ค ำชี้แจง ให้นักเรียน หน้าข้อความที่กล่าวถูกต้องและ ในข้อความที่ผิด ……………๑. กวีผู้ทรงพระนิพนธ์กาพย์เห่เรือเป็นพระราชนัดดาของสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวบรมโกศ ……………๒. กวีทรงพระนิพนธ์กาพย์เห่เรือโดยมีวัตถุประสงค์เพื่อใช้เป็นบทเห่เรือพระที่นั่งของสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว บรมโกศ ……………๓. วรรณคดีเรื่อง กาพย์เห่เรือ เป็นวรรณคดีในสมัยอยุธยา ……………๔. ผู้ทรงพระนิพนธ์กาพย์เห่เรือมีผลงานวรรณคดีเรื่องอื่น เช่น พระมาลัยค าหลวง ……………๕. ค าประพันธ์ประเภทโคลงมีข้อบังคับเกี่ยวกับเสียงหนักเสียงเบา ……………๖. วรรณคดีเรื่องกาพย์เห่เรือได้เป็นต้นแบบให้กวีรุ่นหลังแต่งกาพย์เห่อีกหลายส านวน ……………๗. วรรณคดีเรื่องกาพย์เห่เรือมีผู้แต่งจ านวน 5 ท่าน ……………๘. กวีผู้ทรงพระนิพนธ์เรื่องกาพย์เห่เรือนี้ ทรงบูรณะซ่อมสร้างวิหารวัดมงคลบพิตร ……………๙. พระอิสริยยศสูงสุดของกวีผู้ทรงพระนิพนธ์กาพย์เห่เรือคือเจ้าฟ้ากรมขุนเสนาพิทักษ์ ……………๑๐. เห่เรือของกวีได้น ามาใช้เป็นบทเห่เรือหลวงสมัยพระยาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย ใบกิจกรรมที่ ๑ ถก ู หร ื อผ ิ ดค ิ ดก่อนตอบ
ค ำชี้แจง ให้นักเรียนตอบค าถามต่อไปนี้ให้ถูกต้อง ๑. กวีผู้ทรงพระนิพนธ์กาพย์เห่เรือฉบับที่น ามาให้นักเรียนศึกษานี้คือใคร ๒. วรรณคดีเรื่อง กาพย์เห่เรือ เป็นวรรณคดีในสมัยใด ๓. วรรณคดีเรื่องกาพย์เห่เรือนี้ กวีทรงพระนิพนธ์ขึ้นเพื่อจุดประสงค์ใด และแต่งขึ้นเพื่อใช้ในการเดินทางไปที่ใด ๔. เนื้อหาของกาพย์เห่เรือฉบับนี้มีกี่ตอน แต่ละตอนประกอบด้วยเนื้อหาอะไรบ้าง ๕. กาพย์เห่เรือ เป็นวรรณคดีร้อยกรองประเภทใดและแต่งด้วยค าประพันธ์ประเภทใดบ้าง ๖. จงเขียนแผนผังของกาพย์ยานี ๒ บท ใบกิจกรรมที่ ๒ ความรู้ส่ก ู าพยเ ์ ห่เร ื อ
ค ำชี้แจง ให้นักเรียนตอบค าถามต่อไปนี้ให้ถูกต้อง ๑. เนื้อเรื่องตอนที่ ๑ คือ เห่เรือชมกระบวน มีชื่อเรือดังต่อไปนี้ ๒. เนื้อเรื่องตอนที่ ๒ คือ เห่เรือชมปลา มีชื่อปลาดังต่อไปนี้ ๓. เนื้อเรื่องตอนที่ ๓ คือ เห่เรือชมไม้ มีชื่อไม้ดอกดังต่อไปนี้ ๔. เนื้อเรื่องตอนที่ ๔ คือ เห่เรือชมนก มีชื่อนกดังต่อไปนี้ ๕. เนื้อเรื่องตอนที่ ๕ คือ เห่ครวญ กล่าวถึงเรื่องใด ใบกิจกรรมที่ ๓ ร ้ เ ู ฟื่องเน ื ้ อเร ื่องแต่ละตอน
ค ำชี้แจง ให้นักเรียนเติมตัวเลขบทเห่ให้ตรงกับบทประพันธ์ ๑.เห่ชมกระบวนเรือ ๒.เห่ชมปลำ ๓.เห่ชมพรรณไม้ ๔. เห่ชมนก ๕.เห่ครวญ ………….๑. เรื่อยเรื่อยมารอนรอน ทิพากรจะตกต่ า สนธยาจะใกล้ค่ า ค านึงหน้าเจ้าตราตรู ………….๒. รวยรินกลิ่นร าเพย คิดพี่เชยเคยกลิ่นปราง นั่งแนบแอบเอวบาง ห่อนแหห่างว่างเว้นวัน ………….๓. กรีธาหมู่นาเวศ จากนคเรศโดยสาชล เหิมหื่นชื่นกระมล ยลมัจฉาสารพันมี ………….๔. น้ าเงินคือเงินยวง ขาวพรายช่วงสีส าอาง ไม่เทียบเปรียบโฉมนาง งามเรืองเรื่อเนื้อสี ………….๕. สมรรถชัยไกรกาบแก้ว แสงแวววับจับสาคร เรียบเรียงเคียงคู่จร ดั่งร่อนฟ้ามาแดนดิน ………….๖. งามทรงวงดั่งวาด งามมารยาทนาดกรกราย งามพริ้มยิ้มแย้มพราย งามค าหวานลานใจถวิล ใบกิจกรรมที่ ๔ ร ้ เ ู ฟื่องเน ื ้ อเร ื่องแต่ละตอน
………….๗. สัตวาน่าเอ็นดู คอยหาคู่อยู่เอกา เหมือนพี่ที่จากมา ครวญหาเจ้าเศร้าเสียใจ ………….๘. ชมดวงพวงมาลี ศรีเสาวภาคย์หลากหลายพรรณ วนิดามาด้วยกัน จะอ้อนพี่ชี้ชมเชย ………….๙ วรามาทันแล้ว จึงจ าแคล้วแก้วโกมล ให้แค้นแสนสุดทน ทุกข์ถึงเจ้าเศร้าเสียดาย ………….๑๐. แมลงภู่คู่เคียงว่าย เห็นคล้ายคล้ายน่าเชยชม คิดความยามเมื่อสม สนิทเคล้าเจ้าเอวบาง
ค ำชี้แจง ให้นักเรียนบอกความหมายของค าศัพท์ที่ก าหนด และสรุปสาระส าคัญของบทประพันธ์ให้ถูกต้อง ๑. โนรีสีปานชาด เหมือนช่างฉลาดวาดแต้มลาย ไม่เท่าเจ้าโฉมฉาย ห่มตาดพรายกรายกรมา ชาด หมายถึง สาระส าคัญของบทประพันธ์ ๒. พิศพรรณปลาว่ายเคล้า คิดถึงเจ้าเศร้าอารมณ์ มัตสยายังรู้ชม สมสาใจไม่พามา มัตสยา หมายถึง สาระส าคัญของบทประพันธ์ ๓. ปักษีมีหลายพรรณ บ้างชมกันขันเพรียกไพร ยิ่งฟังวังเวงใจ ล้วนหลายหลากมากภาษา ปักษี หมายถึง สาระส าคัญของบทประพันธ์ ๔. เพรางายวายเสพรส แสนก าสรดอดโอชา อิ่มทุกข์อิ่มชลนา อิ่มโศกาหน้านองชล เพรางาย หมายถึง ก าสรด หมายถึง สาระส าคัญของบทประพันธ์ ใบกิจกรรมที่ ๕ รู้ยอดถอดความเรื่อง
๕. สุวรรณหงส์ทรงพู่ห้อย งามชดช้อยลอยหลังสินธุ์ เพียงหงส์ทรงพรหมินทร์ ลินลาศเลื่อนเตือนตาชม พรหมินทร์ หมายถึง ลินลาศ หมายถึง สาระส าคัญของบทประพันธ์ ๖. กรีธาหมู่นาเวศ จากนคเรศโดยสาชล เหิมหื่นชื่นกระมล ยลมัจฉาสารพันมี นาเวศ หมายถึง สาชล หมายถึง หื่น หมายถึง สาระส าคัญของบทประพันธ์ ๗. นาวาแน่นเป็นขนัด ล้วนรูปสัตว์แสนยากร เรือริ้วทิวธงสลอน สาครลั่นครั่นครื้นฟอง นาวา หมายถึง แสนยากร หมายถึง สาระส าคัญของบทประพันธ์ ๘. เสียงสรวลระรี่นี้ เสียงใด เสียงนุชพี่ฤๅใคร ใคร่รู้ เสียงสรวลเสียงทรามวัย นุชพี่ มาแม่ เสียงบังอรสมรผู้ อื่นนั้นฤๅมี สรวล หมายถึง ................................................................................................................ .......................... สมร หมายถึง ............................................................................................................................. ............. สาระส าคัญของบทประพันธ์
