แมลงศัตรูพืชควบคุมสาธารณรัฐประชาชนจีน

คูม่ อื
(เลม่ ที่ 5 เวอร์ชั่น 1)

บญั ชีรายช่ือศตั รูพืชควบคมุ สำหรับพชื นำเขา้
แห่งสาธารณรัฐประชาชนจีน
แมลง
(昆虫)

中华人民共和国进境植物检疫性有害生物名录

Catalogue of quarantine pests for import plants
to the People’s Republic of China

จัดทำโดย
นางสาวสุภาพร ฟ้าเลศิ ผู้ชว่ ยนายตรวจพชื
นางสาวศภุ สริ ิ เชวงเผา่ พันธุ์ นกั วชิ าการเกษตรปฏบิ ตั ิการ

แมลงศัตรูพืชนำเขา้ ควบคุมแหง่ สาธารณรฐั ประชาชนจนี 1

ดา่ นตรวจพชื เชยี งแสน

คำนำ

คู่มือบัญชีรายชื่อศัตรูพืชควบคุมสำหรับพืชนำเข้าแห่งสาธารณรัฐประชาชนจีน
คณะผู้จัดทำอยู่ใน ฝ่ายวิชาการ ด่านตรวจพืชเชียงแสน ได้จัดทำขึ้นโดยมีวัตถุประสงค์
เผยแพร่ความรู้เกี่ยวกับชนิดศัตรูพืชกักกันของประเทศจีนให้กับพนักงานเจ้าหน้าที่เพื่อใช้
ประกอบในการตรวจสอบศตั รพู ืชที่อาจติดไปกับสินคา้ เกษตรทีต่ อ้ งการส่งออกไปยังประเทศ
จนี หากจนี มีการตรวจพบศัตรูพืชควบคุมดงั กล่าวติดไปกับสินค้า จีนจะทำหนังสือแจ้งเตือน
(notification) มายังประเทศไทย และ/หรือ มีมาตรการด้านสุขอนามัยพืชเพิ่มขึ้น เช่น
การทำทรีตเมนท์ การปฏิเสธการนำเข้าสินค้าหรือส่งกลับ ซึ่งทำให้สินค้าส่งถึงมือผู้รับ
ปลายทางล่าชา้ หรือเกิดความเสียหายรวมถึงเกดิ ผลกระทบในการสง่ ออกของประเทศไทยใน
คร้งั ถดั ไป

รายชอ่ื ทงั้ หมดของศัตรูพืชควบคุมสำหรับพืชนำเขา้ แหง่ สาธารณรฐั ประชาชนจีน
ที่คณะผ้จู ัดทำฯ ได้รวบรวมนี้ มาจากเอกสารของสำนักงานที่ปรึกษาการเกษตรต่างประเทศ
ประจำกรุงปักกิ่ง ซึ่งเป็นหน่วยงานที่ได้ติดตามและตรวจสอบการประกาศปรับปรุงรายชื่อ
บัญชีรายชื่อศัตรูพืชควบคุมสำหรับพืชนำเข้าแห่งสาธารณรัฐประชาชนจีนบนเว็บไซต์
กรมกักกันพืชและสัตว์ สำนักงานการศุลกากรแห่งสาธารณรัฐประชาชนจีน
( General Administration of Customs of People’s Republic of China: GACC)
เมอื่ วนั ท่ี 9 เมษายน 2564 ตามประกาศเลขท่ี 413 ทกี่ ระทรวงเกษตรและกจิ การชนบทแห่ง
สาธารณรัฐประชาชนจีน (Ministry Agriculture and Rural Affairs of the People’s
Republic of China: MARA) และสำนักงานการศุลกากรแห่งสาธารณรัฐประชาชนจีน
ได้รว่ มกันกำหนดขึ้นและประกาศให้มผี ลบงั คบั ใช้

ชนิดศัตรูพืชแบ่งออกเป็น 7 ประเภท ได้แก่ 1) ศัตรูพืชประเภทแมลง จำนวน
148 รายการ 2) ศัตรูพืชประเภทสัตว์อ่อน จำนวน 9 รายการ 3) ศัตรูพืชประเภทเชื้อรา
จำนวน 127 รายการ 4) ศัตรูพืชประเภทโพรคาริโอติก จำนวน 59 รายการ 5) ศัตรูพืช
ประเภทไส้เดือนฝอย จำนวน 20 รายการ 6) ศัตรูพืชประเภทไวรสั และไวรอยด์ จำนวน 41
รายการ และ 7) ศัตรพู ืชประเภทวัชพืช จำนวน 42 รายการ รวมทง้ั สิ้น 446 รายการ

คู่มือทจ่ี ัดทำ...

แมลงศตั รูพืชนำเข้าควบคุมแหง่ สาธารณรฐั ประชาชนจนี ก

ด่านตรวจพืชเชยี งแสน

คู่มือที่จัดทำในครั้งนี้ส่วนหนึ่ง ได้รับการสนับสนุนงบจากแผนการใช้จ่ายเงิน
ตามระเบียบกรมวชิ าการเกษตร ว่าดว้ ยคา่ ตรวจสอบศัตรพู ืช พ.ศ.2563 มีทัง้ หมด 7 เล่ม
และในรอบนี้เผยแพร่ความรู้ในเล่มที่ 5 (เวอร์ชั่น 1) คือ แมลง ส่วนคู่มืออื่นๆ จะเผยแพร่ใน
ลำดับถัดไปและหวังเป็นอยา่ งยิ่งวา่ จะเป็นประโยชน์แกต่ ัวผอู้ ่านไม่มากกน็ ้อย และโปรดติดตาม
ฉบับตอ่ ไปจนครบทั้งหมดเพ่ือประโยชน์ทางด้านกกั กันพชื

คณะผ้จู ัดทำ
ด่านตรวจพืชเชียงแสน
เดือนกุมภาพันธ์ 2565

แมลงศตั รูพืชนำเข้าควบคมุ แหง่ สาธารณรัฐประชาชนจนี ข

ดา่ นตรวจพืชเชียงแสน

สารบาญ หน้า
ก
เร่อื ง ค
คำนำ 1
สารบาญ
รายช่อื วชั พืชและคำอา่ นภาษาจีน 4
แมลง 昆虫 5
6
Acanthocinus carinulatus (Gebler) 7
Acanthoscelides obtectus (Say) 8
Acleris variana (Fernald) 9
Agrilus spp. (non-Chinese) 10
Aleurodicus dispersus Russell 11
Anastrepha Schiner 12
Anthonomus grandis Boheman 13
Anthonomus quadrigibbus Say 14
Aonidiella comperei McKenzie 15
Apate monachus Fabricius 16
Aphanostigma piri (Cholodkovsky) 17
Arhopalus syriacus Reitter 18
Bactrocera Macquart 19
Baris granulipennis (Tournier) 20
Batocera spp. (non-Chinese) 21
Brontispa longissima (Gestro) 22
Bruchidius incarnates (Boheman) 23
Bruchophagus roddi Gussak 24
Bruchus spp. (non-Chinese )
Cacoecimorpha pronubana (Hübner)
Callosobruchus spp. (maculatus (F.)
and non-Chinese)

แมลงศัตรูพืชนำเขา้ ควบคุมแห่งสาธารณรัฐประชาชนจนี ค

ดา่ นตรวจพชื เชยี งแสน

สารบาญ (ตอ่ )

เรอื่ ง หน้า
25
Carpomya incompleta (Becker) 26
Carpomya vesuviana Costa 27
Carulaspis juniperi (Bouchè) 28
Caulophilus oryzae (Gyllenhal) 29
Ceratitis Macleay 30
Ceroplastes rusci (L.) 31
Chionaspis pinifoliae (Fitch) 32
Choristoneura fumiferana (Clemens) 33
Conotrachelus Schoenherr 34
Contarinia sorghicola (Coquillett) 35
Coptotermes spp. (non-Chinese) 36
Craponius inaequalis (Say) 37
Crossotarsus spp. (non-Chinese) 38
Cryptophlebia leucotreta (Meyrick) 39
Cryptorrhynchus lapathi L. 40
Cryptotermes brevis (Walker) 41
Ctenopseustis obliquana (Walker) 42
Curculio elephas (Gyllenhal) 43
Cydia janthinana (Duponchel) 44
Cydia packardi (Zeller) 45
Cydia pomonella (L.) 46
Cydia prunivora (Walsh) 47
Cydia pyrivora (Danilevskii) 48
Dacus spp. (non-Chinese) 49
Dasineura mali (Kieffer) 50
Dendroctonus spp. (valens LeConte and
non-Chinese)

แมลงศัตรูพืชนำเขา้ ควบคุมแห่งสาธารณรัฐประชาชนจนี ง

ด่านตรวจพืชเชียงแสน

สารบาญ (ต่อ)

เร่อื ง หน้า
51
Deudorix isocrates Fabricius 52
Diabrotica Chevrolat 53
Diaphania nitidalis (Stoll) 54

อ้างองิ

แมลงศัตรูพืชนำเขา้ ควบคุมแห่งสาธารณรัฐประชาชนจีน จ

ด่านตรวจพืชเชียงแสน

รายช่ือวชั พืชศัตรูพืชควบคมุ สำหรบั พชื นำเขา้ สู่

สาธารณรัฐประชาชนจนี

แมลง 昆虫 (คุนฉง)

ลำดับ Scientific name Chinese name

1 Acanthocinus carinulatus (Gebler) 白带长角天牛
(ปา๋ ยตา้ ยฉางเจยี๋ วเทยี นหนวิ )

2 Acanthoscelides obtectus (Say) 菜豆象

(ชา่ ยโต้วเซ่ียง)

3 Acleris variana (Fernald) 黑头长翅卷蛾

(เฮยโถวจ๋างชื่อจ๋วนเอ๋อ)

4 Agrilus spp. (non-Chinese) 窄吉丁（非中国种）

(จ๋ายจ๋ตี งิ )

5 Aleurodicus dispersus Russell 螺旋粉虱

(หลวั ซวนเฟน๋ิ ชอื )

6 Anastrepha Schiner 按实蝇属

(อน้ั ฉือหญิงฉ๋วู )

7 Anthonomus grandis Boheman 墨西哥棉铃象

(เฮยซเี กอ)

8 Anthonomus quadrigibbus Say 苹果花象

(ผงิ กว๋าฮวาเซ่ยี ง)

9 Aonidiella comperei McKenzie 香蕉肾盾蚧

(เซียงเจยี วเฉน่ิ ตุน้ เจย้ี )

10 Apate monachus Fabricius 咖啡黑长蠹

(คาเฟยเฮยจ๋างต)ู้

11 Aphanostigma piri (Cholodkovsky) 梨矮蚜
(หลอี๋ ๋ายหยา)

12 Arhopalus syriacus Reitter 辐射松幽天牛

(ฟ่เู ซอ่ ซงโยวเทยี นหนิว)

13 Bactrocera Macquart 果实蝇属

(ก๋วั ฉอื อ๋ิงฉวู )

14 Baris granulipennis (Tournier) 西瓜船象

(ซกี วาชวานเซย่ี ง)

15 Batocera spp. (non-Chinese) 白条天牛（非中国种）

(ป๋ายเถยี วเทยี นหนิว)

16 Brontispa longissima (Gestro) 椰心叶甲

(เยซนิ เย่เจ๋ยี )

17 Bruchidius incarnates (Boheman) 埃及豌豆象
(อายจ๋วี านโตว้ เซ่ียง)

18 Bruchophagus roddi Gussak 苜蓿籽蜂

(มูซ่ ูวจือ๋ เฟงิ )

19 Bruchus spp. (non-Chinese ) 豆象（属）（非中国种）

(โตว้ เซ่ยี ง (ฉวู ))

แมลงศัตรูพืชนำเข้าควบคุมแหง่ สาธารณรัฐประชาชนจีน 1

ด่านตรวจพชื เชียงแสน

รายชอ่ื วชั พืชศตั รพู ืชควบคุมสำหรบั พชื นำเขา้ สู่

สาธารณรฐั ประชาชนจนี (ต่อ)

แมลง 昆虫 (คนุ ฉง)

