2950.409.438 CA.TOSHCONNECT@INFO 2023 28 JULY | 61 ISSUE פרשת ואתחנן-נחמו י אב תשפ"ג EXTERMINATING & MICEPROOFING ca.pestgo@Info • 8609.224.514 Atropa Fleuriste Belladonna 4H1 H2V Mtl, Parc du Av 5602: Address 1144-387) 438: (Tel com.fleuristeatropabelladonna@Vicky יואל שלמה לעבאוויטש 3622-521-438 30:4 to 00:12 from Sunday 30:5 to 00:11 from Thursday-Monday 00:1 to 30:11 from Friday MATELAS CALL PLEASE 4690-557-514 AT PERSONNEL MATELAS CALL PLEASE 4690-557-514 AT PERSONNEL for Mattresses Prices Wholesale יחזקאל בלעקמאן 1733-312-514 יחזקאל הערשקאוויטש 4380-509-438 יואל שלמה לעבאוויטש בעזרת ה יתברך 3622-521-438 יואל שלמה לעבאוויטש ּ נַ חֲ מו ּ נַ חֲ מו ַעּמִ י
בס״ד ״בית צירל לבוש״ לכבוד אונזערע טייערע שותפים אין עבודת הקודש די חשובע עלטערן עמו“ש, יעצט ווען דעם לוח, מיר מישן אינאיינעם זיך, באנייען און דערפרישן אויפן עבר א לויב, און תפילה אויף פאראויס אויפן זוממער סעזאן, מיט סייעתא דשמיא מיר קוקן ארויס!
פאלגענד איז די לבושcode Dress פאר קלאסן 4-1 Blouse שפיציגע אדער רונדעכיגע collar | אדער neck turtle | לאנגע ערמל פילע סקורט שווארץ, נעיווי, אדער גרעי | Pleats אדער flaired צוויי-דריי אינטשעס נאכן קני, געוואנדן אין הייעך קלייד אדער jumper טונקעלע קאלירן, שטילע און איידעלע מוסטערן, מיט א collar top over sleeved Long איידעלע מוסטערן און קאלירן סקול שיך שווארץ אדער נעיווי | איידעלע קליינע באפיצונגען | Leather | Suede | Patent look leather ‹ ביטע נעמט אין אכט אז אויך נאך פסח מעג מען גיין בלויז מיט ׳סקול שיך.׳ ‹ געווענליך איז אין די זומער סעזאן שווערער צו געפינען ׳סקול שיך׳ ביטע זעהן ביים איינקויפן אז עס זאל דעקן ביז סוף סקול יאר. ‹ קלאסן 4-1 , איידלע, ווייסע זויל איז ערלויבט. צאמענגענומענע האר פשוטע איידעלע באפיצונגען | פאוני - ווייניגער ווי 7-6״ לאנג, פשוטע ראבבער | קורץ - אוועק פון פנים, א האלבע אינטש העכער אקסל | בענגס - ביז אויגן ברעמען שטרימפ collection school | palm | טינקל בלוי, שווארץ
פאלגענד איז די לבוש code Dress פאר קלאסן 12-5 Blouse Oxford שפיציגע collar | לאנגע ערמל פילע סקורט שווארץ, נעיווי, אדער גרעי | Pleats אדער flaired פיר-זעקס אינטשעס נאכן קני - געוואנדן אין הייעך, נישט לענגער top over sleeved Long איידעלע מוסטערן און קאלירן סקול שיך שווארץ אדער נעיווי | איידעלע קליינע באפיצונגען | suede ,patent ,Leather אדער look Leather ‹ ביטע נעמט אינאכט אז נאר ’סקול שיך‘ זענען ערלויבט איבערן גאנצן יאר - אריינגערעכנט נאך פסח. אזויווי אין די זוממער סעזאן איז דא שוועריגקייטן צו באקומען ’סקול שיך‘, ביטע זעהן זיך איינצוהאנדלען אנהויב יאר אז עס זאל דעקן ביזן סוף סקול יאר. צאמענגענומענע האר פשוטע איידעלע באפיצונגען | פאוני - וויניגער ווי 7-6״ לאנג, פשוטע ראבבער | קורץ - אוועק פון פנים, א האלבע אינטש העכער אקסל | בענגס - ביז אויגן ברעמען שטרימפ קלאסן 8-5 - collection school | palm | טינקל בלוי, שווארץ קלאסן 12-9 - שווארצע שטרימפ | אדער %100 פאלם צירונג אויערינגל / קייטל -איידל און פשוט מחשש שעטנז %100 נקי 4690-557-514 שמואל יעקב פעלבערבוים ישעי' בנימן קרויס מיר ווארטן אייך צו סערווירן מיר ווילן מודיע זיין פאר אונזערע חשובע קאסטומערס אז אונזער בארימטע מאטראצן זענען %100 ריין פון יעדע חשש שעטנז שלאפט באקוועם רואיג און אויסגעהאלטן בס"ד
מחשש שעטנז %100 נקי 4690-557-514 שמואל יעקב פעלבערבוים ישעי' בנימן קרויס מיר ווארטן אייך צו סערווירן מיר ווילן מודיע זיין פאר אונזערע חשובע קאסטומערס אז אונזער בארימטע מאטראצן זענען %100 ריין פון יעדע חשש שעטנז שלאפט באקוועם רואיג און אויסגעהאלטן בס"ד
.Ave Parc 5731 | 4005-612) 514( ca.thebabyboutique@info | thebabyboutiquemtl !Available Delivery 30:1-30:10: Fri 30:5-00:11: Thu-Mon Closed: Sun TAKE, STRETCHIES ALL INCLUDES SALE !MORE & PJS, JACKETS, SETS HOME ME !MONDAY THIS STARTING OFF% 50 UPTO COLLECTIONS SEASON PAST OFF% 50 SALE FINAL 5858-799-877 Ave Park 5421 com.lulukidsclothing.www lulukidsclothing 00:5-00:11: Sunday 00:6-30:10: Thu-Mon closed Friday WAREHOUSE SUMMER CURRENT WINTER PREVIOUS& ONLY DAYS 3 SALE 1 AUG-30 JULY SUNDAY to up off%70 fio%50 SWIMWEAR WEEKDAY SUMMER DRESSES 00.24$
.Ave Parc 5731 | 4005-612) 514( ca.thebabyboutique@info | thebabyboutiquemtl !Available Delivery 30:1-30:10: Fri 30:5-00:11: Thu-Mon Closed: Sun TAKE, STRETCHIES ALL INCLUDES SALE !MORE & PJS, JACKETS, SETS HOME ME !MONDAY THIS STARTING OFF% 50 UPTO COLLECTIONS SEASON PAST OFF% 50 SALE FINAL
מיר לאדענען אלע גרויסע מיידלעך און חשובע פרויען מיט אייער חסד אינאיינעם דעם בנין השלישי בויען קומט פארברענגן און זיך אפקילן פון די היצן אינאיינוועגס די וויכטיגע צדקה צוועק שטיצן! גייט אריין איין Raffle מאל אין יעדע באקומט א Gift פאר אייער נתינה פון 100$ הגה"צ ר' יעקב מאיר שעכטער איז מבטיח אז ווער עס וועט שטיצן די וויכטיגע צדקה צוועק וועט זיכער געהאלפן ווערן מיט אלע גוטע זאכן! Raffles Fabulous • processor food s’Braun • set Linen ...more many & package Toy • set Cutlery for Raffles 20$ 50$ 100$ 36$ 75$ Delicous milchige menu אי"ה זונטאג אווענט פון 00:6 ביז 00:10 ביי כהנא 3250 #Ave Moishe מיר ווארטן אייך פערזענליך צו באגריסן פרומט כהנא יודת בלום פייגי פריעדמאן בס"ד וויכטיגע צדקה Party House HUGE SUMMER SALE COMING !SOON בעזהשי"ת
מיר לאדענען אלע גרויסע מיידלעך און חשובע פרויען מיט אייער חסד אינאיינעם דעם בנין השלישי בויען קומט פארברענגן און זיך אפקילן פון די היצן אינאיינוועגס די וויכטיגע צדקה צוועק שטיצן! גייט אריין איין Raffle מאל אין יעדע באקומט א Gift פאר אייער נתינה פון 100$ הגה"צ ר' יעקב מאיר שעכטער איז מבטיח אז ווער עס וועט שטיצן די וויכטיגע צדקה צוועק וועט זיכער געהאלפן ווערן מיט אלע גוטע זאכן! Raffles Fabulous • processor food s’Braun • set Linen ...more many & package Toy • set Cutlery for Raffles 20$ 50$ 100$ 36$ 75$ Delicous milchige menu אי"ה זונטאג אווענט פון 00:6 ביז 00:10 ביי כהנא 3250 #Ave Moishe מיר ווארטן אייך פערזענליך צו באגריסן פרומט כהנא יודת בלום פייגי פריעדמאן בס"ד וויכטיגע צדקה Party House
4 :of selection Great off% 60% - 40.... Summerrobes/ Winter 89 - $79... $Summertops/ Winter 79 - $59...$skirts Summer 49... $Pajamas Kids :rack Clearance 49 - $19.... $kids & Lady Robes Summer 49 - $19.... $kids & Lady Robes Summer 39.... $Summertops 79...$nightgowns Cinderella 03 Aug- 31 July monday on starts Sale (final are sales all( תושבי מאנטריאל - קרית טאהש 000,500$ 1 AUGUST - 31 JULY BONEICA/COM.CHARIDY 2336.700.514 בלעטל א נייע זייער לעבנסגעשיכטע איז איין לאנגע עפיזאד פון ווייטאג, איינזאמקייט, ביטערניש, און דורכפעלער, און איין ווארט – קינדערלאז. זייער זארג איז הארצרייסנד, דעם ווייטאגליכן קאפיטל? וועט אונזער מעשה בלייבן ביי תושבי מאנטריאל - קרית טאהש זאגן: המשך יבוא... איר וועט נאך אויך זוכה זיין צו המשכת הדורות! 430$ קנין נפ״ש
4 :of selection Great off% 60% - 40.... Summerrobes/ Winter 89 - $79... $Summertops/ Winter 79 - $59...$skirts Summer 49... $Pajamas Kids :rack Clearance 49 - $19.... $kids & Lady Robes Summer 49 - $19.... $kids & Lady Robes Summer 39.... $Summertops 79...$nightgowns Cinderella 03 Aug- 31 July monday on starts Sale (final are sales all(
תושבי מאנטריאל - קרית טאהש 000,500$ 1 AUGUST - 31 JULY BONEICA/COM.CHARIDY 2336.700.514 430$ קנין נפ״ש מיר א פארצייל מאמי מעשה ווען וועלן מיר שוין אויך הערן:
