บรมครูชีวกโกมมารภัจจ์

สารบญั

ตาราเล่ม ๑
ประวตั ิหมอชวี กโกมารภจั จ ์ และเรื่องที่เกยี่ วกบั เจา้ ชายอภยั

คณะสงฆว์ ดั จกั รวรรดิราชาวาส
พิมพแ์ จกเป็ นที่ระลึกในงานพระราชทานเพลิงศพ

เจา้ พระยาอภยั ราชามหายตุ ิธรรมธร (ม.ร.ว.ลบ สทุ ศั น)์

วดั เทพศิรินทราวาส

15 มีนาคม พ.ศ. 2481

ผูเ้ ขยี นตน้ ฉบบั เกา่

อภยั ราชามหายุติธรรมธร (ลพ),มหาอาํ มาตยเ์ อก เจา้ พระยา, 2400-2481

พระมหาผาด เปรียญธรรม 6 วดั จกั รวรรดริ าชาวาส
นายรื่น เปรียญธรรม 8 ปริญญาธรรมศาสตรแ์ ละการเมือง

นายโสม เปรียญธรรม 7 เสมียนพนักงานโรงเรียนชา่ งพิมพว์ ดั สงั เวช บางลําพู

พระสุธีวรคณุ เปรยี ญธรรม 9

ฯลฯ

ประวตั ิหมอชวี ก พระสธุ วี รคณุ เปรียญธรรม 9 แปล 4

กาเนิดหมอชวี ก 4

ศึกษา 7

บาเพญ็ กรณีไดเ้ ป็ นแพทยป์ ระจาพระองคพ์ ระเจา้ พิมพิสาร 14

ทาการผ่าสมองเศรษฐีชาวกรุงราชคฤห ์ 16

ทาการรกั ษาโรคลาไสใ้ หญ่บุตรพาราณสีเศรษฐี 20

ถวายการรกั ษาพระโรคพระเจา้ ปัชโชต 22
ชวี กสูตรวา่ ดว้ ยเนื้อที่ควรและไมค่ วร นายโสม บรรหารเปรยี ญธรรม 9 แปล 36
หมอชวี กวา่ ดว้ ยการรกั ษาแผลทีพ่ ระบาทของพระพุทธเจา้
40

พระมหาผาด ปเ รียญธรรม 6 แปล

หมอชวี กถวายทานแกภ่ ิกษุ 500 มีพระพุทธเจา้ เป็ นประมุข 44

พระสธุ วี รคณุ เปรียญธรรม 9 แปล
เรื่องหมอชวี กไดร้ บั เอตทคั คะเอก พระมหาสธุ วี รคณุ เปรยี ญธรรม 9 แปล 50

อภยั ราชกมุ ารสูตร มหาผาด เปรียญ 6 แปล 53

ก | หน้า

ตาราเลม่ ๒ 62

ชวี ประวตั ิบรมคุรุแพทยช์ วี กโกมารภตั

คณะสงฆอ์ นัมนิกายธรรมนั เตวาสิก
พิมพเ์ ป็ นอนุสรณใ์ นงานพระราชทานเพลิงศพ
พระครคู ณานัมสมณาจารย ์ (โผซา้ ย)
เจา้ คณะใหญ่อนัมนิกาย เจา้ อาวาสวดั อภุ ยั ราชบาํ รงุ
ตลาดนอ้ ย พระนคร ณ เมรวุ ดั สมณานัมบริหาร (วดั ญวนสะพานขาว)
416 ถนนลกู หลวง นางเลิง้ พระนคร
26 เมษายน พ.ศ. 2502

พระมหาเปรม เปมงกฺ โร องสรภาณมธรุ ส (บ๋าวเอิง), ค.ศ. 1906-1964
สมเด็จพระมหาวีรวงศ ์ (มานิต), 2460-2561, ผรู ้ วบรวมและผแู ้ ปล
พระครคู ณานัมสมณาจารย ์ (โผซา้ ย), 2443-2501

..
บนั ทึกปฐมเหตทุ ีไ่ ดพ้ บและการป้ันหล่อรูปบรมครุ ุแพทยช์ วี กโกมารภตั
องสรภาณมธรุ ส เจา้ อาวาสวดั สมณานัมบริหาร

คาชแี้ จงของผูร้ วบรวมและแปลจากพระไตรปิ ฎก
พระอริยเมธี วดั สมั พนั ธวงศ ์

ชวี ะประวตั ิบรมครุ ุแพทยช์ วี กโกมารภตั
รวบรวมและแปลจากพระไตรปิ ฎกโดย พระอริยเมธี
เรียบเรียงโดย เปมงกฺ โรภกิ ขฺ ุ

