สื่อประกอบการสอนเรื่องมารยาทชาวพุทธ

รายวิชาสงั คมศกึ ษา

เรอ่ื ง

เรอ่ื ง…มารยาทชาวพทุ ธ (1)

จุดประสงค์การเรียนรู้

๑. อธิบายความหมายและความสาคัญของมารยาทชาวพทุ ธ

๒. วเิ คราะห์การปฏิบตั ิตนอย่างเหมาะสมตอ่ พระภกิ ษตุ าม
มารยาทของชาวพุทธ

๓. ตระหนักและเห็นคณุ คา่ ในการปฏิบัติตนอยา่ งถกู ต้อง
เหมาะสมตามมารยาทของชาวพุทธ

รับส่งิ ของจากพระภกิ ษุ

ท่มี า https://kalyanamitra.org/th/article_detail.php?i=16707 สบื คน้ เม่อื วนั ท่ี 23/9/64

มารยาทที่ การปฏบิ ตั ดิ งั กล่าวเปน็ การ
พุทธศาสนกิ ชนทกุ แสดงออกถึงส่ิงใด
คนควรปฏบิ ัติค่ะ

มารยาทของชาวพุทธ

มารยาทชาวพุทธ คือ หลักปฏิบัติตนในการพูดหรือสนทนาของ

ชาวพุทธท่ีสุภาพ เรียบร้อย เหมาะสมกับสถานท่ี นักเรียนสามารถปฏิบัติได้
ดงั น้ี

การปฏบิ ตั ติ นอยา่ งเหมาะสมตอ่ พระภิกษุ

พระภิกษุเป็นผู้ปฏิบัติตามหลักธรรมคา
สอนของพระพุทธเจ้า และเผยแผ่คาสอน
เพื่อให้พุทธศาสนิกชนนาไปปฏิบัติ ดังน้ัน
พทุ ธศาสนกิ ชนควรปฏบิ ตั ติ ่อพระภกิ ษุ ดังนี้

http://yasoท.n่ีมfe.าgo.thh/kthtampkhsua:n/ka/eog/liboraroy/inddelxi.pfhep?nuampe=dnewas1t&efile.=creoadnmews&/idh=4e8 althy-mind/81086.htmlสืบคน้ เม่ือวนั ท่ี 23/9/64

๑) การลุกขึ้นยนื รับ

เม่ือพระภิกษุเข้ามาสู่บริเวณสถานท่ีประกอบพิธี เจ้าภาพจะออกไป
ตอ้ นรับและนาพระภกิ ษุเขา้ มายังบรเิ วณอาสนะที่จัดเตรียมไว้ ผู้ที่เข้าร่วมพิธี
ทีน่ ง่ั เก้าอใี้ หล้ กุ ขน้ึ ยนื รับ ประนมมือไหว้ รอจนท่านเดนิ ผา่ นไปแลว้ จึงนง่ั ลง

ทมี่ า https://www.youtube.com/watch?v=0wLT2MYppUQ สืบคน้ เม่ือวันท่ี 23/9/64

๒) การตอ้ นรับ

ในขณะที่พระภิกษุเดินเข้ามาในสถานที่ประกอบพิธี ถ้านั่งอยู่
กค็ วรลุกขน้ึ ยืนและไหว้ตอ้ นรบั ทา่ น

ท่มี า https://www.youtube.com/watch?v=0wLT2MYppUQ สืบค้นเมอ่ื วนั ที่ 23/9/64

ถ้านั่งกบั พ้นื ให้กราบแบบเบญจางคประดิษฐ์ แล้วนิมนต์ไปยังอาสนะท่ี
จัดเตรียม เมอื่ ประกอบพิธเี สร็จก่อนท่านกลับให้ทุกคนแสดงความเคารพด้วย
การไหวห้ รือกราบ

ท่ีมา https://www.youtube.com/watch?v=0wLT2MYppUQ สบื คน้ เมอื่ วันท่ี 23/9/64

การต้อนรับทางพระพุทธศาสนา

๑. การตอ้ นรบั ดว้ ยสงิ่ ของ ๒. การตอ้ นรบั ดว้ ยการเอาใจใส่

ทม่ี า https://www.youtube.com/watch?v=0wLT2MYppUQ สืบคน้ เมอ่ื วนั ท่ี 23/9/64

ท่มี า https://www.youtube.com/watch?v=0wLT2MYppUQ สบื คน้ เม่อื วนั ที่ 23/9/64

ท่มี า https://www.youtube.com/watch?v=0wLT2MYppUQ สบื คน้ เม่อื วนั ที่ 23/9/64

๓) การรับและส่งสิง่ ของ
แดพ่ ระภกิ ษุ

การส่งของหรือถวายของแด่พระภิกษุ เรียกว่า ประเคน

การจะประเคนสิ่งใดต้องดูให้เหมาะสม และเป็นไปเพ่ือประโยชน์
ของทา่ น เชน่ อาหาร เคร่อื งน่งุ หม่ สบง จีวร และยารักษาโรค

