ทุกข์ของชาวนาในบทกวี

STUDY THAI WITH CAPTAIN | เอกสารประกอบการเรียนวิชาภาษาไทย โรงเรียนมอ.วทิ ยานุสรณ์

หนว่ ยการเรียนรู้ที่ 2 : ทุกข์ของชาวนาในบทกวี วิชาภาษาไทย 1 ชนั้ มัธยมศึกษาปีที่ 4 57

ทกุ ขข์ องชาวนาในบทกวี

ทมี่ าของเรอื่ งทุกขข์ องชาวนาในบทกวี

ทุกข์ของชาวนาในบทกวี เปน็ บทความแสดงความคิดเหน็ ในหนงั สอื มณีพลอยร้อยแสง
หมวด “ชวนคดิ พิจิตรภาษา” ซงึ่ เป็นพระราชนพิ นธ์บทความและบทอภปิ รายรวม 4 เร่ือง
ได้แก่ ภาษากบั คนไทย การใชส้ รรพนาม วจิ ารณค์ าํ อธบิ ายเรอ่ื งนามกิตก์ในไวยากรณ์บาลี
และทุกข์ของชาวนาในบทกวี เป็นบทความทมี่ ีจดุ มงุ่ หมายในการแสดงความคิดเหน็ ตอ่
ประเดน็ ใดประเด็นหนง่ึ ความคดิ เหน็ ท่ีนําเสนอได้มาจากการวเิ คราะห์ ซึ่งใชว้ ิจารณญาณ
ของผแู้ ต่ง โดยผ่านการสังเกตปญั หา ทมี่ าของเรื่อง และข้อมลู ต่าง ๆ อย่างละเอียด

หนังสอื มณีพลอยร้อยแสง

มณพี ลอยร้อยแสง เป็นหนงั สือรวบรวมบทพระราชนิพนธ์ท่สี มเดจ็ พระเทพรตั นราชสดุ าฯ สยามบรมราชกมุ ารที รง
พระกรุณาโปรดเกล้าโปรดกระหม่อมพระราชทานพระราชานุญาตให้นิสิตอักษรศาสตร์รุ่นที่ 41 จุฬาลงกรณ์-
มหาวทิ ยาลัยจดั พมิ พข์ ึน้ เมื่อ พ.ศ.2533 ในวโรกาสทที่ รงเจริญพระชนม์มายคุ รบ 3 รอบ พระราชนิพนธเ์ รอื่ งตา่ ง ๆ
แบ่งเป็น 11 หมวดดังตอ่ ไปนี้ กล่นั แสงกลอนกานท์ , เสียงพิณเสยี งเลอ่ื น เสียงเอื้อนเสยี งขับ , เรยี งร้อยถอ้ ยดนตรี
ชวนคิดพิจติ รภาษา , นานาโวหาร , คาํ ขานไพรัช , สมบตั ภิ ูมปิ ญั ญา , ธาราความคดิ , นทิ ศิ บรรณา , สาราจากใจ
และ มาลัยปกณิ กะ ซง่ึ บทความเรื่องทุกข์ของชาวนาในบทกวีจัดอยู่ในหมวด “ชวนคิดพิจิตรภาษา”
หนงั สอื มณพี ลอยร้อยแสง หมวดที่ 4 “ชวนคิดพิจติ รภาษา” ประกอบด้วยบทความ 4 บทความย่อย

1.ภาษากบั คนไทย : ช่วยให้คนไทยมองเห็นคณุ ค่าของภาษาไทยอนั เปน็ ภาษาประจําชาติ
2.การใช้สรรพนาม : เปน็ บทความทใ่ี หท้ ง้ั ความรูแ้ ละความสําเริงปัญญาแก่ผูอ้ า่ น
3.วิจารณ์อธิบายเร่อื งนามกิตก์ในไวยากรณ์บาลี : อภปิ รายและวนิ ิจฉยั การประกอบศพั ทใ์ นภาษาบาลี
4.ทุกขข์ องชาวนาในบทกวี : เปน็ บทความที่ใหข้ อ้ คดิ นา่ สนใจและความร้เู ชิงวรรณคดีเปรยี บเทยี บแก่ผอู้ ่าน

STUDY THAI WITH CAPTAIN | เอกสารประกอบการเรียนวิชาภาษาไทย โรงเรยี นมอ.วทิ ยานุสรณ์

หนว่ ยการเรยี นรู้ท่ี 2 : ทกุ ข์ของชาวนาในบทกวี วชิ าภาษาไทย 1 ชั้นมัธยมศึกษาปที ่ี 4 58

