แมลงศัตรูพืชควบคุมนำเข้าแห่งสาธารณรัฐประชาชนจีน เล่มที่ 5.2

คู่มอื
(เลม่ ท่ี 5 เวอรช์ ่ัน 2)

บญั ชีรายช่อื ศตั รูพชื ควบคุมสำหรบั พชื นำเข้า
แหง่ สาธารณรัฐประชาชนจนี

แมลง
(昆虫)

中华人民共和国进境植物检疫性有害生物名录

Catalogue of quarantine pests for import plants
to the People’s Republic of China

จัดทำโดย
นางสาวสุภาพร ฟา้ เลิศ ผ้ชู ่วยนายตรวจพชื
นางสาวศภุ สิริ เชวงเผา่ พันธ์ุ นกั วิชาการเกษตรปฏบิ ัติการ

ดา่ นตรวจพืชเชยี งแสน สำนกั ควบคุมพชื และวสั ดกุ ารเกษตร
814 ม.2 ต.เวยี ง อ.เชยี งแสน จ.เชยี งราย 57150
โทร 053650259 e-mail: [email protected]

แมลงศัตรูพืชนำเข้าควบคุมแห่งสาธารณรัฐประชาชนจีน 1

ดา่ นตรวจพชื เชียงแสน

คำนำ

คู่มือบัญชีรายชื่อศัตรูพืชควบคุมสำหรับพืชนำเข้าแห่งสาธารณรัฐประชาชนจีนคณะ
ผู้จัดทำอยู่ใน ฝ่ายวิชาการ ด่านตรวจพืชเชียงแสน ได้จัดทำขึ้นโดยมีวัตถุประสงค์ เผยแพร่ความรู้
เกย่ี วกับชนดิ ศตั รพู ืชกกั กนั ของประเทศจีนให้กบั พนกั งานเจา้ หน้าที่เพ่ือใช้ประกอบในการตรวจสอบ
ศัตรพู ืชทอ่ี าจติดไปกบั สนิ ค้าเกษตรท่ีต้องการส่งออกไปยังประเทศจีน หากจีนมกี ารตรวจพบศัตรูพืช
ควบคุมดังกล่าวติดไปกับสินค้า จีนจะทำหนังสือแจ้งเตือน (notification) มายังประเทศไทย และ/
หรือ มีมาตรการด้านสุขอนามัยพืชเพิ่มขึ้น เช่น การทำทรีตเมนท์ การปฏิเสธการนำเข้าสินค้าหรอื
ส่งกลับ ซง่ึ ทำให้สนิ ค้าสง่ ถึงมอื ผู้รับปลายทางลา่ ช้าหรือเกดิ ความเสียหายรวมถงึ เกิดผลกระทบในการ
สง่ ออกของประเทศไทยในครงั้ ถัดไป

รายชื่อทั้งหมดของศัตรูพืชควบคุมสำหรับพืชนำเข้าแห่งสาธารณรัฐประชาชนจีนที่คณะ
ผู้จัดทำฯ ได้รวบรวมนี้ มาจากเอกสารของสำนักงานที่ปรึกษาการเกษตรต่างประเทศ ประจำกรุง
ปักกิ่ง ซึ่งเป็นหน่วยงานที่ได้ติดตามและตรวจสอบการประกาศปรับปรงุ รายชื่อบัญชีรายชื่อศัตรพู ชื
ควบคุมสำหรับพชื นำเข้าแห่งสาธารณรัฐประชาชนจีนบนเว็บไซต์กรมกกั กันพืชและสัตว์ สำนักงาน
การศุลกากรแห่งสาธารณรัฐประชาชนจีน (General Administration of Customs of People’s
Republic of China: GACC) เมอ่ื วันที่ 9 เมษายน 2564 ตามประกาศเลขท่ี 413 ทีก่ ระทรวงเกษตร
และกิจการชนบทแห่งสาธารณรัฐประชาชนจีน (Ministry Agriculture and Rural Affairs of the
People’s Republic of China: MARA) และสำนักงานการศุลกากรแห่งสาธารณรัฐประชาชนจีน
ไดร้ ว่ มกนั กำหนดข้ึนและประกาศให้มีผลบังคบั ใช้

ชนิดศัตรูพืชแบ่งออกเป็น 7 ประเภท ได้แก่ 1) ศัตรูพืชประเภทแมลง จำนวน 148
รายการ 2) ศัตรูพืชประเภทสัตว์อ่อน จำนวน 9 รายการ 3) ศัตรูพืชประเภทเชื้อรา จำนวน 127
รายการ 4) ศัตรูพืชประเภทโพรคาริโอติก จำนวน 59 รายการ 5) ศัตรูพืชประเภทไส้เดือนฝอย
จำนวน 20 รายการ 6) ศัตรูพืชประเภทไวรัสและไวรอยด์ จำนวน 41 รายการ และ 7) ศัตรูพืช
ประเภทวัชพชื จำนวน 42 รายการ รวมทงั้ ส้ิน 446 รายการ

คู่มือที่จดั ทำ...

แมลงศัตรูพืชนำเขา้ ควบคุมแหง่ สาธารณรฐั ประชาชนจนี ก

ด่านตรวจพืชเชียงแสน

คู่มือที่จัดทำในครั้งนี้ส่วนหนึ่ง ได้รับการสนับสนุนงบจากแผนการใช้จ่ายเงินตาม
ระเบยี บกรมวิชาการเกษตร วา่ ดว้ ยคา่ ตรวจสอบศตั รพู ชื พ.ศ.2563 มที ้ังหมด 7 เล่ม และในรอบนี้
เผยแพรค่ วามรู้ในเล่มท่ี 5 (เวอรช์ ัน่ 2) คอื แมลง ส่วนคมู่ อื อน่ื ๆ จะเผยแพร่ในลำดับถัดไป และหวังเป็น
อย่างยิ่งว่าจะเป็นประโยชน์แก่ตัวผู้อ่านไม่มากก็น้อย และโปรดติดตามฉบับต่อไปจนครบทั้งหมดเพื่อ
ประโยชน์ทางด้านกักกนั พชื

คณะผจู้ ัดทำ
ด่านตรวจพืชเชียงแสน

เดือนมนี าคม 2565

แมลงศัตรูพืชนำเขา้ ควบคมุ แห่งสาธารณรัฐประชาชนจนี ข

ด่านตรวจพชื เชียงแสน

สารบาญ หน้า
ก
เรอื่ ง ค
คำนำ 1
สารบาญ
รายชือ่ แมลงและคำอ่านภาษาจนี 4
แมลง 昆虫 5
6
Diaprepes abbreviata (L.) 7
Diatraea saccharalis (Fabricius) 8
Dryocoetes confusus Swaine 9
Dysmicoccus grassi Leonari 10
Dysmicoccus neobrevipes Beardsley 11
Ectomyelois ceratoniae (Zeller) 12
Epidiaspis leperii (Signoret) 13
Eriosoma lanigerum (Hausmann) 14
Eulecanium gigantea (Shinji) 15
Eurytoma amygdali Enderlein 16
Eurytoma schreineri Schreiner 17
Gonipterus scutellatus Gyllenhal 18
Helicoverpa zea (Boddie) 19
Hemerocampa leucostigma (Smith) 20
Hemiberlesia pitysophila Takagi 21
Heterobostrychus aequalis (Waterhouse) 22
Hoplocampa flava (L.)
Hoplocampa testudinea (Klug)
Hoplocerambyx spinicornis (Newman)

แมลงศัตรูพืชนำเข้าควบคุมแห่งสาธารณรัฐประชาชนจนี ค

ดา่ นตรวจพืชเชียงแสน

สารบาญ (ตอ่ )

เร่อื ง หน้า
23
Hylobius pales (Herbst) 24
Hylotrupes bajulus (L.) 25
Hylurgopinus rufipes (Eichhoff) 26
Hylurgus ligniperda Fabricius 27
Hyphantria cunea (Drury) 28
Hypothenemus hampei (Ferrari) 29
Incisitermes minor (Hagen) 30
Ips spp. (non-Chinese) 31
Ischnaspis longirostris (Signoret) 32
Lepidosaphes tapleyi Williams 33
Lepidosaphes tokionis (Kuwana) 34
Lepidosaphes ulmi (L.) 35
Leptinotarsa decemlineata (Say) 36
Leucoptera coffeella (Guérin-Méneville) 37
Liriomyza trifolii (Burgess) 38
Lissorhoptrus oryzophilus Kuschel 39
Listronotus bonariensis (Kuschel) 40
Lobesia botrana (Denis et Schiffermuller) 41
Mayetiola destructor (Say) 42
Mercetaspis halli (Green) 43
Monacrostichus citricola Bezzi 44
Monochamus spp. (non-Chinese) 45
Myiopardalis pardalina (Bigot) 46
Naupactus leucoloma (Boheman)

แมลงศัตรูพืชนำเขา้ ควบคมุ แหง่ สาธารณรฐั ประชาชนจนี ง

ด่านตรวจพชื เชยี งแสน

สารบาญ (ตอ่ ) หน้า
47
เร่ือง 48
49
Neoclytus acuminatus (Fabricius) 50
Opogona sacchari (Bojer) 51
Pantomorus cervinus (Boheman) 52
Parlatoria crypta Mckenzie 53
Pharaxonotha kirschi Reither 54
Phenacoccus manihoti Matile-Ferrero
Phenacoccus solenopsis Tinsley
เอกสารอ้างองิ

แมลงศตั รูพืชนำเขา้ ควบคมุ แหง่ สาธารณรฐั ประชาชนจนี จ

ดา่ นตรวจพชื เชียงแสน

รายช่อื แมลงศตั รพู ชื ควบคมุ สำหรบั พชื นำเขา้ สู่

สาธารณรัฐประชาชนจนี

แมลง 昆虫 (คุนฉง)

ลำดบั Scientific name Chinese name

1 Diaprepes abbreviata (L.) 蔗根象
2 Diatraea saccharalis (Fabricius) (เจอ้ เกนิ เซ่ยี ง)
3 Dryocoetes confusus Swaine
4 Dysmicoccus grassi Leonari 小蔗螟
5 Dysmicoccus neobrevipes Beardsley (เซีย่ วเจอ้ หมิง)
6 Ectomyelois ceratoniae (Zeller)
7 Epidiaspis leperii (Signoret) 混点毛小蠹
8 Eriosoma lanigerum (Hausmann) (ฮนุ่ เตยี้ นเหมาเซี่ยวต)ู้
9 Eulecanium gigantea (Shinji)
10 Eurytoma amygdali Enderlein 香蕉灰粉蚧
11 Eurytoma schreineri Schreiner (เซยี งเจยี วฮยุ เฝน่ิ เจย้ี )
12 Gonipterus scutellatus Gyllenhal
13 Helicoverpa zea (Boddie) 新菠萝灰粉蚧
14 Hemerocampa leucostigma (Smith) (ซนิ โปหลัวฮยุ เฝ่ินเจีย้ )
15 Hemiberlesia pitysophila Takagi
16 Heterobostrychus aequalis (Waterhouse) 石榴螟
17 Hoplocampa flava (L.) (ฉือหลิวหมงิ )
18 Hoplocampa testudinea (Klug)
19 Hoplocerambyx spinicornis (Newman) 桃白圆盾蚧
(เถาปา๋ ยหยวนตุ้นเจย้ี )

苹果绵蚜
(ผงิ กั๋วเหมยี นยา๋ )

枣大球蚧
(จ๋าวตา้ ฉวิ เจย้ี )

扁桃仁蜂
(เปย๋ี นเถาเหยินเฟงิ )

李仁蜂
(หลเ่ี หยนิ เฟงิ )

桉象
(อันเซีย่ ง)

谷实夜蛾
(กฉู่ อื เยเ่ ออ๋ )

合毒蛾
(เหอตู๋วเออ๋ )

松突圆蚧
(ซงทหู ยวนเจ้ยี )

双钩异翅长蠹
(ซวงโกวอชี้ ื่อจ๋างตู้)

李叶蜂
(หลเี่ ย่เฟิง)

苹叶蜂
(ผิงเยเ่ ฟงิ )

刺角沟额天牛
(ชือ่ เจย๋ี วโกวเอ๋อเทยี นหนวิ )

แมลงศตั รูพืชนำเข้าควบคุมแหง่ สาธารณรฐั ประชาชนจนี 1

ด่านตรวจพืชเชยี งแสน

รายช่ือแมลงศตั รูพชื ควบคมุ สำหรบั พชื นำเขา้ สู่

สาธารณรฐั ประชาชนจีน (ต่อ)

แมลง 昆虫 (คนุ ฉง)

ลำดับ Scientific name Chinese name

20 Hylobius pales (Herbst) 苍白树皮象
21 Hylotrupes bajulus (L.) (ชางปา๋ ยชู่ผเี ซี่ยง)
22 Hylurgopinus rufipes (Eichhoff)
23 Hylurgus ligniperda Fabricius 家天牛
24 Hyphantria cunea (Drury) (เจยี เทยี นหนวิ )
25 Hypothenemus hampei (Ferrari)
26 Incisitermes minor (Hagen) 美洲榆小蠹
27 Ips spp. (non-Chinese) (เหมยโจวหยูวเซ่ยี วตู)้
28 Ischnaspis longirostris (Signoret)
29 Lepidosaphes tapleyi Williams 长林小蠹
30 Lepidosaphes tokionis (Kuwana) (ฉางหลินเซ่ยี วตู)้
31 Lepidosaphes ulmi (L.)
32 Leptinotarsa decemlineata (Say) 美国白蛾
33 Leucoptera coffeella (Guérin-Méneville) (เหมยกัว๋ ปา๋ ยเออ๋ )
34 Liriomyza trifolii (Burgess)
35 Lissorhoptrus oryzophilus Kuschel 咖啡果小蠹
36 Listronotus bonariensis (Kuschel) (คาเฟยกั๋วเซ่ยี วตู)้

