51 รางวัลเกียรติยศ รางวัลศรีสังวาลย์ ประจ าปี พ.ศ. 2561 สาขาพยาบาลด้านชุมชน รางวัลอาจารย์ดีเด่น “ช้างทองค า” จากมหาวิทยาลัยเชียงใหม่ รางวัลพยาบาลดีเด่น สาขาเกียรติคุณ จากสภาการพยาบาล พ.ศ. 2545 ปริญญาพยาบาลศาสตรดุษฎีบัณฑิตกิตติมศักดิ์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ ริเริ่มชุมชนต้นแบบ (สารภีโมเดล) ซึ่งเป็นโครงการเด่นของ สสส. ขยายไปในแต่ละอ าเภอทั่วประเทศ
52
53 ผู้น าทางการพยาบาล ประวัติการศึกษา ปริญญาตรี : วิทยาศาสตร์บัณฑิต (พยาบาล) ประกาศนียบัตรวิชาผดุงครรภ์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น ปริญญาโท : M.P.H. (Rural Health) University of the Philippines ปริญญาเอก : Massey University, New Zealand ประวัติความเชี่ยวชาญในการท าวิจัย การพยาบาลชุมชน การบริการสุขภาพที่เน้นปัญหาและศักยภาพของชุมชนเป็นตัวตั้ง วัฒนธรรมกับสุขภาพ การวิจัยเชิงคุณภาพ การวิจัยและพัฒนา งานวิจัย 2564 : โครงการเสริมศักยภาพผู้น าชุมชนท้องถิ่น 2563 : โครงการพัฒนาวิชาการและวิจัยสนับสนุนขบวนการสร้างเสริมสุขภาพโดยชุมชนท้องถิ่น 2559 : โครงการสนับสนุนวิชาการเพื่อการประเมินภายนอก โครงการเงินอุดหนุนเพื่อการเลี้ยงดูเด็ก ทารกแรกเกิด 2557 : ขอใช้งบสนับสนุนไปอินโดนีเซีย (เดือน 31 มี.ค. - 4 เม.ย. 2557 2557 : โครงการพัฒนาวิชาการและวิจัยเพื่อสนับสนุนชุมชนท้องถิ่นน่าอยู่ (สุขภาวะ) 2557 : โครงการขับเคลื่อนการบูรณาการการดูแลสุขภาพชุมชนโดยชุมชน 2557 : โครงการขับเคลื่อนการพัฒนาระบบการดูแลผู้สูงอายุโดยมีพื้นที่เป็นตัวตั้ง 2557 : โครงการสนับสนุนการเสริมสร้างศักยภาพขบวนการและการบริหารจัดการเครือข่ายสร้าง เสริมสุขภาวะชุมชนเพื่อชุมชนท้องถิ่นเข้มแข็ง : พื้นที่ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ รองศาสตราจารย์ ดร.ขนิษฐา นันทบุตร
54 คุณลักษณะส่วนบุคคล 1. Visionary มีวิสัยทัศน์กว้างไกล แสวงหาโอกาสในการพัฒนาชุมชน มีความคิดนอกกรอบ เป็นนักปฏิบัติที่มุ่งมั่นมองเห็นเป้าหมายที่สามารถส าเร็จได้ปฏิบัติจริง มีความกล้าหาญกล้าคิด กล้าท า กล้าเสี่ยง ในการตัดสินใจ มีส่วนร่วมในการปฏิรูประบบพยาบาลชุมชน ก่อให้เกิดการพัฒนาตนเองของ พยาบาล มีการอบรมเฉพาะทาง พัฒนางานในวิชาชีพ โดยมีการท างานร่วมกับองค์กรท้องถิ่นได้ ก่อให้เกิด ผลงานที่มีประสิทธิภาพ 2. มีการสร้างเครือข่ายก่อให้เกิดความร่วมมือ มีการท างานร่วมกันของสถานศึกษา 6 สถาบัน คือ มหาวิทยาลัยขอนแก่น มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ มหาวิทยาลัยบูรพา มหาวิทยาลัยมหิดลและโรงเรียนพยาบาลรามาธิบดีรวมถึงหน่วยงานท้องถิ่น อบจ. อบต. ร่วมมือกันปฏิรูป การพยาบาลปฐมภูมิท