พัฒนาอาชีพให้มีความเข้มแข็ง (อช21003) ม.ต้น

43

3. การพฒั นาอาชพี
เปน กระบวนการท่ีเนน ความสาํ คัญการพฒั นาระบบการจดั การทัง้ การผลิตและการตลาดใหตรง
กบั ความตองการของลกู คา ดังนี้

คุณภาพผลผลติ

ลดตน ทุนการผลติ การพัฒนาอาชีพ
การสง มอบ

ความปลอดภยั

ปจจยั รวมท้งั 4 ดาน เปน ปจจยั ทีส่ งผลตอ การพัฒนาอาชีพ โดยมลี ักษณะความสาํ คญั ดงั นี้
1) คุณภาพผลผลติ เปนเรอ่ื งทเ่ี ราจะตอ งจดั การใหคณุ ภาพตรงความตอ งการของลูกคาใหม ากทสี่ ุด
เพอ่ื ใหล ูกคามั่นใจไดว า จะไดร บั สินคา /บริการทีด่ ีเปน ไปตามความคาดหวัง
2) ลดตน ทุนการผลติ เก่ียวของกับการกําหนดราคาผลผลิตที่จะตองเปนราคาท่ีลูกคาสามารถ
ซอื้ ผลผลิตของเราได แตไ มใชกําหนดราคาต่ําจนกระท่ังรายไดไมพอเพียง ดังนั้น การลดตนทุนจึงเปน
เร่ืองสําคัญที่เราจะตองศึกษาเรียนรู หาวิธีลดตนทุนท่ีทําใหมีรายไดเพียงพอ ไมใชไปลดตนทุนกับ
คา แรงงาน แตเปน การบรหิ ารจดั การใหลดความเสียหายในปจจยั การผลิต และการจัดการใหไ ดผลผลิตสูง
3) การสงมอบผลิตผลใหลูกคาตองเปนไปตามขอตกลงท้ังเวลานัดหมายและจํานวนผลผลิต
ตวั อยาง เชน อาชพี รา นตดั เย็บเสื้อผาชาย สว นใหญมักจะผดิ นดั ทําใหเ สียหายกับลกู คา ทม่ี ีกําหนดการจะ
ใชเสื้อผา จึงหันไปใชบริการเสื้อผาสําเร็จรูปท่ีมีความสะดวกมองเห็นสินคา และตัดสินใจเลือกซ้ือได
ทนั ที ทาํ ใหป จจุบนั รานเยบ็ เสือ้ ผา ชายเกือบหายไปจากสังคมไทย
4) ความปลอดภัย ทงั้ ผูผ ลิตและผูบ ริโภคผลผลิต เชน อาชพี เกษตรอนิ ทรยี  คนงานไมมีโอกาส
สัมผัสกับสารพิษ ทําใหการทํางานปลอดภัย ขณะเดียวกัน ผลผลิตจากเกษตรอินทรียเปนอาหารที่
ปลอดภยั
4. การยดึ หลกั คุณธรรม

การยึดหลกั คณุ ธรรม เปน พฤติกรรมภายในของผูประกอบอาชีพ ท่ีสําคัญสงผลตอความมั่นคง

ของอาชพี ดงั นี้

44

ความขยัน คุณธรรมประกอบอาชีพ
ความประหยดั
ความซื่อสัตย

ความอดทน

คุณธรรมทง้ั 4 ประการดังกลา ว หลายคนบอกวา เปนเรื่องที่ตองปลูกฝงมาแตเยาววัย จึงจะเกิดข้ึนได
ความเช่อื น้ีเปนจริง แตม นุษยเราสามารถเรียนรู สรา งความเขา ใจ มองเห็นคณุ คา ปรับเปลีย่ น และตกแตง
พฤตกิ รรม เพื่อใชเ ปนเคร่อื งมอื สรา งความสาํ เรจ็ ใหกับตนเองได

1) ความขยัน มีลักษณะพฤติกรรมของการทําอะไรอยางเอาจริงเอาจัง แข็งขันไมเกียจคราน
ถาผูประกอบอาชีพเปนอยางน้ี เขาจะมองเห็นงานอยางทะลุไปขางหนามุงม่ันเอาจริงเอาจังยกระดับ
ความสาํ เร็จไปอยางตอเน่ือง ความมั่นคงก็จะเกิดข้นึ