พระราชประวตั …ิ สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกมุ ารี

สมเดจ็ พระกนษิ ฐาธริ าชเจ้า กรมสมเดจ็ พระเทพรตั นราชสุดาฯ สยามบรมราชกมุ ารี
เป็นพระราชธิดาในพระบาทสมเดจ็ พระปรมนิ ทรมหาภมู พิ ลอดลุ ยเดช และสมเดจ็ พระนาง
เจ้าสริ ิกติ ์พิ ระบรมราชนิ ีนาถ พระบรมราชชนนพี นั ปหี ลวง ทรงพระปรีชาสามารถในการ
ขบั ร้องเพลงและทรงบรรเลงดนตรีไทยไดห้ ลายประเภท นอกจากน้ยี ังทรงพระราชนพิ นธ์
วรรณกรรมร้อยแก้ว รอ้ ยกรอง และงานแปล งานพระราชนิพนธ์ทร่ี จู้ ักแพรห่ ลาย เช่น
ยํ่าแดนมังกร ผเี สอ้ื แก้วจอมแกน่ แกว้ จอมซน ด่งั ดวงแก้ว ทง้ั นใ้ี นงานพระราชนพิ นธ์
แตล่ ะเรื่องพระองค์จะทรงใชพ้ ระนามแฝงตา่ งกัน เชน่ ก้อนหิน แว่นแก้ว หนนู อ้ ย

เนอื้ เรอ่ื งยอ่ ทุกข์ของชาวนาในบทกวี

เนอื้ ความตอนแรกของบทความเรอ่ื งทกุ ข์ของชาวนาในบทกวี สมเด็จพระกนิษฐาธริ าชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรตั น-
ราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารีได้ทรงอ้างอิงถึงบทกวีของจิตร ภูมิศักด์ิ ซ่ึงกล่าวถึงชีวิตและความทุกข์ยากของ
ชาวนา ในตอนต่อมาทรงแปลบทกวีจีนของหล่ีเชินเป็นภาษาไทย ทาํ ให้มองเห็นภาพของชาวนาจีนเปรียบเทียบกับ
ชาวนาไทยว่ามิได้มีความแตกต่างกันนัก แม้ในฤดูกาลเพาะปลูกซ่ึงภูมิอากาศเอ้ือให้พืชพันธ์ุธัญญาหารบริบูรณ์ดี
แตผ่ ลผลติ ไม่ได้ตกเปน็ ของผผู้ ลิต คือชาวนาเท่าทค่ี วร และส่วนท่สี าํ คญั ท่ีสุด คือ ทรงชใี้ ห้เห็นว่าแม้กวีท้ังสองจะมี
กลวิธีนําเสนอบทกวีทีแ่ ตกตา่ งกัน แต่กลับมแี นวความคดิ ท่ีคลา้ ยคลึงกัน คอื มุง่ กล่าวถึงความทุกขย์ ากของชาวนา
และทาํ ใหเ้ หน็ ว่าชาวนาในทุกแหง่ และทุกสมยั ลว้ นประสบแต่ความทกุ ข์ยากไมแ่ ตกตา่ งกนั

STUDY THAI WITH CAPTAIN | เอกสารประกอบการเรียนวิชาภาษาไทย โรงเรียนมอ.วิทยานสุ รณ์

หนว่ ยการเรียนรู้ที่ 2 : ทกุ ข์ของชาวนาในบทกวี วชิ าภาษาไทย 1 ช้ันมธั ยมศกึ ษาปีท่ี 4 59

บทกวขี องจิตร ภมู ิศักดิ์

เปบิ ข้าวทุกคราวคํา จงสจู ําเป็นอาจณิ
เหงื่อกูที่สกู นิ จึงกอ่ เกิดมาเปน็ คน
ใหช้ นชมิ ทกุ ชน้ั ชน
ขา้ วน้ีน่ะมรี ส และขมข่นื จนเขยี วคาว
เบอ้ื งหลังสทิ ุกข์ทน ระยะทางนน้ั เหยียดยาว
ลว้ นทุกขย์ ากลําบากเข็ญ
จากแรงมาเปน็ รวง ทกุ หยดหยาดล้วนยากเยน็
จากรวงเป็นเมด็ พราว จึงแปรรวงมาเปบิ กิน
และนํ้าแรงอนั หลง่ั ริน
เหง่ือหยดสักก่หี ยาด ท่สี ซู ดกาํ ซาบฟนั
ปดู โปนกี่เสน้ เอ็น

