บค่าพิกัดและค่าความสูงของจุด
สำรวจในแต่ละแนวสำรวจ เพ่ือแสดงลักษณะภูมิประเทศของแนวสำรวจในผลการสำรวจวัดค่าสภาพ
ต้านทานไฟฟ้าแบบภาพตัดขวาง และพื้นที่โครงการ “โคก หนอง นา สู่สากล” เพื่อแสดงรายละเอียด
แผนผงั และลักษณะภมู ปิ ระเทศของโครงการ

รปู ที่ 3.8 แสดงหมุดดาวเทยี ม หมายเลข อส.067 ของกรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธ์ุพชื

22 1 เครอื่ ง
1 ชุด
3.3 เครื่องมือการสำรวจ 4 เสน้
56 แท่ง
3.3.1 เครอ่ื งมือการสำรวจวดั ค่าสภาพต้านทานไฟฟ้า 1 ลูก
4 อนั
เครอ่ื งมอื ทใี่ ชใ้ นการสำรวจวัดคา่ สภาพต้านทานไฟฟ้า (รปู ท่ี 3.9) ประกอบด้วย 2 มว้ น
1. เคร่อื งวดั ค่าสภาพตา้ นทานไฟฟา้ รนุ่ SuperStingTM R8 Wi-Fi 56 เสน้
2. กล่อง switch box และ transfer cable
3. สายเคเบลิ้ แบบ multi-electrode 14 ช่องสัญญาณ
4. แท่งสแตนเลสความยาว 60 เซนติเมตร
5. แบตเตอร่ี 12 V
6. คอ้ น
7. ตลับเมตร
8. ยางรดั

รูปท่ี 3.9 เครื่องมอื การสำรวจวัดคา่ สภาพตา้ นทานไฟฟา้

3.3.2 เครื่องมือการสำรวจวดั คลน่ื แมเ่ หล็กไฟฟา้ แบบไทม์โดเมน

เครอ่ื งมือการสำรวจวดั คลื่นแม่เหล็กไฟฟ้าแบบไทมโ์ ดเมน (รูปที่ 3.10) ประกอบดว้ ยอุปกรณด์ งั น้ี
1. เคร่อื งสง่ สญั ญาณคลื่นแม่เหลก็ ไฟฟ้า ทำหนา้ ทคี่ วบคมุ การปล่อยกระแสไฟฟ้า
2. อุปกรณ์เครื่องตรวจรับสัญญาณสนามแมเ่ หล็ก ทำหน้าที่ควบคุมการส่งและรับสญั ญาณคลน่ื

แมเ่ หลก็ ไฟฟ้า
3. ขดลวดรบั สญั ญาณ ทำหน้าทต่ี รวจวดั ค่าสนามแมเ่ หลก็ ไฟฟา้

23
4. สายไฟปล่อยกระแส วางเป็นสี่เหลี่ยมจัตุรัสด้านละ 20 เมตร เชื่อมต่อด้วยสายไฟฟ้า ทำ
หน้าท่ใี หก้ ำเนดิ สนามแม่เหล็กไฟฟา้ ปฐมภมู ิ

รูปที่ 3.10 เคร่ืองมอื การสำรวจวดั คลนื่ แม่เหลก็ ไฟฟ้าแบบไทม์โดเมน

3.3.3 เครอ่ื งมอื การสำรวจรังวดั
3.3.3.1 เคร่ืองรังวัดดาวเทียมความละเอยี ดสงู

1. ผลิตภัณฑข์ อง Leica Viva GNSS รุ่น GS 10 พร้อมอปุ กรณป์ ระกอบ (รูปท่ี 3.11)
2. โปรแกรม Leica Geo office 8.1 ถ่ายโอนข้อมลู และประมวลผล
3. คอมพวิ เตอรโ์ น๊ตบุค 1 เคร่อื ง

3.3.3.2 กลอ้ งโททอลสเตชนั

1.กล้องโททอลสเตชนั Sokkia รนุ่ Set 530 E (รูปที่ 3.12)
2.ขาต้ังกลอ้ ง จำนวน 1 ขา
3.เป้าปรซิ ึมแบบติดต้ัง จำนวน 2 ตวั
4.เปา้ ปริซึมแบบเคลือ่ นที่ (Pole) จำนวน 2 ตัว
5.เป้าสะทอ้ นแสง (Sheet) จำนวน 10 แผน่
6.ตลบั เมตร
7.ตะปูสรา้ งหมายตั้งกลอ้ ง และเปา้ ปริซมึ
8.โปรแกรม Sokkia Link ถ่ายโอนขอ้ มูล
9.คอมพวิ เตอรโ์ น๊ตบุค 1 เครอื่ ง

24

รูปที่ 3.11 แสดงเครื่องรังวัดดาวเทียมความละเอียดสูง ผลิตภัณฑ์ของ Leica Viva GNSS รุ่น GS 10 และ
การสำรวจรังวดั ในพ้ืนที่

รูปท่ี 3.12 แสดงกล้องโททอลสเตชนั ยี่ห้อ Sokkia รุ่น Set 530 E และการสำรวจรงั วัดในพ้นื ท่ี