小楹白蚁
(เซย่ี วอ๋ิงปา๋ ยอ๋)ี

齿小蠹（非中国种）
(ฉอื๋ เซ่ยี วตู)้ (เฟยจงกัว๋ โจง่ )

黑丝盾蚧
(เฮยซอื ตนุ้ เจ้ีย)

芒果蛎蚧
(หมางกว๋ั ตนุ้ เจี้ย)

东京蛎蚧
(ตงจงิ ลเี่ จ้ยี )

榆蛎蚧
(หยู๋วลเี่ จยี้ )

马铃薯甲虫
(หมาหลงิ ฉวู๋ เซี่ยงเจี๋ย)

咖啡潜叶蛾
(คาเฟยเฉยี นเยเ่ อ๋อ)

三叶斑潜蝇
(ซานเยป่ านเฉยี นองิ๋ )

稻水象甲
(เตา้ ฉุย่ เซีย่ งเจ๋ยี )

阿根廷茎象甲
(อาเกินถ๋งิ จิงเซี่ยงเจย้ี )

แมลงศตั รูพืชนำเข้าควบคมุ แหง่ สาธารณรฐั ประชาชนจนี 2

ดา่ นตรวจพืชเชียงแสน

รายชอื่ แมลงศัตรพู ชื ควบคมุ สำหรับพชื นำเขา้ สู่

สาธารณรัฐประชาชนจนี (ตอ่ )

แมลง 昆虫 (คนุ ฉง)

ลำดบั Scientific name Chinese name

37 Lobesia botrana (Denis et Schiffermuller) 葡萄花翅小卷蛾
38 Mayetiola destructor (Say) (ผูเ๋ ถา๋ ฮวาชอ่ื เซย่ี วจ๋วนเอ๋อ)
39 Mercetaspis halli (Green)
40 Monacrostichus citricola Bezzi 黑森瘿蚊
41 Monochamus spp. (non-Chinese) (เฮยเซนิ อิง๋ เหวนิ )
42 Myiopardalis pardalina (Bigot)
43 Naupactus leucoloma (Boheman) 霍氏长盾蚧
44 Neoclytus acuminatus (Fabricius) (ฮวั่ ช่ือจ่างตนุ้ เจยี้ )
45 Opogona sacchari (Bojer)
46 Pantomorus cervinus (Boheman) 桔实锤腹实蝇
47 Parlatoria crypta Mckenzie (จฉู๋ อ๋ื ชุ๋ยฟูฉ่ อื๋ )
48 Pharaxonotha kirschi Reither
49 Phenacoccus manihoti Matile-Ferrero 墨天牛（非中国种）
50 Phenacoccus solenopsis Tinsley (โมว่ เทียนหนวิ ) (เฟยจงก๋วั โจง่ )

甜瓜迷实蝇
(เทียนกวาหมฉี ือองิ๋ )

白缘象甲
(ป๋ายหยวนเซย่ี งเจยี๋ )

黑腹尼虎天牛
(เฮยฟหู่ นหี่ เู ทยี นนวิ )

蔗扁蛾
(เจอ้ เป๋ยี นเอ๋อ)

玫瑰短喙象
(เหมย๋ กยุ ตว๋ นหุ้ยเซย่ี ง)

灰白片盾蚧
(ฮยุ ปา๋ ยเพ่ยี นตุน้ เจี้ย)

谷拟叩甲
(กู๋หนีโค้วเจ๋ีย)

木薯绵粉蚧
(มชู่ ่เู หมียนเฝน่ิ เจ้ยี )

扶桑绵粉蚧
(ฝ๋ซู างเหมียนเฝืน่ เจ้ีย)

แมลงศัตรูพืชนำเขา้ ควบคุมแหง่ สาธารณรฐั ประชาชนจนี 3

ด่านตรวจพชื เชียงแสน

1. Diaprepes abbreviatus (L.)
ช่อื วิทยาศาสตรข์ องจนี 蔗根象
ช่ือสามัญ citrus weevil
พชื อาศยั พืชตระกูลสม้ เงาะ ออ้ ย มันสำปะหลงั ขา้ วโพด

ตัวเต็มวัยกัดกินขอบใบอ่อนของพืช หากเข้าทำลายที่รากอ้อยจะทำให้เกิดอาการเหี่ยว
แหง้ ยนื ต้นตาย ในต้นส้ม ตัวออ่ นกดั กนิ รากทำให้ใบพืชเปลยี่ นสแี ละมอี าการแคระแกรน็ ขดั ขวางการ
ดูดกินน้ำและสารอาหารของพืช อีกทั้งยังทำให้เชื้อราที่เป็นสาเหตุโรคเน่าเข้าทำลายได้ง่ายอีกด้วย
ตวั เตม็ วยั มคี วามยาวตั้งแต่ 9.5-19 มลิ ลเิ มตร ลำตวั มีสีดำ ปีกมีสดี ำสลบั กับแถบยาวสีขาว สีส้มแดง
หรือสีเหลือง มีขากรรไกรล่าง 1 คู่ เพศเมียวางไข่เป็นกระจุก สามารถวางไข่ได้มากถึง 5,000 ฟอง
ในช่วงชีวิต ไข่วางเป็นกระจุก 30-265 ฟอง ไข่มีลักษณะเป็นวงรี ผิวเรียบ สีขาวอมเหลืองอ่อน มี
ความมันวาว มคี วามยาวประมาณ 1.2 มลิ ลิเมตร กว้าง 0.4 มลิ ลิเมตร หอ่ หุ้มดว้ ยใบไม้ ใชเ้ วลา 7-8
วนั จงึ ฟกั ออกเปน็ ตัวออ่ น ตวั ออ่ นมสี ขี าวและไม่มขี า มีความยาวประมาณ 2.5 เซนติเมตร ส่วนหัวมี
สเี ข้ม จากน้ันจะลงสูด่ นิ เพอ่ื กดั กินราก และเขา้ ส่รู ะยะดกั แดใ้ นดิน และออกมาเปน็ ตัวเตม็ วัย เพ่ือหา
พืชอาศยั และจบั คู่ผสมพันธุต์ อ่ ไป [24, 65]

AB

ภาพท่ี 1 A: ลักษณะไขข่ อง Diaprepes abbreviatus (L.), B: ลักษณะของตัวเตม็ วัย

แมลงศตั รูพืชนำเข้าควบคุมแหง่ สาธารณรัฐประชาชนจีน 4

ด่านตรวจพชื เชียงแสน

2. Diatraea saccharalis (Fabricius)
ชื่อวิทยาศาสตร์ของจนี 小蔗螟
ชอื่ สามญั sugarcane stalk borer
พืชอาศัย อ้อย และพืชตระกูลหญ้า Poaceae เช่น Sorghum halepense, Paspalum sp.
Panicum spp., Holcus sp. และ Andropogon sp.

เป็นศัตรูพืชที่ร้ายแรงของอ้อย ตัวอ่อนเจาะเข้าไปในต้นอ้อยที่โตเต็มท่ี ทำให้ยอดแห้ง
ตาย เรียกอาการว่า dead heart นอกจากนี้ทำให้ปริมาณและความหวานที่ได้จากอ้อยมีปริมาณ
ลดลง ซูโครสลดลง 10-20 เปอรเ์ ซน็ ต์ ไข่มีลกั ษณะแบนและมีรปู ร่างรี ยาวประมาณ 1.16 มิลลเิ มตร
กว้าง 0.75 มิลลิเมตร วางไข่เป็นกระจุกและซ้อนทับกัน กระจุกไข่มีตั้งแต่ 2-50 ฟอง วางไข่บนใบ
และใต้ใบ ในชว่ งแรกไขม่ ีสขี าวต่อมาจะมสี ีส้ม และเปล่ยี นเปน็ สดี ำกอ่ นฟักออกจากไข่ ระยะไข่นาน
4-6 วัน เมอ่ื ตวั ออ่ นฟักออกจากไข่ สามารถกัดกนิ พชื ได้ในทันที ตัวออ่ นมีสขี าวและมีหวั สีนำ้ ตาล ใน
ฤดูร้อนจะมีจุดสีนำ้ ตาลขนาดใหญ่ตามส่วนต่างๆ ของร่างกาย ส่วนในฤดูหนาวจะไม่มีจดุ ตัวอ่อนมี
ความยาวตง้ั แต่ 2-30 มลิ ลิเมตร ระยะดักแด้เกดิ ขึ้นหลงั จากท่ตี วั ออ่ นเจาะลำต้นเป็นโพรง มลี ักษณะ
ยาวและเรียว มีสีน้ำตาลอมเหลืองถึงสีน้ำตาลมะฮอกกานี มีความยาว 16-20 มิลลิเมตร และมีตุ่ม
เล็กๆ แหลม ในสว่ นปลาย ระยะดักแด้ใช้เวลา 8-9 วัน ในสภาวะท่อี ากาศเย็นอาจนานถึง 22 วัน ตัว
เต็มวยั เป็นผเี ส้อื ทีม่ ีสีน้ำตาลอมเหลืองหรอื สเี หลือง ปีกมคี วามกว้าง 18- 28 มิลลเิ มตร ในเพศผู้ และ
ขนาด 27-39 มิลลิเมตร ในเพศเมีย ปีกคู่หน้ามีเส้นสีน้ำตาลขนาดเลก็ ทีค่ ่อยๆขยายข้ึนไปตามความ
ยาวของปีก ปีกคู่หลังของเพศเมียมีสีขาว ในเพศผู้มีสีเข้มกว่า ตัวเต็มวัยออกหากินในเวลากลางคืน
และซ่อนตัวในเวลากลางวนั เพศเมียวางไข่ในตอนพลบค่ำจนตลอดคืน สามารถวางไข่ได้นาน 4 วัน
ระยะตัวเต็มวยั นาน 3-8 วนั [27]

AB

ภาพที่ 2 A: ลักษณะของตัวอ่อนที่เกิดในฤดูร้อนจะมีจุดสีน้ำตาลขนาดใหญ่ตามส่วนต่างๆ ของ 5
ร่างกาย, B: ลกั ษณะของผเี สอ้ื ตวั เต็มวัย

แมลงศตั รูพืชนำเขา้ ควบคุมแหง่ สาธารณรฐั ประชาชนจนี

ด่านตรวจพืชเชียงแสน

3. Dryocoetes confusus Swaine
ชอื่ วทิ ยาศาสตร์ของจนี 混点毛小蠹
ชื่อสามญั western balsam bark beetle
พืชอาศยั เฟอ (Abies spp.) A. bifolia, A. lasiocarpa, A. amabilis, A. concolor, Picea
engelmannii, A. balsamea

ต้นสนที่ถูกทำลายจะมียางสนไหลออกมา และพบขุยเศษไม้ตามรอยแยกของเปลือกไม้
บริเวณโคนต้น ใบสนจะเปลย่ี นจากสีเขียวเปน็ สีแดงอิฐ ไขม่ ีผิวเรียบ รูปรถี งึ รปู ไข่ มสี ีขาว ตัวอ่อนมีสี
ขาว ไม่มีขา ลำตัวโค้งเล็กน้อย หัวมีสีน้ำตาลอ่อน ยาว 3-4 มิลลิเมตร ดักแด้มีสีขาวและยาว 3-4
มิลลิเมตร สามารถสังเกตเห็นส่วนหัว ส่วนอก และส่วนท้องที่ชัดเจน ตัวเต็มวัยมีลักษณะเป็น
ทรงกระบอกยาว 3.4-4.3 มิลลิเมตร มีสีตั้งแต่สีน้ำตาลอมเหลือง น้ำตาลแดงจนถึงดำ ส่วนหัว
มองเห็นได้จากด้านบนเพยี งเลก็ น้อย มีขนเป็นกระจุกหนาแนน่ ขนมีสีเหลือง หนวดรูปกระบอง ปีก
ยาวและโค้งลง ด้านหน้าของเพศเมียปกคลุมไปด้วยขนสั้นเป็นกระจุกสีแดงอมเหลือง ส่วนด้านหน้า
ของเพศผู้มีขนยาวสีเหลืองเกิดขึ้นประปราย ตัวเต็มวัยพบในช่วงปลายเดือนพฤษภาคมถึงมิถนุ ายน
แมลงสามารถมวี งจรชีวติ ที่สมบรู ณ์ภายใน 1 ปี [7]

ภาพท่ี 3 ลกั ษณะตวั เตม็ วยั Dryocoetes confusus Swaine เพศเมีย a: ดา้ นขา้ ง, b: ด้านบน, 6
c: ดา้ นหลัง, d: ลักษณะของหนวดรูปกระบอง

แมลงศตั รูพืชนำเข้าควบคุมแหง่ สาธารณรฐั ประชาชนจนี

ด่านตรวจพืชเชียงแสน

4. Dysmicoccus grassi Leonari
ช่อื วทิ ยาศาสตรข์ องจีน 香蕉灰粉蚧
ชื่อสามญั Cottony Mealybug
พืชอาศัย มะละกอ โกโก้ มะมว่ ง สบั ปะรด กาแฟ กลว้ ย

เพลี้ยดูดกินน้ำเลี้ยงของพืชทำให้เกิดการเสียรูปร่างและใบเปลี่ยนสี เพลี้ยปล่อยสาร
เหนียวบนใบพืชที่ดึงดูดเชื้อราดำ มักเกิดขึ้นในฤดูใบไม้ผลิ สภาพแวดล้อมที่แห้ง มีพุ่มใบหนาแนน่
เพลี้ยมักกระจกุ ตัวบรเิ วณขวั้ ผล ลำตวั มสี ีชมพู ปกคลมุ ด้วยไขสีขาว หนา และมเี ส้นแป้งส้ันและหนา
16 คู่ ด้านขา้ ง บนลำตวั มเี สน้ แปง้ ยาว 1 คู่ [32]