น้ําเหงอ่ื ที่เร่ือแดง
สายเลือดกทู ้งั ส้นิ

จติ ร ภูมิศักดใิ์ ชก้ ลวิธใี นการนาํ เสนอเสมือนกบั นาํ ชาวนามาบรรยายเรื่องของตนใหผ้ ูอ้ า่ นฟงั ด้วยตนเอง ซึง่
สังเกตไดจ้ ากการใช้สรรพนามว่า “กู” โดยชวนใหค้ ิดวา่ เรือ่ งจรงิ ๆ นั้นชาวนาจะมีโอกาสไหมทีจ่ ะลาํ เลกิ กบั ใคร ๆ ว่า
ถ้าไมม่ ีคนท่ีคอยเหน่ือยยากตรากตราํ ทาํ อยา่ งพวกเขา คนอ่นื ๆ จะเอาอะไรกิน อยา่ ว่าแต่การลําเลิกทวงบุญคณุ เลย
ความช่วยเหลือที่สังคมมีต่อคนกลุ่มนี้ในด้านของปัจจัยการผลิต การพยุงหรือประกันราคา และการรักษาความ
ยุติธรรมก็ยังแทบจะเป็นไปไม่ได้ ทาํ ให้ในหลาย ๆ ประเทศที่มีการพัฒนาเศรษฐกิจ ชาวนาก็ต่างละท้ิงอาชีพ
เกษตรกรรมไปอยู่ในภาคอุตสาหกรรม ซงึ่ ทําใหต้ นมรี ายไดส้ งู กว่า ได้เงนิ เร็วกวา่ และมีสวัสดิการทดี่ ีกว่า

จติ ร ภูมิศกั ดิ์ เปน็ นกั วชิ าการคนสาํ คญั คนหนงึ่ ของไทยท่ีมีผลงานทางวิชาการ
ที่แปลกใหมแ่ ละลกึ ซ้ึง มแี นวคิดต่อต้านระบบเผด็จการและการใช้อํานาจกดขขี่ อง
ชนชั้นสูง นอกจากนเี้ ขายังมีความเชี่ยวชาญในดา้ นภาษาศาสตร์อกี ด้วย

STUDY THAI WITH CAPTAIN | เอกสารประกอบการเรียนวิชาภาษาไทย โรงเรียนมอ.วิทยานุสรณ์

หนว่ ยการเรยี นรู้ที่ 2 : ทุกขข์ องชาวนาในบทกวี วชิ าภาษาไทย 1 ช้ันมัธยมศึกษาปที ี่ 4 60

บทกวีจีนของหล่ีเชิน

หวา่ นขา้ วในฤดใู บไม้ผลิ ข้าวเมลด็ หนึ่งจะกลายเป็นหม่นื เมล็ดในฤดใู บไม้รว่ ง
รอบข้างไมม่ ีนาที่ไหนทงิ้ ว่าง แต่ชาวนากย็ งั อดตาย

ตอนอาทิตย์เทยี่ งวัน ชาวนายังพรวนดิน เหงอ่ื หยดบนดินภายใต้ต้นข้าว
ใครจะรู้บา้ งว่าในจานใบน้นั ขา้ วแตล่ ะเม็ดคอื ความยากแค้นแสนสาหัส

หลี่เชนิ รบั ราชการมตี ําแหน่งเป็นขา้ ราชการสว่ นท้องถ่ินอยู่ในชนบทจงึ ทาํ ใหเ้ ขาไดเ้ ห็นความเปน็ อยขู่ องราษฎร
ชาวไรช่ าวนาในยุคนน้ั และเกิดความสะเทือนใจจงึ ไดบ้ รรยายความรู้สกึ ออกมาเปน็ บทกวที ีม่ ชี ่ือวา่ “ประเพณีด้ังเดิม”
หล่ีเชินใช้กลวิธีในการนําเสนอโดยการบรรยายภาพที่เห็นเหมือนจิตรกรกาํ ลังวาดภาพให้คนชม ซึ่งสะท้อนให้เห็นว่า
แม้ว่าในฤดูกาลนั้นภูมิอากาศจะอํานวยให้พืชพันธุ์ธัญญาหารบริบูรณ์ดี แต่ผลผลิตไม่ได้ตกเป็นประโยชน์ของผู้ผลิต
เทา่ ทีค่ วร บทกวขี องหลเ่ี ชนิ เป็นบทกวีทม่ี คี วามเรียบง่าย แต่ก็แสดงความขัดแยง้ อยา่ งชัดเจน

ความแตกตา่ งดา้ นกลวิธีการนาํ เสนอ

บทกวีของจิตร ภูมิศักดิ์ บทกวขี องหลีเ่ ชิน

ใช้วธิ เี สมือนกับนาํ ชาวนามาบรรยายเร่อื งราว ใชว้ ธิ บี รรยายภาพทีเ่ ห็นเหมอื นจติ รกร
ของตนใหผ้ ู้อ่านฟังดว้ ยตนเอง กําลงั วาดภาพให้ผูอ้ ื่นไดช้ ม

