วัสดุศาสตร์ 1 (พว32024) ม.ปลาย

90

10. การเรียนรูตามอัธยาศัย (non-formal learning)
เมื่อผสู อนไดด าํ เนนิ การ 9 ขอขา งตน แลว อาจมองออกนอกสถานศึกษา สราง

นิสัยการเรียนรูตลอดชีวิต ใหเปนวัฒนธรรมของชุมชน รวมกันสรางแหลงเรียนรูดานสะเต็มใน
ทอ งถนิ่ เชน เขา คายวิทยาศาสตรท่ีศูนยวิทยาศาสตรเพื่อการศึกษา หรือประยุกตความรูสะเต็ม
เพื่อสนับสนุนแหลงเรียนรูวิถีชุมชน เชน สงเสริมใหนักเรียนใชเทคโนโลยีที่เหมาะสมนําเสนอ
ขอมูลภูมิศาสตร ประวัติศาสตร และวัฒนธรรมในชุมชนสรางหอเกียรติยศสะเต็มของหมูบาน
เพ่ือนําเสนอเร่ืองราวการใชความรูสะเต็มในการพัฒนาอาชีพและพัฒนาคุณภาพชีวิต เชน
ผลงานดานการเกษตร ดานสาธารณสุข ดานการพัฒนาผลิตภัณฑ หรือดานการประยุกตใช
เทคโนโลยี เปนตน

การสงเสริมการจัดการเรียนรูตามแนวทางสะเต็มศึกษาสําหรับการประดิษฐ
วัสดุใชแลว เปนความพยายามจากหลากหลายภาคสวนในการขับเคลื่อนการจัดการศึกษา ให
พรอมสําหรับการดํารงชีวิต ดวยความรูความเขาใจในความงามและคุณคาของธรรมชาติ ดวย
ความสามารถในการสรางสรรคว ิธีการแกป ญหาสง่ิ แวดลอมอยางเปนระบบดว ยกระบวนคดิ
เชิงวศิ วกรรม และการใชศักยภาพของเทคโนโลยสี ื่อสารและทํางานรว มกบั ผอู ื่นอยา งสรางสรรค

91

เร่ืองที่ 3 การประดษิ ฐว ัสดุใชแ ลว

3.1 ส่งิ ประดิษฐจ ากวสั ดใุ ชแลวประเภทอิเล็กทรอนกิ ส
สิ่งประดิษฐจากวัสดุใชแลวประเภทอิเล็กทรอนิกส เปนการนําขยะที่เปน

เคร่ืองใชอิเล็กทรอนิกสที่ท้ิงแลว เชนเครื่องคอมพิวเตอรและวัสดุคอมพิวเตอรเกามาดัดแปลง
เปน ของใช ไดแก CD/DVD มาทําเปนของใชจกุ จิกนารักสําหรับวางตกแตงเพิ่มความสวยงามของ
สถานที่ตาง ๆ การนําแผนซีดีมาประดิษฐเปนนาฬิกา ที่รองแกว เครื่องประดับ ชั้นวางของ
จุกจิก และอ่ืน ๆ การนําแปนพิมพคอมพิวเตอร (คียบอรด) เอาเฉพาะตัวอักษรมาเขียนสี
ตัวอักษรใหชัดแลวนํามาติดรอยเรียงกันทําเปนพวงกุญแจ การนําหลอดไฟนีออนกลมมาทํา
ความสะอาดเอาไสห ลอดออกแลวนํามาเปนแจกันปลูกตนไมประดับภายในอาคาร โทรทัศนเกา
นาํ มาทําเปนทีน่ อนสตั วเ ลี้ยง หรือตูปลา เปนตน ซ่ึงจะเปนการปองกันขยะอิเล็กทรอนิกส ไมให
เกิดผลกระทบตอ ส่งิ แวดลอ ม และลดความเสี่ยงและผลกระทบจากปริมาณขยะ นอกจากนี้แลว
ยังเปน การสรา งงานสรางรายไดใหกบั ผทู ี่คิดคน ประดษิ ฐสงิ่ ของตา ง ๆ ออกจําหนายอกี ดวย