ภาพท่ี 4 ลกั ษณะของเพล้ียแปง้ Dysmicoccus grassi Leonari เพศเมีย บนมะละกอ

แมลงศตั รูพืชนำเข้าควบคมุ แหง่ สาธารณรฐั ประชาชนจีน 7

ดา่ นตรวจพืชเชียงแสน

5. Dysmicoccus neobrevipes Beardsley
ชอื่ วิทยาศาสตรข์ องจนี 新菠萝灰粉蚧
ช่ือสามญั grey pineapple mealybug
พชื อาศยั กระถินเทศ (Acacia farnesiana) ละมดุ ปา่ นศรนารายณ์ น้อยโหนง่ กลว้ ย มะพรา้ ว
น้อยหน่า สับปะรด กระบองเพชร (Opuntia megacantha)

เป็นศัตรูพืชประเภทเพลี้ยแป้งที่มีความสำคัญมากที่สุดในฮาวาย มักพบบริเวณส่วนบน
ของตน้ พชื และดดู กินน้ำเลี้ยงจากพืช มีลักษณะ bizonate กลางแผลมีสเี ขียวเขม้ ล้อมรอบด้วยพื้นท่ี
สีเขียวอ่อน นอกจากนี้ยังส่งผลต่อความสามารถในการสังเคราะห์แสงของพืช เพลี้ยแป้งจะขับ
นำ้ หวานและเกาะอยบู่ นผวิ พชื ทำใหเ้ กิดราดำ ซึ่งเกิดปกคลุมปิดก้นั แสงแดดและอากาศให้ไปไม่ถึงใบ
พืช และยังเป็นพาหะของเชื้อไวรัส Pineapple Mealybug Wilt associated virus-2 (PMWaV-2)
เพลยี้ แป้งเพศเมยี มีไขท่ ่ีฟักอยูใ่ นทอ้ ง ตัวออ่ นท่เี กดิ มาจะมีลกั ษณะคล้ายตัวเต็มวัย มี 3 ระยะ โดยมี
ลำตัวแบน สีขาว ปกคลุมด้วยไข มีขนยาว ในช่วงแรกและช่วงที่สองตัวอ่อนถกู พัดพาได้ง่ายโดยลม
ระยะเวลาตั้งแต่ตัวอ่อนไปจนถึงตัวเต็มวัย มีอายุประมาณ 26-55 วัน ตัวเต็มวยั มีแต่เพศเมียเทา่ นนั้
มีรูปร่างครึ่งวงกลม ลำตัวมีสีชมพูหรือชมพูอมส้ม ปกคลุมด้วยไขสีขาว หนา มีอายุ 31-80 วัน โดย
เฉลี่ยมีอายุ 65 วัน และจะคลอดตวั อ่อนทุกๆ 25 วนั [8,46]

ภาพที่ 5 ลกั ษณะของเพลย้ี แป้ง Dysmicoccus neobrevipes Beardsley

แมลงศัตรูพืชนำเขา้ ควบคุมแห่งสาธารณรฐั ประชาชนจนี 8

ด่านตรวจพืชเชยี งแสน

6. Ectomyelois ceratoniae (Zeller)
ชอ่ื วทิ ยาศาสตร์ของจนี 石榴螟
ชอื่ สามญั Carob Moth
พชื อาศัย ทับทิม พืชตระกูลสม้ อินทผลมั คารอบ อลั มอนด์

ตัวเต็มวัยเพศเมียจะวางไข่บนผลหรือฝักที่กำลังพัฒนาหรือวางไข่บริเวณกลีบเลี้ยง
ตัวออ่ นลำตวั ยาว 15-18 มิลลเิ มตร เมือ่ โตเตม็ ทีล่ ำตวั จะมสี ีเทาเขม้ หรอื ชมพแู ดงหมน่ หัวมีสีน้ำตาล
ขอบสีดำ ตัวออ่ นเจาะเข้าไปภายในผลพืชเพอ่ื กนิ เนื้อเยอื่ ผล การกินอาหารของตวั อ่อนจะทำให้ผลสกุ
และร่วงเร็วกว่ากำหนด ผลไมท้ ่ีถูกเจาะจะสร้างยางเหนียวบริเวณปากแผล ตัวเต็มวยั มีปีกกว้าง 18-
24 มลิ ลเิ มตร ปีกคูห่ น้าสว่ นใหญ่มีสีเทาและมีรว้ิ สีดำ ปีกคู่หลังมสี ขี าวขอบสนี ำ้ ตาลอมเทา มีเส้นปีก
5 เสน้ ท่ีปีกค่หู ลัง [46, 54]

ภาพที่ 6 ลกั ษณะของผเี ส้อื Ectomyelois ceratoniae (Zeller) ตวั เต็มวัย

แมลงศตั รูพืชนำเข้าควบคุมแหง่ สาธารณรฐั ประชาชนจีน 9

ด่านตรวจพชื เชียงแสน

7. Epidiaspis leperii (Signoret)
ชื่อวทิ ยาศาสตร์ของจนี 桃白圆盾蚧
ชือ่ สามญั European pear scale
พืชอาศยั วอลตน์ ัท แอปเปิล แอปเปิลจว๋ิ สาล่ี พลมั พชี เชอร์รี ผลไม้ตระกูล stone fruit

เพลี้ยทำให้เกิดรอยแตกขนาดเล็กบนลำต้นที่ยังอ่อนอยู่ การแพร่ระบาดหนักทำให้เกิด
การบิดเบยี้ ว การตายของกิง่ กา้ น โดยเฉพาะอยา่ งยิง่ ในสาลแ่ี ละพลัม มวี งจรชีวติ 1 รุ่นต่อปี มีระยะ
การสร้างไข่นาน 1-2 เดือน เพศเมียวางไข่ได้ครั้งละ 50 ฟอง/ตวั ตวั ออ่ นมีสีเหลือง มักอาศัยอยู่ตาม
ตะไครน่ ้ำและไลเคนบนตน้ ไม้ เพศเมยี มลี ักษณะเป็นรปู ลูกแพร์ (pear-shaped) ในชว่ งแรกมีสีชมพู
ถึงส้มอมเหลือง ไม่มีเกล็ดปกคลุม ต่อมาเปลี่ยนเป็นสีแดงเข้มเมื่ออายุมากขึ้น ต่อมาสร้างเกล็ด
ปกคลุมเป็นวงกลมมีลักษณะนูนเล็กน้อย มีเส้นผ่านศูนย์กลาง 0.75-1.6 มิลลิเมตร เป็นสีขาว
สีเทาอ่อน หรือสีเหลืองอมขาว ส่วนในเพศผู้จะมีเกล็ดครอบยาว สีขาวหรือสีเทาอ่อน มี exuviae
สเี หลอื ง ไมม่ ปี กี ลำตัวสีส้มเหลือง [58, 69]

AB

ภาพที่ 7 ลกั ษณะของเพล้ียเพศเมีย มลี กั ษณะเป็นรปู ลกู แพร์ (pear-shaped) B: ลกั ษณะของเพลย้ี
ที่เกาะอยบู่ นกงิ่ กา้ นทีม่ ีตะไครน่ ้ำและไลเคน

แมลงศัตรูพืชนำเขา้ ควบคมุ แหง่ สาธารณรฐั ประชาชนจนี 10

ด่านตรวจพชื เชยี งแสน

8. Eriosoma lanigerum (Hausmann)
ชือ่ วทิ ยาศาสตรข์ องจีน 苹果绵蚜
ช่ือสามัญ wooly apple aphid, spirea aphid
พืชอาศัย แอปเปลิ สาลี่ ไมพ้ มุ่ ขนาดเลก็

เพลย้ี ทำใหเ้ กิดความเสียหายอย่างรา้ ยแรง ดูดกนิ นำ้ เลย้ี งบนต้นพชื ถอื เป็นศตั รูพชื กักกัน
และห้ามไม่ให้มีแมลงชนิดนีต้ ดิ ไปกับผลไม้หรือวัสดุจากพืชท่ีนำเข้ามาในหลายประเทศ เพลี้ยดดู กนิ
รากของแอปเปิล ส่งผลให้เกิดปมที่ราก ต้นไม้ที่ถูกทำลายอย่างหนักจะมีรากที่สั้นและเป็นเส้นๆ มี
ลักษณะแคระแกร็น เพลี้ยมีขนาดค่อนข้างเล็กถึงขนาดกลาง ลำตัวมีสีน้ำตาลแดง จะมีคราบสีแดง
เม่ือถกู บดขยี้และมีไขเปน็ ขนนมุ่ ปกคลมุ อยู่ ตอ่ มที่ผวิ หนังมลี ักษณะพิเศษที่ผลติ ไขท่มี ลี กั ษณะเป็นปุย
หรือมีลกั ษณะเป็นผง ซึ่งเป็นลักษณะเฉพาะ ในฤดูหนาวเพล้ียจะไม่มีปีก ลำตัวมีสีเขียวเข้มจนเกือบ
ดำ โดยเฉพาะส่วนหัวและส่วนอก ไม่มไี ขสขี าวปกคลุม รยางคม์ สี นี ้ำตาลเข้ม ในฤดูรอ้ น ลำตัวมคี วาม
ยาว 1.2-2.6 มิลลเิ มตร มสี ีม่วง สแี ดง หรอื สนี ำ้ ตาล ลำตัวเคลอื บด้วยไขสขี าวหนา หนวดมีสีน้ำตาล
เข้ม tibiae มีสีเหลืองถึงน้ำตาลเข้ม มีรูข้างลำตัวค่อนข้างเล็ก ขนาด 0.06-0.07 มิลลิเมตร เพศผู้มี
ปกี ลำตวั มสี ีเหลอื งถึงสนี ำ้ ตาลสนิม [9, 68]

ภาพที่ 8 ลกั ษณะของเพล้ียอ่อน Eriosoma lanigerum (Hausmann)

แมลงศัตรูพืชนำเข้าควบคุมแห่งสาธารณรฐั ประชาชนจนี 11

ดา่ นตรวจพชื เชยี งแสน

9. Eulecanium gigantea (Shinji)
ช่อื วิทยาศาสตรข์ องจีน 枣大球蚧
ชอื่ สามัญ -
พืชอาศัย Acer negundo, Corylus mandshurica, Quercus mongolica, Juglans
mandshurica, Maackia amurensis, Magnolia kobus, Salix spp., Ulmus spp.

มีวงจรชีวิต 1 รนุ่ ตอ่ ปี ตวั เต็มวัยจะผสมพนั ธ์ุในเดือนพฤษภาคม และเขา้ ทำลายต้นไม้ทำ
ให้เกิดความเสียหายในช่วงเดือนมิถุนายนถึงกันยายน เกล็ดมีลักษณะอ่อนนุ่มและเรียบ เพศเมียมี
อายุเฉลยี่ 27.2 วัน เพศผู้มอี ายเุ ฉลย่ี 2.7 วนั เพศเมยี สามารถวางไข่ไดม้ ากถงึ 2,888 ฟอง [33, 72]

ภาพที่ 9 ลกั ษณะของ Eulecanium gigantea เพศเมยี

แมลงศัตรูพืชนำเข้าควบคุมแห่งสาธารณรัฐประชาชนจนี 12

ด่านตรวจพืชเชียงแสน

10. Eurytoma amygdali Enderlein
ชื่อวทิ ยาศาสตรข์ องจีน 扁桃仁蜂
ชือ่ สามัญ almond fruit wasp
พืชอาศยั อัลมอนด,์ Prunus fenzliana, P. scoparia

เพศเมียทีโ่ ตเต็มวยั จะมคี วามยาว 6-8 มิลลิเมตร มีหัวสีดำและมีตาสีน้ำตาลเข้ม ส่วนอก
และส่วนท้องเป็นรูปแกนหมุนสีดำมันวาว ส่วนของ tibiae และ tarsi มีสีน้ำตาลอ่อน ที่เหลือเป็น
สีดำ ตัวเต็มวัยใช้เวลา 3-9 วัน ในการเจาะผ่านเปลือกของอัลมอนด์ ใช้เวลาวางไข่ 9-34 นาที
ในเนื้อเยื่อ nucellar ของผลอ่อน เพศผู้มีขนาดเล็กกว่าเพศเมีย ยาว 4-6 มิลลิเมตร ตัวอ่อนมีสีขาว
ไม่มีขา ลักษณะเรียว โค้ง และแบ่งส่วนอย่างชัดเจน หัวมีสีน้ำตาลอ่อนและมีขนาดเล็กมาก
ความยาวเม่ือโตเต็มท่ีมีขนาด ประมาณ 6 มลิ ลิเมตร [47, 55]

AB

ภาพท่ี 10 A: ลกั ษณะของตัวออ่ น Eurytoma amygdali ภายในเมล็ดอลั มอนด์ B: ลกั ษณะของตัว
เต็มวยั เพศเมยี

แมลงศตั รูพืชนำเขา้ ควบคมุ แหง่ สาธารณรัฐประชาชนจีน 13

ด่านตรวจพืชเชียงแสน

11. Eurytoma schreineri Schreiner
ช่ือวทิ ยาศาสตรข์ องจีน 李仁蜂
ช่อื สามญั plum seed wasp
พืชอาศัย ผลไมก้ ลมุ่ stone fruit เช่น พลัม แอปรคิ อต เชอร์รี เป็นตน้

ตวั ออ่ นกินอาหารภายในเอนโดสเปิรม์ ของเมลด็ เพศเมียมคี วามยาว 4-6 มิลลเิ มตร ลำตัว
เรียว สีดำ มขี นสนั้ ยืน่ ประปรายออกมาจากดา้ นหลงั สว่ นทอ้ งเป็นมนั เงางาม และมีความยาวเท่ากับ
หัวและทรวงอกรวมกัน ดวงตามีสีน้ำตาลแดง ส่วนขามีสีดำและสีดำสลับเหลือง ปีกคู่หน้า
มีจุดสีน้ำตาลอ่อนอยู่ใต้เส้นขอบปีก เพศผู้มีความยาว 4-4.5 มิลลิเมตร ลำตัวมีรูปร่างคล้ายกับ
เพศเมีย สว่ นท้องกลม ความยาวของลำตัวเป็น 2 เทา่ ของความกว้างลำตวั [3]

ภาพที่ 11 ลักษณะตวั เต็มวยั Eurytoma schreineri เพศเมีย

แมลงศตั รูพืชนำเข้าควบคุมแหง่ สาธารณรัฐประชาชนจีน 14

ด่านตรวจพืชเชยี งแสน

12. Gonipterus scutellatus Gyllenhal
ช่อื วทิ ยาศาสตรข์ องจีน 桉象
ชอ่ื สามัญ eucalyptus snout beetle
พืชอาศยั Eucalyptus spp.