บทสรุปของบทความเรื่อง “ทกุ ขข์ องชาวนาในบทกวี”
เวลานี้สภาพบา้ นเมืองก็เปลี่ยนไป ต้งั แต่สมัยหลีเ่ ชินเม่ือพนั ปกี วา่ สมัยจิตร ภูมศิ ักดิ์ เม่ือ 30 ปที ่ีแล้ว สมยั ท่ี

ขา้ พเจ้าไดเ้ หน็ เองก็ไม่มอี ะไรแตกต่างกนั นัก ฉะนั้นก่อนทท่ี กุ คนจะหนั ไปกินอาหารเม็ดเหมอื นนักบนิ อวกาศ เรือ่ งความ
ทุกข์ของชาวนากค็ งยงั จะเปน็ แรงสร้างความสะเทอื นใจใหแ้ ก่กวียุคคอมพวิ เตอรส์ บื ตอ่ ไป

STUDY THAI WITH CAPTAIN | เอกสารประกอบการเรียนวชิ าภาษาไทย โรงเรยี นมอ.วทิ ยานสุ รณ์

หนว่ ยการเรียนรู้ท่ี 2 : ทุกข์ของชาวนาในบทกวี วชิ าภาษาไทย 1 ชัน้ มธั ยมศกึ ษาปีที่ 4 61

กําซาบ คาํ ศพั ท์นา่ รู้…ทกุ ขข์ องชาวนาในบทกวี
เขยี วคาว
ธัญพืช ซมึ เขา้ ไป
ประกันราคา สีเขียวของต้นข้าว
มาจากภาษาบาลีคําวา่ ธญญฺ พชื เช่น ข้าว ขา้ วโพด ท่ใี ห้เมลด็ เป็นอาหารหลกั
เปิบ การท่รี ัฐ หรือเอกชน รับประกนั ทจ่ี ะซ้อื ผลผลติ ตามราคาทกี่ ําหนดไว้
ลําเลกิ เปบิ ข้าว หมายถงึ วิธีการใช้ปลายน้ิวทัง้ ห้าหยบิ ขา้ วใส่ปากตนเอง
สวสั ดิการ กล่าวทวงบญุ คณุ กลา่ วคําตัดพอ้ ต่อวา่
การใหส้ ิ่งทเี่ ออื้ อํานวยใหผ้ ู้ทาํ งานมสี ภาพความเป็นอยู่ท่ีดี
สู สรรพนามบรุ ษุ ที่ 2 เป็นคําโบราณ
อาจิณ ประจาํ

วิเคราะหค์ ณุ ค่าด้านเนื้อหา

1.มกี ลวิธีการแตง่ ทด่ี ี แสดงใหเ้ ห็นแนวความคิดชัดเจน ลาํ ดบั เรือ่ งราวเข้าใจง่าย
2.มสี ว่ นประกอบของงานเขยี นประเภทบทความอยา่ งครบถว้ น ได้แก่ ส่วนนํา เนื้อเรอ่ื ง และส่วนสรปุ

-ส่วนนาํ : กล่าวถึงบทกวขี องจิตร ภูมศิ ักด์ิ ทีท่ รงไดย้ นิ ได้ฟงั มาในอดีต
-เน้อื เร่อื ง : วจิ ารณ์เกยี่ วกับกลวธิ กี ารนําเสนอบทกวขี องจิตร ภมู ศิ กั ดิแ์ ละบทกวีของหล่ีเชิน
-ส่วนสรปุ : สรุปความเพียงสัน้ ๆ แตล่ ึกซ้ึง ด้วยการตอกย้ําเรอ่ื งความทุกขย์ ากของชาวนา

วเิ คราะห์คุณคา่ ดา้ นสงั คม

แนวคิดสําคัญของบทความพระราชนิพนธเ์ ร่อื ง ทุกขข์ องชาวนาในบทกวี อยู่ทค่ี วามทกุ ขย์ ากของชาวนา และ
สภาพชีวิตของชาวนาที่ถูกเอารัดเอาเปรียบอยู่เสมอ แม้ในบทความจะไม่ได้มีการเสนอแนะแนวทางในการแก้ไขปัญหา
แต่แนวคิดของเร่ืองที่มีความชัดเจนก็มีผลทาํ ให้สังคมหรือหน่วยงานที่เก่ียวข้องได้ประจักษ์และตระหนักถึงความ
สาํ คัญของชาวนา และเล็งเหน็ ปญั หาต่าง ๆ อนั จะนําไปสู่การแสวงหาหนทางแก้ไขในทา้ ยทสี่ ุด