ลำดับ Scientific name Chinese name

20 Cacoecimorpha pronubana (Hübner) 荷兰石竹卷蛾
21 Callosobruchus spp. (maculatus (F.) (เหอหลานฉอื จู๋วเจี๋ยนเอ๋อ)

and non-Chinese) 瘤背豆象（四纹豆象
22 Carpomya incompleta (Becker)
23 Carpomya vesuviana Costa 和非中国种）
24 Carulaspis juniperi (Bouchè) (หลวิ เป้ยโตว้ เซ่ยี ง)
25 Caulophilus oryzae (Gyllenhal)
26 Ceratitis Macleay 欧非枣实蝇
27 Ceroplastes rusci (L.) (โอวเฟยจ๋าวฉือหญงิ )
28 Chionaspis pinifoliae (Fitch)
29 Choristoneura fumiferana (Clemens) 枣实蝇
30 Conotrachelus Schoenherr (จา๋ วฉือหญงิ )
31 Contarinia sorghicola (Coquillett)
32 Coptotermes spp. (non-Chinese) 松唐盾蚧
33 Craponius inaequalis (Say) (ซงถานตนุ้ เจย๋ี )
34 Crossotarsus spp. (non-Chinese)
阔鼻谷象
35 Cryptophlebia leucotreta (Meyrick) (โคว้ ปี่กเู๋ ซี่ยง)
36 Cryptorrhynchus lapathi L.
37 Cryptotermes brevis (Walker) 小条实蝇属
(เซี่ยวเถาฉอื อง๋ิ ฉูว)

无花果蜡蚧
(อวู๋ ฮวากัว๋ ลา่ เจ้ยี )

松针盾蚧
(ซงเจนิ ตุ้นเจี้ย)

云杉色卷蛾
(หยนุ ซานเซอ่ จวา๋ นเอ๋อ)

鳄梨象属
(เอ้อหลเี ซ่ยี งฉูว)

高粱瘿蚊
(เกาเล่ยี งหญงิ เหวิน)

乳白蚁（非中国种）
(หลปู ๋ายอ๋ี)

葡萄象
(ผเู ถาเซ่ยี ง)

异胫长小蠹（非中国
种）
(อ้ีจ้ิงจา๋ งเซ๋ยี วตู้)

苹果异形小卷蛾
(ผิงกว๋าอี้เซ่ียงเซ่ียวจว๋ นเอ๋อ)

杨干象
(หยางกา้ นเซยี่ ง)

麻头砂白蚁
(หมาโถวชาป๋ายอ)ี๋

แมลงศตั รูพืชนำเข้าควบคุมแห่งสาธารณรัฐประชาชนจนี 2

ด่านตรวจพืชเชยี งแสน

รายชอื่ วชั พชื ศัตรูพืชควบคุมสำหรับพชื นำเขา้ สู่

สาธารณรัฐประชาชนจีน (ต่อ)

แมลง 昆虫 (คุนฉง)

ลำดบั Scientific name Chinese name

38 Ctenopseustis obliquana (Walker) 斜纹卷蛾
39 Curculio elephas (Gyllenhal) (เซี๋ยเหวนิ จ๋วนเออ๋ )
40 Cydia janthinana (Duponchel)
41 Cydia packardi (Zeller) 欧洲栗象
42 Cydia pomonella (L.) (โอวโจวลเี่ ซย่ี ง)
43 Cydia prunivora (Walsh)
44 Cydia pyrivora (Danilevskii) 山楂小卷蛾
45 Dacus spp. (non-Chinese) (ซานจาเซ่ยี วจว๋ นเออ๋ )
46 Dasineura mali (Kieffer)
47 Dendroctonus spp. (valens LeConte and 樱小卷蛾
(อิงเซ๋ียวจว๋ นเออ๋ )
non-Chinese)
48 Deudorix isocrates Fabricius 苹果蠹蛾
49 Diabrotica Chevrolat (ผงิ ก๋วั อ๋ิงเหวนิ )
50 Diaphania nitidalis (Stoll)
杏小卷蛾
(ซง่ิ เซย่ี วจว๋ น)

梨小卷蛾
(หลเี ซย่ี วจ๋วน)

寡鬃实蝇（非中国种）
(กวา๋ จงฉอื อง๋ิ )

苹果瘿蚊
(ผงิ กวา๋ อิ๋งเหวนิ )

大小蠹（红脂大小蠹和 非中

国种）
(ตา้ เซยี่ วตู้ (หงจอื ตา้ เซี่ยวตเู้ หอเฟยจงกั๋วจง๋ ))

石榴小灰蝶
(ฉแื หลิวเซ่ยี วฮุยเตย๋ )

根萤叶甲属
(เกนิ อง๋ิ เยเ่ จีย๋ ฉวู )

黄瓜绢野螟
(หวงกลัวจว๋ นเยห๋ มงิ )

แมลงศัตรูพืชนำเขา้ ควบคุมแห่งสาธารณรัฐประชาชนจนี 3

ดา่ นตรวจพืชเชยี งแสน

1. Acanthocinus carinulatus (Gebler)
ช่อื วทิ ยาศาสตร์ของจีน 白带长角天牛
ชอ่ื สามัญ flat-faced longhorned beetles
พืชอาศัย ตน้ สน

พบการระบาดในเมอื งอาเออรซ์ าน เขตปกครองตนเองมองโกเลยี ทางตอนเหนือ
ของประเทศจีน ในต้นสน (Larix gmelinii Rupr.) แมลงในระยะตัวเต็มวัยเท่านั้นที่จะเข้า
ทำลายท่อลำเลียงอาหารของพืช โดยมีระยะเป็นตัวหนอนในช่วงฤดูหนาวและเข้าสู่ระยะ
ดักแด้ ซึ่งจะสิ้นสุดในเดือนพฤษภาคม ใช้เวลาประมาณ 45 วัน และจะเร่ิมเปน็ ตวั เต็มวัยใน
เดือนมิถุนายน ซึ่งจะเป็นชว่ งเวลาที่แมลงต้องการสารอาหารจากพืช การผสมพันธุ์และการ
วางไข่จะเกิดขึ้นในช่วงปลายเดือนมิถุนายนถึงต้นเดือนสิงหาคม ในช่วงชีวิตของแมลง
สามารถผสมพันธุ์กันได้หลายครั้ง แมลงตัวเต็มวัยเพศเมียจะวางไข่ตามซอกเปลือกไม้
เปน็ ระยะเวลา 7-11 วัน จึงจะฟกั เป็นตัวหนอนในช่วงตน้ เดือนกรกฎาคมและจะจำศลี ในช่วง
ต้นเดือนกันยายน ตัวเต็มวัยยาว 10-14 มิลลิเมตร กว้าง 3.5-4.2 มิลลิเมตร ปีกมีสีน้ำตาล
เข้มหรือน้ำตาลแดง มีขนสั้นสีขาว ซึ่งเกิดเป็นจุดสีขาว หนวดยาว อัตราส่วนความยาว
ของลำตัวต่อหนวดในเพศผู้เป็น 1:2.5 และในเพศเมีย 1:1.5 หนวดมีสีน้ำตาลเข้มสลับขาว
ส่วนท้องมีสีดำ มีขนสีขาวเกิดเป็นจุดกลม ขามีสีน้ำตาลเข้มหรือสีน้ำตาลแดงในเพศเมีย
อวัยวะวางไข่เป็นหลอดพบท่ีสว่ นท้องด้านทา้ ย [63]

AB 4

ภาพที่ 1 ลักษณะของ Acanthocinus carinulatus (Gebler)
A: เพศผู้
B: เพศเมยี

แมลงศัตรูพืชนำเขา้ ควบคุมแหง่ สาธารณรัฐประชาชนจนี

ด่านตรวจพชื เชียงแสน

2. Acanthoscelides obtectus (Say)
ชื่อวทิ ยาศาสตรข์ องจนี 菜豆象
ชื่อสามญั bean weevil, bean bruchid
พชื อาศัย พืชตระกูลถ่วั

ด้วงถั่วเป็นด้วงขนาดเล็กที่มีขนาดตั้งแต่ 2-5 มิลลิเมตร มีสีน้ำตาลอมเทาและ
มีจุดสีเทาอ่อน มีจุดตามยาวบนปีก ซึ่งมีขอบด้านหลังสีแดง ปีกไม่คลุมส่วนท้อง ขามีสีแดง
อมเหลืองและหนวดมีสีน้ำตาลแดง ทำลายพืชตระกูลถั่ว ไข่มีสีขาวขุ่น ตัวอ่อนเจาะเข้าไป
ในเมลด็ พชื ตระกูลถวั่ และเขา้ สรู่ ะยะดักแด้ ตวั เตม็ วัยสร้างความเสียหายโดยการกัดเมล็ดจาก
ภายใน หลังจากที่ด้วงออกไปจากเมล็ดจะเห็นรูเจาะเป็นวงกลม และทำให้ความสามารถ
ในการงอกของเมล็ดลดลงอยา่ งมาก [62]

AB

ภาพท่ี 2 A: ลกั ษณะของ Acanthoscelides obtectus (Say), B: ลกั ษณะการเข้าทำลาย
ในเมล็ดถ่วั

แมลงศตั รูพืชนำเข้าควบคมุ แห่งสาธารณรฐั ประชาชนจนี 5

ดา่ นตรวจพืชเชียงแสน

3. Acleris variana (Fernald)
ชอ่ื วิทยาศาสตรข์ องจนี 黑头长翅卷蛾
ชอื่ สามัญ eastern blackheaded budworm
พืชอาศยั ตน้ สน

เพศเมียวางไข่ใต้ใบสน ไข่จะอยู่ในช่วงฤดูหนาวจนถึงฤดูใบไม้ผลิ และจะ
ฟักออกเป็นตัวหนอนในช่วงกลางเดือนพฤษภาคม ตัวหนอนวัยแรกจะกัดกินตาใบสน
และสร้างเส้นใยบนใบสนเพื่อสร้างรัง ตัวหนอนวัยอ่อนมีสีเขียวอมเหลืองและมีหัวสีดำ
แต่เมื่อโตขึ้นลำตัวจะเป็นสีเขียว และระหว่างการลอกคราบครั้งที่ 4 และ 5 สีของหัว
จะเปลี่ยนเป็นสีน้ำตาล หนอนตัวเต็มวัยมีความยาวประมาณ 1/2 นิ้ว ดักแด้มีสีน้ำตาล
อมเขียวและมีลักษณะเหมือนหนังสัตว์ ตัวเต็มวัยมีชีวิตในช่วงเดือนสิงหาคมและกันยายน
รปู แบบและสีของปีกของผีเสือ้ มีความหลากหลาย มีแถบสีนำ้ ตาล สเี ทา หรือสีขาวพาดตาม
ปกี บางชนดิ มีแถบสีเหลอื ง สีสม้ หรอื แถบสีขาวพาดตามปีก [30]

AB

ภาพที่ 3 A: ลกั ษณะของ Acleris variana (Fernald) ตวั เตม็ วยั , B: ตวั อ่อนสรา้ งเสน้ ใยบน
ใบสน

แมลงศัตรูพืชนำเขา้ ควบคมุ แหง่ สาธารณรัฐประชาชนจนี 6

ดา่ นตรวจพชื เชยี งแสน

4. Agrilus spp. (non-Chinese)
ชอ่ื วิทยาศาสตร์ของจีน 窄吉丁（非中国种）
ชือ่ สามญั emerald ash borer, wood-boring beetle
พชื อาศยั ไมย้ ืนต้น

มีถิ่นกำเนิดในเอเชียตะวันออก และในปัจจุบนั พบในหลายรัฐของสหรัฐอเมริกา
ไข่รูปร่างรี นูนเล็กน้อย มีสีเหลืองอ่อน ก่อนฟักออกจากไข่มีสีน้ำตาลอมเหลือง
มขี นาด 1×0.6 มลิ ลิเมตร ตวั หนอนยาว 26-32 มลิ ลิเมตร สีขาวครีม หวั มขี นาดเลก็ สนี ้ำตาล
ตัวหนอนจะสร้างรอยคดเคี้ยวยาว 26-23 มิลลิเมตร เข้าไปในกระพี้ เกิดเป็นขุยสีน้ำตาล
ในเปลอื กไม้ ดักแด้มีความยาว 10-14 มิลลิเมตร สขี าวครมี ตัวเตม็ วัยยาว 8.5-14 มลิ ลิเมตร
กว้าง 3.1-3.4 มิลลิเมตร ลำตัวแคบและยาว เป็นรูปลิ่ม สีเขียวอมน้ำเงินมันแวววาว
แมลงตัวเต็มวัยจะเจาะออกมาจากเปลือกไม้เป็นรูปตัว D มีเส้นผ่าศูนย์กลาง 3-4 มิลลิเมตร
สร้างความเสียหายตอ่ ระบบทอ่ ลำเลยี งของพืช ทำให้ใบเหลือง กิ่งแหง้ ตาย โคนต้นแห้งตาย
[10]