ภาพที่ 5.1 เศษวัสดุอเิ ล็กทรอนกิ สท ีถ่ ูกนํามาประดิษฐเปนของใชต าง ๆ

ทมี่ า : http://www.manager.co.th

ภาพที่ 5.2 ภาพท่ี 5.3 จอคอมพวิ เตอร ภาพท่ี 5.4
หลอดไฟประดิษฐเ ปนแจกนั ประดษิ ฐเปน ที่นอนสัตวเล้ียง ตูป ลาจากโทรทัศนเ กา
ทีม่ า : http://www.manager.co.th ทม่ี า : http://www.creativemove.com
ท่ีมา : http://www.homedd4u.com

92

ขอควรระวังในสง่ิ ประดิษฐจากวัสดุใชแ ลว ประเภทอิเล็กทรอนิกส
ขยะอิเล็กทรอนิกส สวนใหญมีสารอันตรายที่มีผลกระทบตอส่ิงแวดลอมและ
สุขภาพ ไดแก สารตะก่ัว สารปรอท คลอรีน แคดเมียม โบรมีน ซึ่งจะทําใหเกิดอันตรายตอ
รางกาย ดงั นั้น กอ นการประดษิ ฐควรศกึ ษาหาขอมูลและวิธีการทําทถี่ ูกตองเพ่ือปองกันอันตราย
ท่ีอาจเกดิ จากสารพิษ
3.2 ส่ิงประดษิ ฐจากวสั ดใุ ชแลวประเภทเศษเหลก็

สง่ิ ประดิษฐจ ากวสั ดุใชแลวประเภทเศษเหล็ก เปนการนําเศษเหล็กช้ินเล็กช้ิน
นอยมาปะติดปะตอกันเกิดเปนรูปรางใหม อาจเปนของใชหรืองานศิลปะ งานประติมากรรม
แลวแตผูประดิษฐจะคิดคนหรือสรางสรรค นําเศษเหล็กเหลาน้ันมาออกแบบ แลวเช่ือมตอกัน
เปนรูปรางตามที่ออกแบบไว หรือตามประโยชนที่ตองการใชสอย ตัวอยางเชน การนําทอ
นํ้าประปาที่เปนทอเหล็กมาทําเปนขาตั้งของโคมไฟ การทําเศษเหล็กหลายรูปแบบมาเช่ือมตอ
กันเปนรูปรางงานประติมากรรม เชน หุนยนต สัตวตาง ๆ เปนตน นําเศษเหล็กมาทําเปน
เฟอรน ิเจอรรูปแบบตาง ๆ

ภาพท่ี 5.5 เศษเหลก็ ทอประปานํามาประดษิ ฐเปน ขาตงั้ โคมไฟ

ที่มา : http://www.houzzmate.com

ภาพที่ 5.6 เศษเหล็กหลายประเภทนํามาประดษิ ฐเปน งานปติมากรรม

ทม่ี า : http://www.nana108.com

93

ภาพท่ี 5.7 เศษเหล็กประดษิ ฐเปน หุนยนตส รางงานสรา งอาชีพใหแ กผ ปู ระดษิ ฐ
แหลง ผลติ หุน เหล็กยักษส ง ออก บานหนุ เหลก็ จังหวัดอา งทอง

ท่มี า : http://www.thailovetrip.com

ภาพท่ี 5.8 เศษเหล็กประดิษฐเปน โตะเกาอี้

ทม่ี า : http://www.manager.co.th

ขอควรระวัง ในการประดิษฐเศษเหล็กนั้น ผูประดิษฐควรมีความรูเร่ือง
การเช่ือมเหล็ก และควรรูจักการปองกันเศษเหล็กหรือไฟจากการเชื่อมเหล็กเขาตา ควรระวัง
ไมใหเ ศษเหลก็ บาดมอื หรอื สวนตา ง ๆ ของรา งกายซ่งึ อาจกอ ใหเกิดโรคบาดทะยัก

94

3.3 สงิ่ ประดิษฐจากวสั ดใุ ชแลวประเภทยางรถยนต
ส่งิ ประดษิ ฐจากวสั ดุใชแ ลวประเภทยางรถยนต เปนการนํายางรถยนตเกา