ค ำชี้แจง ให้นักเรียนหาค าศัพท์ที่ปรากฎในตารางให้ถูกต้อง แนวนอน แนวตั้ง ๑. เรือของพระเจ้าแผ่นดิน ๑. ท้องฟ้า ๒. ชื่อผ้าชนิดหนึ่ง ทอด้วยไหมควบกับเงินแล่ง หรือทองแล้งจ านวนเท่ากัน ๒. ภูเขา ๓. พระอาทิตย์ ๓. ชื่อเรือที่มีพู่ห้อย ๔. หัวเราะ ๔. สีแดงสด ๕. ไม้กระทุ้งให้จังหวะในเวลาพายเรือ ๕. ปรารถนาอย่างแรงกล้า เ รื อ ต้ น ง ช ต ำ ด วิ ก โ ว ห สุ ำ ล น สื พ บ่ ำ น ฟ ว ด ม ำ ส เ ทิ พ ำ ก ร ล ย ำ ส ย น ส ม ส ร ว ล อ่ ก โ ยิ่ ง ม น ณ ล ำ พ ด พ ช ป ม ว ห ซ ญ ณ ท ย ฝ เ ส้ ำ ง ศ์ พ แ หื่ ม ง ม ฐ ฆ ส์ แ จ ว น น พ รุ ป ล ำ ดุ ก ว ณ์ ใบกิจกรรมที่ ๖ หาค าศัพท์ที่ปรากฎ
ค ำชี้แจง ให้นักเรียนอ่านและพิจารณาความงามด้านวรรณศิลป์ ของบทประพันธ์ที่ก าหนด ๑. เรือสิงห์วิ่งเผ่นโผน โจนตามคลื่นฝืนฝ่าฟอง ดูยิ่งสิงห์ล าพอง เป็นแถวท่องล่องตามกัน ๒. แต่เช้าเท่าถึงเย็น กล้ ากลืนเข็ญเป็นอาจิณ ชายใดในแผ่นดิน ไม่เหมือนพี่ที่ตรอมใจ ๓. แก้มช้ าช้ าใครต้อง อันแก้มน้องช้ าเพราะชม ปลาทุกทุกข์อกกรม เหมือนทุกข์พี่ที่จากนาง ใบกิจกรรมที่ ๗ คณ ุ ค ่ าภาษาศ ิ ลป์
๔. รอนรอนสุริยโอ้ อัสดง เรื่อยเรื่อยลับเมรุลง ค่ าแล้ว รอนรอนจิตจ านง นุชพี่ เพียงแม่ เรื่อยเรื่อยเรียมคอยแก้ว คลับคล้ายเรียมเหลียว ๕. ไก่ฟ้ามาตัวเดียว เดินท่องเที่ยวเลี้ยวเหลี่ยมเขา เหมือนพรากจากนงเยาว์ เปล่าใจเปลี่ยวเหลียวหานาง
ค ำชี้แจง ให้นักเรียนจับคู่ค าศัพท์กับความหมายให้ถูกต้อง ............ ๑. ก าสรด ก. ภูเขา .............. ๒. ตาด ข. กลิ่นตลบ กลิ่นฟุ้ง .............. ๓. ทิพากร ค. ความสุขใจ ความปลาบปลื้ม ความเบิกบาน .............. ๔. ประเวศ ง. สลด แห้ง เศร้า .............. ๕. เรียม จ. ไม้กระทุ้งให้จังหวะในเวลาพายเรือ .............. ๖. เมรุ ฉ. ชื่อผ้าชนิดหนึ่งทอด้วยไหมควบกับเงินแล่งหรือทองแล่ง .............. ๗. โสมนัส ช. ท้ายเรือไหวขึ้นลงเป็นจังหวะในการพายเรือ .............. ๘. เส้า ซ. พระอาทิตย์ .............. ๙. ห่มท้ายเยิ่น ฌ. การเข้ามา การเข้าถึง การเข้าสู่ ..............๑๐. อายอบ ญ. ค าใช้แทนตัวผู้พูดส าหรับผู้ชายพูดกับหญิงที่รัก ใบกิจกรรมที่ ๙ คณ ุ ค ่ าและข ้ อค ิ ด ใบกิจกรรมที่ ๘ คณ ุ ค ่ าภาษาศ ิ ลป์
ค ำชี้แจง ให้นักเรียนตอบค าถามต่อไปนี้ให้ถูกต้อง ๑. ประเวศ หมายถึง...................................................................................................................... ....... ๒. กิ่งแก้ว หมายถึง...................................................................................................................... ....... ๓. เรือต้น หมายถึง............................................................................................................................. ๔. แสนยากร หมายถึง...................................................................................................................... ....... ๕. ริ้ว หมายถึง............................................................................................................................. ๖. เรือครุฑยุดนาค หมายถึง...................................................................................................................... ....... ๗. สรมุข หมายถึง............................................................................................................................. ๘. กรองทอง หมายถึง...................................................................................................................... ....... ๙. แย่งมังกร หมายถึง...................................................................................................................... ....... ๑๐. สุวรรณหงส์ หมายถึง............................................................................................................................. ๑๑. หงส์ทรงพรหมินทร์ หมายถึง...................................................................................................................... ....... ๑๒. เส้า หมายถึง...................................................................................................................... ....... ๑๓. เยิ่น หมายถึง........................................................................................................ ..................... ๑๔. คชสีห์ หมายถึง...................................................................................................................... ....... ๑๕. นาคา หมายถึง............................................................................................................................. ๑๖. วาสุกรี หมายถึง...................................................................................................................... ....... ๑๗. นาเวศ หมายถึง............................................................................................................................. ๑๘. นคเรศ หมายถึง...................................................................................................................... ....... ใบกิจกรรมที่ ๑๐ เลือกที่ชอบตอบเหตุผล