last quantity While 29.1 $tissue Cut up Brake 99.1$ 59.5 $nosh Nish 79.3$ chip Choco בעזהשי"ת 99.6 $Bloomeos 19.8$ snack Sunday 99.5 $yeast Died 49.3 $flakes Corn 39.7 $Olive 29.4$ palm of Hearts 49.6 $pop Fruit 99$. noodle Romaine 89.6$ mayonnaise Adar 19.1$ 19.4 $mix Snack biscuit Tea 89.2 $Pepsi / Soy 89.3$ Sauce Teriyaki 99 $.Trink 89.3 $Mentos 49.7$ blend California 49.4 party Suger 19.1 $bar Shufra 39.1$ 48 #Avocado 23/11/08 End 23/30/07 Start 79.5$ yogurt Swiss zman before. hr 2 close Friday Shabbos s’Kediesh 29.5$ paste Tahini last quantity While $ tissue Cut 29.1 $ 99.1 up Brake $ nosh Nish 59.5 $ 79.3 Choco chip ת " ישהזעב Bloomeos $ 99.6 $ 19.8 snack Sunday $ flakes Corn 49.3 $ yeast Died 99.5 $ Olive 39.7 $ 29.4 Hearts of palm $ pop Fruit 49.6 .$ 99 noodle Romaine $ 89.6 mayonnaise Adar $ 19.1 biscuit Tea Snack mix $ 19.4 $ Pepsi 89.2 $ 89.3 / Soy Sauce Teriyaki Trink $. 99 $ Mentos 89.3 $ 49.7 blend California $ bar Shufra 19.1 Suger party 49.4 $ 39.1 # Avocado 48 Start 07 / 30 / 23 End 08 / 11 / 23 $ 79.5 yogurt Swiss Kediesh’ s close Friday Shabbos 2 before. hr zman $ 29.5 paste Tahini
OF SEAL FRESH NESS .FACILITY OWN OUR NI NOI TC PRODU ROUND YEAR NEW ,..bum cherry, bim cherry FUN REFRESHING 4 IN AVAILABLE ,CHERRY LEMON: FLAVORS .RASPBERRY AND, LEMON, CHERRY תושבי מאנטריאל - קרית טאהש 000,500$ איינזאמקייט א לעבן פון 430$ קנין נפ״ש 1 AUGUST - 31 JULY BONEICA/COM.CHARIDY 2336.700.514
OF SEAL FRESH NESS .FACILITY OWN OUR NI NOI TC PRODU ROUND YEAR NEW ,..bum cherry, bim cherry FUN REFRESHING 4 IN AVAILABLE ,CHERRY LEMON: FLAVORS .RASPBERRY AND, LEMON, CHERRY
nyc.Pivotgroup 1 AUGUST - 31 JULY BONEI/COM.CHARIDY 4881.208.718 א געשיכטע פון קינדער און איינקלעך, פון א ליבליכע פאמיליע, פון דורות, ס’איז א לעבן פון סיפוק און אידישע נחת, זיין ספר החיים ווערט פארוואנדלט און א ספר הזכרונות פון לעכטיגקייט און שמחה. ער איז ארומגענומען מיט פאמילע וואס וועט ציען ווייטער די גאלדענע קייט און המשכת הדורות. דאס איז זיין לעבנסגעשיכטע
OF SEAL FRESH NESS .FACILITY OWN OUR NI NOI TC PRODU ROUND YEAR NEW .,.bum cherry, bim cherry FUN REFRESHING 4 IN AVAILABLE ,CHERRY LEMON: FLAVORS .RASPBERRY AND, LEMON, CHERRY nyc.Pivotgroup 1 AUGUST - 31 JULY BONEI/COM.CHARIDY 4881.208.718 א געשיכטע פון קינדער און איינקלעך, פון א ליבליכע פאמיליע, פון דורות, ס’איז א לעבן פון סיפוק און אידישע נחת, זיין ספר החיים ווערט פארוואנדלט און א ספר הזכרונות פון לעכטיגקייט און שמחה. ער איז ארומגענומען מיט פאמילע וואס וועט ציען ווייטער די גאלדענע קייט און המשכת הדורות. דאס איז זיין לעבנסגעשיכטע
N O I T C RU ST N CO your Get on awning for time tov yom before Reserve 2 Aug • ט"ו באב ,shlack free-hassle your enjoy and !down and up it roll just 4242.987.450 בס''ד 8440. 612. 514 nt p תושבי מאנטריאל - קרית טאהש 000,500$ 1 AUGUST - 31 JULY BONEICA/COM.CHARIDY 2336.700.514 מיט א פרייליכע ענדע! א לעבנסגעשיכטע 430$ קנין נפ״ש
N O I T C RU ST N CO your Get on awning for time tov yom before Reserve 2 Aug • ט"ו באב ,shlack free-hassle your enjoy and !down and up it roll just 4242.987.450 בס''ד 8440. 612. 514 nt p
בס"ד ברכה מיוחדת במינה חשוב'ע תושבי מאנטריאל - קרית טאהש לבעלי מפעלים הנודעים לטובה ולברכה בקרב עם סגולה אשר בנדבת לבם נותנים לצרכי חולי ישראל המאכלים לצורך הפרידזשידערס. Oineg Catering Elegant שופטים ראה עקב ואתחנן דברים יום רפואה יום החסד יום רפואה יום החסד יום רפואה יום החסד יום רפואה יום החסד יום רפואה יום החסד ג ב א מו"המנחם מאיר ושנים טובים לזכות אריכות ימים שווארץ הי"ו מו"ה לוי יצחק לע"נ הבחור היקר משה ארי' ע"ה ביבלחט"א באבאד הי"ו הרב עקיבא יוסף שליט"א - יא"צ ג' אב מו"הישעי' בכל ענינים לזכות ברכה והצלחה פריעדמאן הי"ו ד מו"החיים עוזר נתנאל הכהן שטראססער הי"ו בכל ענינים לזכות ברכה והצלחה ט ח ז ו ה מו"ה אברהם חיים סטאלאוויטש הי"ו ב"ר ישראל ברוך ע"ה לע"נ מרת שרה מו"הישראל שלום מארקאוויטש הי"ו בכל ענינים לזכות ברכה והצלחה בכל ענינים לזכות ברכה והצלחה מו"הישראל גרין הי"ו מו"היצחק מאיר אהרן ברים הי"ו ושנים טובים לזכות אריכות ימים בכל ענינים לזכות ברכה והצלחה מו"היעקב גראס הי"ו יא י מו"ה הערש בער ב"ר דוד ע"ה לע"נ ר' דובער ישעי' הירש הי"ו מו"ה משולם זוסיא אסטרייכער הי"ו בכל ענינים לזכות ברכה והצלחה יב יג יד טו מו"היחזקאל שרגא לע"נ ר' יהודה ב"ר שמעי' ע"ה פריעדמאן הי"ו בכל ענינים לזכות שפע ברכה והצלחה הרבלייבוש טויב שליט"א מו"המשה יעקב בכל ענינים לזכות ברכה והצלחה קליין הי"ו הנימול למזל טוב לרגל שלישי למילה לרך מו"ה יוסף בוים הי"ו בכל ענינים לזכות שפע ברכה והצלחה מו"הנחמי' שאפער הי"ו מו"ה גדלי' דוד בכל ענינים לזכות שפע ברכה והצלחה גרינבערגער הי"ו טז יז יח מו"ה משה ושנים טובים לזכות אריכות ימים טעללער הי"ו מו"האליעזר זוסיא בכל ענינים לזכות ברכה והצלחה קריינדלער הי"ו מו"המשה חיים בכל ענינים לזכות ברכה והצלחה אינדורסקי הי"ו יט כ מו"האהרן בכל ענינים לזכות ברכה והצלחה קארניאל הי"ו ב"ר מרדכי אפרים פישל ע"ה לע"נ ר' שמואל בנימין מו"ה יואל קאהן הי"ו כב כד כה מו"החיים יעקב בכל ענינים לזכות ברכה והצלחה חכם הי"ו כג מו"האברהם נפתלי בכל ענינים לזכות ברכה והצלחה גראס הי"ו מו"ה אהרן מתתי' פריעדלענדער הי"ו ב"ר שמעי' ע"ה לע"נ מרת רבקה יכט מו"ה יודא איצקאוויטש הי"ו בכל ענינים לזכות ברכה והצלחה כא מו"ה מאיר דוב לז"נ הרה"ק מהר"א קליין הי"ו מבעלזא זי"ע ועכי"א מו"ה ישראל אליעזר לז"נ הרה"ק מהר"א אדלער הי"ו מבעלזא זי"ע ועכי"א מו"ה ארי' ליב פישער הי"ו לע"נ לאה ע"ה ב"ר ארי' ליב פישער הי"ו כו כז מו"ה שלום אלי' לע"נ הרה"ק רבינו משולם פייש ראזענצווייג הי"ו מטאהש זצוק"ל זי"ע ועכי"א מו"ה ברוך בכל ענינים לזכות ברכה והצלחה גרינוואלד הי"ו מו"ה הרוצה זי"ע ועכי"א לז"נ הרה"ק מהר"י מסאטמאר בעילום שמו הי"ו כח מו"ה מאיר אברהם בכל ענינים לזכות ברכה והצלחה פרידמאן הי"ו מו"ה בן ציון בכל ענינים לזכות ברכה והצלחה שווארץ הי"ו כט מו"ה יואל בכל ענינים לזכות ברכה והצלחה זיכערמאן הי"ו ל מו"ה משה שלמה בכל ענינים לזכות ברכה והצלחה צימעט הי"ו מו"ה עקיבא בכל ענינים לזכות ברכה והצלחה קרוגער הי"ו חודש אב תשפ"ג 'פרנס החודש' לחודש מנחם-אב לזכר נשמת הרה"ק מהר"א מבעלזא זיעועכי"א בראש וראשונה הננו בזה להביע ברכותינו האלופות אל מעלת כבוד הרבני הנגיד, עסקן נמרץ לכל דבר שבקדושה מוה"ר עקיבא קרוגער הי"ו פרעזידענט של ארגונינו בכל ענינים לזכות ברכה והצלחה מו"ה יוסף בנחמה הי"ו מו"ה ברוך שמעון בכל ענינים לזכות ברכה והצלחה פאזנער הי"ו מו"ה אברהם איצקאוויטש הי"ו בכל ענינים לזכות ברכה והצלחה
בס"ד ברכה מיוחדת במינה חשוב'ע תושבי מאנטריאל - קרית טאהש לבעלי מפעלים הנודעים לטובה ולברכה בקרב עם סגולה אשר בנדבת לבם נותנים לצרכי חולי ישראל המאכלים לצורך הפרידזשידערס. Oineg Catering Elegant שופטים ראה עקב ואתחנן דברים יום רפואה יום החסד יום רפואה יום החסד יום רפואה יום החסד יום רפואה יום החסד יום רפואה יום החסד א ב ג מו"המנחם מאיר ושנים טובים לזכות אריכות ימים שווארץ הי"ו מו"ה לוי יצחק לע"נ הבחור היקר משה ארי' ע"ה ביבלחט"א באבאד הי"ו הרב עקיבא יוסף שליט"א - יא"צ ג' אב מו"הישעי' בכל ענינים לזכות ברכה והצלחה פריעדמאן הי"ו ד מו"החיים עוזר נתנאל הכהן שטראססער הי"ו בכל ענינים לזכות ברכה והצלחה ה ו ז ח ט מו"ה אברהם חיים סטאלאוויטש הי"ו ב"ר ישראל ברוך ע"ה לע"נ מרת שרה מו"הישראל שלום מארקאוויטש הי"ו בכל ענינים לזכות ברכה והצלחה בכל ענינים לזכות ברכה והצלחה מו"הישראל גרין הי"ו מו"היצחק מאיר אהרן ברים הי"ו ושנים טובים לזכות אריכות ימים בכל ענינים לזכות ברכה והצלחה מו"היעקב גראס הי"ו י יא מו"ה הערש בער ב"ר דוד ע"ה לע"נ ר' דובער ישעי' הירש הי"ו מו"ה משולם זוסיא אסטרייכער הי"ו בכל ענינים לזכות ברכה והצלחה יב יג יד טו מו"היחזקאל שרגא לע"נ ר' יהודה ב"ר שמעי' ע"ה פריעדמאן הי"ו בכל ענינים לזכות שפע ברכה והצלחה הרבלייבוש טויב שליט"א מו"המשה יעקב בכל ענינים לזכות ברכה והצלחה קליין הי"ו הנימול למזל טוב לרגל שלישי למילה לרך מו"ה