โดยเฉพาะยางนอกนํามาดัดแปลงตกแตงเปนขาวของเครื่องใชและงานศิลปะตาง ๆ เชน ที่นอน
สัตวเล้ียง บอเลี้ยงปลา เฟอรนิเจอร กระถางตนไม รูปสัตวสําหรับตกแตงสวนหรือบานเรือน
ถงั ขยะ และอีกมาก ซึง่ จะทาํ ใหป ระหยดั คาใชจ า ยและยงั ชว ยใหผทู ี่คดิ คนประดษิ ฐสามารถ
มรี ายไดจ ากการจําหนายผลติ ภัณฑจ ากยางรถยนตอ ีกดวย

ภาพที่ 5.9 ภาพท่ี 5.10
ยางรถยนตประดิษฐเปน ท่ีนอนสตั วเ ล้ียง ยางรถยนตประดษิ ฐเปนกระถางตน ไม

ที่มา : https://www.iurban.in.th

ภาพที่ 5.11 ภาพที่ 5.12 ภาพที่ 5.13
ยางรถยนตป ระดิษฐเ ปน ยางรถยนตประดษิ ฐ ยางรถยนตประดษิ ฐ
เปน สนามเด็กเลน เปนกรอบกระจก
เฟอรน ิเจอร
ท่ีมา : http://www.banidea.com

95

3.4 สิ่งประดษิ ฐจากวัสดใุ ชแ ลว ประเภทอลมู ิเนยี ม
สิ่งประดิษฐจากวัสดุใชแลวประเภทอลูมิเนียม เปนการนําเอาขยะที่เปน

กระปองอลูมิเนียม หรือฝาเปดกระปอง นํามาประดิษฐดัดแปลงใชประโยชน และจําหนายเปน
รายได ไดแก นํามาประดิษฐเปนโคมไฟ ที่เก็บของรูปแบบตาง ๆ เคสโทรศัพทมือถือ กระเปา
กระถางปลกู ตน ไม เปนตน

ภาพท่ี 5.14 กระปอ งประดิษฐเปนกระถางตนไม ภาพท่ี 5.15 ท่ีเก็บของจากกระปอ งเกา

ทม่ี า : http://www.banidea.com

ภาพที่ 5.16 ฝาเปดกระปองประดิษฐเปนโคมไฟ ภาพที่ 5.17 ฝาเปดกระปองประดิษฐเปน
ทมี่ า : http://www.banidea.com เคร่ืองประดับ

ทม่ี า : http://women.kapook.com

ขอควรระวัง
ในการนาํ เศษอลูมิเนยี มหรือกระปอง หรือฝาเปดกระปอ ง มาทาํ งานประดิษฐนัน้

ควรระมดั ระวงั ไมใหบาดมือ หรอื เศษผงของอลมู ิเนยี มเขาตา ซ่งึ จะเปน อันตรายตอสขุ ภาพ

96

3.5 สิง่ ประดิษฐจากวสั ดใุ ชแ ลว ประเภทขวดน้าํ พลาสตกิ
สิ่งประดิษฐจากวัสดุใชแลวประเภทขวดนํ้าพลาสติก ขวดน้ําพลาสติกมี

หลายประเภทเชนขวดนํ้าดื่มแบบออนใส และแบบขาวขุน ขวดบรรจุภัณฑพลาสติกแข็ง
สามารถนํากลับมาสรางสรรรคเปนงานประดิษฐที่ใชประโยชนไดจริงอีกคร้ัง และสามารถสราง
งาน สรางอาชีพใหแกผ ูค ิดคนประดษิ ฐไดอ กี ทางหนงึ่ ดวย ตัวอยาง เชน การนํามาประดิษฐเปน
กระถางตนไม โคมไฟ มานบังตา โรงเรือนเพาะปลูก โตะ เกาอ้ี ช้ันเก็บของ และอ่ืน ๆ อีก
มาก