ค ำชี้แจง ให้นักเรียนเลือกค าประพันธ์ที่ชอบมากที่สุดจากเรื่องกาพย์เห่เรือ มา ๑ บท เขียนแสดง เหตุผลที่ชอบ และพูดน าเสนอหน้าชั้นเรียน บทที่ชอบมากที่สุดคือ เหตุผลที่ชอบเพราะ
ใบกิจกรรมที่ ๑ กล ่ าวน าเรอ ื่งราว
ค ำชี้แจง ให้นักเรียนตอบค าถามต่อไปนี้ให้ถูกต้อง ๑. จีนเรียกเรื่องสามก๊กว่าอะไร ๒. จีนนิยมน าเรื่องสามก๊กไปเล่นในการแสดงประเภทใด ๓. ในสังคมไทยนิยมน าเรื่องสามก๊กไปเล่นในการแสดงประเภทใด ๔. ในเมืองจีนใครเป็นผู้น าเรื่องสามก๊กที่เล่ากันเป็นนิทานและปรากฏในพงศาวดารมาแต่งเป็นวรรณคดี ๕. ไทยน าเรื่องสามก๊กของจีนมาแปลเป็นไทยในสมัยใด ๖. ใครเป็นผู้อ านวยการแปลสามก๊กเป็นภาษาไทย ๗. เรื่องสามก๊กของไทยแต่งด้วยค าประพันธ์ประเภทใด
๘. เนื้อหาในเรื่องสามก๊กเป็นเรื่องราวสมัยใดของจีน ๙. วรรณคดีสโมสรยกย่องให้เรื่องสามก๊กเป็นยอดของวรรณคดีประเภทใด ๑๐. ค าว่า “สามก๊ก” หมายถึงก๊กใดบ้าง
ค ำชี้แจง ให้นักเรียนเลือกค าที่ก าหนดให้เติมลงในช่องว่างให้ได้ความถูกต้องตามเนื้อเรื่อง เตียวเลี้ยว อ้วนเสี้ยว ภรรยำเล่ำปี่ เล่ำปี่ นิทำนอิเยียง กวนอู เซียงจิ๋ว ม้ำเซ็กเธำว์ โจโฉ พระเจ้ำเหี้ยนเต้ เมื่อเล่าปี่เสียทีโจโฉก็ไปขอความช่วยเหลือจาก (๑).............................แต่ก็ถูกปฏิเสธอ้างว่าเป็นห่วงลูกที่ ก าลังป่วย เมื่อไปขออาศัยอยู่กับอ้วนถ าที่เมือง(๒).............................อ้วนถ าส่งเล่าปี่ไปอยู่กับอ้วนเสี้ยวผู้บิดาที่เมือง กิจิ๋ว โจโฉต้องการให้กวนอูมาเป็นพวกของตน (๓) ..............................รับอาสาเป็นคนเกลี้ยกล่อมโดยยก คุณความดีของโจโฉมาอ้าง และยังได้อ้างถึงโทษสามประการที่ (๔).................................จะได้รับหากไม่ไปเป็นพวก กับโจโฉ และประโยชน์สามประการที่พึงได้เมื่อไปเข้าข้าง (๕).................................กวนอูยอมรับที่จะไปอยู่กับโจโฉ แต่ขอสัญญาสามข้อ คือ ขอเป็นข้าของ (๖).......................................... ขอดูแล (๗)...................................และขอ ไปหา (๘)........................... ทันทีที่รู้ว่าอยู่แห่งใด ในตอนแรกโจโฉไม่ยอมรับสัญญาข้อที่ ๓ จนเตียวเลี้ยวต้องยก (๙)................................ มาอ้างโจโฉจึงยินยอม โจโฉพยายามเอาใจกวนอูโดยมอบเสื้อให้แก่กวนอู \มอง (๑๐)..................................ให้และมอบถุงใส่ หนวดให้แต่กวนอูก็ยังแสดงให้โจโฉเห็นว่า ตนยังจงรักภักดีต่อเล่าปี่มิเสื่อมคลาย จนโจโฉยกย่องสรรเสริญ ใบกิจกรรมที่ ๒ ร้อยเรียงเรื่องราว
ค ำชี้แจง ให้นักเรียนเรียงล าดับเหตุการณ์ต่อไปนี้ให้ถูกต้อง โดยเขียน ๑-๑๘ เรียงตามล าดับ เตียวหุยน าทัพเข้าปล้นค่ายโจโฉแต่เสียที ท าให้เตียวหุยต้องน าทหารรบตีฝ่าวงล้อมหนีไปอยู่บนภูเขา บองเอี๋ยงสัน โจโฉปรึกษากุยแกเรื่องจะยกทัพไปรบกับเล่าปี่ที่เมืองชีจิ๋ว โจโฉคุมทหารตีเอาเมืองชีจิ๋วของเล่าปี่ได้ เล่าปี่รบฝ่าทัพโจโฉน าทหารหนีไปหาอ้วนเสี้ยว เตียวเลี้ยวเกลี้ยกล่อมกวนอูให้มารับราชการกับโจโฉ โจโฉเห็นม้ากวนอูผอม จึงมอบม้าเซ็กเธาว์ของลิโป้ให้แก่กวนอู เตียวหุยอาสาเล่าปี่น าทัพออกรบกับทัพโจโฉ แฮหัวตุ้นให้ทหารเลวร้องด่ากวนอูเพื่อยั่วให้กวนอูโกรธและเปิดประตูเมืองน าทัพออกมารบกับแฮหัวตุ้น เล่าปี่ส่งสารไปถึงอ้วนเสี้ยวขอให้ส่งกองทัพมาช่วยรบกับโจโฉ แต่อ้วนเสี้ยวปฏิเสธเพราะเป็นห่วงบุตรชาย ลมตะวันออกพัดมาถูกธงชัยของกองทัพโจโฉหักลง เป็นนิมิตบอกเหตุว่าทัพเล่าปี่จะยกมาปล้นค่าย กวนอูขอสัญญา 3 ประการจากโจโฉ หากโจโฉยอมรับ ก็จะยอมไปรับราชการด้วย พระเจ้าเหี้ยนเต้พระราชทานชื่อแก่กวนอูว่า “บีเยียงก๋ง” แปลว่า เจ้าหนวดงาม โจโฉปรึกษาแก่ทหารทั้งปวงว่าจะยกทัพไปตีเมืองแห้ฝือของกวนอู กวนอูเข้ารับราชการกับโจโฉ กวนอูหลงกลอุบายของแฮหัวตุ้นขับม้าไล่ตามแฮหัวตุ้นจนออกไปไกลจากเมืองประมาณสองร้อยเส้น ซุนฮกแนะน าโจโฉว่า ถ้ามีศึกมาก็อย่าเพิ่งให้กวนอูอาสาไปรบ เพราะถ้ากวนอูยังไม่มีความชอบแก่โจโฉ ก็จะยังคงอยู่กับโจโฉต่อไป โจโฉได้ฟังก็เห็นชอบด้วย กวนอูคุมทหารหนีไปถึงเนินเขาแห่งหนึ่ง โจโฉเห็นกวนอูใส่เสื้อขาด จึงมอบเสื้อใหม่ให้แก่กวนอู กวนอูน าเสื้อใหม่นั้นใส่ชั้นใน และน าเสื้อเก่าที่เล่าปี่ เคยให้ใส่ไว้ชั้นนอก ใบกิจกรรมที่ ๓ สืบเสาะล าดับความ
ค ำชี้แจง ให้นักเรียนตอบค าถามต่อไปนี้ให้ถูกต้อง ๑. กลวิธีในการเล่าเรื่องในสามก๊ก เป็นแบบใด ๒. จุดมุ่งหมายในการแต่งสามก๊ก คือ ๓. ใครเป็นผู้แต่งสามก๊กฉบับจีน ๔. ใครเป็นผู้อ านวยการแปลเรื่องสามก๊ก ๕. จ๊กก๊ก มีใครเป็นผู้น า ๖. ง่อก๊ก มีใครเป็นผู้น า ๗. วุยก๊ก มีใครเป็นผู้น า ๘. เดิมทีกวนอูปกครองเมืองใด ๙. ใครเป็นคนเกลี่ยกล่อมกวนอูให้ไปอยู่กับโจโฉ ๑๐. ม้าเซ็กเธาวน์เดิมทีเป็นม้าของใคร ๑๑. เหตุใดกวนอูจึงมีความยินดีรับม้ามากกว่าทรัพย์สินที่โจโฉมอบให้ ๑๒. ใครเป็นผู้เล่านิทานอีเยียงผู้กตัญญู ๑๓. เพราะเหตุใดโจโฉจึงอยากได้กวนอูมาเป็นพวก ๑๔. ชื่อใหม่ของกวนอูที่พระเจ้าเหี้ยนเต้ตั้งให้ คือ ๑๕. สามก๊ก ตอน กวนอูไปรับราชการกับโจโฉ ให้ข้อคิดด้านใดบ้าง ใบกิจกรรมที่ ๔ สอบถามเนื้อเรื่อง