าให้เกิดโครงสร้างปฐมภูมิในการบริการสุขภาพ พบว่า ช่วงสถานการณ์ COVID–19 มีระบบการสอบถามข้อมูลทางโทรศัพท์Line ในการสอบถามสถานการณ์ การด ารงชีวิต พบว่าถ้ามี การปิดเมือง ชุมชนสามารถด ารงชีวิตได้ด้วยตนเอง เนื่องจากในชุมชนมีการปลูกพืช ผัก เลี้ยงปลา มีการจัดหา แหล่งน้ า มีการจัดตั้งกองทุนในการช่วยเหลือตนเองของชุมชน 3. มีการคิดเชิงระบบ ค้นหา วิเคราะห์ข้อมูลอย่างเป็นระบบ ท าให้สร้างความคิดที่เป็นองค์รวม สร้าง เครื่องมือที่มีประสิทธิภาพสอดคล้องกับสิ่งที่ต้องการค้นหา ส่งผลให้เกิดการบริหารข้อมูลที่มีประสิทธิภาพ สามารถเป็นส่วนหนึ่งในการก าหนดยุทธศาสตร์ระดับชาติ ก่อให้เกิดการเปลี่ยนแปลงที่ยิ่งใหญ่ เช่น การเปลี่ยนแปลงโครงสร้างของพยาบาลชุมชน มีมุมมองเชิงระบบ ว่าชุมชนควรได้รับการเข้าถึงบริการสุขภาพ ที่ดี ควรมีรูปแบบการพยาบาลสุขภาพชุมชน เน้นการพยาบาลและบทบาทพยาบาลโดยตรงในชุมชน เป็นการ พัฒนาตามพื้นที่สุขภาพตามกระบวนทัศน์นโยบาย การพัฒนางานวิจัยในท้องถิ่นและขยายออกหลายชุมชน สูงสุดถึง 5 เขต มากกว่า 63,000 ต าบล การออกแบบโดยการดึงชุมชนเข้ามาร่วม ขบวนการวิจัยเชิงปฏิบัติการ แบบมีส่วนร่วมโดยใช้ชุมชนเป็นฐาน 4. มีความสามารถในการเจรจาต่อรองเนื่องจากบุคลิกสงบ สยบความเคลื่อนไหว ท าให้สามารถ เจรจากับผู้น าที่มีความหลากหลายในชุมชนได้อย่างมีประสิทธิภาพ สามารถเจรจากับนักการเมืองให้เห็น ความส าคัญและให้ความร่วมมือกับโครงการช่วยในเรื่องสิ่งแวดล้อม การเรียนรู้ อาหาร เงินทุน ชุมชนให้ความ ร่วมมือ ท าให้เกิดชุมชนต้นแบบเป็นตัวอย่างของภาคอื่น ๆ ได้อย่างต่อเนื่อง มีการพัฒนาชุมชนอย่างยั่งยืนโดย 4.1. สร้างการเรียนรู้: เรียนรู้ผ่านการปฏิบัติจริง สร้างเครื่องมือที่เหมาะกับบริบทและ สถานการณ์วิเคราะห์และจัดเก็บอย่างเป็นระบบในรูปแบบของการวิจัยและพัฒนา 4.2. สร้างการมีส่วนร่วม: วิเคราะห์ทีมงานเพื่อมอบหมายงานให้ได้งาน ออกแบบและจัดท า Database คนในองค์กร
55 4.3. สร้างการเปลี่ยนแปลง: ต้อง Position ตนเองตลอดเวลาว่าขณะนี้อยู่ที่ไหน และสวม บทบาทให้เหมาะสมตาม Position (เป็นวิทยากร/ครู/ผู้สนับสนุน/ผู้ช่วยเหลือ/ผู้ปฏิบัติ/ผู้ออกแบบ หรือ นักวางแผน เป็นต้น) คุณลักษณะของผู้น า รับผิดชอบ ถือประโยชน์ส่วนรวมมากกว่าประโยชน์ส่วนตน ซื่อสัตย์โปร่งใส ตรวจสอบได้ คุณธรรม จริยธรรม ความประพฤติเป็นที่ยอมรับ พัฒนางานภายใต้ข้อมูลที่เพียงพอและเป็นปัจจุบัน ริเริ่มสร้างสรรค์ สร้างนวตกรรม เปิดโอกาส สร้างผู้น าใหม่ สานเครือข่าย ทั้งแบบทางการและไม่เป็นทางการ ท างานร่วมกับทุกภาคส่วน สุดยอดผู้น า : เก่งขับเคลื่อน ให้การสนับสนุน ผู้น าขับเคลื่อนปฏิบัติการ : ออกแบบและพัฒนางาน ผู้น