AB

C

ภาพที่ 4 A: ลักษณะรอยคดเคี้ยวยาวที่เกิดจากการเข้าทำลายของตัวอ่อน, B: การเจาะ
เปลือกไม้เป็นรูปตวั D, C: ลกั ษณะของตวั เต็มวยั

แมลงศัตรูพืชนำเข้าควบคุมแหง่ สาธารณรฐั ประชาชนจนี 7

ดา่ นตรวจพืชเชียงแสน

5. Aleurodicus dispersus Russell
ช่อื วิทยาศาสตร์ของจนี 螺旋粉虱
ชื่อสามญั แมลงหว่ีขาวใยเกลียว (spiraling whitefly)
พชื อาศัย มันสำปะหลัง ปาล์ม มะเขอื เทศ ไม้ผล เชน่ สม้

แมลงหวี่ขาวใยเกลียววางไข่เป็นรูปวงกลมบนใบหรือใต้ใบพืช ลักษณะเป็นวง
เกลียว มีเส้นใยสีขาวปกคลุม แต่ละวงมีไข่ประมาณ 14-26 ฟอง ตัวอ่อนมี 4 วัย ตัวอ่อน
วัย 1-2 เริ่มมีเส้นใยสีขาวปกคลุมแต่ไม่มาก ตัวอ่อนวัย 3 มีขนาดใหญ่ขึ้นเริ่มสร้างเส้นใย
สีขาวปกคลุมตัวมากข้ึนแต่ยังสามารถมองเห็นส่วนต่างๆ ของลำตัวได้ ตัวอ่อนวัย 4 เส้นใย
สขี าวคลา้ ยเสน้ ด้ายลักษณะเปน็ มนั วาวปกคลุมจนไมส่ ามารถมองเหน็ สว่ นตา่ งๆ ของลำตัวได้
ดักแด้มีลักษณะลำตัวนูนขึ้น มีเส้นใยปกคลุมคล้ายตัวเต็มวัยและจะไม่เคลื่อนที่จนกว่าจะ
กลายเปน็ ตวั เตม็ วัย ตัวเตม็ วัยมีขนาดลำตวั ยาว 2 มิลลิเมตร ลำตัวสีเหลืองออ่ น ปกี 2 คู่ ปก
คลุมด้วยผงสีขาวคล้ายผงแป้ง มกั พบอาศยั รวมกันเปน็ กลมุ่ หนาแน่น [3]

AB

ภาพที่ 5 A: แมลงหวี่ขาวใยเกลยี วตวั เตม็ วยั , B: ลกั ษณะรังของแมลงหวี่ขาวใยเกลยี ว

แมลงศตั รูพืชนำเข้าควบคมุ แห่งสาธารณรฐั ประชาชนจีน 8

ด่านตรวจพืชเชียงแสน

6. Anastrepha Schiner
ชื่อวทิ ยาศาสตรข์ องจีน 按实蝇属
ช่อื สามัญ แมลงวนั ผลไม้ (South American Fruit Fly)
พืชอาศยั ผลไม้

แมลงวันผลไม้เพศเมียที่ผสมพันธุ์แล้วใช้อวัยวะวางไข่แทงลงในเนื้อเยื่อผลไม้
หลังจากวางไข่เพศเมียจะทำเครื่องหมายบนผิวผลไม้ด้วยฟีโรโมนที่ยับยั้งการวางไข่
ของเพศเมียตัวอื่น ซึ่งจะเป็นไข่ 3-7 วัน ระยะตัวหนอน 13-28 วัน ระยะดักแด้ 14-23 วนั
จงึ จะพฒั นาเป็นตัวเตม็ วัย ความเสียหายเกดิ จากการที่ตัวหนอนวัย 3 กินเน้อื ผลไมอ้ ยู่ภายใน
การเข้าทำลายของตวั หนอนมักจะทำให้ผลร่วงหล่นจากตน้ ก่อนเวลา ทำให้เนื้อเย่ือเสียหาย
เน่าเปอื่ ย มีน้ำไหลเยิ้มออกทางรูที่หนอนเจาะเพ่ือเข้าระยะดกั แด้ในดิน [11]

ภาพที่ 6 ลกั ษณะของแมลงวนั ผลไมต้ วั เต็มวัย

แมลงศตั รูพืชนำเข้าควบคมุ แห่งสาธารณรัฐประชาชนจีน 9

ดา่ นตรวจพชื เชียงแสน

7. Anthonomus grandis Boheman
ชอื่ วทิ ยาศาสตร์ของจีน 墨西哥棉铃象
ชอื่ สามญั boll weevil, Mexican cotton boll weevil
พชื อาศัย ฝ้าย (Gossypium hirsutum L.)

ตัวเต็มวัยขนาดเล็ก มีขนาดประมาณ 12 มิลลิเมตร มีส่วนที่ยื่นออกมาเป็นงวง
หนวดมีสีอ่อนกว่าเล็กน้อย ลำตัวมีขนยาวสีขาว หนวดมี 7 ปล้อง ส่วนปลายหนวดเป็น
กระบอง และมีเดอื ยอยูท่ ่ขี ้อต่อสว่ นบนของขาหน้า ลำตวั มตี ้งั แต่สเี ขม้ สนี ำ้ ตาลแดง น้ำตาล
หรอื สดี ำ เขา้ ทำลายตาดอกและผลอ่อนของฝา้ ย เพศเมียสามารถวางไข่ได้มากถึง 200 ฟอง
ในช่วง 10-12 วัน การวางไขจ่ ะทำให้เกิดแผลเป็นรูที่ดา้ นนอกของผลอ่อน ไข่จะฟักออกมา
เปน็ ตวั หนอนใน 3- 5 วนั ภายในผล ตวั หนอนมรี ูปรา่ งเปน็ ตวั C (C-shape) ไม่มีขา มีสีครีม
หัวสนี ้ำตาล และกนิ เนอ้ื เผ่ือภายในผลนาน 8-10 วนั จงึ พัฒนาเป็นดักแด้ และเป็นดักแด้นาน
5-7 วัน ด้วงมีวงจรชีวิตจากไข่สู่ตัวเต็มวัยใช้เวลาประมาณ 3 สัปดาห์ และในสภาวะ
ทเี่ หมาะสม ด้วงสามารถพัฒนาวงจรชวี ิตได้ได้ 8-10 รนุ่ ตอ่ ฤดกู าลปลูก [12]

ภาพท่ี 6 ลกั ษณะของ Anthonomus grandis Boheman ตวั เตม็ วยั

แมลงศัตรูพืชนำเขา้ ควบคมุ แหง่ สาธารณรฐั ประชาชนจนี 10

ด่านตรวจพชื เชยี งแสน

8. Anthonomus quadrigibbus Say
ช่อื วิทยาศาสตร์ของจนี 苹果花象
ชื่อสามญั Apple curculio, Western curculio, large apple curculio
พืชอาศัย แอปเปลิ สาลี่ เชอรร์ ี่

ลำตัวยาวประมาณ 5 มิลลิเมตร สีน้ำตาลแดง มีตุ่มนูน 4 อันอยู่บนหลัง
ลำตวั กลม มงี วงยาวคล้ายจมูก ตวั เตม็ วยั กนิ ใบ ดอกและผล ทำใหค้ ุณภาพลดลง เพศเมียจะ
วางไข่ภายในผลอ่อน ทำให้เกิดรอยแผลบนผิวผล และปิดรอยวางไข่ด้วยสิ่งขับถ่ายที่เป็น
ของแข็ง เมื่อผลเจริญขึ้นจะทำให้ผลบิดเบี้ยว ระยะตัวอ่อนและดักแด้จะเจริญพัฒนา
อยูภ่ ายในผล ซงึ่ จะทำใหผ้ ลไมส้ ว่ นใหญร่ ่วงก่อนทจี่ ะสุก ทำให้ผลผลิตลดลง ตวั หนอนมสี ขี าว
ครีม ไม่มีขา ลำตัวโค้ง หัวสีน้ำตาลอ่อนค่อนข้างมน ยาว 6-9 มิลลิเมตร ดักแด้มีความยาว
4.7-5.5 มลิ ลิเมตร [13]

AB

ภาพท่ี 8 ลกั ษณะของด้วง Anthonomus quadrigibbus Say
A: ตัวเตม็ วัย
B: ลกั ษณะรอยเจาะบนผล

แมลงศัตรูพืชนำเข้าควบคมุ แห่งสาธารณรัฐประชาชนจีน 11

ด่านตรวจพชื เชียงแสน

9. Aonidiella comperei McKenzie
ช่อื วทิ ยาศาสตร์ของจนี 香蕉肾盾蚧
ชอ่ื สามญั เพล้ยี หอยเกลด็ เหลืองเทียม Compere scale, False yellow scale
พชื อาศยั พชื ตระกูลสม้ มะละกอ

เกล็ดของเพศเมียมีผิวเรียบ กลม แบน แข็งและเปราะ มีสีเหลือง
มีเส้นผ่านศูนย์กลาง 1.5-1.75 มิลลิเมตร เมื่อโตเต็มวัยจะเปลี่ยนเป็นสีส้มและมีเกล็ดแข็ง
ตัวอ่อนจะลอกคราบ 2 ครง้ั ตัวเต็มวัยจะมสี เี ขม้ กวา่ ตวั อ่อนเลก็ นอ้ ย [47]

ภาพท่ี 9 ลักษณะของเพลี้ยหอยเกลด็ เหลืองเทียม Aonidiella comperei McKenzie

แมลงศัตรูพืชนำเข้าควบคมุ แห่งสาธารณรัฐประชาชนจีน 12

ด่านตรวจพชื เชยี งแสน

10. Apate monachus Fabricius
ชอื่ วทิ ยาศาสตร์ของจีน 咖啡黑长蠹
ชื่อสามญั black borer
พชื อาศัย ส้มหวาน ส้มเปลือกล่อน มะนาว คารอบ องนุ่ พีช แอปเปิล สาลี่ อะโวคาโด

เปน็ ด้วงทเ่ี ป็นอนั ตรายต่อไม้ประดบั ไม้ผล และไมย้ นื ต้นอ่ืนๆ วางไขบ่ นกิง่ ไมแ้ ห้ง
หรือต้นไม้ที่ตายแล้ว เนื่องจากเป็นสภาพที่เหมาะสมต่อการเจริญเติบโตของตัวหนอน
การเปลี่ยนแปลงวงจรชีวิตเกดิ ขึ้นในช่วงที่มีการพัฒนาของตัวหนอน ซึ่งอาจใช้เวลานานถงึ
32-36 เดือน แตอ่ ย่างไรก็ตาม เมอ่ื อยูใ่ นสภาวะท่ีเหมาะสมสามารถลดลงเหลอื 55-114 วัน
ตวั เตม็ วยั มรี ูปรา่ งเป็นทรงกระบอกยาว มีสนี ำ้ ตาลดำ ลำตวั ยาวตงั้ แต่ 1.01-1.54 เซนตเิ มตร
ส่วนหัวปกคลุมไปด้วยขนที่อัดแน่นเป็นกระจุกคล้ายแปรง ส่วนอกมีสันหลังนูนขึ้น
ที่ขอบด้านหน้ามีขนาดใหญ่ไปทางส่วนหัว ในแมลงเพศผู้จะเห็นได้ชัดเจน ปีกถูกแบ่งเป็น
เสน้ ตรงตามความยาวของสว่ นทอ้ ง สว่ นท้องมีขนสน้ั สีแดง [9]

ภาพที่ 10 ลกั ษณะการเข้าทำลายของ Apate monachus Fabricius และลักษณะของตวั
เต็มวัย

แมลงศัตรูพืชนำเขา้ ควบคมุ แหง่ สาธารณรฐั ประชาชนจนี 13

ด่านตรวจพืชเชยี งแสน

11. Aphamostigma piri (Cholodkovsky)
ช่ือวิทยาศาสตรข์ องจนี 梨矮蚜
ชื่อสามัญ pear phylloxera, pear bark aphid
พืชอาศัย สาล่ี

