หนังสืออิเล็กทรอนิกส์ (E-book) เรื่องการนวดเท้า

หนังสืออิเล็กทรอนิกส์ (E-BOOK)

เรื่องการนวดเท้า

- พั ฒ น า จ า ก คู่ มื อ การนวดเ ท้ า ข อ ง โ รลง-เ รี ย น น ว ด
แผนโ บ ร า ณ วั ด พ ร ะ เ ช ตุ พ

คำนำ

การจัดทำหนังสืออิเล็กทรอนิกส์ (E-book) เรื่องการนวดเท้านี้ จัดทำขึ้นเพื่ประกอบ

การศึกษาเรื่องการนวดเท้า ผู้จัดทำได้รวบรวมข้อมูลเกี่ยวกับศาสตร์การนวดเท้ากายวิภาค

ของเท้า อุปกรณ์ที่ใช้ในการนวดเท้า ขั้นตอนการนวดเท้า ประโยชน์ของการนวดเท้า
และข้อห้ามข้อควรระวังของการนวดเท้า เพื่อให้ผู้ที่จะศึกษาเข้าใจในเนื้อหาเรื่องการนวด

เท้ามากยิ่งขึ้น นำเสนอในรูปแบบที่น่าสนใจสามรถเข้าใจในเนื้อหาได้ง่ายขึ้น มีรูปภาพ

วิดีโอ เสียงพากย์ประกอบให้ผู้ที่ศึกษาสามารถเห็นภาพชัดเจนมากขึ้น

ผู้จัดทำหวังเป็นอย่างยิ่งว่าจะเป็นประโยชน์แก่ผู้ที่จะศึกษาเรื่องการนวดเท้า
และผู้ที่สนใจเรื่องศาสตร์การนวดเท้าไม่มากก็น้อย





ผู้จัดทำ
ดวงจันทร์ สารโคตร
ปวีสุดา ปั้ นเพ็ง

ก

สารบัญ หน้า
ก
เรื่อง ข
1
คำนำ
สารบัญ 4
ศาสตร์การนวดเท้า 6
กายวิภาคของเท้า
อุปกรณ์ที่ใช้ในการนวดเท้า 7
ขั้นตอนการนวดเท้า 41
ประโยชน์ของการนวดเท้า 41
ข้อห้ามและข้อควรระวังของการนวดเท้า

ข

ฝ่าเท้าเป็นหน้าต่างของชีวิต ?

แสดงถึงสุขภาพของร่างกายเพราะอวัยวะต่างๆ
ของร่างกาย ล้วนมีเขตสะท้อน (Reflex Area) อยู่ที่เท้า

เขตสะท้อน คือ ?

ร่างกายของมนุษย์เป็นองค์รวมที่สมบูรณ์ทุกส่วนในร่างกายล้วน
มีความสัมพันธ์กัน โดยทั้งทางตรงและทางอ้อม โดยผ่านระบบประสาท
ระบบไหลเวียนเลือด ระบบตอมไร้ท่อเป็นต้น ตั้งแต่ผิวหนังรอบนอก
จนถึงอวัยวะภายใน มีกลไกรับรู้อยู่นับไม่ถ้วน

1

การสะท้อน คือ ?

การตอบสนองชนิดหนึ่ง ซึ่งอยู่เหนือการควบคุมด้วยจิตใจ ที่มีต่อ

การกระตุ้นการเคลื่อนไหวของอวัยวะ ต่อมท่อ หรือกล้ามเนื้อซึ่งเป็นผล

จากการกระตุ้นที่ผ่านสื่่อนำของกระแสประสาท หาอวัยวะใดผิดปกติ

ย่อมส่งผลมาถึงเขตสะท้อนที่สัมพันธ์นั้นๆ เช่น การใส่รองเท้าไม่ถูกกับ

สุขลักษณะ อาทิปลายแหลม บีมรัดเกินไป ก็อาจนำมาซึ่งความผิดปกติ

หรือไม่สบายของอวัยวะบางส่วนบนร่างกายได้

กำหนดเขตสะท้อนเท้าข้างหนึ่งแบ่งเป็น 4 ด้าน

1. บริเวณฝ่าเท้า
2. บริเวณเท้าด้านข้างด้านใน
3. บริเวณเท้าด้านข้างด้านนอก
4. บริเวณหลังเท้า