25

3.4 การประมวลผลขอ้ มลู

3.4.1 การประมวลผลขอ้ มลู การสำรวจวัดคา่ สภาพต้านทานไฟฟา้

ข้อมูลการสำรวจของแต่ละแนวสำรวจจะถูกเก็บไว้ในเครื่อง (SuperStingTM R8 Wi-Fi)
สามารถนำเข้าข้อมูล โดยใช้โปรแกรม AGISSAdminTM แล้วนำมาเข้าโปรแกรมประมวลผล
EarthImager2DTM เพื่อสร้างแบบจำลองคุณสมบัติทางไฟฟ้า ของช้ันดิน/หิน ให้สอดคล้องกับสภาพทาง
ธรณีวิทยาในพื้นที่ โดยในเบื้องต้นจะพิจารณาจากค่าความผิดพลาด (RMS error) ที่คำนวณได้จากการ
ประมวลผลเปน็ หลกั ซงึ่ แบบจำลองดังกลา่ วจะนำเสนอในรปู แบบของภาพตัดขวางเสมือนทางไฟฟา้ 2 มติ ิ

3.4.2 การประมวลผลข้อมลู การสำรวจวัดคลืน่ แม่เหล็กไฟฟ้าแบบไทม์โดเมน

ข้อมลู การสำรวจวัดคลื่นแม่เหลก็ ไฟฟา้ จากขดลวดรับสัญญาณแตล่ ะจุดสำรวจ คอื ค่าการ
เปลย่ี นแปลงสนามแม่เหลก็ ตอ่ หนึ่งช่วงเวลาสั้นๆ หรอื dB/dt มหี นว่ ยเป็นนาโนโวลตต์ อ่ ตารางเมตร (nV/
m2) โดยข้อมูลดังกล่าวนำมาประมวลผลในโปรแกรม Protix64TM เพื่อทำการตรวจสอบคุณภาพและ
ปรับแก้ข้อมูลที่มี noise สูงออก รวมทั้งเฉลี่ยค่าความเข้มสัญญาณโดยวิธี vertical stacking จากหลาย
ชุดข้อมูลการวัดในหนึ่งจุดสำรวจ จากนั้นนำผลการประมวลผลเบื้องต้นเข้าสู่โปรแกรม MAXWELLTM
เพ่อื เช่ือมต่อข้อมลู แตล่ ะจุดสำรวจเป็นแนวสำรวจ แสดงเปน็ โปรไฟล์ของการเปล่ียนแปลงขนาดศักย์ไฟฟ้า
ต่อพื้นที่ และประมวลผลเป็นภาพตัดขวางค่าสภาพต้านทานไฟฟ้าโดยโปรแกรม EMAX ในโปรแกรม
MAXWELLTM

3.4.3 การประมวลผลขอ้ มูลการสำรวจรงั วดั

ข้อมูลการสำรวจรงั วัดดว้ ยเคร่ืองรังวัดดาวเทียมความละเอียดสูง จุดสำรวจแต่ละจุดจะมี
ค่าพิกัด และค่าความสูง ซึ่งจุดสำรวจทั้งหมดในพื้นท่ีจะถูกนำมาประมวลผลสร้างแบบจำลองภูมิประเทศ
เชงิ เลข และเส้นชั้นความสูง ด้วยโปรแกรม Surfer 9

26

บทที่ 4
ผลการสำรวจ

การสำรวจธรณีฟิสิกส์ในคร้ังน้ี ดำเนนิ การสำรวจวัดค่าสภาพต้านทานไฟฟา้ แบบหย่ังลึก
จำนวน 1 จุดสำรวจ และแบบภาพตัดขวางทง้ั หมด 9 แนวสำรวจ โดยแบ่งเป็นสองส่วนคอื แนวสำรวจสว่ น
ที่อยู่ภายในศูนย์ศึกษาวิจัยและพิพิธภัณฑ์ไดโนเสาร์ภูเวียง คือ แนวสำรวจวัดค่าสภาพต้านทานไฟฟ้าแบบ
ภาพตัดขวาง PW01 - PW05 รวมระยะสำรวจ 1,760 เมตร และแนวสำรวจส่วนที่อยู่ในพื้นที่โครงการ
“โคก หนอง นา สู่สากล” คือ แนวสำรวจวัดค่าสภาพต้านทานไฟฟ้าแบบภาพตัดขวาง PW06 - PW09
รวมระยะสำรวจ 220 เมตร ดำเนนิ การสำรวจวดั คลื่นแมเ่ หล็กไฟฟา้ แบบไทมโ์ ดเมน จำนวน 1 แนวสำรวจ
ความยาว 100 เมตร และดำเนินการสำรวจรังวัดพื้นที่โครงการ “โคก หนอง นา สู่สากล” มีรายละเอียด
ผลการสำรวจและแปลความหมาย ดงั นี้

4.1 ผลการสำรวจวดั ค่าสภาพตา้ นทานไฟฟา้
4.1.1 ผลการสำรวจวดั ค่าสภาพต้านทานไฟฟา้ แบบหยงั่ ลึก 1 มิติ

ผลการสำรวจสามารถแบง่ ชัน้ ตา่ งๆ ไดด้ ังต่อไปนี้ (รูปท่ี 4.1) ช้นั ท่ี 1 ชัน้ ปิดทับมีค่าสภาพ
ต้านทานไฟฟ้า 144 โอห์มเมตร แปลความหมายเป็นชั้นทราย มีความหนาประมาณ 1 เมตร ชั้นที่ 2 ค่า
สภาพต้านทานไฟฟ้า 25.7 โอห์ม-เมตร แปลความหมายเป็นชั้นดินเหนียว พบที่ระดับความลึกเริ่มต้น 1
เมตร ไปจนถึงระดับความลกึ 19 เมตร มีความหนา 18 เมตร ช้นั ท่ี 3 ค่าสภาพต้านทานไฟฟ้า 632 โอห์ม-
เมตร แปลความหมายเป็นชั้นหินทราย หินทรายแป้ง หรือหินโคลน พบที่ระดับความลึกเริ่มต้น 19 เมตร
ไปจนถึงระดับความลึก 61 เมตร มีความหนา 42 เมตร และชั้นที่ 4 ค่าสภาพต้านทานไฟฟ้า 10 โอห์ม-
เมตร แปลความหมายเปน็ รอยแตกในชั้นหิน หรือชั้นน้ำบาดาล พบที่ระดับความลกึ เริ่มต้น 61 เมตร เป็น
ต้นไป