แมลงเข้าทำลายผลสาลี่ และส่งผลให้สาลี่มีรูปร่างผิดปกติ ส่งผลให้ผลผลิต
สูญเสียอย่างมาก กลุ่มของแมลงศัตรูพืชชนิดนี้จะอาศัยอยู่ตามซอกเปลือก ตาใบ และส่วน
ของกลีบเล้ยี ง เขา้ ทำลายทก่ี ลบี เลีย้ งจะทำให้เกิดการเนา่ เป่อื ย ดูดกินน้ำเล้ยี งจากเปลือกต้น
ส่งผลให้เปลือกเกิดการแตกอย่างรุนแรงซึ่งอาจทำให้กิ่งตายได้ เข้าทำลายที่ตาใบจะทำให้
เปลย่ี นเป็นสนี ำ้ ตาล ทำให้ผลร่วง ลำตวั ของเพศเมียมีสีเขยี วถึงเหลือง ยาวประมาณ 0.7-0.9
มลิ ลิเมตร สามารถขยายพนั ธุ์โดยออกลูกเปน็ ตัว ตวั ออ่ นมีพฒั นาการสมบูรณ์ต้งั แต่อยู่ในท้อง
แม่ เป็นการสืบพันธุ์แบบไม่อาศัยเพศ สามารถเจริญเติบโตขึ้นมาได้เองโดยไม่ต้อง
ไดร้ ับการผสมพันธุ์จากเพศผู้ สามารถสร้างประชากรสูงสุดได้ในฤดูใบไม้ผลิและฤดูใบไม้ร่วง
ซึ่งเพศเมียแต่ละตัวสามารถผลิตลูกหลานได้ 70-150 ตัวตลอดช่วงชีวิต โดยแมลงมีชีวิต
อยไู่ ดน้ าน 3-4 สัปดาห์ในฤดรู ้อน และ 10 สปั ดาหใ์ นฤดหู นาว [49]

AB

ภาพที่ 11 A: ลกั ษณะของ Aphamostigma piri (Cholodkovsky) ตัวเตม็ วัย, B: ลกั ษณะ
ของผลทรี่ ่วงหลน่ จากการถูกทำลาย

แมลงศตั รูพืชนำเขา้ ควบคุมแหง่ สาธารณรฐั ประชาชนจีน 14

ดา่ นตรวจพืชเชียงแสน

12. Arhopalus syriacus Reitter
ชอื่ วิทยาศาสตรข์ องจนี 辐射松幽天牛
ช่อื สามัญ -
พืชอาศยั ตน้ สน Pinus pinaster, P. salzmanni, P. laricio, P. halepensis, P.radiata,
และ P. elliottii

เพศเมยี วางไข่ใต้เปลือกสน ตวั ออ่ นสรา้ งโพรงภายในเปลอื กและเนือ้ ไม้ ลำตวั ยาว
11.4-22.1 มิลลิเมตร มีสีน้ำตาลเหลืองถึงน้ำตาลเข้ม ส่วนปลายของ maxillary palpus
มรี ปู ร่างคลา้ ยขวาน แข็งแรง และยาวกว่าความกวา้ งสว่ นปลายเลก็ น้อย ปีกปลายมน เพศผู้
มฐี านหนวดเชอื่ มต่อกับส่วนหวั ด้านบน 8 ปล้อง งอกออกมาเลก็ นอ้ ยจากส่วนปลาย เพศผู้มี
ความยาวลำตัวน้อยกว่าเพศเมยี และมีความแตกต่างกนั ท่หี นวด [61]

ภาพที่ 12 ลกั ษณะของตัวเต็มวยั ของดว้ ง Arhopalus syriacus Reitter

แมลงศัตรูพืชนำเขา้ ควบคุมแห่งสาธารณรฐั ประชาชนจีน 15

ดา่ นตรวจพืชเชยี งแสน

13. Bactrocera Macquart
ช่อื วิทยาศาสตรข์ องจนี 果实蝇属
ชอ่ื สามญั แมลงวนั ผลไม้, แมลงวันทอง, fruit fly
พชื อาศยั ไมผ้ ล พชื ผกั

ไข่มรี ูปรา่ งยาวรี สีขาว ผวิ มัน เมือ่ ใกล้ฟักจะมสี ขี าวข่นุ มรี ะยะ 2-3 วัน หนอนมี
ลักษณะหัวแหลมท้ายป้าน ไม่มีขา ส่วนหัวเป็นตะขอแข็งสีดำ ลำตัวขนาด 2×10 มิลลิเมตร
ระยะดักแด้มีลักษณะกลมรี มีสีเข้ม ขนาด 2×4 เซนติเมตร อาศัยอยู่ในดินลึกประมาณ
2-5 เซนติเมตร มีอายุประมาณ 9-10 วัน ตัวเต็มวัยมีปีก 1 คู่ ปีกบางใส ลำตัวมีสีเหลือง
สะท้อนแสง มีขา 3 คู่ มีปากแบบซับดูด เพศเมียสามารถวางไข่ไดท้ ุกวันในผลไม้ ลึกจากผิว
ผลประมาณ 2-5 มิลลิเมตร เฉลี่ยวันละ 40 ฟอง ตลอดอายุขัยสามารถวางไข่ได้มากถึง
600-800 ฟอง มีอายุประมาณ 1-3 เดอื น [6]

ภาพท่ี 13 ลกั ษณะของตวั เตม็ วยั ของแมลงวันผลไม้ Bactrocera Macquart

แมลงศัตรูพืชนำเข้าควบคมุ แหง่ สาธารณรฐั ประชาชนจีน 16

ดา่ นตรวจพชื เชยี งแสน

14. Baris granulipennis (Tournier)
ชื่อวทิ ยาศาสตรข์ องจนี 西瓜船象
ชอื่ สามัญ melon weevil
พชื อาศยั เมลอน แตงกวา

ตัวเต็มวัยมีสีดำอมน้ำตาล เพศเมียมีขนาด 7-8 มิลลิเมตร มีงวงยาวคล้ายจมูก
มีขากรรไกรล่างเพื่อเจาะรูเข้าไปในผล และวางไข่ลงในรู ระยะไข่มีอายุเฉลี่ย 3-7 วัน
หลังจากนั้นจะฟักเป็นตัวหนอน ซึ่งจะกัดกินเมล็ดภายในผลและเข้าสู่ระยะดักแด้ ซึ่งจะ
ใช้เวลา 25-42 วัน รังไหมถูกสร้างขึ้นจากกาวเม็ดเล็กๆ รวมกับเนื้อเยื่อผลแห้งผสมกับ
สารคัดหลั่งที่มีลักษณะคล้ายน้ำนมที่หลั่งออกมาจากทวารหนัก สารนี้ผลิตมาจาก
ท่อมัลพิเกียน (Malpighian tubule) ตัวเต็มวัยมีอายุหลายสัปดาห์ แมลงสามารถมี
วงจรชวี ติ ได้ถงึ 3 รุ่นตอ่ ปี และหากสภาพอากาศเออ้ื อำนวยสามารถมวี งจรชวี ิตได้ 4 รนุ่ [46]

AB

ภาพท่ี 14 ลักษณะของตัวเต็มวยั ของ Baris granulipennis (Tournier)
A: ลักษณะลำตัวดา้ นขา้ ง
B: ด้านหน้า

แมลงศัตรูพืชนำเขา้ ควบคุมแหง่ สาธารณรฐั ประชาชนจนี 17

ดา่ นตรวจพชื เชียงแสน

15. Batocera spp. (non-Chinese)
ชอ่ื วิทยาศาสตร์ของจนี 白条天牛（非中国种）
ชือ่ สามญั ด้วงหนวดยาว (long-horn beetle)
พืชอาศัย ไมย้ นื ต้น

หนอนมีลำตัวเป็นปล้องๆ สีขาวขุ่น ส่วนหัวค่อนข้างโตกว่าส่วนท้อง ตัวเต็มวัย
มีขนาด 80-85 มิลลิเมตร ในเพศผู้ ในขณะที่เพศเมียมีขนาดเล็กกว่า มีหนวดยาว เพศผู้
หนวดมีความยาวประมาณ 215-230 มิลลิเมตร มีหนามลักษณะเป็นเขี้ยวขนาดใหญ่ที่อก
ปล้องแรกทั้ง 2 ขา้ ง ลำตวั มีสีเขยี วแกมนำ้ ตาลหรือสีเทา และมจี ุดสีขาวหรอื สสี ้มบนปีก [1]

ภาพท่ี 15 ลกั ษณะต่างๆ บนปกี ของดว้ ง Batocera spp.

แมลงศัตรูพืชนำเขา้ ควบคมุ แหง่ สาธารณรัฐประชาชนจีน 18

ด่านตรวจพชื เชยี งแสน

16. Brontispa longissima (Gestro)
ชอ่ื วทิ ยาศาสตร์ของจนี 椰心叶甲
ช่ือสามญั แมลงดำหนามมะพรา้ ว (coconut hispine beetle)
พชื อาศัย มะพรา้ ว ปาลม์

ตัวเต็มวัยและหนอนอาศัยกินอยู่ในใบย่อยของยอดมะพร้าวที่ยังไม่คลี่
โดยกัดกินผวิ ใบท้งั ด้านหนา้ และด้านหลัง เมอ่ื ใบยอดคลก่ี างออกจะไม่พบแมลงเหล่าน้ีอาศัย
อยู่ แต่จะเห็นใบเป็นรอยแห้งทั้งทางใบ ไข่ รูปยาวรีสีน้ำตาล ค่อนข้างแบน ขนาด 0.8 x 2
มลิ ลิเมตร วางไขท่ ้ังเป็นฟองเดี่ยวๆ และเปน็ แถวๆ ละ 2-3 ฟอง วางไขบ่ นใบอ่อนท่ียังไม่คล่ี
บริเวณขอบของไข่จะเปน็ ขุยสีน้ำตาลอ่อน ระยะไข่ 5-9 วัน ตัวเต็มวัยเพศเมีย 1 ตัว วางไข่
ได้ประมาณ 100 ฟอง ตัวหนอนที่ฟักจากไข่ใหม่ๆ สีขาว มีขาจริง 3 คู่ ด้านข้างของลำตัว
ทกุ ปล้องมีลกั ษณะคล้ายหนามยืน่ ออกมา ทีป่ ลายสดุ ของสว่ นท้องมอี วยั วะคล้ายคาลิปเปอร์
1 คู่ เมื่อใกล้ลอกคราบ ลำตัวจะมีสีเข้มขึ้นจนเป็นสีน้ำตาล คราบที่ลอกออกมาจะเห็นส่วน
ของคาลิปเปอร์ชัดเจน หนอนมี 4 วัย ระยะหนอน 30-40 วัน หนอนที่เจรญิ เต็มที่จะหยุดกิน
อาหาร และเปลี่ยนรูปร่างเป็นดักแด้ โดยเข้าดักแด้บริเวณใบที่อาศัยอยู่ ระยะดักแด้
ประมาณ 4-7 วัน ตัวเต็มวัย เป็นด้วงขนาดลำตัว 2 x 9 มิลลิเมตร หนวดมี 11 ปล้อง
ส่วนหัวสีดำ ส่วนอกมีสีน้ำตาลปนส้ม ปีกคู่แรกสีดำหรือมีสีน้ำตาลปนส้ม ชนิดที่มีสีน้ำตาล
ปนส้ม จะพบสีของปีกทัว่ ไปเป็นสนี ้ำตาลแก่ บริเวณโคนปีกที่ตดิ กับส่วนอกมีสีส้มประมาณ
1 ใน 3 ของความยาวปีก ตัวเต็มวัยมีอายุนานมากกว่า 3 เดือน วางไข่ได้ประมาณ
100 ฟอง/ตัว มีความว่องไวในชว่ งพลบคำ่ (nocturnal insect) [4]

ภาพที่ 16 ลักษณะตวั เตม็ วยั ของแมลงดำหนามมะพร้าว (coconut hispine beetle)

แมลงศัตรูพืชนำเข้าควบคุมแห่งสาธารณรัฐประชาชนจีน 19

ดา่ นตรวจพชื เชียงแสน

17. Bruchidius incarnates (Boheman)
ชื่อวิทยาศาสตรข์ องจนี 埃及豌豆象
ชอื่ สามญั broad bean beetle
พืชอาศยั ถัว่ ลนั เตา ถวั่ ปากอา้