יוסף בוים הי"ו בכל ענינים לזכות שפע ברכה והצלחה מו"הנחמי' שאפער הי"ו מו"ה גדלי' דוד בכל ענינים לזכות שפע ברכה והצלחה גרינבערגער הי"ו טז יז יח מו"ה משה ושנים טובים לזכות אריכות ימים טעללער הי"ו מו"האליעזר זוסיא בכל ענינים לזכות ברכה והצלחה קריינדלער הי"ו מו"המשה חיים בכל ענינים לזכות ברכה והצלחה אינדורסקי הי"ו יט כ מו"האהרן בכל ענינים לזכות ברכה והצלחה קארניאל הי"ו ב"ר מרדכי אפרים פישל ע"ה לע"נ ר' שמואל בנימין מו"ה יואל קאהן הי"ו כב כד כה מו"החיים יעקב בכל ענינים לזכות ברכה והצלחה חכם הי"ו כג מו"האברהם נפתלי בכל ענינים לזכות ברכה והצלחה גראס הי"ו מו"ה אהרן מתתי' פריעדלענדער הי"ו ב"ר שמעי' ע"ה לע"נ מרת רבקה יכט מו"ה יודא איצקאוויטש הי"ו בכל ענינים לזכות ברכה והצלחה כא מו"ה מאיר דוב לז"נ הרה"ק מהר"א קליין הי"ו מבעלזא זי"ע ועכי"א מו"ה ישראל אליעזר לז"נ הרה"ק מהר"א אדלער הי"ו מבעלזא זי"ע ועכי"א מו"ה ארי' ליב פישער הי"ו לע"נ לאה ע"ה ב"ר ארי' ליב פישער הי"ו כו כז מו"ה שלום אלי' לע"נ הרה"ק רבינו משולם פייש ראזענצווייג הי"ו מטאהש זצוק"ל זי"ע ועכי"א מו"ה ברוך בכל ענינים לזכות ברכה והצלחה גרינוואלד הי"ו מו"ה הרוצה זי"ע ועכי"א לז"נ הרה"ק מהר"י מסאטמאר בעילום שמו הי"ו כח מו"ה מאיר אברהם בכל ענינים לזכות ברכה והצלחה פרידמאן הי"ו מו"ה בן ציון בכל ענינים לזכות ברכה והצלחה שווארץ הי"ו כט מו"ה יואל בכל ענינים לזכות ברכה והצלחה זיכערמאן הי"ו ל מו"ה משה שלמה בכל ענינים לזכות ברכה והצלחה צימעט הי"ו מו"ה עקיבא בכל ענינים לזכות ברכה והצלחה קרוגער הי"ו חודש אב תשפ"ג 'פרנס החודש' לחודש מנחם-אב לזכר נשמת הרה"ק מהר"א מבעלזא זיעועכי"א בראש וראשונה הננו בזה להביע ברכותינו האלופות אל מעלת כבוד הרבני הנגיד, עסקן נמרץ לכל דבר שבקדושה מוה"ר עקיבא קרוגער הי"ו פרעזידענט של ארגונינו בכל ענינים לזכות ברכה והצלחה מו"ה יוסף בנחמה הי"ו מו"ה ברוך שמעון בכל ענינים לזכות ברכה והצלחה פאזנער הי"ו מו"ה אברהם איצקאוויטש הי"ו בכל ענינים לזכות ברכה והצלחה
ג. +++פייג
ששת ימים תעבוד אמת'ע געשיכטעס פון אידישע העלדן וואס האבן מיט מסירות נפש נישט פארשוועכט די הייליגע שבת קודש
דייטשלאנד, תש”ג “הערויס! הערויס!” זייערע פיס האבן זיי קוים געטראגן, אבער קיינער האט זיך נישט געוואגט צו צעגערן א מינוט. איינע נאך די אנדערע, זענען די דערשראקענע מיידלעך אראפגעשפרינגען פון די לאסט אויטאס וואס האבן זיך אפגעשטעלט און זיך בליץ שנעל אויסגעשטעלט אין גלייכע שורות לויטן באפעל. די געשעענישן פון די לעצטע טעג זענען נאך געווען צו פריש און דער שאק האט נאך פארפרוירן אלע זייער מחשבות. קוים צוויי-און-זיבעציג שעה פריער זענען זיי געשטאנען אין צענטער פון געטא דערשראקענערהייט, אנהאלטענדיג די יונגערע שוועסטער אדער זיך טוליענדיג צו די מוטער מיט פחד. ארום זיי האבן זיך געהערט געשרייען, דאס בילן פון הינט, און וויי געשרייען פון די אומגליקליכע אויף וועמען’ס קאפ די עס.עס אפיצירן האבן באשלאסן צו שמייסן מיט די נאגייקעס אדער רעוואלווער שפיצן. דער רויער שרעק האט זיך אנגעזען אין די אויגן פון יעדעס אידיש קינד אין שטעטל וואס איז אזוי ווילד צאמגעזאמעלט געווארן אין די אקציע. וואס פלאנען די רשעים אויף זיי? די צוקונפט איז געווען פארנעפלט מיט שווארצע רויעך. מיטאמאל, האבן ווילדע הענט זיי ארויסגעריסן פון צווישן זייערע באליבטע פאמיליע מיטגלידער, אן א רגע זיך צו קענען געזעגענען. צוביסלעך איז עס קלאר געווארן. אלע אידן פון שטעטל זענען אריינגעשטופט געווארן מיט אכזריות אין באן וואגאנען. נאר א גרופע פון צענדיגלער יונגע, שטארקע מיידלעך זענען אפגעטיילט געווארן פון די איבריגע אידישע באפעלקערונג אין שטאט. קיינער האט נישט געוואוסט אויב דאס באדייט אז פאר זיי וועט בעסער זיין, אדער פארקערט. זייערע הערצער האבן געוויינט ווען זיי האבן געזען ווי זייערע טאטעס, מאמעס, שוועסטערס, און ברודערס, ווערן פארשוואונדן פון זייערע אויגן. עפעס א דינער קול האט זיי פארגעזאגט אז זייער מעגליך אז דאס איז געווען דאס לעצטע מאל וואס מען האט זיך געזען. אוי ווי שטארק האבן זיי געוואלט לויפן און כאטש איינמאל קושן די מאמע’ס האנט, אבער זיי האבן זיך אפילו נישט געוואגט צו ארויסלאזן א פיפס פון מויל. נאר די טרערן- אנגעפולטע אויגן וואס האבן געקוקט מיט צער און בענקשאפט האבן דערציילט פון זייער שרעקליכער ווייטאג. אין אווענט צייט, זענען עטליכע גרויס לאסט אויטאס אנגעקומען צום ארט. מיט געשרייען, זענען די מיידלעך אריינגעטריבן געווארן דארט. זיי זענען געווען צושטופט דארט אינעווייניג, אן צופיל לופט און קיין שום פענסטער צו די דרויסענדיגע וועלט. דאך אבער האט יעדער פון זיי באקומען צוגעווארפן א לעבל ברויט און אויך אן אמפער מיט וואסער איז צווישן זיי צוטיילט געווארן. זיי זענען בעסער באהאנדעלט געווארן ווי די איבריגע איינוואוינער פונעם שטעטל וועמען מען האט נישט צוגעלאזט אפילו קיין טראפן וואסער צו שטילן די דארשט. די וועג איז געווען א שווערע און לאנגע. זיי זענען געווארן אויפגעשאקלט ביי יעדע דריי. מער פון אלעם האט זיי אבער געמוטשעט די זארג: וואו אהין טראגט מען זיי? וואס פלאנען די נאציס ימ”ש צו טון מיט די גרופע פון מיידלעך? יעצט זענען זיי געשטאנען צום באפעל 24 connect Tosh connect Tosh
נעבן א גרויסע גרויע געביידע קאמפלעקס פון וואס עס האבן זיך געהערט דאס גערויש פון מאשינען וואס ארבעטן אן אויפהער. ווארשיינליך פאבריקן. מיט אנגסט און שפאנונ האבן די אידישע מיידלעך געווארט צו הערן וואס מיט זיי וועט פאסירן. “הערט אייך צו!” א הויכער קאמאנדיר מיט מעדאלן אויפן לעפל פון זיין מונדיר איז ארויסגעטרעטן פון א שווארצע גלאנציגע אויטא און באטראכט די מיידלעך מיט זיינע שארפע בלויע אויגן. “איך רעדט צו אייך אין נאמען פונעם פירער!” דא האט ער סאלוטירט מיט א הייל היטלער צו וואס די אנדערע אפיצירן אויפן סצענע האבן באלד רעאגירט מיט א “זיג הייל” סאלוט. די מיידלעך זענען געשטאנען אן זיך רירן קיין אבר. “איר זענט גליקליך און אויסדערוועלט. איר דארפט דאנקבאר זיין פאר דעם פירער, וואס גיבט אייך פארפלוכטעטע יודעס א געלעגנהייט צו לעבן און דינען דעם דייטשן רייך! די אלע אנדערע איינוואוינער פון אייער שטעטל זענען שוין מן הסתם נישט לעבעדיג אין די יעצטיגע צייט. אויך איר וואלט געדארפט טיילן דעם זעלבן גורל!” די מיידלעך האבן געביסן די טרוקענע ליפן. די באשטעטיגונג אז זייערע אלע נאנטע זענען פארניכטעט געווארן האט געשטאכן. צו דערשראקן זענען זיי אבער געווען איבער זייער אייגענע גורל אז זיי זאלן קענען יעצט טרויערן נאך די משפחות. “איר מוידן זענט מזל’דיג! אויב זענט איר גרייט צו ארבעטן שווער אין די פאבריק דא, צוצושטעלן די נויטיגע געברויכן פאר די זיגרייכע סאלדאטן פונעם רייך, וועט איר קענען לעבן. דער פירער מיט זיין גענאדע איז מסכים אייך צו צושטעלן פיל בעסערע אומשטענדן, מער שפייז און בעסערע געלעגער, ווי עס קומט זיך פאר נידריגע יודעס, אויב זענט איר גרייט צו ארבעטן פלייסיג יעדן טאג, זיבן טעג א וואך. נו, זענט איר מסכים צו געבן אלע אייערע כוחות פאר דויטשלאנד, און באקומען אין אויסטויש די פריוויליגיע צו לעבן דא אין פאבריק?” האט ער אויסגערופן מיט זיין באסאווע שטימע. זיין בליק האט דורכגעשטאכן יעדעס ציטערדיג מיידל, און ער האט הנאה געהאט צו זען ווי זיי שאקלן אלע צו מיט די קעפ מיט א פאלגזאמקייט. אין אמת’ן, האבן זיי זיך טאקע געשפירט גליקליך, לויט די אומשטענדן. צו באקומען דאס לעבן אלס מתנה אין אויסטויש פון עבודת הפרך, ווען קיינער פונעם שטעטל האט צו דעם זוכה געווען, איז אוודאי א געלעגענהייט וואס זיי האבן געקענט די פנים פונעם נאצי איז רויט געווארן פון כעס, וועלכע חוצפה’דיגע אידיש מיידל וואגט זיך צו צוריקשליידערן זיין גרויס גוטסקייט צו אים אין פנים. connect Tosh 25