ค ำชี้แจง ให้นักเรียนจับคู่ตัวละครกับข้อความให้สัมพันธ์กัน ๑. ตั้งโต๊ะ สุภาพบุรุษเสียงสาน ๒. โจโฉ ผู้ไม่ยอมให้โลกทรยศ ๓. เล่าปี่ เทพเจ้าแห่งความซื่อสัตย์ ๔. จิวยี่ คนชั่วช้าที่น่ารัก ๕. ขงเบ้ง ทายาทแห่งเสเลียง ๖. จูล่ง ผู้ถูกสาปแช่งทั้งสิบทิศ ๗. กวนอู ผู้ถมน้ าลายรดฟ้า ๘. เตียวหุย ผู้พนมมือให้แก่ชนทุกชั้น ๙. ลิโป้ ผู้หยั่งรู้ดินฟ้ามหาสมุทร ๑๐. ม้าเฉียว อัศวินหัวสิงห์ ใบกิจกรรมที่ ๕ คุยเฟื่ องตัวละคร
ค ำชี้แจง ให้นักเรียนตอบค าถามต่อไปนี้ว่าเป็นค าพูดของใคร และค าที่ขีดเส้นใต้หมายถึงใคร ๑. เราให้เงินทองสิ่งของแก่ท่านมาเป็นอันมากก็ไม่ยินดี ท่านไม่ว่าชอบใจแลมีความยินดีเหมือนเราให้ม้าตัวนี้ เหตุไฉนท่านจึงรักม้าอันเป็นสัตว์เดียรัจฉานมากกว่าทรัพย์สิ่งสินอีกเล่า ข้อความข้างต้นเป็นค าพูดของใคร ค าที่ขีดเส้นใต้หมายถึงใคร ๒. ธรรมดาเกิดมาเป็นชายให้รู้จักที่หนักที่เบา ถ้าผู้ใดมิได้รู้จักที่หนักที่เบา คนทั้งปวงก็จะล่วงติเตียนว่าผู้นั้นหา สติปัญญาไม่ อันมหาอุปราชมีน้ าใจเมตตาท่าน ท านุบ ารุงท่านยิ่งกว่าเล่าปี่อีก เหตุใดท่านจึงมีใจคิดถึงเล่าปี่อยู่ ข้อความข้างต้นเป็นค าพูดของใคร ค าที่ขีดเส้นใต้หมายถึงใคร ๓. ครั้งนี้ข้าพเจ้าเป็นคนอนาถา ซึ่งท่านนับถือนี้คุณหาที่สุดไม่ แต่ก่อนนั้นข้าพเจ้าก็แจ้งอยู่ว่า น้ าใจท่าน กว้างขวางอารีเลี้ยงทหารมิได้อนาทร ข้าพเจ้าก็คิดอยู่ว่าจะมาพึ่งอยู่ให้ท่านใช้ จะได้ช่วยกันก าจัดโจโฉเสีย ข้อความข้างต้นเป็นค าพูดของใคร ค าที่ขีดเส้นใต้หมายถึงใคร ๔. น้องเราแต่ก่อนมาเห็นว่าไม่มีความคิดมีแต่ฝีมือรบพุ่งกล้าหาญ เราพึ่งเห็นความคิดน้องเราท าอุบายจับเล่าต้าย ได้ครั้งหนึ่ง มาครั้งนี้จะยกออกโจมตีกองทัพโจโฉมิให้ตั้งมั่นลงได้นั้นต้องใจเรานัก ข้อความข้างต้นเป็นค าพูดของใคร ค าที่ขีดเส้นใต้หมายถึงใคร ๕. มหาอุปราชให้ทหารล้อมท่านไว้เป็นอันมาก ถ้าท่านมิสมัครเข้าด้วยเห็นชีวิตท่านจะถึงแก่ความตายหา ประโยชน์มิได้ ข้อความข้างต้นเป็นค าพูดของใคร ค าที่ขีดเส้นใต้หมายถึงใคร ใบกิจกรรมที่ ๖ บางฉากตอนใครคนกล่าว
๖. เราก็แจ้งอยู่ว่าครั้งนี้ได้ทีท าการศึก แต่ใจเรานั้นเป็นห่วงอยู่ถึงบุตร ถ้าบุตรเป็นอันตราย ข้างหลังชีวิตเราก็จะ ตายด้วย ข้อความข้างต้นเป็นค าพูดของใคร ๗. ซึ่งเราจะเข้าด้วยผู้ใดนอกจากเล่าปี่นั้นอย่าสงสัยเลย ตัวเราก็มิได้รักชีวิต อันความตายอุปมาเหมือนนอนหลับ ท่านเร่งกลับไปบอกแก่โจโฉให้ตระเตรียมทหารไว้ให้พร้อม เราจะยกลงไปรบ ข้อความข้างต้นเป็นค าพูดของใคร ค าที่ขีดเส้นใต้หมายถึงใคร
เล่าปี่นั้นเป็นคนมีสติปัญญา ถ้าละไว้ช้าก็จะมีก าลังมากขึ้น อุปมาเหมือนลูกนกอันขนปีกยังขึ้นไม่พร้อม แม้เรานิ่งไว้อยู่ในรังขณะนี้ ถ้าขนขึ้นพร้อมกันแล้วก็จะบินไปทางไกลได้ ตัวเราก็มิได้รักชีวิต อันความตายอุปมาเหมือนนอนหลับ ท่านจงเร่งกลับไปบอกแก่โจโฉให้ ตระเตรียมทหารไว้ให้พร้อม 1. 2. ใบกิจกรรมที่ ๗ สอบเร ื่องราวอยา ่ งละเอ ี ยด ๑. ใครเป็นคนกล่าวข้อความ ....................................................................................................... ๒. กล่าวกับใคร ....................................................................................................... ๓. ข้อความนี้อยู่ในตอนใด ....................................................................................................... ๔. สิ่งที่เป็นตัวเปรียบเทียบ คือ ....................................................................................................... ....................................................................................................... ๕. มีความหมายว่า ....................................................................................................... ....................................................................................................... ๑. ใครเป็นคนกล่าวข้อความ ....................................................................................................... ๒. กล่าวกับใคร ....................................................................................................... ๓. ข้อความนี้อยู่ในตอนใด ....................................................................................................... ๔. สิ่งที่เป็นตัวเปรียบเทียบ คือ ....................................................................................................... ....................................................................................................... ๕. มีความหมายว่า ....................................................................................................... .......................................................................................................
