2020 йил 25 январдан чиқа бошлаган
Ижтимоий-сиёсий газета № 50 (306), 2021 йил 11 март, пайшанба
ЎЗБЕКИСТОН ВА ГЕРМАНИЯ ЯНГИ ЎЗБЕКИСТОННИНГ ЯНГИ ТАРИХИ
ЕТАКЧИЛАРИНИНГ САММИТИ
БЎЛИБ ЎТАДИ
Ўзбекистон Республикаси Президенти Шавкат Мирзиёев ва
Германия Федерал канцлери Ангела Меркель 12 март куни видеоанжуман
шаклида учрашув ўтказадилар.
Икки мамлакат етакчилари Ўзбекистон билан Эслатиб ўтамиз, Ўзбекистон Республикаси Президенти
Германия ўртасидаги кўп қиррали шерикликни янада 2019 йил январь ойида расмий ташриф билан Германия
кенгайтиришнинг долзарб масалаларини кўриб Федератив Республикасида бўлди, ўша йилнинг май
чиқишлари кўзда тутилган. ойида эса Германия Президенти Франк-Вальтер
Штайнмайер жавоб ташрифи билан Ўзбекистонга келди.
Олий даражадаги учрашувларда эришилган
келишувларни амалга ошириш, конструктив сиёсий Германия Ўзбекистоннинг муҳим иқтисодий,
мулоқотни ривожлантириш, савдо-иқтисодий, инвес- инвестициявий ва технологик шерикларидан биридир.
тициявий, молиявий-техник ва маданий-гуманитар
ҳамкорликка доир қўшма лойиҳа ва дастурларни илгари Ўтган йил якунларига кўра, ўзаро товар айирбошлаш
суриш масалаларига алоҳида эътибор қаратилади. 829 миллион долларни ташкил этган, мамлакатимизда
Германиянинг 700 миллион доллардан зиёд инвес-
Музокараларда халқаро ва минтақавий аҳамиятга тициялари ўзлаштирилган. Ўзбекистонда 200 га яқин
молик долзарб масалалар юзасидан ҳам фикр қўшма корхона фаолият юритмоқда.
алмашилади.
ЎзА
“ЯНГИ ªЗБЕКИСТОН” УЧУН МАХСУС
ЎЗБЕКИСТОННИНГ ХОТИН–+ИЗЛАР /У+У+ ВА ЭРКИНЛИКЛАРИНИ БОЛАЛАР — БАХТИМИЗ БА/ОРИ
ТАЪМИНЛАШ БОРАСИДАГИ ТАЖРИБАСИГА ДОИР АХБОРОТ БМТ Мактабгача таълим соҳаси узлуксиз таълим тизимининг Нурота тумани Навоийнинг олис тоғли-чўлли
БОШ АССАМБЛЕЯСИ 75-СЕССИЯСИНИНГ РАСМИЙ /УЖЖАТИ бирламчи бўғини бўлиб, ҳар томонлама соғлом, баркамол ҳудудида, вилоят марказидан 60 километр узоқ-
СИФАТИДА ТАР+АТИЛДИ шахсни тарбиялашда ғоят муҳим аҳамият касб этади. ликда жойлашган. Туманда 28 та маҳалла мавжуд
Шу боис, таълим соҳасидаги ислоҳотлар натижасида бўлиб, унда турли миллатга мансуб 85 минг 157
БМТ қароргоҳида Ўзбекистоннинг 2030 йилгача Барқа- Унда Ўзбекистон халқаро ҳуқуқнинг умумэътироф этил- юртимизда давлат-хусусий шериклиги, аутсорсинг каби нафар аҳоли истиқомат қилади. Уларнинг аксар
рор ривожланиш мақсадларини амалга ошириш доирасида ган тамойиллари ва меъёрлари, шунингдек, миллий ман- замонавий механизмлар биринчи бўлиб айнан мактабгача қисми чорвачилик билан шуғулланади. Туман ҳу-
хотин-қизлар ҳуқуқ ва эркинликларини таъминлаш бўйича фаатларни ҳисобга олган ҳолда хотин-қизлар ҳуқуқларига таълим тизимига кенг кўламда, самарали ва сифатли жорий дуди тоғ ва чўлдан иборат бўлгани сабабли айрим
тажрибаси тўғрисидаги ахборот БМТ Бош Ассамблеяси риоя этиш, тарғиб ва ҳимоя қилишни тизимли ҳамда изчил этилди. Давлат мактабгача таълим ташкилотлари билан аҳоли пунктларининг оралиғи 20-25 километр ва
75-сессиясининг расмий ҳужжати сифатида тарқатилди. равишда таъминлаётгани таъкидланган. бир қаторда нодавлат таълим муассасалари ҳам шиддат ундан ҳам ортиқ масофани ташкил этади.
билан ривожланиб, улар сони муттасил кўпайиб бормоқда.
Ҳужжат БМТнинг барча расмий тилларида чоп этилиб, Давоми 3-бетда Давоми 6-бетда
аъзо давлатлар орасида тарқатилди, шунингдек А/75/773
рақами остида ташкилотнинг Расмий ҳужжатлар тизимига
жойлаштирилди.
ОЛИЙ ДАРАЖАДАГИ ЎЗБЕКИСТОН — +ИР)ИЗИСТОН САММИТИ ЎЗАРО ДЎСТЛИК РИШТАСИ
/АМКОРЛИКНИ ЯНАДА ЖАДАЛ РИВОЖЛАНТИРИШГА ТУРТКИ БЕРАДИ
ЖА/ОН ХАЛ+ЛАРИНИНГ
Ўзбекистон ва Қирғизистон бугун киришдим. Бу икки мамлакат ҳам коронавирус пандемия- СУЮКЛИ АДИБИ
Марказий Осиёнинг бошқа давлатлари сига дуч келган пайтга тўғри келди.
билан ёнма-ён туриб, минтақанинг Асл адабиёт халқлар ўртасида ишонч кўприкларини бунёд
дунё миқёсидаги салоҳияти ва обрўсини Ушбу даврда Ўзбекистон раҳбарияти биродар этади, тил, эътиқод, анъана ва тутумлардаги ихтилофларни
мустаҳкамлаётган яхши қўшнилар ва Қирғизистон халқига ёрдам қўлини узатган эди. Қўшни йўққа чиқариб, шодлик, ҳайрат туйғулари орқали бизларни
ишончли шериклардир. мамлакатга бир неча марта озиқ-овқат маҳсулотлари, якдилу яктан қилади.
дори-дармонлар, шахсий ҳимоя воситалари ва тиб- Юртимизда миллий адабиётимизни ривожлантириш билан
“Дунё” АА мухбири Ўзбекистоннинг Қирғизистондаги бий асбоб-ускуналардан иборат инсонпарварлик ёрда- бир қаторда, қардош халқлар ёзувчи-шоирларининг ҳаёти
Фавқулодда ва мухтор элчиси Хуршид Мирзоҳидов би- ми юборилди. Бундан ташқари, коронавирусга чалин- ва ижодини ҳар томонлама ўрганиш ҳамда кенг тарғиб
лан икки мамлакат пандемиянинг салбий таъсирига қарши ган фуқароларни қабул қилиш учун Бишкек шаҳри, Чуй қилиш масаласига ҳам алоҳида аҳамият қаратиляпти. Дунё
биргаликда курашаётгани, ушбу синовли ва мураккаб давр- вилояти ва Боткен вилоятининг Қадамжой туманида адабиётининг энг сара намуналари мунтазам равишда ўзбек
да ҳамкорликда қандай натижаларга эришаётгани ҳақида Ўзбекистон маблағлари ҳисобидан тўлиқ жиҳозланган тилига ўгирилиб, нашр этилмоқда.
суҳбатлашди. модулли шифохоналар бунёд этилди.