ชวี ะประวตั ิบรมครุ ุแพทยช์ วี กโกมารภตั
รวบรวมและแปลจากพระไตรปิ ฎกโดย พระอริยเมธี เปรียญธรรม 9
เรียบเรียงโดย เปมงกฺ โรภกิ ขฺ ุ

ข | หน้า

ชาติกาํ เนิดของชวี กโกมารภจั จ ์ 73 64
ชวี กโกมารภจั จไ์ ปเมืองตกั ศิลา 65
ชวี กโกมารภจั จเ์ รียนวิชาแพทยเ์ ป็ นพิเศษ 67
ชวี กโกมารภจั จก์ ลบั บา้ นเมืองของตน 68
ชวี กโกมารภจั จใ์ ชว้ ชิ าเป็ นผลสาํ เร็จครงั้ แรก 68
ชวี กโกมารภจั จถ์ ึงกรงุ ราชแควน้ มคธ 69
เกียรติคณุ ของชวี กโกมารภจั จใ์ นราชสาํ นัก 70
ชวี กโกมารภจั จเ์ ปิ ดกะโหลกศีรษะเศรษฐชี าวกรงุ ราชพฤกษ ์
ชวี กโกมารภจั จร์ กั ษาคนป่ วยในตา่ งแควน้ 75
ชวี กโกมารภจั จร์ กั ษาพระมหากษตั ริยก์ รงุ อชุ เชนี 76
ยาระบายพิเศษของชวี กโกมารภจั จ ์ 83
ชวี กโกมารภจั จท์ ลู ขอพรพระพุทธองค ์ 85
ชวี กโกมารภจั จส์ รา้ งวดั ถวายพระพุทธเจา้ 86
ชวี กโกมารภจั จร์ กั ษาแผลโรคจิตตปุ บาท 87
ชวี กโกมารภจั จน์ ําพระเจา้ อชาตศตั รเู ขา้ เฝ้ าพระพุทธเจา้ 92
ชวี กโกมารภจั จท์ ูลขอไม่ใหบ้ วชคนมีโรคติดตอ่ 96
ชวี กโกมารภจั จท์ ลู ถามเรือ่ งอทุ ิศมงั สะ 98

บนั ทึกประวตั ิชวี ิตตอนปลายของบรมคุรุแพทยช์ วี กโกมารภตั 101
องสรภาณมธรุ ส เจา้ อาวาสวดั สมณานัมบริหาร

พระคาถาอญั เชญิ พระบรมคุรุแพทยช์ วี กโกมารภตั
บนั ทึกประวตั ิชวี ิตตอนปลายของบรมคุรุแพทยช์ วี กโกมารภตั
องสรภาณมธรุ ส เจา้ อาวาสวดั สมณานัมบริหาร

พระคาถาอญั เชญิ พระบรมคุรุแพทยช์ วี กโกมารภตั

ค | หน้า

ตาราเลม่ ๓ 107
108
หมอชวี กโกมารภจั ตารายาวดั โพธิ์ ยาอายุวฒั นะ 112
พิมพเ์ ป็ นอนุสรณใ์ นงานฌาปนกิจศพ 113
คณุ หมอทองคาํ ชา้ งบญุ ชู
วดั โสมนัสวิหาร (นางเลิง้ ) 136
วนั ที่ 17 สิงหาคม พ.ศ. 2506
ง | หน้า
คุณของหมอ
โดยสมเด็จพระวนั รตั วดั พระเชตพุ น 10 กรกฎาคม 2506

หมอชวี กโกมารภจั จห์ มอหลวงประจาราชสานกั ราชพฤกษ ์
กาเนิดหมอชวี ก

ยาอายุวฒั นะ
ไดม้ าจากท่านอาจารยแ์ สง วดั พนมโค เมืองลา้ นชา้ ง

ยาหมอ้ แกไ้ อหอบ 134
ยาแกพ้ ิษตะมอย 134
ยาแกล้ มตีนมือตาย 134
นํา้ มนั แกง้ ่อย 134
ยาตม้ แกต้ านขโมย 135
ยาตม้ แกต้ านขโมยตากออก 135

ตารายาวดั โพธิ์

ยาชอื่ พรหมพกั ตร ์ 136
ยาชอื่ กาํ ลงั ราชสีห ์ 136

ตาราเลม่ ๔
ตารายาไทย

พิมพเ์ ป็ นอนุสรณใ์ นงานพระราชทานเพลิงศพ
พระยาแพทยพงศาวิสุทธาธิบดี (สุน่ สุนทรเวช)
9 ธนั วาคม พุทธศกั ราช 2508

