ประวัติ ป3

กลุ่มสาระการเรียนรู้ประวัติศาสตร์ ตัวชี้ วัดและสาระการเรียนรู้แกนกลาง โรงเรียนบ้านดง จังหวัดเชียงใหม่ สํานักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาเชียงใหม่เขต ๓ สํานักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้ นพื้นฐาน กระทรวงศึกษาธิการ (ฉบับปรับปรุง พ.ศ.๒๕๖๐) ตามหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้ นพื้นฐาน พุทธศักราช ๒๕๕๑ โรงเรียนบ้านดง ปีพุทธศักราช ๒๕๖๖ ช้ ั นประถมศึกษาปี ท ่ ี ๓

เอกสารประกอบหลักสูตรโรงเรียนบ้านดง กลุ่มสาระการเรียนรู้ประวัติศาสตร์ ค าน า จากการทบทวนหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช ๒๕๕๑น าไปสู่การพัฒนา มาตรฐานการ เรียนรู้และตัวชี้วัด กลุ่มสาระการเรียนรู้คณิตศาสตร์วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี และสาระ ภูมิศาสตร์ในกลุ่มสาระการเรียนรู้ สังคมศึกษา ศาสนาและวัฒนธรรม (ฉบับปรับปรุง พ.ศ.๒๕๖๐) ที่มี ความเหมาะสมสอดคล้องกับการเปลี่ยนแปลงทางเศรษฐกิจ สังคม วัฒนธรรม สภาพแวดล้อม และความรู้ ทางวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีที่เจริญก้าวหน้าอย่างรวดเร็ว เป็นการพัฒนา ส่งเสริมศักยภาพคนของชาติ ให้สามารถเพิ่มขีดความสามารถในการแข่งขันของประเทศ การยกระดับคุณภาพการศึกษาและ การเรียนรู้ ให้มีคุณภาพและมาตรฐานระดับสากล สอดคล้องกับประเทศไทย ๔.๐ โลกในศตวรรษที่ ๒๑ และทัดเทียม กับ นานาชาติ ผู้เรียนมีศักยภาพในการแข่งขันและด ารงชีวิตอย่างสร้างสรรค์ในประชาคมโลก ตามหลัก ปรัชญาของเศรษฐกิจ พอเพียง โรงเรียนจึงพัฒนาหลักสูตรสถานศึกษาด้วยการวางแผนและด าเนินการใช้ หลักสูตร การเพิ่มพูนคุณภาพหลักสูตรด้วย การวิจัยและพัฒนา การปรับปรุงและพัฒนาหลักสูตร จัดท า ระเบียบการวัดและประเมินผล สอดคล้องกับหลักสูตรแกนกลาง การศึกษาขั้นพื้นฐาน สาระการเรียนรู้ ท้องถิ่น สภาพปัญหาในชุมชนและสังคม ภูมิปัญญาท้องถิ่นและความต้องการของผู้เรียน โดยทุกภาคส่วน โรงเรียนบ้านดง ได้ด าเนินการพัฒนาปรับปรุงหลักสูตรสถานศึกษาอย่างต่อเนื่องและน ามาตรฐาน การเรียนรู้และตัวชี้วัด กลุ่มสาระการเรียนรู้คณิตศาสตร์วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี และสาระภูมิศาสตร์ ในกลุ่มสาระสังคม ศึกษา ศาสนาและวัฒนธรรม (ฉบับปรับปรุง ๒๕๖๐) มาตรฐานการเรียนรู้และตัวชี้วัด ของรายวิชาอื่นจากหลักสูตรแกนกลาง การศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช ๒๕๕๑ และสาระการเรียนรู้ ท้องถิ่น มาใช้เป็นกรอบในการจัดท าหลักสูตรโรงเรียนบ้านดง พุทธศักราช ๒๕๖๖ ทั้งการก าหนดวิสัยทัศน์ สมรรถนะส าคัญของผู้เรียนและคุณลักษณะอันพึงประสงค์เน้นให้นักเรียนโรงเรียนบ้านดง เป็นผู้ประพฤติ ดีและมีความรู้รวมทั้งมีทักษะที่จ าเป็นในการ ด ารงชีวิตในสังคมที่มีการเปลี่ยนแปลง และแสวงหาความรู้ เพื่อพัฒนาตนเองอย่างต่อเนื่องตลอดชีวิต ซึ่งเป็นทิศทางหลักในการ จัดโครงสร้างเวลาเรียน โครงสร้างราย ภาคเรียนและค าอธิบายรายวิชา โดยมีผู้ที่เกี่ยวข้องทุกฝ่ายร่วมกันพัฒนาหลักสูตร โรงเรียนบ้านดง ท าให้ หลักสูตรสถานศึกษามีคุณภาพ รวมทั้งมีกรอบทิศทางในการจัดการศึกษาเพิ่มเติมตาม ความต้องการของ ท้องถิ่น ครอบคลุมสมรรถนะและคุณลักษณะอันพึงประสงค์ของผู้เรียนทุกกลุ่มเป้าหมาย ทั้งนี้ การจัดหลักสูตรโรงเรียนบ้านดงจะประสบความส าเร็จตามเป้าหมายที่คาดหวังได้ทุกฝ่ายที่ เกี่ยวข้องต้องร่วมรับผิดชอบ โดยร่วมกันท างานอย่างเป็นระบบและต่อเนื่อง ในการวางแผนด าเนินการ ส่งเสริมสนับสนุน ตรวจสอบ ตลอดจนปรับปรุงแก้ไข เพื่อพัฒนานักเรียนโรงเรียนบ้านดง ให้มีคุณภาพตาม มาตรฐานการเรียนรู้และ ผลการเรียนรู้ที่ก าหนดไว้ นายภาวัช กันธวรรณ์ ผู้อ านวยการโรงเรียนบ้านดง

๒ เอกสารประกอบหลักสูตรโรงเรียนบ้านดง กลุ่มสาระการเรียนรู้ประวัติศาสตร์ สารบัญ หน้า ค าน า 1 บทน า 3 คุณภาพผู้เรียน 4 โครงสร้างหลักสูตร 5 ค าอธิบายรายวิชา 6 สาระการเรียนรู้ 7 มาตรฐานการเรียนรู้ 7 ตัวชี้วัดและสาระการเรียนรู้แกนกลาง 8 โครงสร้างหน่วยการเรียนรู้ 11 รายละเอียดหน่วยการเรียนรู้ 12 การออกแบบการเรียนรู้ 15 แบบบันทึกหน่วยการเรียนรู้ 22 อภิธานศัพท์ 3๔ ภาคผนวก 4๒ - ตารางวิเคราะห์มาตรฐานและตัวชี้วัด 4๓ - ค าสั่งคณะกรรมการจัดท าหลักสูตรสถานศึกษา 4๔ - ความเห็นชอบของคณะกรรมการสถานศึกษา 4๗

๓ เอกสารประกอบหลักสูตรโรงเรียนบ้านดง กลุ่มสาระการเรียนรู้ประวัติศาสตร์ บทน า หลักสูตรโรงเรียนบ้านดงตามหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช 2551 สาระการเรียนรู้ประวัติศาสตร์ ความส าคัญ สังคมโลกมีการเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็วตลอดเวลา สาระการเรียนรู้ประวัติศาสตร์ ช่วยให้ ผู้เรียนมีความรู้ ความเข้าใจ ว่ามนุษย์ด ารงชีวิตอย่างไร ทั้งในฐานะปัจเจกบุคคล และการอยู่ร่วมกัน ในสังคม การปรับตัวตามสภาพแวดล้อม การพัฒนา เปลี่ยนแปลงตามยุคสมัย กาลเวลา ตามเหตุปัจจัย ต่างๆ ท าให้เกิดความเข้าใจในตนเอง และผู้อื่น มีความอดทน อดกลั้น ยอมรับในความแตกต่าง และมี คุณธรรม สามารถน าความรู้ไปปรับใช้ในการด าเนินชีวิต เป็นพลเมืองดีของประเทศชาติ และสังคมโลก สาระการเรียนรู้ประวัติศาสตร์ว่าด้วย เวลาและยุคสมัยทางประวัติศาสตร์ วิธีการทาง ประวัติศาสตร์ พัฒนาการของมนุษยชาติจากอดีตถึงปัจจุบัน ความสัมพันธ์และเปลี่ยนแปลงของ เหตุการณ์ต่างๆ ผลกระทบที่เกิดจากเหตุการณ์ส าคัญในอดีต บุคคลส าคัญที่มีอิทธิพลต่อการเปลี่ยนแปลง ต่างๆ ในอดีต ความเป็นมาของชาติไทย วัฒนธรรมและภูมิปัญญาไทย แหล่งอารยธรรม ที่ส าคัญของโลก วิสัยทัศน์หลักสูตร หลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน มุ่งพัฒนาผู้เรียนทุกคน ซึ่งเป็นก าลังของชาติให้เป็น มนุษย์ที่มีความสมดุลทั้งด้านร่างกาย ความรู้ คุณธรรม มีจิตส านึกในความเป็นพลเมืองไทยและเป็นพลโลก ยึดมั่นในการปกครองตามระบอบประชาธิปไตยอันมีพระมหากษัตริย์ทรงเป็นประมุข มีความรู้และทักษะ พื้นฐาน รวมทั้ง เจตคติ ที่จ าเป็นต่อการศึกษาต่อ การประกอบอาชีพและการศึกษาตลอดชีวิต โดยมุ่งเน้น ผู้เรียนเป็นส าคัญบนพื้นฐานความเชื่อว่า ทุกคนสามารถเรียนรู้และพัฒนาตนเองได้เต็มตามศักยภาพ

๔ เอกสารประกอบหลักสูตรโรงเรียนบ้านดง กลุ่มสาระการเรียนรู้ประวัติศาสตร์ วิสัยทัศน์สาระการเรียนรู้ประวัติศาสตร์ สาระการเรียนรู้ประวัติศาสตร์ มุ่งให้เยาวชนรู้จักวันเวลาตามที่ปรากฏในปฏิทินที่แสดงเหตุการณ์ ส าคัญในอดีตและปัจจุบัน รวมทั้ง การใช้ค าที่แสดงช่วงเวลาในอดีต ปัจจุบัน และอนาคต เพื่อการเรียนรู้ตามเปูาหมายของท้องถิ่น และประเทศชาติ การเรียนการสอนต้องใช้ข้อมูล ความรู้ทั้งในระดับท้องถิ่น ประเทศชาติ และระดับโลกเชื่อมโยงเข้าด้วยกัน โดยใช้ทักษะการสืบค้นการสังเกต การอ่าน การรวบรวมข้อมูล การวิเคราะห์การใช้เหตุผล การ อธิบาย และการน าเสนอ เพื่อให้เห็นคุณค่าและแบบอย่างการกระท าความดีของบรรพบุรุษที่ได้สร้าง ประโยชน์ให้ท้องถิ่นและประเทศ เกิดความรัก และความภาคภูมิใจในความเป็นไทย วัฒนธรรมไทย ภูมิปัญญาไทย และธ ารงความเป็นไทย คุณภาพผู้เรียน จบชั้นประถมศึกษาปีที่ 3 ได้เรียนรู้เรื่องเกี่ยวกับตนเองและผู้ที่อยู่รอบข้าง ตลอดจนสภาพแวดล้อมในท้องถิ่น ที่อยู่ อาศัย และเชื่อมโยงประสบการณ์ไปสู่โลกกว้าง ผู้เรียนได้รับการพัฒนาให้มีทักษะกระบวนการ และมีข้อมูลที่จ าเป็นต่อการพัฒนาให้เป็น มีความรับผิดชอบ การอยู่ร่วมกันและการท างานกับผู้อื่น มีส่วนร่วมในกิจกรรมของห้องเรียน และได้ ฝึกหัดในการตัดสินใจ ได้ศึกษาเรื่องราวเกี่ยวกับตนเอง ครอบครัว โรงเรียน และชุมชนในลักษณะการบูรณาการ ผู้เรียนได้เข้าใจแนวคิดเกี่ยวกับปัจจุบันและอดีต ได้รับการพัฒนาแนวคิดพื้นฐานเกี่ยวกับประวัติศาสตร์ และภูมิปัญญา เพื่อเป็นพื้นฐานในการ ท าความเข้าใจในขั้นที่สูงต่อไป