Давоми 3-бетда
— Хуршид Мирсобирович, Сиз яқинда Ўзбекистоннинг Ўз навбатида, Қирғизистон раҳбариятига ҳам нафақат
Қирғизистондаги элчиси сифатида иш бошладингиз. коронавирус пандемияси билан боғлиқ, балки ўтган йил
Фаолиятингизда биринчи навбатда, нималарга эътибор май ойида тўғон бузилиши оқибатида юзага келган та-
бераётганингиз, Қирғизистонда мамлакатимиз ҳаётида биий оқибат муносабати билан Сардоба ва унинг атро-
амалга оширилаётган янгиланиш жараёнига қандай му- фидаги қишлоқлар аҳолисига жавоб ёрдами кўрсатгани
носабатда бўлинаётгани ҳақида сўзлаб берсангиз. учун миннатдорлик билдирамиз.
— Мен мамлакатимиз дипломатик миссияси раҳбари Давоми 3-бетда
вазифасини бажаришга 2020 йил май ойининг охирида
ДОЛЗАРБ МАВЗУ САЙЁР ҚАБУЛ
ИҚТИСОДИЁТНИ ЖАДАЛ МУАММО,
РИВОЖЛАНТИРИШГА
МУРОЖААТ,
ЖАЛБ ЭТИЛАЁТГАН МАБЛАҒЛАР
ЕЧИМ
пировардида, халқимиз турмуш фаровонлигини юксалтиришга хизмат қилмоқда
Ўзбекистон Республикаси Олий суди раиси Козим
Ривожланишнинг юксак чўққиларини кўзлаб тараққиёт Актам ҲАИТОВ, масдан туриб, танқидий фикрлар билди- Комилов Хоразм вилоятида сайёр қабул ўтказди.
йўлларидан илгарилаб бораётган ҳар бир давлат Олий Мажлис Қонунчилик рила бошланди. Аслида бу ҳам ижобий Тадбир Шовот, Ҳазорасп, Хонқа туманлари ҳамда
иқтисодий ва ижтимоий дастурларини амалга ошириш, палатаси спикери ўринбосари: ҳолат. Чунки янгиланаётган Ўзбекистонда Урганч ва Хива шаҳарларида ташкил этилдики, бу барча
аҳоли турмуши фаровонлигини юксалтириш ҳамда ҳар қандай соҳада очиқлик, шаффофлик мурожаатчиларнинг келиб-кетишлари учун қулайлик
бошқа муҳим харажатларини қоплаш учун халқаро — Давлатларнинг ташқи қарзи атро- алоҳида мезон сифатида белгиланган. яратди.
молия ташкилотлари ва хорижий давлатлардан маблағ фида доимо баҳс юритилади, турлича Лекин давлат ва халқ манфаатлари би- — Эътиборсизлик туфайли иш жойимда фамилиям хато
жалб этади. Аслида бугунги глобал дунёда бу жараён фикрлар учрайди. Гап шу ҳақда кетгани- лан боғлиқ масалаларда муносабат бил- ёзилгани учун пенсияга чиқишимда оворагарчиликлар
илғор тажрибага, жамиятда иқтисодий-ижтимоий да, аввало, айтиш мумкинки, ташқи қарз- дириш ёки хабар тарқатишдан олдин ма- гирдобида қолгандим, — дейди фуқаро Мунаввар
муаммоларни ҳал этишнинг муҳим омилига айланган. ни қайсидир маънода давлатга бўлган салани атрофлича таҳлил қилиб, кейин Норматова. — Бир йилки, ҳужжат йиғдим. Тўрт ойки,
“ишонч кредити”, деб ҳам тушунса бўлади. фикр айтилса тўғри бўлади. қаерга мурожаат қилмай, ҳақлигимни исботлай олмадим.
Кейинги йилларда иқтисодиётни муаммоларни ҳал этишга йўнал- Зеро, қарз ёки инвестиция ҳамма давлатга Олий суд раиси қабули борлигини эшитиб, етиб келдим
либераллаштириш, тадбиркорлик тирилаётгани халқимиз турмуши ҳам берилавермаслиги кундек равшан. Давлат ташқи қарзини муҳтожлик ту- ва мурожаат қилдим. Ҳужжатларим билан танишиб, шу
ривожига тўсиқ бўлаётган муаммо- фаровонлигини ошириш ва юрт та- файли олинган оддий қарз маъносида куннинг ўзида аризамни фуқаролик ишлари судида кўриб
ларни бартараф этиш, жамиятда раққиётини юксалтиришга замин Ўзбекистоннинг ташқи қарзи ва унинг тушунмаслик керак. Ташқи қарз аслида чиқишди ва иш стажим менга тегишлилиги бўйича қарор
очиқлик, ошкоралик муҳитини кучай- яратмоқда. таркиби бўйича расмий маълумотлар мақсадли кредитлар, сармоялар ва бошқа чиқаришди. Муаммоим бир кунда ҳал бўлди.
тириш борасида амалга оширилаёт- эълон қилингач, ижтимоий тармоқларда, маблағларнинг мамлакат иқтисодиётига Шу ўринда таъкидлаш лозимки, сайёр қабул давомида
ган демократик ислоҳотлар туфайли Олий Мажлис Қонунчилик пала- интернет саҳифаларида айрим фуқаро- кириб келишини билдиради. Халқимиз- мурожаатлари тезкор ижобий ҳал қилинган ўн нафар
юртимизда инвестиция фаоллиги таси депутатлари, олимлар ва экс- лар томонидан вазиятни тўғри баҳола- нинг фаровон ҳаётини ва барқарор иқти- фуқаро давлатимиз раҳбари номига миннатдорлик
ошиб бормоқда. Четдан кириб ке- пертлар мамлакатимиз иқтисодиёти- содий ўсишини таъминлаш учун, аввало, хатлари ёзишди. Фақат Мунаввар эмас, яна
лаётган маблағ эса иқтисодиётнинг га сўнгги йилларда жалб этилаётган инфратузилмани ривожлантириш талаб 18 нафар фуқаронинг пенсия таъминоти билан боғлиқ
жадал ривожланаётган соҳаларига, ташқи қарзлардан фойдаланиш са- этилади. Аҳолининг яшаши, ишлаб чиқа- мурожаатлари жойида ҳал этилди.
жамиятдаги ижтимоий-иқтисодий мараси, бу борадаги жаҳон тажриба- риш ҳамда тадбиркорлик билан шуғулла-
си хусусида сўз юритади. ниши учун зарур бўлган энергетика, сув Давоми 4-бетда
таъминоти, транспорт ва коммуникация
инфратузилмаларини ривожлантириш
учун катта микдордаги сармоялар талаб
этилади.
Давоми 2-бетда
2 2021 йил 11 март, 50-сон Муносабат
ДОЛЗАРБ МАВЗУ
ИҚТИСОДИЁТНИ ЖАДАЛ РИВОЖЛАНТИРИШГА
ЖАЛБ ЭТИЛАЁТГАН МАБЛАҒЛАР
пировардида, халқимиз турмуш фаровонлигини юксалтиришга хизмат қилмоқда
Бошланиши 1-бетда билан сарфлаб, кейинчалик босқич- рини ва давлат зиммасидаги ижтимо- Нодир ТИЛОВОЛДИЕВ, ҳисобига шакллантириш мураккаб. лакатнинг экспортидан тушадиган
ма-босқич қайтариш жуда тўғри йўл- ий вазифаларни молиялаштиришга Одатда тўлов баланси манфий, дав- валюта маблағлари миқдори, мамла-
Ички имкониятлар чекланган ҳолат- дир. Пировард мақсад битта — халқи- йўналтириш мақсадга мувофиқдир. Олий Мажлис Қонунчилик лат бюджети тақчиллиги мавжуд катнинг олтин ва бошқа валюталар-
да давлат ташқи қарзи, асосан, инфра- мизнинг бугунгидан-да фаровон ва Қолаверса, ташқи қарздан мақсадли бўлган, имкониятлар чекланган ҳо- даги захиралари каби кўрсаткичлар-
тузилма, саноат ва қишлоқ хўжалиги бахтли яшашини таъминлаш. Ўзбекис- ҳамда самарали фойдаланишда шаф- палатаси депутати: латларда йирик лойиҳаларни молия- ни таҳлил қилган ҳолда тавсиявий
лойиҳаларига йўналтирилмоқда. Ту- тоннинг бизнес юритиш ҳамда инвес- фофлик таъминлаш, бу борадаги ахбо- лаштириш ва барқарор иқтисодий характерда ишлаб чиқилади.