STUDY THAI WITH CAPTAIN | เอกสารประกอบการเรียนวชิ าภาษาไทย โรงเรยี นมอ.วิทยานุสรณ์

หนว่ ยการเรยี นรู้ท่ี 2 : ทุกข์ของชาวนาในบทกวี วชิ าภาษาไทย 1 ชั้นมธั ยมศึกษาปที ี่ 4 62

Problem #1 | จงตอบคาํ ถามตอ่ ไปนใ้ี ห้ถูกตอ้ ง

1.สาระสาํ คัญของบทความเร่ือง ทุกขข์ องชาวนาในบทกวี คอื อะไร
ตอบ _________________________________________________________________________________________________

_________________________________________________________________________________________________
2.เหตุใดชาวนาจึงละท้ิงอาชพี เกษตรกรรมไปทํางานในภาคอุตสาหกรรมหรือภาคบริการ
ตอบ _________________________________________________________________________________________________

_________________________________________________________________________________________________
3.บทกวขี องจิตร ภมู ิศักด์ิ และบทกวีของหล่เี ชนิ มีเน้ือหาที่เหมอื นหรอื ตา่ งกันอยา่ งไร จงอธบิ าย
ตอบ _________________________________________________________________________________________________

_________________________________________________________________________________________________
_________________________________________________________________________________________________
_________________________________________________________________________________________________
4.จงอธิบายกลวิธีการแตง่ บทกวีของหล่ีเชนิ และจิตร ภมู ิศักด์ิ ดว้ ยสํานวนภาษาของตนเอง
ตอบ _________________________________________________________________________________________________
_________________________________________________________________________________________________
_________________________________________________________________________________________________
_________________________________________________________________________________________________
5. “…ก่อนทท่ี กุ คนจะหันไปกินอาหารเมด็ เหมือนนกั บินอวกาศ เร่อื งความทกุ ขข์ องชาวนาก็คงยังจะเป็นแรงสรา้ ง
ความสะเทอื นใจใหแ้ กก่ วียคุ คอมพวิ เตอรส์ ืบตอ่ ไป…” ข้อความน้ีส่อื ความหมายอย่างไร จงอธบิ าย
ตอบ _________________________________________________________________________________________________
_________________________________________________________________________________________________
_________________________________________________________________________________________________

STUDY THAI WITH CAPTAIN | เอกสารประกอบการเรียนวิชาภาษาไทย โรงเรียนมอ.วิทยานุสรณ์

หนว่ ยการเรียนรู้ท่ี 2 : ทกุ ข์ของชาวนาในบทกวี วชิ าภาษาไทย 1 ชั้นมธั ยมศึกษาปีท่ี 4 63

6.บทความแสดงความคดิ เห็นมีลักษณะเป็นอย่างไร จงอธบิ ายพอสงั เขป
ตอบ _________________________________________________________________________________________________

_________________________________________________________________________________________________
_________________________________________________________________________________________________
7.จงวิเคราะหค์ ณุ ค่าด้านเนื้อหาจากบทความเรอ่ื ง “ทุกข์ของชาวนาในบทกว”ี
ตอบ _________________________________________________________________________________________________
_________________________________________________________________________________________________
8.จงวิเคราะหค์ ุณคา่ ด้านสงั คมจากบทความเร่ือง “ทุกขข์ องชาวนาในบทกว”ี
ตอบ _________________________________________________________________________________________________
_________________________________________________________________________________________________
9.จงอธิบายส่วนประกอบของบทความเรอื่ ง “ทุกข์ของชาวนาในบทกว”ี วา่ ในแตล่ ะสว่ นกล่าวถงึ เรอื่ งใด
ตอบ _________________________________________________________________________________________________
_________________________________________________________________________________________________
_________________________________________________________________________________________________
10.นกั เรียนจะสามารถนาํ ขอ้ คิดทไ่ี ดร้ บั จากบทความเรื่อง “ทกุ ข์ของชาวนาในบทกว”ี ไปประยกุ ตใ์ ชไ้ ด้อย่างไร
ตอบ _________________________________________________________________________________________________
_________________________________________________________________________________________________
_________________________________________________________________________________________________

STUDY THAI WITH CAPTAIN | เอกสารประกอบการเรียนวิชาภาษาไทย โรงเรียนมอ.วิทยานุสรณ์

หนว่ ยการเรยี นรู้ท่ี 2 : ทุกข์ของชาวนาในบทกวี วชิ าภาษาไทย 1 ชั้นมัธยมศึกษาปที ่ี 4 64