ריכטיג אפשאצן. מיטאמאל, האט א דינע קול איבערגעשניטן דאס פולקאמע שטילקייט. “אנטשולדיגט, הער אפיציר. איך מוז אפזאגן דעם פארשלאג.” די פנים פונעם נאצי איז רויט געווארן פון כעס, און זיינע אויגן זענען ווילד געלאפן צו זען וועלכע חוצפה’דיגע אידיש מיידל וואגט זיך צו צוריקשליידערן זיין גרויס גוטסקייט צו אים אין פנים. “דו אומפארשעמטע יודע! שוויין וואס דו ביסט! וויאזוי טרויעסטו זיך צו רעדן און אזוי ווידערשפעניגן אין די גוטהארציגקייט פונעם פירער וואס האט אפגעשוינט דיין שמוציג לעבן! דו דומע מויד! וואס קלערסטו? אז מען וועט דיר צושטעלן א האטעל דא, אויב דו ביסט נישט גרייט צו ארבעטן? פאר דיין חוצפה האסטו פארלוירן סיי וועלכע רעכט צו לעבן.” די אדערן אויף זיין שטערן האבן ארויסגעשטארט און זיינע בלוט-פארלאפענע אויגן האבן געצייגט אז ער איז גרייט צו פארצוקן דאס ווידערשפעניג מיידל מיט זיינע אייגענע צוויי הענט. די מיידל וואס איז געשטאנען די צווייטע אין די דריטע שורה האט נישט פארלוירן פון איר פעסטקייט. אירע פייערדיגע ברוינע אויגן האבן אנגעהאלטן זייער רואיגקייט ווען זי האט צוריק געקוקט אויפן אויפגעברויזטן קאמאנדיר וואס האט זיך ממש געווארפן און שוים איז געקומען פון זיינע ליפן בשעת ער האט געווארפן קללות און סטראשונקעס. “איר דארפט נישט שרייען, הער אפיציר.” האט איר איידל קול ווידער זיך געהערט, ווען ער האט זיך אפגעשטעלט צו כאפן דעם אטעם. “איך בין זייער דאנקבאר פארן פירער. איך בין גרייט צו ארבעטן מיט יעדעס ביסל כח וואס איך וועל נאר האבן. פארט אבער, בין איך נישט מסכים צו ארבעטן זיבן טעג אין וואך. שבת דארף איך רוען. איך בין א איד און אזוי האט אונזער ג-ט אונז געבאטן אז מיר טארן נישט טון א מלאכה אין דעם הייליגן זיבעטן טאג. איך בין אפילו גרייט צו ארבעטן אין די צייט ווען יעדער שלאפט, און ארבעטן שווערער צו ערפילן מיינע פליכטן דא אז מיין נארמע זאל ווערן אנגעפילט אפילו ווען איך וועל נישט ארבעטן אין שבת.” דעם קאמאנדיר’ס גלאנציגע שטיוול האבן געקלאפט אויפן אספאלט מיט דראאונג בשעת ער האט זיך דערנענטערט צו וואו דאס מיידל איז געשטאנען. אירע חבר’טעס און שכנים האבן איינגעהאלטן דעם אטעם. פארוואס טוט זי דאס? זיי האבן איר געשעצט פאר איר מסירת נפש, אבער דאס איז דאך א מצב פון פיקוח נפש ווען מען קען זיך נישט שלאגן מיט די ברוטאלע הארן. מען שפילט זיך דאך מיטן לעבן! אלע אויגן זענען געווען אנגשפיצט אויף איר. דאס דרייסטע מיידל האט זיך אבער נישט געוואקעלט. זי איז אליין אויף די וועלט. זי וויל לעבן. אבער פאר איר איז נישט ווערט צו לעבן אויב וועט זי דארפן מחלל זיין דעם הייליגן שבת. (אוודאי איז דאס נישט פשוט אז מען דארף זיך אזוי באגיין, אבער אזוי האט זי מיט איר תמימות און יראת שמים געפילט.) דער נאצי האט זיך אפגעשטעלט גלייך פאר איר. “פארוואס פאלט דיר ביי אז מען וועט דיר אקאמאדירן מיט דיינע משוגעת’ן? דו ביסט יעצט די אייגענטום פון דאס דריטע רייך – עס גייט אונז קנאפ אן וואס דיינע רעליגיעזע פארלאנגן זענען. ווער עס ארבעט זיבן טעג לעבט. אויב נישט – איז נישט!” ער האט געטאפט דעם ביקס אויף זיינע לענדן מיט באדייט, און באטראכט די מיידל’ס רעאקציע. “איך פארשפרעך אייך אז מיין ארבעט וועט זיין צוגעשטעלט הונדערט פראצענט. 26 connect Tosh connect Tosh
שבת קען איך אבער נישט ארבעטן. דאס איז אלעס וואס איך קען זאגן. מיטן פולסטן אנערקענונג פון אייער גענאדע מיטן מיר געבן די געלעגנהייט צו לעבן, וועל איך מיין באשלוס נישט טוישן.” האט זי גענטפערט מיט א שטארקייט אין איר איידעלע קול. דער דייטשער הויכראנגיגער אפיציר איז געבליבן שטיל פאר א לאנגע מינוט און געשוויגן. ארום אים, האבן די הערצער פון אלע מיידלעך געקלאפט האסטיג. וואס וועט די קומענדיגע מינוט ברענגן? מיטאמאל האט דער קאמאנדיר אויסגערופן הויעך: “אין דעם פאבריק, וועלן אלע מיידלעך ארבעטן זיבן טעג אין וואך. אויסער איינע!” ער האט געטייטעלט אויף די בראווע מיידל וואס האט אינערליך אין איר מח שוין דורכגעלאפן וויפיל ווערטער פון ווידוי זי געדענקט. “זי וועט ארבעטן נאר זעקס טעג אין וואך! איך האב געזען אז זי איז געווען גרייט צו אויפגעבן איר לעבן פאר איר רעליגיע, און איך שעץ איר שטארקייט.” אזוי איז געווען. די מיידלעך האבן טאקע געארבעט אונטער שווערע אומשטענדן, אבער פארהעלטענמעסיג גאץ גוט, אנטקעגן די אומשטענדן אין אנדערע לאגערן. מען האט נישט דארט געשאסן פאר יעדע קלייניגקייט, און שפייז איז געווען, כאטש מאגער, אבער גענונ צו לעבן. און די דרייסטע מיידל האט מיט איר מסירות נפש טאקע אויסגע’פועל’ט. ביז ממש די ענדע פונעם קריג, ווילאנג זיי האבן זיך אויפגעהאלטן אינעם פאבריק דארט אין דייטשלאנד, האט זי נישט געארבעט שבת. אפילו דער דייטש האט געמוזט, אין א זייער אומגעווענטליכער פאל, מסכים זיין צו איר באשלוס. מלאך רע בעל כרחו יענה אמן. א שבת פארהער ניו יארק תרס”ה רויזא סטאוויצקער האט שוין געהאלטן פארן גרויסן מאמענט. אלס פיר יעריגע מיידעלע, איז זי אנגעקומען מיט אירע עלטערן קיין ניו יארק. דאס גאלדענע לאנד האט זיי גערופן, נאכדעם וואס אין זייער היימלאנד האבן זיי ממש געהונגערט נאך ברויט. אין אמעריקע, האט מען געשמועסט, וואלגערט זיך געלט פשוט אין די גאסן. דער רעאליטעט האט זיי אנטוישט. צו ברענגן פרנסה ווען מען איז אנטשלאסן נישט צו מחלל שבת זיין אויף קיין פאל, איז גארנישט אנגעקומען גרינג. די נייע אימיגראנטן האבן זיך געמוטשטעט אין ענגע אומשטענדן, אבער אפילו אין די פרייע אמעריקא וואו אזוי פיל פון דעם יונגערן דור האט געוויזן די רוקן צו זייערע עלטערן’ס מסורה, איז רויזא יא געבליבן אינגאנצן געטריי צו אלעס וואס זי האט איינגעזאפט אין שטוב. לויט ווי דער געזעץ האט געלויטעט, איז רויזא אויך געגאנגען אינעם פאבליק- שולע, וואו איר קלוגשאפט און ארענטליכע אויפפירונג האט באגייסטערט אפילו די צומאל אנטיסעמיטיש געשטימטע לערערינס און קלאס-חברטעס. נאכן גראדואירן, איז רויזא געשטאנען פאר א פארלעגנהייט. זי האט אזוי געוואלט ארויסהעלפן אירע געטרייע עלטערן מיטן אריינברענגן אפאר דאלאר אין שטוב. צו connect Tosh 27
ארבעטן אין די פאבריקן, איז אויסער דעם וואס עס איז געווען ביטער שווער און א שאד אויף אירע פילע טאלאנטן, נישט געווען שייך פאר א מיידל וואס איז נישט גרייט געווען צו אריינקומען ווי געהעריג אויך אין שבת קודש. זי האט באשלאסן צו לערנען א פאך וואס זי וועט קענען אליין זיין בעל הבית און ארבעטן לויט וויאזוי זי זעלבסט וועט באשטימען די שעות. נאכן פיל שפעקולירן, האט זי באשלאסן צו זיך לערנען וויאזוי צו ווערן א דענטיסט. יענע יאר, האט די בארימטע קאלאמביע אוניווערזיטעט צוגעשטעלט א קלאס פאר געציילטע פרויען און מיידלעך וואס האבן זיך אויסגעצייכענט אין די לימודים. ביז דאן, איז פאר פרויען כמעט נישט געווען די אפציע פון העכערע בילדונג. צו זיין פון די עטליכע אויסדערוועלטע סטודענטן, איז נישט אנגעקומען גרינג. אויב איז מען נאך א אידיש מיידל דערצו, זענען די שאנסן געווען נאך שמאלער. פארט אבער, האט רויזא, מיט אירע טאלאנטן, און אויסגעצייכענטע רעקאמענדאציעס פון די שולע, באוויזן צו זיין בלויז איינס פון די זיבן מיידלעך אין דעם דענטיסט און אראל- סורדזשערי פון יאר 1905 למספ’. ווי פריער אין שולע, האט זי אויך דא באוויזן צו באאיינדרוקן אלע ארומיגע מיט איר פלייסיגקייט און פארשטאנד. אנשטאט זי זאל שפירן צוקלאפט אלס איד, האט זי נישט מורא געהאט צו זיך ארויסווייזן אלס רעליגיעזע אידענע, און מיט די צייט האבן זיך די אנדערע שילערינס צוגעוואוינט צו זען וויאזוי רויזא נוצט אויס די פאזע צו שטיין ביים ווינקל און דאווענט מנחה פון א סידור, האלט נישט מיט די קלאסן ווען זיי פאלן אויס אין שבת אבער ארבעט שווער דערנאך צו אנפולן די לימודים, און פירט זיך באשיידן און בצניעות. נאך אזויפיל חדשים פון לערנען, זיך איבן, און פראקטיצירן, האט מען שוין געהאלטן ביים גרויסן טאג אינעם סוף פונעם לערן יאר. א מעלדונג איז אויפגעהאנגען געווארן אויפן וואנט אינעם קלאס צימער, דערציילענדיג איבער די גרויסע פארהער פאר וואס זיי האבן אלע געווארט מיט שפאנונג. לויט די צייכן, וועט באשטימט ווערן צו וועלן שוין אפיציעל קענען באקומען דעם אזוי געגארטן טיטל: “דענטיסט”. רויזא איז געשטאנען ביי די זייט מיט איר כאראקטאריסטישע איידלקייט, און געווארט ביז זי האט געקענט צוקומען נענטער צו אפליינען דאס צעטל. זי האט באלד אויפגעמישט איר קליין לוח צו זען ווען דער טאג פון פארהער 28 connect Tosh connect Tosh זי האט געטייטעלט אויפן דאטום, און עס איז שווארץ געווארן פאר די אויגן. די פארהער איז באשטימט פאר שבת קודש!