ตัวเต็มวัยและตัวอ่อนกัดกินใบ ทำให้ใบร่วงหล่น ต้นเหลือแต่กิ่งก้านและมีลักษณะ
แคระแกรน็ ใบทถ่ี ูกทำลายมลี กั ษณะเปน็ คลื่นท่ขี อบใบ ตัวเต็มวัยกัดกนิ ขอบใบและกาบหุม้ ยอดอ่อน
ตัวอ่อนกัดกินผิวใบของยอดอ่อน เหลือไว้แต่เส้นใบ เพศเมียวางไข่แบบแคปซูลที่ภายในมีไข่ 3-16
ฟอง ติดอยู่กับใบที่โตเต็มที่ แคปซูลมีสีน้ำตาลเข้ม ไข่มีสีเหลืองอ่อน เรียงเป็นแนวตั้ง ไข่รูป
ทรงกระบอกปลายมน ผิวเรียบแวววาว มีเส้นผ่านศูนย์กลาง 1.25 มิลลิเมตร ตัวอ่อนที่โตเต็มที่มี
ความยาว 10 มิลลิเมตร มีปล้องตามขวาง ตัวอ่อนมีสีเหลืองอมเขียวอ่อน มีจุดสีดำและมีแถบสีดำ
ตามแถบแต่ละด้านของร่างกาย มีหัวขนาดเล็กสามารถหดกลับได้ ระยะดักแด้มีสีเหลืองครีม
มีตาสีน้ำตาลแดงอ่อน มีลำตัวยาว 7-11.3 มิลลิเมตร ตัวเต็มวัยมีความยาวประมาณ 8 มิลลิเมตร
เพศเมียยาว 7.5-9.4 มิลลิเมตร เพศผู้ยาว 5.7-8.9 มิลลิเมตร ลำตัวมีสีน้ำตาลอมเทา มีแถบยาว
สีอ่อนบนปีก มีจงอยปากยาว 15 มิลลิเมตร prothorax ยาว 2.2 มิลลิเมตร ปีกยาว 6.2 มิลลิเมตร
กวา้ ง 4.6 มิลลเิ มตร [10]

AB

ภาพท่ี 12 A: ลกั ษณะของตวั อ่อน Gonipterus scutellatus B: ตัวเตม็ วยั

แมลงศตั รูพืชนำเข้าควบคมุ แห่งสาธารณรัฐประชาชนจีน 15

ด่านตรวจพืชเชยี งแสน

13. Helicoverpa zea (Boddie)
ช่ือวิทยาศาสตร์ของจนี 谷实夜蛾
ชอ่ื สามญั American cotton bollworm, corn earworm
พชื อาศยั ขา้ วโพดหวาน ขา้ วฟา่ ง Poaceae, Malvaceae, Fabaceae และ Solanaceae

ในข้าวโพด ตวั อ่อนเขา้ ทำลายยอด มีรอยกดั กินยาวต่อเนือ่ งตามวงรอบใบ เข้าทำลายฝัก
อ่อนทำให้ไม่ติดเมล็ด ส่วนในพืชอื่นๆ จะพบรอยเจาะเป็นรูที่ผลหรือฝัก ไข่มีลักษณะเป็นทรงกลม
สูง 0.52 มิลลิเมตร มีเส้นผ่านศูนย์กลาง 0.59 มิลลิเมตร เกาะติดอยู่ที่ผิวพืช เช่น บนเส้นไหมของ
ขา้ วโพด ดอกทกี่ ำลงั จะตดิ ผล ในชว่ งแรกไข่มีสเี ขยี ว ต่อมามีสแี ดงและเปลี่ยนเป็นสีเทาเม่ือไข่ใกล้ฟัก
ใช้เวลา 2-3 วนั ในการฟักไข่ เมอ่ื ไข่ฟกั เป็นตัวอ่อน หนอนผีเสื้อมีสีเทาขนาดเลก็ หวั สีดำ หนอนที่โต
เต็มท่มี ีความยาวประมาณ 40 มลิ ลิเมตร ในช่วงการเจริญระยะที่ 2 จะมีสีนำ้ ตาล และมีสีเขยี วซึ่งพบ
ได้ไม่บ่อยนัก ลำตัวมีเส้นยาวสีขาว ครีม หรือเหลืองปรากฏอยู่ และมีแถบ spiracular ชัดเจนมาก
ที่สุด ตัวอ่อนระยะสุดท้ายมักมีสีชมพู มีลวดลายพิเศษ และมีขาเทียม 5 คู่ ระยะดักแด้มีสีน้ำตาล
อ่อนถึงน้ำตาลเข้ม มีความยาวประมาณ 20 มิลลิเมตร มีส่วนปลายแหลมสำหรับยึดเกาะ ดักแด้จะ
อยู่ลึกใต้ผิวดิน 5-15 มิลลิเมตร ตัวเต็มวัยมีลำตัวอว้ น ยาว 20-25 มิลลิเมตร มีช่วงปีกกว้าง 38-43
มิลลิเมตร ในเพศเมียปีกคู่หน้ามีสีน้ำตาลอ่อน ในเพศผู้มีสีน้ำตาลอ่อนถึงสีเขียว มีลายขวางสีเข้ม
ใตป้ ีกมสี ซี ีดและมแี ถบกว้างสเี ข้ม [11]

AB

ภาพที่ 13 A: ลกั ษณของหนอนระยะตา่ งๆ B: ตัวเตม็ วยั

แมลงศตั รูพืชนำเขา้ ควบคมุ แห่งสาธารณรัฐประชาชนจนี 16

ด่านตรวจพชื เชยี งแสน

14. Hemerocampa leucostigma (Smith)
ชือ่ วทิ ยาศาสตรข์ องจนี 合毒蛾
ชือ่ สามญั white-marked tussock moth
พืชอาศัย water oak, red oak และ white oak

เพศเมียวางไข่ในฤดูหนาว ไข่มีขนาดเล็ก สีขาว และฟักออกมาในช่วงต้นฤดูใบไม้ผลิ
ตัวอ่อนจะกินอาหาร กัดกินตามขอบใบ ยกเว้นเส้นกลางใบ ทำให้ใบร่วงหล่น มีความยาว 25-38
มิลลิเมตร หัวมีสีแดงสด ลำตัวมีสีเหลือง มีขนสีดำเรียงเป็นกระจุกตรงส่วนอก มีขนสีขาวถึงเหลือง
เรียงกันเป็นกระจุก 4 กระจุก ที่ด้านหลังลำตัว และเข้าสู่ระยะดักแด้ในเดอื นพฤษภาคมถึงมิถนุ ายน
ดักแด้อยู่ในรังไหม ใช้เวลาประมาณ 2 สัปดาห์จึงเป็นตัวเต็มวัย และมีชีวิต 2-4 สัปดาห์ ตัวเต็มวัย
เพศผู้มีสีน้ำตาลเทา มีแถบสีเข้มและมีจุดสีขาว ปีกกว้าง 2.5-3.5 เซนติเมตร เพศเมียไม่มีปีกและ
มสี เี ทาอมขาว [52]

AB

ภาพที่ 14 A: ลกั ษณะของตวั อ่อน B: ลกั ษณะตัวเต็มวยั เพศผู้

แมลงศตั รูพืชนำเข้าควบคมุ แหง่ สาธารณรัฐประชาชนจนี 17

ด่านตรวจพืชเชียงแสน

15. Hemiberlesia pitysophila Takagi
ช่ือวทิ ยาศาสตร์ของจนี 松突圆蚧
ช่ือสามญั pine needle hemiberlesian scale
พืชอาศยั Pinus caribaea (Caribbean pine), P. elliottii (slash pine), P. taeda (loblolly
pine), P. thunbergii (Japanese black pine)

เพลี้ยเขา้ ทำลายใบสน อาการรนุ แรงจะทำใหใ้ บรว่ ง กง่ิ ก้านหงกิ งอ การแพร่ระบาดอย่าง
หนักในช่วง 3-5 ปี สามารถทำใหต้ ้นตายได้ เพลี้ยสืบพันธ์ุโดยอาศยั เพศ เพศเมยี สามารถผลิตไข่โดย
เฉลี่ย 5-7 ฟอง เพศเมียที่วางไขจ่ ะมีอายุ 9.3 วัน มีวงจรชีวิต 5-6 รุ่นต่อปี เพศเมียตวั เต็มวัยมีเกลด็
ปกคลุมเป็นรูปรี นูน สีขาวหม่นถึงสีน้ำตาล มีคราบสีน้ำตาลแดงที่สีอ่อนหรือเข้มกว่าเกล็ด
เกล็ดของเพศผู้มีลักษณะคล้ายกับเพศเมียแต่เล็กกว่าเพศเมีย มีรูปร่างเป็นวงรียาว ตัวอ่อนใน
ระยะแรกจะมีขาและหนวด ระยะที่สองไม่มีขาและหนวด ลดรูปลงจนกุด มีขนาดเล็กกว่าเพศเมีย
ทโี่ ตเต็มวยั และไม่มีช่องคลอด ในเพศผู้ตวั ออ่ นระยะท่สี องคลา้ ยกับเพศเมีย เพศผู้ทโ่ี ตเตม็ วัยมขี าและ
หนวด มีปีก 1 คู่ มีอวัยวะเพศยาวและไม่มปี าก [22, 29]

A

ภาพที่ 15 ลักษณะของ H. pitysophila ที่เกาะบนใบสนภายใตแ้ วน่ ขยาย A: เพล้ียตวั เตม็ วยั และ
ตัวอ่อนท่ียังมชี วี ติ B: เพลย้ี ทตี่ ายแลว้ จากราแมลง

แมลงศตั รูพืชนำเขา้ ควบคมุ แห่งสาธารณรัฐประชาชนจีน 18

ด่านตรวจพืชเชยี งแสน

16. Heterobostrychus aequalis (Waterhouse)
ชอ่ื วทิ ยาศาสตร์ของจีน 双钩异翅长蠹
ชือ่ สามัญ kapok borer
พืชอาศัย Adina, Albizzia, Anisoptera, Anogeissus, Bambusa, Bombax, Boswellia,
Canarium, Cassia, Cedrela, Dalbergia, Dendrocalamus, Dipterocarpus,
Endospermum, Garuga, Koompassia, Kydia, Lannea, Leucaena, Mangifera, Morus,
Parashorea, Parishia, Poinciana, Pterocarpus, Quercus, Shorea, Sterculia, Tectona
และ Terminalia

เป็นแมลงศตั รูท่ีสำคญั ในผลิตภัณฑ์จากไม้ เชน่ กลอ่ ง ไม้อดั เฟอร์นเิ จอร์ และไม้แปรรูป
ไมจ้ ะถูกเจาะจนเป็นผง รูลกึ 2-3 น้วิ เพศเมียวางไข่บนเปลอื กไม้ของทอ่ นซุงหรอื พ้ืนผิวท่ีขรุขระของ
ไม้แปรรูป หรือรอยแตกของไม้ เนื้อไม้ภายในเป็นอุโมงค์สั้นๆ กว้าง 1/4 นิ้ว มีลักษณะคดเคี้ยว
ภายในเตม็ ไปด้วยเศษไม้ที่ละเอียด ตัวอ่อนมสี ขี าวถึงเหลือง รูปร่าง bostrichid shape มีขนาดโดย
เฉลี่ย 10 มิลลิเมตร ขากรรไกรล่างมีสีดำ รูปกรวย มีสีเข้ม ตัวเต็มวัยมีลักษณะยาว ทรงกระบอก
มีสีน้ำตาลแดงถึงสีน้ำตาลดำ มันวาวปานกลาง ไม่มีขนที่หลัง มีความยาวตั้งแต่ 6-13 มิลลิเมตร
กว้าง 2-3.5 มิลลิเมตร pronotum นูน เป็นรูปสี่เหลี่ยมจัตุรัส ส่วนหลังมีลักษณะนูน ปลายแหลม
และงอเข้าหากนั ปกี มีลักษณะยาวส่วนปลายปกี เพศผูม้ ลี กั ษณะโค้งคลา้ ยขอเกยี่ วสองขา้ ง ลักษณะน้ี
จะไม่พบในเพศเมีย ผิวของปกี มีลักษณะเปน็ รอ่ งลกึ เปน็ หลุมเลก็ ๆเรียงเปน็ แถวอยา่ งชดั เจน [71]