ถึงมาตรว่าท่านจะได้รับความล าบาก ก็อุปมาเหมือนหนึ่งว่าลุยเพลิงอันลุกแลข้ามมหาสมุทร อันกว้างใหญ่ ก็จะลือชาปรากฏชื่อเสียงท่านไปในภายภาคหน้าว่าเป็นชาติทหารมีใจสัตย์ซื่อกตัญญูต่อ แผ่นดิน 3. ๑. ใครเป็นคนกล่าวข้อความ ....................................................................................................... ๒. กล่าวกับใคร ....................................................................................................... ๓. ข้อความนี้อยู่ในตอนใด ....................................................................................................... ๔. สิ่งที่เป็นตัวเปรียบเทียบ คือ ....................................................................................................... ....................................................................................................... ๕. มีความหมายว่า ....................................................................................................... .......................................................................................................
ค ำชี้แจง ให้นักเรียนอธิบายความหมายของค าศัพท์ที่ขีดเส้นใต้ ๑. โจโฉรู้กิตติศัพท์ว่ากวนอูปฏิบัติพี่สะใภ้โดยสุจริตดังนั้น ก็สรรเสริญกวนอูว่ามีความสัตย์หาผู้เสมอมิได้ ๒. ซึ่งกวนกูจะขอเอาเบี้ยหวัดเล่าปี่ให้แก่พี่สะใภ้นั้น เราจะให้ทวีขึ้นอีก ๓. โจโฉมีความยินดีก็คุมทหารเข้าเมืองแห้ฝือ แล้วให้เอาเพลิงเผาเมืองขึ้น หวังจะให้กวนอูเสียน้ าใจ ๔. เราจะยกกองทัพไปรบเล่าปี่ ณ เมืองชีจิ๋วฝ่ายทิศตะวันออก แต่คิดเกรงอยู่ข้างฝ่ายทิศเหนือ เกลือกอ้วนเสี้ยวรู้จะ ยกกองทัพมาโจมตีเอาเมืองฮูโต๋ ๕. อันน้ าใจกวนอูนั้น ซื่อสัตย์ต่อเล่าปี่นัก ซึ่งจะให้คนไปเกลี้ยกล่อมเห็นกวนอูจะมิลงใจด้วย ๖. ซึ่งข้าพเจ้ามาหาท่านแต่ผู้เดียวนี้ มีความอัปยศแก่คนทั้งปวงเป็นอันมาก ใบกิจกรรมที่ ๘ ละเมียดค าส านวน
๗. อ้วนถ าได้ฟังดังนั้นก็มีความสงสารเป็นอันมาก ก็ให้แต่งโต๊ะเลี้ยง แล้วจัดแจงที่อยู่ให้เล่าปี่อาศัย ๘. แฮหัวตุ้นมิได้เห็นกวนอูยกออกมารบ จึงให้ทหารเลวร้องต่อล้อด่ากวนอูเป็นข้อหยาบช้า ๙. โจโฉจึงว่า ซึ่งท่านรู้ข่าวเล่าปี่แล้วจะไปหาก็ตามเถิด แต่ให้ท่านตรึกตรองดูให้เห็นควรก่อน แล้วโจโฉก็ให้กวนอู กินโต๊ะ แล้วว่าพรุ่งนี้เช้าเราจะยกกลับไปเมืองฮูโต๋ ๑๐. ธรรมดาเกิดมาเป็นชายให้รู้จักที่หนักที่เบา ถ้าผู้ใดมิได้รู้จักที่หนักที่เบา คนทั้งปวงก็จะล่วงติเตียนว่าผู้นั้นหา สติปัญญาไม่
ค ำชี้แจง ให้นักเรียนพิจารณาข้อความที่ก าหนดว่า ใช้โวหารใดบ้าง ๑. ถ้าปล่อยกวนอูไปถึงอ้วนเสี้ยว เข้าด้วยอ้วนเสี้ยวก็จะมีใจก าเริบขึ้น อุปมาดังเสือมีก าลัง ขอให้ท่านกะเกณฑ์ ทหารไปจับเอาตัวกวนอูมาฆ่าเสีย นานไปจึงจะไม่มีเสี้ยนหนาม ๒. กวนอูจะกลับเข้าไปในเมือง พอพบแฮหัวตุ้นคุมทหารมารบอ้อมสกัดทางไว้ ซิหลงกับเคาทูก็รบตีกระหนาบเข้า มากวนอูนั้นป้องกันลูกเกาทัณฑ์ไว้เป็นสามารถ จะกลับเข้าเมืองก็ไม่ได้ จะหลีกไปข้างทางซ้ายขวาทหารก็หนุน หนาเข้ามา แต่รบป้องกันอยู่นั้นจนใกล้พลบค่ า ๓. ฝ่ายโจโฉท านุบ ารุงกวนอูมิได้อนาทร สามวันแต่งโต๊ะไปให้ครั้งหนึ่ง ห้าวันครั้งหนึ่ง แล้วจัดหญิงสาวที่รูปงาม สิบคนให้ไปอยู่ปฏิบัติกวนอูหวังจะผูกน้ าใจไว้ให้กวนอูหลง กวนอูให้หญิงสิบคนไปอยู่ที่พี่สะใภ้ใช้สอย ๔. เล่าปี่นั้นเป็นคนมีสติปัญญา ถ้าละไว้ช้าก็จะมีก าลังมากขึ้น อุปมาเหมือนลูกนกอันขนปีกยังไม่ขึ้นพร้อม แม้เรา จะนิ่งไว้ให้อยู่ในรังฉะนี้ ถ้าขนขึ้นพร้อมแล้วก็จะบินไปทางไกลได้ ซึ่งจะจับตัวนั้นเห็นจะได้ความขัดสน ๕. ครั้นอยู่มาวันหนึ่ง โจโฉเชิญกวนอูมากินโต๊ะ เห็นกวนอูห่มเสื้อขาด โจโฉจึงเอาเสื้ออย่างดีให้กวนอูกวนอูรับเอา เสื้อแล้ว จึงเอาเสื้อใหม่นั้นใส่ชั้นใน เอาเสื้อเก่านั้นใส่ชั้นนอก ใบกิจกรรมที่ ๙ ศาสตรศ ์ิ ลป์ล้วนในสามก๊ก