แมลงขยายพันธุ์อย่างรวดเร็ว มีลำตัวยาว 2.5-3.5 มิลลิเมตร สีดำ หนวด
และปีกมีสีน้ำตาลแดง ส่วนท้ายของลำตัวมีลักษณะรี มีสีเทา และมีจุดสีดำ 2 จุด
หนวดมีลักษณะเปน็ ซแ่ี บ่งเป็นสว่ นๆ เพศเมยี วางไข่เฉลยี่ 43.8 ฟอง ตวั หนอนมอี ายุประมาณ
13.9 วัน ระยะดักแด้มีอายุ 3-13 วัน จึงเป็นตัวเต็มวัยและสามารถผสมพันธุ์กันได้ทันที
แมลงสามารถมีวงจรชีวิตไดถ้ ึง 7 ร่นุ ตอ่ ปี [7]

ภาพที่ 17 ลกั ษณะตวั เตม็ วยั ของ Bruchidius incarnates (Boheman)

แมลงศตั รูพืชนำเขา้ ควบคมุ แห่งสาธารณรฐั ประชาชนจีน 20

ดา่ นตรวจพืชเชียงแสน

18. Bruchophagus roddi Gussak
ชอื่ วทิ ยาศาสตรข์ องจีน 苜蓿籽蜂
ชื่อสามัญ alfalfa seed chalcid
พชื อาศยั ถว่ั แอลฟาฟา

เพศเมียตัวเต็มวัยจะแทงอวัยวะวางไข่ที่มีลักษณะคล้ายเข็มลงในเมล็ดถ่ั ว
แอลฟาฟาทีก่ ำลังเจริญเติบโต ตัวหนอนจะทำลายเอนโดสเปิร์มภายในเมล็ดและจะเหลอื ไว้
เพียงเปลือกหุ้มเมล็ดเท่านั้น ระยะตัวเต็มวัยจะออกจากเมล็ดซึ่งจะสังเกตเห็นรูที่เมล็ดถั่ว
แมลงสามารถมีวงจรชีวิตได้ 2 รุ่นต่อปี ระยะไข่มีอายุประมาณ 35-42 วัน เพศเมียวางไข่
ครั้งละ 15-65 ฟอง ตัวหนอนมีสีขาว ส่วนหัวมีสีน้ำตาล ไม่มีขา รูปร่างคล้ายตัว C
(C-shape) และยาวประมาณ 1.8 มิลลิเมตร ระยะดักแด้มีอายุประมาณ 7 วัน ตัวเต็มวัย
ยาวประมาณ 1.7 มิลลิเมตร สีดำ ยกเว้นบางส่วนของขามีสีน้ำตาลเหลือง ปีกทั้งสองคู่
มเี สน้ ปีกทปี่ ีกคู่หน้าเพียงเส้นเดียว [19]

ภาพที่ 18 ลักษณะตวั เตม็ วยั ของ Bruchophagus roddi Gussak

แมลงศัตรูพืชนำเข้าควบคุมแห่งสาธารณรัฐประชาชนจีน 21

ด่านตรวจพชื เชียงแสน

19. Bruchus spp. (non-Chinese)
ช่ือวิทยาศาสตรข์ องจีน 豆象（属）（非中国种）
ชอ่ื สามัญ Seed weevils
พืชอาศัย ถวั่ ปากอ้า ถัว่ ลันเตา พืชตระกลู ถ่ัว

เพศเมียวางไข่ในช่วงต้นฤดูร้อน ประมาณ 25 ฟอง บนฝักถั่ว ตัวหนอนจะเจาะ
เข้าทำลายฝักถั่ว ยาวประมาณ 5 มิลลิเมตร มีสีเหลืองอมเทา หัวสีดำ ไม่มีขา จากนั้น
จะพัฒนาเป็นดักแด้และตัวเต็มวัย มีความยาว 4-6 มิลลิเมตร ลำตัวกลม สีดำ มีขนปกคลมุ
สีเทา บรเิ วณสว่ นปลายของปกี ส้ันกวา่ ชอ่ งท้อง มีจดุ ขนาดเลก็ สเี ทา [50]

ภาพที่ 19 ลกั ษณะตวั เตม็ วยั ของ Bruchus spp.

แมลงศตั รูพืชนำเข้าควบคุมแหง่ สาธารณรฐั ประชาชนจนี 22

ดา่ นตรวจพชื เชียงแสน

20. Cacoecimorpha pronubana (Hübner)
ชื่อวทิ ยาศาสตร์ของจีน 荷兰石竹卷蛾
ชอื่ สามัญ carnation tortrix
พชื อาศยั คารเ์ นชน่ั อะโวคาโด ผลไมต้ ระกลู ส้ม มะกอก

ตัวเต็มวยั มีปีกสนี ้ำตาลอมเหลือง ปกี คู่หน้ามแี ถบสนี ้ำตาลพาดขวางบนปีก ปีกคู่
หลังมีสีชมพูขอบดำ ลำตัวยาวประมาณ 7-8 มิลลิเมตร เพศเมียสามารถวางไข่ได้ครั้งละ
150-600 ฟอง หนอนที่โตเต็มที่จะมีสีเขียวเข้ม หัวสีน้ำตาล มีความยาวประมาณ 15-20
มิลลิเมตร ตัวหนอนเข้าทำลายตาดอก หนอนสร้างใยทำให้กลีบดอกติดกัน ซึ่งขัดขวาง
การบานของดอกทำใหด้ อกมีลกั ษณะบานผิดรูป หนอนเจาะกินเนอ้ื เยอื่ ภายในผลอะโวคาโด
ในผลไม้ตระกูลส้ม หนอนเจาะเป็นรอยสีน้ำตาลเข้มบนผิวผล ทำให้เกิดความเสียหาย
ทางเศรษฐกิจ ในมะกอก หนอนจะสรา้ งเส้นใยบนใบเพือ่ เชื่อมตัวหนอนกับใบเข้าไว้ด้วยกนั
[51]

AB

ภาพที่ 20 A: ลกั ษณะของตัวอ่อน Cacoecimorpha pronubana (Hübner), B: ลักษณะ
ของผีเส้อื ตัวเต็มวัย

แมลงศัตรูพืชนำเขา้ ควบคุมแหง่ สาธารณรฐั ประชาชนจนี 23

ด่านตรวจพชื เชยี งแสน

21. Callosobruchus spp. (maculatus (F.) and non-Chinese)
ชือ่ วทิ ยาศาสตรข์ องจนี 瘤背豆象（四纹豆象和 非中国种）
ชอ่ื สามญั ดว้ งถว่ั เขยี ว ดว้ งเจาะเมลด็ ถวั่ cowpea weevil
พชื อาศัย ถว่ั เขยี ว ถว่ั เขยี วเมล็ดดำ ถว่ั พุม่ ถัว่ แขก ถว่ั แดงหลวง

มวี งจรชวี ิต 19-33 วัน ระยะไข่ 3-6 วัน ระยะหนอน 13-20 วนั เจาะเข้าทำลาย
ฝักถ่วั ในระยะท่ถี ั่วเรมิ่ โตเตม็ ที่ (fruiting stage) โดยจะวางไขม่ ีสีขาวตดิ อยู่ที่ผวิ เมล็ด เมื่อฟกั
เป็นตัวหนอนแล้วจะเข้าไปกัดกินภายในเมล็ดจนเป็นโพรง ระยะดักแด้ 3- 7 วัน เมื่อเป็น
ตัวเต็มวัยจะเจาะออกมาจากเมล็ด มีสีน้ำตาลแดง สีดำและสีเทา บนปีกมีจุดดำขนาดใหญ่
ตรงกลาง 2 จุด มีสว่ นของท้องยนื่ ออกมาจากปกี มีจุดดำ 2 จดุ เพศเมียมีขนาดใหญ่กวา่ เพศ
ผู้ ดว้ งถ่วั เขยี วเป็นแมลงหลงั การเก็บเกย่ี ว (post-harvest) ในโรงเกบ็ ทำใหเ้ มล็ดเส่อื มความ
งอกและมกี ลิน่ เหมน็ [2], [5]

ภาพท่ี 21 ลักษณะตัวเตม็ วยั ของ Callosobruchus spp.

แมลงศตั รูพืชนำเข้าควบคมุ แหง่ สาธารณรัฐประชาชนจีน 24

ด่านตรวจพืชเชยี งแสน

22. Carpomya incompleta (Becker)
ชื่อวิทยาศาสตรข์ องจนี 欧非枣实蝇
ชอื่ สามญั jujube fruit fly
พชื อาศยั พทุ รา (Ziziphus jububa)

ลักษณะเป็นแมลงวันที่ไม่สมบูรณ์ ลำตัวมีสีเหลืองสด มีความยาวตั้งแต่ 6-8
มิลลิเมตร ปีกโปร่งใส มีแถบสีน้ำตาลทองขนาดใหญ่สองแถบพาดในแนวนอนบนปีก
ทั้ง 2 ข้าง แมลงวันตัวเต็มวัยวางไข่ในฤดูใบไม้ผลิ โดยใช้อวัยวะวางไข่เจาะรูขนาดเล็กบน
ผิวผล หลังจากไข่ฟักเป็นตวั หนอน จะเริ่มกัดกินเนื้อผลภายใน ทำให้คุณภาพผลผลิตลดลง
และทำใหเ้ ชือ้ ราเข้าทำลายผลไดง้ ่าย [41]

AB

ภาพท่ี 22 A: ลกั ษณะของแมลงวันตวั เต็มวยั , B: ลกั ษณะของผลพทุ ราทถ่ี กู เจาะเปน็ รู

แมลงศัตรูพืชนำเขา้ ควบคุมแห่งสาธารณรฐั ประชาชนจีน 25

ด่านตรวจพชื เชียงแสน

23. Carpomya vesuviana Costa
ช่ือวทิ ยาศาสตร์ของจนี 枣实蝇
ชื่อสามญั The ber fruit fly
พชื อาศยั พุทรา (Ziziphus spina-christi, Z. lotus และ Z. jujuba)

เป็นแมลงวันผลไม้ที่เข้าทำลายพืชเพียงชนิดเดียวคือ พุทรา ตัวเต็มวัย
ยาวประมาณ 5 มิลลิเมตร มีสีเหลือง ปีกมีแถบสีน้ำตาลอ่อน 2 แถบ พาดบนปีก ส่วนอก
มีจุดสีดำขนาดเล็กที่บริเวณขอบ และมีจุดขนาดใหญ่ 1 จุด อยู่กึ่งกลาง ตัวอ่อนมีสีขาว
อมเหลือง เมื่อโตเต็มที่ยาว 7-9 มิลลิเมตร ระยะดักแด้มีสีขาว ยาว 4-5 มิลลิเมตร มีร่อง
ขวางเป็นเกลยี วชดั เจน [44],[45]

ภาพท่ี 23 ลกั ษณะตัวเตม็ วยั ของ Carpomya vesuviana Costa

แมลงศตั รูพืชนำเข้าควบคุมแหง่ สาธารณรัฐประชาชนจนี 26

ด่านตรวจพชื เชียงแสน

24. Carulaspis juniperi (Bouché)
ชอื่ วิทยาศาสตรข์ องจีน 松唐盾蚧
ชอ่ื สามัญ Juniper scale
พืชอาศัย จนู เิ ปอร์ (Juniperus spp.)