шуниб олишимиз керакки, биринчидан, тиция киритиш учун энг жозибадор ротлар кенг жамоатчиликка маълум қи- — Сўнгги пайтларда мамлакати- ўсишни таъминлаш мақсадида ташқи
Ўзбекистоннинг ҳозирги кундаги ташқи мамлакатлар қаторидан ўрин олишини линишини ҳам ижобий қадам сифатида мизнинг давлат ташқи қарзи тўғриси- қарзга мурожаат қилиш жуда кенг Шундай бўлса-да, ташқи қарз
қарзи миқдори жуда паст даражада, таъминлаш ҳам олдимизда турган энг баҳолаш зарур. даги мавзу ижтимоий тармоқлар ва тарқалган амалиётдир. Нафақат ри-
деб ҳисобланади. Иккинчидан, ташқи муҳим вазифадир. Зеро, жаҳоннинг интернет нашрларда фаол муҳокама вожланаётган, балки энг ривожлан- умумий миқдорининг кескин орти-
қарз хавотирга туширадиган сабаб ривожланган давлатлари тажрибасига Умуман олганда, ташқи қарзларни этилаётганини ижобий баҳолайман. ган мамлакатлар ҳам ўз иқтисоди-
эмас. Агар бу қарз нотўғри сарфлан- қарайдиган бўлсак ҳам мазкур амалиёт нуфузли халқаро молия ташкилотлари- Мазкур ҳолат, аввало, халқимизнинг ётини юксалтиришда учун ташқи қарз ши ёки ундан самарасиз фойдала-
са ёки шаффоф бўлмаган жараёнлар ўзини тўла оқлаган. нинг мамлакатимизга бўлган ишончи, сиёсий, иқтисодий ва ҳуқуқий тафак- омилидан моҳирона фойдаланади.
орқали ўзлаштирилса, ана шундагина деб баҳолашимиз жоиз. Такрор бўл- кури ошаётганини, қолаверса, вата- Масалан, ташқи қарз суммаси ЯИМга ниш салбий оқибатларни келтириб
хавотир ўринли ва асосли бўлади. Таъкидлаш лозимки, айни пайтда са-да таъкидлаш ўринлики, қарз ҳар нимиз тақдирига бефарқ эмаслиги- нисбатан АҚШда 138 фоиз, Япония-
Ўзбекистоннинг ташқи қарз олиш ма- қандай давлатга ҳам берилавермайди. мизни намоён этади. да 237 фоиз, Францияда 99 фоизни чиқариши эҳтимол. Бу эса бугунги
Кейинги йилларда Президентимиз саласи муҳим. Чунки жалб қилинаёт- Аввало, қарз олувчининг ишончлили- ташкил этади. Ҳатто АҚШда ташқи
раҳбарлигида халқимиз турмуши фаро- ган давлат ташқи қарзлари энергетика, ги, иқтисодий имкониятлари ва истиқ- Бугунги кунда давлатимиз раҳба- қарз халқаро монетар тизим асосини кунда нафақат иқтисодиётимизни
вонлиги йўлида жуда катта мақсад ва транспорт ва транспорт инфратузилма- боллари обдон ўрганилади. Мавжуд ри ташаббуси билан халқимизнинг ташкил этувчи омилдир.
вазифаларни амалга оширишга кириш- си, қишлоқ хўжалиги, уй-жой коммунал таҳлиллар, мамлакатимизнинг ички нафақат келажакда, балки бугун ҳам издан чиқариши, шунингдек, келгуси
дик. Инвестицияларни барқарор жалб хизмат кўрсатиш, кимё, таълим ҳамда ресурс ҳамда имкониятларини, қола- яхши яшаши учун шароит яратиш та- Шундай экан, бугунги глобаллаш-
этиш ҳам ана шу муҳим вазифалар соғлиқни сақлаш сингари муҳим ижти- верса, янги ислоҳотлар самарасидан мойили асосида барча жабҳаларда ган ва молиявий ресурслар чеклан- авлодга ҳам тизимли муаммоларни
сирасига киради. Биламиз, инвестиция моий-иқтисодий соҳаларга йўналтири- келиб чиқиб, шуни ишонч билан айтиш кенг қамровли ишлар олиб борил- ган замонда ташқи қарз жалб этиш
ўз-ўзидан кириб келмайди. Бунинг учун лади. Агар четдан маблағ жалб этилма- мумкинки, давлат ташқи қарзи бораси- моқда. Албатта, аҳолининг хаёт да- ва уни самарали бошқариш мамла- вужудга келтириши мумкин. Айнан
мамлакатда инфратузилмани ривож- са, ислоҳотларни давлат бюджетидан да тушкунликка ёки хавотирга тушишга ражаси, турмуш сифатини ошириш, катнинг энг муҳим молиявий восита-
лантириш зарур. амалга оширишга тўғри келади. ҳеч қандай асос йўқ. Жараён аниқ таҳ- саломатлигини сақлаш, иш билан ларидан бири ҳисобланади. шу боис, давлат ташқи қарзи билан
лил ва ҳисоб-китобларга таянган ҳолда таъминлаш, тадбиркорлик билан
Шу маънода, қарз олиб, уни ақл, Шу нуқтаи назардан, ташқи қарзни, олиб бориляпти. шуғулланиш имкониятини кенгайти- Арзон ва узоқ муддатли ташқи боғлиқ ножўя оқибатларнинг олдини
илмга асосланиб, аниқ ҳисоб-китоблар биринчи навбатда, давлат дастурла- риш мақсадида ижтимоий инфрату- қарздан фақатгина бугунги давр ха-
зилмаларни такомиллаштириш, са- ражатларини қоплаш учун эмас, олиш мақсадида ҳукумат томонидан
Нодир ЖУМАЕВ, ажратилади. Бундай лойиҳаларни танлаб мани ривожлантиришга йўналтирган. ноат корхоналарини ишга тушириш балки мамлакатимизнинг иқтисодий
Олий Мажлис Қонунчилик олишда ҳам аниқ мезонлар, босқичлар, Ҳозирги давр мураккабликлари инсо- учун катта миқдордаги сармоя талаб салоҳиятини оширишга имкон бера- бир қатор муҳим чора-тадбирлар
палатаси депутати, иқтисод бир сўз билан айтганда, синалган меха- этилади. диган йирик инфратузилма ва сано-
фанлари доктори, профессор: низм амал қилади. ниятни шошириб қўймоқда. Пандемия ат корхоналарини барпо этиш учун амалга оширилмоқда. Жумладан,
оқибатларини юмшатиш, инсонлар ҳа- 2020 йилнинг якуни бўйича жами фойдаланиш эртанги тараққиёт учун
— Дарҳақиқат, ташқи қарз мамлакат Ташқи қарзнинг ҳажми ҳаттоки ривож- ётини сақлаб қолиш барча мамлакат- давлат ташқи қарзининг 17,5 фои- мустаҳкам пойдевор яратади. қонун ҳужжатлари билан давлат қар-
тақдирига бефарқ бўлмаган ҳар бир фуқа- ланган мамлакатлар аҳолисини катта ларда энг устувор йўналишга айланди. зи ёки 3,7 миллиард доллар давлат
рони мулоҳазага чорлайдиган масала. ташвишга солади ҳамда солиқлар кўпай- Шубҳасиз, юқори давлат қарзи, хусусан, бюджетини қўллаб-қувватлашга, 2021 йил 1 январь ҳолатига Ўз- зи миқдорини ялпи ички маҳсулотга
Ҳозирги кунга келиб кўплаб ривожланган иши билан хавотирлар пайдо бўлади. хорижий валютада олинган ташқи қарзга 12,4 фоизи ёки 2,6 миллиард дол- бекистон Республикаси номидан