รูปที่ 4.1 ผลการสำรวจวัดค่าสภาพตา้ นทานไฟฟา้ แบบหยงั่ ลกึ 1 มติ ิ จดุ สำรวจ VES

27

4.1.2 ผลการสำรวจวัดค่าสภาพตา้ นทานไฟฟา้ แบบภาคตดั ขวาง 2 มิติ

แบ่งผลการสำรวจออกเป็น 2 พื้นที่ คือ พื้นที่โดยรอบศูนย์ศึกษาวิจัยและพิพิธภัณฑ์
ไดโนเสารภ์ เู วียง จำนวน 5 แนวสำรวจ (PW01-05) และพน้ื ที่โครงการ “โคก หนอง นา สสู่ ากล” จำนวน
4 แนวสำรวจ (PW06-09) โดยผลการสำรวจทงั้ 2 พื้นที่ แสดงในรปู แบบภาพตัดขวาง 2 มติ ิ แกนนอนคือ
ระยะทางของแนวสำรวจ แกนตั้งคือค่าความลึกของแนวสำรวจ ค่าสภาพต้านทานไฟฟ้าแสดงความ
แตกต่างกันตามแถบสี โดยโทนสีเย็นหมายถึงค่าสภาพต้านทานไฟฟ้าต่ำ และโทนสีร้อนหมายถงึ ค่าสภาพ
ต้านทานไฟฟ้าสูง กำหนดให้แสดงค่าสภาพต้านทานไฟฟ้าระหว่าง 10-500 โอห์ม-เมตร เท่ากันทุกแนว
สำรวจ รายละเอียดผลการสำรวจแต่ละพ้นื ที่มีดังตอ่ ไปน้ี

พน้ื ท่ีโดยรอบศนู ยศ์ กึ ษา วิจยั และพิพิธธภัณฑไ์ ดโนเสาร์ภูเวียง
แนวสำรวจวัดคา่ สภาพตา้ นทานไฟฟ้าแบบภาพตดั ขวาง PW01
จากผลการสำรวจ พบค่าสภาพต้านทานไฟฟ้า มากกว่า 50 โอห์มเมตร วางตัวปิดทับ
ด้านบน แปลความหมายเป็นชั้นดินเหนียว ดินเหนียวปนทราย ดินทราย มีความหนาประมาณ 18 เมตร
ถัดลงมาเป็นชัน้ ที่มีคา่ สภาพตา้ นทานไฟฟ้าระหว่าง 40-300 โอหม์ -เมตร แปลความหมายเป็นชั้นหินทราย
หนิ ทรายแปง้ หรอื หินโคลน โดยบริเวณท่ีมีค่าสภาพตา้ นทานไฟฟา้ น้อยกว่า 50 โอหม์ -เมตร สนั นิษฐานว่า
เปน็ บริเวณทชี่ ้ันหินมรี อยแตก และเป็นบริเวณสะสมตวั ของน้ำใต้ดนิ (รปู ที่ 4.2)

รูปที่ 4.2 ผลการสำรวจและแปลความหมายค่าสภาพต้านทานไฟฟา้ แนวสำรวจ PW01
แนวสำรวจวัดค่าสภาพต้านทานไฟฟ้าแบบภาพตดั ขวาง PW02
จากผลการสำรวจ พบค่าสภาพต้านทานไฟฟ้า มากกว่า 50 โอห์ม-เมตร วางตัวปิดทับ

ด้านบน แปลความหมายเป็นชั้นดินเหนียว ดินเหนียวปนทราย ดินทราย มีความหนาประมาณ 13 เมตร
ถดั ลงมาเป็นชั้นท่ีมีค่าสภาพต้านทานไฟฟา้ ระหวา่ ง 40-200 โอห์ม-เมตร แปลความหมายเป็นชั้นหินทราย
หินทรายแป้ง หรือหินโคลน โดยบริเวณที่มีค่าสภาพต้านทานไฟฟ้าน้อยกว่า 50 โอห์มเมตร สันนิษฐานวา่
เป็นบริเวณทชี่ นั้ หนิ มรี อยแตก และเป็นบรเิ วณสะสมตัวของนำ้ ใต้ดนิ (รูปที่ 4.3)

รูปท่ี 4.3 ผลการสำรวจและแปลความหมายค่าสภาพตา้ นทานไฟฟา้ แนวสำรวจ PW02

28
แนวสำรวจวดั ค่าสภาพตา้ นทานไฟฟา้ แบบภาพตัดขวาง PW03
จากผลการสำรวจ พบค่าสภาพต้านทานไฟฟ้าระหว่าง 10-500 โอห์ม-เมตร วางตัวปิด
ทับด้านบน แปลความหมายเป็นชั้นดินเหนียว ดินเหนียวปนทราย ดินทราย มีความหนาประมาณ 12
เมตร ถัดลงมาเปน็ ชั้นท่มี คี ่าสภาพต้านทานไฟฟ้าระหว่าง 40-500 โอหม์ -เมตร แปลความหมายเป็นช้ันหิน
ทราย หินทรายแป้ง หรือหินโคลน โดยบริเวณที่มีค่าสภาพต้านทานไฟฟ้าน้อยกว่า 50 โอห์ม-เมตร
สนั นิษฐานวา่ เปน็ บริเวณทชี่ ั้นหนิ มรี อยแตก และเปน็ บรเิ วณสะสมตวั ของนำ้ ใต้ดนิ (รปู ท่ี 4.4)