เพลี้ยหอยดดู กินน้ำเล้ยี งบริเวณใบสน ทำให้ใบเปลย่ี นเป็นสีเหลือง และแห้งตาย
ในที่สุด สามารถเข้าทำลายได้ทุกระยะการเจริญเติบโตของพืช มีลักษณะที่ปรากฏระหว่าง
เพศอย่างชัดเจน เพศเมียมีเส้นผ่านศูนย์กลาง 0.5-2 มิลลิเมตร มีลักษณะรี นูน มีสีขาว
ตัวอ่อนมีสีเหลืองตรงกลางและมีสะเก็ดรอบนอกสีขาว เพศเมียไม่มีตา ปีก และขา วางไข่
ในช่วงเดือนพฤษภาคม มากถึง 40 ฟอง ภายใต้เกล็ด ไข่จะใช้เวลาฟักเป็นตัวออ่ นประมาณ
2 สัปดาห์ เพศผู้มีลักษณะยาว สีขาว ตรงกลางมีสันยาวเล็กน้อย ตัวอ่อนมีเกล็ดสีเหลือง
อยู่สว่ นปลายเพยี งด้านเดยี ว มีปกี ขา และตา [29]

AB
ภาพท่ี 24 A: ลกั ษณะของเพลีย้ หอยเพศเมีย, B: ลกั ษณะของเพลี้ยหอยเพศผู้

แมลงศตั รูพืชนำเข้าควบคมุ แหง่ สาธารณรัฐประชาชนจีน 27

ดา่ นตรวจพชื เชยี งแสน

25. Caulophilus oryzae (Gyllenhal)
ชอ่ื วทิ ยาศาสตรข์ องจีน 阔鼻谷象
ชอ่ื สามญั broad nosed grain weevil
พชื อาศยั ข้าวโพด ถ่วั ลกู ไก่ ขา้ วฟ่าง

เป็นแมลงศัตรูในโรงเก็บ เพศเมียเจาะเมล็ดและวางไข่ ครั้งละ 200-300 ฟอง
จากนั้นปิดรูเจาะเมล็ดดว้ ยสารคัดหลั่งทสี่ ามารถแขง็ ตวั ได้ ตวั เตม็ วยั มีขนาด 2.5-4 มลิ ลเิ มตร
มีสีน้ำตาลแดงไปจนถึงสีดำ มีความมันวาวเล็กน้อย มีงวงคล้ายจมูก หนวดมี 7 ปล้อง ส่วน
ปลายเป็นรูปกระบอง ส่วนอกมีจุดเว้ากลมเล็กๆ ห่างเท่าๆ กัน เป็นจำนวนมาก ปีกส่วน
ปลายโค้งเล็กนอ้ ย ความยาวของปกี ยาวเปน็ 2 เท่าของส่วนอก มีร่องลายจุดเรยี งตามยาวทม่ี ี
ความลึกกว่าส่วนอก ร่องกลางโค้งมนมีจุดไม่ชัดเจน ส่วนล่างของลำตัวมีเส้นประปราย
อัตราส่วนระหว่างความยาวของงวง ส่วนอก และปีกเท่ากับ 1:1:2 ไข่รูปรีหรือรูปไข่
มีความยาว 0.4-0.5 มิลลิเมตร สีขาวใส ตัวอ่อนมีสีขาวหรือเหลือง ลำตัวโค้งเป็นรูป
พระจันทร์เสี้ยว มีรอยย่น มีขน และไม่มีขา มีความยาว 2.5-3 มิลลิเมตร ดักแด้ยาว 2.8-3
มิลลิเมตร กว้าง 1.3 มิลลิเมตร เริ่มแรกมีสขี าว ต่อมามีสีเหลือง นอกจากน้ี ด้วงยังสามารถ
อยู่ไดโ้ ดยปราศจากอาหารได้นานถงึ 50 วนั [32], [39]

ภาพที่ 25 ลักษณะตัวเต็มวยั ของ Caulophilus oryzae (Gyllenhal)

แมลงศตั รูพืชนำเขา้ ควบคุมแห่งสาธารณรฐั ประชาชนจีน 28

ด่านตรวจพชื เชยี งแสน

26. Ceratitis Macleay
ชื่อวทิ ยาศาสตรข์ องจนี 小条实蝇属
ช่ือสามัญ fruit fly
พชื อาศัย ไมผ้ ลก่ึงเขตรอ้ นและเขตร้อน พืชผัก

มีพืชอาศัยกว้าง และมีความทนทานต่อแหล่งที่อยู่อาศัยตามธรรมชาติและ
แปลงเพาะปลูก เพศเมียวางไข่ประมาณ 300 ฟอง ใต้ผิวของผลไม้สุก หรือในบริเวณ
ที่ผิวของผลช้ำหรือมีรอยแผล ระยะหนอนจะเจริญและพัฒนาภายในผล ตัวหนอนมีสีขาว
อมเหลือง ยาวประมาณ 7-9 มิลลิเมตร ส่วนหัวมีขนาดเล็กและค่อยๆ กว้างขึ้นที่ส่วนท้าย
เมื่อผลไม้ร่วงหล่นจากต้นจึงออกจากผลและเป็นดกั แดใ้ นดนิ แมลงวันตัวเต็มวยั มีความยาว
3.5-5 มิลลิเมตร มีตาสีแดง ส่วนหลังมีสีเข้ม มีจุดสีซีด ส่วนท้องมีสีเหลือง ปีก 1 คู่ ใส
มีจุดสีเหลืองถึงสีดำ เพศผู้มีหนวดยาวสีดำลักษณะคล้ายไม้พาย แมลงวันมีวงจรชีวิตที่นาน
หลายสัปดาห์ ขึ้นอยู่กับชนิดของผลไม้ สามารถสืบพันธุ์ได้ตลอดทั้งปี สามารถมีวงจรชีวิต
ไดถ้ ึง 3-4 รุ่นตอ่ ปี ในขณะที่เขตอบอุน่ สามารถมวี งจรชีวิตได้ 6-8 รุน่ ตอ่ ปี [52]

ภาพที่ 26 ลกั ษณะตัวเตม็ วยั ของแมลงวนั Ceratitis

แมลงศตั รูพืชนำเขา้ ควบคุมแห่งสาธารณรัฐประชาชนจนี 29

ดา่ นตรวจพชื เชียงแสน

27. Ceroplastes rusci (L.)
ชอื่ วทิ ยาศาสตรข์ องจีน 无花果蜡蚧
ชื่อสามญั fig wax scale
พืชอาศัย มะเดอื่ ฝรงั่ (Ficus carica) พชื ตระกลู สม้ องุน่

เพศเมียมีสีแดงเข้ม ยาว 3-6 มิลลิเมตร มีไขสีชมพูปกคลุมลำตัว ตรงกลางมีไข
ประกอบกันเป็นก้อนขนาดใหญ่ และมีไขก้อนเล็กประกอบกันเป็นก้อน จำนวน 8 ก้อน
ที่แยกกันอย่างชัดเจน มีเส้นปลายแหลม จำนวนเฉลี่ย 42 เส้น รวมกันเป็นรูปกรวย
ปลายแหลมในแต่ละด้าน มีรูหายใจอยู่ระหว่างหนวด บริเวณทวารมีเกล็ดแข็งล้อมรอบ
เพลี้ยจะคลานมาเกาะตามเส้นกลางใบและกิ่งออ่ น มีวงจรชีวิต 2 รุ่นต่อปี ช่วงแรกในเดือน
พฤษภาคม-มิถุนายน และในช่วงเดือนสิงหาคม-กันยายน มีการสืบพันธุ์แบบ
parthenogenetic โดยมกี ารเจรญิ เป็นตวั อ่อนโดยไม่ตอ้ งผสมพันธุ์ ซง่ึ เพศเมยี สามารถสร้าง
ไขไ่ ดถ้ ึง 800-1,500 ฟอง [53]

AB

ภาพที่ 27 A: ลกั ษณะของเพลย้ี หอยเพศเมยี , B: ลกั ษณะการเขา้ ทำลายของเพลี้ยหอยท่ี
เกาะอย่บู นผลและกิ่งกา้ นของมะเดอ่ื ฝรงั่

แมลงศตั รูพืชนำเข้าควบคุมแห่งสาธารณรฐั ประชาชนจนี 30

ด่านตรวจพืชเชียงแสน

28. Chionaspis pinifoliae (Fitch)
ช่ือวทิ ยาศาสตรข์ องจีน 松针盾蚧
ชอ่ื สามญั pine leaf scale
พชื อาศัย สน (Pinus spp.) เฟอร์ (Abies spp.) ซีดาร์ (Cedrus spp.)

เพลี้ยดูดกินน้ำเลี้ยงจากใบสน ทำให้ใบเปลี่ยนเป็นสีเหลืองและร่วงหลน่ ในที่สุด
หากมีการแพร่ระบาดรุนแรงจะทำให้กิ่งสนแห้งตาย เมื่อลอกคราบครั้งแรก มีความยาว
0.5 มิลลิเมตร ลำตัวมีสีเหลืองถึงสีส้มและสามารถเคลื่อนที่ได้ ตัวอ่อนเพศเมียที่ยัง
ไม่โตเต็มวัยจะมีลักษณะเหมือนกับตัวเต็มวัย เพียงแต่มีขนาดเล็กกว่า และมีเกล็ดเพียง
ชั้นเดยี วปกคลุมอยู่ เกลด็ ของเพศเมยี ท่โี ตเตม็ วยั จะมคี วามยาว 2-3 มิลลิเมตร มีรปู ร่างคล้าย
หอยแมลงภู่ (mussel-shaped) มีสีขาว นูนเล็กน้อย ส่วนปลายสุดมี 2 แบบคือ ส่วนหัว
มีสีเหลืองน้ำตาลและส่วนท้ายโปร่งแสง เพศผู้ถ้ามีเกล็ดปกคลุมยาว 1 มิลลิเมตร มีสีขาว
มีลักษณะยาว มีคราบสีเหลืองหรือโปร่งแสง เพศผู้ตัวเต็มวัยมีปีกใส 1 คู่ ขา 3 คู่ หนวดมี
หลายปล้อง อวยั วะเพศยาว มตี าหลายคู่ [20], [27]

AB

ภาพท่ี 28 A: ลกั ษณะของเพลยี้ หอยเพศเมยี , B: ลักษณะการเข้าทำลายของเพล้ยี หอยท่ี
เกาะอยู่บนใบสน

แมลงศัตรูพืชนำเข้าควบคมุ แห่งสาธารณรัฐประชาชนจีน 31

ด่านตรวจพืชเชียงแสน

29. Choristoneura fumiferana (Clemens)
ชอ่ื วทิ ยาศาสตรข์ องจนี 云杉色卷蛾
ชอื่ สามัญ spruce budworm
พชื อาศัย balsam fir (Abies balsamea), white spruce (Picea glauca),

black spruce (Picea mariana)
เป็นตัวอ่อนของผีเสื้อม้วนใบ หนึ่งในศัตรูพืชที่มีการเข้าทำลายมากที่สุด
ในอเมริกาเหนือ พบในป่าดิบชื้น กัดกินใบสนและดอกสน ทำให้ใบร่วง ทำให้เกิดความ
เสียหายอย่างมากต่ออุตสาหกรรมไม้แปรรูปและภูมิประเทศ ผีเสื้อจะแพร่ระบาดในช่วง
ปลายเดือนมิถุนายนถึงต้นเดือนสิงหาคม ผีเสื้อที่โตเต็มวัยจะมีช่วงปีกกว้าง 20 มิลลิเมตร
ปีกหน้ามีสีเทาหม่น มีแถบและจุดสีน้ำตาล ปีกหลังมีสีเทาอ่อน เพศเมียวางไข่ได้ครั้งละ
15-50 ฟอง โดยวางไข่ท่ีโคนใบสนไปจนถึงยอดสน ไข่จะใช้เวลาฟกั ประมาณ 10 วนั ในช่วง
ฤดใู บไม้ผลิ ตัวออ่ นกัดกนิ ใบสน ดอกตูม ดอกเพศผู้ แลว้ จงึ ยา้ ยไปยอดใหม่ หนอนท่ีโตเต็มที่
จะมีความยาวประมาณ 22 มิลลิเมตร มีหัวสีดำและลำตัวสีน้ำตาลแดง ลำตัวด้านข้าง
มีสีออ่ นกวา่ และมจี ุดสขี าวเรยี งเป็นแถว 2 แถวบนหลัง เมื่อหนอนกัดกนิ อยา่ งเต็มที่จะเข้าสู่
ระยะดกั แด้ โดยจะเกาะบรเิ วณกง่ิ ล่างและเจรญิ เป็นตัวเตม็ วัยต่อไป [40]

AB
ภาพที่ 29 A: ลกั ษณะของตัวอ่อน, B: ลกั ษณะของผีเส้อื ตัวเต็มวยั

แมลงศัตรูพืชนำเข้าควบคุมแห่งสาธารณรัฐประชาชนจนี 32

ด่านตรวจพชื เชียงแสน

30. Conotrachelus Schoenherr
ชอื่ วทิ ยาศาสตร์ของจีน 鳄梨象属
ช่ือสามัญ curculio
พืชอาศยั ไม้ผลหลายชนดิ เช่น พีช แอปรคิ อต พลัม แอปเปลิ อะโวคาโด เนคทารีน เปน็ ต้น