мамлакатларда инқироз пайтида миллий Бунга ўхшаш ҳадиклар мамлакат ташқи хизмат кўрсатиш пандемия боис янада лар энергетика соҳасига, 13,7 фои- ва унинг кафолати остида жалб қи- нисбатини 60 фоиздан оширмаслик
қарз ялпи ички маҳсулот ҳажмидан сези- қарзини бюджет дефицитини қоплашга мураккаблашди. ЯИМнинг пасайиши, зи ёки 2,9 миллиард доллар электр линган ташқи қарз 21,1 миллиард
ларли даражада ошиб кетди. Одатда му- йўналтирган вақтларда кескинлашади. миллий валюта қадри тушиши оқибатида энергетикаси соҳасига, 11,5 фоизи долларни, ЯИМга нисбатан эса 36,5 қатъий белгилаб қўйилди. Давлат
ваффақиятли ривожланиш учун давлат Тўғри, жаҳондаги умумий вазият корона- давлат қарзининг ЯИМга нисбати кескин ёки 2,4 миллиард доллар транспорт фоизни ташкил этмоқда. Ўзбекистон
қарзи ЯИМнинг 60 фоизидан ошмаслиги вирус пандемияси оқибатида оғирлашди. ошиб бормоқда. ва транспорт инфратузилмасига, 11 давлат қарзининг сўнгги йилларда- қарзини жалб қилиш ва ишлатишда
керак, деб ҳисобланади. Табиийки, пандемия нафақат Ўзбекис- фоизи ёки 2,3 миллиард доллар уй- ги ўсиш суръати барчамизни бироз
тонда, балки бутун дунёда давлат қарзи Фискал макони кенг мамлакатлар жой коммунал хўжалиги соҳаларига ташвишга солаётгандай. Лекин ташқи шаффофликни таъминлаш мақса-
Бундан ташқари, бюджетни бошқариш кўпайишига олиб келди. давлат бюджети харажатларини опти- йўналтирилгани фикримизнинг тас- қарзга хизмат кўрсатиш харажатла-
муваффақиятини баҳолаш учун расмий маллаштириш, пандемия сабабли шаро- диғидир. рининг ЯИМга нисбатан 1,7 фоизни, дида давлат қарзи ҳисобидан моли-
равишда қабул қилинган мезон мавжуд. Масалан, 2019 йил якунлари бўйича итлари оғирлашган соҳаларни устувор давлат ташқи қарзининг Ўзбекистон-
Мамлакат иқтисодиётининг узоқ муддат- Япониянинг давлат қарзи ЯИМга нисба- равишда қўллаб-қувватлашга ҳаракат Айни пандемия шароитида та- нинг халқаро захираларига нисбати ялаштирилган ва якунланган барча
ли истиқболда ўсиш суръатларини сақлаб тан 236,6 фоизни ташкил этган. Евро- қилаётган бўлса, бундай имкониятга эга лаб этиладиган катта маблағларни 60 фоизни ташкил этиши, кейинги
қолиш учун бюджет камомади ЯИМнинг 3 па Иттифоқи бўйича давлат қарзининг бўлмаган давлатларда ташқи қарз миқ- фақатгина солиқ, божхона ва бошқа йилларда иқтисодиётимизнинг реал лойиҳалар мажбурий тартибда Ҳи-
фоизидан, давлат қарзи эса 60 фоизи- ЯИМга ўртача нисбати 2020 йилнинг дори ортиши ёки унга хизмат кўрсатиш йиғимлардан тушадиган маблағлар ўсиши 5-6 фоиз прогноз этилаётга-
дан ошмаслигига доир мезонлар Европа 1-чорагида 79,5 фоизни, евроҳудудда эса шартлари ёмонлашиши тенденциялари нини инобатга олсак, ташқи қарзни соб палатаси томонидан аудитдан
Иттифоқи томонидан Маастрихт келишу- 86,3 фоизни ташкил этган. 2020 йил 1-чо- кузатилмоқда. қайтаришда ҳеч қандай муаммолар
вига киритилган. раги ҳолатига давлат қарзининг ЯИМга туғилмаслиги равшан бўлади. ўтказилади. Қонунчилик палатаси
нисбати энг юқори бўлган ЕИ давлатла- Ўзбекистонда эса пандемия туфайли
Шундан келиб чиқиб айтиш мумкинки, ри қаторига Греция (176,7 фоиз), Италия юзага келган мураккаб вазиятга қарамай, Ташқи қарзнинг барча мамла- депутатлари ва ОАВ иштирокида
жаҳон иқтисодиётининг ҳозирги ривожла- (137,6 фоиз), Португалия (120,0 фоиз), халқаро ликвидликка путур етказмаган, катлар учун умумий хатарли бўлган
ниш босқичида ташқи қарзи бўлмаган Бельгия (104,4 фоиз) ва Францияни яъни, халқаро захираларни сарфлама- максимал кўрсаткичини белгилаш- муҳокама қилиниб, кенг оммага
мамлакатлар деярли қолмаган. Ташқи (101,2 фоиз) киритиш мумкин. ган ҳолда ташқи қарз ислоҳотларни да- нинг имконияти мавжуд эмас. Ушбу
қарзларнинг молиявий таъсир кучи иқти- вом эттириш, устувор равишда ижтимоий кўрсаткич ҳар бир давлатга нисбатан мунтазам равишда эълон қилиниши
содиётнинг энг истиқболли тармоқлари- Бундан кўринадики, ҳозирги кунда соҳа лойиҳаларини молиялаштиришга хусусий ёндашувлар асосида мам-
ни молиялаштиришга, йирик иқтисодий ЕИнинг аксарият мамлакатлари учун жалб этилмоқда. Бу эса айни шароитда таъминланмоқда.
ислоҳотларни амалга оширишга ва ду- Маастрихт келишувида келтирилган ме- мавжуд таҳдидларга тезкор жавоб бериш Шу ўринда, ташқи қарзни камайти-
нёдаги мавжуд вазият ўзгарганда иқти- зон амалда ўз аҳамиятини йўқотиб бўлган. йўлидир.
содиётни тезда тиклашга ёрдам беради. риш омилларига ҳам тўхталиб ўтсак.
Демак, қарз қанча кўп бўлса, мамлакатга Шунингдек, иқтисодий жиҳатдан ночор Шу ўринда таъкидлаб ўтиш жоизки, Бунинг учун мамлакатнинг ички қарз
бўлган ишонч шунча юқори бўлади. Ак- давлатлардаги ташқи қарз билан боғлиқ одатда ташқи қарз жалб қилинишидан ав- миқдорини ошириш ҳамда капитал
синча, мамлакатга бўлган ишонч қанча ҳолатлар янада аянчли эканини кузатиш вал етарлича асослантирилган лойиҳа ва бозорини ривожлантириш муҳим
юқори бўлса, у шунча кўп пул жалб қили- мумкин. Масалан, Мозамбикда давлат дастурлар ишлаб чиқилиши, улар мам- омилдир. Бугунги кунда давлатимиз-
ши мумкин. қарзининг ЯИМга нисбати 2018 йилда лакат учун айни пайтда ортга суриб бўл- нинг ички қарзи 2,2 миллиард АҚШ
100 фоиз бўлган бўлса, 2020 йилга ке- майдиган, стратегик аҳамиятга эга, дол- доллари бўлиб, жами давлат қар-
Даставвал умумий ташқи қарз тарки- либ, 130 фоизга етган. Мазкур мамлакат зарб масалаларни ҳал этишга қаратилган зининг 9,2 фоизини ташкил этади.