๕ เอกสารประกอบหลักสูตรโรงเรียนบ้านดง กลุ่มสาระการเรียนรู้ประวัติศาสตร์ โครงสร้างหลักสูตรเวลาเรียนโรงเรียนบ้านดง กลุ่มสาระการเรียนรู้/ กิจกรรม เวลาเรียน(ชั่วโมง/ปี) ระดับประถมศึกษา ป. ๑ ป. ๒ ป. ๓ ป. ๔ ป. ๕ ป. ๖ กลุ่มสาระการเรียนรู้ ภาษาไทย ๓๖๐ ๓๖๐ ๓๖๐ ๑๖๐ ๑๖๐ ๑๖๐ คณิตศาสตร์ ๒๐๐ ๒๐๐ ๒๐๐ ๑๖๐ ๑๖๐ ๑๖๐ วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี ๔๐ ๔๐ ๔๐ ๑๒๐ ๑๒๐ ๑๒๐ สังคมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม ๔๐ ๔๐ ๔๐ ๘๐ ๘๐ ๘๐ ประวัติศาสตร์ ๔๐ ๔๐ ๔๐ ๔๐ ๔๐ ๔๐ สุขศึกษาและพลศึกษา ๔๐ ๔๐ ๔๐ ๘๐ ๘๐ ๘๐ ศิลปะ ๔๐ ๔๐ ๔๐ ๘๐ ๘๐ ๘๐ การงานอาชีพและเทคโนโลยี ๔๐ ๔๐ ๔๐ ๔๐ ๔๐ ๔๐ ภาษาอังกฤษ ๔๐ ๔๐ ๔๐ ๘๐ ๘๐ ๘๐ รวมเวลาเรียน (พื้นฐาน) ๘๔๐ ๘๔๐ ๘๔๐ ๘๔๐ ๘๔๐ ๘๔๐ รายวิชาเพิ่มเติม คอมพิวเตอร์ ๔๐ ๔๐ ๔๐ ๔๐ ๔๐ ๔๐ ต้านทุจริต ๔๐ ๔๐ ๔๐ ๔๐ ๔๐ ๔๐ รวมเวลาเรียน (เพิ่มเติม) ๔๐ ๔๐ ๔๐ ๔๐ ๔๐ ๔๐ กิจกรรมพัฒนาผู้เรียน ๑๒๐ ๑๒๐ ๑๒๐ ๑๒๐ ๑๒๐ ๑๒๐ กิจกรรมแนะแนว ๔๐ ๔๐ ๔๐ ๔๐ ๔๐ ๔๐ กิจกรรมนักเรียน - กิจกรรมลูกเสือ/เนตรนารี - ชุมนุม ๓๐ ๔๐ ๓๐ ๔๐ ๓๐ ๔๐ ๓๐ ๔๐ ๓๐ ๔๐ ๓๐ ๔๐ กิจกรรมเพื่อสังคมและสาธารณประโยชน์ ๑๐ ๑๐ ๑๐ ๑๐ ๑๐ ๑๐ รวมเวลาเรียนทั้งหมด ๑,๐๘๐ ชั่วโมง/ปี ผู้เรียนปฏิบัติเพื่อสังคมและสาธารณะประโยชน์ ใน กลุ่มสาระการเรียนรู้ และกิจกรรม พัฒนาผู้เรียน

๖ เอกสารประกอบหลักสูตรโรงเรียนบ้านดง กลุ่มสาระการเรียนรู้ประวัติศาสตร์ ค าอธิบายรายวิชา รหัสวิชา ส 13102 ชื่อรายวิชาสาระประวัติศาสตร์3 ชั้นประถมศึกษาปีที่ 3 เวลา 40 ชั่วโมง/ปี รู้จักเทียบศักราชที่ส าคัญตามปฏิทินที่ใช้ในชีวิตประจ าวัน สามารถแสดงล าดับเหตุการณ์ ส าคัญของโรงเรียนและชุมชนโดยระบุหลักฐานและแหล่งข้อมูลที่เกี่ยวข้อง ระบุปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อการ ตั้งถิ่นฐานและพัฒนาการของชุมชน สามารถสรุปลักษณะที่ส าคัญของขนบธรรมเนียมประเพณี และ วัฒนธรรมของชุมชน เปรียบเทียบความเหมือนและความต่างทางวัฒนธรรมของชุมชนตนเองกับชุมชน อื่น ๆ ระบุพระนามและพระราชกรณียกิจโดยสังเขปของพระมหากษัตริย์ไทยที่เป็นผู้สถาปนาอาณาจักร ไทย อธิบายพระราชประวัติและพระราชกรณียกิจของพระมหากษัตริย์ ในรัชกาลปัจจุบัน โดยสังเขป และสามารถเล่าวีรกรรมของบรรพบุรุษไทยที่มีส่วนปกปูองประเทศชาติ โดยใช้ทักษะการสืบค้นการสังเกต การอ่าน การรวบรวมข้อมูล การวิเคราะห์การใช้เหตุผล การอธิบาย และการน าเสนอ เพื่อให้เห็นคุณค่าและแบบอย่างการกระท าความดีของบรรพบุรุษที่ได้สร้าง ประโยชน์ให้ท้องถิ่นและประเทศ เกิดความรัก และความภาคภูมิใจในความเป็นไทย วัฒนธรรมไทย ภูมิ ปัญญาไทย และธ ารงความเป็นไทย เพื่อให้ผู้เรียนมีความรู้ความสามารถ มีทักษะ และคุณลักษณะตามมาตรฐานการเรียนรู้สาระ ประวัติศาสตร์ ตามรหัสก ากับมาตรฐานการเรียนรู้และตัวชี้วัด ดังนี้ มาตรฐาน/ตัวชี้วัด ส 4.1 ป.3/1 ส 4.1 ป.3/2 ส 4.2 ป.3/1 ส 4.2 ป.3/2 ส 4.2 ป.3/3 ส 4.3 ป.3/1 ส 4.3 ป.3/2 ส 4.3 ป.3/3 รวม ๑ มาตรฐาน ๘ ตัวชี้วัด (๖ ตัวชี้วัดระหว่างทาง ๒ ตัวชี้วัดปลายทาง )

๗ เอกสารประกอบหลักสูตรโรงเรียนบ้านดง กลุ่มสาระการเรียนรู้ประวัติศาสตร์ สาระการเรียนรู้ สาระที่ ๔ ประวัติศาสตร์ มาตรฐานการเรียนรู้ มาตรฐาน ส 4.1 เข้าใจความหมาย ความส าคัญของเวลาและยุคสมัยทางประวัติศาสตร์ สามารถ ใช้วิธีการทางประวัติศาสตร์มาวิเคราะห์เหตุการณ์ต่างๆ อย่างเป็นระบบ มาตรฐาน ส 4.2 เข้าใจพัฒนาการของมนุษยชาติจากอดีตจนถึงปัจจุบัน ในด้านความสัมพันธ์และ การเปลี่ยนแปลงของเหตุการณ์อย่างต่อเนื่อง ตระหนักถึงความส าคัญและ สามารถ วิเคราะห์ผลกระทบที่เกิดขึ้น มาตรฐาน ส 4.3 เข้าใจความเป็นมาของชาติไทย วัฒนธรรม ภูมิปัญญาไทย มีความรัก ความภูมิใจและธ ารงความเป็นไทย

๘ เอกสารประกอบหลักสูตรโรงเรียนบ้านดง กลุ่มสาระการเรียนรู้ประวัติศาสตร์ ตัวชี้วัดและสาระการเรียนรู้แกนกลาง ชั้นประถมศึกษาปีที่ 3 สาระที่ 4 ประวัติศาสตร์ มาตรฐาน ส 4.1 เข้าใจความหมาย ความส าคัญของเวลา และยุคสมัยทางประวัติศาสตร์ สามารถใช้ วิธีการทางประวัติศาสตร์มาวิเคราะห์เหตุการณ์ต่าง ๆ อย่างเป็นระบบ รหัสวิชา ตัวชี้วัด(ระหว่างทาง/ปลายทาง) สาระการเรียนรู้แกนกลาง ส 4.1 ป.3/1 1.เทียบศักราชที่ส าคัญตามปฏิทินที่ ใช้ในชีวิตประจ าวัน ที่มาของศักราชที่ปรากฏในปฏิทิน เช่น พุทธศักราช คริสต์ศักราชอย่างสังเขป (ถ้าเป็นมุสลิมควรเรียนฮิจเราะห์ศักราชด้วย ) วิธีการเทียบ พ.ศ. เป็น ค.ศ. หรือ ค.ศ. เป็น พ.ศ. ตัวอย่างการเทียบศักราช ในเหตุการณ์ ที่เกี่ยวข้องกับนักเรียน เช่น ปีเกิดของ นักเรียน เป็นต้น ส 4.1 ป.3/2 2. แสดงล าดับเหตุการณ์ส าคัญของ โรงเรียนและชุมชนโดยระบุหลักฐาน และแหล่งข้อมูลที่เกี่ยวข้อง วิธีการสืบค้นเหตุการณ์ส าคัญของโรงเรียน และชุมชนโดยใช้หลักฐาน และแหล่งข้อมูล ที่เกี่ยวข้อง ใช้เส้นเวลา (Time Line) ล าดับเหตุการณ์ ที่เกิดขึ้นในโรงเรียนและชุมชน

๙ เอกสารประกอบหลักสูตรโรงเรียนบ้านดง กลุ่มสาระการเรียนรู้ประวัติศาสตร์ สาระที่ 4 ประวัติศาสตร์ มาตรฐาน ส 4.2 เข้าใจพัฒนาการของมนุษยชาติจากอดีตจนถึงปัจจุบัน ในด้านความสัมพันธ์และ การเปลี่ยนแปลงของเหตุการณ์อย่างต่อเนื่อง ตระหนักถึงความส าคัญและสามารถ วิเคราะห์ผลกระทบที่เกิดขึ้น รหัสวิชา ตัวชี้วัด(ระหว่างทาง/ปลายทาง) สาระการเรียนรู้แกนกลาง ส 4.2 ป.3/1 1. ระบุปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อการตั้ง ถิ่นฐานและพัฒนาการของชุมชน ปัจจัยการตั้งถิ่นฐานของชุมชนซึ่งขึ้นอยู่กับ ปัจจัยทางภูมิศาสตร์และปัจจัยทางสังคม เช่น ความเจริญทางเทคโนโลยี การ คมนาคม ความปลอดภัย ปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อพัฒนาการของชุมชน ทั้งปัจจัยทางภูมิศาสตร์ และปัจจัยทาง สังคม ส 4.2 ป.3/๒ 2. สรุปลักษณะที่ส าคัญของ ขนบธรรมเนียมประเพณี และ วัฒนธรรมของชุมชน ขนบธรรมเนียม ประเพณีและวัฒนธรรม ชุมชนของตนที่เกิดจากปัจจัยทาง ภูมิศาสตร์และปัจจัยทางสังคม ส 4.2 ป.3/๓ 3. เปรียบเทียบความเหมือนและ ความต่างทางวัฒนธรรมของชุมชน ตนเองกับชุมชนอื่น ๆ ขนบธรรมเนียมประเพณี และวัฒนธรรม ของชุมชน อื่น ๆ ที่มีความเหมือนและ ความต่างกับชุมชนของตนเอง

๑๐ เอกสารประกอบหลักสูตรโรงเรียนบ้านดง กลุ่มสาระการเรียนรู้ประวัติศาสตร์ สาระที่ 4 ประวัติศาสตร์ มาตรฐาน ส 4.3 เข้าใจความเป็นมาของชาติไทย วัฒนธรรม ภูมิปัญญาไทย มีความรัก ความภูมิใจและ ธ ารงความเป็นไทย รหัสวิชา ตัวชี้วัด (ระหว่างทาง/ปลายทาง) สาระการเรียนรู้แกนกลาง สาระท้องถิ่น ส 4.3 ป.3/1 1. ระบุพระนามและพระราช กรณียกิจโดยสังเขปของ พระมหากษัตริย์ไทยที่เป็นผู้ สถาปนาอาณาจักรไทย พระราชประวัติพระราชกรณียกิจ โดยสังเขปของพ่อขุนศรีอินทราทิตย์ สมเด็จพระรามาธิบดีที่ 1 (พระ เจ้าอู่ทอง) สมเด็จพระเจ้าตากสิน มหาราช และพระบาทสมเด็จพระ พุทธยอดฟูาจุฬาโลกมหาราช ผู้ สถาปนาอาณาจักรไทย สุโขทัย อยุธยา ธนบุรี และรัตนโกสินทร์ ตามล าดับ ประวัติบุคคลและ สถานที่ส าคัญใน ท้องถิ่น ส 4.3 ป.3/2 2. อธิบายพระราชประวัติ และพระราชกรณียกิจของ พระมหากษัตริย์ ในรัชกาล ปัจจุบัน โดยสังเขป พระราชประวัติและพระราช กรณียกิจของพระบาทสมเด็จพระ เจ้าอยู่หัว ภูมิพลอดุลยเดช และสมเด็จ พระบรมราชินีนาถโดยสังเขป ส 4.3 ป.3/3 3. เล่าวีรกรรมของบรรพ บุรุษไทย ที่มีส่วนปกป้องประเทศชาติ วีรกรรมของบรรพบุรุษไทยที่มี ส่วนปกปูองประเทศชาติ เช่น ท้าว เทพสตรี ท้าวศรีสุนทร ชาวบ้าน บางระจัน พระยาพิชัยดาบหัก สมเด็จ พระนเรศวรมหาราช สมเด็จพระเจ้า ตากสินมหาราช ประวัติบุคคลและ สถานที่ส าคัญใน ท้องถิ่น