หมวด 1 ยากวาด 141
ยากวาดแสงหมึก 141
ยากวาดเทพมงคล 141 144
ยาวกวาดเด็กออ่ น ชอื่ อินทรจกั ร 142
จ | หน้า
หมวด 2 ยารอ้ นทาธาตุ 143
ยาประสะกะเพรา 143
ยาแดงนพรตั น์
ยากวา่ จกั รวาล
ยามหาจกั ร
ยามหากาฬ
ยารอ้ นทําธาตุ
ยาประสาทกระเพรา
ยาประสะไพล
ยาหมอ้ เจริญอาหาร

หมวด 3 ยาคุมธาตุ
ยาคมุ ธาตุ
ยาประสะพิมเสน
ยาหมอ้ มหาสงคราม
ยาหมอ้ คมุ ธาตุ

หมวด 4 ยาออกลูก 145
ยาออกลกู
ยาหมอ้ แกอ้ าเจียน 150
ยาคนั รกั ษา
ยาแกห้ ญิงตกโลหิต ฉ | หน้า
ยาตม้ แกต้ กโลหิต
ยากินใหม้ ีลมเบ่ง
ยาหมอ้ แกบ้ ิดหวั ลกู
ยามหาศาสตรา
ยาแกเ้ ลือดดีขนึ้
ยาสอดขบั เลือด
ยาดองเหลา้ คนอยู่ไฟ
ยาดองเหลา้ ทําใหม้ ดลกู แหง้
ยาตม้ แกส้ นั นิบาตหนา้ เพลิง
ยาหมอ้ ลา้ งสีมดลกู
ยานึ่งทอ้ งใหย้ ุบ
ยาทาทอ้ ง
ยาบาํ รงุ นํา้ นม
ยาอินทรจกั ร

หมวด 5 เกร็ดตา่ งๆ
1 ยาแกพ้ ุพองนํา้ เหลืองเสีย
2 ยาเป่ าคอ
3 ขผี้ ึง้ ตาํ ราหลวง
4 ยาลมแกร้ ดิ สีดวง
5 ยาจดุ สีการ
6 ยาแกพ้ ิษฝี การ
7 ยากินแกบ้ าดพะยกั บาดทะยกั

8 ยาตม้ แกล้ กั ปิ ดลกั เปิ ด
9 ยางู
11 ถกู แมงกะพรนุ ไฟ
12 ยาหมอ้ แกไ้ ขป้ ่ า
13 ยาพรหมประสิทธิ ์
14 ยาหอม นอ้ ย
15 จกั รพรรดิ
16 ยาหมอ้ บาํ รงุ โลหิตฤดูระดู
17 ยาขบั รถประดู่
18 ยาตม้ บาํ รงุ เลือด
19 ยาตม้ ดบั พิษโลหิตระดู
20 ยาตม้ แกม้ ุตกิดมุตกิดขนานที่ 1
21 ยาตม้ แกม้ ุตกิดขนานที่ 2
22 ยาตม้ แกม้ ุตกิดขนานที่ 3
23 ยาตม้ ขบั โลหิตหญิงสาว
24 ยาบํารงุ ธาตุหญิงสาว
25 ยาหมอ้ ทองเนือ้ งาม

ช | หน้า

ตาราเล่ม ๕
ตารายาวิเศษ

คณะกรรมการมฤคทายวนั มหาวหิ าร
จดั พิมพเ์ ป็ นอนุสรณใ์ นการฌาปนกิจศพ
นางละมยั โตอินทร ์
วดั ธาตทุ อง นครหลวงฯ 6 ธนั วาคม 2515
..
ตารายาของท่านบรมครูแพทยห์ มอชวี กโกมารภจั จ ์
รวบรวมโดย พระภทั ทสารี ภกิ ขุ และประจวบ สาเกตุ

1 ยาอายุวฒั นะกินแลว้ ไม่แก่ 160
2 ยาแกโ้ รคนอนไม่หลบั 162
3 ยากินแกโ้ รคเป็ นสิวฝ้ าหนา้ ซดี เซยี ว 163
4 ยาแกเ้ คล็ดขดั ยอกและเมื่อยขบ 164
5 ยาแกโ้ รคผิวหนัง 165
6 ยาแกฟ้ ันโยกฟันคลอนกอ่ นวยั 166
7 ไฟไหมน้ ํา้ รอ้ นหรือนํา้ มนั ลวก 168
8 ยาถอนพิษสตั วก์ ดั ตอ่ ย 168
9 ยาแกโ้ รคชาํ้ ใน 169
10 ยาแกโ้ รคผอมเหลือง 170
11 ยาแกร้ ดิ สีดวงทวาร 170
12 ยาแกโ้ รคนิ่ว 173
13 ยาแกเ้ บาหวาน 173
14 ยาแกผ้ มหงอกผมรว่ งกอ่ นวยั 174
15 ยาแกเ้ จ็บตา 174
16 ยาแกป้ ากเปื่ อย 175
17 ยาแกห้ ืด 176