би ҳақида бироз аниқлик киритиб олиш шундоқ ҳам жуда кичик фискал маконга бўлиши, давлат томонидан белгилаб Ички қарз шаклланиши жараёнида
зарур. Хусусий сектор қанча қарз олади, эга эди. Бу эса мамлакатнинг харажатлар қўйилган устувор йўналишларга мос ке- молиявий маблағларнинг мамлакат
уни қандай қайтаради — бу алоҳида ма- танлови борасидаги имкониятини чеклаб лиши шарт. Масалан, 2020-2021 йиллар ҳудудидан чиқиб кетмаслиги ҳамда
сала. Ушбу қарзларни қайтариш хусусий қўяди. учун инқироздан кейинги даврда иқтисо- мазкур жараёнда давлатнинг асосий
секторнинг зиммасида бўлар экан, унинг диётни тиклаш бўйича қабул қилинган инвестори халқ бўлиши давлатимиз-
замирида бозор конъюнктураси ва турли Шунингдек, Африканинг чуқур қарзга кенг кўламли дастурда ташқи қарзлардан га бўлган юксак ишончни англатади.
хатарларни ҳисобга олиб қўшилган қий- ботган мамлакатлари қаторига Ангола, самарали фойдаланиш, уларни устувор
мат яратадиган, сараланган лойиҳалар Конго, Жибути ва Мисрни қўшиш мум- равишда инфратузилма лойиҳаларини, Хулоса қилиб айтганда, ташқи
ётибди. Демак, хусусий сектор ташқи кин. Мазкур давлатларда ташқи қарзнинг иқтисодий ўсишга бевосита ва иккинчи қарзни самарали бошқариш, ички
қарзини қайтариши учун етарли асослар ЯИМга нисбати 100 фоиздан ортади ва даражали таъсир кўрсатадиган ижтимоий қарз ва капитал бозорларини уйғун-
мавжуд. Хусусий ташқи қарз қайтмаган пандемия шароитида молиявий қийинчи- объектларни молиялаштиришга қаратиш, ликда ривожлантириш орқали аҳо-
тақдирда ҳам биз, солиқ тўловчилар учун ликларни ҳал этиш жиддий муаммога ай- аҳоли бандлигини таъминлаш, шунинг- лимизнинг ҳаёт даражаси ва турмуш
катта фожиа эмас. ланган. Бу ерда гап қўшимча ташқи қарз дек, камбағалликни қисқа ва ўрта муд- сифати юқори, энг ривожланган мам-
жалб қилмаган ҳолда айнан пандемия датда қисқартиришга йўналтириш белги- лакатлар қаторидан ўрин олишига
Бироқ давлат ташқи қарзи ва унинг ай- инқирози оқибатида қарзга хизмат кўрса- ланди. эришамиз.
нан давлат бюджети камомадини қоплаш тишнинг оғирлашгани ҳақида кетмоқда.
мақсадида жалб қилинадиган қисми Мазкур мамлакатларга кўмаклашишнинг Шунингдек, Президентимизнинг Адҳам ШОДМОНОВ, рини яратишга йўналтириш мақсади йиҳаларни амалга ошириш, жумла-
ҳақиқатда анча жиддий масала. Чунки бирдан-бир йўли ташқи қарзни реструк- 2020 йил 9 январдаги “Ўзбекистон Рес- Олий Мажлис Қонунчилик мужассам. дан, тиббиёт ва таълим соҳасидаги
давлат ташқи қарзи, хоҳ қисқа, хоҳ узоқ туризация қилган ҳолда қўшимча беғараз публикасининг 2020-2022 йилларга палатаси депутати: ислоҳотларни молиялаштиришга оид
муддатли бўлсин, бугунги солиқ тўловчи- молиявий ёрдам ёки имтиёзли шартлар- мўлжалланган инвестиция дастурини Одатда давлат қарзи бир нечта ислоҳотлар алоҳида аҳамиятга эга.
ларни ҳам, келажак солиқ тўловчиларини да янги қарз бериш ҳисобланади. амалга ошириш чора-тадбирлари тўғри- — Президент Шавкат Мирзиёев қисмларга ажратилиб, унда мамла- Узоқ муддатли устувор йўналишлар-
ҳам бирдек ўйлантиради. Зеро, бу ерда сида”ги қарорига мувофиқ, 2020 йилда 2020 йил 24 январдаги Олий Маж- катнинг жамият ва иқтисодиёт соҳа- ни ҳисобга олган ҳолда инфратузил-
молияни кредитдан фарқлайдиган жиҳат- Бироқ реструктуризация ҳам бундай Ўзбекистон Республикаси давлат кафо- лисга Мурожаатномасида “Жорий ларидаги давлат сиёсати, макроиқти- ма ва инсон капиталига киритилган
лардан бири — қайтариш тамойили амал мамлакатларга узоқ муддатли истиқ- лати остида хорижий кредитлар жалб йилда давлат ташқи қарзининг юқори содий ҳолат муҳим ўрин тутади. инвестициялар ўрта, узоқ муддатли
қилмайди. Яъни бюджетдан сарфланган болда доимо фойда келтиравермайди. қилган ҳолда амалга ошириладиган чегарасини белгиладик. Бундан буён истиқболда иқтисодий ривожланиш-
маблағларни олувчи томон қайтармайди. Пандемия оқибатларини юмшатишга қа- инвестиция лойиҳаларининг манзилли халқаро молия ташкилотларидан Оқилона қарз сиёсати давлат ни рағбатлантиради.
У келгуси бюджет даромадларидан, хусу- ратилган харажатларни ошириш ва шу дастури маъқулланган. Мазкур дастур олинадиган маблағларни қайтариш ва жамият учун хатарли бўлмайди.