รปู ที่ 4.4 ผลการสำรวจและแปลความหมายค่าสภาพตา้ นทานไฟฟา้ แนวสำรวจ PW03
แนวสำรวจวัดค่าสภาพตา้ นทานไฟฟ้าแบบภาพตดั ขวาง PW04
จากผลการสำรวจ พบค่าสภาพต้านทานไฟฟ้าระหว่าง 10-500 โอห์ม-เมตร วางตัวปิด

ทับด้านบน แปลความหมายเป็นชั้นดินเหนียว ดินเหนียวปนทราย ดินทราย มีความหนาประมาณ 12
เมตร ถัดลงมาเป็นชั้นที่มีค่าสภาพต้านทานไฟฟ้ามากกว่า 40 โอห์ม-เมตร แปลความหมายเป็นชั้นหิน
ทราย หินทรายแป้ง หรือหินโคลน โดยบริเวณที่มีค่าสภาพต้านทานไฟฟ้าน้อยกว่า 50 โอห์มเมตร
สันนษิ ฐานวา่ เปน็ บริเวณที่ช้นั หินมรี อยแตก และเป็นบริเวณสะสมตวั ของนำ้ ใต้ดิน (รูปท่ี 4.5)

รูปท่ี 4.5 ผลการสำรวจและแปลความหมายคา่ สภาพต้านทานไฟฟ้า แนวสำรวจ PW04
แนวสำรวจวดั ค่าสภาพตา้ นทานไฟฟา้ แบบภาพตัดขวาง PW05
จากผลการสำรวจ พบค่าสภาพต้านทานไฟฟ้าระหว่าง 30-500 โอห์ม-เมตร วางตัวปิด

ทับด้านบน แปลความหมายเป็นชั้นดินเหนียว ดินเหนียวปนทราย ดินทราย มีความหนาประมาณ 18
เมตร ถดั ลงมาเป็นชัน้ ทีม่ คี า่ สภาพต้านทานไฟฟ้าระหว่าง 40-120 โอหม์ -เมตร แปลความหมายเป็นชั้นหิน
ทราย หินทรายแป้ง หรือหินโคลน โดยบริเวณที่มีค่าสภาพต้านทานไฟฟ้าน้อยกว่า 50 โอห์ม-เมตร
สนั นิษฐานวา่ เปน็ บริเวณที่ชน้ั หนิ มรี อยแตก และเป็นบริเวณสะสมตวั ของนำ้ ใตด้ นิ (รปู ท่ี 4.6)

รปู ที่ 4.6 ผลการสำรวจและแปลความหมายค่าสภาพต้านทานไฟฟา้ แนวสำรวจ PW05

29
เม่อื นำทง้ั 5 แนวสำรวจมาเรียงต่อกันในรปู แบบกึ่ง 3 มิติ (รปู ที่ 4.7) เพอ่ื ใหเ้ ห็นถึงความ
ตอ่ เนอื่ งของช้ันดิน-หิน สามารถแปลความหมายลกั ษณะธรณวี ิทยาใต้ดินแบ่งเป็น 2 ชัน้ คือ ช้ันดินเหนียว
ดนิ เหนียวปนทราย หรอื ดินทราย ปดิ ทบั อยู่บนชน้ั หนิ ทราย หนิ ทรายแป้ง หรอื หินโคลน

รูปที่ 4.7 ผลการสำรวจวัดค่าสภาพต้านทานไฟฟ้าแบบภาพตัดขวาง พื้นที่ศูนย์ศึกษาวิจัยและพิพิธภัณฑ์
ไดโนเสารภ์ เู วียง ในรปู แบบกง่ึ 3 มติ ิ แสดงให้เห็นความตอ่ เนือ่ งของช้ันดิน-หิน

พนื้ ทโ่ี ครงการ โคก หนอง นา สสู่ ากล
แนวสำรวจวัดคา่ สภาพต้านทานไฟฟ้าแบบภาพตัดขวาง PW06
จากผลการสำรวจ พบค่าสภาพต้านทานไฟฟ้ามากกว่า 40 โอห์ม-เมตร วางตัวปิดทับ
ด้านบนแปลความหมายเป็นชั้นดนิ เหนียวปนทราย/ดินทราย มีความหนาแปรเปลี่ยนระหว่าง 7-10 เมตร
ถดั ลงมาเป็นชั้นที่มีค่าสภาพต้านทานไฟฟ้าระหว่าง 10-40 โอห์ม-เมตร แปลความหมายเป็นชั้นดินเหนียว
(รปู ท่ี 4.8)

รูปที่ 4.8 ผลการสำรวจและแปลความหมายค่าสภาพตา้ นทานไฟฟ้า แนวสำรวจ PW06

30
แนวสำรวจวดั คา่ สภาพตา้ นทานไฟฟ้าแบบภาพตัดขวาง PW07
จากผลการสำรวจ พบค่าสภาพต้านทานไฟฟ้ามากกว่า 40 โอห์ม-เมตร วางตัวปิดทับ
ดา้ นบน แปลความหมายเป็นชั้นดินเหนียวปนทราย/ดนิ ทราย มีความหนาแปรเปลี่ยนระหวา่ ง 8-12 เมตร
ถดั ลงมาเปน็ ชั้นท่ีมีค่าสภาพต้านทานไฟฟ้าระหวา่ ง 10-40 โอหม์ -เมตร แปลความหมายเป็นช้ันดินเหนียว
(รูปท่ี 4.9)