ซ | หน้า

18 ยาแกร้ ิดสีดวงจมูกและคอ 176 180
19 ยาแกค้ วามดนั โลหิตสงู 177
20 ยาแกไ้ อไขห้ วดั 177 ฌ | หน้า
21 ยาแกฝ้ ี ทง้ั ภายนอกและภายใน 178

ตารายาเกร็ด

รวบรวมโดยประจวบ สาเกตุ

1 ยาแกส้ ตั วม์ ีพิษกดั ตอ่ ย 180
2 ยาแกจ้ ิง้ เหลนกดั หรือขว่ น 180
3 ยาแกป้ วดแกบ้ วมทกุ ชนิด 180
4 ยาแกล้ มบาดทะยกั 180
5 ยาแกม้ ือเทา้ ดา่ ง 181
6 ยาแกม้ ะเร็ง 181
7 ยาอายวุ ฒั นะ 182
8 ยาผิวผอ่ ง 183

9 ยาแกน้ ํา้ รอ้ นลวกแผลไฟไหม ้ 184
10 ยาแกค้ วามดนั โลหิตสงู 184
11 ยาแกท้ อ้ งอืด 184
12 ยาแกเ้ ด็กหวั โน 184
13 ยาหา้ มเลือดแกร้ ะดขู าว 185
14 ยาถา่ ยเด็กเล็ก 185
15 ยาแกป้ ากเหม็น 185
16 ยาแกฟ้ ันเป็ นรปู วด 186
17 ยาแกเ้ ปื่ อยเน่าคนั 186
18 ยารกั ษาหูดและตาปลา 186
19 ยากนั หวดั กนั ยงุ กนั มดและปลวก 187
20 ยาแกล้ มพิษ 187

21 ยาแกป้ วดทอ้ ง 187 190
22 ยาแกก้ ระเพาะเป็ นแผล 187
23 ยาแกท้ อ้ งเดิน 188 204
24 ยาแกแ้ ผลกลาย 188
25 ยาแกโ้ รคหืด 188

ยาตาราพิเศษ
ยาอายุวฒั นะ 190

ผึ่งอากาศ พาดยอดไม้ หงายธรณี หนีสงสาร ไปนิพพานไมก่ ลบั
ยาแกโ้ รคมะเร็ง 191
ยาหมอ้ ใหญ่แกเ้ หน็บชา 191
ตาํ รายาอายวุ ฒั นะ ไดจ้ ากนายบวั กลิน่ เกลีย้ ง 192
ยาแกแ้ ผลกลาย 193
ตาํ รายาพระยามุกติ จากเมืองพนมสารคาม 194
ยาแกห้ ืด 197
ยาแกโ้ รคเบาหวาน 197
ยาแกก้ ษยั จกุ เสียดและไสเ้ ลื่อน 198
ยาแกข้ ดั เบา 198
ยาแกป้ ัสสาวะออกบอ่ ยออกมากเกินไปออกกระปิ ดกระปอย 199
ยาแกห้ ตู ึงและลมขนึ้ หรือเป็ นนํา้ หนวก 199
ยาชอื่ พระยาเดินดง พรอ้ มคาถากาํ กบั 200

คาถาทิพยโอสถ

ญ | หน้า

1 | หน้า

2 | หน้า

3 | หน้า

4 | หน้า

5 | หน้า

6 | หน้า

7 | หน้า

8 | หน้า

9 | หน้า

10 | หน้า

11 | หน้า

12 | หน้า

13 | หน้า

14 | หน้า

15 | หน้า

16 | หน้า

17 | หน้า

18 | หน้า

19 | หน้า

20 | หน้า

21 | หน้า

22 | หน้า

23 | หน้า

24 | หน้า

25 | หน้า

26 | หน้า

27 | หน้า

28 | หน้า

29 | หน้า

30 | หน้า

31 | หน้า

32 | หน้า

33 | หน้า

34 | หน้า

35 | หน้า

36 | หน้า

37 | หน้า

38 | หน้า

39 | หน้า

40 | หน้า