๖. ถึงมาตรว่าท่านจะได้ความล าบากก็อุปมาเหมือนหนึ่งลุยเพลิงอันลุก แลข้ามพระมหาสมุทรอันกว้างใหญ่ก็จะลือ ชาปรากฏชื่อเสียงท่านไปภายหน้า ว่าเป็นชาติทหารมีใจสัตย์ซื่อกตัญญูต่อแผ่นดิน ๗. ซึ่งเราจะเข้าด้วยผู้ใดนอกจากเล่าปี่นั้นอย่าสงสัยเลย ตัวเราก็มิได้รักชีวิต อันความตายอุปมาเหมือนนอนหลับ ท่านเร่งกลับไปบอกแก่โจโฉให้ตระเตรียมทหารไว้ให้พร้อม เราจะยกลงไปรบ ๘. เตียวเลี้ยวจึงว่า มหาอุปราชไม่แจ้งหรือ ในนิทานอิเยียงซึ่งมีมาแต่ก่อน...อันน้ าใจกวนอูนั้น ถ้าผู้ใดมีคุณแล้วจะ เห็นเป็นเหมือนอิเยียง ๙. ครั้นเวลาเช้าโจโฉก็ยกทหารไป กวนอูจึงให้พี่สะใภ้ทั้งสองขึ้นขี่รถตามกองทัพโจโฉไป เวลาค่ าประทับต าบลใด โจโฉก็ให้กวนอูกับภรรยาเล่าปี่ทั้งสองคนนั้นอยู่เรือนเดียวกัน หวังจะให้กวนอูคิดท าร้ายพี่สะใภ้ ๑๐. โจโฉจึงให้แบ่งทหารเป็นสิบเอ็ดกอง กองหนึ่งให้อยู่รักษาค่าย แปดกองนั้นให้ทหารเอกคุมทหารเลวยกแยก ออกไปซุ่มอยู่นอกค่ายทั้งแปดทิศ ถ้าเห็นกองทัพผู้ใดยกมาปล้นค่าย ก็ให้ทหารทั้งแปดกองตีกระหนาบล้อม เข้ามาสองกองนั้นให้แยกกันไปตั้งสกัดอยู่ปากทางเมืองชีจิ๋วกองหนึ่ง เมืองแห้ฝือกองหนึ่ง
ค ำชี้แจง ให้นักเรียนแสดงความคิดเห็นและตอบค าถามต่อไปนี้ ๑. เรื่องสามก๊ก ตอนกวนอูไปรับราชการกับโจโฉ สะท้อนแนวคิดและความรู้ด้านการท าสงครามของคนจีน อย่างไรบ้าง ๒. ให้นักเรียนยกตัวอย่างเหตุการณ์หรือค าพูดของตัวละครในเรื่องสามก๊ก ตอนกวนอูไปรับราชการกับโจโฉ ที่สะท้อนความเชื่อของคนจีนด้านต่าง ๆ ต่อไปนี้ ๓. ให้นักเรียนยกตัวอย่างเหตุการณ์ในเรื่องสามก๊ก ตอนกวนอูไปรับราชการกับโจโฉ ที่สะท้อนขนบธรรมเนียม ประเพณีจีน ในด้านต่างๆ ต่อไปนี้ ใบกิจกรรมที่ ๑๐ ความงามของสามก๊ก
ค ำชี้แจง ให้นักเรียนตอบค าถามต่อไปนี้ 1. เรื่อง ไตรภูมิพระร่วง เรียกอีกชื่อหนึ่งว่าอะไร 2. เรื่อง ไตรภูมิพระร่วง แต่งขึ้นในสมัยใด 3. กวีผู้ประพันธ์เรื่อง ไตรภูมิพระร่วง คือใคร 4. เรื่อง ไตรภูมิพระร่วง แต่งขึ้นเพื่อจุดประสงค์ใด 5. เรื่อง ไตรภูมิพระร่วง แต่งด้วยค าประพันธ์ประเภทใด 6. ไตรภูมิ หมายถึงอะไร 7. มนุสสภูมิ อยู่ในภูมิใด 8. เรื่อง ไตรภูมิพระร่วง บรรยายว่า “มนุสสภูมิ” ประกอบด้วยกี่ทวีป ทวีปใดบ้าง 9. กวีผู้ประพันธ์เรื่องทรงค้นคว้าข้อมูลจากแหล่งใดบ้าง เพื่อน ามาทรงพระราชนิพนธ์เรื่อง ไตรภูมิพระร่วง 10. ใครเป็นผู้คัดลอกเรื่อง ไตรภูมิพระร่วง จากต้นฉบับเดิมเป็นอักษรขอม และคัดลอกในสมัยใด ใบก ิ จกรรมท ี่๑ ร ้ ร ู อบเร ื่อง ไตรภม ู ิ
ค ำชี้แจง ให้นักเรียนแสดงความคิดเห็นและตอบค าถามต่อไปนี้ ๑. ไตรภูมิพระร่วง เป็นผลงานการประพันธ์ของใคร ๒. “อนิจจลักษณะ” หมายความว่าอย่างไร ๓. ค าว่า “พระร่วง” หมายถึงใคร ๔. ไตรภูมิพระร่วงมีแก่นเรื่องที่เน้นเรื่องใด ๕. ไตรภูมิพระร่วง เป็นวรรณกรรมไทยเรื่องแรกประเภทใด ๖. ไตรภูมิพระร่วง เดิมเรียกว่าอย่างไร ๗. ไตรภูมิ ได่แก่ภูมิใดบ้าง ๘. กามภูมิ หมายถึง ภูมิใด ๙. กามภูมิ แบ่งเป็นกี่ฝ่าย ได้แก่อะไรบ้าง ๑๐. สุคติภูมิ หมายความว่าอย่างไร ได้แก่ ภูมิใดบ้าง ใบก ิ จกรรมท ี่๒ สมบูรณ์องค์ความรู้
๑๑. อบายภูมิ หมายความอย่างไร ได่แก่ ภูมิใดบ้าง หมายถึง ๑๒. ดินแดนของพรหมที่มีรูป มีกี่ชั้น มีชื่อเฉพาะว่าอย่างไร มีลักษณะเป็นอย่างไร ๑๓. พรหมชั้นที่ ๑๒-๑๖ มีชื่อเรียกว่าอย่างไร เป็นที่เกิดของใคร ๑๔. พรหมชั้น “ปัญจสุทธาวาส” ได้แก่ ๑๕. อรูปภูมิ มีลักษณะอย่างไร ๑๖. ไตรภูมิพระร่วงให้เกิดผลอย่างไรแก่ผู้อ่าน ๑๗. ดินแดนในอุดมคติของมนุษย์ คือที่ใด มีลักษณะอย่างไร ๑๘. โลกหรือภพที่จิรังยั่งยืน มีความสุขนิรันดร คือภูมิใด ๑๙. ทวีปที่มนุษย์อาศัยอยู่ มีกี่ทวีป ได้แก่อะไรบ้าง ๒๐. พระธาตุอยู่บนสวรรค์ชั้นดาวส์ดึง คือพระธาตุใด