๑๑ เอกสารประกอบหลักสูตรโรงเรียนบ้านดง กลุ่มสาระการเรียนรู้ประวัติศาสตร์ โครงสร้างหน่วยการเรียนรู้ รหัสวิชา ส 13102 ชื่อรายวิชาสาระประวัติศาสตร์3 ชั้นประถมศึกษาปีที่ 3 เวลา 40 ชั่วโมง/ปี เวลา 1 ชั่วโมง/สัปดาห์ หน่วยที่ ชื่อหน่วยการเรียนรู้ เวลา (ชั่วโมง) น้ าหนัก 1 เวลา และวิธีการทางประวัติศาสตร์ 13 20 2 การตั้งถิ่นฐานและการด าเนินชีวิต 13 30 3 ชาติไทยของเรา 13 30 รวม 39 80 ทดสอบปลายปี 1 20 รวมทั้งสิ้นตลอดปี 40 100

๑๒ เอกสารประกอบหลักสูตรโรงเรียนบ้านดง กลุ่มสาระการเรียนรู้ประวัติศาสตร์ รายละเอียดหน่วยการเรียนรู้ รหัสวิชา ส 13102 ชื่อรายวิชาสาระประวัติศาสตร์ 3 ชั้นประถมศึกษาปีที่ 3 เวลา 40 ชั่วโมง เวลา 1 ชั่วโมง/สัปดาห์ หน่วย ที่ ชื่อหน่วย การเรียนรู้ ตัวชี้วัด (ระหว่างทาง/ ปลายทาง) สาระการเรียนรู้ เวลา (ชม.) น้ าหนัก 1 เวลาและ วิธีการทาง ประวัติศาสตร์ ส 4.1 ป.3/1 ที่มาของศักราชที่ปรากฏในปฏิทิน เช่น พุทธศักราช คริสต์ศักราชอย่างสังเขป (ถ้า เป็นมุสลิมควรเรียนฮิจเราะห์ศักราชด้วย ) วิธีการเทียบ พ.ศ. เป็น ค.ศ. หรือ ค.ศ. เป็น พ.ศ. ตัวอย่างการเทียบศักราช ในเหตุการณ์ ที่เกี่ยวข้องกับนักเรียน เช่น ปีเกิดของ นักเรียน เป็นต้น 13 20 ส 4.1 ป.3/2 วิธีการสืบค้นเหตุการณ์ส าคัญของ โรงเรียนและชุมชนโดยใช้หลักฐาน และ แหล่งข้อมูล ที่เกี่ยวข้อง ใช้เส้นเวลา (Time Line) ล าดับ เหตุการณ์ ที่เกิดขึ้นในโรงเรียนและชุมชน

๑๓ เอกสารประกอบหลักสูตรโรงเรียนบ้านดง กลุ่มสาระการเรียนรู้ประวัติศาสตร์ หน่วย ที่ ชื่อหน่วย การเรียนรู้ ตัวชี้วัด (ระหว่างทาง/ ปลายทาง) สาระการเรียนรู้ เวลา (ชม.) น้ าหนัก 2 การตั้งถิ่นฐาน และการ ด าเนินชีวิต ส 4.2 ป.3/1 ปัจจัยการตั้งถิ่นฐานของชุมชนซึ่งขึ้นอยู่ กับปัจจัยทางภูมิศาสตร์และปัจจัยทางสังคม เช่น ความเจริญทางเทคโนโลยี การคมนาคม ความปลอดภัย ปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อพัฒนาการของชุมชน ทั้งปัจจัยทางภูมิศาสตร์ และปัจจัยทางสังคม 13 30 ส 4.2 ป.3/2 ขนบธรรมเนียม ประเพณีและ วัฒนธรรมชุมชนของตนที่เกิดจากปัจจัยทาง ภูมิศาสตร์และปัจจัยทางสังคม ส 4.2 ป.3/3 ขนบธรรมเนียมประเพณี และ วัฒนธรรมของชุมชน อื่น ๆ ที่มีความเหมือน และความต่างกับชุมชนของตนเอง

๑๔ เอกสารประกอบหลักสูตรโรงเรียนบ้านดง กลุ่มสาระการเรียนรู้ประวัติศาสตร์ หน่วย ที่ ชื่อหน่วย การเรียนรู้ ตัวชี้วัด (ระหว่างทาง/ ปลายทาง) สาระการเรียนรู้ เวลา (ชม.) น้ าหนัก 3 ชาติไทย ของเรา ส 4.3 ป.3/1 พระราชประวัติพระราชกรณียกิจ โดยสังเขปของพ่อขุนศรีอินทราทิตย์ สมเด็จพระรามาธิบดีที่ 1 (พระเจ้าอู่ทอง) สมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราช และ พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟูาจุฬาโลก มหาราช ผู้สถาปนาอาณาจักรไทย สุโขทัย อยุธยา ธนบุรี และรัตนโกสินทร์ตามล าดับ อาณาจักรไทยอื่นๆที่ผนวกรวมเข้าเป็น ส่วนหนึ่งของชาติไทย เช่น ล้านนา นครศรีธรรมราช 13 30 ส 4.3 ป.3/2 พระราชประวัติและพระราชกรณีย กิจของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวภูมิพลอดุลยเดช และสมเด็จพระบรมราชินีนาถ โดยสังเขป ส 4.3 ป.3/3 วีรกรรมของบรรพบุรุษไทยที่มีส่วน ปกปูองประเทศชาติ เช่น ท้าวเทพสตรี ท้าว ศรีสุนทร ชาวบ้านบางระจัน พระยาพิชัย ดาบหัก สมเด็จพระนเรศวรมหาราช สมเด็จ พระเจ้าตากสินมหาราช รวม 39 80 ทดสอบปลายปี 1 20

๑๕ เอกสารประกอบหลักสูตรโรงเรียนบ้านดง กลุ่มสาระการเรียนรู้ประวัติศาสตร์ รวมทั้งสิ้นตลอดปี 40 100

เอกสารประกอบหลักสูตรโรงเรียนบ้านดง ตารางออกแบบการเรียนรู้สาระ ประวัติศาสตร์ หน่วยที่ 1มาตรฐาน ตัวชี้วัด(ระหว่าง ทาง/ปลายทาง) สาระการเรียนรู้ ส 4.1 เข้าใจ ความหมาย ความ ส าคัญของเวลา และยุคสมัยทาง ประวัติศาสตร์ สามารถใช้วิธีการ ทางประวัติศาสตร์ มาวิเคราะห์ เหตุการณ์ต่างๆ อย่างเป็นระบบ ส 4.1 ป.3/1 เทียบศักราชที่ ส าคัญตามปฏิทินที่ ใช้ในชีวิตประจ าวัน ที่มาของศักราชที่ปรากฏในปฏิทิน เช่น พุทธศักราช คริสต์ศักราชอย่างสังเขป (ถ้าเป็น มุสลิมควรเรียนฮิจเราะห์ศักราชด้วย ) วิธีการเทียบ พ.ศ. เป็น ค.ศ. หรือ ค.ศ. เป็น พ.ศ. ตัวอย่างการเทียบศักราช ในเหตุการณ์ ที่เกี่ยวข้องกับนักเรียน เช่น ปีเกิดของนักเรียน เป็นต้น

๑๕ กลุ่มสาระการเรียนรู้ประวัติศาสตร์ 1 เรื่อง เวลา และวิธีการทางประวัติศาสตร์ เวลา 13 ชั่วโมง ภาระงาน/ชิ้นงาน วัดผล/ประเมินผล กิจกรรมการเรียนรู้ สื่อ จัดท าปฏิทิน 1 สัปดาห์ บันทึกการเทียบ ศักราชของนักเรียน - การสังเกต - ตรวจผลงาน - การสังเกต - ตรวจผลงาน - การน าเสนอ - แบ่งกลุ่มศึกษา ค้นคว้า - น าเสนอ - เขียน เทียบ ศักราช - น าเสนอ - อภิปรายสรุป - หนังสือเรียน -ใบความรู้ -ใบงาน - ตัวอย่าง ปฏิทิน - แผนภูมิแสดง การ เปรียบเทียบ พุทธศักราชและ คริสต์ศักราช

เอกสารประกอบหลักสูตรโรงเรียนบ้านดง ตารางออกตารางออกแบบการเรียนรู้สาระ ประวัติศาสตร์ หน่วยที่ 1มาตรฐาน ตัวชี้วัด(ระหว่าง ทาง/ปลายทาง) สาระการเรียนรู้ ส 4.1 เข้าใจ ความหมาย ความ ส าคัญของเวลา และยุคสมัยทาง ประวัติศาสตร์ สามารถใช้วิธีการ ทางประวัติศาสตร์ มาวิเคราะห์ เหตุการณ์ต่างๆ อย่างเป็นระบบ ส 4.1 ป.3/2 แสดงล าดับ เหตุการณ์ส าคัญ ของโรงเรียนและ ชุมชนโดยระบุ หลักฐานและ แหล่งข้อมูลที่ เกี่ยวข้อง วิธีการสืบค้นเหตุการณ์ส าคัญของโรงเรียนแลชุมชนโดยใช้หลักฐาน และแหล่งข้อมูล ที่ เกี่ยวข้อง ใช้เส้นเวลา (Time Line) ล าดับเหตุการณ์ ทีเกิดขึ้นในโรงเรียนและชุมชน

๑๖ กลุ่มสาระการเรียนรู้ประวัติศาสตร์ กแบบการเรียนรู้ 1 เรื่อง เวลา และวิธีการทางประวัติศาสตร์ เวลา 13 ชั่วโมง ภาระงาน/ชิ้นงาน วัดผล/ประเมินผล กิจกรรมการเรียนรู้ สื่อ ละ ที่ บันทึกข้อมูล เหตุการณ์ส าคัญของ โรงเรียนและชุมชน บันทึกล าดับ เหตุการณ์ความ เป็นมาของโรงเรียน และชุมชนโดยใช้เส้น เวลา - การสังเกต - ตรวจผลงาน - การสังเกต - ตรวจผลงาน - การน าเสนอ - ทดสอบ - แบ่งกลุ่มสืบค้น ข้อมูลเหตุการณ์ ส าคัญของโรงเรียน และชุมชน - น าเสนอ ซักถาม - แบ่งกลุ่มบันทึก ล าดับเหตุการณ์ ความเป็นมาของ โรงเรียนและชุมชน โดยใช้เส้นเวลา - ทดสอบ - หนังสือเรียน -ใบความรู้ - กระดาษ สี - แบบทดสอบ

เอกสารประกอบหลักสูตรโรงเรียนบ้านดง ตารางออกแบบการเรียนรู้สาระ ประวัติศาสตร์ หน่วยที่ 2มาตรฐาน ตัวชี้วัด(ระหว่าง ทาง/ปลายทาง) สาระการเรียนรู้ ส 4.2 เข้าใจ พัฒนาการของ มนุษยชาติจากอดีต จนถึงปัจจุบันในด้าน ความสัมพันธ์และการ เปลี่ยนแปลงของ เหตุการณ์อย่าง ต่อเนื่อง ตระหนักถึง ความส าคัญและ สามารถวิเคราะห์ ผลกระทบที่เกิดขึ้น ส 4.2 ป.3/1 ระบุปัจจัยที่มี อิทธิพลต่อการตั้ง ถิ่นฐานและ พัฒนาการของ ชุมชน ส 4.2 ป.3/2 สรุปลักษณะที่ ส าคัญของ ขนบธรรมเนียม ประเพณี และ วัฒนธรรมของ ชุมชน ปัจจัยการตั้งถิ่นฐานของชุมชนซึ่ง ขึ้นอยู่กับปัจจัยทางภูมิศาสตร์และ ปัจจัยทางสังคม เช่น ความเจริญทาง เทคโนโลยี การคมนาคม ความปลอดภัย ปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อพัฒนาการ ของชุมชนทั้งปัจจัยทางภูมิศาสตร์ และ ปัจจัยทางสังคม ขนบธรรมเนียม ประเพณีและ วัฒนธรรมชุมชนของตนที่เกิดจาก ปัจจัยทางภูมิศาสตร์และปัจจัยทาง สังคม

๑๗ กลุ่มสาระการเรียนรู้ประวัติศาสตร์ 2 เรื่อง การด ารงชีวิตและการเปลี่ยนแปลง เวลา 13 ชั่วโมง ภาระงาน/ชิ้นงาน วัดผล/ประเมินผล กิจกรรมการเรียนรู้ สื่อ บันทึกข้อมูลปัจจัยการตั้งถิ่น ฐานของชุมชนและปัจจัยที่มี อิทธิพลต่อพัฒนาการของ ชุมชน วาดภาพแสดงขนบธรรมเนียม ประเพณีและวัฒนธรรมใน ชุมชน - การสังเกต - ตรวจผลงาน - การสังเกต - ตรวจผลงาน - แบ่งกลุ่มสืบค้น ข้อมูลจากชุมชน - น าเสนอผลงาน - สนทนาซักถาม - อภิปรายสรุป - ดูภาพ สนทนา อภิปราย - วาดภาพแสดง ขนบธรรมเนียม ประเพณี วัฒนธรรมชุมชน - แหล่งเรียนรู้ ในชุมชน - ใบความรู้ - ใบงาน - รูปภาพ - กระดาษ - สีไม้

