สารบาญ ประวัติความเป็นมา ชนิดของผีกะ • ผีกะพระ-นาง • ผีกะอาคม • ผีกะตายโหง • นกเค้าผีกะ • ผีกะดง • ผีกะตระกูล วิธีป้องกันผีกะ บรรณานุกรม ข้อมูลจัดทำ ๑ ๒ - ๕ ๒ ๒ ๓ ๓ ๔ ๕ ๖ - ๗ ๘ ๙
ผีกะเป็นผีพื้นบ้านทางภาคเหนือ มีลักษณะคล้ายผีปอบ คือเข้าสิงในคน และชอบกินของสดของคาว คนที่เลี้ยงผีกะ มักเป็นคนที่มีวิชาอาคม เล่นคุณเล่นของ โดยผีกะจะถูกเลี้ยงไว้ในหม้อดิน มีผ้ายันต์สีขาวปิดปากหม้อ ไว้ และจะวางไว้บนเพดานบ้าน เจ้าของจะเซ่นผีกะด้วยไข่ดิบ วันละฟอง แต่เดิมคนที่เริ่มนำ มาเผยแพร่ คือพวกลิเกหรือพวกนัก ดนตรีที่แสดงการละเล่น เรียกว่าผีกะพระ-นาง ผีกะชนิดนี้มี ลักษณะคล้ายวอกหรือค่าง ตัวเล็ก ๆ สองตัว มักจะนั่งบนหน้า คนเลี้ยง ผีกะชนิดนี้มีคุณประโยชน์ตรงที่ หากใครเลี้ยงไว้ไม่ ว่านักแสดงจะขี้เหร่แค่ไหน พอตกกลางคืนมันจะเลียหน้า ทำ ให้ยิ่งดึกยิ่งงดงาม การเลี้ยงผีกะจึงเป็นแฟชั่นของนัก แสดงทางภาคเหนือในช่วงหนึ่งและเริ่มแพร่หลายสู่ภาค เหนือในจังหวัดต่าง ๆ จนกระทั่งแยกเป็นหลายชนิด ผีกะมี คุณอนันต์แต่ก็มีโทษมหันต์ หากใครเลี้ยงไม่ดี ปล่อยให้ผีกะ อด ๆอยาก ๆ มันก็จะทำ ให้เจ้าของกลายสภาพเป็นกึ่งคนกึ่ง ภูติ ชอบสิงสู่ชาวบ้านกินตับไตไส้พุง ต้องหาหมอผีมาไล่ออก ไปเป็นประจำ ประวัติความเป็นมา ๑
• ผีกะพระ-นาง ผีกะต้นฉบับดั้งเดิม ไม่มีใครรู้ว่ามาจาก ที่ไหน แต่เป็นที่นิยมเลี้ยงกัน เพื่อให้มัน เรียกคนดูมาชม ทำ ให้คนดูหลงใหลในการ แสดงของนักแสดงคนนั้น ๆ แม้ว่ากลางวันจะ ขี้เหร่แค่ไหน แต่ตอนกลางคืนผีกะสามารถ ทำ ให้นักแสดงคนนั้น ๆสวยหรือหล่อหยาด ฟ้ามาดินได้ ชนิดของผีกะ ๒ • ผีกะอาคม การเรียนวิชาอาคมในสมัยโบราณ ครูจะหวงวิชามาก ดัง นั้นก่อนการเรียนจะต้องมีการขึ้นครูก่อนเสมอเพื่อให้อาคมนั้น สามารถรักษาผู้เรียนได้ มีคนบางคนที่เรียนอาคมโดยไม่ได้ ขึ้นครูก่อน จึงโดนคำ สาปที่ครูสาปแช่งไว้ในปั๊บหรือตำ รานั้น ๆ ทำ ให้กลายเป็นผีกะ ผีกะชนิดนี้จะสิงสู่ในตัวผู้เรียนโดย ไม่รู้ตัว แต่ยามค่ำ คืนมันจะออกไปหาอาหาร โดยแปลงตัวให้ เหมือนหน้าร่างกายที่มันสิงอยู่ ผีกะชนิดนี้เป็นผีกะที่มีพลัง เยอะมากจัดการกับมันได้ยาก