2) ความประหยดั เปน พฤติกรรมของการยับยง้ั ระมดั ระวังการใชจายใหพอ สรางความคุมคา
ใหมคี วามเสียหายนอยทส่ี ุด พฤติกรรมเชน นี้ เปนเรื่องของความรอบคอบในการทํางาน

3) ความซือ่ สตั ย เปน ลักษณะการประพฤติตรงและจริงใจตอลูกคา ทีมงานไมคดิ ทรยศ คดโกง
หลอกลวง คคู า ผรู ว มทุน เปน พฤติกรรมทีส่ รา งความภกั ดี ความไววางใจตอ ลกู คา ทีมงานและหุนสว น

4) ความอดทน มลี ักษณะพฤติกรรมท่ีสามารถอดกล้ันทนอยไู ดก บั ความยากลําบาก ไมทิ้งงาน
ไมยกเลิกขอตกลงงา ย ๆ

5. ความม่ันคงในอาชพี
ความมัน่ คงในอาชพี เปน การจัดการทางจิตใจของผูประกอบการ และระบบงานใหการประกอบอาชีพ
ดําเนนิ ไปอยางมีความแนนอน ทนทาน ลมสลายไดย าก โดยอาศยั พื้นฐานของการคดิ เปนบนองคประกอบของ
การพัฒนาอาชพี สูความมนั่ คง ดังน้ี
1) ดานตนเอง อยบู นฐานของคุณธรรม
2) ดานสงั คม อยูบนฐานของการพฒั นา
3) ดานวิชาการ อยูบนฐานของการลดความเสย่ี งในผลผลิต
ซง่ึ เปนกระบวนการที่ตอ งใชขอ มูลการรบั รเู ขามาคดิ วเิ คราะหสรา งสรรค และตัดสนิ ใจอยา งเปนระบบ
จะนําอาชพี ไปสคู วามม่ันคง

45

ใบงานที่ 1

คําสั่ง ใหผ เู รยี นสมั ภาษณผูทป่ี ระสบความสําเร็จเกยี่ วกับองคป ระกอบการพัฒนาอาชพี มา 2 งาน แลว จด
ในสมุดบันทกึ

ใบงานที่ 2
คําสงั่ ใหผ เู รยี นนาํ องคป ระกอบการพัฒนาอาชีพของผูทป่ี ระสบความสําเร็จ มาใชว เิ คราะหตามความรูท่ี
เรียนรมู า

ใบงานท่ี 3
คําส่ัง ใหผูเรียนทบทวนประสบการณของตนเองแลววิเคราะหความเปนไปไดท่ีจะทําไดจริง
โดยนาํ จดุ ออ นจุดแขง็ มาพัฒนาเปน องคความรเู พื่อพัฒนาตนเอง

46

บทท่ี 5
โครงการพัฒนาอาชีพใหมีความมนั่ คง

สาระสาํ คญั
การจัดทําแผนและโครงการพัฒนาอาชีพใหมีความม่ันคง เพื่อใชในการตรวจสอบ ปรับปรุง

แกไขพรอ มจะนาํ ไปสูก ารปฏิบัติ
ผลการเรยี นรทู ่คี าดหวงั

1. อธิบายการวิเคราะหความเปน ไปไดข องแผนการผลติ หรอื บริการ
2. อธิบายการเขยี นโครงการพฒั นาอาชีพใหม คี วามมั่นคง
3. อธบิ ายการตรวจสอบความเปนไปไดข องโครงการพัฒนาอาชพี ใหม คี วามมั่นคง
4. อธิบายแนวทางปรับปรุงโครงการพฒั นาอาชพี ใหมคี วามมั่นคง

ขอบขา ยเน้ือหา
1. การวเิ คราะหค วามเปนไปไดของแผนการผลติ หรอื บริการ
2. การเขยี นโครงการพัฒนาอาชพี ใหม คี วามมนั่ คง
3. การตรวจสอบความเปนไปไดข องโครงการพัฒนาอาชีพใหมคี วามมั่นคง
4. การปรบั ปรงุ โครงการพฒั นาอาชีพใหมคี วามม่นั คง