เอกสารประกอบหลักสูตรโรงเรียนบ้านดง ตารางออกแบบการเรียนรู้ สาระ ประวัติศาสตร์ หน่วยที่ 2มาตรฐาน ตัวชี้วัด(ระหว่าง ทาง/ปลายทาง) สาระการเรียนรู้ ส 4.2 เข้าใจ พัฒนาการของ มนุษยชาติจากอดีต จนถึงปัจจุบันในด้าน ความสัมพันธ์และการ เปลี่ยนแปลงของ เหตุการณ์อย่าง ต่อเนื่อง ตระหนักถึง ความส าคัญและ สามารถวิเคราะห์ ผลกระทบที่เกิดขึ้น ส 4.2 ป.3/3 เปรียบเทียบ ความเหมือนและ ความต่างทาง วัฒนธรรมของ ชุมชนตนเองกับ ชุมชนอื่น ๆ ขนบธรรมเนียมประเพณี และ วัฒนธรรมของชุมชน อื่น ๆ ที่มีความ เหมือนและความต่างกับชุมชนของ ตนเอง แผนความแตกประชุมช

กลุ่มสาระการเรียนรู้ประวัติศาสตร์ ๑๘ 2 เรื่อง การด ารงชีวิตและการเปลี่ยนแปลง เวลา 13 ชั่วโมง ภาระงาน/ชิ้นงาน วัดผล/ประเมินผล กิจกรรมการเรียนรู้ สื่อ นผังความคิดเปรียบเทียบ มเหมือนและความ ต่างของขนบธรรมเนียม เพณีและวัฒนธรรมของ ชนตนเองและชุมชนอื่น - การสังเกต - ตรวจผลงาน - ทดสอบ - แบ่งกลุ่มเขียน แผนผังความคิด - น าเสนอผลงาน - อภิปรายสรุป - ทดสอบ - ภาพตัวอย่าง ประเพณี วัฒนธรรมของ ชุมชนในพื้นที่ ต่างๆ - กระดาษ - สีไม้ - แบบทดสอบ

เอกสารประกอบหลักสูตรโรงเรียนบ้านดง ตารางออกแบบการเรียนรู้ สาระ ประวัติศาสตร์ หมาตรฐาน ตัวชี้วัด(ระหว่าง ทาง/ปลายทาง) สาระการเรียนรู้ ส 4.3 เข้าใจ ความเป็นมา ของชาติไทย วัฒนธรรม ภูมิปัญญาไทย มีความรัก ความภูมิใจ และธ ารงความ เป็นไทย ส 4.3 ป.3/1 ระบุพระนามและ พระราชกรณียกิจ โดยสังเขปของ พระมหากษัตริย์ไทย ที่เป็นผู้สถาปนา อาณาจักรไทย พระราชประวัติพระราชกรณียกิจ โดยสังเขปของพ่อขุนศรีอินทราทิตย์ สมเด็จพระรามาธิบดีที่ 1 (พระเจ้าอู่ทอง) สมพระเจ้าตากสินมหาราช และพระบาทสมเด็จพุทธยอดฟูาจุฬาโลกมหาราช ผู้สถาปนา อาณาจักรไทย สุโขทัย อยุธยา ธนบุรี และ รัตนโกสินทร์ตามล าดับ อาณาจักรไทยอื่นๆที่ผนวกรวมเข้าเป็น ส่วนหนึ่งของชาติไทย เช่น ล้านนา นครศรีธรรมราช

กลุ่มสาระการเรียนรู้ประวัติศาสตร์ ๑๙ หน่วยที่ 3 เรื่อง ชาติไทยของเรา เวลา 13 ชั่วโมง ภาระงาน/ชิ้นงาน วัดผล/ประเมินผล กิจกรรมการเรียนรู้ สื่อ มเด็จ จพระ บันทึกข้อมูลพระราช ประวัติพระราช กรณียกิจ พระมหากษัตริย์ไทย - บันทึกข้อมูล อาณาจักรที่รวมเข้า เป็นส่วนหนึ่งของไทย - การสังเกต - ตรวจผลงาน - การสังเกต - ตรวจผลงาน - ศึกษาค้นคว้า - น าเสนอ - อภิปรายสรุป - ศึกษาค้นคว้า - น าเสนอ - อภิปรายสรุป - Internet - หนังสือค้นคว้า - พระบรมฉายา ลักษณ์

เอกสารประกอบหลักสูตรโรงเรียนบ้านดง ตารางออกแบบการเรียนรู้ สาระ ประวัติศาสตร์ หมาตรฐาน ตัวชี้วัด(ระหว่าง ทาง/ปลายทาง) สาระการเรียนรู้ ส 4.3 เข้าใจ ความเป็นมา ของชาติไทย วัฒนธรรม ภูมิปัญญาไทย มีความรัก ความภูมิใจ และธ ารงความ เป็นไทย ส 4.3 ป.3/2 อธิบายพระราช ประวัติและพระราช กรณียกิจของ พระมหากษัตริย์ ใน รัชกาลปัจจุบัน โดยสังเขป ส 4.3 ป.3/3 เล่าวีรกรรมของ บรรพบุรุษไทย ที่มีส่วนปกป้อง ประเทศชาติ พระราชประวัติและพระราชกรณียกิจของ พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวภูมิพลอดุลยเดและสมเด็จพระบรมราชินีนาถโดยสังเขป วีรกรรมของบรรพบุรุษไทยที่มีส่วนปกปูอง ประเทศชาติ เช่น ท้าวเทพสตรี ท้าวศรีสุนทรชาวบ้านบางระจัน พระยาพิชัยดาบหัก สมเด็จพระนเรศวรมหาราช สมเด็จพระเจ้าตสินมหาราช

กลุ่มสาระการเรียนรู้ประวัติศาสตร์ ๒๐ หน่วยที่ 3 เรื่อง ชาติไทยของเรา เวลา 13 ชั่วโมง ภาระงาน/ชิ้นงาน วัดผล/ประเมินผล กิจกรรมการเรียนรู้ สื่อ ช ร ตาก บันทึกการสืบค้นข้อมูล พระราชประวัติและ พระราชกรณียกิจของ พระบาทสมเด็จพระ เจ้าอยู่หัวภูมิพล อดุลยเดชและสมเด็จ พระบรมราชินีนาถ โดยสังเขป บันทึกประวัติบุคคล และ สถานที่ส าคัญใน ท้องถิ่น - การสังเกต - ตรวจผลงาน - การสังเกต - ตรวจผลงาน - ทดสอบ - กระบวนการกลุ่ม - สนทนาซักถาม อภิปรายสรุป - ศึกษาค้นคว้า - การน าเสนอ - อภิปราย สรุป - ทดสอบ - สารานุกรมไทย - Internet - หนังสือค้นคว้า - Internet - หนังสือค้นคว้า - แบบทดสอบ

เอกสารประกอบหลักสูตรโรงเรียนบ้านดง กลุ่มสาระการเรียนรู้ประวัติศาสตร์ ๒๑ ผังความคิดหน่วยการเรียนรู้ สาระการเรียนรู้ คุณลักษณะ ทักษะกระบวนการ - ที่มาของศักราช - เห็นคุณค่าของการเทียบ - กระบวนการกลุ่ม - การเทียบศักราช ศักราช - ศึกษาค้นคว้า - สืบค้นเหตุการณ์ส าคัญ - รับผิดชอบ - สนทนา ซักถาม - ใช้เส้นเวลาล าดับเหตุการณ์ - อภิปราย - น าเสนอ หน่วยที่ 1 เวลา และวิธีการทางประวัติศาสตร์ สื่อ/แหล่งเรียนรู้ การวัดผลประเมินผล - เอกสารความรู้ - สังเกต - รูปภาพ - ตรวจผลงาน - ตัวอย่างปฏิทิน - การทดสอบ - ใบงาน - แบบทดสอบ - ใบความรู้ - แผนภูมิ

เอกสารประกอบหลักสูตรโรงเรียนบ้านดง กลุ่มสาระการเรียนรู้ประวัติศาสตร์ ๒๒ แบบบันทึกหน่วยการเรียนรู้ รหัสวิชา ส 13102 ชื่อรายวิชาสาระประวัติศาสตร์ 3 หน่วยที่ 1 เวลา และวิธีการทางประวัติศาสตร์ ชั้นประถมศึกษาปีที่ 3 เวลา 13 ชั่วโมง ……………………………………………………………………………………………………………............................................. มาตรฐานการเรียนรู้ ส 4.1 เข้าใจความหมาย ความส าคัญของเวลา และยุคสมัยทางประวัติศาสตร์ สามารถ ใช้วิธีการทางประวัติศาสตร์มาวิเคราะห์เหตุการณ์ต่าง ๆ อย่างเป็นระบบ ตัวชี้วัด(ระหว่างทาง/ปลายทาง) ส 4.1 ป.3/1 เทียบศักราชที่ส าคัญตามปฏิทินที่ใช้ในชุมชน ส 4.1 ป.3/2 แสดงล าดับเหตุการณ์ส าคัญของโรงเรียนและชุมชนโดยระบุหลักฐานและ แหล่งข้อมูลที่เกี่ยวข้อง สาระส าคัญ การเรียนรู้เกี่ยวกับเรื่อง เวลา และวิธีการทางประวัติศาสตร์ เป็นสิ่งส าคัญที่ช่วยท าให้ เข้าใจความแตกต่าง ความสัมพันธ์ของอดีต ปัจจุบัน และอนาคตกับการด าเนินชีวิต สาระการเรียนรู้ ความรู้ - ที่มาของศักราชที่ปรากฏในปฏิทิน เช่น พุทธศักราช คริสต์ศักราชอย่างสังเขป - วิธีการเทียบศักราช - ตัวอย่างการเทียบศักราชในเหตุการณ์ที่เกี่ยวข้องกับนักเรียน เช่น ปีเกิดของนักเรียน เป็นต้น - วิธีการสืบค้นเหตุการณ์ส าคัญของโรงเรียนและชุมชนโดยใช้หลักฐาน และแหล่งข้อมูล ที่ เกี่ยวข้อง - ใช้เส้นเวลา (Time Line) ล าดับเหตุการณ์ ที่เกิดขึ้นในโรงเรียนและชุมชน ทักษะ/กระบวนการ - กระบวนการกลุ่ม - ศึกษาค้นคว้า - สนทนา ซักถาม

เอกสารประกอบหลักสูตรโรงเรียนบ้านดง กลุ่มสาระการเรียนรู้ประวัติศาสตร์ ๒๓ - อภิปราย - น าเสนอ คุณลักษณะ - เห็นคุณค่าของการเทียบศักราช - มีความรับผิดชอบ การประเมินผลรวบยอด ชิ้นงาน/ภาระงาน - จัดท าปฏิทิน 1 สัปดาห์ - บันทึกการเทียบ ศักราชของนักเรียน - บันทึกข้อมูลเหตุการณ์ส าคัญของโรงเรียนและชุมชน - บันทึกล าดับเหตุการณ์ความเป็นมาของโรงเรียนและชุมชนโดยใช้เส้นเวลา การประเมินผล - ตรวจผลงาน เกณฑ์การประเมินการตรวจผลงานการบันทึกข้อมูล ประเด็นการ ประเมิน ระดับคุณภาพ 4 3 2 1 น้ าหนัก การบันทึก ข้อมูล บันทึกข้อมูลได้ ครบถ้วนและ ถูกต้อง บันทึกข้อมูลได้ ครบถ้วนมี ผิดพลาดเล็กน้อย บันทึกข้อมูลไม่ ครบถ้วนและมี ผิดพลาดบ้าง บันทึกข้อมูล ผิดพลาดมาก ต้องคอยบอก แก้ไข 4 การ น าเสนอ ข้อมูล น าเสนอมีล าดับ ขั้นตอน น่าสนใจ และใช้สื่อ ประกอบได้อย่าง เหมาะสม น าเสนอมีล าดับ ขั้นตอน น่าสนใจ แต่ใช้สื่อประกอบ ไม่เหมาะสม น าเสนอมีล าดับ ขั้นตอนแต่ไม่ น่าสนใจ น าเสนอไม่ เป็นไป ตามล าดับ ขั้นตอน ไม่ น่าสนใจ 4 ความ รับผิดชอบ ท างานที่ได้รับ มอบหมายจนงาน เสร็จสิ้นสมบูรณ์ ทันเวลา ท างานที่ได้รับ มอบหมายจนงาน เสร็จทันเวลาแต่ งานไม่สมบูรณ์ เลี่ยงงานไม่ ท างานตามที่ มอบหมายงาน เสร็จแต่ไม่ค่อย สมบูรณ์ ไม่ท างานตาม ที่มอบหมาย งานไม่ส าเร็จ 2 รวม 10

เอกสารประกอบหลักสูตรโรงเรียนบ้านดง กลุ่มสาระการเรียนรู้ประวัติศาสตร์ ๒๔ กิจกรรมการเรียนรู้ - กระบวนการกลุ่ม - ศึกษาค้นคว้า - สนทนาซักถาม - อภิปรายสรุป - การน าเสนอข้อมูล - ทดสอบ สื่อการเรียนรู้ - หนังสือเรียน - ใบงาน ,ใบความรู้ - Internet - แผนภูมิ - ตัวอย่างปฏิทิน - กระดาษ สี - แบบทดสอบ