ชนิดของผีกะ ๓ • ผีกะตายโหง คนบางคนเมื่อตายโหง จิตใจยังพะวกพะวนกับโลก จึง สิงสู่ในที่ๆตนตาย แต่เพราะความยึดถือในกายว่าตนยังไม่ ตาย เมื่อไม่ได้กินอะไรนานๆเข้า มันหิวกระหาย จึงสิงสู่คนผู้มี จิตอ่อนแอทำ ให้กลายเป็นผีกะโดยไม่รู้ตัว • นกเค้าผีกะ ผีกะชนิดนี้มีทูตเป็นนกเค้าแมว สังเกตได้ง่ายว่าหากจะมีผีกะ มาเยือนหมู่บ้านไหน กลางคืนคืนนั้นจะมีนกเค้าแมวมาร้อง ดังไปทั่วหมู่บ้าน
• ผีกะดง จากคำ บอกเล่าของคนเฒ่าคนแก่ บอกว่าผีกะดงนี้ มีอยู่จริงใน นิทานพื้นบ้าน ในอำ เภอหนึ่งของจังหวัดเชียงใหม่ ผีกะชนิด นี้มีความดุร้าย วิ่งไวดุจลมพัด มักออกหากินเป็นฝูงในยาม พลบค่ำ แต่น้ำ ลายของผีกะชนิดนี้วิเศษมาก สามารถรักษา อาการบาดเจ็บได้ทุกชนิด ทำ ให้ร่างกายมีความคงกระพัน ชาตรี ดังมีเรื่องเล่าว่า มีชายหนุ่มผู้หนึ่ง หลงรักลูกสาวของ คหบดีในตัวเมือง แต่พ่อตาไม่ชอบเพราะว่าชายหนุ่มจน และ จัดการให้ลูกสาวของตนแต่งงานกับชายหนุ่มที่มั่งคั่ง ฝ่ายเจ้า บ่าวเองก็ทราบเรื่องของเจ้าสาวดี จึงส่งคนมาทำ ร้ายคนรักของ เจ้าสาว และหิ้วไปทิ้งในป่า ชายหนุ่มสะบักสะบอม เจ็บทั้ง กายและใจ แต่ก็ไม่อาจเคลื่อนไหวได้ ได้แต่ปลงต่อความ ตาย รอให้สัตว์ร้ายในป่ามากิน ประจวบกับเวลานั้น มีฝูงผี กะดงกำ ลังออกหากิน ลูกฝูงผีกะจับขาชายหนุ่มเพื่อลากไป เป็นอาหาร ชายหนุ่มนิ่งเงียบปลงต่อชีวิต หัวหน้าผีกะแปลก ใจมาก จึงห้ามลูกฝูงและสอบถามเรื่องราว ชายหนุ่มเล่าเรื่อง ให้ฟังทั้งหมด หัวหน้าผีกะเห็นใจ จึงบอกว่า หากชายหนุ่ม ยอมนับถือพวกตนเป็นผีประจำ ตระกูล จะช่วยให้ชายหนุ่มได้ สมหวัง ชายหนุ่มตอบตกลง ผีกะจึงพากันรุมเลียตัวของชาย หนุ่ม ด้วยอานุภาพน้ำ ลายบาดแผลจากการถูกทำ ร้ายหาย สนิท ฝูงผีกะพาชายหนุ่มนั่งบนบ่า บุกบ้านแต่งงาน ลูกน้อง ของเจ้าบ่าวรุมทุบ รุมฟาดชายหนุ่ม แต่ก็ไม่อาจทำ ร้ายชาย หนุ่มได้แม้ปลายขน เพราะฝูงผีกะดงกำ บังตาไว้ และถีบลูก น้องจนกระเด็นตกเรือนกันหมด พวกผีกะพาเจ้าบ่าวและเจ้า สาวออกมาโดยสะดวก หัวหน้าผีกะให้ทองคำ และสมบัติที่พวก ตนเฝ้ารักษาไว้ ชายหนุ่มปฏิบัติตามคำ สัญญาและนับถือผีกะ เป็นผีประจำ ตระกูลตั้งแต่นั้นเป็นต้นมา ชนิดของผีกะ ๔