2

การแบ่งโซนสะท้อน

ร่างกาย 4 ส่วน

1. ส่วนศีรษะ
2. ส่วนทรวงอก
3. ส่วนช่องท้อง
4. ส่วนเชิงกราน

เส้นแบ่ง 3 ส่วน

1. เส้นกระบังลม
2. เส้นเอว
3. เส้นส้นเท้า

3

กายวิภาคเท้า

เท้าแต่ละข้างมีกระดูก 26 ชิ้น
รวมทั้ง 2 ข้าง ทั้งหมด 52 ชิ้น

กระดูกเท้าส่วนต้นมี 7 ชิ้น
กระดูกเท้าส่วนกลางมี 5 ชิ้น
กระดูกนิ้วเท้า 14 ชิ้น

ส่วนประกอบของเท้า

1.เท้าส่วนหน้า จะประกอบไปด้วยนิ้วเท้า
และกระดูกตรงส่วฝ่าเท้า

2.เท้าส่วนกลาง จะประกอบไปด้วยส่วนโครงของฝ่าเท้า
3.เท้าส่วนหลัง จะเป็นส้นเท้า

4

ข้อปฏิบัติในการนวด

1.ก่อนทำการนวดฝ่าเท้าให้ทำความสะอาดเท้าด้วยสบู่ น้ำอุ่น หรือเช็ดด้วย


แอลกอฮอล์ทุกครั้ง

2.การนวดเท้าจะเริ่มต้นที่เท้าซ้ายก่อน เนื่องจากเป็นตำแหน่งของหัวใจ


เพื่อกระตุ้นการ ไหลเวียนเลือด

3.ในขณะนวดผู้นวดจะต้องโยกตัวตามจังหวะการลงน้ำหนัก การกด

หรือการครูดแต่ละครั้งเพื่อช่วยไม่ให้เกิดการปวดตามร่างกายของผู้นวด

4. ระหว่างการนวดควรชะโลมครีมเป็นระยะเพื่ อการหล่อลื่ นในการสัมผัส

5.เท้าด้านใน หมายถึง บริเวณด้านข้างฝ่าเท้าด้านนิ้วหัวแม่เท้า


ส่วนเท้าด้านนอก หมายถึง บริเวณด้านข้างฝ่าเท้าด้านนิ้วก้อย

ข้อควรปฏิบัติการนวดของผู้ถูกนวด

1. ดื่มน้ำอุ่นหรือน้ำสมุนไพรหลังจากการนวด เพื่อขับของเสียในร่างกาย
2. ไม่ควรอาบน้ำ สระผม ดื่มน้ำเย็น หรือล้างทันทีหลังนวด

ควรรออย่างน้อย 1 ชม.

5

อุปกรณ์ประกอบการนวดเท้า

1. แปรงขัดเท้า 2. ผ้าขนหนู 3 ผืน 3. ชุดเก้าอี้นวดเท้า

4. ไม้กดจุด 5. ยาหม่องหรือน้ำมันยา
6. ครีมนวด
เช่น น้ำมันบาล์ม

7. น้ำมันนวด 8. น้ำยาฆ่าเชื้อโรค 9. สำลีทำความสะอาด

6

ขั้นตอนการนวดเท้า

ก่อนการนวดเท้า จะทำการพันผ้าบริเวณเท้าข้างที่ยังไม่ได้นวด
เพื่อรักษาอุณหภูมิของเท้าไว้