เอกสารประกอบหลักสูตรโรงเรียนบ้านดง กลุ่มสาระการเรียนรู้ประวัติศาสตร์ ๒๕ ผังความคิดหน่วยการเรียนรู้ สาระการเรียนรู้ คุณลักษณะ ทักษะกระบวนการ - ปัจจัยการตั้งถิ่นฐาน - เห็นคุณค่าของขนบ - กระบวนการกลุ่ม ของชุมชน ธรรมเนียมประเพณีของ - ศึกษาค้นคว้า - ปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อ ชุมชน - สนทนาซักถาม พัฒนาการของชุมชน - ความรับผิดชอบ - อภิปราย - ขนบธรรมเนียม - น าเสนอ ประเพณีและวัฒนธรรม ของชุมชน หน่วยที่ 2 การด ารงชีวิตและการเปลี่ยนแปลง สื่อ/แหล่งเรียนรู้ การวัดผลประเมินผล - เอกสารความรู้ - สังเกต - รูปภาพ - ตรวจผลงาน - หนังสือค้นคว้า - การทดสอบ - แหล่งเรียนรู้ในชุมชน - ใบงาน - กระดาษ สี

เอกสารประกอบหลักสูตรโรงเรียนบ้านดง กลุ่มสาระการเรียนรู้ประวัติศาสตร์ ๒๖ แบบบันทึกหน่วยการเรียนรู้ รหัสวิชา ส 13102 ชื่อรายวิชาสาระประวัติศาสตร์3 หน่วยที่ 2 การด ารงชีวิตและการ เปลี่ยนแปลง ชั้นประถมศึกษาปีที่ 3 เวลา 13 ชั่วโมง …………………………………………………………………………………………………………............................. มาตรฐานการเรียนรู้ ส 4.2 เข้าใจพัฒนาการของมนุษยชาติจากอดีตจนถึงปัจจุบัน ในด้านความสัมพันธ์ และการเปลี่ยนแปลงของเหตุการณ์อย่างต่อเนื่อง ตระหนักถึงความส าคัญและสามารถ วิเคราะห์ ผลกระทบที่เกิดขึ้น ตัวชี้วัด(ระหว่างทาง/ปลายทาง) ส 4.2 ป.3/1 ระบุปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อการตั้งถิ่นฐานและพัฒนาการของชุมชน ส 4.2 ป.3/2 สรุปลักษณะที่ส าคัญของขนบธรรมเนียมประเพณี และวัฒนธรรมของชุมชน ส 4.2 ป.3/3 เปรียบเทียบความเหมือนและความต่างทางวัฒนธรรมของชุมชนตนเองกับชุมชนอื่น ๆ สาระส าคัญ ปัจจัยการตั้งถิ่นฐานและที่มีอิทธิพลต่อพัฒนาการของชุมชนรวมทั้งการเรียนรู้ขนบธรรมเนียม ประเพณีและวัฒนธรรมของชุมชน สาระการเรียนรู้ ความรู้ - ปัจจัยการตั้งถิ่นฐานของชุมชนทั้งปัจจัยทางภูมิศาสตร์และทางสังคม - ปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อพัฒนาการของชุมชนทั้งปัจจัยทางภูมิศาสตร์ และปัจจัยทางสังคม - ขนบธรรมเนียม ประเพณีและวัฒนธรรมชุมชนของตนที่เกิดจากปัจจัยทางภูมิศาสตร์และ ปัจจัยทางสังคม - ขนบธรรมเนียมประเพณี และวัฒนธรรมของชุมชน อื่น ๆ ที่มีความเหมือนและความต่าง กับชุมชนของตนเอง ทักษะ/กระบวนการ - กระบวนการกลุ่ม - การน าเสนอข้อมูล - การปฏิบัติจริง - ศึกษาค้นคว้า

เอกสารประกอบหลักสูตรโรงเรียนบ้านดง กลุ่มสาระการเรียนรู้ประวัติศาสตร์ ๒๗ คุณลักษณะ - เห็นคุณค่าขนบธรรมเนียมประเพณีและวัฒนธรรมชุมชน - ความรับผิดชอบ การประเมินผลรวบยอด ชิ้นงาน/ภาระงาน - บันทึกข้อมูลปัจจัยการตั้งถิ่นฐานของชุมชนและปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อพัฒนาการของ ชุมชน - วาดภาพแสดงขนบธรรมเนียมประเพณีและวัฒนธรรมในชุมชน - แผนผังความคิดเปรียบเทียบความเหมือนและความแตกต่างของขนบธรรมเนียม ประเพณีและวัฒนธรรมของชุมชนตนเองและชุมชนอื่น

เอกสารประกอบหลักสูตรโรงเรียนบ้านดง กลุ่มสาระการเรียนรู้ประวัติศาสตร์ ๒๘ การประเมินผล - ตรวจผลงาน เกณฑ์ประเมินการตรวจผลงานแผนผังความคิด ประเด็น การประเมิน ระดับคุณภาพ 4 3 2 1 น้ าหนัก 1. เนื้อหา 1.เรียงล าดับเนื้อหา ได้เหมาะสม 2.เนื้อหามีความ ต่อเนื่อง 3.เนื้อหาสอดคล้อง 4.เนื้อหาครบถ้วน เนื้อหาไม่ชัดเจน 1 ขั้นตอน เนื้อหาไม่ ชัดเจน 2 ขั้นตอน เนื้อหาไม่ชัดเจน มากกว่า 1 ขั้นตอน 3 2. ภาษา 1.ใช้ภาษาได้ ถูกต้องตาม อักขรวิธี 2.เขียนสะกดค า ถูกต้อง 3.ใช้ภาษาได้ เหมาะสม 4.ใช้ภาษาเข้าใจง่าย 1.ใช้ภาษาถูกต้อง ตาม อักขรวิธี 2.เขียนสะกด ค าผิด 1-2 ค า 3.ใช้ภาษาได้ เหมาะสม 4.ใช้ภาษาเข้าใจ ง่าย ขาดหรือไม่ ชัดเจน 2 ขั้นตอนและ เขียนสะกด ค าผิด 3-4 ค า ขาดหรือไม่ชัดเจน มากกว่า 2 ขั้นตอนและเขียน สะกดค าผิด มากกว่า 5 ค า 3 3. การ ตกแต่ง ชิ้นงาน 1. มีสีสันสวยงาม 2.มีขนาดพอเหมาะ 3.รูปแบบแปลกใหม่ 4.มีความคิดริเริ่ม 1. มีสีสันสวยงาม 2.มีขนาด พอเหมาะ 3.รูปแบบแปลก ใหม่4.สะอาด 1. มีสีสัน สวยงาม 2.มีขนาด พอเหมาะ 3.สะอาด 1. มีสีสันไม่ สวยงาม 2.ชิ้นงานไม่ สะอาด 2 4. เวลา พูดจบเนื้อหาภายใน เวลาที่ก าหนด ใช้เวลามาก/น้อย จากเวลาที่ก าหนด ไม่เกิน 2 นาที ใช้เวลามาก/ น้อย จากเวลา ที่ก าหนดไม่เกิน 5 นาที ใช้เวลามาก/น้อย จากเวลาที่ ก าหนดมาก กว่า 2 นาที 2 รวม 10

เอกสารประกอบหลักสูตรโรงเรียนบ้านดง กลุ่มสาระการเรียนรู้ประวัติศาสตร์ ๒๙ กิจกรรมการเรียนรู้ - กระบวนการกลุ่ม - ศึกษาค้นคว้า - สนทนา ซักถาม - อภิปรายสรุป - เขียนแผนผังความคิด - การน าเสนอข้อมูล - ท าแบบทดสอบ สื่อการเรียนรู้ - แหล่งเรียนรู้ในชุมชน - ใบความรู้ - ใบงาน - รูปภาพ - กระดาษ สี - แบบทดสอบ

เอกสารประกอบหลักสูตรโรงเรียนบ้านดง กลุ่มสาระการเรียนรู้ประวัติศาสตร์ ๓๐ ผังความคิดหน่วยการเรียนรู้ สาระการเรียนรู้ คุณลักษณะ ทักษะ กระบวนการ - พระราชประวัติพระราช - ภูมิใจในความเป็นไทย - กระบวนการกลุ่ม กรณียกิจพระมหากษัตริย์ - ความรับผิดชอบ - สนทนา ซักถาม ไทย อดีต-ปัจจุบัน - ศึกษาค้นคว้า - อาณาจักรที่รวมเป็นไทย - อภิปราย - วีรกรรมบรรพบุรุษไทย - น าเสนอ หน่วยที่ 3 ชาติไทยของเรา สื่อ/แหล่งเรียนรู้ การวัดผลประเมินผล - สารานุกรมไทย - สังเกต - Intermnet - ตรวจผลงาน - หนังสือค้นคว้า - การทดสอบ - พระบรมฉายาลักษณ์ - ใบงาน - แบบทดสอบ

เอกสารประกอบหลักสูตรโรงเรียนบ้านดง กลุ่มสาระการเรียนรู้ประวัติศาสตร์ ๓๑ แบบบันทึกหน่วยการเรียนรู้ รหัสวิชา ส 13102 ชื่อรายวิชาสาระประวัติศาสตร์ 3 หน่วยที่ 3 ชาติไทยของเรา ชั้นประถมศึกษาปีที่ 3 เวลา 13 ชั่วโมง …………………………………………………………………………………………………………................................... มาตรฐาน การเรียนรู้ ส 4.3 เข้าใจความเป็นมาของชาติไทย วัฒนธรรม ภูมิปัญญาไทย มีความรัก ความ ภูมิใจและธ ารงความเป็นไทย ตัวชี้วัด(ระหว่างทาง/ปลายทาง) ส 4.3 ป.3/1 ระบุพระนามและพระราชกรณียกิจโดยสังเขปของพระมหากษัตริย์ไทยที่เป็นผู้ สถาปนาอาณาจักรไทย ส 4.3 ป.3/2 อธิบายพระราชประวัติและพระราชกรณียกิจของพระมหากษัตริย์ ในรัชกาล ปัจจุบัน โดยสังเขป ส 4.3 ป.3/3 เล่าวีรกรรมของบรรพบุรุษไทยที่มีส่วนปกป้องประเทศชาติ สาระส าคัญ พระราชประวัติพระราชกรณียกิจพระมหากษัตริย์ไทยอดีต – ปัจจุบัน อาณาจักรที่รวมเป็น ส่วนหนึ่งของชาติไทย และวีรกรรมบรรพบุรุษไทยที่ควรรู้จัก เป็นสิ่งที่ควรเรียนรู้ด้วยความภาคภูมิใจใน ความเป็นไทย สาระการเรียนรู้ ความรู้ - พระราชประวัติพระราชกรณียกิจพระมหากษัตริย์ไทยอดีต – ปัจจุบัน - อาณาจักรที่รวมเป็นส่วนหนึ่งของชาติไทย - วีรกรรมบรรพบุรุษไทย สถานที่และบุคคลส าคัญในอดีตของท้องถิ่น ทักษะ/กระบวนการ - กระบวนการกลุ่ม - สนทนา ซักถาม - ศึกษาค้นคว้า - อภิปราย - น าเสนอ

เอกสารประกอบหลักสูตรโรงเรียนบ้านดง กลุ่มสาระการเรียนรู้ประวัติศาสตร์ ๓๒ คุณลักษณะ - ความภูมิใจในความเป็นไทย การประเมินผลรวบยอด ชิ้นงาน/ภาระงาน - บันทึกข้อมูลพระราชประวัติพระราชกรณียกิจพระมหากษัตริย์ไทย - บันทึกข้อมูลอาณาจักรที่รวมเข้าเป็นส่วนหนึ่ง - บันทึกการสืบค้นข้อมูลพระราชประวัติและพระราชกรณียกิจของพระบาทสมเด็จพระ เจ้าอยู่หัวภูมิพลอดุลยเดชและสมเด็จพระบรมราชินีนาถโดยสังเขป - บันทึกประวัติบุคคลและสถานที่ส าคัญในท้องถิ่น การประเมินผล - ตรวจผลงาน