ค ำชี้แจง ให้นักเรียนบอกว่าเป็นค าสมาสแบบใดและมาจากค าเดิมว่าอย่างไร ๑. ไตรภูมิ สร้างโดยวิธี มาจาก ๒. สุโขทัย สร้างด้วยวิธี มาจาก ๓. อนิจจลักษณะ สร้างด้วยวิธี มาจาก ๔. ราชนิพนธ์ สร้างด้วยวิธี มาจาก ๕. ราชวงศ์ สร้างด้วยวิธี มาจาก ๖. กามภูมิ สร้างด้วยวิธี มาจาก ๗. รูปภูมิ สร้างด้วยวิธี มาจาก ๘. อรูปภูมิ สร้างด้วยวิธี มาจาก ๙. สุคติภูมิ สร้างด้วยวิธี มาจาก ๑๐. มนุสสภูมิ สร้างด้วยวิธี มาจาก ๑๑. กามาพจร สร้างด้วยวิธี มาจาก ๑๒. ฉกามาพจร สร้างด้วยวิธี มาจาก ๑๓. จาตุมหาราชิกาภูมิ สร้างด้วยวิธี มาจาก ๑๔. ปัญจสุธาวาส สร้างด้วยวิธี มาจาก ๑๕. สังสารวัฎ สร้างด้วยวิธี มาจาก ใบก ิ จกรรมท ี่๓ สมาสสนธ ิสร้างปัญญา
ค ำชี้แจง ให้นักเรียนตอบค าถามต่อไปนี้ ๑. ผิรูปอันจะเกิดเป็นชายก็ดีเป็นหญิงก็ดี เกิดมีอาทิแต่เกิดเป็นกลละนั้นโดยใหญ่แต่ละวันแลน้อย กลละ หมายถึง ๒. เมื่อกุมารอยู่ในท้องแม่นั้นล าบากนักหนา พึงเกลียดพึงหน่ายพ้นประมาณนัก ก็ชื้นแลเหม็นกลิ่นตืดและเอือน อันได้ 80 ครอก ตืด หมายถึง เอือน หมายถึง ๓. จะงอยไส้ดือนั้นกลวงขึ้นไปเบื้องบนติดหลังท้องแม่แลข้าวน้ าอาหารอันใดแม่กินไสร้ แลโอชารสนั้นก็เป็นน้ า ชุ่มเข้าไปในไส้ดือนั้น จะงอยไส้ดือ หมายถึง ไส้ดือ หมายถึง ๔. ผิแลว่าเมื่อแม่เดินไปก็ดี นอนก็ดี ฟื้นตนก็ดี กุมารอยู่ในท้องแม่นั้นให้เจ็บเพียงจะตายแลดุจดั่งลูกทรายอัน พึ่งออกแล อยู่ธรห้อยผิบ่มิดุจดั่งคนอันเมาเหล้า อยู่ธรห้อย หมายถึง ใบก ิ จกรรมท ี่๔ คา ศพัทส ์ ่แ ู ก่นเร ื่อง
๕. คนผู้ใดจากแต่นรกมาเกิดจั้น เมื่อคลอดออกตนกุมารนั้นร้อน เมื่อมันอยู่ในท้องแม่นั้นย่อมเดือดเนื้อร้อนใจ แลกระหนกระหาย กระหนกระหาย หมายถึง ๖. เมื่อจะออกจากท้องแม่วันนั้นไสร้ จึงลมกรรมชวาตก็พัดให้หัวผู้น้อยนั้นลงมาสู่ที่จะออกแลคับแคบแอ่นยัน นักหนา ลมกรรมชวาต หมายถึง แอ่นยัน หมายถึง ๗. เมื่อกุมารอยู่ในท้องแม่นั้นล าบากนักหนา พึงเกลียดพึงหน่ายพ้นประมาณนัก ก็ชื้นแลเหม็นกลิ่นตืดและ เอือนอันได้ 80 ครอก ซึ่งอยู่ในท้องแม่อันเป็นที่เหม็นแลที่ออกลูกออกเต้า ที่เถ้า ที่ตายที่เร่ว ที่เร่ว หมายถึง ๘. แลคับตัวออกยากล าบากนั้น ผิบ่มิดั่งนั้น ดั่งคนผู้อยู่ในนรกแล แลภูเขาอันชื่อคังไคยบรรพตหีบแลเหงแล บดบี้นั้นแล บรรพต หมายถึง หีบ หมายถึง เหง หมายถึง
ค ำชี้แจง ให้นักเรียนจับคู่ตัวละครกับข้อความให้สัมพันธ์กัน ๑. อยู่ธรห้อย โคลงเคลงไปมาทรงตัวไม่อยู่ ๒. อรหันตาขีณาสพ การก่อเกิดมนุษย์ในช่วงสัปดาห์ที่ ๒ ช่วงตั้งครรภ์ ๓. อัมพุทะ หยาบช้า ต่ าทราม หยาบโลน น่ารังเกียจ ๔. หูด พระอรหันต์ผู้หมดกิเลสแล้ว ๕. ลามก พระพุทธเจ้าที่ตรัสรู้แล้วมิได้สั่งสอนเวไนยสัตว์ ๖. ลมกรรมชาต โรคผิวหนังชนิดหนึ่งขึ้นเป็นไตแข็ง ๗. พระปัจเจกโพธิเจ้า การเวียนว่ายตายเกิด ๘. ประตูลักษ ลมเกิดแต่กรรม ลมที่เกิดในเวลาที่มารดาจะคลอดลูก ๙. วาร ชิ้นเนื้อในครรภ์มารดา มีขนาดเทียบได้กับรูกุญแจ ๑๐. สงสาร วันหนึ่ง ๆ ในสัปดาห์ ใบก ิ จกรรมท ี่๕ คา ศพัทส ์ ่แ ู ก่นเร ื่อง
ค ำชี้แจง ให้นักเรียนตอบค าถามต่อไปนี้ ๑. ล าดับพัฒนาการการเกิดเป็นทารกในครรภ์มารดาสามารถเรียงล าดับได้อย่างไร ๒. จงยกตัวอย่างบทประพันธ์ที่กล่าวถึง สายสะดือของทารกในครรภ์มารดาและการรับอาหารจากมารดาผ่าน ทางสายสะดือ ๓. จงยกตัวอย่างบทประพันธ์ที่พรรณนาท่าทางของทารกตอนอยู่ในครรภ์มารดา ๔. จากเรื่อง ไตรภูมิพระร่วง ตอนมนุสสภูมิ ตอนหนึ่งกล่าวถึงในครรภ์มารดาว่ามีสภาพ “ร้อนนักหนาดุจดั่งเรา เอาใบตองเข้าจ่อตน แลต้มในหม้อนั้นไสร้” แต่เพราะเหตุใดทารกในครรภ์จึงไม่ตายเพราะความร้อนนั้น ๕. ตามความเชื่อที่ปรากฏในตอน มนุสสภูมิ ทารกที่มาจากนรกและสวรรค์ เมื่ออยู่ในครรภ์มารดามีลักษณะ แตกต่างกันอย่างไร ใบก ิ จกรรมท ี่๖ พร้อมเนื้อหาล าดับความรู้