ภาพท่ี 5.18 ขวดพลาสติกประดิษฐเปน มานบังตา โคมไฟ และโรงเรอื นเพาะชํา

ภาพที่ 5-19 ขวดพลาสตกิ ประดษิ ฐเปน ร้วั บาน และลิน้ ชักเก็บของในบา น

ที่มา : http://www.nonvisual.com

ภาพที่ 5.20
บา นทีต่ กแตงดว ยฝาขวดนาํ้ ดืม่ พลาสติก

ที่มา : http://www.bareo-isyss.com

97

3.6 สง่ิ ประดิษฐจ ากวสั ดใุ ชแ ลวประเภทเศษผา
ส่ิงประดิษฐจากวัสดุใชแลวประเภทเศษผา เปนการนําเศษผาที่เหลือจากการ

ตัดเย็บเส้ือผา หรือเสื้อผาเกาท่ีไมใชมาดัดแปลงเปนของใชตาง ๆ เชน พรมเช็ดเทา ผารองครก
ผา หม ตกุ ตา ของท่ีระลึก เบาะรองนัง่ เปน ตน

ภาพที่ 5.21 เบาะรองน่งั จากเศษผา ภาพที่ 5.22 กระถางตนไมจากเศษผา

ทีม่ า : http://p-dit.com

ภาพท่ี 5.23 พรมเช็ดเทาจากเสอ้ื ผาเกา ภาพที่ 5.24 หมอนองิ จากกางเกงยีนสเกา

ท่ีมา : http://home.kapook.com

ภาพท่ี 5.25 พวงกญุ แจจากเศษผา ภาพที่ 5.26 ตกุ ตาจากเศษผา

ท่ีมา : https://sites.google.com ท่ีมา : http://www.ladysquare.com

98

3.7 ส่ิงประดษิ ฐจ ากวสั ดใุ ชแลว ประเภทเศษไม
ส่ิงประดิษฐจากวสั ดุใชแลว ประเภทเศษไม เปนการนําเอาเศษไมท่ีเหลือใช

จากงานกอสราง หรือจากลังไมเกา หรือจากจุกเครื่อมด่ืม มาประดิษฐดวยความคิดสรางสรรค
ประดิษฐเปน ของใชใหม ๆ เชน โตะ เกา อ้จี ากเศษไมเ กา กรอบรูปหรือกรอบกระจก ช้ันวางของ
ตกุ ตา เปนตน

ภาพที่ 5.27 เศษไมป ระดษิ ฐ

เปน เครื่องใชป ระดบั ตกแตง บาน

ทีม่ า : http://www.diy-knight.com

3.8 สิ่งประดิษฐจ ากวัสดใุ ชแ ลว ประเภทกระดาษ
สิง่ ประดิษฐจากวสั ดใุ ชแลว ประเภทกระดาษ เปนการนํากระดาษประเภท

ตาง ๆ เชน กระดาษเอกสาร การดาษหนังสือพิมพ กระดาษนิตยสาร กระดาษรังไข กระดาษ
กลอ งบรรจภุ ัณฑ นํามาประดิษฐดัดแปลงเปน ของใชใหมเ พ่มิ มลู คา เปนของใชใหมใ นครวั เรือน
ลดรายจา ยและยงั เปน สินคาสรา งรายไดสรา งอาชีพได เชน ทาํ เปเปอรมาเชร  ทาํ ดอกไม
สารเปน ตะกรา โคมไฟ กรอบรปู โตะ เกาอี้ และเคร่ืองประดบั เปนตน

ภาพที่ 5.28 กระดาษประเภทตา ง ๆ ประดิษฐเปน ของใชในบา นและสนิ คา เพอื่ จําหนาย

ท่มี า : https://www.iurban.in.th

99

ภาพที่ 5.29 งานประดิษฐเปเปอรมาเชจ ากกระดาษ

ที่มา : http://www.kruwichan.com

3.9 สิ่งประดษิ ฐจ ากวสั ดุใชแลว ประเภทถุงพลาสตกิ
ส่ิงประดิษฐจากวัสดุใชแลวประเภทถุงพลาสติก เปนการนําถุงพลาสติกท่ีใชบรรจุ

สิง่ ของจากหา งรานตางหรือรานคาตาง ๆ มาทําความสะอาดใหแหง หรือที่ชาวบานเรียกกันวา
ถุงกอบแก็บ หรือกอบแกบ นํามาตัดแลวมัดตอกันยาวเปนเสนเชือก แลวนํามาถักเปนส่ิงของ
เครื่องใช ไดแก ท่ีนอนฟูก กระเปา ที่รองจาน ที่รองแกว ไมแขวนเส้ือ ถุงเทา ท่ีใชของจุกจิก
ตามแตความคิดสรา งสรรคข องผปู ระดิษฐ