าทรงคุณค่า : ชี้แนะ/ให้ข้อคิดเห็น/ให้ก าลังใจ/เป็นที่ปรึกษา Core competencies และสมรรถนะเฉพาะที่เด่นมาก 1. มีวิสัยทัศน์ (Visioning) การมองแบบ Over sea มีเป้าหมายชัดเจน มีความคิดริเริ่ม สร้างสรรค์ มีกลยุทธผลประโยชน์ร่วมกัน เก่งเจรจาต่อรอง สามารถเจรจากับนักการเมืองให้เห็นความส าคัญ และให้ความ ร่วมมือกับโครงการ และนักการเมืองได้ผลประโยชน์จากโครงการด้วย สามารถเจรจาหาเงินทุนวิจัยจาก WHO เห็นคุณค่าทรัพยากรบุคคลทุกส่วน เห็นได้จากการท าโปรแกรมค้นหาความสามารถเจ้าหน้าที่ทั้งหมดในองค์กร เพื่อดึงศักยภาพของบุคลากรที่มีอยู่มาใช้อย่างเหมาะสม เป็นการน าผู้รู้จริงมาร่วมงาน รอบคอบ มีความ รับผิดชอบ ท าให้เกิดงานวิจัยที่ส าเร็จมากมาย 2. มีการวางแผนกลยุทธ์ (Strategic Orientation) เป็นนักวางแผนเชิงยุทธศาสตร์ โดยมีการใช้ ฐานข้อมูลมาวิเคราะห์ในการท างานในแต่ละจุด เพื่อน าองค์กรไปสู่การเปลี่ยนแปลง เป็นผู้ที่มีความทุ่มเทใน การท างาน ไม่ยอมแพ้กับปัญหาและอุปสรรคที่เข้ามา พร้อมที่จะปรับเปลี่ยนแผนการท างาน เพื่อให้บรรลุ เป้าหมายในอนาคตที่ต้องการ
56 3. มีการท างานเป็นทีม (Teamwork) เป็นผู้ขยันหมั่นเพียร ใฝ่รู้ และเป็นผู้ที่มีองค์ความรู้ในงานที่ตน ต้องร่วมอยู่ในทีมนั้น ๆ เป็นผู้ประสานงานกลุ่มบุคคลที่มีการท างานร่วมกัน มีปฏิสัมพันธ์กันระหว่างสมาชิกใน กลุ่มเพื่อน าไปสู่การบรรลุเป้าหมายเดียวกัน สามารถมองภาพของระบบงานได้อย่างมีประสิทธิภาพและ ครอบคลุม 4. มีภาวะผู้น า (Leadership) เป็นผู้ที่วางระบบการท างาน พร้อมทั้งการเชื่อมโยงระบบสุขภาพได้ อย่างต่อเนื่อง ไร้รอยต่อ เกิดความยั่งยื่น โดยดึงระบบประกันสุขภาพของประเทศมาเข้าร่วมในแต่ละชุมชน เพื่อใช้งบประมาณในการบริหารจัดการทั้งระดับต าบล อ าเภอ และจังหวัด 5. การสอนงานและการมอบหมายงาน (Coaching and Empowering Others) เป็นนักวิจัยระบบ สุขภาพ ที่ใช้ฐานข้อมูลในการบริหารจัดการภายในระบบ ให้ค าแนะน าเพื่อน าไปใช้ในการท างาน 6. ศักยภาพเพื่อน าการปรับเปลี่ยน (Change Leadership) เป็นนักปฏิรูประบบสุขภาพ ที่วางระบบ สุขภาพทั้งระดับต าบล อ าเภอ และจังหวัด เพื่อให้มีการเชื่อมต่อการท างานร่วมกัน ผลงาน และคุณประโยชน์ 1. ปฏิรูประบบการพยาบาลปฐมภูมิ มีทิศทางการพัฒนาระบบบริการพยาบาลชุมชน โดยความ ร่วมมือของเครือข่ายองค์ท้องถิ่น ภาคีเครือข่ายในประเทศ เช่น สสส. สปสช. สวรส. พม. สธ. มท. ภาคี เครือข่ายต่างประเทศ Belgium, WHO-SEARO, Kyoto University, Tokyo Kasei-Gakuin University 2. โครงการพยาบาลของชุมชน โดยความร่วมมือของ อบต./อบจ. เริ่มต้นที่มหาวิทยาลัยขอนแก่น ต่อมาขยายไป 5 มหาวิทยาลัย โดยงบประมาณของ สสส. 