сан, асосан, солиқ тўловчилар маблағла- мақсадда ташқи қарзга хизмат кўрсатиш таркибидан ўрин олган лойиҳалар мазму- имконияти ва уларнинг натижадор- Тўғри, қарз миқдори мамлакатнинг Давлат қарзи бўйича прогноз кўр-
ри ҳисобидан тўлаб берилади. шартларини енгиллаштириш пировар- нидан кўриниб турибдики, давлат ташқи лигига жиддий эътибор қаратилади”, турли салбий таъсирларга мосла- саткичларини ишлаб чиқиш илмий
дида пандемиядан сўнг кечиктирилган қарзининг асосий қисми нефть-газ, кимё деб қайд этди. Ушбу фикрлар зами- шувчанлигини камайтириши мумкин. асосланган таҳлилий хулосалар ва
Давлат инвестиция дастури асосида тўловлар ҳисобига кўпроқ қарз тўлашга саноати соҳаларида янги ишлаб чиқа- рида қарз маблағларини самарали Шу сабаб, барча мамлакатлар ташқи макроиқтисодий баҳолашни инобат-
лойиҳаларни молиялаштиришга жалб ҳам олиб келиши мумкин. ришни ташкил этиш, иссиқлик электр бошқариш учун янги қиймат занжи- ва ички қарзларининг барқарорлиги- га олишни талаб этади. Бу эса, ўз
қилинаётган ташқи қарз уни молиялашти- станцияларини қуриш ва модернизация ни баҳолашга алоҳида эътибор қара- навбатида, давлат ташқи қарзини
риш тармоғи ёки объекти хусусиятлари- БМТ Бош котиби Антониу Гутерриш- қилиш, ичимлик сув таъминотини яхши- тади. Қарзларнинг барқарорлигини бошқариш ва ундан фойдаланиш
дан келиб чиқиб, имтиёзли шартларда нинг 2020 йил июнь ойидаги мурожаа- лаш, канализация тизимини ривожлан- таъминлашда ЯИМга нисбатан улу- самарадорлигини оширишда мини-
тида пандемия туфайли 2020 йилда яна тириш ва бошқа саноат тармоқларидаги ши муҳим аҳамиятга эга, чунки қарз- мал-максимал мезонларнинг сузиб
50 миллион киши ўта қашшоқлик домига янги лойиҳаларни молиялаштиришга қа- ларнинг ҳажми келгусида давлатнинг юрувчи кўрсаткичларини жорий этиш
тушиб қолиши борасидаги хавотир ҳам ратилган. Бу эса, ўз навбатида, янги иш ўз қарзига хизмат кўрсатиш ва иқти- заруратини келтириб чиқаради. Бу
бежиз эмас. Шу боис, барча етакчи дав- ўринлари ҳам демакдир. содиётни янада ривожлантириш им- жараёнда белгиланган кўрсаткич
латлар ҳукуматлари коронавирус панде- кониятларини акс эттиради. меъёрларига амал қилмасликнинг
миясининг иқтисодий таъсирини чеклаш Бинобарин, инфратузилмани ривож- олдини олиш, қонунчиликка риоя
учун фавқулодда ёрдам чораларига йи- лантириш, қурилиш соҳасига инвес- Шу билан бирга, давлатнинг иқти- этишга имкон бериш, миллий иқти-
рик миқдорда маблағлар сарфлади. тициялар, ижтимоий соҳани молия- содий сиёсатида қарзлар ҳажми ўси- содиёт барқарорлигини таъминлаш
лаштиришга жалб қилинган маблағлар ши доимий муҳокамаларга сабаб имкониятини яратиш жуда муҳимдир.
Қийин вазиятда ҳам мамлакатимиз пировардида аҳоли фаровонлигини оши- бўладиган жараёндир. Давлат қар-
ташқи манбалардан қарзларнинг аксари- ришга хизмат қилиши муқаррардир. зининг ўсишида йирик стратегик ло-
ят қисмини, асосан, ижтимоий-иқтисодий
аҳамиятга эга стратегик лойиҳаларни мо- Фарҳод ЗАЙНИЕВ, Халқаро валюта жарғармаси маълу- айрим ривожланган мамлакатлар қа-
лиялаштириш, жумладан, инфратузил- Олий Мажлис Қонунчилик мотига кўра, дунёда давлат қарзи ҳаж- торида бундай инқирознинг олдини
палатаси депутати: ми 2020 йилда 14,1 фоиз ошиб, ЯИМ- олиш учун муҳим чораларни қўллади.
нинг 97,6 фоиз ташкил этди. Шу билан Жаҳон банки бу чора-тадбирларни
— Ҳозирги кунда дунёнинг аксари- бирга, ушбу кўрсаткич 2021 йилда 2 ижобий баҳолади. Жумладан, панде-
ят мамлакатлари ўз ички тўловлари- фоиз ошиши кутилмоқда. 2021 йил 1 мия даврида солиқлар ундирилиши-
ни амалга ошириш, давлат бюджети январь ҳолатига Ўзбекистон Республи- ни тўхтатиб туриш, кредит тўловлари
дефицитини қоплаш, ижтимоий–иқти- каси давлат (ташқи) қарзи эса ЯИМга муддатини узайтириш, иқтисодиёт
содий сиёсатини амалга ошириш ва нисбатан 36,5 фоизни ташкил этмоқда. тармоқларини субсидиялар орқали
жалб қилинган ташқи қарз тўловлари- қўллаб-қувватлаш ҳамда аҳолига
ни тўлаш учун молиявий ресурсларга Шу ўринда ишонч билан таъкидлаш ижтимоий ёрдам бериш чоралари эъ-
эҳтиёж сезмоқда. Ўзбекистон ҳам бун- мумкинки, Ўзбекистонда ташқи қарз са- тироф этилди.
дан истисно эмас. марали бошқариляпти ва бу қарзлар-
нинг 70 фоизи узоқ муддатли бўлиб, Жаҳон банки Ўзбекистонда амал-
ЯИМ ҳажмининг босқичма-босқич ўсиб га оширилаётган очиқлик сиёсати ва
боришини ҳисобга оладиган бўлсак, ҳамкорликка тайёрлигига, иқтисодиёти
қарзларни қайтаришда ҳеч қандай му- барқарор ўсиб бораётганига ижобий
аммо бўлмайди. хулоса берди. Шунингдек, Ўзбекистон-
даги иқтисодиёт соҳаси экспертлари,
Бу борада яна бир муҳим жиҳат- олимлар ҳам юртимиз ўз ташқи қар-
га эътибор қаратмоқчиман. Жаҳон зини тўлашга имконияти ва салоҳияти
банки прогнозига кўра, Ўзбекистон етишини, бу қарз салбий оқибатларга
иқтисодиёти 2021 йилда 6 фоиз ўси- эмас, аксинча, олдимизга қўйган катта
ши кутилмоқда. Пандемия даврида марраларни забт этишга асос бўлиши
кўплаб мамлакатлар иқтисодий инқи- қайд этди.