• ผีกะตระกูล ผีกะอีกสายหนึ่งที่มีคุณอนันต์เช่นกัน ผีกะชนิดนี้เป็นที่ นิยมเลี้ยงแพร่หลายของชาวภาคเหนือ วิธีสังเกตว่าบ้านไหน เลี้ยงผีกะ ให้ดูน ดู าของบ้านนั้น ๆ ไม่ว่านานั้นจะอยู่ที่ดอนหรือ ที่ลุ่ม ไม่ว่าฝนจะแล้งหรือฝนจะขาด นาของบ้านที่เลี้ยงผีกะจะ อุดมสมบูรณ์เสมอ ไม่มีแมลงมากวน ไม่มีโรคระบาด ผีกะชนิด นี้เลี้ยงดีมีคุณมาก ถ้าเลี้ยงไม่ดีผีจะออกหากินสิงสู่ชาวบ้าน เมื่อโดนหมอผีไล่ มันก็จะประจานผู้เลี้ยงทำ ให้อับอายขายขี้ หน้าชาวบ้าน ชนิดของผีกะ ๕
1.การปราบผีกะต้องใช้เวทมนตร์คาถาทางไสยศาสตร์และต้อง เรียกคนที่มีอาคมมาช่วย รวมถึงใช้ของต่ำ เช่น สายเชือกปอที่ มัดข้องใส่ปลาและไม้กวาด หรือ ไพล สำ หรับคาถาเสกเชือก หรือเสกไพล เพื่อผูกผีกะ แล้วว่าดังนี้สามหน " มะติ จุติ ตะติ มะติ เอหิ ภะคะวะ โสชายะ " 2.จากนั้นใช้เชือกปอที่มัดข้องใส่ปลาซึ่งปลุกเสกแล้ว ผูกที่คอ แล้วเอาไม้กวาด กวาดหน้าผู้ที่ผีกะเข้าสิง 3.เมื่อผีกะถูกข่มด้วยไม้กวาดแล้ว ก็จะเริ่มอ่อนแรงลงยอมบอกชื่อ เสียงเรียงนามและความประสงค์ ระหว่างนี้ผู้มีอาคมจะพยายาม เกลี้ยกล่อมให้ผีกะออกจากร่างแต่โดยดี 4.หากผีกะดุร้ายอาละวาด หมอผีจะต้องใช้อาคมที่มีอยู่เข้าบังคับ ผีกะ บางทีก็เอาหม้อแกงมาครอบศีรษะไว้ แล้วขู่ว่าจะโกนหัวให้ ล้าน หากผีกะกลัวก็จะออกไป ว่ากันว่าเมื่อเอามีดโกนบนหม้อ แกงที่ครอบศีรษะนั้นผู้ป่วยมักจะมีอันผมร่วงจนหัวล้านไปใน ที่สุด หรือบางทีอาจจะใช้น้ำ มนต์ สาดข้าวสารเสก ทำ ตะกรุดผูก คอ แทงเนื้อตัวด้วยมีดหมอ ฟาดตามตัวด้วยหางปลากระเบน ไปจนถึงเรียกเอาวิญญาณของผีกะนั้นใส่หม้อถ่วงน้ำ เสียเลย ไม่ให้ไปผุดไปเกิด คาถาขับไล่ว่าดังนี้ " โสสา ภาวะตา ดัดคิระสา ทิพจักขุ ดัดดิระสา ทิพจักชุ สัพเพ สัพเพ อิถัง กะมะยิ " วิธีป้องกันผีกะ ๖
• ศัตรูของผีกะ ศัตรูของผีกะและคนเลี้ยงผีกะนั่นก็คือ นกเอี้ยงคำ หรือ นกขุนทอง ผีกะมีกจะทำ ร้ายนกขุนทองจนตาย ดังนั้นในหมู่บ้าน แถบชนบท ชาวบ้านมักจะเลี้ยงนกขุนทองและห้อยยันต์กันผีกะ ไว้กับกรง วิธีป้องกันผีกะ ๗
๘
นางสาว เพชราภรณ์ ปานกล่ำ ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ ๔/๑ เลขที่ ๑๑ ข้อมูลผู้จัดทำ ๙