געפאלט, אז זי זאל זיך קענען גוט גרייטן און איבערגיין די שטודיעס. זי האט געטייטעלט אויפן דאטום, און עס איז שווארץ געווארן פאר די אויגן. די פארהער איז באשטימט פאר שבת קודש! וואס וועט זי טון יעצט? אזויפיל כוחות אריינגעלייגט, אזא לאנגע צייט! רוב אידישע מיידלעך אין איר עלטער, דא אין ניו יארק, וואלטן ליידער נישט צו לאנג שפעקולירט און זיך גלייך מתיר געווען צו מיטהאלטן דעם גרויסן פארהער. חילול שבת איז ליידער זייער לייכט געווען אין זייערע אויגן. רויזא איז דאך אבער געווען א תורה- טרייע אידענע. זי איז צוגעגאנגען צו די אדמיניסטראציע איינגעשטעלטע און זיי ערקלערט איר פראבלעם. איר רעליגיע ערלויבט איר נישט צו מיטהאלטן די גרויסע בחינה. “אז דו קענסט זיך נישט צושטעלן, איז עס דיין פראבלעם.” איז געקומען דער קאלטער ענטפער. זייער מעגליך אז פשוט’ע אנטיסעמיטיזם האט געפירט צו די באשלוס, אדער א כלליות’דיגע מאנגל פון פארשטאנד און פרואוון זיך צוצושטעלן צו א מינאריעטעט רעליגיע. רויזא האט פראבירט צו רעדן צו דעם אין יענעם, אבער די מציאות האט איר געשלאגן אין פנים. אויב זי איז נישט גרייט צו מחלל שבת זיין און אנטייל נעמען אין דעם פארהער, וועט זי נישט קענען באקומען איר אפיציעלע דעגרי אלס דענטיסט. די איינציגסטע אויסוועג, ווי עס האט אויסגעקוקט, איז געווען צו ווארטן ביז איבער א יאר, און נעמען די פארהער מיט די קומענדיגע קלאס וואס וועט גראדואירן. נאר אויב דאן וועט עס נישט נאכאמאל אויספאלן אין שבת. די אנטוישונג האט געציפט. זאל זי פשוט ליידיג גיין א יאר, און האפן אז זי וועט צום ענדע זיך יא קענען פארהערן? מיט די פעסטע חינוך וואס זי האט באקומען אינדערהיים, האט זי אבער געוואוסט אז קיין אנדערע ברירה איז נישט דא. אפילו דא אין אמעריקא וואו שבת קודש פארנעמט ליידער א שוואכער ארט, וועט זי אויף קיין שום פאל נישט פארשוועכן דעם טאג פון רו. איינס פון די אנדערע מיידלעך אין איר קלאס האבן מיטגעהאלטן איר פארדרוס. באלד האבן אלע מיידלעך געהערט איבער וואס עס האט פאסירט און געווען אויפגעברויזט איבער די אומ’יושר פון וואס רויזא סטאוויצקער ליידט. יעדער האט איר געשעצט און געוואוסט איבער איר צוגעבונדענקייט צו איר רעליגיע. נאך א וויילע, האבן אלע פינף-און- פופציג סטודענטן, אפילו די מענער וואס האבן איר נישט געקענט, גערודערט איבער די פאל פון רויזא. זיי האבן באשלאסן אז זיי וועלן עס נישט אראפשלינגען. א מיידל וואס האלט זיך צו אירע פרינציפן אלס א שטאלצע אידיש קינד, דארף נישט פאר דעם פארלירן די מעגליכקייט צו גראדואירן ווי יעדעם. די אדמיניסטראציע פונעם גרויסן אוניווערזיטעט האט באקומען די מעלדונג פון א פאראייניגטע באשלוס: אויב וועט די פארהער פארקומען אין שבת, וועט קיין איין איינציגע סטודענט זיין אנוועזנד עס צו נעמען. מיט זייער גאנצע שטאלצקייט, האבן די שטאב מיטגלידער זיך געטראפן פאר א וואנט. זיי האבן אפילו נישט געקענט באשטראפן רויזא’ן פארן אויפהעצן אלע שילערס, ווייל זי האט גארנישט געהאט דערמיט. שטילערהייט, אן מודה זיין פארוואס, האט א נייער נאטיץ געלאזט וויסן אז די טאג פונעם פארהער האט זיך געטוישט connect Tosh 29
צוליב א “טעכנישע סיבה”. רויזא האט ווי ערווארטעט געהאט פון די העכסטע צייכענס, און מיט פרייד געקענט אנהייבן פראקטיצירן איר נייע פאך. זי האט געארבעט יארן פון אירע עלטערן’ס הויז אין די איסט-סייד, און שפעטער נאכן הייראטן איז זי געווען באוואוסט אלס דר. פישמאן וואס האט שטענדיג געהאלפן ארימע פאציענטן פריי פון אפצאל, און האט אויך פיל געטון פאר די ערשטע אידישע פליטים פון דייטשלאנד און עסטרייך, ביז איר פלוצלומדיגע פטירה אין יאר תש”א. די געזעצן האבן זיך געטוישט. עס איז גרינגער געווארן צו היטן שבת אין ניו יארק. מיר קענען נישט מיט אונזערע היינטיגע ברילן באגרייפן וועלכע מסירת נפש עס האט זיך פארלאנגט פאר רויזא סטאוויצקער צו אנטזאגן פון נעמען דעם פארהער וואס וועט איר ענדליך ערלויבן צו אנהויבן איר קאריעריע. מיר קענען אבער נעמען די לעקציע פון אומבויגזאמקייט פאר אונזערע אייגענע נסיונות, אין יאר תשפ”ג. כי היא מקור הברכה נתני-ה, ארץ ישראל, תש”פ “אפשר הייבן מיר אן צו מקבל זיין שבת ביי חצות?” זיין אשת חיל האט אים באטראכט מיט וואונדער. “וואס הייסט? איך מיין צו זאגן, וויאזוי טוט מען דאס? און... פארוואס עפעס?” ר’ מענדל איז א פשוט’ער איידעלער כולל יונגערמאן אין ארץ ישראל. ער איז וואויל, לערנט און דאווענט, אבער ער נישט אזא איינער וואס זוכט צו פליען אין די הימלען און ארויפלייגן אויף זיינע בני בית עפעס עקסטרעמע הנהגות. דערפאר איז יוטל געווען אזוי שאקירט פון איר מאן’ס בייפאל. 30 connect Tosh connect Tosh דער שילד וואס האט דערציילט אז דא פראקטיצירט רויזא פישמאן (סטאוויצקער אלס מיידל) אלס דענטיסט.
נאך א וויילע וואס ער האט ערקלערט זיין געפיל, וואס ער האט באקומען נאכן פילעווען אין חסידי’שע ספרים, אז שבת קודש איז דאך אזא גרויסע מתנה, א גאסט, איז פארוואס זאל מען נישט זיין אינגאנצן גרייט צום שבת שוין פון חצות היום? אנשטאט אויפנעמען אזא חשוב’ע באזוכער אנגעשטרענגטערהייט, זאלן שוין אלע הכנות זיין פולקאם צוגענדיגט פאר לאנגע שעות און מען זאל פשוט קענען ווארטן מיט השתוקקות פארן געהויבענעם גאסט, די שבת המלכה. ער וועט גיין מיט די יונגעלעך, שוין פריש אפגעוואשן און שבת’דיג אנגעטאן, אין שול צו לערנען פאר עטליכע שעות, און אינדערהיים קען מען זיך אראפלייגן, עסן טועמי’, זאגן תהילים, אדער פארברענגן מיט די קינדער. אין אנהויב האט עס איר אויסגעזען ווי צו א גרויסע אונטערנעמונג. ביז היינט, איז זי דאך אזוי פארנומען אינעם ערב שבת ביז די לעצטע רגע, און קען קוים כאפן די אטעם. וויאזוי קען זי באווייזן אז שעות פריער זאל שוין די שבת אטמאספערע רוען אין די לופט אין שטוב? ער האט איר פארשפראכן צוצוהעלפן דאנערשטאג, אזוי אז עס זאל נישט צופיל בלייבן צו טון אויף פרייטאג. “ווייסט וואס? אויב איך וועל זיך קענען אראפלייגן אינעם ערב שבת טאג, דאן אפשר קען איך אויפשטיין גאר פרי פארטאגס און אזוי וועל איך אניאגן צו זיין גרייט נאך פאר חצות.” האט יוטל שפעקולירט. צוביסלעך איז זי אנגעשטעקט געווארן מיט איר מאן’ס התעוררות. כאטש דאס איז נישט די געווענליכע התנהגות ביי רוב מענטשן, איז עס דאך אזא שיינער מנהג. דער שבת וועט דאך האבן גאר אן אנדערן פנים ווען מען ווארט שוין קוים אז זי זאל אנקומען! ווען די קינדער האבן געהערט איבער די נייע אונטערנעמונג אין די משפחה, האבן זיי זיך צוגעכאפט דערצו מיט שמחה. אויך זיי וועלן שטיין צו די האנט מיט פלייסיגקייט און חשק, און זען אז אלעס זאל טאקע געטון ווערן אין צייט. דער טאטע האט פארשפראכן אז ער וועט זיי אפנעמען שוין צען אזייגער פון חדר פרייטאג, אזוי אז מען זאל קענען רואיג אנקומען צו חצות. פרייטאג פארפעלן זיי דאך כמעט נישט קיין לערנען, און מען וועט עס שוין משלים זיין אין די לאנגע שטונדען וואס זיי וועלן לערנען אינאיינעם. שוין פון מיטוואך, האט זיך אלעס ביי די ראבינאוויטשעס געדרייט ארום דעם שבת קודש וואס קומט שוין באלד. צו זיין גרייט פאר שבת פון חצות, איז געווארן א פאמיליע פראיעקט, און אריינגעבלאזן א פרישע ענערגיע אין שטוב. זייערע באמיאונגען האבן נישט פארשפעטיגט צו ברענגן די געוואונטשענע רעזולטאטן. פרייטאג צוועלף אזייגער, האבן שוין די טאטע מיט די יונגעעך שפאצירט אין שול אריין, וואונטשענדיג א ווארעמער גוט שבת, און אין די דירה’לע, האט געהערשט אן אנגענעמער, דערהויבענער אטמאספערע. די מיידלעך און קלענערע קינדער זענען געזעצן ארום די טיש און געגעסן טועמי’, און די מאמע איז געזיצן אויפן סאפע און געזאגט שיר השירים. די געשמאקע גערוכן פון די מאכלי שבת וואס ווארעמען זיך אויפן פלאטע, אויסגעמישט מיטן שארפן לימענע ריח פון די רייניגונגס זייף, האט אנגעזאגט אז אין דעם שטוב איז די שבת שוין געלאדענט צו באזוכן. יוטל האט געשפירט אז איר ליכט צינדן איז געווען מיט פיל מער כוונה, ווען אזוי לאנג גרייט מען זיך און ווארט שוין פאר שבת, ווער רעדט נאך אז זי איז פשוט פיזיש אנגעקומען אויסגערוט אנשטאט פארסאפעט ווי יעדע וואך. ר’ מענדל’ס קידוש איז אויך געווען ווי א פלאם פייער. דער שבת איז אדורך ממש מעין עולם הבא. connect Tosh 31