รูปที่ 4.9 ผลการสำรวจและแปลความหมายคา่ สภาพต้านทานไฟฟา้ แนวสำรวจ PW07
แนวสำรวจวัดค่าสภาพต้านทานไฟฟ้าแบบภาพตัดขวาง PW08
จากผลการสำรวจ พบค่าสภาพต้านทานไฟฟ้ามากกว่า 40 โอห์ม-เมตร วางตัวปิดทับ

ด้านบน แปลความหมายเป็นชั้นดินเหนียวปนทราย/ดนิ ทราย มีความหนาแปรเปลี่ยนระหวา่ ง 3-10 เมตร
ถดั ลงมาเป็นช้ันที่มีค่าสภาพต้านทานไฟฟ้าระหวา่ ง 10-40 โอหม์ -เมตร แปลความหมายเป็นช้ันดินเหนียว
(รปู ท่ี 4.10)

รปู ที่ 4.10 ผลการสำรวจและแปลความหมายคา่ สภาพต้านทานไฟฟา้ แนวสำรวจ PW08
แนวสำรวจวัดค่าสภาพตา้ นทานไฟฟ้าแบบภาพตัดขวาง PW09
จากผลการสำรวจ พบค่าสภาพต้านทานไฟฟ้ามากกว่า 40 โอห์ม-เมตร วางตัวปิดทับ

ด้านบน แปลความหมายเปน็ ชั้นดินเหนยี วปนทราย/ดินทราย มคี วามหนาแปรเปล่ียนระหว่าง 8-10 เมตร
ถดั ลงมาเป็นช้ันท่ีมีค่าสภาพต้านทานไฟฟ้าระหว่าง 10-40 โอห์ม-เมตร แปลความหมายเป็นชั้นดินเหนียว
(รปู ที่ 4.11)

รูปท่ี 4.11 ผลการสำรวจและแปลความหมายคา่ สภาพต้านทานไฟฟ้า แนวสำรวจ PW09

31
เมื่อนำทั้ง 4 แนวสำรวจ มาเรียงต่อกันในรูปแบบกึ่ง 3 มิติ (รูปที่ 4.12) เพื่อให้เห็นถึง
ความต่อเนื่องของชั้นดิน-หิน สามารถแปลความหมายลักษณะธรณีวิทยาใต้ดินแบ่งเป็น 2 ชั้น คือ ชั้นดิน
เหนียวปนทราย วางตวั ปดิ ทบั อย่บู นชัน้ ดนิ เหนยี ว

รูปที่ 4.12 ผลการสำรวจวัดค่าสภาพต้านทานไฟฟ้าแบบภาพตัดขวาง พื้นที่โครงการ “โคก หนอง นา สู่
สากล” ในรปู แบบกึ่ง 3 มติ ิ แสดงให้เหน็ ความตอ่ เน่อื งของชนั้ ดินหนียวทค่ี วามลกึ 8-10 เมตร

4.2 ผลการสำรวจวดั ค่าสนามแม่เหลก็ ไฟฟา้ แบบไทมโ์ ดเมน

ผลการสำรวจวดั ค่าสนามแมเ่ หล็กไฟฟ้าแบบไทมโ์ ดเมน แสดงภาพตัดขวางของค่าสภาพ
ต้านทานไฟฟ้า (รูปที่ 4.13) ได้ข้อมูลความลึกประมาณ 200 เมตรจากผิวดิน ข้อมูลค่าสภาพต้านทาน
ไฟฟ้าจากการคำนวณค่าการเปลี่ยนแปลงศักย์ไฟฟ้าต่อพื้นที่ในแต่ละจุดสำรวจมีความสอดคล้องกัน
สามารถแปลความหมายทางธรณีวิทยาได้ 3 ชั้นที่แตกต่างกันชัดเจนคือ ชั้นบนเป็นตะกอนละเอียดชุ่มนำ้
มีค่าสภาพต้านทานไฟฟ้าต่ำมาก อยู่ในช่วงต่ำกว่า 10 โอห์ม-เมตร ตั้งแต่ระดับตื้นใต้ผิวดินจนถึงความลกึ
ประมาณ 30 เมตร รองรับด้วยชั้นที่มีค่าสภาพต้านทานไฟฟ้าสูง อยู่ในช่วง 100-300 โอห์ม-เมตร หนา
ประมาณ 100 เมตร แปลความหมายเป็นชั้นหินทราย และรองรับด้วยชั้นหินตะกอนอิ่มน้ำที่มีค่าสภาพ
ตา้ นทานไฟฟ้าตำ่ ถงึ ตำ่ มาก อยู่ในชว่ งประมาณ 5-40 โอหม์ -เมตร แปลความหมายเปน็ ชนั้ นำ้ บาดาลระดับ
ลกึ โดยพบทค่ี วามลึก 140 เมตรเปน็ ตน้ ไป

32

รปู ท่ี 4.13 ผลการสำรวจวัดคล่ืนแมเ่ หลก็ ไฟฟา้ แบบไทมโ์ ดเมน แนวสำรวจ TEM

4.1 ผลการสำรวจรังวดั พ้ืนที่โครงการ “โคก หนอง นา สสู่ ากล”

ผลการสำรวจรังวัดพื้นที่โครงการ “โคก หนอง นา สู่สากล” แสดงในรูปแบบแผนผัง
(รูปที่ 4.14) ประกอบด้วยตำแหน่งสำคัญต่างๆในพื้นที่โครงการ เช่น หนองหรือสระน้ำ สะพาน แปลง
เกษตร หอคอย และทางเดิน เป็นต้น ซ้อนทับบนเส้นชั้นความสูงลักษณะภูมิประเทศของพื้นที่ โดยแสดง
เส้นชั้นความสูงหลักที่เป็นเส้นหนา 1 เมตร และเส้นชั้นความสูงรองที่เป็นเส้นบาง 0.2 เมตร ซึ่งมีระดับ
ความสูงทส่ี ุด 234 เมตร จากระดับน้ำทะเลปานกลาง