47

เรื่องท่ี 1 การวเิ คราะหค วามเปน ไปไดของแผนการผลติ หรอื บริการ

1. การกาํ กบั ดแู ลการขยายอาชีพ
การวเิ คราะหความเปนไปไดข องแผนการผลิตหรอื บรกิ ารดวยการกาํ กบั ดแู ลการขยายอาชีพ
เปนกจิ กรรมของผปู ระกอบการท่ีจะตองมีระบบสารสนเทศใหมองเห็นความกาวหนา และความสําเร็จ
ของงานในแตละภารกจิ วาไปถึงไหน ดว ยการทาํ กิจกรรมลักษณะความสําเร็จในแผนกลยุทธมากําหนด
ระยะเวลาที่ตอ งใชจ รงิ ดว ย การเขียนเปน ผังการไหลของงานใชเ ฝา ระวงั การดําเนนิ งาน ดังน้ี
1. การจัดทําผังการไหลของงานของแตล ะภารกจิ ประกอบดว ย

1.1 นําขอความเปาหมายกลยุทธอ อกมาเปนหวั เร่ืองสาํ คัญ
1.2 นํากจิ กรรมออกมาจดั ลาํ ดับข้นั ตอนกอ นหลัง
1.3 นําลักษณะบงช้คี วามสําเร็จ ออกมากําหนดเปนผลการดําเนินงาน
จดั ทาํ ผงั การไหลของงานเพ่อื ความเขา ใจของผปู ระกอบอาชพี
 

1 ม.ี ค.53 3 – 5 ม.ี ค.53 16 เม.ย.53 1 พ.ค.53 ตรวจสอบ

ไถบกุ เบกิ หวา นเมล็ดพันธุ ไถพรวน การสลายตวั ของซาก

หนา ดนิ ปยุ พืชสด คลกุ ปยุ พืชสด พืช ไถพรวนคลุก

พัฒนา ลงดิน กระจายใหท่วั ดนิ มีอนิ ทรียวตั ถุ

คุณภาพดิน โครงสรา งดินเปน

20 ไร กอนกลม รว นซุย

2 ม.ี ค. 53 6 ม.ี ค. – 17 เม.ย. 17 – 30 เม.ย. 2 – 15 พ.ค.
ไถแปรยอยดิน ใหน้ําบํารุงรกั ษา ใหนา้ํ พรอ ม ใหน้าํ พรอม
ใหแ ตกกระจาย ตน ปุย พืชสด จุลินทรียย อย จุลินทรยี จ น
สลายหมักดนิ ซากพืชยอย
  สลายเปน
 อินทรยี วัตถุ



แผนภมู ผิ ังการไหลของงาน

48

2. การใชผังการไหล กํากับดแู ลการขยายอาชพี ประกอบดว ย
2.1 นาํ ผงั การไหลของงานติดผนงั ท่ีสามารถมองเหน็ ได
2.2 ติดตามระยะเวลาตามผังการไหลของงาน วันท่ีกําหนดกิจกรรมดําเนินการ

สําเร็จหรอื ไม ถา สาํ เร็จก็ทําเครือ่ งหมายบอกใหรูวางานหรือกิจกรรมน้ีทําสําเร็จแลว งานหรือกิจกรรมน้ี
ตองมีการปรับปรุงแกไขหรือไม

2.3 กรณกี จิ กรรมไมส าํ เร็จ ผปู ระกอบการจะตองคดิ ตาม คน หาสาเหตุแลวปฏิบัติการ
แกไขขอบกพรอ ง