ภาพที่ 16 ลกั ษณะตัวเต็มวยั Heterobostrychus aequalis เพศผู้ (ซา้ ย) และเพศเมีย (ขวา)

แมลงศตั รูพืชนำเข้าควบคมุ แหง่ สาธารณรัฐประชาชนจีน 19

ดา่ นตรวจพชื เชียงแสน

17. Hoplocampa flava (L.)
ช่ือวิทยาศาสตร์ของจนี 李叶蜂
ชื่อสามญั Plum sawfly
พืชอาศยั พลัม แอปรคิ อต

แมลงทำให้ผลผลิตของลูกพลัมลดลงได้ถึง 80 เปอร์เซ็นต์ เนื่องจากจะทำให้ผลร่วง
แมลงมีวงจรชีวิต 1 รุ่นต่อปี เพศเมียจะกินน้ำหวานและเกสรจากดอกไม้ จากนั้นจะวางไข่บนดอก
โดยเพศเมียแต่ละตัวจะวางไข่ไดค้ รั้งละ 60 ฟอง ตัวอ่อนสีขาว มีความยาว 9-11 มิลลิเมตร รูปร่าง
ทรงกระบอก ลำตัวโค้งเล็กน้อย หัวมีสีน้ำตาล สีส้มขาวถึงเหลืองอมเขียว มีขาจริง 3 คู่ที่บริเวณ
ส่วนอก และมีขาเทียม 7 คู่ ที่บริเวณส่วนท้อง ตัวอ่อนที่ฟักออกมาจะเจาะเข้าไปในผลไม้ที่กำลัง
เจริญเติบโตเพื่อกินเมล็ด ทำให้ผลไม้ร่วง ตัวอ่อนที่โตเต็มวัยจะตกลงสู่พื้น และเข้าสู่ระยะดักแด้
ตัวเต็มวัยมีสีน้ำตาลอมเหลือง มีความยาว 4-5 มิลลิเมตร หนวดมี 9 ปล้อง สีเหลือง ปีกมีลักษณะ
โปรง่ ใส มีเสน้ ปกี สีเหลือง [59]

ภาพที่ 17 ลกั ษณะ Hoplocampa flava ตัวเตม็ วยั

แมลงศัตรูพืชนำเข้าควบคุมแหง่ สาธารณรฐั ประชาชนจีน 20

ด่านตรวจพืชเชยี งแสน

18. Hoplocampa testudinea (Klug)
ชอ่ื วทิ ยาศาสตร์ของจีน 苹叶蜂
ช่อื สามญั European apple sawfly
พชื อาศยั แอปเปลิ

เพศเมียวางไข่เป็นฟองเดี่ยวในโพรงของฐานรองดอก ในระยะดอกบาน เมื่ออุณหภูมิ
มากกวา่ 11 องศาเซลเซียส บางครั้งพบไข่อยู่ในเกสรตัวผู้ วางไข่มีความลกึ 1-2 มิลลิเมตร เพศเมยี
ใช้เวลาวางไข่ประมาณ 60-120 วินาที ไข่มีขนาด 1 × 0.33 มิลลิเมตร มีสีขาวและหนืด เมื่อเวลา
ผา่ นไป 2-3 วนั ไข่จะโปร่งใส ระยะไขใ่ ช้เวลา 8-20 วนั ตวั อ่อนที่เพ่ิงฟกั ออกจากไขจ่ ะชอนไชเข้าไป
ใตผ้ วิ ของผล เปน็ รว้ิ รอยยาวซึง่ เป็นลักษณะเฉพาะ มีสเี ทาอมเหลือง มีหวั สีนำ้ ตาลแดง ระยะตัวอ่อน
จะสรา้ งกลิ่นเฉพาะตัว เปน็ สารประกอบ aliphatic ทีส่ ร้างจากตอ่ มหนา้ ทอ้ ง ตัวอ่อนท่โี ตเตม็ ที่จะทำ
ให้ผลร่วง ออกจากใต้ผิวผลและลงสู่ดิน หากโครงสร้างดินมีความเหมาะสมตัวอ่อนสามารถลงมา
ตำ่ กวา่ ระดบั พืน้ ดินไดถ้ งึ 25 เซนตเิ มตร และใชเ้ วลา 2-3 วัน เพอื่ เขา้ สรู่ ะยะดกั แด้ ตัวออ่ นจะใชเ้ วลา
ประมาณ 11 เดอื น ใตพ้ ื้นดินเพอ่ื เป็นดักแด้ โดยสร้างรงั ไหมมี 2 ชนั้ นำ้ ไมส่ ามารถซมึ ผ่านได้ มีความ
ยาว 7-8 มิลลิเมตร กว้าง 3-4 มิลลิเมตร ตวั เตม็ วยั มลี ำตัวสเี หลอื ง หวั และหนวดมีสแี ดง อกและขามี
สเี หลือง มีความยาวลำตัว 6-7 มิลลเิ มตร กนิ ละอองเกสรหรอื น้ำหวานจากดอกแอปเปลิ ออกหากิน
ในเวลากลางวนั เทา่ น้นั เพศเมียมีอายเุ ฉล่ีย 11.5 วัน เพศผมู้ ีอายุเฉลยี่ 10 วนั [68]

AB

ภาพที่ 18 A: ลกั ษณะการเข้าทำลายของตัวอ่อน Hoplocampa testudinea ทำให้เกดิ รวิ้ บนผล
แอปเปิล B: ลกั ษณะของตวั เตม็ วยั

แมลงศัตรูพืชนำเขา้ ควบคุมแหง่ สาธารณรฐั ประชาชนจีน 21

ดา่ นตรวจพืชเชยี งแสน

19. Hoplocerambyx spinicornis (Newman)
ชอื่ วิทยาศาสตรข์ องจีน 刺角沟额天牛
ชอื่ สามัญ Sal Heartwood Borer
พืชอาศยั ไมย้ ืนต้นใบกวา้ ง เช่น สาละ ลำพูปา่ ยางพารา เป็นตน้

หนึ่งในแมลงที่เป็นปัญหาร้ายแรง การแพร่ระบาดของแมลงชนิดนี้เกิดขึ้นเป็นระยะ
สามารถเข้าทำลายไม้ยืนต้นได้หลายพันต้น ตัวอ่อนเจริญเติบโตและพัฒนาภายในต้นไม้หลายชนิด
ทำใหต้ น้ ไมอ้ อ่ นแอและตายในท่สี ุด มีวงจรชีวติ 1-2 รุ่นต่อปี ตวั เต็มวัยมีความยาว 27-62 มิลลิเมตร
เพศเมยี วางไข่ในรอยแตกของเปลือกไม้ ไข่จะใชเ้ วลา 4-5 วนั ในการฟกั เปน็ ตวั อ่อน ตวั อ่อนจะเจาะ
ทะลุเข้าไปภายในเนื้อไม้ และกัดกินเนื้อไม้ภายในลำต้นเกิดเป็นโพรง จากนั้นจะเข้าสู่ระยะดักแด้
เป็นตวั เตม็ วัยและออกจากต้นไม้ [43, 57]

ภาพท่ี 19 ลักษณะตวั เตม็ วยั Hoplocerambyx spinicornis

แมลงศัตรูพืชนำเขา้ ควบคมุ แหง่ สาธารณรฐั ประชาชนจีน 22

ด่านตรวจพชื เชียงแสน

20. Hylobius pales (Herbst)
ชื่อวิทยาศาสตรข์ องจนี 苍白树皮象
ชือ่ สามัญ pales weevil
พืชอาศยั pines (Pinus spp.), spruce (Picea spp.), fir (Abies spp.), juniper (Juniperus
spp.), larch (Larix spp.), hemlock (Tsuga spp.), northern white cedar (Thuja
occidentalis L.) และ Douglas fir (Pseudotsuga menziesii)

แพร่ระบาดในช่วงเดือนมิถุนายนถึงสิงหาคม จะพบอาการยอดแห้งตายบนต้นไม้ใหญ่
พบคราบยางสนบนกิ่ง ยอด และโคนต้น ตัวเต็มวัยมีขนาดเล็กสีน้ำตาลแดงถึงดำยาวประมาณ
1 เซนติเมตร บนหัวและปีกมีเกล็ดปีกเรียงเป็นแถวหลายสีตั้งแต่สีส้มจนถึงสีขาวอมเหลือง จะกิน
เปลือกต้นสนทำใหม้ ียางสนไหลออกมาจากบาดแผล หากอาการรุนแรงจะทำให้กงิ่ แหง้ ตาย ด้วงเพศ
เมยี จะมีกลิ่นของยางสนติดตวั วางไข่บนรากสน ตัวอ่อนจะกนิ ไมเ้ ข้าไปเป็นอุโมงคย์ าวภายในเนื้อไม้
มรี ปู ร่างตวั ซี (C-shaped) ลำตัวมสี ขี าวครมี อ่อน มหี วั สีดำและไมม่ ีขาจากน้ันจะออกจากต้นเพื่อเข้า
สรู่ ะยะดักแด้ท่บี รเิ วณผวิ ดนิ [20, 37]

AB

ภาพที่ 20 A: ลกั ษณะของตัวออ่ น Hylobius pales B: ตวั เต็มวยั

แมลงศตั รูพืชนำเขา้ ควบคมุ แหง่ สาธารณรัฐประชาชนจีน 23

ดา่ นตรวจพืชเชยี งแสน

21. Hylotrupes bajulus (L.)
ชอื่ วทิ ยาศาสตร์ของจีน 家天牛
ชอื่ สามญั house longhorn beetle
พืชอาศยั ไมเ้ น้ืออ่อน พืชจำพวกสน เชน่ Pinus spp., Picea abies, Abies spp. Larix decidua

เป็นศัตรูทส่ี ำคญั ของโครงสรา้ งทเ่ี ปน็ ไม้ เช่น ใตห้ ลงั คา เพศเมยี วางไข่ในรอยแตกของเนือ้

ไม้ โดยเลือกต้นสนที่มีกลิ่นเฉพาะ α-pinene และ ȕ-pinene ซึ่งเป็นสารระเหยที่มีอยู่ในพืช
ตัวออ่ นมักจะกินกระพ้ขี องพืชจำพวกสน และเข้าไปในแก่นไม้ ตัวเตม็ วัยเปน็ ด้วงขนาดใหญ่ มีขนาด
20-30 มิลลเิ มตร ตวั อ่อนมีสคี รมี โตเตม็ ทม่ี ีขนาด 22-25 มิลลิเมตร มีวงจรชวี ิต 2-17 ปี [30]

ภาพท่ี 21 ลักษณะของดว้ งตวั เต็มวยั

แมลงศัตรูพืชนำเข้าควบคมุ แห่งสาธารณรัฐประชาชนจีน 24

ด่านตรวจพชื เชยี งแสน

22. Hylurgopinus rufipes (Eichhoff)
ชอ่ื วทิ ยาศาสตรข์ องจีน 美洲榆小蠹
ช่อื สามัญ dark elm beetle, native elm bark beetle
พชื อาศัย elm (Ulmus L.)

ในฤดูใบไม้ร่วงหรือต้นฤดูใบไม้ผลิ มักพบขุยของเนื้อไม้สีแดงบนเปลือกไม้ ตัวเต็มวัยมี
ขนาดเล็ก สีน้ำตาลถึงสีน้ำตาลเข้ม มีความยาวประมาณ 1/8 นิ้ว ปีกและลำตัวหยาบ มีขนสั้นสี
เหลือง แข็ง ตัวเต็มวัยผสมพันธุก์ ันและวางไข่ในต้นไม้ที่ตายแล้ว เจาะอุโมงค์เป็นทางเข้าท่ีสร้างขึน้
ตามลายไม้ เป็นรูปตัววี (V-shaped) เป็นแนวนอนและพาดผ่านลายไม้ ไข่มีสีขาว ตัวอ่อนจะฟัก
ออกจากไข่ ตัวอ่อนมีสีขาว ไม่มีขา ตัวอ่อนที่ฟักออกมาจากไข่เป็นพาหะของโรค Dutch elm
disease ตัวเต็มวัยท่อี อกมาจากตน้ ที่ติดเช้อื จะนำสปอรต์ ดิ ตัวไปยงั ไมต้ น้ อื่นๆ [4,40]

AB

ภาพท่ี 22 A: ลกั ษณะการเข้าทำลายทเ่ี นอ้ื ไม้ของ Hylurgopinus rufipes B: ตวั เต็มวัย

แมลงศัตรูพืชนำเข้าควบคุมแห่งสาธารณรฐั ประชาชนจีน 25

ดา่ นตรวจพืชเชยี งแสน

23. Hylurgus ligniperda Fabricius
ชือ่ วทิ ยาศาสตรข์ องจนี 长林小蠹
ช่อื สามญั red-haired pine bark beetle
พืชอาศัย Pinus sylvestris (Scots pine)

ด้วงผสมพนั ธ์ุในเปลอื กหนาใกล้กบั โคนต้นหรือราก หลังจากผสมพันธด์ุ ้วงเพศเมียจะเข้า
ไปในเปลือกไม้ สรา้ งอุโมงค์และวางไข่เปน็ แถวยาวเดยี่ ว ตามลายไม้ ไขจ่ ะวางเรยี งเป็นร่อง หลังจาก
วางไขช่ ุดแรก เพศเมยี จะขยายอโุ มงคไ์ ปอกี 10-20 เซนติเมตร เพ่ือวางไข่ชดุ ที่ 2 อโุ มงค์ของตัวอ่อน
จะเปน็ มมุ ฉากกับอุโมงค์ของไข่ เมอื่ ตวั ออ่ นโตเต็มท่จี ะเข้าสรู่ ะยะดักแด้ท่ีปลายอุโมงค์ ด้วงตัวเต็มวัย
มีขนาดเลก็ กวา้ งประมาณ 2 มลิ ลิเมตร ยาว 4-6 มลิ ลิเมตร ลำตัวมสี ีดำและมขี นสีแดงค่อนข้างยาว
จะสงั เกตเห็นขนได้อยา่ งชัดเจนบรเิ วณส่วนทล่ี าดของปกี และไม่มฟี นั [12]