Problem #2 | จงสรปุ ความรู้จากบทความพระราชนิพนธเ์ รื่อง ทกุ ขข์ องชาวนาในบทกวี

STUDY THAI WITH CAPTAIN | เอกสารประกอบการเรียนวชิ าภาษาไทย โรงเรียนมอ.วทิ ยานสุ รณ์

หนว่ ยการเรยี นรู้ท่ี 2 : ทุกข์ของชาวนาในบทกวี วชิ าภาษาไทย 1 ชน้ั มธั ยมศึกษาปีท่ี 4 65

แบบฝึกหัดทา้ ยหน่วยการเรียนรทู้ ่ี 2 : ทุกขข์ องชาวนาในบทกวี

1.ผพู้ ระราชนิพนธ์บทความเร่อื ง “ทุกขข์ องชาวนาในบทกวี” คอื ใคร

ก. สมเดจ็ พระกนิษฐาธิราชเจา้ กรมสมเด็จพระเทพรตั นราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี

ข. พระบาทสมเดจ็ พระบรมชนกาธเิ บศร มหาภมู ิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร

ค. สมเดจ็ พระนางเจ้าสริ กิ ติ ์ิ พระบรมราชินนี าถ พระบรมราชชนนีพนั ปีหลวง

ง. พระบาทสมเด็จพระปรเมนทรรามาธบิ ดศี รีสินทรมหาวชิราลงกรณ พระวชริ เกล้าเจ้าอยู่หวั

2.ข้อใดกล่าวถูกตอ้ งเกยี่ วกบั ข้อความตอ่ ไปนี้

(I) บทความเร่ือง “ทุกข์ของชาวนาในบทกว”ี เปน็ หน่ึงในบทความจากหนงั สอื มณพี ลอยร้อยแสง

(II) บทความเร่อื ง “ทกุ ขข์ องชาวนาในบทกว”ี จดั อยใู่ นหมวดเสยี งพณิ เสียงเลอ่ื น เสยี งเอ้ือนเสียงขบั

(III) หนังสอื มณพี ลอยร้อยแสงจัดพิมพ์ขน้ึ เนอื่ งในวนั ภาษาไทยประจาํ ปีพุทธศกั ราช 2533

ก. ข้อความที่ (I) และ (II) กลา่ วถกู ต้อง แตข่ อ้ ความที่ (III) กลา่ วผิด

ข. ข้อความที่ (II) และ (III) กล่าวถูกต้อง แต่ขอ้ ความที่ (I) กลา่ วผิด

ค. ข้อความที่ (I) กลา่ วถกู ต้อง แตข่ อ้ ความที่ (II) และ (III) กล่าวผิด

ง. ข้อความท่ี (II) กล่าวถูกตอ้ ง แต่ขอ้ ความที่ (I) และ (III) กลา่ วผิด

3.บทความพระราชนพิ นธ์เร่ือง “ทกุ ขข์ องชาวนาในบทกวี” มีสาระสําคัญเกี่ยวกับขอ้ ใด

ก. ชาวนาถูกเอาเปรียบจากพ่อค้าคนกลาง

ข. ชวี ติ และความทุกข์ยากของชาวนา

ค. การแก้ปญั หาของชาวนาควรเปน็ หน้าทข่ี องรัฐโดยตรง

ง. ชีวติ ของชาวนาทีค่ วรศกึ ษา

4. “เหง่ือหยดบนดนิ ภายใต้ต้นขา้ ว” สอดคลอ้ งกับคําประพันธข์ ้อใด

ก. จากแรงมาเป็นรวง ระยะทางนนั้ เหยยี ดยาว

ข. น้ําเหง่อื ทเ่ี รือ่ แดง และนํ้าแรงอันหลง่ั รนิ

ค. ขา้ วน้นี ะ่ มีรส ใหช้ นชิมทกุ ช้ันชน

ง. เปิบขา้ วทกุ คราวคํา จงสูจําเป็นอาจิณ

STUDY THAI WITH CAPTAIN | เอกสารประกอบการเรียนวิชาภาษาไทย โรงเรยี นมอ.วทิ ยานสุ รณ์

หนว่ ยการเรียนรู้ท่ี 2 : ทุกขข์ องชาวนาในบทกวี วิชาภาษาไทย 1 ชน้ั มัธยมศกึ ษาปที ี่ 4 66

5.ขอ้ ใดคอื สาระสาํ คญั ของบทกวี “ประเพณดี ้ังเดิม”
ก. แสดงให้เหน็ ความเป็นอยู่ทย่ี ากลาํ บากของชาวนาในยุคนัน้
ข. สะท้อนให้เห็นความสะเทอื นใจของชาวนาที่ไม่ได้รบั ความยตุ ิธรรมจากสังคม
ค. ทวงถามสทิ ธิ์ของชาวนาและเรียกร้องใหส้ ังคมชว่ ยเหลอื
ง. แม้ภมู ิอากาศจะอาํ นวยให้พืชพนั ธธุ์ ัญญาหารบรบิ ูรณ์ แต่ผลผลติ ไมไ่ ด้ตกเปน็ ประโยชน์ของชาวนาเท่าทค่ี วร