2.4 ดาํ เนินการปรับระยะเวลาในผังการไหลของงานใหเ ปนความจริง
3. ประเมนิ ผลการกาํ กบั ดแู ลวา มสี ว นประสบผลสาํ เรจ็ อะไรบาง และสําเร็จไดเพราะ
อะไร จากน้นั ดวู า สวนใดท่ีไมประสบผลสําเร็จและมีอะไรเปนเหตุ นําผลทั้งความสําเร็จและความเสียหาย
มาสรุปผล เพ่อื นาํ ผลกลบั มาแกไขแผนกลยทุ ธแ ละแผนปฏบิ ัตกิ ารใหมีประสทิ ธภิ าพได
2. กรอบแนวคดิ การควบคุมตรวจสอบการขยายอาชีพสคู วามมั่นคง
การควบคมุ ตรวจสอบการทํางาน เปนกจิ กรรมที่ใหการทํางานเปน ไปตามขอตกลงหรือ
ขอกําหนด พิจารณาดคู วามถูกผิดหาขอ เท็จจริง ประมาณคา และบนั ทึกสรุปเรื่องราวของการดําเนินงาน
ขยายอาชพี และผลที่เกิด เพือ่ นําไปสกู ารวางแผนพฒั นาการขยายอาชพี ใหม ีความมนั่ คงมากย่ิงข้นึ จึงขอสรปุ
กจิ กรรมการควบคุมตรวจสอบ ประกอบดว ย 4 กิจกรรม ดงั นี้
(1) การควบคมุ
(2) การตรวจสอบ
(3) การประเมนิ
(4) การรายงานผล

   49

การควบคมุ การตรวจสอบ การประเมิน 

ควบคุมการดําเนนิ งาน การพิจารณาความ การประมาณคา การรายงานผล
การจัดทํา
- การลดความเส่ยี งของ - ถกู ผิดและหา - ผลสาํ เรจ็ สารสนเทศ
ผลผลติ – ขอเทจ็ จริง - ผลเสีย ใหเปนไปตาม
- การพฒั นาคณุ ภาพ ขอ ตกลง
อาชีพ - เรอื่ งราวของ

การทาํ งาน
- ผลสําเรจ็
- ผลเสีย

จัดทําแผนพัฒนาการขยายอาชีพสู
ความม่ันคงทส่ี ูงขนึ้

วงจรของการควบคุมตรวจสอบการขยายอาชีพสคู วามมนั่ คง

3. การควบคมุ การดําเนนิ งานขยายอาชีพ
เปน กิจกรรมการดแู ลการดําเนนิ งานขยายอาชพี ใหเปน ไปตามแผนธุรกจิ ขอ กําหนดและ

ขอ ตกลงดานตาง ๆ ทีเ่ ก่ยี วขอ งกบั คุณภาพผลผลติ ความเช่ือถอื ของลกู คา โดยมขี ้นั ตอนดําเนินการ ดงั นี้
แผนภูมกิ ารควบคมุ การดําเนนิ งานขยายอาชพี

  

ศกึ ษาทําความเขาใจ เขียนเอกสารในสงิ่ ท่ตี องทํา ทาํ ตามท่ีเขยี น

- แผนธุรกจิ - เอกสารคมู อื ทาํ งาน - ทําตามท่ีเขยี น
- การลดความเสยี่ ง - เอกสารขั้นตอนการ - หาขอจาํ กดั ขอ บกพรอ ง
ของผลผลติ ทาํ งาน/ใบงาน การทํางานตามเอกสาร
- การพัฒนาการ - เอกสารขอ กาํ หนด - พัฒนาเอกสารขั้นตอน
มาตรฐานการดําเนนิ งาน การทาํ งาน
ขยายอาชีพ

50

จากแผนภูมิการควบคมุ การดําเนนิ งานขยายอาชพี มรี ายละเอยี ด ดงั น้ี
1. ศกึ ษาทาํ ความเขาใจ ผูประกอบการตองศึกษาทําความเขาใจแผนธุรกิจ ขอกําหนด

การลดความเส่ียงผลผลติ และขอกําหนดหรอื มาตรฐานการพฒั นาอาชพี ใหผ ูรว มงานทุกฝายไดรเู ทาทันกัน
2. เขียนเอกสารในส่ิงท่ีตองทํา ผูประกอบการและผูรวมงานชวยกันเขียนขอกําหนด

วิธกี าร ข้นั ตอนการทาํ งานที่ตองทําจรงิ ๆ ออกเปน เอกสารคูม ือการทาํ งานตามแผนธุรกิจ เอกสารขั้นตอน
การทํางานหรอื ใบงานตามขอกาํ หนด การลดความเส่ียงผลผลติ และเอกสารมาตรฐานการดาํ เนนิ งานตาม
ขอกาํ หนดของการพฒั นาอาชพี