33

รูปที่ 4.14 แสดงแผนผังพื้นที่โครงการ “โคก หนอง นา สู่สากล” ของศูนย์ศึกษาวิจัยและพิพิธภัณฑ์
ไดโนเสาร์ภเู วียง

บทที่ 5
สรุปผล อภิปรายผล และข้อเสนอแนะ

5.1 สรปุ ผลการสำรวจ

การสำรวจธรณีฟิสิกส์ด้วยวิธีวัดค่าสภาพต้านทานไฟฟ้าบริเวณพื้นที่ศูนย์ศึกษาวิจัยและ
พิพิธภัณฑ์ได้โนเสาร์ภูเวียง ดำเนินการสำรวจทั้งแบบหยั่งลึก 1 มิติ และแบบภาคตัดขวาง 2 มิติ ผลการ
สำรวจแบบ 1 มิติ ชั้นบนสุด มีค่าสภาพต้านทานไฟฟ้า 144 โอห์ม-เมตร แปลความหมายเป็นชั้นทราย มี
ความหนาประมาณ 1 เมตร ชั้นที่ 2 มีค่าสภาพต้านทานไฟฟ้า 25.7 โอห์ม-เมตร แปลความหมายเป็นชนั้
ดินเหนยี ว มีความหนา 18 เมตร ชัน้ ที่ 3 มีค่าสภาพต้านทานไฟฟา้ 632 โอหม์ -เมตร แปลความหมายเป็น
ชั้นหินทราย หินทรายแป้ง หรือหินโคลน มีความหนา 42 เมตร และชั้นท่ี 4 มีค่าสภาพต้านทานไฟฟ้า 10
โอห์ม-เมตร แปลความหมายเปน็ รอยแตกในชน้ั หิน หรอื ชน้ั นำ้ บาดาล พบทีร่ ะดบั ความลกึ เร่ิมต้น 61 เมตร
เปน็ ต้นไป

การสำรวจแบบภาคตัดขวาง 2 มิติ แบ่งเป็น 2 ส่วน คือ ส่วนที่ 1 พื้นที่โดยรอบศูนย์
ศึกษาวิจัยและพิพิธภัณฑ์ได้โนเสาร์ภูเวียง ดำเนินการสำรวจทั้งหมด 5 แนวสำรวจ ความยาวแนวสำรวจ
รวม 1,760 เมตร ความลึกจากการสำรวจ 50-90 เมตร ผลสำรวจประกอบด้วยชั้นดินเหนียว ดินเหนียว
ปนทราย ดินทราย มีความหนาแปรเปลีย่ นระหวา่ ง 12-18 เมตร มีค่าสภาพตา้ นทานไฟฟา้ 10-500 โอห์ม-
เมตร วางตัวปิดทับอยู่บนชั้นหินทราย หินทรายแป้ง หรือหินโคลน มีค่าสภาพต้านทานไฟฟ้า 40-500
โอห์ม-เมตร ส่วนที่ 2 บริเวณพ้ืนที่โครงการ “โคก หนอง นา สู่สากล” ดำเนินการสำรวจทั้งหมด 4 แนว
สำรวจ ความยาวแนวสำรวจรวม 220 เมตร ความลึกจากการสำรวจ 11 เมตร สามารถสรุปลักษณะ
ธรณีวทิ ยาใตผ้ วิ ดินเป็น 2 ชน้ั คือ ชนั้ บนสุดเป็นช้ันดนิ เหนยี วปนทราย ดนิ ทราย มีคา่ สภาพต้านทานไฟฟ้า
40-500 โอห์ม-เมตร มคี วามหนาแปรเปล่ียนระหว่าง 3-12 เมตร วางตัวปิดทบั อยู่บนช้ันดินเหนียว ที่มีค่า
สภาพต้านทานไฟฟ้า 10-40 โอหม์ -เมตร

การสำรวจธรณฟี สิ ิกส์ดว้ ยวิธวี ัดคลื่นแม่เหล็กไฟฟา้ แบบไทม์โดเมน ทำการสำรวจจำนวน
1 แนวสำรวจ ความยาว 100 เมตร สามารถสรุปลักษณะธรณีวิทยาใต้ผิวดินเป็น 3 ชั้น คือ ชั้นบนสุดเป็น
ตะกอนละเอียดชุ่มน้ำ มีค่าสภาพต้านทานไฟฟ้าต่ำกว่า 10 โอห์ม-เมตร พบที่ผิวดินจนถึงความลึก
ประมาณ 30 เมตร รองรับดว้ ยชัน้ หินทราย มีค่าสภาพต้านทานไฟฟ้าระหว่าง 100-300 โอห์ม-เมตร หนา
ประมาณ 100 เมตร ปิดทับอยู่บนชัน้ หินตะกอนอิ่มน้ำหรือชั้นน้ำบาดาล มีค่าสภาพต้านทานไฟฟ้าระหว่าง
5-40 โอหม์ -เมตร พบท่รี ะดบั ความลกึ 140 เมตรเปน็ ต้นไป

การสำรวจรังวัดพื้นที่โครงการ “โคก หนอง นา สู่สากล” ได้ผลการสำรวจเป็นแผนผัง
พ้ืนทโ่ี ครงการท่ีแสดงใหเ้ หน็ ลกั ษณะภมู ิประเทศ และตำแหน่งจดุ สำคญั ต่างๆ ภายในพ้นื ท่ีโครงการ