אפשר איז די באגייסטערונג זיך צו אנגרייטן פרי געווארן אביסל ווייניגער יעדע וואך, אבער דאך איז עס געווען א העכערע ערפארונג און די ראבינאוויטש פאמיליע האט אנגעהאלטן זייער שיינע התנהגות וואך נאך וואך. יעדער האט הנאה געהאט פון דעם אונטערנעמונג, אויסער איינער. דער שטן האט נישט אויסגעהאלטן צוצוזען די שמחה און פרייד וואס הערשט אין זייער באשיידענע דירה’לע אין נתני-ה. צוביסלעך האט ער אנגעהויבן אונטערלייגן פיסלעך. עס האט אים געשטערט אז מען שטרענגט זיך אזוי אן לכבוד שבת און מען טוט מער נישט קיין מלאכות פון חצות. די נסיונות האבן זיך אנגעהויבן. איין פרייטאג האט פונקט יעדער געליטן פון אן איין-טאגיגן בויך וויירוס, און אנקומען אין צייט איז ממש געווען אוממעגליך. זיי האבן אבער געוואלט ווייטער אנהאלטן דעם שיינעם מנהג, און מיט פיל אנשטרעגנונג איז עס זיי געלונגען. אינטערעסאנט אז אביסל נאך חצות האט ממש יעדער אנגעהויבן בעסער שפירן. די אנדערע וואך האט מען זיך דערמאנט אז מען האט פארגעסן צו קאכן אייער, און מען האט זיך אביסל געשעמט צו בארגן געקאכטע פון די שכנים ווען אין אמת’ן, אויב וואלטן זיי נישט מקבל געווען שבת אזוי פרי, וואלטן זיי געהאט איבער גענוג צייט צו אריינלייגן עטליכע אייער אינעם טאפ. דאך אבער, האבן זיי אלע מודה געווען: די קבלה צו ווארטן פאר שבת פון חצות ברענגט אן עקסטערע דערהויבנקייט און עס לוינט זיך נישט צו נאכלאזן דערפון. דער יצר הרע האט נישט גערוט. פונקט יענער שבת, האט געדארפט זיין זייער ספעציעל. דער אויפרוף פון א נאנטער קוזין, פעטער מעכל’ס ראובן, וועט געפראוועט ווערן אין ירושלים. די גאנצע ראבינאוויטש פאמיליע, מיט אלע זייערע קינדערלעך, זענען געלאדענט געווארן צו אנטייל נעמען אין דעם גרויסארטיגן שבת אינאיינעם מיט די ברייטערע משפחה, בשבת אחים גם יחד. צו פארן קיין ירושלים אויף א שבת איז א באלוינונג פאר זיך. אויב איז עס נאך פאר א שמחת באווארפן, איז פארשטענדליך אז די פרייד שטאפלן ביי משפחת ראבינאוויטש אין שטוב האבן זיך געהויבן יעדע מינוט. פרייטאג זענען זיי אלע אויפגעשטאנען גאר פרי און זיך געמאכט גרייט. מען דארף כאפן א גאנץ פריע באס קיין ירושלים – זיי ווילן דארט זיין געונג פרי צו קענען זיין אינגאנצן גרייט צום שבת אין די אכסני’ איינס אזייגער, ביי חצות, פונקט ווי יעדע וואך. זיי האבן זיך געשלעפט מיט די קינדער וועגעלע, רענצלעך, שאכטלעך, קליידער- בעג, שטריימל באקס, און וויפיל זעקלעך און פעקלעך א קינדער געבענטשטע משפחה קע”ה דארף אויף אזא נסיעה. די קינדער האבן געפלאפעלט מיט שמחה וויאזוי מען וועט פארברענגן מיט די קוזינען אין זייער עלטער, און ישעי’ וואס ציעט צו זיסווארג ווי א בין צו האניג, איז נאר געווען פארנומען צו שפעקולירן וועלכע נאשעריי עס וועלן זיך אלץ געפונען אינעם פעקל... אויך די עלטערן זענען געווען איבערראשט צו מיטהאלטן א שמחה, וואס דינט אויך אלס שטיקל וואקאציע. מיט א שטוב מיט קינדער, איז דער וועג צום באס סטאנציע כסדר געווארן אויפגעהאלטן. דא האט מען זיך דערמאנט אז די צוויי יעריגע בילא’ס צומי איז געבליבן אויף די טרעפ נעבן טיר, און א גאס אוועק שוין פון וואו די באס דארף קומען האט מיילעך, טאנצענדיג צו לעבעדיג פון גרויס באגייסטערונג אז מען גייט שוין עכט פארן, אראפגעטראסקעט אויפן טראטואר. ער האט זיך אביסל צובלוטיגט, מען האט געזוכט א טישו, און ביז מען איז ווייטער געגאנגען ווען די מצב האט זיך בארואיגט זענען די מינוטן שטילערהייט פארבייגעלאפן. 32 connect Tosh connect Tosh
“אוי! עס איז שוין זייער, זייער שפעט!” האט יוטל מיטאמאל א שריי געטאן, און דער עולם האט צוגעיאגט די טריט, אנקומענדיג ממש די לעצטע מינוט. אייגענטליך, א מינוט נאך די לעצטע מינוט. דער באס האט זיי געוויזן איר רוקן ביים אנדערן ווינקל פונעם לענגערן גאס, ארויסלאזענדיג בלויז דיקע שנירלעך פון שווארצע רויעך אין זייער ריכטונג. די עלטערן האבן זיך אנגעקוקט ערשטוינט. באלד איז ר’ מענדל געווען אויפן טעלעפאן, פראבירנדיג צו באקומען א טעקסי וואס וועט זיי אפטראגן קיין ירושלים אין צייט. רוב האבן בכלל נישט אויפגעהויבן. און ווער יא, האט נישט געקענט אנעמען די נסיעה פאר א שעה. ר’ מענדל האט נאכאמאל א קוק געטאן אויף זיין זייגער, און מיט אן אנטשולדיגונג אז עס איז נישט שייך האט ער אראפגעלייגט די טעלעפאן. “קינדערלעך, מיר וועלן מוזן בלייבן אינדערהיים אויף שבת. מיר ווילן האלטן די קבלה פון זיין גרייט ביי חצות.” די קינדער זענען נישט געווען מלאכים. זיי האבן בכלל נישט אנגענומען דעם באשלוס גלייכגילטיג. די אנטוישונג האט זיי אינגאנצן צובראכן און זיי האבן זיך נישט געקענט בארואיגן. יוטל האט נישט אויסגעהאלטן צו זען וויאזוי אירע קינדער זענען אזוי צובראכן. אויך זי האט שוין אויסגעקוקט אויף דעם שבת צו קענען מיטהאלטן די שמחה פון איר שוועגערין מלכה’ס בכור. ווען עס וואלט טאקע געווען נאנט צו שבת, וואלט געווען גרינגער צו אראפשלינגען די מציאות. פאקטיש אבער איז נאך דא בריווח צייט צו אנקומען קיין ירושלים און זיך איינארדענען איידער דעם זמן פון הדלקת הנירות. די קבלה איז טאקע א שיינער מנהג, אבער אין אזא אויסנאם פאל, דארף מען דען נישט פארקוקן דערפון. “אפשר מאכסטו שנעל התרת נדרים?” האט זי געשעפעשעט צו איר מאן. “קומט קודם אלע אהיים, און מיר וועלן זען וואס מיר וועלן טון.” מיט אראפגעלאזטע קעפ, ווי באלאנען נאכן צוקראכט ווערן, מיט די גאנצע שמחה בליץ שנעל אויסגערינען, זענען זיי צוריק אהיים צו זייער דירה’לע וואס איז נאך בכלל נישט גרייט פאר שבת. connect Tosh 33 דער באס האט זיי געוויזן איר רוקן ביים אנדערן ווינקל פונעם לענגערן גאס, ארויסלאזענדיג בלויז דיקע שנירלעך פון שווארצע רויעך אין זייער ריכטונג
דער טאטע האט ווייעך גערעדט און ערקלערט וויאזוי פון אויבן אין הימל קוקט יעדער נאך וויאזוי די ראבינאוויטש משפחה וועט ביישטיין די שווערע נסיונות. דער אייבערשטער וויל ווייזן פאר אלע מלאכים ווי שטארק זיינע קינדערלעך האבן ליב דעם שבת קודש, און זענען גרייט צו אזויפיל מקריב זיין פאר א שיינע הנהגה בשייכות מיטן מקבל שבת זיין. נאך עטליכע מינוט זענען די טרערן אפגעווישט געווארן פון די קליינע בעקעלעך און יעדער פון קליין ביז גרויס האט באשלאסן אז מען וועט זיך שטארקן. זיי וועלן פראווען א פרייליכע שבת אין נתני’ אין די אונטערנעמונג וועט מען נישט ברעכן. די פראקטישע הכנות זענען אויך געווען אנגעשטרענגט. בליץ שנעל האט מען געדארפט אנגרייטן די דירה און איר אפוואשן ריין פאר שבת. צו קאכן די מאכלי שבת איז זיכער נישט געווען צייט. גלייך האט יוטל אנגערופן אירע עלטערן דא אין נתני’, און ערקלערט אז צום סוף וועלן זיי נישט מיטהאלטן די שמחה ביי מענדל’ס ברודער מעכל אין ירושלים. צו קענען זיי קומען עסן די שבת סעודות ביי זיידע- באבע איז הויז, אז מען זאל זיך קענען האלטן צו די חצות קבלה? אירע עלטערן זענען ווי פארשטענדליך געווען זייער צופרידן צו ארויסהעלפן. זיך שטארקענדיג איבערן ציפ פונעם פארלוסט פון קענען מיטהאלטן די שמחה אין ירושלים, האבן די ראבינאווטישעס צום סוף געהאט א פרייליכע, דערהויבענע שבת. דאס געפיל פון זיך שטארקן איבער די נסיון האט זיי באגלייט מיט דערהויבענקייט. דא האט זיך די מעשה גענדיגט. אזוי האבן זיי געמיינט. יענע וואך מיטוואך, ווען ר’ מענדל האט נארוואס גענדיגט דאווענען מעריב און געוואלט ארויסגיין פון שול, האט ער געפילט א קלאפ אין פלייצע. ער איז געווען פארוואונדערט צו זען ר’ בונם, איד א נגיד, וועמען’ס פארמעגן ווערט געשאצט דורך די אלץ-ווייסערס זיך צו ציילן אין גאר הויכע ציפערן, ווען ער האט זיך אויסגעדרייט. ער גריסט אים אייביג פריינטליך דאווענעדיג אינעם זעלבן בית המדרש. אמאל קענען זיי אפילו אביסל שמועסן פאר א מינוט. ער איז אבער בכלל נישט נאנט צו אים און ער האט אים קיינמאל פריער אזוי אפגעשטעלט אין שול. לויט ר’ בונם’ס ווינק, האט ער אים נאכגעפאלגט צו א שטילן ווינקל און געווארט צו הערן וואס ער וויל פון אים האבן. “הער זיך איין ר’ מענדל. איך האב ביי מיר ליגן יעצט א גרויסע סומע געלט און איך וויל דיר עס פארבארגן. עס דאכט זיך מיר אז איך געדענק וואו דו וואוינסט, אין ממש א פיצל דירה מיט קע”ה אזא געבענטשטע שטוב מיט בנים ובנות, און איך וויל אז דו זאלסט מיט די הלוואה ארויסבויען דיין הויז ווי עס פאסט.” ר’ מענדל’ס אויגן האבן זיך ברייט געעפענט און עס האט גענומען א מינוט ביז ער האט געפונען זיין צינג. זינט ווען לויפט אים איינער נאך צו בארגן געלט, א איד מיט וועמען ער האט בכלל נישט צופיל שייכות? “עממם. המממם. איך...ש’כח... אבער.. וויאזוי וועל איך קענען... עמממם. צאלן אזא גרויסע סומע וואס איך וועל שולדיג בלייבן?” האט ער ענדליך ארויסגעשטאמעלט. ר’ בונם האט אוועקגעמאכט זיין אומזיכערקייט מיט א פעסטע קאפ שאקל. “נע, זארג זיך נישט. איך אייל זיך נישט בכלל. דאס געלט איז מיר יעצט נישט אזוי וויכטיג. לכשירחיב, ווען דו וועסט האבן, וועסטו צאלן לויט וויפיל דיין מעגליכקייט 34 connect Tosh connect Tosh