เอกสารประกอบหลักสูตรโรงเรียนบ้านดง กลุ่มสาระการเรียนรู้ประวัติศาสตร์ ๓๓ เกณฑ์ประเมินการตรวจผลงานการบันทึกข้อมูล ประเด็นการ ประเมิน ระดับคุณภาพ 4 3 2 1 น้ าหนัก การบันทึก ข้อมูล บันทึกข้อมูลได้ ครบถ้วนและ ถูกต้อง บันทึกข้อมูลได้ ครบถ้วนมี ผิดพลาดเล็กน้อย บันทึกข้อมูลไม่ ครบถ้วนและมี ผิดพลาดบ้าง บันทึกข้อมูล ผิดพลาดมาก ต้องคอยบอก แก้ไข 4 การ น าเสนอ ข้อมูล น าเสนอมีล าดับ ขั้นตอน น่าสนใจ และใช้สื่อ ประกอบได้อย่าง เหมาะสม น าเสนอมีล าดับ ขั้นตอน น่าสนใจ แต่ใช้สื่อประกอบ ไม่เหมาะสม น าเสนอมีล าดับ ขั้นตอนแต่ไม่ น่าสนใจ น าเสนอไม่ เป็นไป ตามล าดับ ขั้นตอน ไม่ น่าสนใจ 4 ความ รับผิดชอบ ท างานที่ได้รับ มอบหมายจนงาน เสร็จสิ้นสมบูรณ์ ทันเวลา ท างานที่ได้รับ มอบหมายจนงาน เสร็จทันเวลาแต่ งานไม่สมบูรณ์ เลี่ยงงานไม่ ท างานตามที่ มอบหมายงาน เสร็จแต่ไม่ค่อย สมบูรณ์ ไม่ท างานตาม ที่มอบหมาย งานไม่ส าเร็จ 2 รวม 10 กิจกรรมการเรียนรู้ - กระบวนการกลุ่ม - สนทนาซักถาม - อภิปรายสรุป - ศึกษาค้นคว้า - การน าเสนอ - ทดสอบ สื่อการเรียนรู้ - สารานุกรมไทย - Intermnet - หนังสือค้นคว้า - พระบรมฉายาลักษณ์ - ใบงาน - แบบทดสอบ

เอกสารประกอบหลักสูตรโรงเรียนบ้านดง กลุ่มสาระการเรียนรู้ประวัติศาสตร์ ๓๔ อภิธานศัพท์ กตัญญูกตเวที ผู้รู้อุปการะที่ท่านท าแล้วและตอบแทน แยกออกเป็น 2 ข้อ 1. กตัญญู รู้คุณท่าน 2. กตเวทีตอบแทนหรือสนองคุณท่าน ความกตัญญูกตเวทีว่าโดยขอบเขต แยกได้ เป็น 2 ระดับ คือ 2.1 กตัญญูกตเวทีต่อบุคคลผู้มีคุณความดีหรืออุปการะต่อตนเป็นส่วนตัว 2.2 กตัญญูกตเวทีต่อ บุคคลผู้ได้บ าเพ็ญคุณประโยชน์หรือมีคุณความดี เกื้อกูลแก่ส่วนร่วม (พ.ศ. หน้า 2-3) กตัญญูกตเวทีต่ออาจารย์ / โรงเรียน ในฐานะที่เป็นศิษย์ พึงแสดงความเคารพนับถืออาจารย์ ผู้ เปรียบเสมือนทิศเบื้องขวา ดังนี้ 1. ลูกต้อนรับ แสดงความเคารพ 2. เข้าไปหา เพื่อบ ารุง รับใช้ ปรึกษา ซักถาม รับค าแนะน า เป็นต้น 3. ฟังด้วยดี ฟังเป็น รู้จักฟัง ให้เกิดปัญญา 4. ปรนนิบัติ ช่วยบริการ 5. เรียนศิลปวิทยาโดยเคารพ เอาจริงเอาจังถือเป็นกิจส าคัญด้วยดี กรรม การกระท า หมายถึง การกระท าที่ประกอบด้วยเจตนา คือ ท าด้วยความจงใจ ประกอบด้วยความ จงใจหรือจงใจท าดีก็ตาม ชั่วก็ตาม เช่น ขุดหลุมพรางดักคนหรือสัตว์ในตกลงไปตายเป็นกรรม แต่ขุดบ่อน้ าไว้กินไว้ใช้ สัตว์ตกลงไปตายเองไม่เป็นกรรม (แต่ถ้ารู้อยู่ว่าบ่อน้ าที่ตนขุดไว้อยู่ในที่ซึ่ง คนจะพลัดตกได้ง่ายแล้วปล่อยปละละเลย มีคนตกลงไปก็ไม่พ้นกรรม) การกระท าที่ดีเรียกว่า “กรรมดี” ที่ชั่วเรียกว่า “กรรมชั่ว” (พ.ศ. หน้า 4) กรรม 2 กรรมจ าแนกตามคุณภาพ หรือตามธรรมที่เป็นมูลเหตุมี 2 คือ 1. อกุศลกรรม กรรมที่เป็นอกุศล กรรมชั่ว คือเกิดจากอกุศลมูล 2. กุศลกรรม กรรมที่เป็นกุศล กรรมดี คือกรรมที่เกิดจากกุศลมูล กรรม 3 กรรมจ าแนกตามทวารคือทางที่กรรมมี 3 คือ 3. กายกรรม การกระท าทางกาย 2. วจีกรรม การกระท าทางวาจา 3. มโนกรรม การกระท าทางใจ กรรม 12 กรรมจ าแนกตามหลักเกณฑ์เกี่ยวกับการให้ผล มี 12 อย่าง คือ หมวดที่ 1 ว่าด้วยปากกาล คือจ าแนกตามเวลาที่ให้ผล ได้แก่ 1. ทิฏฐิธรรมเวทนียกรรม กรรมที่ ให้ผลในปัจจุบัน คือในภพนี้ 2. อุปัชชเวทนียกรรม กรรมที่ให้ผลในภาพที่จะไปเกิด คือ ในภพหน้า 3. อปราบปริเวทนียกรรม กรรมที่ให้ผลในภพต่อ ๆ ไป 4. อโหสิกรรม กรรมเลิกให้ผล หมวดที่ 2 ว่าโดยกิจ คือการให้ผลตามหน้าที่ ได้แก่ 5. ชนกกรรม กรรมแต่งให้เกิด หรือกรรมที่ เป็นตัวน าไปเกิด 6. อุปัตถัมภกกรรม กรรมสนับสนุน คือ เข้าสนับสนุนหรือซ้ าเติมต่อจากชนก กรรม 7. อุปปีฬกกรรม กรรมบีบคั้น คือเข้ามาบีบคั้นผลแห่งชนกกรรม และอุปัตถัมภกกรรมนั้นให้ แปรเปลี่ยนทุเลาเบาลงหรือสั้นเข้า 8. อุปฆาตกกรรม กรรมตัดรอน คือ กรรมแรงฝุายตรงข้ามที่ เข้าตัดรอนให้ผลของกรรมสองอย่างนั้นขาดหรือหยุดไปทีเดียว ..................................................................

เอกสารประกอบหลักสูตรโรงเรียนบ้านดง กลุ่มสาระการเรียนรู้ประวัติศาสตร์ ๓๕ กรมวิชาการ กระทรวงศึกษาธิการ การจัดสาระการเรียนรู้พระพุทธศาสนา กลุ่มสาระการเรียนรู้สังคม ศึกษา ศาสนาและวัฒนธรรม กรุงเทพฯ : โรงพิมพ์คุรสภาลาดพร้าว ,ครั้งที่ 2 2546 . *หมายเหตุ พ.ศ. หมายถึง พจนานุกรมพุทธศาสน์ ฉบับประมวลศัพท์ ; พ.ธ. หมายถึง พจนานุกรมพุทธศาสตร์ ฉบับประมาวลธรรม พิมพ์ครั้งที่ 9 พระธรรมปิฎก (ป.อ.ปยุตฺโต) กรุงเทพฯ : โรงพิมพ์มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย,2543. หมวดที่ 3 ว่าโดยปานทานปริยาย คือจ าแนกตามล าดับความแรงในการให้ผล ได้แก่ 9. ครุกรรม กรรมหนัก ให้ผลก่อน 10. พหุลกรรม หรือ อาจิณกรรม กรรที่ท ามากหรือกรรมชินให้ผล รองลงมา 11. อาสันนกรรม กรรมจวนเจียน หรือกรรมใกล้ตาย ถ้าไม่มีสองข้อก่อนก็จะให้ผล ก่อนอื่น 12. กตัตตากรรม หรือ กตัตตาวาปนกรรม กรรมสักว่าท า คือเจตนาอ่อน หรือ มิใช่เจตนาอย่างนั้น ให้ผลต่อเมื่อไม่มีกรรมอื่นจะให้ผล (พ.ศ. หน้า 5) กรรมฐาน ที่ตั้งแห่งการงาน อารมณ์เป็นที่ตั้งแห่งการงานของใจ อุบายทางใจ วิธีฝึกอบรมจิต มี 2 ประเภท คือ สมถกรรมฐาน คือ อุบายสงบใจ วิปัสสนากรรมฐาน อุบายเรืองปัญญา (พ.ศ. หน้า 10) กุลจิรัฏตธรรม 4 ธรรมส าหรับด ารงความมั่นคงของตระกูลให้ยั่งยืน เหตุที่ท าให้ตระกูลมั่งคั่งตั้งอยู่ได้นาน (พ.ธ. หน้า 134) 1. นัฏฐคเวสนา คือ ของหายของหมด รู้จักหามาไว้ 2. ชิณณปฏิสังขรณา คือ ของ เก่าของช ารุด รู้จักบูรณะซ่อมแซม 3. ปริมิตปานโภชนา คือ รู้จักประมาณในการกินการใช้ 4. อธิปัจจสีลวันตสถาปนา คือ ตั้งผู้มีศีลธรรมเป็นพ่อบ้านแม่เรือน (พ.ธ. หน้า 134) กุศล บุญ ความดี ฉลาด สิ่งที่ดี กรรมดี (พ.ศ. หน้า 21) กุศลกรรม กรรมดี กรรมที่เป็นกุศล การกระท าที่ดีคือเกิดจากกุศลมูล (พ.ศ. หน้า 21) กุศลกรรมบถ 10 ทางแห่งกรรมดี ทางท าดี กรรมดีอันเป็นทางน าไปสู่สุคติมี 10 อย่างได้แก่ ก. กายกรรม 3 (ทางกาย) 1. ปาณาติปาตา เวรมณี เว้นจากการท าลายชีวิต 2. อทินนาทานา เวรมณี เว้นจากถือเอาของที่เขามิได้ให้ 3. กาเมสุมิจฉาจารา เวรมณี เว้นจากประพฤติผิดใน กาม ข. วจีกรรม 4 (ทางวาจา) ได้แก่ 4. มุสาวาทา เวรมณี เว้นจากพูดเท็จ 5. ปิสุณายวาจาย เวรมณี เว้นจากพูดส่อเสียด 6. ผรุสาย วาจาย เวรมณี เว้นจากพูดค าหยาบ 7. สัมผัปปลา ปา เวรมณี เว้นจากพูดเพ้อเจ้อ ค. มโนกรรม 3 (ทางใจ) 8. อนภิชฌา ไม่โลกคอยจ้องอยากได้ของเขา 9. อพยาบาท ไม่คิดร้าย เบียดเบียนเขา 10. สัมมาทิฏฐิ เห็นชอบตามคลองธรรม (พ.ศ. หน้า 21) กุศลมูล รากเหง้าของกุศล ต้นเหตุของกุศล ต้นเหตุของความดี 3 อย่าง 1.อโลภะ ไม่โลภ (จาคะ) 2. อโทสะ ไม่คิดประทุษร้าย (เมตตา) 3. อโมหะ ไม่หลง (ปัญญา) (พ.ศ. หน้า 22)