ในฤดูใบไม้ผลิ เพศเมียจะวางไข่ในผลอ่อนที่ชั้นอิพิเดอร์มิสของผล เกิดรอยแผล
รูปพระจันทรเ์ ส้ียวบนผล ผลไม้ที่ถูกเจาะจะร่วงหล่น ส่งผลใหเ้ กิดความเสยี หายทางเศรฐกิจ
ไข่และตัวอ่อนมีความอ่อนแอต่อแรงกดที่เกดิ จากการเจริญเติบโตของผล ยางที่ไหลออกมา
จากผลพลัมทีก่ ำลังเจรญิ เติบโตสามารถฆ่าตัวอ่อนใหต้ ายได้ ในหนึ่งผลสามารถมีตัวอ่อนได้
หลายตวั ตวั ออ่ นมสี ีขาวอมเทาไมม่ ขี า เมอ่ื ตวั ออ่ นได้รับอาหารเตม็ ทจี่ ะออกจากผลและเขา้ สู่
ระยะดักแด้ในดิน ระยะเวลาขึ้นอยู่กับอุณหภูมิและความชื้น ซึ่งอาจใช้เวลา 3-5 สัปดาห์
ตัวเตม็ วัยมขี นสีขาว ชมพู สม้ หรือแดง มีงวงคล้ายจมกู โค้งยาว ตัวเต็มวัยเจาะผลเป็นรูกลม
ขนาดเส้นผ่านศนู ย์กลาง 2-3 มลิ ลเิ มตร [16]

AB

ภาพท่ี 30 A: ลกั ษณะของรอยแผลรปู พระจนั ทร์เส้ยี ว, B: ลกั ษณะของตัวเต็มวยั

แมลงศัตรูพืชนำเข้าควบคมุ แหง่ สาธารณรัฐประชาชนจีน 33

ด่านตรวจพืชเชียงแสน

31. Contarinia sorghicola (Coquillett)
ชื่อวทิ ยาศาสตร์ของจีน 高粱瘿蚊
ช่ือสามัญ Sorghum midge
พืชอาศัย ข้าวฟา่ ง หญ้าปลอ้ ง

ตัวออ่ นของแมลงจะกัดกินรงั ไขข่ องเมล็ดข้าวฟา่ ง ทำใหเ้ มล็ดเจริญเติบโตผดิ ปกติ
เกิดอาการไหม้ เมล็ดเล็ก มีรูปร่างผิดปกติ sorghum midge เป็นแมลงวันสีส้ม เพศเมีย
วางไข่ครั้งละ 30-120 ฟอง ในช่อดอกที่กำลังพัฒนา ตัวอ่อนที่ฟักออกมาใหม่ไม่มีสีแต่จะ
เปลี่ยนสีเมื่อได้รับอาหาร จะค่อยเปลี่ยนจากสีชมพูเป็นสีส้ม สีส้มเข้มหรือสีส้มอมแดง
ตัวอ่อนทีโ่ ตเตม็ ที่มีความยาว 1.5-2 มิลลิเมตร มีลักษณะแบนเล็กน้อย ลำตัวยาวเปน็ ปล้อง
ระยะดกั แด้ หวั หนวด ขา ทอ้ ง มีสเี ขม้ และเปลี่ยนเปน็ สดี ำ และส่วนทอ้ งมีสีสม้ [25]

ภาพที่ 31 ลกั ษณะตวั เต็มวยั ของ Contarinia sorghicola (Coquillett)

แมลงศตั รูพืชนำเขา้ ควบคุมแหง่ สาธารณรฐั ประชาชนจนี 34

ดา่ นตรวจพืชเชยี งแสน

32. Coptotermes spp. (non-Chinese)
ช่ือวทิ ยาศาสตรข์ องจนี 乳白蚁（非中国种）
ชือ่ สามัญ ปลวกใต้ดนิ (Subterranean termites)
พชื อาศัย พชื หลายชนิด

เป็นศัตรูพืชร้ายแรงของโครงสร้าง ปลวกมักเข้าทำลายต้นไม้ที่โตเต็มที่ โดยเข้า
ทำลายผ่านทางดินและเจาะเข้าไปในลำต้นผ่านทางราก หรือสามารถเข้าทำลายอยู่เหนือ
พ้ืนดินหรือระดับพน้ื ดิน ปลวกจะสร้างอุโมงค์แลว้ กนิ เข้าไปในแคมเบยี มและกระพี้ของต้นไม้
จึงเข้าไปในลำต้น โดยปกติจะมคี วามยาวประมาณ 0.7-0.9 เซนติเมตร มีขนาดตัวค่อนข้าง
ใหญ่กวา่ ปลวกทัว่ ๆ ไป ลกั ษณะเด่นของปลวกสายพันธน์ุ ี้ โดยเฉพาะปลวกทหาร กรามจะมี
ลักษณะเรียวยาว ไขว้ และพอดีตวั ลกั ษณะการทำลายของปลวก คอื กนิ วสั ดุทกุ ประเภทท่มี ี
เซลลูโลส อาศัยอยู่ใต้ดิน และหาอาหารดว้ ยการเข้าไปผ่านรอยแตก รอยแยก เป็นสายพันธ์ุ
ปลวกที่พบมากที่สุด และสร้างความเสียหายมากที่สุด โดยสร้างรังเป็นเนินดินจากดินและ
นำ้ ลาย การสืบพันธ์ุของปลวกระยะเจริญพนั ธุ์ (แมลงเมา่ ) มกั เกดิ ตอนพลบค่ำ เม่ืออุณหภูมิ
ต่ำลงและมีความชื้นสูง ส่วนใหญ่มักเกิดขึ้นหลังฝนตก แมลงเม่าจะสลัดปีกและทำการ
จับคูผ่ สมพันธุ์ ในรูหรือรอยแตกของเนอื้ ไม้ สามารถผลติ ไข่ได้ 1,000 ฟองตอ่ วนั [17], [35]

ภาพที่ 32 ลักษณะของปลวกวรรณะทหาร

แมลงศัตรูพืชนำเขา้ ควบคมุ แหง่ สาธารณรฐั ประชาชนจนี 35

ด่านตรวจพืชเชยี งแสน

33. Craponius inaequalis (Say)
ช่อื วิทยาศาสตร์ของจีน 葡萄象
ชอื่ สามัญ Grape curculio
พืชอาศัย องุน่

ในฤดูหนาวตัวเต็มวัยอาศัยในเศษซากพืชและบริเวณโดยรอบไร่องุ่น จะเข้า
ทำลายองุ่นในฤดูใบไม้ผลิ ตัวเต็มวัยมีงวงยาวคล้ายจมูกสีดำแดง กว้าง 2.5 มิลลิเมตร
ยาว 3 มิลลิเมตร กัดกินใบองุ่น เป็นรูปแบบซิกแซกใต้ผิวใบและก้านผล เพศเมียเข้าทำลาย
ผลองุ่นด้วยการเจาะผลด้วยงวงเพื่อวางไข่ สามารถวางไข่ในผลองุ่นได้ถึง 14 ผลต่อวัน
ใช้เวลาประมาณ 78 วัน ไข่จึงฟักออกมาเป็นตัวอ่อน ไม่มีขา หัวสีน้ำตาล มีสีขาวอมเหลือง
หนอนจะกัดกินองุ่น 12 วัน ทำให้เกิดความเสียหายรุนแรงโดยกัดกนิ เนื้อเยื่อภายในผลและ
เมล็ด จากนั้นผลองนุ่ จะรว่ งและเขา้ สู่ระยะดกั แดใ้ นดิน นาน 19 วนั จงึ เปน็ ตัวเต็มวัยในช่วง
ปลายฤดูรอ้ นและกดั กนิ ใบองนุ่ อกี คร้ัง มวี งจรชีวิต 1 รุ่นตอ่ ปี [34]

ภาพที่ 31 ลกั ษณะตวั เต็มวยั ของ Craponius inaequalis (Say)

แมลงศตั รูพืชนำเข้าควบคุมแห่งสาธารณรฐั ประชาชนจีน 36

ด่านตรวจพชื เชยี งแสน

34. Crossotarsus spp. (non-Chinese)
ชอ่ื วทิ ยาศาสตรข์ องจีน 异胫长小蠹（非中国种）
ชื่อสามญั exotic pin-hole borer
พชื อาศยั Euphorbiaceae มะเยาหนิ (Vernicia montana), Fagaceae (Castanopsis
carlesii, Castanopsis fargesi), Hamamelidaceae เมเปิ้ลหอม (Liquidambar
formosana), Lauraceae หนานมู่เนือ้ ทอง (Phoebe zhennan), Scrophulariaceae
เพาโลเนยี (Paulownia fortunei)

เพศผู้ลำตัวยาว 3.58-3.84 มิลลิเมตร ส่วนอกมีสีน้ำตาลเข้ม ปีกมีสีน้ำตาลแดง
ถงึ สนี ้ำตาลเขม้ เพศเมียลำตวั ยาว 3.64-3.84 มลิ ลิเมตร สว่ นหวั และสว่ นอกมสี ีน้ำตาล ปีกมี
สนี ้ำตาลแดง ปลายปีกมีสีน้ำตาลเข้ม [38]

ภาพที่ 34 ลักษณะของ Crossotarsus emorsus Beeson เพศผู้ A: ดา้ นหลงั , B: สว่ นหวั ,
C: ดา้ นข้าง, D: ปลายปกี Scale bars: 0.5 mm.

แมลงศตั รูพืชนำเข้าควบคมุ แหง่ สาธารณรัฐประชาชนจีน 37

ดา่ นตรวจพชื เชียงแสน

35. Cryptophlebia leucotreta (Meyrick)
ชื่อวทิ ยาศาสตร์ของจีน 苹果异形小卷蛾
ชอ่ื สามญั false codling moth (FCM)
พชื อาศัย พืชอาศยั มากกว่า 70 ชนดิ เช่น พืชตระกลู สม้ อะโวคาโด เป็นต้น

เพศเมียวางไข่ครั้งละ 100-400 ฟอง ในเวลากลางคืน ไข่ มีลักษณะแบน รูปรี
มีเส้นผ่านศูนย์กลาง 0.9 มิลลิเมตร ตัวอ่อนมีสีขาวครีม หัวมีสีน้ำตาลถึงสีดำ ตัวอ่อน
จะอาศัยอยู่ใต้เปลือกผลหรือเจาะเข้าไปในส่วนเนื้อเยื่อทำให้ผลสุกก่อนเวลา ตัวอ่อน
ที่โตเตม็ ท่มี ีความยาว 15-20 มลิ ลิเมตร มีสแี ดงหรือชมพู หวั มสี เี หลืองอมนำ้ ตาล ระยะดักแด้
มีลักษณะเป็นรังไหม อยู่ในเศษซากพืชหรือผิวดินช้ันบน ตัวเต็มวัยมีความแตกต่างกัน
ในเพศผ้แู ละเพศเมยี เพศผ้มู ปี ีกกวา้ ง 15-16 มลิ ลเิ มตร เพศเมยี มีปีกกวา้ ง 19-20 มิลลิเมตร
ปีกคู่หน้าของทั้งสองเพศประกอบด้วยเส้นสเี ทา น้ำตาล ดำ สีน้ำตาลอมสม้ ที่เห็นได้ชัดเจน
ที่สุดคือมีเครื่องหมายสามเหลี่ยมที่ส่วนนอกของปีก เมื่อเปรียบเทียบกับปีกคู่หลังและมี
เครื่องหมายรูปพระจนั ทร์เส้ยี วที่ปกี สว่ นบน [18], [33]

AB

ภาพท่ี 35 A: ลกั ษณะของผีเสอื้ ตัวเต็มวยั , B: ลกั ษณะของตวั ออ่ นมีสแี ดงหรอื ชมพู