וועט זיין, צוביסלעך.” קען מען דען אפזאגן אזא מין גאלדענע געלעגנהייט? ר’ מענדל האט אפילו נישט געוואלט פרעגן פארוואס אין די וועלט ר’ בונם האט באשלאסן פונקט אים צו פארשלאגן אזא ברייטהארציגע געדאנק, אז ער זאל אינמיטן נישט חרטה האבן... זיין דירה איז טאקע ענג. נישט סתם ענג, נאר ממש אומגלויבליך ענג. לערנט ער אבער אין כולל, און ער האט געמוזט שלום מאכן מיטן מציאות אז דאס איז ווארשיינליך וויאזוי ער וועט מוזן לעבן אויסער אויב א נס פאסירט. און די נס האט פאסירט! די שטאטראט מאכט אסאך שוועריגקייטן דארט אין די כעלמער מדינה מיט יעדע פערמיט צו בויען. ר’ מענדל האט באשלאסן זיי צו אויסקרויזן, אבער צו דעם דארפן אלע שכינים פולקאם צושטימען צו די פלענער, אזוי אז קיינער זאל זיך נישט אפרעדן און עס זאל נישט אנקומען צו די נישט ריכטיגע אויערן. ווי א פארזעצונג צום ערשטן וואונדער, האט יעדער מיט א שמייכל גלייך מסכים געווען דערצו. ער האט געבויט, אבער נאך ווי געבויט! די עטליכע שמאלע צימערן זענען פארוואנדעלט געווארן אין א ריזיגע, באקוועמע, לופטיגע הויז, מיט א שיינעם מאדערנעזירטן קאך, א הערליכע עס צימער לכבוד שבת, און פילע צימערן. נאך מער, האט ער צוגעלייגט עטליכע קליינע סטודיא סארט דירה’לעך ארום זיין הויז, פאר יונגע פארפעלקער א.א.וו. מיט די שכירות פון די געדינגענע דירות, צאלט ער יעדע חודש א גרויסע אפגערעדטע סכום פון די הלוואה פאר ר’ בונם, און עס בלייבט אים נאך אביסל צום לעבן אויך. די גאנצע משפחה איז זיכער ביי זיך: די ברכות וואס האבן מיטאמאל, אזוי אומגעראכטן און אומפארשטענדליך, אנגעהויבן פליסן אין זייער ריכטונג, איז זיכער צום פארדאנקן זייער מסירות נפש ביים ביישטיין די נסיון יענעם פרייטאג. דער טאטע האט זיי פארשפראכן יענעם פרייטאג: דער שבת בלייבט נישט שולדיג! וכל מיני מטעמים קרית יואל, תשע”ז “מיין הארץ גייט ממש אויס פאר אים!” פייגי האט נישט געדארפט פרעגן וועמען איר מאן מיינט. זיין קאלעגע ביי די ארבעט, יונתן, איז א פיינער יונגערמאן. ער זוכט אבער א שידוך און וויל פריש אויפשטעלן זיין שטוב. זייענדיג א כהן, האט זיך אבער דאס געפילט ווי זוכן א נאדל אין א הויפן היי. עס איז כמעט נישט געווען מען זאל אפילו אנטראגן עפעס וואס איז שייך פאר איינעם אין זיין עלטער. ווי יעדע מאל ווען איר מאן איז אהיימגעקומען פון די ארבעט און געקרעכצט איבער די מצב פון דעם יונתן, וואס ווערט מער פארצווייפעלט און צובראכן מיט יעדע פארבייגייענדיגע טאג, האט פייגי מיטגעקרעכצט. יעדעס מאל וואס זי האט געזען דעם יונגערמאן, איז זי נאכאמאל איבערצייגט געווארן ווי עס פעלט אים גארנישט, אויסער א פרוי. הלוואי ווען זי וואלט געקענט ארויסהעלפן! די עטליכע מאל וואס זי האט פראבירט צו טון אביסל אין שדכנות, האט זיך עס אויסגעלאזט ווי א connect Tosh 35
זייפן בלאז. אין דעם קאמפליצירטן פאל, קען זי זיכער נישט בייהילפיג זיין. שפעטער אין אווענט, ווען די קינדער זענען שוין געשלאפן, האט זיך זיך אראפגעזעצט מיט א הייסע טיי און געליינט א פרויען אויסגאבע. איינער האט דארט מיטגעטיילט א פערזענליכע געשיכטע איבער א ישועה צו וואס זיי האבן זוכה געווען נאכן צולייגן א פרישע מאכל צו די סעודות שבת. פייגי איז איבערגענומען געווארן ביים ליינען די געשיכטע. אזא קליינע זאך לכבוד שבת קען האבן אזא גרויסע השפעה? נאכאמאל האט זי זיך דערמאנט אין יונתן, וואס דארף דאך אויך א ישועה. אפשר לייג איך אויך צו עפעס א פרישע עסנווארג צו אונזער סעודה, האט זי געקלערט? איר מאן איז געפאלן די געדאנק. ער האט אבער אויפגעמערקט אז עס מיינט א מאכל מיט א מסורה, נישט דווקא נאך א דיפ. זי האט זיך דערמאנט אז זי האט אמאל געהערט אז איינער פון די פשעווארסקער רביים האט געזאגט אז לאקשן קוגל איז די עכטע קוגל. געווענטליך סערווירט זי נישט קיין לאקשן קוגל ביי די סעודה – יעדער איז אזוי זאט אזוי קוים מען עסט א קליין שטיקל פלייש צו יוצא זיין. זי האט באשלאסן אז זי וועט צולייגן א לאקשן קוגל לכבוד שבת פאר פערציג טעג – וואס מיינט נאר עטליכע שבתים. אין איר ארדער יענע וואך, האט זי צוגעלייגט עטליכע פעקלעך לאקשן. נאכדעם וואס זי האט ארויסגענומען דעם שמעקעדיגן קוגל פון אויוון, האט זי עס געלאזט אויסקילן, און באלד צושניטן אין אסאך שטיקלעך. ארומגענומען מיט זילבער פאפיר און אין א פלאסטישן זעקל, האט זי עס אוועקגעלייגט אין פריזער. אזוי וועט זי נישט מער ווי דארפן ארויסנעמען א שטיקל יעדע וואך פאר די קומענדיגע וואכן אין עס אנווארימען. אזא גרינגע און פשוט’ע זאך איז עס געווען. פייגי האט זיך געפריידט אז זי קען מכבד זיין דעם שבת אויף דעם אופן, און אינזין געהאט אז עס זאל זיין לזכות פון יונתן פאר א גוטן שידוך בקרוב. זעקס וואכן שפעטער, פרייטאג אינדערפרי, האט זי באמערקט אז זי נעמט שוין ארויס די לעצטע שטיקל פון די אוועקגעלייגטע פארציעס. עס זענען שוין פארביי פערציג טעג. זעט אויס אז נישט אייביג העלפן די סגולות אזוי ווי אין די מעשיות וואס מען ליינט... האט זי געקלערט צו זיך. 36 connect Tosh connect Tosh “וועסט נישט גלייבן די מזל טוב! ווייסט ווער עס איז געווארן א חתן היינט?”
מיטאמאל האט דער טעלעפאן געקלונגען. איר מאן האט גערעדט. ער איז געווען איבערראשט און קוים געקענט רעדן נארמאל. “וועסט נישט גלייבן די מזל טוב! ווייסט ווער עס איז געווארן א חתן היינט?” ספאנטאן האבן זיך די ווערטער ארויסגעגליטשט פון איר מויל. “יונתן?!?” “וואס פאלט דיר ביי? פוןן וואו ווייסטו? יא, ער האט געטון אן אויסערגעווענטליכע שידוך, מיט זייער א פיינע אלמנה! איינער האט דיר שוין דערציילט?” “איך מוז הערן מער דעטאלן! אבער איך האב פשוט צוגעטראפן, ווייל מיר האבן שוין גענדיגט די פערציג טעג וואס איך האב זיך פארגענומען צוצוגעבן א מאכל לכבוד שבת קודש!” מיר אלע קענען די באקאנטע מעשה פון יוסף מוקיר שבת, וואס האט געקויפט א טייערן פיש און איז באלוינט געווארן מיט א דיאמאנט פארן מכבד זיין דעם שבת ווי עס פאסט. צומאל, קען מען עס זען אויך היינט צוטאגס, אפענערהייט. אז מען באקט, קאכט, רייניגט, און מען שטעלט צו אלעס אויפן שענסטן פארנעם, לאמיר כאטש געדענקן. “לכבוד שבת קודש!” connect Tosh 37 בעזהשי"ת פרקי אבות שיעורים פאר פרויען שעפט חיזוק פון די אינהאלט רייכע פרקי אבות שיעורים פאר פרויען און גרויסע מיידלעך 00:7 אייזגער פונקליך יעדן שבת אונטן אין זאל פון בית צירל קומט און ברענגט אייערע פריינט
הילף פאר אויסלענדישע קארס לכבוד תושבי קריתינו און חשובע געסט. מיר האבן שוין ב"ה אויסגעארבעט א סיסטעם, צו קענען העלפן די געסט מיטן צושטעלן א סערוויס וואס וועט מאכן די קארס מער אפגעהיטןפון קאר גניבות. אויף שבתים וועט מען קענן פארקן די קארס אין די מיטעלסטע פארקינג לאט פון בית צירל, ווי עס וועט ווערן אפגעשפארט פון 20 מינוט פארן זמן הדלקת הנרות, ביז בערך 20 מינוט נאכן זמן מוצש''ק, ווי אויך וועלן מיר דאס קענען צושטעלן אינמיטן וואך, ווען עס איז דא זייער אסאך אויסלענדישע קארס, ווי למשל א שמחה, אויב די בעל שמחה וועט דאס פא רלאנגן. פאר די געסט וואס קומען אינמיטן די וואך, אדער פאר די וואס קענען מאיזה סיבה נישט פארקן אין די בית צירל פארקינג לאט, שטעלן מיר צו פארשידענע אנדערע מיטלען אפצוהאלטן די גניבות, ווי סטירינג וויל לאקס וכדו', פאר סיי וועלכע הילף דערמיט ביטע רופט 9888-922-1833 און דריקט אפציע 1 און א מעמבער וועט אייך העלפן דערמי ט און די זעלבע צייט ווילן מיר זיך באדאנקן פאר קהל אור החיים, וואס האט מנדב געווען א גרויס חלק פון די סטירינג וויל לאקס, פאר די חשובע געסט וואס קומען בצל הקודש פון כ"ק מרן רבינו שליט"א, און אזוי אויך פאר הנהלת בית צירל פארן צושטעלן די פארקינג לאט פאר די געסט, און בפרט פארן חשובן מענעדזשער, מו"ה פנחס דוד קעלנער הי"ו פאר העלפן מיטן אפשפארן די פארקינג לאט די לעצטע פאר וואכן. מודעה ה' בכבוד רב חברה שומרים
בס"ד גבאי קודש: מיר שליסן זיך אן מיט גאנץ כלל ישראל זיך צו דערהייבן רופט אריין צום ספעציעלן מאנטריאל'ער נומבער צו באקומען דעם גבאי קודש פעקעדזש שליחי עמך הי׳ עם נסיעו״ת בית ישראל com.gmail@ktytmontreal 6079.494.438 תושבי טאהש הגיע הזמן
מנוחת הנפש דירות פארמיטלונג ניייע אפציע! איר קענט יעצט פארדינגן אייער דירה דורך מנוחת הנפש, ווי מיר וועלן אייך העלפן שאפן א קאסטומער פאר מער אינפארמאציע קענט איר רופען 8674.972.514 3. ext 3636.430.450 אין 45 זונטאג פון 00:12-00:10 יעדן טאג פון 30:10-00:10פרייטאג פון 00:10-00:1 בים דרכיך אוצרות חיים ח"א תקוני הזהר ח"ו פתגמין קדישין מתורתו של החוזה מלובלין פרקי אבות הפרק למעשה אופני הקודש צדיקי בית טשערנאביל שיעורי ים החכמה על ספר אוצרות החיים ח"א
classifieds classifieds צו פארדינגען א קאר פאר די שעה 6133-476-514 .daily available Lunches & Breakfast heavenly, Fresh .Drinks 2 - Cake - s'Spread 2 - Roll Fresh - Salad - Farina: Breakfast Portion / 00.45. $packed Beautifully Portion / 00.45. $packed Beautifully. Drinks - Afters - plate Fish -Soup: Lunch .Avail Delivery.< advance in day a order place > 1163 818 450 Silberstein. R.A .fire from Prevent. cost electric Reduce. cleaning vent Dryer 0705-298-514 Koenig Luzy Call הערליכע מהודר‘דיגע תפילין און מזוזות אברהם שלמה פדווא - סופר סת“ם 8718-407-438 ווערט געזיכט א אפיס דא אין טאהש 1417-695-514 א שיינע גרויסע פריוואטע הויז מיט א גארטן ]5 מינוט וואק פון טאהש[ צו פארדינגן פאר די קומענידגע זוממער שבתים 0144-506-438 .avail time part or time Full. salesgirl a hire to looking is Comfort Discreet .message a leave and 104.ext 9999.420.450 call please, information more For ווערט געזיכט א אפיס דא אין טאהש 1417-965-514 1438 818 450 Gross Zissy call info more For. Tash on opening babysitting New 2233.254.845 אשרינו ליין שמחות גאסט רעדנער חיזוק בליצן A&Q Messages אודיטאריום ניגונים אינטערוויוס 2400-914-450 Canada SALE - RENT - BUY Numbers Your All For Number One HALL SIMCHE - RENTAL VACATION מיר האבן אן אויסוואל פון מהודרדיגע רצועות. ווי אויך פארבן מיר איבער און טוישן אייער רצועות פאר א גוטן פרייז . אנשיל זילבערשטיין 4001-389-438