3. เป็นผู้ริเริ่มกองทุนสวัสดิการชุมชน วิเคราะห์รูปแบบการจัดการสวัสดิการชุมชน น าไปสังเคราะห์ เป็นแนวทางการจัดการการเงินในชุมชน 4. การแบ่งกลุ่มผู้ใช้บริการที่ต้องการการดูแล 13 กลุ่ม คือ 4.1 กลุ่มเด็ก 0 - 3 ปี 4.2 กลุ่มเด็ก 3 - 5 ปี 4.3 กลุ่มเด็ก 6 - 12 ปี 4.4 กลุ่มเด็กและเยาวชน 4.5 กลุ่มหญิงตั้งครรภ์ 4.6 กลุ่มวัยท างาน 4.7 กลุ่มผู้สูงอายุ 4.8 กลุ่มผู้ป่วยระยะสุดท้าย
57 4.9 กลุ่มคนพิการ 4.10 กลุ่มผู้ป่วยต้องการความช่วยเหลือ 4.11 กลุ่มผู้ป่วยเรื้อรัง 4.12 กลุ่มผู้ป่วยเอดส์ 4.12 กลุ่มผู้ป่วยจิตเวช 5. ใช้ฐานข้อมูลบุคลากรเพื่อการสร้างงาน Resident program สาขาการพยาบาลชุมชน 6. ปฏิรูประบบบริการพยาบาลชุมชน ท าให้มีรูปแบบและสามารถก าหนดบทบาทของพยาบาล ชุมชนที่ชัดเจน 7. เป็นต้นแบบการดูแลสุขภาพในชุมชนที่มีประสิทธิภาพ 8. เป็นผู้มีส่วนร่วมในการก าหนดนโยบายกองทุนหลักประกันสุขภาพของชุมชน 9. สร้างบันไดอาชีพ (Career path) ที่ชัดเจนให้พยาบาลชุมชน 10. มีการสร้างระบบการดูแลผู้ป่วยระยะยาว (Long term care) 11. เป็นผู้ที่ก าหนดการการเก็บฐานข้อมูลชุมชนร่วมกันทุกภาคส่วน 12. มีผลงานการวิจัยชุมชน มีการสร้างนวัตกรรมที่หลากหลาย เป็นผู้น าระบบสุขภาพด้านชุมชนในระดับประเทศ โดยการมองภาพของระบบสุขภาพของโลก และแนวโน้มของระบบสุขภาพของโลก แล้วสามารถเชื่อมต่อระบบ สุขภาพของประเทศ พร้อมเป็นผู้ประสานความร่วมมือเครือข่ายระบบสุขภาพ เพื่อให้เกิดการสร้างระบบ สุขภาพภายในชุมชน โดยมีการดึงผู้มีอิทธิพลภายในชุมชน เข้ามาร่วมภายในทีมสุขภาพ พร้อมทั้งมีการ ปรับเปลี่ยนรูปแบบการท างานร่วมกับชุมชนต่าง ๆ อย่างต่อเนื่อง เพื่อให้เข้ากับชุมชนนั้น ๆ ค้นหาปัจจัยแห่ง ส าเร็จของแต่และชุมชน พร้อมวางระบบสุขภาพให้มีความยั่งยื่น โดยการมีการวิเคราะห์ปัญหาและปัจจัยที่ ส่งผลกระทบต่อความส าเร็จ พร้อมร่วมประสานความร่วมมือในแต่และจุด เพื่อให้เกิดผลลัพธ์ที่ต่อระบบ สุขภาพ โดยเริ่มตั้งแต่ระดับต าบล อ าเภอ จังหวัด โดยมีการวิเคราะห์จากฐานข้อมูลของแต่และชุมชน พร้อม ทั้งมีการดึงองค์กรวิชาชีพที่เกี่ยวข้องภายในชุมชุนมาเข้าร่วมภายในทีมสุขภาพ เพื่อน าให้มีส่วนร่วมในการแก้ไข ปัญหาระบบสุขภาพภายในชุมชน โดยมีการพิจารณาบุคคลที่เข้าร่วมในทีมจะเป็น คนดี คนเก่ง คนส าคัญ นักวิจัย นักปฏิบัติ นักพัฒนาที่ชุมชนยอมรับมาเข้าร่วมการท างาน พร้อมกับการประยุกต์ใช้นวัตกรรมระบบ สุขภาพแต่ละชุมชน น ามาใช้ในการแก้ไขปัญหา มีการเสริมสร้างทักษะ และองค์ความรู้ในการดูแลภาวะ สุขภาพให้ภายในทีมที่เข้ามาช่วยในการดูแลประเด็นดังกล่าว การส่งต่อข้อมูลให้ในระดับที่สูงกว่า เพื่อให้ การขับเคลื่อนระบบสุขภาพให้เกิดความต่อเนื่องในการดูแลสุขภาพ