แสกนวิดีโอนวดเท้า

ท่าที่ 1 ก่อนการนวดเท้าจะทำการชโลมน้ำมันนวดไปที่บริเวณเท้า
โดยใช้วิธีลูบสลับมือ แล้วใช้ส้นมือทั้งสองข้าง ปั่ นข้อเท้า 10 ครั้ง
แสกนวิดีโอนวดเท้า

7

ขั้นตอนการนวดเท้า

ท่าที่ 2 ใช้ฝ่ามือทั้งสองข้าง ปั่ นปลายเท้า ทำซ้ำ 10 ครั้ง
แสกนวิดีโอนวดเท้า

ท่าที่ 3 ใช้มือทั้งสองข้างโอบมือ ข้างหนึ่งอยู่ที่ใต้หลังเท้าลูบสลับข้าง
มาจนถึงปลายเท้า ทำซ้ำ 10 ครั้ง
แสกนวิดีโอนวดเท้า

8

ขั้นตอนการนวดเท้า

ท่าที่ 4 ตบส้นเท้าที่เอ็นร้อยหวายด้วยมือสองข้างสลับกัน พร้อมกับ
ลูบหาตัวผู้นวด
แสกนวิดีโอนวดเท้า

ท่าที่ 5 ใช้นิ้วหัวแม่มือทั้งสองข้างจรดกันที่กึ่งกลางส้นเท้า นิ้วมือทั้ง 4
อยู่ที่หลังเท้า ลูบโดยนิ้วหัวแม่มือจากกลางส้นเท้าไปยังปลายเท้า
พร้อมกันทั้ง 2 ข้าง ทำซ้ำ 10 ครั้ง
แสกนวิดีโอนวดเท้า

9

ขั้นตอนการนวดเท้า

ท่าที่ 6 วางนิ้วหัวแม่มือเกยกันโดยเน้นที่ปลายนิ้ว กดเน้นแล้วลากไป
จนสุดขอบฝ่าเท้าด้านข้าง โดยสลับนิ้วเกยกันบน-ล่าง
จนสุดเนินฝ่าเท้าโดยทั่วทำซ้ำ 10 ครั้ง
แสกนวิดีโอนวดเท้า

ท่าที่ 7 ใช้มะเหงกครูดตรงเนินอุ้งฝ่าเท้าจนถึงส้นเท้า ทำซ้ำ 10 ครั้ง
แสกนวิดีโอนวดเท้า

10

ขั้นตอนการนวดเท้า

ท่าที่ 8 ใช้นิ้วหัวแม่มือยึดด้านข้างขอบเท้าด้านใน แล้วใช้มะเหงกกดครูด
จากเนินฝ่าเท้านิ้วก้อยไปยังนิ้วโป้ง 10 ครั้ง
แสกนวิดีโอนวดเท้า

ท่าที่ 9 ใช้นิ้วหัวแม่มือยึดด้านข้างขอบเท้าด้านใน แล้วใช้มะเหงกกดครูด
จากคอนิ้วเท้านิ้วก้อยไปยังนิ้วโป้ง ทำซ้ำ 10 ครั้ง
แสกนวิดีโอนวดเท้า

11

ขั้นตอนการนวดเท้า

ท่าที่ 10 ใช้ไม้ครูดลงที่ข้างฝ่าเท้าด้านในจากข้างนิ้วหัวแม่เท้าไปจนถึง
ส้นเท้าทำซ้ำ 10 ครั้ง
แสกนวิดีโอนวดเท้า

ท่าที่ 11 ปาดปลายนิ้วเท้าจากนิ้วโป้งจนถึงนิ้วก้อย นิ้วละ 10 ครั้ง
แล้วย้อนกลับ
แสกนวิดีโอนวดเท้า

12

ขั้นตอนการนวดเท้า

ท่าที่ 12 ใช้ไม้เซาะลงบริเวณร่องนิ้วโป้ง และนิ้วชี้ แล้วใช้ไม้กดเน้นหมุนที่
ซอกนิ้วเท้า ทำเช่นนี้ทุกนิ้วจนถึงนิ้วก้อยนิ้วละ 10 ครั้ง
แสกนวิดีโอนวดเท้า