ที่มา https://sites.google.com/site/jjunenammon/sasn-phithi-khxng-sasna-phuthth-txn-prakhen-khxng-dae-phra-phiksu-sngkh?tmpl=%2Fsystem%2Fapp%2Ftemplates%2Fprint%2F&showPrintDialog=1 สบื ค้นเม่ือวนั ท่ี 23/9/64

การประเคน มีวิธีปฏิบัติ คือ

ผู้ชายถือของเดินเข่าเข้าไปหาพระภิกษุใน
ระยะหัตถบาส (ช่วงแขน) แล้วยกของขึ้น
ประเคนสง่ มอื ต่อมอื

การประเคนสง่ มอื ตอ่ มอื

สว่ นผู้หญิงถือของเดินเข่าเข้าไปหา
พระภิกษุในระยะหัตถบาสแล้ววางของ
บนผ้าท่ีพระภิกษุทอดออกมา (ผ้ารับ
ประเคน) เมื่อประเคนเสร็จแล้วควรไหว้
หรือกราบ

การประเคนของลงบนผา้ รับประเคน

การรบั ของจากพระภิกษุ

ใหไ้ หวห้ รอื กราบกอ่ น
สาหรับผชู้ ายยื่นมือไปรับแล้วถอยกลบั

การรับของจากพระภกิ ษุ

ใหไ้ หวห้ รือกราบกอ่ น
สาหรบั ผหู้ ญิงพระภิกษจุ ะวางของไว้
ตรงหนา้ ใหเ้ ออื้ มมอื ไปหยิบดว้ ย
ความเรยี บรอ้ ย

๔) มารยาทในการสนทนา

การสนทนากับพระภิกษุควรสนทนาด้วยถ้อยคาท่ีสุภาพ
เหมาะสม เช่น ใช้คาแทนตนเองว่า กระผม ดิฉัน ใช้คาแทนพระภิกษุ
ว่าท่าน หลวงพ่อ หลวงพ่ี ตามวัยวุฒิของท่าน และควรประนมมือ
ขณะสนทนา

นกั เรียนยกตวั อย่าง
การปฏิบตั ติ นอย่างเหมาะสมต่อ

พระภกิ ษุมา ๑ ตัวอยา่ ง
แลว้ วเิ คราะหผ์ ลทเ่ี กดิ ขึ้นจากการ

ปฏบิ ัติและไม่ปฏบิ ัติ

ถา้ ปฏิบัติ ผลที่เกดิ ขน้ึ

การปฏิบตั ิตนท่เี หมาะสม เป็นการแสดงความเคารพ ศรัทธา
ต่อพระภิกษุ และถือว่าเป็นพุทธศาสนกิ ชนทด่ี ี

การลุกข้นึ ยืนรบั พระภกิ ษุ ผลทีเ่ กดิ ขน้ึ

ถ้าไม่ปฏบิ ัติ อาจถูกตฉิ นิ นนิ ทาว่าปฏิบตั ติ น
ไม่เหมาะสม

สงั เกตภาพแล้ว
ตอบคาถาม

ดังนี้

ท่มี า http://ropynew.blogspot.com/2018/ สืบค้นเม่ือวันท่ี 23/9/64

เหมาะสมค่ะ ภาพดังกลา่ ว เหมาะสม
การสนทนากบั พระภกิ ษุ หรอื ไม่
ควรน่งั พับเพียบและ

ประนมมอื ค่ะ

ที่มา http://ropynew.blogspot.com/2018/ สบื ค้นเมอ่ื วันที่ 23/9/64

การท่เี รานั่งพบั เพียบ เพราะเหตุใดถงึ ต้องน่งั พบั
เรยี บรอ้ ยและประนมมอื เพียบและประนมมอื เช่นนั้น

เนอ่ื งจากเราตอ้ งให้
ความเคารพกบั
พระภกิ ษคุ ่ะ

ทีม่ า http://ropynew.blogspot.com/2018/ สบื คน้ เมอื่ วันท่ี 23/9/64

คาถามชวนคดิ

ปฏบิ ตั ใิ หเ้ หมาะสมกับ เมื่อพบพระภกิ ษุนกั เรียนควร
สถานการณ์ การเดิน ปฏบิ ตั ติ นอยา่ งไร
การยืน การน่งั ใหแ้ สดง
ความเคารพนอบน้อมคะ่

เพราะพระภิกษเุ ป็น เพราะเหตุใดจงึ ต้องปฏิบตั ิตน
ผู้ที่ปฏิบตั ิตนตามคาสอนของ อย่างเหมาะสมตอ่ พระภกิ ษุ