ภาพท่ี 23 ลกั ษณะของ Hylurgus ligniperda ตวั เตม็ วัย

แมลงศตั รูพืชนำเข้าควบคุมแห่งสาธารณรฐั ประชาชนจนี 26

ด่านตรวจพืชเชยี งแสน

24. Hyphantria cunea (Drury)
ชอ่ื วทิ ยาศาสตรข์ องจนี 美国白蛾
ชื่อสามัญ mulberry moth
พชื อาศยั มลั เบอรร์ ี แอปเปลิ เชอรร์ ี พลมั

ไข่มีสีเขียวเหลือบแสง ไข่ 1 ชุดมีไข่ 400-1,000 ฟอง มักวางไข่ใต้ใบพืชในฤดูใบไม้ผลิ
วางไข่เพียงชั้นเดียว กลุ่มไข่ถูกปกคลุมเล็กน้อยด้วยเกล็ดปีกจากท้องของเพศเมีย ใช้เวลา
1-2 สัปดาหใ์ นการฟกั เป็นตัวอ่อน ระยะแรกตัวออ่ นมหี ัวสนี ้ำตาลแกมเทา ตวั อ่อนทีโ่ ตเต็มวัยมีขนาด
40 มิลลิเมตร ขนดก มีลำตัวสีเขียวมะนาว จุดสีดำ มีตุ่มขนาดเล็ก 12 ตุ่ม กลุ่มประชากรมีหัว
2 แบบคอื หวั สีแดงและหวั สีดำ ตวั อ่อนสร้างเส้นใยคลมุ ใบไม้ขนาดใหญ่ เขา้ กดั กินเน้อื ใบไม้ เหลือไว้
เฉพาะส่วนของเส้นใบ ระยะดักแด้เกิดขึ้นในรังไหมที่มีลักษณะบาง ดักแด้มีสีน้ำตาล สร้างรังไหม
ล้อมรอบใบไม้ ทำให้เกิดการผลัดใบอย่างรวดเร็ว ตัวเต็มวัย มีปีกกว้าง 25-30 มิลลิเมตร ปีกคู่หนา้
เป็นสีขาว (เพศเมีย) หรือมีจุดสีน้ำตาลดำเรียงเป็นแถว (เพศผู้) ปีกคู่หลังมีสีขาวหรือมีจุดสีดำ
ขนาดเลก็ [13, 64]

AB

C

ภาพท่ี 24 A: ลกั ษณะของตวั เตม็ วยั เพศผู้ B: ลักษณะตัวเต็มวยั เพศเมยี C: ลักษณะการเข้าทำลาย 27
ของตัวออ่ น

แมลงศตั รูพืชนำเขา้ ควบคมุ แห่งสาธารณรัฐประชาชนจนี

ด่านตรวจพืชเชยี งแสน

25. Hypothenemus hampei (Ferrari)
ชอื่ วทิ ยาศาสตร์ของจีน 咖啡果小蠹
ชื่อสามญั coffee berry borer
พชื อาศยั กาแฟอราบกิ า (Coffea arabica) กาแฟโรบัสตา (C. canephora)

coffee berry borer เป็นศัตรูพืชท่ีร้ายแรงที่สดุ ของกาแฟในหลายประเทศท่ีเป็นผู้ผลิต
กาแฟรายใหญ่ของโลก โดยกัดกินใบและเจาะผลเบอร์รี ทำให้เกิดการสูญเสียผลผลิตและคุณภาพ
ของเมลด็ กาแฟเสยี หาย หลังดอกบานประมาณ 8 สัปดาห์ แมลงจะเริ่มกัดกินยอดและเจาะผลเบอรร์ ี
เป็นรู มีเส้นผ่านศูนย์กลางประมาณ 1 มิลลิเมตร เพศเมียจะเขี่ยเอาเศษภายในเมล็ดเบอร์รีออกมา
อาจมสี ีน้ำตาล เทา หรือเขยี ว ไขม่ ีรูปรถี ึงรูปไข่ มสี ีขาวนวลและมันวาว ยาว 0.5-0.8 มลิ ลิเมตร กวา้ ง
0.25-0.35 มิลลิเมตร ระยะดักแด้มีสีขาว ต่อมาเปลี่ยนเป็นสีเหลือง จะมีขากรรไกรล่าง ตา หนวด
ปีก เพศเมียยาว 1.7 มิลลิเมตร เพศผู้ยาว 1.2 มิลลิเมตร ตัวเต็มวัย เพศผู้มีลักษณะแคระแกร็น
เพศเมียมีลำตวั ยาว 1.4-1.6 มลิ ลเิ มตร และยาว 2.3 เท่า มีสีดำสนิท หนวดมี 5 ปลอ้ ง แบบกระบอง
ด้านหน้านูนกว้าง มีร่องตรงกลาง ยาว ลึก พื้นผิวเป็นร่องตาข่าย ตาเว้าเล็กน้อย ปีกมีร่องเป็นหลุม
เรียงตามแนวยาวของลำตวั [14]

AB

ภาพท่ี 25 A: ลกั ษณะของผลเบอรร์ ี (เมลด็ กาแฟ) ทีถ่ ูกเจาะเป็นรู B: ลกั ษณะของตัวเต็มวัย

แมลงศัตรูพืชนำเขา้ ควบคมุ แหง่ สาธารณรฐั ประชาชนจนี 28

ด่านตรวจพืชเชียงแสน

26. Incisitermes minor (Hagen)
ชอ่ื วิทยาศาสตรข์ องจีน 小楹白蚁
ชอ่ื สามญั western drywood termite
พืชอาศยั ไมแ้ หง้

ปลวกเขา้ ทำลายไม้แหง้ ขยายไปทวั่ กระพ้เี ขา้ ไปในแก่นไม้ มีวรรณะต่างๆ ไดแ้ ก่
วรรณะสืบพันธุ์ : เป็นปลวกเพศผแู้ ละเพศเมยี ทมี่ ีปกี และเปน็ วรรณะเดยี วท่ีสามารถบิน
ออกจากรงั หากมีการจับคู่ผสมพันธส์ุ ำเร็จจะเปน็ ปลวกราชนิ ีและสร้างรงั ใหม่ มสี ่วนหัวและอกปล้อง
แรกสนี ำ้ ตาลอมสม้ สว่ นทอ้ งมีสนี ำ้ ตาลเขม้ โคนปีกมีสเี ขม้ ปลายปกี มีสีนำ้ ตาลอมเทา ยาว 11-12.5
มิลลเิ มตร
วรรณะทหาร : หัวมีสีน้ำตาลแดงขนาดใหญ่ ขากรรไกรล่างมีขนาดใหญ่ สีดำ มีฟัน 2 ซี่
ทม่ี องเหน็ ได้จากขอบด้านในของขากรรไกรล่าง หนวดปลอ้ งท่ี 3 ขยายใหญ่ขึน้ คล้ายกระบอง ลำตวั มี
ความยาวตง้ั แต่ 8-≥12 มลิ ลเิ มตร และหนกั 20-25 มิลลกิ รัม
ปลวกงาน : เป็นวรรณะที่เปน็ หมนั ไมส่ ามารถสืบพนั ธ์ไุ ด้ ไม่มปี ีก [26]

AB

ภาพที่ 26 A: ลกั ษณะของปลวกวรรณะสืบพนั ธุ์ B: ลกั ษณะของปลวกวรรณะทหาร

แมลงศตั รูพืชนำเข้าควบคมุ แหง่ สาธารณรัฐประชาชนจีน 29

ดา่ นตรวจพชื เชยี งแสน

27. Ips spp. (non-Chinese)
ช่ือวิทยาศาสตรข์ องจนี 齿小蠹（非中国种）
ชอ่ื สามญั Ips engraver beetles
พืชอาศัย loblolly pine (Pinus taeda L.), longleaf pine (P. palustris Mill.), pond pine
(P. serotina Michx.), sand pine (P. clausa (Chapm. ex Engelm.) Vasey ex Sarg.),
shortleaf pine (P. echinata Mill.), slash pine (P. elliottii Engelm.) และ spruce pine
(P. glabra Walt.)

ด้วงเพศผทู้ ่โี ตเต็มวัยมีหน้าทีใ่ นการเลอื กพืชอาศัย ทำให้ตน้ ไม้ได้รบั ความเสยี หาย และจะ
ปล่อยฟีโรโมน 2 ประเภท คอื เมื่อกนิ อาหารสำเร็จและเพื่อดงึ ดูดเพสเมียและเพศผู้ เพศผูท้ ่ีโตเต็มวัย
จะเจาะเข้าไปในท่อลำเลียงอาหาร สร้างโพรง และผสมพันธุ์กับเพศเมีย 1-5 ตัว หลังจากผสมพันธ์ุ
แล้ว เพศเมียจะสร้างโพรงยื่นออกไปจากโพรงผสมพันธุ์ ขนานไปกับลายไม้ ส่งผลให้โพรงมีรูปแบบ
เป็นตัวไอ (I) เอช (H) หรือวาย (Y) ไข่มีรูปร่างรปู ไข่ มีขนาด 1×0.5 มิลลิเมตร มีสีขาวมุก ตัวอ่อนมี
ขนาดเล็ก สีขาว ไม่มีขา หัวมีสีแดง กว้างน้อยกว่า 1 มิลลิเมตร ดักแด้มีสีขาวคล้ายขี้ผึ้งและมขี นาด
ใกล้เคียงกับตัวเต็มวัย ตัวเต็มวัยมีขนาดเล็ก ยาวประมาณ 2-6 มิลลิเมตร รูปร่างทรงกระบอก
สีน้ำตาลแดงถึงดำ ปีกมีลักษณะเปน็ หลุมหยาบขนาดเล็ก ล้อมรอบด้วยหนามหลายอันตรงส่วนทา้ ย
ปกี [38]

AB

ภาพที่ 27
A: ลกั ษณะดักแด้
B: ลักษณะตัวเตม็ วยั
C: ลกั ษณะการเขา้ ทำลายของด้วง Ips calligraphus
(Germar) ในเนื้อไม้

แมลงศตั รูพืชนำเข้าควบคุมแห่งสาธารณรัฐประชาชนจีน 30

C ดา่ นตรวจพชื เชียงแสน

28. Ischnaspis longirostris (Signoret)
ช่ือวิทยาศาสตร์ของจนี 黑丝盾蚧
ชื่อสามญั black thread scale
พืชอาศยั พืชอาศัยมากกว่า 50 วงศ์ ไดแ้ ก่ Agavaceae, Anacardiaceae, Apocynaceae,
Araceae, Arecaceae, Bromeliaceae, Cyperaceae, Fabaceae, Lauraceae, Liliaceae,
Magnoliaceae, Malvaceae, Moraceae, Myrtaceae, Oleaceae, Orchidaceae, Rosaceae
Rubiaceae, Rutaceae, Theaceae, Verbenaceae

เพลี้ยดูดกินน้ำเลี้ยงของพืชที่มีใบแยกออกเป็นส่วน ก้านใบ และผล มักอาศัยขนานกับ
เส้นใบทผี่ ิวใบด้านลา่ ง รบกวนการสงั เคราะหแ์ สง มรี ายงานการเข้าทำลายในพชื เศรษฐกิจหลายชนิด
ได้แก่ ปาล์ม ไม้ตัดดอก กาแฟ อบเชย มะม่วง ลิ้นจี่ มะพร้าว มะม่วง อะโวคาโด และกล้วย
เกิดอาการใบเหลือง การแพร่ระบาดอยา่ งหนักส่งผลใหส้ ญู เสียผลผลติ เปน็ อยา่ งมาก เพศเมียสามารถ
ผลิตไข่ได้ 20-30 ฟอง หลังจากวางไข่ๆ จะฟักออกอย่างรวดเร็ว และกินอาหารภายใน 24 ชั่วโมง
มีวงจรชีวิตประมาณ 30 วัน เพศเมียที่โตเต็มวัยจะมีลำตัวเป็นสีเหลือง มีเกล็ดหุ้มสีดำเป็นมันยาว
ปกคลุม มีสัดส่วนความยาวมากกว่าความกว้าง 8-10 เท่า โดยมีความกว้างเพียง 2-3.5 มิลลิเมตร
ผิวของลำตัวมีสีเหลืองซีดถึงน้ำตาลอ่อน ไข่มีสีส้ม มีคราบสีเหลือง ใช้เวลาประมาณ 3 วัน ในการ
ลอกคราบและมีเกล็ดสีดำ ขยายพันธุ์แบบ parthenogenis (ไม่มีการผสมพันธุ์) และไม่พบเพศผู้
[39]

ภาพท่ี 28 ลกั ษณะตัวเต็มวยั ของ Ischnaspis longirostris

แมลงศัตรูพืชนำเขา้ ควบคุมแหง่ สาธารณรฐั ประชาชนจีน 31

ด่านตรวจพชื เชียงแสน

29. Lepidosaphes tapleyi Williams
ชือ่ วิทยาศาสตร์ของจนี 芒果蛎蚧
ช่อื สามญั Guava long scale
พชื อาศยั ป่านศรนารายณ์ พรกิ คารอบ พืชตระกูลสม้ มะพรา้ ว ยูคาลิปตสั ไทร มะเขือเทศ มะม่วง
ฝร่ัง มะกอกโอลีฟ ทบั ทิม กหุ ลาบ