розни бошидан кечирди. Ўзбекистон
Сиёсат 32021 йил 11 март, 50-сон
“ЯНГИ ªЗБЕКИСТОН” УЧУН МАХСУС
ОЛИЙ ДАРАЖАДАГИ ЎЗБЕКИСТОН — +ИР)ИЗИСТОН ЎЗБЕКИСТОННИНГ ХОТИН–+ИЗЛАР /У+У+ ВА
САММИТИ ЎЗАРО /АМКОРЛИКНИ ЯНАДА ЖАДАЛ ЭРКИНЛИКЛАРИНИ ТАЪМИНЛАШ БОРАСИДАГИ
РИВОЖЛАНТИРИШГА ТУРТКИ БЕРАДИ ТАЖРИБАСИГА ДОИР АХБОРОТ БМТ БОШ
АССАМБЛЕЯСИ 75-СЕССИЯСИНИНГ РАСМИЙ
Бошланиши 1-бетда хўжалиги ташкилотлари вакилларидан Бешинчи йўналиш — саноат коопе- ривожлантиришга муносиб ҳисса қўш-
иборат доимий қўшма ишчи гуруҳлар рацияси соҳасидаги ҳамкорликни яна- моқда. Масалан, Қирғизистон Миллий /УЖЖАТИ СИФАТИДА ТАР+АТИЛДИ
2020 йил синовларга бой бўлгани- тузиш, яйлов чорвачилигини ривожлан- да ривожлантиришдан иборат. Бу маз- Ёзувчилар уюшмаси Президиуми аъзо-
га қарамасдан, Ўзбекистон — Қирғи- тириш бўйича ҳамкорликни йўлга қўйиш мундаги ҳамкорлик истиқболлари 2020 си Бегижон Аҳмедов томонидан ёзил- Бошланиши 1-бетда билан Олий Мажлис Сенати Раиси раҳбар-
зистон алоқалари изчил ривожланди. бўйича аниқ натижаларга эришиш учун йил 8 декабрь куни Фарғона шаҳрида ган “Дербиш” (“Сайёҳ”) асари қирғиз лигида Республика хотин-қизлар жамоатчи-
Қирғизистонликлар республикамизда- ҳукуматлараро музокаралар ўтказиш, бўлиб ўтган Чегараолди ҳудудлари тилига таржима қилинган ва Қирғизис- Хусусан, сўнгги тўрт йил мобайнида янги лик кенгашини тузиш бўйича фаол ишлар
ги янгиланиш жараёнини катта қи- икки мамлакат ваколатли органлари раҳбарлари кенгашининг 3-йиғилиши тонда “2020 йилнинг энг яхши китоби”, Ўзбекистон республика ижтимоий, иқтисо- олиб борилмоқда. Ушбу Кенгаш фаолияти-
зиқиш билан кузатмоқда. Бу, аввалам- ўртасида яйловлардан фойдаланишни доирасида келишиб олинди. Бу Қирғи- деб тан олинди. Бундан ташқари, бу- дий ва жамият ҳаётининг барча соҳаларида нинг асосий устувор йўналишларидан бири
бор, халқларимизнинг этник, географик ташкил этиш тўғрисидаги Битимни им- зистонга Ўзбекистон билан чегарадош гунги кунда элчихонамиз халқларимиз очиқлик ва конструктив ҳамкорлик сиёсатини хотин-қизларни ҳар томонлама қўллаб-қув-
ва маданий яқинлиги билан боғлиқ. золашни таклиф қилаяпмиз. учта жанубий вилоятларнинг (Боткен, ўртасидаги алоқаларни мустаҳкамлаш олиб бормоқда. Республика ҳукумати фао- ватлаш билан бирга, БМТнинг “Хотин-қиз-
Шуни эътироф этиш жоизки, муҳта- Жалолобод ва Ўш) ривожланишини мақсадида Қирғизистоннинг турли жа- лиятининг устувор йўналишлари қаторига ларга нисбатан камситишларнинг барча
рам Президентимиз Шавкат Мирзиёев Мамлакатларимиз ўртасидаги ма- таъминлаш, ички бозорга арзон товар- моат ташкилотлари ва 2018 йилда хотин-қизларнинг ижтимоий-сиёсий фаол- шаклларига барҳам бериш тўғрисида”ги Кон-
раҳбарлигида амалга оширилаётган даний-гуманитар алоқалар, айниқса, лар етказиб бериш ва қўшма корхона- Президент Шавкат Мирзиёев ташаб- лигини ошириш, давлат ва жамоат тузил- венцияси қоидалари ва Пекин платформаси-
ислоҳотлар ва ўзгаришлар нафақат чегараолди минтақалараро муноса- лар яратиш орқали ўз саноатининг ўси- буси билан ташкил этилган Ўзбекис- маларида улар иштирокини кенгайтириш, ни бажариш, Миллий ҳаракатлар режасини
Ўзбекистонга, балки қўшни давлатлар батлар сезиларли даражада фаол- шини тезлаштиришга имкон беради. тондаги ШҲТнинг Халқ дипломатияси шунингдек, замонавий ишлаб чиқариш тар- амалга оширишни мувофиқлаштиришдан
билан алоқаларни янада мустаҳкам- лашди. 2017 йилда Ўзбекистоннинг маркази ўртасида ҳамкорлик алоқа- моқларида ва қишлоқ жойларда янги иш иборат.
лашга ҳам катта таъсир кўрсатмоқда. чегараолди вилоятлари ҳокимлари ва Сармоявий ҳамкорликка келсак, ларини ўрнатиш масаласида иш олиб ўринлари яратиш орқали уларнинг иқтисо-
Давлатимиз ташқи сиёсатининг бош Қирғизистон ҳукуматининг чегараолди Ўзбекистонда яратилаётган қулай им- бормоқда. Бундай алоқалар мамла- дий мустақиллигини таъминлаш киради. Миллий барқарор ривожланиш мақсад-
устувор йўналиши айнан Марказий вилоятлардаги ваколатли вакиллари кониятлар, тақдим этилаётган имти- катларимиз фуқароларини янада яқин- ларига мувофиқ, Ўзбекистонда 2030 йил-
Осиё мамлакатлари билан дўстона ва Кенгаши ташкил этилгани бунга сези- ёзлар сўнгги пайтларда хорижлик лаштиришга, шунингдек, маданий-гума- Олий Мажлис Сенатида Хотин-қизлар ва гача гендер тенгликка эришиш стратегияси
яхши қўшничилик муносабатларини ларли ҳисса қўшган муҳим воқеалар- тадбиркорлар диққатини тортмоқда. нитар, иқтисодий ва бошқа соҳаларда гендер тенглик масалалари бўйича қўмита ишлаб чиқилган бўлиб, ижтимоий, иқтисо-
мустаҳкамлашга қаратилган. дан бири бўлди. Мамлакатимиз ишончли иқтисодий тажриба алмашишга имкон беради. ташкил этилган бўлиб, унинг асосий вази- дий, сиёсий соҳаларда аёллар ва эркаклар
ва сармоявий шерик сифатида қабул фаси гендер тенгликни таъминлаш, қонун- учун тенг ҳуқуқ ҳамда имкониятларни таъ-
Ушбу ислоҳотлар самарасини сўнгги — Сиз Қирғизистонда бевоси- қилинмоқда. Ўзбекистоннинг ўзи ҳам Қирғизлар ва ўзбеклар асрлар да- чиликни такомиллаштириш ва бу соҳада минлашга қаратилган.
йилларда мамлакатларимиз ўртасида- та фаолият олиб бораётганингиз Марказий Осиё давлатлари иқтисо- вомида ёнма-ён яшаб келмоқда, бизни парламент назоратини амалга оширишга қа-
ги савдо алоқалари жадал ривожланиб сабабли мамлакатларимиз ўрта- дий тармоқларига сармоя киритишга ягона тарих, маданият, анъаналар, дин ратилган давлат сиёсатини юритиш бўйича Фуқаролик жамияти институтлари ва
бораётгани, ўзбек бизнеси вакиллари сидаги ҳамкорликнинг истиқболли қодир. Тадбиркорларимиз қўшни дав- ва тил боғлайди. Ҳозирда Ўзбекистон таклифлар ишлаб чиқишдан иборат. Бугунги халқаро ташкилотларнинг фаол иштирокида
Қирғизистон бозорига дадил кира бо- йўналишларини аниқ белгилашда латнинг истиқболли соҳаларига маблағ ва Қирғизистон раҳбарлари томонидан кунда қўмита бу борадаги қонун ҳужжатлари давлат сиёсатининг асосий йўналишларини
шлагани, маданий-гуманитар алоқа- таклифлар бериш имкониятига эга- йўналтиришни фаоллаштириши керак, халқларимиз эришган барча ютуқлар- ижросини тизимли равишда назорат қилиб ва давлат органларининг гендер тенгликни
лар янада мустаҳкамланаётгани, сиз. Шу маънода, ўзаро иқтисодий деб ҳисоблайман. Биз Қирғизистонга ни сақлаб қолиш ва янада бойитиш бормоқда. таъминлаш соҳасидаги ваколатларини бел-
олий ва юқори даражалардаги ўзаро алоқалар ва сармоявий шерикликни саноат секторини ривожлантиришда учун барча шароитлар яратилган. гиловчи “Хотин-қизлар ва эркаклар учун тенг
ташрифлар мунтазам равишда ташкил фаоллаштириш учун яна нималарга ёрдам беришимиз зарур. Бундан ташқари, Маҳалла ва оилани қўл- ҳуқуқ ҳамда имкониятлар кафолатлари тўғри-
этилаётганида ҳам кўриш мумкин. Бар- эътибор қаратиш керак, деб ўйлай- — Олий даражадаги Ўзбекистон лаб-қувватлаш вазирлиги ҳамда Хотин-қиз- сида”ги ва “Хотин-қизларни тазйиқ ва зўра-
чамиз Қирғиз Республикаси Президен- сиз? Қандай минтақавий ташаббус- Марказий Осиёдаги минтақавий та- — Қирғизистон саммитидан нима- ларни ва оилани қўллаб-қувватлаш жамоат вонликдан ҳимоя қилиш тўғрисида”ги қонун-
ти Садир Жапаровнинг Ўзбекистонга лар мамлакатларимиз ва умуман, шаббуслар тўғрисида шуни айтишим лар кутилмоқда, бу мамлакатлари- фонди ташкил этилиб, улар фаолиятининг лар қабул қилинганига эътибор қаратилган.