ภาพท่ี 5.30 ถุงพลาสตกิ ท่ีนํามาประดษิ ฐเปน ที่รองภาชนะ และใสของจกุ จิก

ที่มา : http://joobbox.exteen.com

100

ภาพที่ 5.31 ฟกู ทถี่ ักจากถุงพลาสติก ภาพท่ี 5.32 รองเทาทถ่ี ักจากถงุ พลาติก

ท่ีมา : http://www.posttoday.com ที่มา : http://www.jeab.com

ภาพที่ 5.33 กระเปาท่ถี ักจากถงุ พลาสตกิ ภาพที่ 5.34 ดอกไมป ระดษิ ฐจ ากถุงพลาสตกิ

ท่มี า : http://p-dit.com ท่มี า : http://www.jeab.com

3.10 สิ่งประดษิ ฐจากวสั ดุใชแ ลว ประเภทขวดแกว
การประดิษฐขวดแกว เปนการนําขวดแกวเคร่ืองดื่ม หรือเครื่องปรุงตาง

ๆ นํากลับมาใชใหมโดยอาจจะประดิษฐเปล่ียนรูปราง หรืออาจคงรูปรางเดิมไวแตนําไปใช
ประโยชนแบบใหม เชน การนําประดิษฐเปนงานศิลปะตาง ๆ การนํามาทําเปนโคมไฟ การ
นําไปทาํ เปนกาํ แพงร้ัวสวนหรือรั้วบา น การนําไปประกอบตกแตงฝาผนังบานเพ่ือเพ่ิมแสงสวาง
แทนบลอ็ กแกวในการกอสรา งบานเรอื น และอ่ืน ๆ อกี มาก

101

ภาพที่ 8.35 งานศิลปะจากขวดแกว ภาพที่ 8.36 โคมไฟจากขวดแกว

ทีม่ า : http://www.greenintrend.com ทม่ี า : https://pinperty.com

ภาพที่ 8.37 ขวดแกว ใชป ระดับตกแตงผนงั ภาพที่ 8.38 ร้ัวสวนจากขวดแกว
บานเพม่ิ แสงสวางแทนบล็อกแกว
ท่มี า : https://benefitsofbeingfit.
ทม่ี า : http://www.designrulz.com wordpress.com

จากตัวอยางขางตน ยังมีขยะอีกหลายประเภทท่ีสามารถนํามาประดิษฐได เชน
โฟมจากหอบรรจุภณั ฑ หรอื โฟมบรรจอุ าหาร เปนตน ซึง่ สามารถศึกษาเพิ่มเตมิ ไดจากหนงั สอื
ทีม่ ีจาํ หนายตามรานขายหนงั สอื และจากเว็บไซตตา ง ๆ จะเห็นไดวาการคัดแยกขยะมีประโยชน
และความจําเปนอยางมากในการลดปริมาณขยะ นอกจากจะขายเปนเศษขยะไดแลว ยังนํามา
ดัดแปลงตกแตง เปนขาวของเครื่องใช หรือสินคาใหม ลดรายจาย เพิ่มรายไดใหกับครอบครัว
และหากรวมกลมุ กันทําก็จะเพมิ่ รายไดใหกบั ชุมชนดว ย

102

กิจกรรมทา ยหนวยที่ 5
หลงั จากทผ่ี ูเรยี นศึกษาเอกสารชุดการเรียนหนว ยท่ี 5 จบแลว ใหศ ึกษาคน ควา
เพิ่มเตมิ จากแหลง เรยี นรูต าง ๆ แลวทํากจิ กรรมการเรียนหนวยที่ 5 ในสมุดบนั ทกึ กจิ กรรม
การเรียนรู แลวจดั สง ตามท่คี รผู สู อนกาํ หนด

103

หนวยที่ 6 เทคโนโลยกี ารกําจัดวสั ดุ

สาระสาํ คัญ
1. การเผาเศษวัสดุเหลอื ท้งิ เปนการจดั การเศษวสั ดุเหลอื ทิ้ง เปนวิธีท่ไี ดรับความนยิ ม