ท่าที่ 13 ใช้ไม้ครูดลงที่ฝ่าเท้าด้านนอกจากนิ้วก้อยจนถึงส้นเท้า 10 ครั้ง
แสกนวิดีโอนวดเท้า

13

ขั้นตอนการนวดเท้า

ท่าที่ 14 ใช้ไม้เซาะลงบริเวณร่องนิ้วก้อย และนิ้วนาง แล้วใช้ไม้กดเน้น
หมุนที่ซอกนิ้วเท้า ทำเช่นนี้ทุกนิ้ว นิ้วละ 10 ครั้ง
โดยทำกลับจากนิ้วก้อยถึงนิ้วโป้ง
แสกนวิดีโอนวดเท้า

ท่าที่ 15 เจาะคอนิ้วโป้งไปจนถึงนิ้วก้อยนิ้วละ 10 ครั้ง แล้วทำย้อนกลับ
แสกนวิดีโอนวดเท้า

14

ขั้นตอนการนวดเท้า

ท่าที่ 16 ปาดคอนิ้วทุกนิ้วตั้งแต่นิ้วโป้งจนถึงนิ้วก้อย โดยใช้นิ้วหัวแม่มือ
ประคองนิ้วละ 10 ครั้ง แล้วทำย้อนกลับ
แสกนวิดีโอนวดเท้า

ท่าที่ 17 ใช้ไม้กดครูดอ้อมโค้งอุ้งหัวแม่เท้า
โดยใช้มือประคองทั้ง 2 ข้างของฝ่าเท้า ทำซ้ำ 10 ครั้ง

แสกนวิดีโอนวดเท้า

15

ขั้นตอนการนวดเท้า

ท่าที่ 18 ใช้ไม้กดครูดจากกลางนิ้วชี้มาทางเนินด้านข้าง
โดยใช้มือประคองทั้ง 2 ข้างของฝ่าเท้า ทำซ้ำ 10 ครั้ง

แสกนวิดีโอนวดเท้า

ท่าที่ 19 ใช้ไม้กดครูดเป็นแนวยาว 3 แนว แนวที่ 1 แนวกึ่งกลางฝ่าเท้า
แนวที่ 2 ใต้เนินนิ้วโป้ง แนวที่ 3 ใต้เนินนิ้วก้อย แนวละ 5 ครั้ง
แสกนวิดีโอนวดเท้า

1
23

16

ขั้นตอนการนวดเท้า

ท่าที่ 20 ใช้ไม้กดลากขวางตามแนวสลับฟันปลาที่ฝ่าเท้าขึ้น
และลง 10 ครั้ง
แสกนวิดีโอนวดเท้า

ท่าที่ 21 ใช้ไม้กดครูดเฉียงลงบริเวณส้นเท้า (ตัว V คว่ำ) เท้าด้านใน 5 ครั้ง
และเท้าด้านนอก 5 ครั้ง
แสกนวิดีโอนวดเท้า

17

ขั้นตอนการนวดเท้า

ท่าที่ 22 ใช้ไม้เจาะส้นเท้า 3 แนว แนวละ 5 ครั้ง
แสกนวิดีโอนวดเท้า

ท่าที่ 23 ผสานนิ้วมือกับนิ้วเท้า ใช้นิ้วหัวแม่มือขูดด้านข้าง
ของนิ้วโป้ง 10 ครั้ง
แสกนวิดีโอนวดเท้า

18

ขั้นตอนการนวดเท้า

ท่าที่ 24 ใช้นิ้วหัวแม่มือกดอ้อมบริเวณอุ้งนิ้วโป้ง โดยใช้ 4 นิ้ว เป็นจุดหมุน
ทำซ้ำ 10 ครั้ง
แสกนวิดีโอนวดเท้า