:information more For 8056-399-438 tsafri_ester@ ca.doulacares@ester ca.doulacares Hebrew and, English, Yiddish in Classes classes group and Private* hospital and home in Support* area Tosh and Montreal In* one free stress a journey your Make :offer We .classes safety and CPR Infant classes aid first Emergency .daycares for :buy to or rent to have now We ,gowns hospital ,balls, books more many and machines TENS reserve to Call. items comfort פארשפארט אייער קאר! ַ אבער קוקט גוט פארדעם! לאזט קיינמאל נישט איבער קינדער אליין אין א קאר, די היץ אין חס ושלום! די קאר דאפעלט זיך אין בלויז געציילטע מינוטן, עס נעמט ל"ע נישט צו לאנג, ביז עס קען ח"ו זיין סכנות נפשות. מען הערט ליידער יעדעס יאר פון אומגליקן פון איבערלאזן קינדער אין די קאר. נישט בלויז דארפט איר זיכער מאכן אז א קינד איז נישט אין קאר, נאר איר דארפט פארשפארן די קאר ווייל עס איז אלץ דא קליינע קינדער וואס פרובירן אריינצוגיין אין קארס. עס דארף נישט זיין גאר הייס, א געווענליכער זוממער טאג קען זיין א גרויסע סכנה אין א פארמאכטע קאר. בעזהשי"ת 8440. 612. 514 nt p
ּ אַ נְ קו אַ נְ קודה'לֶ ע דה'לֶ ע איבער די נסיון פון טעכנאלאגיע ּ אַ נְ קו אַ נְ קו אַ נְ קו אַ נְ קו אַ נְ קודה'לֶ ע דה'לֶ ע איבער די נסיון פון טעכנאלאגיע אַ נְ קו אַ נְ קודה'לֶ ע דה'לֶ ע ְ אַ זֶ על ְ כֶ ע נִ ס ְ יֹונֹות! וָ ואס וֶ ועט מִ יט ּכ ְ לַ ל יִ ׂשרָ אֵ ל זֵ יין? ְ מֵ יין טֵ ייעֶ ר קִ ינ ְ ד דּו דַ אר ְפ ְס ְ ט גּוט פַ אר ְׁשטֵ יין, ְ דֶ ער וָ ואס טּוט דִ יר פ ְ ּרּואו ְ ון מִ יט נִ סיֹונֹות, דֶ ער ּבַ אׁשֶ עפֶ ער אַ לֵ יין, ַ קֶ ען אִ ין אֵ יין רֶ ג ְ ע מַ אכ ְ ן, אַ ז עֶ ס זָ אל פַ אר ְׁש ְ וואּונ ֵ דֶ ען גיין... עריכת הדף נתנדב לע"נ מרת נעטל יוכבד בת בנציון יהושע מאיר ע“ה לנדב 9511.351.845 :of project A הפצה בב"פ ופלעטבוש נתנדב ע"י: ְ טַ אטִ י, ס ְ 'אִ יז נִ יׁש ְ ט מֶ עגְ לִ יְך צּו רּוק ְ ן דִ י ּבַ אקס, ְ עֶ ס פַ אר ְׁש ְ טֶ עלט מֵ יין ּבֶ עט, וִ וי אַ זֹוי וֶ ועל אִ יְך ְ נָ אְך קֶ ענֶ ען ׁש ְ לָ אפן אֹויף דֶ עם... מֹׁשֶ ה'לֶ ע טֵ ייערֶ ע, אִ יְך ְ פַ אר ְׁש ְ טֵ יי אַ ז דּו מִ יט דֵ יין ק ְ לֵ יינֶ ע הֶ ענ ְ טֶ עלֶ עְך אּון יּונ ֶגע ְ מֹחַ קֶ ען נִ יׁש ְ ט זֶ עה ְ ן וִ וי אַ זֹוי מֶ ען זָ אל דָ אס קֶ ענֶ ען רּוק ְ ן פּון דָ ארט. אָ ּבֶ ער ְ זֵ יי נִ יׁש ְ ט ּבַ אזָ אר ְ גְ ט דִ י זֶ על ֶ ּבֶ ע וָ ואס הָ אט עֶ ס ג ְ עקֶ ענ ְ ט אַ רֵ יינלֵ ייגְ ן, ְ קֶ ען עֶ ס אִ ין אֵ יין מִ ינּוט אַ רֹויסנֶ עמֶ ען... רעיון: חזקי זילבער connect Tosh
connect Tosh 45 on the fridge פר' ואתחנן נחמו תשפ"ג לפ"ק פר' ואתחנן 28 JULY פרייטאג 13° /29 פר' ואתחנן notes שב"ק °13° / 23 JULY29 פר' עקב זונטאג °14° / 23 30 JULY פר' עקב 31 JULYמאנטאג °11° /21 01 AUGUST דינסטאג °12° /22 פר' עקב מיטוואך °16° / 24 02 AUGUST פר' עקב 03 AUGUST דאנערשטאג °17° / 24 הדלה"נ:14:8 מוצש"ק:41:9 פר' עקב | הדלה"נ:05:8 מוצש"ק:32:9 פר' עקב CURRENCY USD 76.0 = CAD 00.1 | $CAD 31.1 = $USD 00.1 $RATES notes notes notes notes notes notes showers Scattered cloudy Partly showers Scattered cloudy Partly thunderstorms Scattered cloudy Partly Showers פרק ג'
הרב אברהם לויפער שליט"א אבד"ק דאראג מייסד ומנהל n ברוקלין: וויליאמסבורג בארא פארק קרוינהייטס פלעטבוש - קענזיגטאן סיגעיט - בענסענהוירסט סטעטען איילענד - איסט סייד קווינס - פייוו טאונס אפסטעיט: קרית יואל מאנסי - סקווירא נייטרא - קאשוי ניו דזשערזי: לעיקוואד - דזשעקסאן יוניאן סיטי פאסעיק - קליפטאן פענסילוועניא: פילאדעלפיא - פיטסבורג קאנעטיקוט - טשיקאגא קליוולאנד - באלטימאר לאס אנדזשעלעס - דיטרויט פלארידא - קאנאדא: מאנטריאל - טאהש - טאראנטא הרב משה בעריש n לויפער שליט"א יושב ראש - ורואה חשבון סניף מאנטריאל - טאהש יכולין לשלוח טשעק על שם * 3766-991-514 TORAH OHEL. CONG Hutchison 5360 4B3-H2V QC Montreal .Reg. TX RR0001 4110-73121 יכולין ליתן ע"י קרעדיט קארד * ע"י הטעלפאן 2 - #1 #0440-400-514 או ע"י com.KerenAlmones.www CAD Select :Transfer E* com.gmail@OhelTorahCanada יכולין לסדר לחשוב בקביעות * על האקאונט שלו בחנות של בשר או של דגים יכולים למסור המעות * להגבאי במאנטריאל הרב יחזקאל לויפער שליט"א 8040-512-450 112 #0440-400-514 וכן יכולין לסדר עמו מעמדות קבועים מדי שבוע בשבוע או מדי חודש בחדשו n בשר ודגים - מדי יום ביומו - ומדי שבת בשבתו - ומועד במועדו 6741-993-646 Fax 5349-782-718 11249 NY Brooklyn. St Ross 25 קרן אלמנות ויתומים דארה"ב וקאנאדא בעזהי"ת פרנס לכל האלמנות לשבת קודש ולכל השבוע 00.000,260$ פרנס השבת קודש 00.000,112$ פרנס היום 00.000,36$ חשבון השנה אייר סיון תשפ"ב 00.181,781,1$ תמוז אב תשפ"ב 00.694,374,1$ אלול תשרי תשפ"ג 00.025,077,3$ חשון - טבת תשפ"ג 00.313,645,2$ שבט - ניסן תשפ"ג 00.403,129,8$ )עם הקמחא דפסחא( ס"ה 00.616,007,17$ 395,2 משפחות 836,4 ילדים בבית חשבון הקרן נתייסד אייר תשע"ו עד אייר תשפ"ג 00.675,022,50$ סניף טאהש 10 משפחות 17 ילדים בבית תשפ"א תשפ"ב תשפ"ג עד ר"ח אייר 00.892,115 $00.916,202 $00.337,164$ פרנס משפחה בשר ודגים לכל שבוע חודש תשרי חודש ניסן ס"ה לשנה משפחה ברוכי ילדים - 00.300 - $לשבוע 00.500,2 $00.600,3 $00.000,18$ משפחה גדולה - 00.200 - $לשבוע 00.800,1 $00.500,2 $00.000,12$ משפחה רגילה - 00.150 - $לשבוע 00.200,1 $00.800,1 $00.000,10$ משפחה בינוני - 00.120 - $לשבוע 00.900 $00.200,1 $00.800,7$ פרנס משפחה קטנה - 00.100 - $לשבוע 00.720 $00.000,1 $00.300,6$ פרנס אלמנה - יתום בשר ודגים לכל שבוע חודש תשרי חודש ניסן ס"ה לשנה פרנס אלמנה ויתום - 00.75 - $לשבוע 00.600 $00.900 $00.200,5$ פרנס אלמנה - 52 - $לשבוע 00.500 $00.720 $00.600,3$ פרנס יתום - 36 - $לשבוע 00.360 $00.500 $00.600,2$ פרנס אלמנה - 26 - $לשב"ק ויו"ט 00.200 $00.360 $00.800,1$ פרנס יתום - 18 - $לשב"ק ויו"ט 00.150 $00.250 $00.300,1$ מעמדות לחודש - 30 - $דאלאר אחד ליום 00.120 $00.250 $00.720$ בעזהשי"ת תבענה שפתי תהילה בעד מעשי הצדקה והחסד הנפלאים, של הרה"ג ר' אברהם לויפער שליט"א אב"ד דאראג, העוסק בפעולות אדירות של צדקה וחסד, וברא כרעא דאבוה, הולך בדרכי אבות, ה"ה אביו הדגול הרה"ח ר' שלום לויפער ז"ל, אשר נתמנה ע"י מרן רביה"ק זי"ע בתור גבאי צדקה, לעזור ולסייע לבבות נשברות בסיוע שיש בה ממש, וכל ימיו אשר היה, היו עינו ולבו שם בלב ונפש לשמח לבבות ישראל הנשברים ונדכאים, בחלוקת צרכי שבת ויום טוב בדרך כבוד. ועתה אחרי ששקעה חמה ואור צדקתו, זכה בנו הנ"ל להמשיך פעולותיו הנכבדות, ומגלגלין זכות ע"י זכאי, להקים מפעל החסד הגדול "קרן אלמנות ויתומים", להמשיך פעולות הצדקה והחסד פי כמה, ביתר שאת ויתר עוז. וביודעי ומכירי קאמינא, איך שהרה"ג הנ"ל מחזק לבבות נשברות של אלמנות ויתומים, להאיר עיניהם בצרכי יום יום, מכתב קודש מאת הגה"צ רבי מנחם מענדל ווערצבערגער שליט"א דומ"ץ סאטמאר-מאנטריאל
ובמיוחד לשבת ויום טוב, להמציא להם די מחסורם אשר יחסר להם, והכל באופן כבוד וצנוע עד להפליא, וגם פה בעירינו מאנטרעאל מצודותו פרוסה, עונה ומרחם לאלמנות ויתומים מכל חוג ועדה, להמציא להם די מחסורם אשר יחסר להם, והפעולות הללו בעירינו לבד עולים להון תועפות יותר מחצי מיליאן דאלער, וזאת מלבד הפעולות ברחבי ניו יארק רבתי העולים לאלפי רבבות, והכל נערך בחפץ לב, ובאופן היותר מכובד ומועיל. על כן בודאי מצוה גדולה לסייע, ולהושיט יד עזרה, בסכומים הגונים שיש בהם ממש, למען יוכל להמשיך בפעולות הצדקה והחסד הגדולות. ומי יתן והיה, לכל בעל יכולת, ליקח לו אלמנה אחת או משפחה אחת של יתומים, לכל הוצאותיהם, לשבת, ויום טוב, וכל עת, כי זכות נשגב ועצום הוא, וקיום מצות צדקה בהידור רב. וגדול כח הצדקה ועזר לאלמנות ויתומים לעמוד לימין המסייעים והתומכים, להוושע בכל משאלות לבבם לטובה, וגדול כח מתנת עניים שהופך מדת הרוגז לרחמים )תנחומא וירא(, ובזכות מצות צדקה נזכה בקרוב לגאולתן של ישראל ושמחתן, וכמו שאמרו חז"ל )שמו"ר לו, ג( אין ישראל נגאלים אלא בזכות הצדקה, שנאמר )ישעי' א, כז( ציון במשפט תפדה ושביה בצדקה, בביאת גואל צדק, בב"א. באעה"ח יום ד' לסדר ויקחו לי תרומה מאת כל איש אשר ידבנו לבו, בדר"ח אדר א' תשפ"ב לפ"ק הק' מנחם מענדל הלוי ווערצבערגער
וכל העם רואים את הישועו״ת בס"ד אין זכות פון די הייליגע קבלה 6079.494.438 com.gmail@ktytmontreal פרובירט עס נעמט היינט א קבלה קבלה וועט אייך אראפברענגן אייער חתימה אויף א שטר רפואות, שידוכים, וכל טוב סלה ּפרנסה, נחת דקדושה, ליכטיגע השפעות אפענע ישועות