สามารถกําจัดของเสียท่มี าจากการรักษาพยาบาลและของเสียท่ีมพี ิษได ดีกวา การกําจัดเศษวัสดุ
เหลอื ท้ิงโดยวิธฝี งกลบและอาจนาํ สวนทีเ่ หลือน้ไี ปใชประโยชนไ ด ผลกระทบทางระบบนิเวศนก น็ อ ย
กวา

2. ความจําเปนท่จี ะตอ งแสวงหาแหลง พลังงานหมนุ เวยี นทดแทนพลงั งานเช้ือเพลิง
ฟอสซลิ ซึ่งนบั วนั จะมปี ริมาณลดนอ ยลงและมรี าคาสูงข้นึ เศษวัสดเุ หลอื ทงิ้ เปนอีก ทางเลอื กหน่ึง
ดา นการผลติ พลังงาน เพราะเศษวสั ดเุ หลือท้ิง มศี กั ยภาพทส่ี ามารถนาํ มาใชเพอ่ื ผลิตพลังงานได
ทงั้ นี้ เนื่องจากมปี ริมาณมาก และไมต อ งซอ้ื หาแตใ นปจจุบันมีการนําเศษวสั ดุเหลอื ท้ิงมาผลิต เปน
พลงั งานนอยมากเมอื่ เทยี บกบั พลังงานทดแทนดา นอ่ืน ๆ

ตวั ช้วี ดั 1. อธิบายเทคโนโลยีการกําจัดเศษวัสดุเหลือท้ิงดวยการเผาได
2. นาํ ความรูเรื่องเทคโนโลยีการกําจัดเศษวัสดุเหลือทิ้งดวยการเผาไปใชได
3. อธบิ ายการผลติ พลงั งานจากเศษวสั ดเุ หลือท้งิ ได
4. นาํ ความรเู รื่องการผลิตพลังงานจากเศษวสั ดุเหลือท้งิ ไปใชได

ขอบขา ยเน้ือหา
1. เทคโนโลยกี ารกําจดั เศษวัสดเุ หลือทงิ้ ดว ยการเผา
2. การผลิตพลงั งานจากเศษวสั ดุเหลอื ทง้ิ

104

หนวยที่ 6
เทคโนโลยีการกาํ จดั วัสดุ
เร่ืองท่ี 1 เทคโนโลยกี ารกําจัดเศษวัสดเุ หลอื ทงิ้ ดว ยการเผา

1. เทคโนโลยีเตาเผาที่ใชกันอยปู ัจจุบัน
เทคโนโลยีเตาเผา หรือ Incineration คือ การเผาไหมมูลฝอยกับอากาศเพื่อ

เกิดปฏิกริ ิยาการเผาไหม ที่ใหค วามรอ นและอณุ หภูมเิ พือ่ ทําลายมวลและปรมิ าตรของมลู ฝอย
การเผาไหมเ กดิ ขึน้ ในเตาเผาที่ไดมกี าร ออกแบบเปน พิเศษเพื่อใหเขากับลกั ษณะสมบตั ขิ องขยะ
มูลฝอย คือ อัตราความช้ืนสูง และมีคาความรอนท่ีแปร ผันได การเผาไหมจะตองมีการควบคุมท่ีดี
เพ่ือจะปองกนั ไมใ หเกิดมลพิษและการรบกวนตอสภาพแวดลอม เชน กาซพษิ เขมา กล่ิน เปนตน
กา ซซ่ึงเกิดจากการเผาไหมจะไดรับการกาํ จัดเขมาและอนภุ าคตามทีก่ ฎหมาย ควบคมุ กอ นที่
ปลอยออกสูบรรยากาศ ข้ีเถาซ่ึงเหลือจากการเผาไหม ซึ่งมีปริมาตรประมาณรอยละ 10 และ
น้ําหนกั ประมาณรอยละ 25 ถงึ 30 ของขยะทสี่ ง เขาเตาเผา สามารถนํ้าไปฝงกลบหรือใชเ ปนวสั ดุ
ปูพ้นื สําหรับ การสรางถนน สวนข้ีเถาที่มีสวนประกอบของโลหะ อาจถูกนํากลับมาใชใหมได
นอกจากน้ันในบางพื้นที่ที่มี ปริมาณขยะมลู ฝอยอยูมาก สามารถที่จะน้ําพลังงานความรอนท่ีไดจาก
การเผาไหมม าใชในการผลติ ไอนา้ํ หรอื ทาํ นํ้ารอน หรือผลติ กระแสไฟฟาได