6.ความขดั แยง้ ในความเรยี บง่ายของบทกวี “ประเพณีดง้ั เดิม” คอื ขอ้ ใด
ก. หวา่ นขา้ วในฤดใู บไมผ้ ลิ ข้าวเมล็ดหนงึ่ จะกลายเปน็ หมื่นเมลด็ ในฤดใู บไม้รว่ ง
ข. รอบขา้ งไมม่ ีนาทไ่ี หนท้งิ ว่าง แต่ชาวนากย็ งั อดตาย
ค. ตอนอาทิตย์เที่ยงวนั ชาวนายังพรวนดิน
ง. เหงื่อหยดบนดินภายใตต้ ้นข้าว

7.ข้อใดไม่ปรากฏในบทความพระราชนิพนธ์เรอื่ ง “ทุกข์ของชาวนาในบทกว”ี
ก. แสดงความเข้าพระทยั ปัญหาต่าง ๆ ของชาวนา
ข. สะท้อนพระเมตตาธรรมทีพ่ ระองคม์ ตี อ่ ชาวนา
ค. ทรงชี้ให้เหน็ กลวธิ นี าํ เสนอท่ตี ่างกนั ของบทกวี
ง. ทรงอธบิ ายถึงวิธีการแต่งกลอนสะทอ้ นแนวความคดิ

8.ข้อใดคือขอ้ แตกตา่ งระหวา่ งบทกวขี องหลเ่ี ชินและจติ ร ภูมศิ ักดิ์
ก. หลเ่ี ชิน ใชค้ ําเรยี บง่าย จิตร ภมู ิศกั ด์ิ ใช้ภาษากวที ีเ่ ข้าใจยาก
ข. หลี่เชิน บรรยายภาพเหมอื นจติ รกรวาดภาพให้คนชม จติ ร ภมู ศิ กั ด์ิ ให้ชาวนามาบรรยายความทกุ ขใ์ ห้ผ้อู ่านฟัง
ค. หลี่เชิน ไม่มรี ูปแบบฉันทลักษณ์ จติ ร ภมู ิศักด์ิ ยดึ ถอื รปู แบบตามฉันทลกั ษณ์
ง. หลเ่ี ชนิ เขยี นเป็นบทกวีสําหรบั อ่านเล่น จิตร ภมู ิศักดิ์ เขียนเป็นบทเพลงสําหรบั ปลกุ ใจ

9.ขอ้ ใดกลา่ วไมถ่ ูกตอ้ งเกยี่ วกบั บทความพระราชนพิ นธ์เร่ือง “ทุกขข์ องชาวนาในบทกว”ี
ก. เป็นบทความทีน่ ํามาจากหนังสอื มณพี ลอยร้อยแสง
ข. สาระสาํ คญั เกย่ี วกบั ชีวติ และความทกุ ขย์ ากของชาวนา
ค. บทกวขี องจติ ร ภมู ิศกั ดแ์ิ ต่งดว้ ยอินทรวิเชียรฉนั ท์ 11
ง. แสดงถงึ ความเขา้ พระทยั ปญั หาต่าง ๆ ของชาวนา

STUDY THAI WITH CAPTAIN | เอกสารประกอบการเรยี นวิชาภาษาไทย โรงเรยี นมอ.วทิ ยานุสรณ์

หนว่ ยการเรียนรู้ที่ 2 : ทุกขข์ องชาวนาในบทกวี วิชาภาษาไทย 1 ชั้นมัธยมศึกษาปีท่ี 4 67