เอกสารประกอบหลักสูตรโรงเรียนบ้านดง กลุ่มสาระการเรียนรู้ประวัติศาสตร์ ๓๖ กุศลวิตก ความตรึกที่เป็นกุศล ความนึกคิดที่ดีงาม 3 คือ 1. เนกขัมมวิตก ความตรึกปลอดจากกาม 2. อพยาบาทวิตก ความตรึกปลอดจากพยาบาท 3. อวิหิสาวิตก ความตรึกปลอดจากการ เบียดเบียน (พ.ศ. หน้า 22) โกศล 3 ความฉลาด ความเชี่ยวชาญ มี 3 อย่าง 1. อายโกศล คือ ความฉลาดในความเจริญ รอบรู้ทาง เจริญและเหตุของความเจริญ 2. อปายโกศล คือ ความฉลาดในความเสื่อม รอบรู้ทางเสื่อมและ เหตุของความเสื่อม 3. อุปายโกศล คือ ความฉลาดในอุบาย รอบรู้วิธีแก้ไขเหตุการณ์และวิธีที่จะ ท าให้ส าเร็จ ทั้งในการปูองกันความเสื่อมและในการสร้างความเจริญ (พ.ศ. หน้า 24) ขันธ์กอง พวก หมวด หมู่ ล าตัว หมวดหนึ่ง ๆ ของรูปธรรมและนามธรรมทั้งหมดที่แบ่งออกเป็นห้ากอง ได้แก่ รูปขันธ์ คือ กองรูป เวทนาขันธ์ คือ กองเวทนา สัญญาขันธ์ คือ กองสัญญา สังขารขันธ์ คือ กองสังขาร วิญญาณขันธ์ คือ กองวิญญาณ เรียกรวมว่า เบญจขันธ์ (พ.ศ. หน้า 26 - 27) คารวธรรม 6 ธรรม คือ ความเคารพ การถือเป็นสิ่งส าคัญที่จะพึงใส่ใจและปฏิบัติด้วย ความเอื้อเฟื้อ หรือโดยความหนักแน่นจริงจังมี 6 ประการ คือ 1. สัตถุคารวตา ความเคารพในพระศาสดา หรือ พุทธคารวตา ความเคารพในพระพุทธเจ้า 2. ธัมมคารวตา ความเคารพในพระธรรม 3. สังฆ คารวตา ความเคารพในพระสงฆ์ 4. สิกขาคารวตา ความเคารพในการศึกษา 5. อัปปมาท คารวตา ความเคารพในความไม่ประมาท 6. ปฏิสันถารคารวตา ความเคารพในการปฏิสันถาร (พ.ธ. หน้า 221) คิหิสุข (กามโภคีสุข 4) สุขของคฤหัสถ์สุขของชาวบ้าน สุขที่ชาวบ้านควรพยายามเข้าถึงให้ได้สม่ าเสมอ สุขอันชอบธรรมที่ผู้ครองเรือนควรมี 4 ประการ 1. อัตถิสุข สุขเกิดจากความมีทรัพย์ 2. โภคสุข สุขเกิดจากการใช้จ่ายทรัพย์ 3. อนณสุข สุขเกิดจากความไม่เป็นหนี้ 4. อนวัชชสุข สุขเกิดจาก ความประพฤติไม่มีโทษ (ไม่บกพร่องเสียหายทั้งทางกาย วาจา และใจ) (พ.ธ. หน้า 173) ฆราวาสธรรม 4 ธรรมส าหรับฆราวาส ธรรมส าหรับการครองเรือน หลักการครองชีวิตของคฤหัสถ์ 4 ประการ ได้แก่ 1. สัจจะ คือ ความจริง ซื่อตรง ซื่อสัตย์ จริงใจ พูดจริง ท าจริง 2. ทมะ คือ การฝึกฝนสังคมศาสตร์ การศึกษาความสัมพันธ์ของมนุษย์ โดยใช้กระบวนการวิทยาศาสตร์ สังคมศึกษา การเรียนรู้เพื่อพัฒนาตนให้อยู่ร่วมในสังคมได้อย่างมีคุณภาพ คุณธรรม(virtue) และจริยธรรรม(moral or morality or ethics) คุณธรรม หมายถึง สภาพคุณงาม ความดี จริยธรรมมีความหมายเช่นเดียวกับศีลธรรม หมายถึง ธรรมที่เป็นข้อประพฤติกรรมปฏิบัติความ ประพฤติหรือหน้าที่ที่ชอบ ที่ควรปฏิบัติในการครองชีวิต ดังนั้นคุณธรรมจริยธรรม จึงหมายถึง สภาพคุณงามความดีที่ประพฤติปฏิบัติหรือหน้าที่ที่ควรปฏิบัติในการครองชีวิต หรือคุณธรรมตาม กรอบจริยธรรม ส่วนศีลธรรมและจริยธรรม มีความหมายใกล้เคียงกัน คุณธรรมจะมีความหมายที่ เน้นสภาพ ลักษณะ หรือคุณสมบัติที่แสดงออกถึงความดีงาม ส่วนจริยธรรม มีความหมายเน้นที่ ความประพฤติหรือการปฏิบัติที่ดีงาม เป็นที่ยอมรับของสังคม นักวิชาการมักใช้ค าทั้งสองค านี้ใน

เอกสารประกอบหลักสูตรโรงเรียนบ้านดง กลุ่มสาระการเรียนรู้ประวัติศาสตร์ ๓๗ ความหมายนัยเดียวกันและมักใช้ค าสองค าดังกล่าวควบคู่กันไป เป็นค าว่า คุณธรรมจริยธรรม ซึ่งรวมความหมายของคุณธรรมและจริยธรรม นั่นคือมีความหมายเน้นทั้งสภาพ ลักษณะหรือ คุณสมบัติ และความประพฤติอันดีงาม เป็นที่ยอมรับของสังคม (โครงการเร่งสร้างคุณลักษณะที่ดีของเด็กและเยาวชนไทย ศูนย์คุณธรรม หน้า 11 -12) การเมือง ความรู้เกี่ยวกับความสัมพันธ์ระหว่างอ านาจในการจัดระเบียบสังคมเพื่อประโยชน์และความ สงบสุขของสังคม มีความสัมพันธ์ต่อกันโดยรวมทั้งหมดในส่วนหนึ่งของชีวิตในพื้นที่หนึ่งที่ เกี่ยวข้องกับอ านาจ อ านาจชอบธรรม หรืออิทธิพล และมีความสามารถในการด าเนินการได้ ข้อมูล สิ่งที่ได้รับรู้และยังไม่มีการจัดประมวลให้เป็นระบบ เมื่อจัดระบบแล้วเรียกว่า สารสนเทศ ค่านิยม การก าหนดคุณค่าและพัฒนาจนเป็นบุคลิกภาพประจ าตัว คุณค่า ลักษณะที่พึงประสงค์ เช่น ความดี ความงาม ความดีเป็นคุณค่าของจริยธรรม ความงามเป็น คุณค่าทางสุนทรียศาสตร์ สิ่งที่ตอบสนองความต้องการได้เป็นสิ่งที่มีคุณค่า คุณค่าเป็นสิ่ง เปลี่ยนแปลงได้ คุณค่าเปลี่ยนไปได้ตามเวลา และคุณค่ามักเปลี่ยนแปลงไปตามวิวัฒนาการของ ความเจริญ บทบาท การกระท าที่สังคมคาดหวังตามสถานภาพที่บุคคลครองอยู่ หน้าที่ เป็นความรับผิดชอบทางศีลธรรมของปัจเจกชนซึ่งสังคมยอมรับ สถานภาพ ต าแหน่งที่แต่ละคนครองอยู่ในสถานที่หนึ่ง ในช่วงเวลาหนึ่ง บรรทัดฐาน ข้อตกลงของสังคมที่ก าหนดให้สมาชิกประพฤติ ปฏิบัติ บางทีเรียกปทัสถาน สามารถใช้ บรรทัดฐานของสังคม (social norms) เป็นมาตรฐานความประพฤติในทางจริยธรรมได้ ซึ่งแยก ออกเป็น ก. วิถีประชา (folkways) ได้แก่ แบบแผนพฤติกรรมในชีวิตประจ าวันที่สังคมยอมรับ และ ได้ประพฤติปฏิบัติสืบต่อกันมา มักเกี่ยวข้องกับเรื่องการด าเนินชีวิต และในส่วนที่เกี่ยวข้องกับ จริยธรรมจะไม่มีกฎเกณฑ์เคร่งครัดแน่นอนตายตัว ข. กฎศีลธรรมหรือจารีต (mores) เป็นมาตรฐานความประพฤติของสังคมที่มีการก าหนด เกี่ยวกับจริยธรรมที่เข้มขึ้น ในกรณีมีผู้ฝุาฝืนอาจมีการลงโทษ แม้ว่าในบางครั้งจะไม่มีการเขียนไว้ เป็นลายลักษณ์อักษรก็ตาม เช่น การลวนลามสตรีในชนบท ต้องลงโทษด้วยการเสียผี ค. กฎหมาย (law) เป็นมาตรฐานความประพฤติที่รัฐก าหนดให้สมาชิกของรัฐพึงปฏิบัติหรือ ละเว้นการปฏิบัติ และก าหนดวิธีการปฏิบัติการลงโทษส าหรับผู้ฝุาฝืน สิทธิ ข้อเรียกร้องของปัจเจกชนซึ่งสังคมยอมรับ สิทธิทางศีลธรรม เป็นข้อเรียกร้องทางศีลธรรมของปัจเจกชนซึ่งสังคมยอมรับ ประเพณีเป็นความประพฤติของคนหมู่หนึ่ง อยู่ในที่แห่งหนึ่ง ถือเป็นแบบแผนกันมาอย่างเดียวกันและ สืบกันมานาน ประเพณี คือ กิจกรรมที่มีรูปแบบของชุมชนหรือสังคมหนึ่งที่จัดขึ้นมาด้วยจุดประสงค์ใด จุดประสงค์หนึ่ง และก าหนดการจัดกิจกรรมในช่วงเวลาแน่นอนสม่ าเสมอ กิจกรรที่เป็นประเพณี อาจมองได้อีกประการหนึ่งว่าเป็นแบบแผนการปฏิบัติของกลุ่มเฉพาะหรือทางศาสนา

เอกสารประกอบหลักสูตรโรงเรียนบ้านดง กลุ่มสาระการเรียนรู้ประวัติศาสตร์ ๓๘ ปฏิญญาสากลว่าด้วยสิทธิมนุษยชน (Universal Declaration of Human Rights sinv UDHR) คือ การประกาศเจตนารมณ์ ในการร่วมมือระหว่างประเทศที่มีความส าคัญในการวางกรอบเบื้องต้น เกี่ยวกับสิทธิมนุษยชนและเป็นเอกสารหลักด้านสิทธิมนุษยชนฉบับแรก ซึ่งที่ประชุมสมัชชาใหญ่ แห่งสหประชาชาติ ให้การรับรองตามข้อมติที่ 217 A (III) เมื่อวันที่ 10 ธันวาคม 2491 โดย ประเทศไทยออกเสียงสนันสนุน วัฒนธรรม และภูมิปัญญาไทย เป็นการศึกษา วิเคราะห์เกี่ยวกับวัฒนธรรมและภูมิปัญญาในเรื่องเกี่ยวกับ ความเป็นมา ปัจจัยพื้นฐานและผลกระทบจากภายนอกที่มีอิทธิพลต่อการสร้างสรรค์วัฒนธรรม ไทย วัฒนธรรมท้องถิ่น ภูมิปัญญาไทย รวมทั้งวัฒนธรรมและภูมิปัญญาของมนุษยชาติโลก ความส าคัญ และผลกระทบที่มีอิทธิพลต่อการด าเนินชีวิตของคนไทยและมนุษยชาติ ตั้งแต่อดีตถึง ปัจจุบัน สัมมาชีพ การประกอบอาชีพสุจริตและเหมาะสมในสังคม ประสิทธิภาพ ความสามารถในการท างานจนส าเร็จ หรือผลการกระท าที่ได้ผลออกมาดีกว่าเดิม รวมทั้ง การใช้ทรัพยากรต่างๆ อย่างคุ้มค่า โดยไม่ให้เกิดความสูญเปล่าหรือความสูญเสีย ทรัพยาการต่างๆ พิจารณาได้จากเวลา แรงงาน วัตถุดิบ เครื่องจักร ปริมาณและคุณภาพ ฯลฯ ประสิทธิผล ระดับความส าเร็จของวัตถุประสงค์หรือ ผลส าเร็จของงาน สินค้า หมายความว่าสิ่งของที่สามารถซื้อขาย แลกเปลี่ยน หรือโอนกันได้ ไม่ว่าจะเกิดโดยธรรมชาติหรือ เป็นผลิตผลทางการเกษตร รวมตลอดถึงผลิตภัณฑ์ทางหัตถกรรมและอุตสาหกรรม ภูมิปัญญา ส่วนหนึ่งของประเพณี หรือเป็นกิจกรรมเฉพาะตัวก็ได้ เช่น พิธีถวายสังฆทาน พิธีบวชนาค พิธีบวชลูกแก้ว พิธีขอฝน พิธีไหว้ครู พิธีแต่งงาน มนุษยชาติ การเกิดเป็นมนุษย์มาจาก มนุษย์ = ผู้มีจิตใจสูง กับชาติ = เกิด โดยปกติหมายถึง มนุษย์ทั่ว ๆ ไป มรรยาท พฤติกรรมที่สังคมก าหนดว่าควรประพฤติเป็นวัฒนธรรม วัดจากความเหมาะสมและไม่ เหมาะสม ระบบ การน าส่วนต่าง ๆ มาปรับเรียงต่อให้ท างานประสานต่อเนื่องกันจนดูเป็นสิ่งเดียวกัน กระบวนการ กรรมวิธีหรือล าดับการกระท าซึ่งด าเนินการต่อเนื่องกันไปจนส าเร็จลง ณ ระดับหนึ่ง วิเคราะห์ การแยกแยะให้เห็นคุณลักษณะของแต่ละองค์ประกอบ เศรษฐกิจ ความรู้เกี่ยวกับการกิน การอยู่ของมนุษย์ในสังคม ว่าด้วยทรัพยากรที่มีจ ากัดการผลิต การกระจายผลผลิต และการบริโภค สหกรณ์ แปลว่าการท างานร่วมกัน การท างานร่วมกันนี้ลึกซึ้งมาก เพราะว่าต้องร่วมมือกันในทุกด้าน ทั้ง ในด้านงานที่ท าด้วยร่างกาย ทั้งในด้านงานที่ท าด้วยสมอง และงานการที่ท าด้วยใจ ทุกอย่างนี้ขาด ไม่ได้ต้องพร้อม (พระราชด ารัสพระราชทานแก่ผู้น าสหกรณ์การเกษตร สหกรณ์นิคมและสหกรณ์ ประมงทั่วประเทศ ณ ศาลาดุสิตดาลัย 11 พฤษภาคม 2526) ทรัพย์สินทางปัญญา หมายถึง ผลงานอันเกิดจากการประดิษฐ์คิดค้น หรือสร้างสรรค์ของมนุษย์ ซึ่ง เน้นที่ผลผลิตของสติปัญญาและความช านาญ โดยไม่ค านึงถึงชนิด ของการสร้างสรรค์หรือวิธีใน