แมลงศัตรูพืชนำเขา้ ควบคมุ แหง่ สาธารณรัฐประชาชนจนี 38

ดา่ นตรวจพชื เชยี งแสน

36. Cryptorhynchus lapathi L.
ชื่อวทิ ยาศาสตรข์ องจีน 杨干象
ชือ่ สามัญ poplar and willow borer, osier weevil, willow beetle, willow weevil
พชื อาศัย Alnus incana (grey alder), Populus deltoides (poplar), P. nigra (black
poplar), Salix alba (white willow), S. caprea (pussy willow), S. fragilis (crack
willow), S. purpurea (purple willow), S. triandra (almond willow), S. viminalis
(osier)

เพศเมียวางไข่ในรูเล็กๆ หรือร่องเปลือกตามกิ่งหรือลำต้น ตัวอ่อนที่เข้าทำลาย
พชื ในระยะแรกจะพบขุยมีลักษณะเหมือนแป้งออกมาจากรูเลก็ ๆในเปลือกของลำต้นและก่ิง
อ่อน เม่ือตัวออ่ นโตข้ึนและเขา้ ทำลายในเนอ้ื ไม้ จะพบขุยของเศษไมม้ ีลักษณะหยาบและขาว
ขึ้น มียางไม้ไหลออกมาจากแผล ตัวเต็มวัยมีขนาด 5-8.7 มิลลิเมตร ปีกมีสองสีสลับกัน
หัวมีเกล็ดสซี ีดกระจัดกระจายยกขนึ้ เปน็ หยอ่ มเลก็ ๆ ตานูนเล็กนอ้ ย [15], [59]

AB

ภาพที่ 36 A: ลกั ษณะของตวั เต็มวยั , B: ลกั ษณะการเขา้ ทำลายของตัวอ่อนในเนื้อไม้

แมลงศัตรูพืชนำเข้าควบคมุ แหง่ สาธารณรัฐประชาชนจนี 39

ด่านตรวจพืชเชียงแสน

37. Cryptotermes brevis (Walker)
ชือ่ วิทยาศาสตรข์ องจนี 麻头砂白蚁
ช่ือสามัญ powder post termite
พชื อาศัย ทอ่ นไม้แห้ง

เป็นปลวกไม้แห้งที่แพร่กระจายมากที่สุดในเขตร้อนและเขตกึ่งร้อนทั่วโลก
เข้าทำลายกระพี้ ไม้เนื้อแข็งและไม้เนื้ออ่อนของพืชหลายชนิด นอกจากนี้ยังเข้าทำลายไม้
แห้ง เฟอร์นิเจอร์อีกด้วย ปลวก ประกอบด้วยวรรณะสืบพันธุ์ ทหาร และปลวกงาน ไข่มีสี
ขาว รูปไต (kidney-shaped) ตัวอ่อนมีลักษณะคลา้ ยปลวกงานขนาดเล็ก ตัวอ่อนมีรูปทรง
คลา้ ยไส้กรอกมลี ำตวั น่ิม เมอื่ เกิดการลอกคราบต่อเนือ่ งกนั 3 ครั้ง ปีกจะงอกออกมา ซึ่งเป็น
ระยะสบื พนั ธ์ุ ปลวกวรรณะทหารมีความยาว 4-5 มิลลิเมตร กวา้ ง 1.2-1.4 มิลลเิ มตร มีส่วน
หัวใหญ่ มีสีเข้ม มีรอยย่นลกึ ขากรรไกรล่างกวา้ งกว่าสว่ นหัว ปลวกวรรณะสบื พันธ์ุมปี ีก 2 คู่
ที่ไม่มีขน มีขนาดและรูปร่างเท่ากัน มีเส้นปีก 3-4 เส้น ปีกยาวประมาณ 11-12 มิลลิเมตร
ปีกที่กางออกยาวประมาณ 9 มิลลิเมตร ลำตัวมีสีน้ำตาล หากมีการจับคู่เพื่อผสมพันธุ์จะมี
การสลดั ปกี ทิง้ [21], [36]

AB

ภาพที่ 37 A: Cryptotermes brevis (Walker) pseudergate (A), nymph (B),
dealates (C), soldier (D) B: ปลวกวรรณะสบื พนั ธุ์

แมลงศตั รูพืชนำเข้าควบคมุ แหง่ สาธารณรัฐประชาชนจีน 40

ด่านตรวจพชื เชียงแสน

38. Ctenopseustis obliquana (Walker)
ชื่อวิทยาศาสตร์ของจนี 斜纹卷蛾
ชอ่ื สามัญ brown-headed leafroller
พืชอาศัย ไมด้ อก เช่น เดซ่ี ไซคลาเมน สายน้ำผึ้ง กหุ ลาบ เปน็ ต้น

ไม้ผล เชน่ พลบั แอปเปลิ แอปริคอต พีช เชอร์รี พลมั แครนเบอรร์ ี พชื ตระกูลส้ม
องุ่น เปน็ ตน้

ผีเสื้อสามารถมีวงจรชีวิตได้ถึง 4-6 รุ่นต่อปี ตัวเต็มวัยพบได้ในช่วงเดือน
พฤศจิกายนถงึ มีนาคม เพศเมยี วางไขม่ ากถึง 150 ฟอง ตวั ออ่ นม้วนใบ กัดกนิ ใบ ตาใบ และ
ผล ซ่งึ ทำให้เกดิ ความเสยี หายทางเศรษฐกิจ ตวั เตม็ วยั มสี ีน้ำตาลถึงสนี ้ำตาลอมเทา ปกี ค่หู น้า
ยาว 7.5-12 มิลลิเมตร ปีกมีลายไม่แน่นอน แต่ส่วนใหญ่มีรอยดำตลอดแนวเส้นปีก เพศผู้
มปี กี คูห่ น้ายาวถงึ คร่ึงปีกของปกี คหู่ ลัง ส่วนปีกคหู่ ลังมีลักษณะด่างประทั้งเพศผู้และเพศเมีย
ตัวอ่อนที่โตเต็มที่มีความยาวประมาณ 20 มิลลิเมตร ส่วนปลายแหลมชดั เจน หัวมีสีน้ำตาล
เข้มถึงสีน้ำตาลแดง และอาจมีจุดประสีแดงจางๆ ส่วนบริเวณอกมีสีเข้มที่ด้านข้างและ
ด้านหลงั [31]

AB

ภาพที่ 38 A: ลกั ษณะของตัวเตม็ วยั เพศผู้, B: ลักษณะของตวั เต็มวยั เพศเมยี

แมลงศัตรูพืชนำเขา้ ควบคุมแห่งสาธารณรฐั ประชาชนจนี 41

ด่านตรวจพชื เชยี งแสน

39. Curculio elephas (Gyllenhal)
ชอื่ วทิ ยาศาสตร์ของจีน 欧洲栗象
ชอ่ื สามัญ Chestnut beetle, European chestnut beetle
พืชอาศัย เกาลดั (Castanea sativa Miller) โอ๊ก (Quercus ilex L.)

เป็นศัตรูพืชที่มีความสำคัญทางเศรษฐกิจ สามารถสร้างความเสียหายให้กับ
เกาลดั ได้มากถงึ 90 เปอรเ์ ซ็นต์ ดว้ งมวี งจรชีวิตเพียง 1 รุ่นต่อปี มักอาศยั อยู่บรเิ วณสว่ นยอด
ของต้นเกาลัดหรือตน้ โอก๊ ในช่วงปลายฤดรู ้อน เพศเมียจะเจาะรเู กาลัดหรือโอ๊ก แล้ววางไข่
1-2 ฟอง ภายในผล (เพศเมยี 1 ตัวสามารถวางไขไ่ ด้ 30-40 ฟอง) ตวั ออ่ นท่ีฟกั ออกมาจะกนิ
เนื้อภายในผล มีลักษณะเปน็ ปลอ้ ง สีเหลืองซีด ส่วนอกและหัวมีสีน้ำตาล ตัวอ่อนท่ีโตเต็มท่ี
จะทำให้ผลร่วงลงสู่พื้นดิน และเข้าสู่ระยะดักแด้ภายในดิน ดักแด้สามารถอยู่ในดิน
เมื่อสภาวะแวดล้อมไมเ่ หมาะสมได้นาน 1 ปี หรือมากกว่านี้ ตัวเต็มวัยมีชีวิตอยู่ได้ประมาณ
4 สปั ดาห์ มสี ีนำ้ ตาลอมเทา ปกี มแี ถบยาวขนานกันหลายแถบ มงี วงคลา้ ยจมูกยาวมาก [54]

AB

ภาพที่ 38 A: ลกั ษณะของตวั เต็มวยั , B: ลักษณะการเขา้ ทำลายของตัวออ่ นภายในเมล็ด
เกาลดั

แมลงศัตรูพืชนำเข้าควบคุมแหง่ สาธารณรัฐประชาชนจนี 42

ดา่ นตรวจพชื เชยี งแสน

40. Cydia janthinana (Duponchel)
ชือ่ วิทยาศาสตร์ของจนี 山楂小卷蛾
ช่อื สามัญ Pale-bordered Piercer
พชื อาศยั ฮอวธ์ อรน์ (Crataegus oxyacantha L.) แอปเปลิ (Malus domestica)

ตวั เตม็ วยั ปคี ู่หน้ามคี วามยาว 5-6 มลิ ลเิ มตร มีสีน้ำตาลเข้ม มีประกายสีม่วงหรือ
ชมพู มีลายสีเข้มและสีน้ำตาลแดง ปลายปีกมีสีน้ำตาลอมเหลือง ด้านหลังโค้งเล็กน้อย
มีลายเส้นสีเทาจำนวน 4 เส้น ส่วนหัวและส่วนอกมีสีน้ำตาลอมส้ม ตัวอ่อนที่โตเต็มที่มี
ความยาว 12 มิลลิเมตร ลำตัวสีขาวอมเหลอื ง มสี ีชมพูบริเวณกลางลำตวั หวั มสี ีน้ำตาลอ่อน
ส่วนหลังมีสีเขม้ กว่า บริเวณกน้ มสี นี ้ำตาลซดี มีจดุ สดี ำขนาดเลก็ เพศเมยี วางไข่บนผลไม้ ไข่ใส
มีขนาด 0.8×0.7 มลิ ลเิ มตร [42]

ภาพท่ี 40 ลกั ษณะตวั เตม็ วยั ของผเี สื้อ Cydia janthinana (Duponchel)

แมลงศตั รูพืชนำเขา้ ควบคมุ แห่งสาธารณรฐั ประชาชนจนี 43

ด่านตรวจพืชเชยี งแสน

41. Cydia packardi (Zeller)
ชื่อวทิ ยาศาสตร์ของจนี 樱小卷蛾
ชือ่ สามัญ cherry fruitworm
พชื อาศัย Prunus avium (sweet cherry), P. cerasus (sour cherry)

ผีเสือ้ สามารถมวี งจรชีวิตได้ 2-3 รนุ่ ตอ่ ปี ตัวเต็มวยั มีชีวิตในช่วงเดือนพฤษภาคม
ถึงมิถุนายน เพศเมียวางไข่ที่ปลายยอด ตัวอ่อนที่ฟักออกมาจะกัดกินภายในยอดหรือผล
ความเสียหายที่เกดิ ขึน้ จะทำให้ผลรว่ ง ยอดแคระแกร็นหรือตาย ตัวเต็มวัยมีปีกกว้าง 3.5-5
มิลลิเมตร มีสีอ่อนถึงสีเข้ม มีริ้วสีเงินสลับกับสีเข้ม ไม่มีรูปแบบที่ชัดเจน เพศผู้มีเกล็ดปีก
เป็นแถบสีเข้มเด่นชัดที่ปีกคู่หลัง อวัยวะสืบพันธุ์เพศผู้มีลักษณะยาว ไม่มีการหดตัว
อวัยวะสืบพนั ธ์เุ พศเมียมลี ักษณะเป็นโพรงสามเหลีย่ ม ตัวอ่อนทโ่ี ตเต็มที่มคี วามยาวประมาณ
8-9 มิลลิเมตร หลังมีสีแดงซีด หัวมีสีน้ำตาลอมเหลือง มีจุดสีเข้ม ส่วนอกและทวารมี
สีน้ำตาล มีลกั ษณะเปน็ ซ่ี จำนวน 4-6 ซ่ี [22], [56]

ภาพที่ 41 ลักษณะของผเี สื้อตวั เตม็ วัยเพศผู้

แมลงศตั รูพืชนำเขา้ ควบคุมแห่งสาธารณรัฐประชาชนจนี 44

ด่านตรวจพชื เชียงแสน