35

5.2 อภปิ รายผลการสำรวจ

การสำรวจธรณีฟิสิกส์ทั้ง 3 วิธี ประกอบด้วย การสำรวจวัดสภาพต้านทานทั้งแบบหยั่ง
ลึก 1 มิติ แบบภาคตัดขวาง 2 มิติ ความลึกจากการสำรวจสูงสุดเท่ากับ 90 เมตร และการสำรวจวัดคลน่ื
แม่เหล็กไฟฟ้าแบบไทม์โดเมน ความลึกจากการสำรวจสูงสุดเท่ากับ 140 เมตร จากผลการสำรวจทั้ง 3
ประเภท พบว่าการสำรวจในช่วงที่มีความลึกเท่ากัน สามารถลักษณะธรณีวิทยาสามารถแบ่งออกเป็น 2
ชน้ั ไดแ้ ก่ ชัน้ ตะกอนทราย ดินเหนยี วปนทราย ดินเหนียว วางตวั ปิดทับบนช้นั หินทราย หินทรายแป้ง หิน
โคลน ส่วนที่ระดับลึกลงไปนั้นแปลความหมายว่าเป็นชั้นนำ้ บาดาลระดับลึก ซึ่งเมื่อนำผลสำรวจทีบ่ ่งบอก
ถึงชั้นน้ำบาดาลจากการสำรวจวัดสภาพต้านทานไฟฟ้าแบบ 1 มิติ ที่พบที่ระดับความลึก 61 เมตร และ
จากผลการสำรวจวัดคล่ืนแม่เหล็กไฟฟ้าแบบไทม์โดเมน ทีพ่ บทีร่ ะดับความลึก 140 เมตร จากผลสำรวจที่
พบชั้นน้ำบาดาลที่ระดับความลึกแตกต่างกันสันนิษฐานว่า ชั้นน้ำบาดาลในบริเวณพื้นที่สำรวจเป็นชั้นน้ำ
บาดาลในรอยแตก ซ่งึ จากผลการสำรวจวัดสภาพต้านทานไฟฟ้าแบบ 1 มติ ิ ทีม่ จี ุดสำรวจเพยี งจุดเดียว ไม่
สามารถทราบทิศทางทีแ่ น่ชัดของแนวรอยแตก จึงสามารถสรุปได้วา่ ชั้นนำ้ บาดาลจากการสำรวจทั้ง 2 วิธี
สะสมตัวในแนวรอยแตกคนละทศิ ทาง

5.3 ขอ้ เสนอแนะ

1.ลักษณะธรณีวิทยาใต้ดินเป็นปัจจัยสำคัญในการบริหารจัดการพื้นที่โครงการ “โคก
หนอง นา สู่สากล” ใหป้ ระสบผลสำเร็จ เพราะเก่ียวข้องกบั สภาพชนั้ ดิน-หิน ท่ีสง่ ผลถึงความชน้ื ในดนิ การ
กักเกบ็ นำ้ ใตด้ ิน ปรมิ าณนำ้ บาดาล ดังท่กี ลา่ วไวใ้ น “โคก หนอง นา โมเดล” ว่าการขดุ หนองเพ่อื กักเก็บน้ำ
จะต้องขุดลึกจนถึงชั้นดินเหนียวชั้นล่างที่เป็นชั้นกักเก็บน้ำฝนไม่ให้ไหลซึมผ่านได้ ซึ่งผลการสำรวจธรณี
ฟิสิกสแ์ สดงผลอย่างชัดเจนถึงชน้ั ดนิ เหนียวที่ความลึกประมาณ 8-10 เมตร ในพน้ื ทโี่ ครงการ “โคก หนอง
นา สู่สากล” ของศูนย์ศึกษาวิจัยและพิพิธภณั ฑ์ไดโนเสาร์ภูเวียง จึงมีข้อเสนอแนะให้ขุดหนองน้ำลึกจนถงึ
ช้ันดินเหนยี วดังกลา่ ว แตค่ วรคำนงึ ถึงสภาพของพืน้ ท่ี และเสถยี รภาพลาดหน้าดนิ ประกอบดว้ ย

2.ผลการสำรวจธรณีฟิสิกส์สามารถนำไปใช้ประโยชน์ในการกำหนดจุดเจาะน้ ำบาดาลท่ี
เหมาะสม บริเวณพืน้ ทโ่ี ดยรอบศนู ย์ศึกษาวจิ ยั และพิพธิ ภัณฑ์ได้โนเสารภ์ ูเวยี งได้ ตามแนวสำรวจวัดคคล่ืน
แม่เหลก็ ไฟฟา้ แบบไทม์โดเมน ซึ่งแปลความหมายเปน็ ช้นั น้ำบาดาลทีร่ ะดบั ลึกตัง้ แต่ 140 เมตร

3.ผลการสำรวจธรณีฟิสิกส์สามารถประยุกต์ใช้ในบริหารจัดการ หรือคัดเลือกพื้นที่ท่ี
เหมาะสมในการทำโครงการ “โคก หนอง นา โมเดล” ให้เกิดผลสำเร็จได้เป็นอย่างดี เพราะแสดงให้เห็น
ลักษณะสภาพชน้ั ดิน-หนิ ใตผ้ ิวดนิ บ่งชถ้ี งึ บรเิ วณท่ีมชี ั้นดินเหนยี วระดับต้ืน เพ่ือเป็นพื้นที่ขุดหนองสำหรับ
กักเก็บน้ำ หลีกเลี่ยงบรเิ วณที่ชั้นดิน-หนิ มีรอยแตก รอยแยก ป้องกันปัญหาการรั่วซึมของน้ำ แต่ต้นทุนใน
การดำเนนิ โครงการจะเพิม่ ข้ันเนอ่ื งจากคา่ ใช้จ่ายในการสำรวจธรณฟี สิ ิกส์ดว้ ยเชน่ กนั