ท่าที่ 25 มือขวาจับปลายเท้าไว้ มือซ้ายกำลักษณะมะเหงกคว่ำ กดครูด
มะเหงกลงที่ข้างฝ่าเท้าด้านใน จากนิ้วหัวแม่เท้าถึงส้นเท้า
ทำซ้ำ 10 ครั้ง
แสกนวิดีโอนวดเท้า

19

ขั้นตอนการนวดเท้า

ท่าที่ 26 กำมือลักษณะมะเหงกคว่ำ แล้วกางนิ้วหัวแม่มือเป็นจุดหมุน
แล้วใช้มะเหงกหมุนคลึงใต้ตาตุ่มเป็นส่วนโค้ง ทำซ้ำ 10 ครั้ง
แสกนวิดีโอนวดเท้า

ท่าที่ 27 ใช้นิ้วหัวแม่มือแตะกลางส้นเท้า ใช้ 4 นิ้ว ครูดข้างเอ็นร้อยหวาย
ลงมาที่ส้นเท้าด้านใน ทำซ้ำ 10 ครั้ง
แสกนวิดีโอนวดเท้า

20

ขั้นตอนการนวดเท้า

ท่าที่ 28 ใช้มือขวาจับเท้ายกขึ้นให้ฝ่าเท้าตั้งตรง มือซ้ายกำในลักษณะ
มะเหงก ใช้ร่องนิ้วชี้กับนิ้วกลางของมะเหงกครูดบริเวณ
เอ็นร้อยหงายจากน่องมายังส้นเท้า ทำซ้ำ 10 ครั้ง
แสกนวิดีโอนวดเท้า

ท่าที่ 29 มือขวาจับปลายเท้าไว้ มือซ้ายกำลักษณะมะเหงกคว่ำ กดครูด
ลงมาที่ข้างฝ่าเท้าด้านนอกจากนิ้วก้อยถึงส้นเท้า ทำซ้ำ 10 ครั้ง
แสกนวิดีโอนวดเท้า

21

ขั้นตอนการนวดเท้า

ท่าที่ 30 กำมือลักษณะมะเหงกคว่ำ แล้วกางนิ้วหัวแม่มือเป็นจุดหมุน
แล้วใช้มะเหงกหมุนคลึงใต้ตาตุ่มเป็นส่วนโค้ง ทำซ้ำ 10 ครั้ง
แสกนวิดีโอนวดเท้า

ท่าที่ 31 ใช้นิ้วหัวแม่มือแตะกลางส้นเท้า ใช้ 4 นิ้วครูดข้างเอ็นร้อยหวาย
ลงมาที่ส้นเท้าด้านอก ทำซ้ำ 10 ครั้ง
แสกนวิดีโอนวดเท้า

22

ขั้นตอนการนวดเท้า

ท่าที่ 32 ใช้มือขวาจับเท้ายกขึ้นให้ฝ่าเท้าตั้งตรง มือซ้ายกำในลักษณะ
มะเหงกใช้ร่องนิ้วชี้กับนิ้วกลางของมะเหงกครูดบริเวณเอ็นร้อย
หวายจากน่องมายังส้นเท้า ทำซ้ำ 10 ครั้ง
แสกนวิดีโอนวดเท้า

ท่าที่ 33 มือขวากำมะเหงกแบบคว่ำที่หลังเท้าแล้ววนเป็นวงกลมที่
หลังเท้าทำซ้ำ 10 ครั้ง
แสกนวิดีโอนวดเท้า

23

ขั้นตอนการนวดเท้า

ท่าที่ 34 ใช้มะเหงกกดคาดขวางหลังเท้า ลากมะเหงกออกมา
ทางด้านนิ้วก้อย ทำซ้ำ 10 ครั้ง
แสกนวิดีโอนวดเท้า

ท่าที่ 35 มือซ้ายจับพยุงที่ฝ่าเท้าด้านบน ใช้มะเหงกมือขวาครูดจาก
ข้อเท้ามายังปลายนิ้วเท้า ทำซ้ำ 10 ครั้ง
แสกนวิดีโอนวดเท้า