เพลี้ยเป็นศัตรูพืชที่สำคัญของฝรั่งในประเทศอียิปต์ การแพร่ระบาดอย่างหนักทำให้ใบ
รว่ ง ผลมีคุณภาพต่ำ ต้นอ่อนแอ ในประเทศอ่ืนๆ มกั พบการระบาดในมะมว่ ง ป่านศรนารายณ์ และ
มะเขือเทศ เพลี้ยมวี งจรชีวติ 5 รุ่นต่อปี ในฤดูใบไม้ผลิ เพศเมียวางไข่ 20 ฟองต่อตัว และเริ่มวางไข่
อีกครง้ั ในชว่ งปลายฤดูรอ้ นและฤดใู บไมร้ ่วง เพล้ยี มกั อาศัยอยู่บนใบ มอี ายุเฉล่ีย 2-4 เดอื น เพศเมยี มี
เกล็ดหุ้มสีน้ำตาลแดง ยาวหรอื บดิ งอขึน้ อยกู่ ับปริมาณความหนาแนน่ ของกลุ่มเพลีย้ มีความยาว 2.5
มิลลิเมตร ตัวอ่อนมีคราบสีเข้มที่ส่วนหลัง ลำตัวมีสีเหลืองอ่อน มีเดือยแข็งด้านข้าง prepygidial
มี macroduct 2 อนั เรียงเป็นแถวตามขวาง [60]

ภาพที่ 29 ลักษณะของ Lepidosaphes tapleyi ภายใต้กล้องจลุ ทรรศน์

แมลงศัตรูพืชนำเข้าควบคมุ แหง่ สาธารณรฐั ประชาชนจนี 32

ดา่ นตรวจพชื เชยี งแสน

30. Lepidosaphes tokionis (Kuwana)
ช่ือวิทยาศาสตรข์ องจีน 东京蛎蚧
ชื่อสามญั croton mussel scale
พืชอาศยั หนา้ ววั หมากผู้หมากเมีย ดราแคนน่า ลิ้นมงั กร โกสน สลอด ฝ้าย สม้ โอ พรกิ

เพลี้ยดูดกินน้ำเลี้ยงในต้นพืชอย่างหนัก อาจทำให้เนื้อเยื่อพืชแห้งตายได้ ตัวเต็มวัย
เพศเมียมีเกล็ดปกคลุมรูปร่างคล้ายหอยแมลงภู่ นูนเล็กน้อยสีน้ำตาล ขอบมีสีอ่อนกว่า ส่วนหัวมีสี
น้ำตาล สว่ นเพศผู้มลี ักษณะคลา้ ยกับเพศเมยี แต่มีขนาดเลก็ และแคบกวา่ ลำตัวของเพศเมียทีโ่ ตเตม็ ที่
จะยาวขนึ้ กว่า 1.8 เทา่ หัวมตี ุ่มอยู่ดา้ นข้างเปน็ เกลด็ แขง็ ไมม่ ตี า [38, 49]

ภาพที่ 30 ลักษณะของ Lepidosaphes tokionis

แมลงศตั รูพืชนำเข้าควบคมุ แหง่ สาธารณรัฐประชาชนจนี 33

ด่านตรวจพืชเชยี งแสน

31. Lepidosaphes ulmi (L.)
ชื่อวทิ ยาศาสตร์ของจีน 榆蛎蚧
ช่อื สามัญ oystershell scale
พืชอาศยั ไม้ยืนต้น ไม้พุ่ม

การแพร่ระบาดของเพลี้ยทำให้ใบพชื เปล่ียนสี ใบร่วงก่อนกำหนด และกิ่งแห้งตาย หาก
เข้าทำลายที่ผลจะทำให้ผลด่างและเปล่ียนสี ผลร่วงก่อนเวลา ทำให้ต้นพืชอ่อนแอ ยอดและก้านใบ
ผิดรูป เพศเมียตวั เตม็ วยั มีเกล็ดปกคลุม ยาว 1-3.5 มิลลิเมตร นูน รูปร่างคลา้ ยหอยแมลงภู่ เรียวไป
ทางสว่ นปลาย ช่วงแรกเกล็ดมสี ีนำ้ ตาล ตอ่ มามสี เี ทาเงินและเปล่ยี นเป็นสีม่วงหรือสีน้ำตาลแดงตาม
อายุ มีเกล็ดสีน้ำตาลอมเหลืองที่ส่วนปลายเกล็ด ส่วนท้องมีสีขาว มี pygidium สีน้ำตาลอมเหลือง
ส่วนในเพศผมู้ ขี นาดเล็กกวา่ เพศเมยี เกล็ดสนี ำ้ ตาลออ่ นและหนากวา่ ปลายเกลด็ มสี ีเหลือง ตัวเต็มวยั
เพศผู้มีปีก [50]

ภาพที่ 31 ลักษณะของ Lepidosaphes ulmi

แมลงศัตรูพืชนำเขา้ ควบคุมแหง่ สาธารณรฐั ประชาชนจีน 34

ด่านตรวจพืชเชยี งแสน

32. Leptinotarsa decemlineata (Say)
ชอ่ื วิทยาศาสตร์ของจนี 马铃薯甲虫
ชอ่ื สามญั Colorado potato beetle
พชื อาศยั มันฝรั่ง มะเขือม่วง ยาสบู โทงเทง และพชื อื่นๆ ในวงศ์ Solanaceae

ตัวเต็มวัยและตัวอ่อนกัดกินที่ขอบใบพืชอย่างรวดเร็ว และกินใบจนหมดต้นในที่สุด
มักพบเศษอุจจาระสีดำ เหนียว บนต้นพืช ไข่มีสีเหลืองหรือสีส้มอ่อน ยาวประมาณ 1.2 มิลลิเมตร
วางไข่เป็นกลุ่มๆละ 12-25 ฟอง แบบไม่เป็นระเบียบที่ด้านล่างใบพืช โดยใช้สารคัดหลั่งพิเศษที่
เพศเมยี สรา้ งขึ้นในการยึดเกาะไข่กบั ใบพืช ตัวออ่ นมีลำตวั นูน มชี ่องท้องขนาดใหญ่ ส่วนหวั มีตาเดี่ยว
6 ตา หนวด และขากรรไกร 5 ซี่ ส่วนอกมี 3 ปล้อง แต่ละปล้องมีขา 3 ปล้อง ส่วนท้องมี 9 ปล้อง
ในช่วงแรกลำตวั มีสีแดงเปน็ มันเงา หัวและขามสี ีดำ ตอ่ มามสี ีแดงอมสม้ และมีสีส้มอ่อนเม่ือโตเต็มท่ี
มีความยาวประมาณ 15 มิลลิเมตร ตัวอ่อนที่โตเต็มวัยจะขุดลงไปในดินประมาณ 2-5 เซนติเมตร
เพื่อเข้าสู่ระยะดักแด้ มีสีเหลืองถึงสีส้ม มีลักษณะรี ใช้เวลาในการเป็นดักแด้ 5.8 วัน ตัวเต็มวัย
สว่ นหวั และอกมีสีเหลืองอมสม้ มจี ดุ สดี ำ ขามสี ีเหลืองอมสม้ ปีกมสี เี หลอื งอมสม้ มีแถบสีดำพาดตาม
ความยาวลำตวั 5 แถบตอ่ ปีกแตล่ ะดา้ น ลำตัวยาว 8.5-11.5 มลิ ลเิ มตร [15]

AB

ภาพที่ 32 A: ลกั ษณะการเขา้ ทำลายของตวั อ่อน Leptinotarsa decemlineata B: ลกั ษณะตวั
เต็มวัย

แมลงศัตรูพืชนำเขา้ ควบคมุ แห่งสาธารณรัฐประชาชนจนี 35

ดา่ นตรวจพืชเชียงแสน

33. Leucoptera coffeella (Guérin-Meneville)
ชอื่ วทิ ยาศาสตร์ของจีน 咖啡潜叶蛾
ชอื่ สามญั coffee leaf miner
พชื อาศยั กาแฟ

จัดเป็นศัตรูพืชที่กินพืชเพียงชนิดเดียว ซึ่งกินเฉพาะใบกาแฟ ทำให้สูญเสียผลผลิตได้ถึง
87 เปอร์เซ็นต์ และทำให้เมล็ดกาแฟรว่ งหล่นจากต้นถึง 75 เปอร์เซ็นต์ ตัวอ่อนชอนไชเข้าไปในเน้ือ
ใบเปน็ ทางยาว 10-18 มลิ ลเิ มตร ทำใหเ้ ห็นลกั ษณะรอยเจาะเหมอื นอาการใบไหม้ ในขณะที่ตัวอ่อน
อาศัยอยู่ในเน้ือใบ เนื้อเยื่อใบจะยังคงมีสีเขียว เมื่อตัวอ่อนออกไปเนื้อเย่ือใบจะเปลี่ยนเป็นสีน้ำตาล
ตวั เต็มวยั เปน็ ผีเสื้อมีลำตัวยาว 2-3 มิลลเิ มตร ปีกกว้าง 5-7 มิลลิเมตร ปกี คหู่ น้ามีสีเงิน มีแถบสีเข้ม
ที่สว่ นปลาย ปกี คู่หลงั มีสเี ทาและยาว ลกั ษณะเหมือนขนนก [31]

AB

ภาพที่ 33 A: ลกั ษณะการเขา้ ทำลายของตวั อ่อนในเนื้อเย่ือใบกาแฟ B: ลกั ษณะตัวเตม็ วัย

แมลงศตั รูพืชนำเขา้ ควบคุมแหง่ สาธารณรัฐประชาชนจนี 36

ดา่ นตรวจพชื เชยี งแสน

34. Liriomyza trifolii (Burgess)
ชอ่ื วิทยาศาสตรข์ องจนี 三叶斑潜蝇
ช่ือสามัญ American serpentine leafminer
พชื อาศยั พืชอาศัยมากกว่า 400 สปชี ีส์ 28 วงศ์ เช่น ผกั ชี เบญจมาศ เยอบรี า่ รกั เร่ ผกั กาดหอม
บานช่นื กะหล่ำปลี ยปิ โซฟิลา่ ปวยเลง้ บีตรูท พชื ตระกูลแตง ถว่ั เหลอื ง ตน้ หอม พทิ ูเนีย พริก
มะเขอื เทศ เปน็ ต้น

แมลงวันหนอนชอนใบ ตัวเต็มวยั มชี ีวติ 13-18 วัน เพศเมยี สามารถวางไข่ 35-39 ฟองต่อ
วัน เพศเมียจะทำการเจาะเนื้อเยื่อชั้นมีโซฟิลล์ของใบด้วยอวัยวะวางไข่ที่ส่วนปลาย ตัวอ่อนเจาะ
เนื้อเย่ือใบเปน็ เส้นสีขาวเป็นทางยาว มีเส้นผ่านศูนย์กลาง 0.13-0.15 มิลลิเมตร ไข่มีขนาด 0.2-0.3
มิลลิเมตร สขี าวนวล โปร่งแสงเลก็ น้อย ตัวอ่อนไม่มขี า ตัวออ่ นที่เพ่งิ ฟักออกมาจะโปร่งใส ต่อมาจะมี
สีเหลืองอมสม้ มีความยาว 3 มิลลิเมตร ตัวออ่ นจะชอนไชอยูใ่ นเน้ือเยือ่ ใบพชื และจะออกจากใบพืช
ลงสู่พื้นดินเพื่อเข้าสู่ระยะดักแด้ มีรูปร่างรี ส่วนท้องแบนเล็กน้อย มีขนาด 1.3-2.3×0.5-0.75
มิลลิเมตร มีสีเหลืองอ่อน ส้ม ไปจนถึงสีน้ำตาลทอง ตัวเต็มวัย มีขนาดเล็กมาก มีความยาวลำตัว
1-1.3 มิลลิเมตร เพศเมียมีความยาว 1.3-1.7 มิลลิเมตร ส่วนอกมีสีเทาดำ มีจุดสีเหลืองที่ด้านหลัง
สว่ นหวั และหนวดมสี ีเหลืองสดใส เพศผูแ้ ละเพศเมยี มลี ักษณะคลา้ ยกัน [16]

AB

ภาพท่ี 34 A: ลกั ษณะของตัวเตม็ วยั B: ลกั ษณะการเขา้ ทำลายของตัวออ่ นท่ชี อนไชบนใบมะเขือเทศ

แมลงศัตรูพืชนำเขา้ ควบคุมแหง่ สาธารณรัฐประชาชนจีน 37

ดา่ นตรวจพืชเชียงแสน

35. Lissorhoptrus oryzophilus Kuschel
ชื่อวทิ ยาศาสตรข์ องจีน 稻水象甲
ชอ่ื สามญั rice water weevil
พชื อาศัย ข้าว พืชตระกูลหญา้