ค ำชี้แจง ให้นักเรียนตอบค าถามต่อไปนี้ ๑. เขานั้นมีตาเป็นอันด า ดั่งตาแห่งลูกทรายพึ่งออกได้ ๓ วัน ที่พรรณขาวก็ขาวงามดั่งสังอันท่านพึ่งฝนใหม่ ข้อความข้างต้นชมความงามสิ่งใดและ “พึ่งฝนใหม่” หมายถึงสิ่งใด ๒. “สีสมบูรณ์งามดังทองอันสุขเหลืองเรืองเป็นที่พึงใจฝูงชายทุกคนแล” กล่าวถึงอะไร ๓. “เขานั้นมีตาเป็นอันด า ดังตาแห่งลูกทรายพึ่งออกได้ ๓ วัน” “ลูกทราย” หมายถึงอะไร ๔. “เกิดมีอาทิแต่เกิดเป็นกลละนั้น” ข้อความที่ขีดเส้นใต้หมายถึงอะไร ๕. “ก็ชื้นแลเหม็นกลิ่นตืดแลเอือนอันได้ ๘๐ ครอก” ข้อความที่ขีดเส้นใต้หมายถึงอะไร ๖. “ ตืดแลเอือนฝูงนั้นเริมตัวกุมารนันไสร้” ข้อความที่ขีดเส้นใต้หมายถึงอะไร ๗. “จะงอยไส้ดือนั้นกลวงขึ้นไปเบื้องบนติดหนังท้องแม่” ข้อความที่ขีดเส้นใต้หมายถึงอะไร ๘. “เมื่อกุมารอยู่ในท้องแม่นันล าบากนักหนา พึงเกลียดพึงหน่ายพ้นประมาณนัก” ข้อความที่ขีดเส้นใต้หมายถึง ๙. “ในท้องแม่อันเป็นที่เหม็นที่ออกลูกเต้าออกเต้า ที่เถ้อ ที่ตายที่เร่ว” ข้อความที่เน้นหมายถึงอะไร ๑๐. “จึงลมกรรมชวาตก็พัดให้หัวผู้น้อยนันลงมาสู่ที่จะออกแลคับแคบแอ่นยันหนักหนา” ข้อความที่เน้น หมายถึงอะไร ใบก ิ จกรรมท ี่๗ ฟูเฟื่ องเนื้อหา
ค ำชี้แจง ให้นักเรียนตอบค าถามต่อไปนี้ว่าบทประพันธ์ดังกล่าวใช้โวหารประเภทใด ๑. คนผู้ใดจากแต่นรกมาเกิดจั้น เมื่อคลอดออกตนกุมารนั้นร้อน เมื่อมันอยู่ในท้องแม่นั้นย่อมเดือดเนื้อร้อนใจ แลกระหนกระหาย อีกเนื้อแม่นั้นก็พลอยร้อนด้วยโสด คนผู้จากแต่สวรรค์ลงมาเกิดนั้น เมื่อจะคลอดออก ตนกุมารนั้นเย็น เย็นเนื้อเย็นใจ เมื่อยังอยู่ในท้องแม่นั้น อยู่เย็นเป็นสุขส าราญบานใจ แลเนื้อแม่นั้นก็เย็น ด้วยโสด ๒. อัมพุทะนั้นโดยใหญ่ไปทุกวารไสร้ ครั้นได้ถึง 7 วาร ข้นเป็นดั่งตะกั่วอันเชื่อมอยู่ในหม้อเรียกชื่อว่าเปสิ เปสิ นั้นค่อยใหญ่ไปทุกวัน ครั้นถึง 7 วัน แข็งเป็นก้อนดั่งไข่ไก่ เรียกว่าฆนะ ฆนะนั้นค่อยใหญ่ไปทุกวัน ครั้นถึง 7 วัน เป็นตุ่มออกได้ 5 แห่งดั่งหูดนั้น เรียกว่า เบญจสาขาหูด ๓. ด้วยอ านาจแห่งไฟธาตุอันร้อนนั้น ส่วนตัวกุมารนั้นบ่มิไหม้ เพราะว่าเป็นธรรมดาด้วยบุญกุมารนั้นจะเป็น คนแลจึงให้บมิไหม้บมิตายเพื่อดั่งนั้นแลแต่กุมารนั้นอยู่ในท้องแม่ บ่ห่อนได้หายใจเข้าออกเสียเลย ๔. เมื่อกุมารนั้นคลอดออกจากท้องแม่ ออกแลไปบ่มิพ้นตน ตนเย็นนั้นแลเจ็บเนื้อเจ็บตนนักหนา ดั่งช้างสาร อันท่านชักท่านเข็นออกจากประตูลักษอันน้อยนั้น แลคับตัวออกยากล าบากนั้น ผิบ่มิดั่งนั้น ดั่งคนผู้อยู่ใน นรกแล แลภูเขาอันชื่อคังไคยบรรพตหีบแลเหงแลบดบี้นั้นแล ๕. ผิแลคนอันมาแต่นรกก็ดี แลมาแต่เปรตก็ดี มันค านึงถึงความอันล าบากนั้น ครั้นว่าออกมาก็ร้องไห้แล ผิแล คนผู้มาแต่สวรรค์ แลค านึงถึงความสุขแต่ก่อนนั้น ครั้นว่าออกมาไสร้ ก็ย่อมหัวร่อก่อนแล ใบก ิ จกรรมท ี่๘ คณ ุ ค่าเรื่องราว
ค ำชี้แจง ให้นักเรียนอ่านบทประพันธ์ที่ก าหนดและบอกความงามทางวรรณศิลป์ โดดเด่นในด้านใด ๑. ในท้องแม่นั้นร้อนนักหนาดุจดั่งเราเอาใบตองเข้าจ่อตน แลต้มในหม้อในหม้อนั้นไสร้ ๒. เบื้องหลังกุมารนั้นต่อหลังท้องแม่ แลนั่งยองอยู่ในท้องแม่ แลก ามือทั้งสองคู้คอต่อหัวเข่าทั้งสอง เอาหัวไว้ เหนือหัวเข่าเมื่อนั่งอยู่นั้น เลือดแลน้ าเหลืองย้อยลงเต็มตนยะหยดทุกเมื่อแล ๓. เมื่อกุมารอยู่ในท้องแม่นั้นล าบากนักหนา พึงเกลียดพึงหน่ายพ้นประมาณนัก ก็ชื้นแลเหม็นกลิ่นตืดและเอือน อันได้ 80 ครอก ซึ่งอยู่ในท้องแม่อันเป็นที่เหม็นแลที่ออกลูกออกเต้า ที่เถ้า ที่ตายที่เร่ว ๔. แลกุมารนั้นเจ็บเนื้อเจ็บตนดั่งคนอันท่านขังไว้ในไหอันคับแคบนักหนา แค้นเนื้อแค้นใจ แลเดือดเนื้อเดือดใจ นักหนา เหยียดตีนมือบ่มิได้ ดั่งท่านเอาใส่ไว้ในที่คับ ๕. ฝูงตืดแลเอือนทั้งหลายนั้นคนกันอยู่ในท้องแม่ ตืดแลเอือนฝูงนั้นเริมตัวกุมารนั้นไสร้ ดุจดั่งหนอนอันอยู่ใน ปลาเน่า แลหนอนอันอยู่ในลามกอาจมนั้นแล ใบก ิ จกรรมท ี่๙ สืบสาวความงดงาม
ค ำชี้แจง ให้นักเรียนตอบค าถามต่อไปนี้ ๑. นักเรียนคิดว่าเนื้อหาเรื่องก าเนิดมนุษย์ ตั้งแต่ขั้นตอนปฏิสนธิในครรภ์มารดา จนกระทั่งคลอดออกจากครรภ์ มารดา ดังที่บรรยายไว้ในตอนมนุสสภูมิ มีความสอดคล้องกับความรู้ทางวิทยาศาสตร์ในปัจจุบันหรือไม่ อย่างไร ๒. เรื่อง ไตรภูมิพระร่วง ตอน มนุสสภูมิ สะท้อนความคิดความเชื่อของคนในสังคมอดีตอย่างไรบ้าง ๓. “เรื่อง ไตรภูมิพระร่วง ตอน มนุสสภูมิ สะท้อนสัจธรรมที่ว่า การเกิดของมนุษย์เป็นทุกข์” นักเรียนเห็นด้วยกับ ค ากล่าวนี้หรือไม่ อย่างไร ใบก ิ จกรรมท ี่๑๐ พ ิ น ิ จสารไตรภม ู ิ