3. ทาํ ตามทีเ่ ขียน คณะทํางานตองมุงม่ันทําตามท่ีเขียนไวในเอกสารดวยการนําไปหา
ขอจาํ กัด ขอ บกพรอ งแลว รวมกันแกไขเอกสารการทาํ งานท่เี ปน ปญหา

การดําเนนิ งานทัง้ 3 ข้ันตอนเปน การควบคุมใหการดําเนินงานเปน ไปตามขอกําหนดได
ผลผลติ และการทาํ งานเปนไปตามมาตรฐานและขอตกลงกบั ฝา ยตา ง ๆ ได

4. การตรวจสอบการดาํ เนินงานขยายอาชพี
การตรวจสอบเปน การดําเนินการเพ่ือปกปองรักษาอาชีพใหเขมแข็งคงอยูได ดวยการ

พิจารณาดคู วามเรียบรอย พิจารณาดูวา ถูกหรือผิด และหาขอเท็จจริงแลวดําเนินการจัดการใหความไม
เรียบรอยหรือความผิดบกพรองหมดไป มขี ัน้ ตอนดาํ เนินการดังน้ี

    

วเิ คราะห จดั ทํารายการ ปฏบิ ัติการ สรปุ ผลการ จดั การแกไ ข
แผนปฏบิ ัตกิ าร ตรวจสอบ ตรวจสอบ ตรวจสอบ
- ชี้แจง จําแนก
- เหตกุ ารณทีจ่ บแลว - รายการตรวจ - ตรวจสอบบนโตะ - ความเรียบรอย ส่งิ ผดิ
- เหตุการณท ี่กาํ ลัง - เกณฑก ารตรวจ ประชมุ - สิ่งผิด - รวมกนั แกไข
ดําเนนิ การ - ตรวจสอบการ - ขอเทจ็ จรงิ
ปฏบิ ตั กิ าร

จากแผนภมู ิการไหลของงาน มีรายละเอียดการดาํ เนินการตรวจสอบ ดงั นี้
1. วเิ คราะหแผนปฏิบัติการ เปนการตรวจสอบการดําเนินงานขยายอาชีพ เริ่มตนจาก
แผนปฏิบัติการเพอื่ ตรวจสอบวา ในชว งเวลานี้ มีเหตกุ ารณของงานทจี่ บแลว และเหตุการณทีก่ าํ ลังจะทํามี
อะไรบา งทมี่ ีความสาํ คญั และสงผลกระทบตอ คุณภาพงานตาง ๆ แยกออกมาเพือ่ ใชดาํ เนนิ การตรวจสอบ
2. จดั ทาํ รายการตรวจสอบ ดวยการเอาเหตุการณที่จบแลวและเหตุการณกําลังจะทําท่ี
ถกู เลือกออกมาวา มีความสาํ คัญและสงผลกระทบตอคณุ ภาพงานตาง ๆ ออกมาจัดทําเกณฑวา สภาพท่ีดี
ควรเปนอยา งไร แลว จัดทําเปน เอกสารสาํ หรับการตรวจ และจดบันทึกท่ีเหมาะสมกบั การทํางานจริง

51

3. ปฏบิ ัตกิ ารตรวจสอบ ควรแจงใหผูรับผดิ ชอบกิจกรรมท่ีจะตรวจวา จะตรวจอะไรกับ
เหตุการณอะไรบาง เพื่อใหผูรับผิดชอบไดทบทวนสภาพการทํางานของตนเอง โดยแยกดําเนินการ
ออกเปน 2 ลักษณะ คอื

3.1 การตรวจสอบบนโตะประชุม เพื่อพิจารณาความเรียบรอยสิ่งผิด ส่ิงถูกตาม
ผูรบั ผดิ ชอบงานกําหนด

3.2 การตรวจสอบการปฏิบัติงาน เพื่อเปรียบเทียบกับขอมูลของการตรวจสอบบน
โตะ ประชมุ กบั สภาพทเี่ หน็ จรงิ