4.แผนผังพื้นที่โครงการ “โคก หนอง นา สู่สากล” ที่ได้จากการสำรวจรังวัด แสดง
ลักษณะภูมิประเทศ และตำแหน่งของจุดต่างๆที่น่าสนใจในพื้นที่ ซึ่งมีความถูกต้องและมีรายละเอียดใน
มาตราส่วนที่เหมาะสม จึงสามารถนำไปจัดแสดงได้อย่างสวยงาม รวมทั้งสามารถใช้ในการบริหารจัดการ
พนื้ ที่ตอ่ ไปได้

5. ผลการแปลความหมายข้อมลู ธรณีฟิสิกส์เป็นการใช้คุณสมบัติทางกายภาพของช้ันดิน-หิน
ควบคู่กับข้อมูลลักษณะธรณีวิทยาที่ปรากฏในพื้นที่สำรวจ แสดงเป็นข้อมูลภาพตัดขวางธรณีวิทยาใต้ดิน
แบบ 2 มิติ เทา่ นน้ั เพอ่ื ให้ได้ผลในเชิงคุณภาพท่สี อดคลอ้ งกบั การลำดบั ช้นั หนิ และโครงสร้างทางธรณีวิทยา
ในพื้นที่สำรวจที่มีความซับซ้อนทางธรณีวิทยา ควรมีการดำเนินงานสำรวจในข้ันรายละเอียดมากขึ้น

36

รวมถึงนำการสำรวจธรณีฟิสิกส์ด้วยวิธีการต่างๆ มาประยุกต์ร่วมกัน และต้องดำเนินการเจาะสำรวจ
เพอื่ ระบุชนดิ ความหนา ความลกึ ทแ่ี น่นอน ท้ังนี้ปริมาณงานในการสำรวจธรณฟี สิ กิ ส์ที่มากขนึ้ ละเอียดข้ึน
รวมถงึ การเจาะสำรวจ จะต้องใช้งบประมาณ และเวลา ในการดำเนินงานทม่ี ากขน้ึ ตามไปด้วย

37

เอกสารอ้างองิ

กรมทรัพยากรธรณี. (2550). ธรณีวทิ ยาประเทศไทย. พมิ พค์ ร้งั ท่ี 2. กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์ดอกเบย้ี .
ธีระพล วงศ์ประยูร และอัศนี มีสุข (2545). รายงานการสำรวจธรณีวิทยา ระวางอำเภอภูเวียง (5442 II) และระวางบ้านโคกสูง (5542 III).

พมิ พ์คร้งั ท่ี 1. กรงุ เทพฯ: สำนกั ธรณีวิทยา กรมทรัพยากรธรณี.
รุ่งโรจน์ อาจเวทย์. (2561). การประยุกต์การสำรวจวัดสภาพต้านทานไฟฟ้าสำหรับงานวิศวกรรมและสิ่งแวดล้อม. พิมพ์ครั้งที่ 2.

ขอนแกน่ : มหาวิทยาลยั ขอนแกน่ .
วิชัย เยี่ยงวีระชน. (2549). การสำรวจรังวัด ทฤษฎีและการประยุกต์ใช้. พิมพ์ครั้งที่ 2. กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์

มหาวทิ ยาลัย.
สำนกั เสริมสร้างความเข้มแข็งชุมชน กรมการพัฒนาชุมชน กระทรวงมหาดไทย. แนวทางการดำเนินงานศนู ย์เรยี นรู้ โคก หนอง นา

พฒั นาชุมชน. คน้ ขอ้ มูลเมือ่ วันที่ 10 กนั ยายน 2564. จากเวบ็ ไซต์ : https://chumchon.cdd.go.th
Arjwech, R. (2011). Electrical resistivity imaging for unknown bridge foundation depth determination. Ph.D.

Dissertation, Texas A&M University.
ASTM International, 2018, Standard Guide for Using the Direct Current Resistivity Method for Subsurface Site

Characterization, Designation: D6431-18, 100 Barr Harbo Drive. PO Box C700, West Conshohocken, PA
19428-2959. United States, 14 p.
Craig J. Hickey, Mathias J. M. Römkens, Robert R. Wells and Leti Wodajo, 2015, Geophysical Methods for the
Assessment of Earthen Dams, Advances in Water Resources Engineering, Handbook of Environmental
Engineering, Volume 14, DOI 10.1007/978-3-319-1102303_7, p. 300-355.
Dahlin, T., and Zhou, B. (2004). A numerical comparison of 2D resistivity imaging with 10 electrode arrays.
Geophysical Prospecting, 52, 379-398.
Klein, J., Lajoie, J. (1980). Practical geophysics for the Exploration geologists Electromagnetic Prospecting for
minerals. WA, 239 -290
Loke, M.H., 2010, Tutorial: 2-D and 3-D electrical Imaging Surveys, Geotomo Software.
Pan-European coordination action on CO2 Geological Storage (2020). ค้นข้อมูลเมื่อ 1 ตุลาคม 2563. จากเว็บไซต์ :
http://repository.cgseurope.net/eng/cgseurope/knowledge-repository/key-
reports/monitoring/2/2/2.aspx
Telford W.M., Geldart L.P., Sheriff R.E. (1990). Applied geophysics. New York: Cambridge University.

กรมทรัพยากรธรณี ถ.พระราม 6 เขตราชเทวี กรุงเทพฯ 10400
http://www.dmr.go.th