พระพุทธเจา้ และเผยแผ่
ศาสนา ซึ่งควรแก่การเคารพ
บชู าและปฏิบัติตนทเี่ หมาะสม

ต่อท่านคะ่

เม่อื พบพระภกิ ษุ หรอื เม่อื มี นกั เรียนจะนาแนวทางการปฏบิ ตั ิตน
โอกาสเข้าไปในพิธีกรรมทาง ตอ่ พระภกิ ษทุ ไ่ี ดจ้ ากการศึกษาไป
ศาสนาเพ่อื เปน็ พืน้ ฐานใน ปรับใช้ในชวี ติ ประจาวันไดอ้ ย่างไร
การปฏิบัติตนอยา่ งถกู ต้อง

เหมาะสม และเป็น
แบบอย่างใหก้ ับผอู้ ่ืนไดค้ ะ่

ใหน้ ักเรียนรว่ มกันวิเคราะหว์ า่ การปฏบิ ัติตนให้
เหมาะสมกบั สถานการณ์ต่อพระภิกษุและนกั บวช
ตามศาสนาต่าง ๆ สามารถสะทอ้ นใหเ้ ห็นคณุ ค่า
อย่างไรบ้าง ในการดาเนินชีวติ ในสังคมปจั จบุ ัน

การลกุ ขนึ้ ยนื รบั ในขณะท่ี
พระสงฆ์เดินเข้ามาในพธิ ี

เป็นการให้ความเคารพแก่
พระภิกษุทมี่ าในพิธีค่ะ

การตอ้ นรบั พระสงฆ์
ที่มาในสถานทีต่ ่าง ๆ

ทาให้ทราบวา่ ควรจดั สถานที่
สาหรับพระภิกษุ และนิมนตไ์ ปท่ที ่ี
รับรอง พรอ้ มถวายเครื่องรบั รอง

เชน่ น้าดืม่ คะ่

การรับและสง่
ส่ิงของแดพ่ ระภกิ ษุ

ทาให้เรารู้วธิ ีปฏบิ ตั ซิ ง่ึ สามารถ
นาไปใช้ได้ เช่น ผหู้ ญงิ ตอ้ งวาง

สง่ิ ของบนผา้ รับประเคนคะ่

มารยาทในการสนทนา
กับพระภกิ ษุ

ทาให้เรารู้วา่ ควรทาตวั อยา่ งไร
เวลาสนทนากับพระภกิ ษุสงฆ์ เช่น

การประนมมือขณะสนทนาคะ่



คาชแ้ี จงนักเรียน คาช้แี จงครปู ลายทาง

๑. นกั เรียนศกึ ษาเร่ืองมารยาทชาวพุทธ ๑. ครใู หน้ กั เรียนศึกษาเรอ่ื งมารยาทชาวพุทธ
จากหนงั สอื เรียน จากหนงั สือเรียน

๒. นกั เรียนทาใบงานที่ ๒ เรอื่ ง การปฏบิ ตั ิ ๒. ครใู หน้ ักเรียนทาใบงานท่ี ๒ เรือ่ ง
ตนอย่างเหมาะสมต่อพระภิกษุ การปฏบิ ตั ิตนอย่างเหมาะสมตอ่ พระภิกษุ

๓. นักเรียนนาเสนอผลงานหนา้ ชน้ั เรียน ๓. ครใู หน้ กั เรยี นนาเสนอผลงานหนา้ ช้นั เรียน
๔. ครูเดนิ ดูและใหค้ วามช่วยเหลือตาม

ความเหมาะสม

ใบงานท่ี ๒
เร่ือง การปฏบิ ตั ิตนอย่างเหมาะสมต่อพระภกิ ษุ

คาชแี้ จง
ให้นักเรยี นยกตวั อยา่ งการปฏิบตั ติ นอยา่ ง
เหมาะสมตอ่ พระภกิ ษมุ า 1 ตัวอย่าง แล้ว
วิเคราะห์ผลท่เี กิดขึน้ จากการปฏบิ ตั ิและไม่ปฏิบัติ

การปฏบิ ตั ติ นท่เี หมาะสมต่อพระภกิ ษุ
การลกุ ขน้ึ ยืนรบั พระภิกษุ

ถ้าปฏิบตั ิ ถา้ ไม่ปฏบิ ตั ิ

ผลท่ีเกดิ ขน้ึ ผลทีเ่ กดิ ขึ้น

………………………………… …………………………………
………………………………… …………………………………
………………………………… …………………………………

เฉลย

ใบงานที่ ๒
เรื่อง การปฏิบตั ติ นอย่างเหมาะสม

ตอ่ พระภกิ ษุ

การปฏบิ ตั ติ นที่เหมาะสมต่อพระภิกษุ
การลกุ ขน้ึ ยืนรบั พระภิกษุ

ถา้ ปฏิบัติ ถา้ ไม่ปฏิบัติ

ผลที่เกิดขึน้ ผลท่เี กดิ ขนึ้

เป็นการแสดงความเคารพ อาจถกู ติฉนิ นินทาว่า
ศรทั ธาและถอื ว่าเป็น ปฏบิ ตั ิตนไม่เหมาะสม
พุทธศาสนกิ ชนทด่ี ี





บทเรยี นครั้งต่อไป

เรือ่ ง
มารยาทชาวพทุ ธ ๒