เอกสารประกอบหลักสูตรโรงเรียนบ้านดง กลุ่มสาระการเรียนรู้ประวัติศาสตร์ ๓๙ การแสดงออก ทรัพย์สินทางปัญญา อาจเป็นสิ่งที่จับต้องได้ เช่นสินค้า ต่าง ๆ หรือ เป็นสิ่งที่จับ ต้องไม่ได้ เช่น บริการ แนวความคิด กรรมวิธีและทฤษฎีต่าง ๆ เป็นต้น ทรัพย์สินทางปัญญามี 2 ประเภท ทรัพย์สินทางอุตสาหกรรม (Industrial property) และลิขสิทธิ์ (Copyright) 1. ทรัพย์สินทางอุตสาหกรรม มีสิทธิบัตร แบบผังภูมิของวงจรรวม เครื่องหมายการค้า ความลับทางการค้า ชื่อทางการค้า สิ่งบ่งชี้ทางภูมิศาสตร์ สิ่งบ่งชี้ทางภูมิศาสตร์ หมายความว่า ชื่อ สัญลักษณ์หรือสิ่งอื่นใดที่ใช้เรียกหรือใช้แทนแหล่ง ภูมิศาสตร์ และทีสามารถบ่งบอกว่าสินค้าที่เกิดจากแหล่งภูมิศาสตร์นั้นเป็น สินค้าที่มีคุณภาพ ชื่อเสียง หรือคุณลักษณะเฉพาะของแหล่งภูมิศาสตร์ดังกล่าว 2. ลิขสิทธิ์ คือ งานหรือความคิดสร้างสรรค์ในสาขาวรรณกรรม ศิลปกรรม ดนตรีกรรม งานภาพยนตร์ หรืองานอื่นใดในแผนกวรณคดี หรือแผนกศิลปะ แผนกวิทยาศาสตร์ ลิขสิทธิ์ยัง รวมทั้งสิทธิข้างเคียง (Neighbouring Right) เหตุ ภาวะเงื่อนไขที่จ าเป็นที่ท าให้สิ่งหนึ่งเกิดขึ้นตามมา เรียกว่า ผล เหตุการณ์ ปรากฏการณ์ที่เกิดขึ้น อ านาจ ความสามารถในการบีบบังคับให้สิ่งหนึ่ง (คนหนึ่ง...) กระท าตามที่ปรารถนา อิทธิพล อ านาจบังคับที่ก่อให้เกิดความส าเร็จในสิ่งใดสิ่งหนึ่ง เอกลักษณ์ ลักษณะที่มีความเป็นหนึ่งเดียว ไม่มีที่ใดเหมือน ต านาน เป็นเรื่องเล่าต่อกันมาและถูกบันทึกขึ้นภายหลัง พงศาวดาร คือ การบันทึกเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นตามล าดับเวลา ซึ่งส่วนใหญ่จะเป็นเรื่องราวที่กับ พระมหากษัตริย์ และราชส านัก อดีต คือ เวลาที่ล่วงมาแล้ว ความส าคัญของอดีต คือ อดีตจะครอบง าความคิดและความรู้ของเราอย่าง กว้างขวางลึกซึ้ง อดีตที่เกี่ยวข้องกับกลุ่มคน/ความส าคัญที่มีต่อเหตุการณ์และกลุ่มคนจะถูกน ามา เชื่อมโยงเข้าด้วยกัน นักประวัติศาสตร์ เป็นผู้บันทึกเหตุการณ์ที่เกิดขึ้น ผู้สร้างประวัติศาสตร์ขึ้นจากหลักฐานประเภทต่าง ๆ ตามจุดมุ่งหมายและวิธีการคิด ซึ่งงานเขียนอาจน าไปสู่การเป็นวิชาประวัติศาสตร์ได้ในที่สุด ความมุ่งหมายในการเขียนประวัติศาสตร์ - นักประวัติศาสตร์รุ่นเก่า มุ่งสู่การรวมชาติ/รับใช้การเมือง - นักประวัติศาสตร์รุ่นใหม่ มุ่งที่จะหาความจริง (truth) จากอดีตและตีความโดยปราศจากอคติ (bias) หลักฐานประเภท ต่าง ๆ จะให้ข้อเท็จจริงบางประการ ซึ่งจะน าไปสู่ความจริงในที่สุดโดยมีวิธีการแบ่ง ประเภทของหลักฐานหลายแบบ เช่น หลักฐานสมัยก่อนประวัติศาสตร์และหลักฐานสมัย ประวัติศาสตร์แบบหนึ่ง หลักฐานประเภทลายลักษณ์อักษรและหลักฐานที่ไม่ใช่ลายลักษณ์แบบ หนึ่ง หรือหลักฐานชั้นต้นและหลักฐานชั้นรอง (หรือหลักฐานชั้นที่หนึ่ง ชั้นที่สอง ชั้นที่สาม) อีกแบบหนึ่ง หลักฐานที่จะถูกประเมินว่าน่าเชื่อถือที่สุด คือ หลักฐานที่เกิดร่วมสมัยหรือเกิดโดยผู้ ที่รู้เห็นเหตุการณ์นั้น ๆ แต่กระนั้นนักประวัติศาสตร์ก็จะต้องวิเคราะห์ทั้งภายในและภายนอกก่อน

เอกสารประกอบหลักสูตรโรงเรียนบ้านดง กลุ่มสาระการเรียนรู้ประวัติศาสตร์ ๔๐ ด้วยเช่นกัน เนื่องจากผู้ที่อยู่ร่วมสมัยก็ย่อมมีจุดมุ่งหมายส่วนตัวในการบันทึก ซึ่งอาจท าให้เลือก บันทึกเฉพาะเรื่องบางเรื่องเท่านั้น อคติ คือ ความล าเอียง ไม่ตรงตามความเป็นจริง เป็นธรรมชาติของมนุษย์ทุกคน ซึ่งผู้ที่เป็นนัก ประวัติศาสตร์จะต้องตระหนักและควบคุมให้ได้ ความเป็นกลาง คือ การมองด้วยปราศจากความรู้สึกอคติจะเกิดขึ้นได้หากเข้าใจธรรมชาติของหลักฐาน แต่ละประเภท เข้าใจปรัชญาและวิธีการทางประวัติศาสตร์ เข้าใจจุดมุ่งหมายของผู้เรียน ผู้บันทึก ประวัติศาสตร์ (นั่นคือ เข้าใจว่าบันทึกเพื่ออะไร เพราะเหตุใด) ความจริงแท้ (real truth) คือ ความจริงที่คงอยู่แน่นอนนิรันดร์ เป็นจุดหมายสูงสุดที่นักประวัติศาสตร์ มุ่งแสวงหาซึ่งจะต้องอาศัยความเข้าใจและความจริงที่อยู่เบื้องหลังการเกิดพฤติกรรมและ เหตุการณ์ต่าง ๆ (ที่มนุษย์เป็นผู้สร้าง) ซึ่งการแสวงหาความจริงแท้ ต้องอาศัยความสมบูรณ์ของ หลักฐานและกระบวนการทางประวัติศาสตร์ที่ละเอียด ถี่ถ้วน กินเวลายาวนาน แต่นี้คือ ภาระหน้าที่ของนักประวัติศาสตร์ ผู้สอนวิชาประวัติศาสตร์ คือ ผู้น าความรู้ทางประวัติศาสตร์มาพัฒนาให้ผู้เรียนเกิดความรู้ เจตคติและ ทักษะในการใช้กระบวนการวิทยาศาสตร์ในการแสวงหาความจริงและความจริงแท้จะต้องศึกษา ผลงานของนักประวัติศาสตร์และเลือกเนื้อหาประวัติศาสตร์ที่เหมาะสมกับวัยของผู้เรียน โดยต้อง เป็นไปตามจุดประสงค์ของหลักสูตรและสอดคล้องธรรมชาติของประวัติศาสตร์ เวลาและยุคสมัยทางประวัติศาสตร์ เป็นการศึกษาเรื่องการนับเวลา และการแบ่งช่วงเวลาตามระบบ ต่าง ๆ ทั้งแบบไทย สากล ศักราชที่ส าคัญ ๆ ในภูมิภาคต่าง ๆ ของโลก และการแบ่งยุคสมัยทาง ประวัติศาสตร์ ทั้งนี้เพื่อให้ผู้เรียนมีทักษะพื้นฐานส าหรับการศึกษาหลักฐานทางประวัติศาสตร์ สามารถเข้าเหตุการณ์ทางประวัติศาสตร์ที่สัมพันธ์กับอดีต ปัจจุบัน และอนาคต ตระหนักถึง ความส าคัญในความต่อเนื่องของเวลา อิทธิพลและความส าคัญของเวลาที่มีต่อวิถีการด าเนินชีวิต ของมนุษย์ วิธีการทางประวัติศาสตร์หมายถึงกระบวนการในการแสวงหาข้อเท็จจริงทางประวัติศาสตร์ซึ่งเกิดจากวิธี วิจัยเอกสารและหลักฐานประกอบอื่นๆ เพื่อให้ได้มาซึ่งองค์ความรู้ใหม่ทางประวัติศาสตร์บน พื้นฐานของความเป็นเหตุเป็นผล และการวิเคราะห์เหตุการณ์ต่าง ๆ อย่างเป็นระบบ ประกอบด้วยขั้นตอนต่อไปนี้ หนึ่ง การก าหนดเปูาหมายหรือประเด็นค าถามที่ต้องการศึกษา แสวงหาค าตอบด้วยเหตุ และผล (ศึกษาอะไร ช่วงเวลาไหน สมัยใด และเพราะเหตุใด) สอง การค้นหาและรวบรวมหลักฐานประเภทต่าง ๆ ทั้งที่เป็นลายลักษณ์อักษร และไม่เป็นลาย ลักษณ์อักษร ซึ่งได้แก่ วัตถุโบราณ ร่องรอยถิ่นที่อยู่อาศัยหรือการด าเนินชีวิต สาม การวิเคราะห์หลักฐาน (การตรวจสอบ การประเมินความน่าเชื่อถือ การประเมินคุณค่าของ หลักฐาน) การตีความหลักฐานอย่างเป็นเหตุเป็นผล มีความเป็นกลาง และปราศจากอคติ

เอกสารประกอบหลักสูตรโรงเรียนบ้านดง กลุ่มสาระการเรียนรู้ประวัติศาสตร์ ๔๑ สี่ การสรุปข้อเท็จจริงเพื่อตอบค าถาม ด้วยการเลือกสรรข้อเท็จจริงจากหลักฐานอย่างเคร่งครัด โดยไม่ใช้ค่านิยมของตนเองไปตัดสินพฤติกรรมของคนในอดีต โดยพยายามเข้าใจความคิดของคน ในยุคนั้นหรือน าตัวเข้าไปอยู่ในยุคสมัยที่ตนศึกษา ห้า การน าเสนอเรื่องที่ศึกษาและอธิบายได้อย่างสมเหตุสมผล โดยใช้ภาษาที่เข้าใจง่าย มีความ ต่อเนื่อง น่าสนใจ ตลอดจนมีการอ้างอิงข้อเท็จจริง เพื่อให้ได้งานทางประวัติศาสตร์ที่มีคุณค่าและ มีความหมาย พัฒนาการของมนุษยชาติจากอดีตถึงปัจจุบัน เป็นการศึกษาเรื่องราวของสังคม มนุษย์ในบริบทของ เวลาและสถานที่ โดยทั่วไปจะแยกเรื่องศึกษาออกเป็นด้านต่าง ๆ ได้แก่ การเมืองการปกครอง เศรษฐกิจ สังคม วัฒนธรรม เทคโนโลยี และความสัมพันธ์ระหว่างประเทศ โดยก าหนดขอบเขต การศึกษาในกลุ่มสังคม มนุษย์กลุ่มใดกลุ่มหนึ่ง เช่น ในท้องถิ่น/ประเทศ/ภูมิภาค/โลก โดยมุ่งศึกษาว่า สังคมนั้น ๆได้เปลี่ยนแปลงหรือพัฒนาตามล าดับเวลาได้อย่างไร เพราะเหตุใด จึงเกิดความ เปลี่ยนแปลงมีปัจจัยใดบ้าง ทั้งทางด้านภูมิศาสตร์และปัจจัยแวดล้อมทางสังคม ที่มีผลต่อ พัฒนาการหรือการสร้างสรรค์วัฒนธรรม และผลกระทบของการสร้างสรรค์ของมนุษย์ในด้านต่าง ๆ เป็นอย่างไร ทั้งนี้เพื่อให้เข้าใจอดีตของสังคมมนุษย์ในมิติของเวลาและความต่อเนื่อง

เอกสารประกอบหลักสูตรโรงเรียนบ้านดง กลุ่มสาระการเรียนรู้ประวัติศาสตร์ ๔๒ ภาคผนวก