4. สรุปผลการตรวจสอบ รวมกันสรุปผลระหวางผูตรวจสอบกับคณะทํางาน โดย
สรปุ ผลการตรวจสอบใหม องเห็นสภาพการทาํ งาน ความเรียบรอ ย สิ่งของและขอเท็จจริง

5. จัดการแกไข เปนการทํางานระหวางผูตรวจสอบกับคณะทํางาน รวมกันวิเคราะห
สง่ิ ผิดและรวมกันปฏิบตั กิ ารแกไ ข

5. การประเมินตนเอง
เปน การนาํ ผลสรุปจากการตรวจสอบมาประมาณคา ดังน้ี
1. การประมาณคา ผลสําเร็จวา มีอะไรบาง และความสาํ เร็จดงั กลา วมีอะไรมาสนับสนนุ บา ง

และการสนับสนนุ เหลา นนั้ คุมคา กับผลสําเรจ็ หรอื ไม
2. การประมาณคาผลเสียวา มีอะไรบาง และความเสียหายดังกลาวสงผลกระทบกับ

สว นใดบางของการขยายอาชพี

6. การรายงานผล
การจัดทํารายงานผล สําหรับการพัฒนาหรือขยายอาชีพ เปนการจัดทําเอกสารสารสนเทศ

เพอ่ื ใชจ ัดทาํ แผนพัฒนาการขยายอาชีพสคู วามมน่ั คง จงึ ควรทําเปนเอกสารหนาเดียวท่ีระบุเร่ืองราวของ
การทํางาน ผลสาํ เรจ็ และผลเสีย ดงั ตัวอยาง

52

ตัวอยา งเอกสารรายงานผลและการควบคุมตรวจสอบการขยายอาชีพสคู วามม่นั คง

1. ชือ่ สถานประกอบการ วัน เดือน ปทีต่ รวจ

2. กิจกรรมที่ตรวจ : การพฒั นาคณุ ภาพดนิ 3. เหตุการณทีร่ ับการตรวจ สําเร็จ เสยี หาย

1. การปลูกปยุ พืชสด  -
 -
2. การไถพรวนปุยพชื สดลงดนิ - 
3. การหมักดิน

4. ผลการตรวจ

4.1 เร่อื งราวของการทํางาน
(1) ผรู ับผิดชอบทํางานตรงตามเอกสารขอกาํ หนดเร่ืองพัฒนาดนิ ไมครบทุกคน
(2) ผูรบั ผิดชอบจดบนั ทึกการทํางานเพยี ง 3 คน ไมมีบันทกึ 7 คน

4.2 ลกั ษณะความสําเรจ็ ของงาน ผลทีเ่ กิดจากความสาํ เร็จ

(1) สามารถผลิตปยุ พชื สดไดไ รล ะ 8 ตัน - ลดคา ใชจา ยซ้ือปุยคอกลงไรล ะ 2,000 บาท
(2) ซากพืชถูกสบั พรวนเติมพืน้ ทพ่ี ัฒนา - ดินมซี ากพืชในอตั ราสวนปนกันท้งั หมด

4.3 ลกั ษณะผลเสยี สาเหตุ การแกไข

1. ดนิ มีกลิ่นเหมน็ บูดเนา - ไมไดจ า ยจลุ นิ ทรียม าพรอ มกบั น้าํ - ชแ้ี จงความสําคัญของการทาํ งาน
- ใชเคร่อื งพน ละอองหนา ดิน ตามเอกสารขอ กาํ หนด
จุลินทรียไ มพอ - ใหเรงดําเนินการใหจุลินทรีย

ผูร บั การตรวจ ทางนํ้า วันละ 2 คร้ัง
ผูตรวจ
1. ______________________________ ____________________________
2. ______________________________
3. ______________________________
4. ______________________________

53
ใบงานที่ 1
คําสั่ง ใหผ เู รียนจัดทาํ เอกสารรายงานผล การควบคุมตรวจสอบการขยายอาชีพ สูความมั่นคงของตนเอง หรือ
สมั ภาษณผ ูประสบความสําเร็จในอาชพี ตามรูปแบบของเอกสารขา งตน