24

ขั้นตอนการนวดเท้า

ท่าที่ 36 ใช้ข้อนิ้วแรกของนิ้วชี้เกาบริเวณโคนเล็บในลักษณะก้ามปูหนีบ
นิ้วละ 10 ครั้ง จากนิ้วโป้งถึงนิ้วก้อยแล้วไล่ย้อนกลับไปนิ้วโป้ง
แสกนวิดีโอนวดเท้า

ท่าที่ 37 ใช้นิ้วของมือทั้งสองข้างโอบหลังเท้าไว้ นิ้วหัวแม่มือทั้ง 2 ข้าง
บรรจบกันที่กึ่งกลางส้นเท้า เมื่อถึงปลายนิ้วเท้าหลังมือทั้งสอง
จะชิดกัน ทำซ้ำ 10 ครั้ง
แสกนวิดีโอนวดเท้า

25

ขั้นตอนการนวดเท้า

ท่าที่ 38 กดร่องนิ้วโป้ง-นิ้วก้อย หลังเท้านับ1-10 แล้วปล่อยนิ้วมือ
คลายออก
แสกนวิดีโอนวดเท้า

ท่าที่ 39 มือทั้งสองข้างแยกนิ้วชี้ และนิ้วหัวแม่มือลักษณะคีบเท้า คีบจาก
บริเวณข้อเท้าลูบลงมาจนถึงหลังเท้าผ่านจนสุดปลายนิ้วเท้า
และลักษณะมือทั้งสองจะมาชิดบรรจบกัน ทำซ้ำ 10 ครั้ง
แสกนวิดีโอนวดเท้า

26

ขั้นตอนการนวดเท้า

ท่าที่ 40 นิ้วหัวแม่มือทั้งสองแตะไว้ที่หลังเท้าบริเวณนิ้วกลาง
ครูดนิ้วหัวแม่มือ พร้อมกันลงมาที่ข้อเท้าแล้วครูดอ้อมใต้ตาตุ่ม
ทั้งสองด้าน ทำซ้ำ 10 ครั้ง
แสกนวิดีโอนวดเท้า

ท่าที่ 41 กำมือทั้งสองในลักษณะมะเหงกแตะไว้ที่ใต้ตาตุ่ม ถูสลับ
ใต้ตาตุ่ม 10 ครั้ง
แสกนวิดีโอนวดเท้า

27

ขั้นตอนการนวดเท้า

ท่าที่ 42 มือซ้ายจับปลายเท้าไว้ มือขวาจับข้อเท้า แล้วใช้นิ้วหัวแม่มือ
กดครูดที่ใต้ตาตุ่มด้านในมาที่ข้อเท้า เคลื่อนที่เฉพาะหัวแม่มือ
เท่านั้น ทำ 10 ครั้ง จากนั้นใช้นิ้วหัวแม่มือวนรอบตาตุ่ม ทำ 10 ครั้ง
แสกนวิดีโอนวดเท้า

ท่าที่ 43 มือขวาจับปลายเท้าไว้ มือซ้ายจับข้อเท้าแล้วใช้นิ้วหัวแม่มือ
กดครูดที่ใต้ตาตุ่มด้านนอกมาที่ข้อเท้า เคลื่อนที่เฉพาะหัวแม่มือ
เท่านั้น ทำ 10 ครั้ง จากนั้นใช้นิ้วหัวแม่มือวนรอบตาตุ่ม ทำ 10 ครั้ง
แสกนวิดีโอนวดเท้า

28

ขั้นตอนการนวดเท้า

ท่าที่ 44 มือซ้ายจับปลายเท้าไว้ ใช้นิ้วหัวแม่มือขวาแตะไว้ที่หลังเท้า
บริเวณนิ้วกลาง กดครูดมาจนถึงข้อเท้า ทำซ้ำ 5 ครั้ง
แล้วเปลี่ยนมือ ทำซ้ำอีก 5 ครั้ง
แสกนวิดีโอนวดเท้า