หัวใจของโรงเผามูลฝอยคือระบบกานเผาไหมซ ึ่งสามารถแบง ออกเปน 2 ประเภท คอื
1. ระบบการเผาไหมมวล (Mass Burn System) ซึง่ หมายถงึ การเผาทําลายมูลฝอยใน
สภาพทร่ี บั เขา มาโดยไมตอ งมี กระบวนการจดั การเบื้องตนกอน
2. ระบบที่มีการจัดการเบ้ืองตน (Burning of Preheated and Homogenized
Waste) หมายถึง ระบบการเผาไหมมวลเปน การเผาไหมมูลฝอยท่ีมีองคประกอบท่ีหลากหลายโดย
ไมตอ งมีการจัดการเบ้อื งตน กอ น
จากการศึกษารวบรวมขอมูลเกี่ยวกับเทคโนโลยีเตาเผามูลฝอยระบบการเผาไหมมวลท่ี
มีอยูใน ปจจุบัน พบวา เตาเผาระบบการเผาไหมมวลที่นิยมใชกันอยูในปจจุบันสามารถจําแนก
ออกเปน 2 ประเภท หลัก ๆ คอื เตาเผาแบบตะกรับเคล่ือนที่ (Moving Grate) ซ่ึงเปนเทคโนโลยี
ท่ีใชกันแพรหลายและไดรับการ ทดสอบแลว มีสมรรถนะทางเทคนิคท่ียอมรับไดและสามารถ
รองรับการเผาทําลายขยะมูลฝอยท่ีมีองคประกอบ และคาความรอนที่หลากหลาย และเตาเผา
แบบหมนุ (Rotary Kiln) ซึง่ เปน ระบบทีไ่ ดร บั ความนิยมรองลงมา

105

ระบบทม่ี กี ารจัดการมูลฝอยเบ้ืองตนกอนทาํ การเผาตองมรี ะบบเพอื่ การลดขนาด การบด
ตดั และการ คดั แยก หรือในบางคร้ังอาจมรี ะบบการผลติ เช้ือเพลิงจากมลู ฝอย (Refuse-Derived
Fuel : RDF) ซงึ่ ทําใหม ี ความยงุ ยากในการปฏบิ ัติงานมากขน้ึ ดังนั้นระบบดงั กลาวจึงมีการใชงาน
อยใู นวงจาํ กดั

ระบบที่มกี ารจัดการมลู ฝอยเบ้อื งตนกอ นทาํ การเผาในทางทฤษฎอี าจจัดใหเ ตาเผาแบบ
ฟลอู ิดไดซเ บด (Fluidized Bed) จดั อยใู นพวกเดยี วกันดวย อยางไรก็ตาม เทคโนโลยีฟลอู ดิ ไดซเบด
จดั วา เทคโนโลยีที่ใหมอยู และมกี ารใชงานเพื่อการเผาทําลายขยะมูลฝอยในวงจาํ กัด โดยทวั่ ไปใช
ในการกาํ จดั เศษวสั ดอุ ตุ สาหกรรมอตุ สาหกรรม (มตี ัวอยางการใชง านในประเทศญ่ปี ุน) นอกจากน้มี ี
เทคโนโลยไี พโรไลซิส-กา ซซิฟิเคชั่นอีกดวย โดยรายละเอยี ดของเตาเผาแตละเทคโนโลยี ท้งั ทาง
ดา นเทคนิควิศวกรรมการจัดการสง่ิ แวดลอ มการบริหารจัดการโรงแรม รายละเอียดคาใชจาย
ในการดาํ เนนิ งานและการบํารงุ รกั ษา จะไดก ลาวถึงตอไป

1.1 ประเภทของเทคโนโลยแี ละหลกั การทํางานของเทคโนโลยี
เตาเผามลู ฝอยแบบการเผาไหมมวลเปน ระบบที่ใชกันอยางแพรห ลาย ซ่งึ