10.ชื่อบทกวี “ประเพณดี ง้ั เดิม” ของหลีเ่ ชนิ มคี วามหมายตรงกับขอ้ ใด

ก. วิถชี ีวิตของชาวนาท่ีไม่ไดร้ บั การดูแล

ข. ประเพณีการปลูกขา้ วของชาวนาจนี ที่คงเหมือนเดมิ

ค. วถิ ชี วี ติ ของชาวนาทีป่ ระกอบด้วยประเพณีเก่าแก่

ง. แสดงถงึ ความเขา้ พระทัยปัญหาตา่ ง ๆ ของชาวนา

11.ขอ้ ใดแสดงถงึ การ “ลาํ เลิก” เด่นชัดทส่ี ดุ

ก. เปิบขา้ วทุกคราวคํา จงสจู าํ เป็นอาจณิ

ข. เหงอ่ื กูทส่ี ูกนิ จึงก่อเกดิ มาเปน็ คน

ค. ขา้ วนีน้ ะ่ มีรส ให้ชนชมิ ทุกช้นั ชน

ง. เบ้อื งหลังสิทุกขท์ น และขมขนื่ จนเขียวคาว

12.ขอ้ ใดใช้กลวิธีนาํ เสนอโดยการถาม

ก. ขา้ วนน้ี ่ะมีรส ให้ชนชมิ ทกุ ช้ันชน

เบื้องหลังสิทุกขท์ น และขมขนื่ จนเขียวคาว

ข. จากแรงมาเปน็ รวง ระยะทางน้นั เหยยี ดยาว

จากรวงเป็นเม็ดพราว ลว้ นทุกข์ยากลาํ บากเข็ญ

ค. เหงอื่ หยดสกั ก่ีหยาด ทกุ หยดหยาดลว้ นยากเย็น

ปดู โปนกเ่ี สน้ เอ็น จงึ แปรรวงมาเปบิ กนิ

ง. น้ําเหงือ่ ที่เร่อื แดง และน้ําแรงอันหลง่ั รนิ

สายเลอื ดกทู ้งั สิ้น ที่สูซดกาํ ซาบฟัน

13.ข้อใดจัดเป็นนามธรรมทส่ี ะท้อนความรู้สกึ ไดช้ ัดเจน

ก. เปิบข้าวทกุ คราวคํา

ข. เหงื่อหยดสกั กีห่ ยาด

ค. ปูดโปนก่เี ส้นเอน็

ง. และขมข่นื จนเขียวคาว

STUDY THAI WITH CAPTAIN | เอกสารประกอบการเรยี นวชิ าภาษาไทย โรงเรียนมอ.วิทยานสุ รณ์

หนว่ ยการเรียนรู้ที่ 2 : ทกุ ขข์ องชาวนาในบทกวี วชิ าภาษาไทย 1 ช้นั มัธยมศกึ ษาปที ่ี 4 68

14. “… เวลาน้สี ภาพบา้ นเมอื งก็เปลยี่ นไป ตงั้ แตส่ มัยหลีเ่ ชินเมอ่ื พนั ปกี วา่ สมยั จติ ร ภูมศิ ักดิ์ เม่อื 30 ปีทแ่ี ลว้ สมยั

ทข่ี า้ พเจ้าไดเ้ หน็ เองก็ไม่มีอะไรแตกต่างกันนกั …” จากข้อความขา้ งตน้ มีความหมายตรงกบั ขอ้ ใด

ก. ชาวนาไทยและชาวนาจีนยังปลูกขา้ วเหมอื นกนั เหมอื นแตก่ อ่ น

ข. ความทุกขแ์ ละปัญหาตา่ ง ๆ ของชาวนากย็ งั ไมไ่ ด้รับการเหลียวแลเหมือนเคย

ค. ชาวนาไทยและชาวนาจีนยงั คงเรียกร้องความเป็นธรรมจากสงั คมทุกยุคทกุ สมยั

ง. ชาวนามคี วามภาคภมู ิใจท่ไี ด้เป็นสว่ นหน่งึ ในการสรา้ งชีวติ ทุกชวี ิตให้เจริญเติบโต

15. “นํา้ เหงอ่ื ทเ่ี รอ่ื แดง และนํ้าแรงอันหลงั่ รนิ

สายเลอื ดกูทั้งส้นิ ทส่ี ซู ดกําซาบฟนั ”

จากคําประพันธ์ขา้ งต้นขอ้ ความใดกล่าวไม่ถกู ต้อง

ก. บทประพนั ธ์น้ีแต่งดว้ ยกาพย์ยานี 11

ข. บทประพันธ์นี้มีทงั้ สัมผสั สระและสมั ผัสอกั ษร

ค. บทประพนั ธน์ ีใ้ ชภ้ าษาปากเพื่อสอ่ื ความอย่างตรงไปตรงมา

ง. บทประพนั ธ์นมี้ ีการใชโ้ วหารสทั พจน์ เพอ่ื สอื่ อารมณอ์ ย่างชดั เจน

เฉลยแบบฝึกหดั ทา้ ยหนว่ ยการเรียนรู้ท่ี 1
1 ก 2 ค 3 ข 4 ข 5 ง 6 ข 7 ง 8 ข 9 ค 10 ก
11 ข 12 ค 13 ง 14 ข 15 ง

คะแนนทีไ่ ด้ บันทึกเพม่ิ เตมิ

______________
/ 15 คะแนน