ท่าที่ 45 นิ้วหัวแม่มือวางเกยกันที่บริเวณข้อเท้า กดสลับนิ้วที่ข้อเท้า
ทำซ้ำ 10 ครั้ง
แสกนวิดีโอนวดเท้า

29

ขั้นตอนการนวดเท้า

ท่าที่ 46 ลูบสลับมือ 10 ครั้ง

แสกนวิดีโอนวดเท้า

ท่าที่ 47 การนวดจุดสะท้อนฝ่าเท้า 26 จุด โดยจะนวดจุดละ 10 วินาที
แสกนวิดีโอนวดเท้า

30

ขั้นตอนการนวดเท้า

ท่าที่ 48 กดจุดเข่าและนวดเข่า

แสกนวิดีโอนวดเท้า

ท่าที่ 49 กดจุดใต้ข้อพับเข่า และนวดเข่าด้านใน-นอก ข้างละ 10 ครั้ง
แสกนวิดีโอนวดเท้า

31

ขั้นตอนการนวดเท้า

ท่าที่ 50 ยกส้นเท้าลูบสันหน้าแข้งด้านนอก-ด้านใน ด้านละ 5 ครั้ง
แสกนวิดีโอนวดเท้า

ท่าที่ 51 ครูด 3 แนว หน้าแข้งด้านใน แนวที่ 1 แนวชิดกระดูกหน้าแข้ง
แนวที่ 2 แนวตาตุ่มด้านใน แนวที่ 3 แนวเอ็นร้อยหวาย
แนวละ 5 ครั้ง
แสกนวิดิโอนวดเท้า

32

ขั้นตอนการนวดเท้า

ท่าที่ 52 ครูด 3 แนว หน้าแข้งด้านนอก แนวที่ 1 แนวชิดกระดูกหน้าแข้ง
แนวที่ 2 แนวตาตุ่มด้านใน แนวที่ 3 แนวเอ็นร้อยหวาย
แนวละ 5 ครั้ง
แสกนวิดีโอนวดเท้า

ท่าที่ 53 นิ้วชี้ครูดสันหน้าแข้งด้านนอก 3 รอบ
แสกนวิดีโอนวดเท้า

33

ขั้นตอนการนวดเท้า

ท่าที่ 54 นิ้วชี้กดเป็นจังหวะ 3 รอบ

แสกนวิดีโอนวดเท้า

ท่าที่ 55 มือขวาจับข้อเท้าไว้ ใช้นิ้วหัวแม่มือซ้ายกดสลับฟันปลาที่
บริเวณน่องด้านนอก 10 ครั้ง

แสกนวิดีโอนวดเท้า

34

ขั้นตอนการนวดเท้า

ท่าที่ 56 มือขวาจับข้อเท้าไว้ ใช้นิ้วหัวแม่มือขวากดสลับฟันปลาที่
บริเวณน่องด้านใน 10 ครั้ง

แสกนวิดีโอนวดเท้า

ท่าที่ 57 ตั้งเข่านวดใต้ข้อพับ 10 ครั้ง

แสกนวิดีโอนวดเท้า

35

ขั้นตอนการนวดเท้า

ท่าที่ 58 ตบสลับมือใต้ข้อพับเข่า ทำ 10 ครั้ง
แสกนวิดีโอนวดเท้า

ท่าที่ 59 ผู้นวดใช้มือทั้งสองข้างรูดใต้กล้ามเนื้อน่องแนวเอ็นร้อยหวาย
10 ครั้ง
แสกนวิดีโอนวดเท้า

36

ขั้นตอนการนวดเท้า

ท่าที่ 60 กำมือในลักษณะมะเหงกตั้งนิ้วหัวแม่มือแตะไว้ที่สันหน้าแข้ง
ใช้มะเหงกคลึงเป็นวงกลมจากข้อเท้าถึงเข่า 5 ครั้ง
แสกนวิดีโอนวดเท้า