ประกอบดวยตะกรบั ทส่ี ามารถเคลอ่ื นท่ีไดแ ละมี การเผาไหมบนตะกรับนี้ โดยขยะเผา ไหม ตะกรับ
จะเคลื่อนทแี่ ละลําเลยี งมลู ฝอยจากจุดเริม่ ตน ถงึ จุดสุดทา ย

ภาพที่ 6.1 เตาเผาแบบตะกรับเคลอ่ื นที่

ทม่ี า : http://bangkokgreencity.bangkok.go.th

106

ภาพที่ 6.2 ภาพถา ยแสดงใหเหน็ ตะกรบั ทอี่ ยดู านในของเตาเผามูลฝอย

ทมี่ า : http://bangkokgreencity.bangkok.go.th

กามปูของเครนเหนือเตา จะทําหนาที่จับมูลฝอยเพื่อปอนลงไปในชองปอนกอนท่ีจะ
หลนเขาไป ในหองเผาไหมของเตาเผาดวยแรงโนมถวง เมื่อมูลฝอยตกลงไปวางบนตะกรับ ความ
รอนในเตาเผาจะทําใหมูล ฝอยแหงกอนท่ีจะเกดิ การเผาไหมดวยอุณหภูมิสูงกับอากาศที่ใชในการ
เผาไหม ขี้เถา (รวมท้ังสวนประกอบของ มูลฝอยสวนที่ไมสามารถเผาไหมได ) จะหลุดออกจาก
ตะกรับในลกั ษณะของเถาลอย ลงสูหลุมถายขเ้ี ถา

ตะกรบั จะทําหนาท่ีเปน เสมือนพ้นื ผิวดานลางของเตา การเคลอ่ื นทีข่ องตะกรับหาก
ไดร ับการ ออกแบบ อยา งถูกตอ งจะทาํ ใหมูลฝอยมีการขนยา ยและผสมผสานกันอยา งมี
ประสทิ ธภิ าพและทาํ ใหอากาศทใ่ี ชในการ เผาไหมสามารถแทรกซมึ ไปถว่ั ถึงพ้ืนผวิ ของมูลฝอย
ตะกรับอาจถูกจัดแบง ใหเปน ท่ียอยเฉพาะ ซ่งึ ทาํ ใหสามารถ ปรบั ปริมาณอากาศเพอ่ื ใชใ นการเผา
ไหมไ ดอยางอิสระและทาํ ใหสามารถเผาไหมไดแ มมูลฝอยทมี่ คี าความรอนตาํ่

107

ภาพท่ี 6.3 สวนประกอบของตะกรับท่ชี วยใหมลู ฝอยเกิดการเคลอ่ื นที่

ท่ีมา : http://bangkokgreencity.bangkok.go.th

อากาศทีใ่ ชในการเผาไหมแบงออกเปนอากาศปฐมภูมิ (Primary Air) ซึง่ เปา ดานลาง
ของผิวตะกรับ โดยทาํ หนาท่ี ชวยใหเ กิดการเผาไหมในภาคของแขง็ และระบายความรอนใหกับ
ตะกรับ อากาศทตุ ยิ ภมู ิ (Secondary Air) จะจายเขา บริเวณดา นบนของหองเผาไหมและทาํ หนาท่ี
เผาไหมกา ซที่ระเหยข้นึ มาจากมูล ฝอยทีว่ างบนตะกรับเพ่ือใหเ กิดการเผาไหมท่สี มบรู ณ

ตะกรบั ทใี่ ชกบั ระบบเตาเผามลู ฝอยมีหลายแบบเชนกัน เคลื่อนไปดา นหนา
(Forward Movement), เคลือ่ นไปดานหลงั (Backward Movement), เคล่ือนทแ่ี ยกตวั
(Double Movement Rocking) และ ลกู กลง้ิ (Roller) เปน ตน

รูปท่ี 6.4 อากาศท่ใี ชใ นการเผาไหมท ีจ่ า ยเขา ตามสว นตาง ๆ ของหองเผาไหม

ทม่ี า : http://bangkokgreencity.bangkok.go.th