ตัวเต็มวัยขูดเนื้อเยื่อใบชั้นอิพิเดอร์มิสของข้าวเป็นแถบตามยาว เหลือไว้แต่เส้นใบ
ตัวอ่อนกัดกนิ รากข้าว ทำให้ต้นข้าวเหลือง แคระแกร็น เจริญเติบโตช้าและผลผลิตลดลง ตัวเต็มวัย
เพศเมียวางไข่ 2.3-3.7 ฟองตอ่ วัน ไขม่ ีสีขาว ทรงกระบอก ยาว 0.8 มลิ ลิเมตร กวา้ ง 0.2 มิลลิเมตร
วางไข่ในกาบใบที่จมอยู่ใต้น้ำครึ่งหนึ่งของต้นข้าว ไข่จะใช้เวลาฟัก 6-10 วันขึ้นอยู่กับอุณหภูมิ
ตัวอ่อนสีขาว ไม่มีขา มีปากลักษณะเป็นตะขอเพื่อใช้เจาะเน้ือเยื่อราก ฐานของตะขอมีลักษณะเปน็
ท่อ ยืดหยุ่น ตัวอ่อนมีความยาวลำตัว 1.5-8 มิลลิเมตร ตัวอ่อนที่ฟักออกมาจะคลานไปที่รากพืช
ระยะตวั อ่อนใช้เวลา 28-37 วัน ตัวออ่ นระยะที่ 4 จะสร้างรังไหมในโคลน ระยะดักแดม้ ีสีขาว รูปไข่
ติดทร่ี ากพชื 1-2 วันกอ่ นเข้าสู่ระยะดกั แด้ และจะเป็นตวั เตม็ วัยภายใน 5-7 วัน ตัวเต็มวัยมีสีน้ำตาล
เข้มถึงดำ มีเกล็ดปีกสีเทา ขนาดเล็ก รูปไข่ มีความยาว 2.8 มิลลิเมตร กว้าง 1.2-1.8 มิลลิเมตร
เพศเมยี จะมปี นื้ สีดำอยู่ท่ีสว่ นปกี [17]

AB

ภาพท่ี 35 A: ลักษณะการเข้าทำลายของตวั เตม็ วยั บนใบข้าว B: ลักษณะของตัวเตม็ วัยเพศเมยี

แมลงศัตรูพืชนำเขา้ ควบคมุ แห่งสาธารณรัฐประชาชนจีน 38

ดา่ นตรวจพืชเชียงแสน

36. Listronotus bonariensis (Kuschel)
ช่ือวทิ ยาศาสตร์ของจนี 阿根廷茎象甲
ชอ่ื สามญั Argentine stem weevil, wheat stem weevil
พืชอาศัย ข้าวบารเ์ ลย์ ข้าวไรย์ ข้าวสาลี ข้าวโพด

ตัวเต็มวัยจะสร้างรูแคบใกล้ปลายใบ เกิดเป็นจุดยาวสีเงินบนใบ ตัวอ่อนกินอาหารที่
สว่ นล่างของลำต้น ทำใหใ้ บเหลือง เพศเมียวางไขเ่ ด่ียวหรอื เปน็ กล่มุ 2-4 ฟอง ในกาบใบพืช ตัวอ่อน
ฟักออกมามีสีขาว ไม่มีขา มี 5 ระยะ และเข้าสู่ระยะดักแด้ในดิน ตัวเต็มวัยมีขนาดเล็ก ยาว 2-3
มิลลเิ มตร ลำตัวมีสเี ทาอมนำ้ ตาลออ่ นถึงนำ้ ตาลเข้มหรือสีดำ มีงวงคลา้ ยจมูกย่นื ออกมา ร่างกายปก
คลมุ ไปด้วยขนจำนวนมากและมีเกล็ดคล้ายขี้ผงึ้ สขี าว ทำให้ฝนุ่ เกาะได้งา่ ย [2,25]

ภาพท่ี 36 ลักษณะของ Listronotus bonariensis ตวั เตม็ วัย

แมลงศัตรูพืชนำเข้าควบคุมแห่งสาธารณรฐั ประชาชนจนี 39

ดา่ นตรวจพืชเชียงแสน

37. Lobesia botrana (Denis et Schiffermuller)
ชื่อวิทยาศาสตรข์ องจีน 葡萄花翅小卷蛾
ชือ่ สามัญ European grapevine moth
พืชอาศยั องุน่ ถว่ั แอลฟาฟา่

ตัวอ่อนจะกินอาหารจากภายนอกและเจาะเขา้ ไปในเนอ้ื องุ่น ตัวอ่อนจะเกาะยดึ ตัวกบั ผล
องุ่นด้วยเส้นไหม ตัวอ่อน 1 ตัว สามารถสร้างความเสียหายให้กับผลองุ่นได้ 2-10 ผล ผลองุ่นที่ถูก
เจาะจะเน่าเสียและถูกเชื้อราสาเหตุโรคพืชเข้าทำลายซ้ำ เช่น Botrytis cinerea, Aspergillus
carbonarius และ A. Niger ไข่ มีลักษณะแบน มีเส้นผ่านศูนย์กลางเฉลี่ย 0.65 มิลลิเมตร มีขนาด
ประมาณ 0.65-0.90x0.45-0.75 มิลลิเมตร ไข่มีสีครีมอ่อนต่อมาเปลี่ยนเป็นสีเทาอ่อน โปร่งแสง
ตัวอ่อน มี 5 ระยะ ในระยะแรกมีความยาว 0.95-1 มิลลิเมตร หัวมีสีน้ำตาลเข้มเกือบดำ ลำตัวมีสี
เหลอื งอ่อน ตวั ออ่ นท่ีโตเตม็ ทม่ี คี วามยาว 10-15 มลิ ลเิ มตร สีของลำตวั จะเปลยี่ นเป็นสีเขียวอ่อนถึง
สีนำ้ ตาลอ่อน และมเี ส้นขอบสเี ขม้ ที่ดา้ นหลังของส่วนอก ระยะดักแด้ เพศเมียมีขนาดใหญก่ ว่าเพศผู้
มีขนาด 5-9 มลิ ลิเมตร ในขณะที่เพศผู้มขี นาด 4-7 มลิ ลิเมตร ในระยะแรกดกั แด้มสี ีครีมหรือน้ำตาล
อ่อน แต่ก็มีบางครั้งที่มีสีเขียวอ่อนหรือสีน้ำเงินด้วย ต่อมาจะเปลี่ยนเป็นสีน้ำตาลหรือน้ำตาลเข้ม
ดักแด้ที่พร้อมเป็นตัวเต็มวัยจะแหวกออกมาจากตรงส่วนท้องและส่วนหลัง ตัวเต็มวัย มีความยาว
6/8 มิลลิเมตร มปี ีกกวา้ งประมาณ 10-13 มิลลิเมตร ส่วนหัวและท้องมสี คี รีม ส่วนอกมเี ครื่องหมาย
สีดำ มีพู่บนบนหลังสีน้ำตาล ขามีแถบสีครีมอ่อนและสีน้ำตาลสลับกัน ปีกคู่หน้าเป็นลายด่าง
ประกอบด้วยสดี ำ น้ำตาล ครมี แดง และน้ำเงนิ และมีสพี ้ืนเปน็ สเี ทาอมฟ้าและสนี ำ้ ตาล เกลด็ ปกี มีสี
เข้มกว่าสพี ื้นปกี ดา้ นหลงั ปกี มีสเี ทาอ่อน [18]

AB

ภาพท่ี 37 A: ตวั ออ่ นทีเ่ ขา้ ทำลายผลองนุ่ B: ลักษณะของตัวเต็มวัย

แมลงศตั รูพืชนำเข้าควบคุมแหง่ สาธารณรัฐประชาชนจีน 40

ด่านตรวจพชื เชียงแสน

38. Mayetiola destructor (Say)
ชอื่ วิทยาศาสตร์ของจีน 黑森瘿蚊
ชื่อสามัญ Hessian fly
พชื อาศยั ขา้ วสาลี ขา้ วบาร์เลย์ ขา้ วไรย์

ในฤดูใบไม้ร่วงและฤดูใบไม้ผลิ เพศเมียมีลำตัวสีเข้ม วางไข่ประมาณ 250-300 ฟอง
บนต้นข้าวสาลี ข้าวบาร์เลย์ หรือข้าวไรย์ ตัวอ่อนจะกินต้นอ่อนข้าวสาลีจากกลางลำต้น ทำให้การ
เจริญเติบโตช้าลงและลำต้นแตกเป็นสีเหลือง ส่งผลให้ต้นเหี่ยวเฉาและตายในที่สุด ทำให้เกิดการ
สูญเสียผลผลิตเนื่องจากช่อไม่พัฒนา ทำให้ไม่มีการสร้างเมล็ด ผลผลิตมีคุณภาพต่ำ ตัวอ่อนใน
ช่วงแรกมีสีแดงต่อมาเปลี่ยนเป็นสีขาว ไม่มีขา เจาะเข้าไปภายในลำต้นเพื่อดูดกินน้ำเลี้ยงที่ไหล
ออกมาจากบาดแผล เมือ่ เรมิ่ กินอาหารตวั อ่อนจะไมเ่ คลอ่ื นไหว หลังจากกนิ อาหาร 2 สปั ดาห์ จะเขา้
สู่ระยะดักแด้ ผิวด้านนอกของลำตัวจะเปลี่ยนเป็นสีน้ำตาลและแข็ง เรียกว่า flax seed ตัวเต็มวยั มี
ขนาดเล็ก เปราะบาง และมีลักษณะเหมือนยุง มีความยาว 1/8 นิ้ว ตัวเต็มวัยมีสีเทา ดำ มีขาที่
เปราะบาง มชี ีวิตประมาณ 3 วนั [6, 48, 56]

AB

ภาพที่ 38 A: ลกั ษณะตวั เต็มวยั เพศเมีย B: ลักษณะของดกั แดท้ ีเ่ รียกวา่ flax seed

แมลงศัตรูพืชนำเขา้ ควบคมุ แห่งสาธารณรัฐประชาชนจนี 41

ด่านตรวจพชื เชยี งแสน

39. Mercetaspis halli (Green)
ชื่อวิทยาศาสตร์ของจีน 霍氏长盾蚧
ชอ่ื สามญั Hall scale
พืชอาศยั พืชในวงศ์ Rosaceae, Fabaceae, Anacardiaceae, Lythraceae, Polygonaceae

เพลี้ยเข้าทำลายส่วนเหนือดินของผลไม้ที่มีเมล็ดแข็ง เช่น อัลมอนด์ พีช และเนคทารนี
ทำให้เกิดจุดแดงบนผิวผล หากมีการระบาดรุนแรงที่กิ่งจะทำให้เกิดอาการกิ่งแห้งตายได้ เพศเมีย
ลำตัวยาว มีสีเหลือง เกล็ดปกคลุมมีสีขาว ยาวประมาณ 1-1.2 มิลลิเมตร รูปร่าง pear shaped
ในเพศผูม้ ลี กั ษณะยาว สีขาว สว่ นปลายด้านหนงึ่ ของเกล็ดมีสเี ขม้ [61]

ไมม่ ีภาพประกอบ

แมลงศตั รูพืชนำเขา้ ควบคมุ แห่งสาธารณรฐั ประชาชนจีน 42

ด่านตรวจพืชเชยี งแสน

40. Monacrostichus citricola Bezzi
ชื่อวิทยาศาสตรข์ องจีน 桔实锤腹实蝇
ช่อื สามญั fruit fly
พืชอาศยั พชื ตระกูลสม้ เชน่ มะนาว เลมอน ส้มแมนดารนิ ส้มโอ

เพศผู้ หัวมีขนาด 2.1x1.13 มิลลิเมตร สีน้ำตาลอมส้ม หนวดยาว 0.68 มิลลิเมตร ส่วน
อกดา้ นหลงั มีจดุ รูปหัวใจสเี หลอื ง ขามสี ีดำ ปีกยาว 7.6 มลิ ลิเมตร สว่ นบนปีกมีสีเขม้ ปกี ส่วนใหญ่ใส
เพศเมยี มลี ักษณะคลา้ ยเพศผู้ ส่วนปลายมอี วัยวะสำหรบั วางไข่ สีน้ำตาลแดง [35, 36]

ภาพท่ี 40 ลักษณะของแมลงวนั ผลไม้

แมลงศัตรูพืชนำเข้าควบคุมแห่งสาธารณรฐั ประชาชนจีน 43

ด่านตรวจพืชเชยี งแสน

41. Monochamus spp. (non-Chinese)
ชอื่ วิทยาศาสตรข์ องจนี 墨天牛（非中国种）
ชอ่ื สามญั Japanese pine sawyer
พืชอาศัย Pinus densiflora, P. thunbergii

ตัวเตม็ วัยกนิ เปลอื กไมส้ นและวางไข่ ตัวอ่อนจะกนิ เปลือกช้นั ใน พบคราบยางไมส้ ีน้ำตาล
ผสมกบั เศษไมส้ ขี าว และสรา้ งโพรงในเปลือกไม้ ทำใหย้ นื ต้นตาย ไขม่ ีสีขาว เรยี วเล็กน้อย ปลายกลม
มน ยาว 3-3.5 มิลลิเมตร ยาว 0.8-1.2 มิลลิเมตร ตัวอ่อนมีลักษณะเป็นทรงกระบอกยาว หัวรูปไข่
ไม่มีขา มสี ขี าวนวล ต่อมาเปลย่ี นเป็นสีขาวอมเหลืองและสีเหลอื ง หนอนตวั เต็มวยั มคี วามยาว 20-28
มิลลเิ มตร หวั วกว้าง 3.5-4 มิลลเิ มตร ดักแด้มีสีขาวนวล ยาว 14-20 มิลลเิ มตร มคี วามกว้างในส่วน
ช่องท้อง 4.5-4.8 มิลลิเมตร หนวดเพศเมียลักษณะโค้งไม่สมบูรณ์ ในเพศผู้หนวดยาวกว่าลำตัวและ
โค้งเปน็ วงสมบูรณ์ [23]

AB

ภาพท่ี 41 ลกั ษณะตวั เตม็ วยั Monochamus spp. A: เพศผู้ B: เพศเมีย

แมลงศตั รูพืชนำเข้าควบคมุ แห่งสาธารณรฐั ประชาชนจีน 44

ด่านตรวจพืชเชยี งแสน