ท่าที่ 61 กำมือในลักษณะมะเหงกตั้งนิ้วหัวแม่มือกดที่สันหน้าแข้ง 5 ครั้ง
แสกนวิดีโอนวดเท้า

37

ขั้นตอนการนวดเท้า

ท่าที่ 62 นวดคลายกล้ามเนื้อโดยลูบให้ทั่วบริเวณน่องจนถึงข้อเท้า
ด้านนอก-ใน
แสกนวิดีโอนวดเท้า

ท่าที่ 63 ยกส้นเท้าขึ้นนวดคลายกล้ามเนื้อโดยลูบให้ทั่วบริเวณน่องจนถึง
ข้อเท้าด้านนอก-ใน ด้านละ 5 ครั้ง
แสกนวิดีโอนวดเท้า

38

ขั้นตอนการนวดเท้า

ท่าที่ 64 ใช้นิ้วหัวแม่มือกดครูดระหว่างซอกนิ้วหัวแม่เท้ากับนิ้วชี้
แล้วเปลี่ยนเป็นซอกนิ้วอื่นๆ แล้วทำย้อนกลับ
แสกนวิดีโอนวดเท้า

ท่าที่ 65 ใช้นิ้วชี้และนิ้วกลางคีบนิ้วหัวแม่เท้าดึงกระตุกจากนิ้วหัวแม่เท้า
ไปจนถึงนิ้วก้อย แล้วทำย้อนกลับ
แสกนวิดีโอนวดเท้า

39

ขั้นตอนการนวดเท้า

หลังทำการนวดเท้าเรียบร้อยแล้ว ให้เช็ดทำความสะอาดบริเวณ
ที่ทำการนวด และยืดคลายกล้ามเนื้อบริเวณเท้าทั้ง 2 ข้าง

แสกนวิดีโอนวดเท้า

40

ประโยชน์ของการนวดเท้า


1. กระตุ้นและปรับสมดุลการทำงานต่างๆของร่างกาย
2. ป้องกันและบรรเทาปัญหาสุขภาพเบื้องต้นได้ เช่น

อาการวิงเวียนศีรษะ ท้องผูก โรคภูมิแพ้ ฯลฯ
3. ส่งเสริมสุขภาพจิตและความสัมพันธ์ในครอบครัว
4. ช่วยให้ประชาชนพึ่งตนเองด้านสุขภาพ

ข้อห้ามและข้อควรระวังในการนวดเท้า

1. ห้ามนวดเท้าหลังรับประทานอาหารเสร็จใหม่ๆ
2. ขณะที่ร่างกายอ่อนเพลียมาก
3. ภายหลังดื่มเครื่องดื่มแอลอฮอล์หรือหลังอาบน้ำเสร็จใหม่ๆ
4. ในรายที่มีไข้สูง
5. หญิงตั้งครรภ์
6. ในรายกระดูกเท้าหักหรือผิดรูป
7. ในรายที่เป็นโรคหลอดเลือด หลอดน้ำเหลืองอักเสบ อุดตัน
8. สตรีขณะเป็นปรจำเดือน
9. หลังการนวดเสร็จห้ามอาบน้ำ ห้ามล้างเท้า

และห้ามล้างมือด้วยน้ำเย็น
10. หลังการนวดเสร็จควรดื่มน้ำอุ่นามประมาณ 1-2 แก้ว

41

จัดทำโดย

หนังสืออิเล็กทรอนิกส์ (E-book) เรื่องการนวดเท้า
จัดทำโดย

นางสาวดวงจันทร์ สารโคตร
นางสาวปวีสุดา ปั้ นเพ็ง

นักศึกษาหลักสูตรการแพทย์แผนไทยชั้นปีที่ 3
วิทยาลัยการสาธารณสุขสิรินธร จังหวัดพิษณุโลก



อาจารย์ที่ปรึกษา
อาจารย์ดร.พท.ป.นิติรัตน์ มีกาย
อาจารย์ที่ปรึกษาร่วม
อาจารย์พท.ป.กนกนันท์ หล้าสองเมือง

42