ташрифини кутмоқдамиз. Бу икки дав- Марказий Осиё салоҳиятини ҳар мумкинки, биз “Бир макон, бир йўл” миз ва минтақадаги бошқа шерик- устувор йўналишлари қаторида хотин-қиз-
лат ўртасидаги дўстона ва стратегик томонлама мустаҳкамлашга хизмат ташаббуси доирасида қуруқликдаги лар учун қандай истиқболларни ларни ҳар томонлама қўллаб-қувватлаш, Ҳужжатда, шунингдек, Ўзбекистон раҳба-
алоқаларнинг ўзига хос тасдиғи бўлади. қилиши мумкин? портлар, логистика ва улгуржи тарқа- очиши мумкин? оилавий, хусусий тадбиркорлик ва ҳунар- рияти томонидан хотин-қизлар бандлигини
тиш марказларининг яхлит тармоғини мандчиликни ташкил этишда аёлларнинг таъминлаш, тадбиркорликка ўқитиш тизими-
— Бир неча йил аввал мамлакат- — Салоҳияти тўлиқ очилмаган кўп- шакллантириш бўйича саъй-ҳаракат- — 11-12 март кунлари Қирғиз иштирокини кучайтириш ҳамда меҳнат бо- ни жорий этиш, хотин-қизлар тадбиркорли-
ларимиз ўртасидаги муносабатлар- лаб истиқболли йўналишлар мавжуд, ларни бирлаштиришимиз керак. Бугун- Республикаси Президенти Садир зорида талаб юқори бўлган касблар бўйича гини ривожлантиришга кўмаклашиш, уларга
да ҳал қилинмаган масалалар мав- мен уларнинг энг асосийларини санаб ги кунда Марказий Осиё Буюк ипак йўли Жапаров Ўзбекистонга биринчи дав- уларнинг билим ва кўникмаларини шакллан- нисбатан зўравонликнинг турли шакллари-
жуд бўлиб, улар умумий минтақамиз ўтаман. давридаги каби яна бир бор Европа ва лат ташрифини амалга оширади. Ушбу тириш каби вазифалар белгиланган. нинг олдини олиш борасида кўрилаётган қа-
фаровонлиги ва равнақи йўлида Осиё ўртасидаги савдо-иқтисодий ва воқеа давлатларимиз ўртасидаги му- тор чора-тадбирлар санаб ўтилган.
самарали ҳамкорлик қилишга халал Биринчидан, бу йўловчилар ва транспорт-транзит йўлакларининг мар- носабатлар тарихида янги саҳифани Ҳужжатга мувофиқ, Ўзбекистон
берганини биламиз. Айтингчи, бу- товарлар транзитини ривожланти- казига айланиши мумкин. очади. Биз Қирғизистон ушбу тадбир- Президенти Шавкат Мирзиёев ташаббуси “Дунё” АА
гунги вазият қандай? риш. Бугун ушбу йўналишда изчил га сиёсий, иқтисодий ва маданий-гу- Нью-Йорк
ўзгаришлар кузатилмоқда, яъни тўғри- — Халқларимиз тарихи ва мада- манитар алоқаларни мустаҳкамлаш,
— Сўнгги йилларда мамлакатла- дан-тўғри парвозлар ва умумий чега- нияти бир-бири билан чамбарчас шунингдек, икки томонлама ҳамкорлик- КОНТРАФАКТ МАҲСУЛОТЛАР САВДОСИГА
римиз ўртасидаги муносабатларнинг рада назорат пунктлари сони кўпайти- боғлиқ, улар бугунги кунда дўстлик нинг долзарб масалаларини ҳал қилиш ҚАРШИ КУРАШ ОЙЛИГИ
кўплаб муаммоли жиҳатларига ечим рилмоқда. ва шериклик муносабатларини ри- имконияти сифатида катта аҳамият бе-
топилди. 2016 йилдан бошлаб Ўзбе- вожлантириш учун ишончли асос- раётганини кўряпмиз. /АЛОЛ ТАДБИРКОР —
кистон ва Қирғизистон ўртасида турли Иккинчидан, Қирғизистон ҳудудида дир. Ўзбекистонда қирғиз, Қирғи- ЭЛГА МАДАДКОР
муҳим соҳаларда ҳамкорлик фаолла- қўшма савдо уйлари очиш, иқтисодиёт- зистонда ўзбек миллатига мансуб Ташриф якунлари бўйича икки дав-
шиши билан бир қаторда давлат че- нинг турли тармоқларида биргаликдаги фуқаролар яшайди. Сўнгги йиллар- лат раҳбарларининг Қўшма баёноти, Дилфуза ИСМОИЛОВА, 70 дан ортиқ кузатишлар жараёнида аниқлан-
гарасини делимитация ва демаркация корхоналарни барпо этиш, маҳсулот- даги ўзгаришларни ҳисобга олган шунингдек, идоралараро, айниқса, сав- ган 50 дан ортиқ контрафакт маҳсулотларнинг
қилиш бўйича музокаралар жараёни ларни ЕОИИ мамлакатлари, биринчи ҳолда халқ дипломатияси қардош до-иқтисодий соҳада битим ва шарт- Адлия вазирлиги ҳузуридаги ишлаб чиқарилиши ва савдоси бўйича қону-
узлуксиз давом эттирилмоқда. Нати- навбатда, Россия ва Қозоғистон бозор- мамлакатларимиз ўртасидаги ҳам- номалар имзолаш режалаштирилган. ний чоралар кўрилган бўлса-да, ҳозирда ҳам
жада биргаликдаги саъй-ҳаракатлар ларига олиб чиқиш муҳим аҳамиятга эга. корликка қандай таъсир кўрсат- Ушбу тадбирлардан сўнг ўзаро савдо Интеллектуал мулк агентлиги етакчи айрим тадбиркорлик субъектлари томонидан
натижасида томонлар Ўзбекистон моқда? айланмаси, экспорт ҳажми сезиларли ушбу турдаги маҳсулотлар ишлаб чиқарили-
— Қирғизистон давлат чегарасининг Учинчидан, Қирғизистон ҳудудидан даражада ошиши, шунингдек, Қирғи- мутахассиси ши ва савдоси давом этаётгани бу соҳадаги
қарийб 85 фоизи бўйича келишувга Хитойга қўшимча транзит йўлаги сифа- — Баъзи рақамларга кўра, Қирғизис- зистон иқтисодиётига ўзбек инвести- ишларга эътибор, масъулиятни янада кучай-
эришди. тида фойдаланиш. Барча иштирокчи- тонда яшовчи ўзбеклар сони миллион- циялари ва Ўзбекистон иқтисодиётига Ҳар бир инсон яхши ният билан бозорга ёки тиришни тақозо этмоқда.
лар томонидан Хитой — Қирғизистон га яқин кишини ташкил қилади. Бу жуда қирғиз сармоялари янада кўпроқ жалб савдо мажмуасига йўл олар экан, сифатли,
Ўтган йили август ойида Тошкентда — Ўзбекистон темир йўлини қуриш катта кўрсаткич. Шу муносабат билан қилинишига ишончим комил. ўзининг дидига мос маҳсулот харид қилишни Ачинарлиси, бу ҳолат носоғлом рақобат
ва декабрь ойида Бишкекда икки дав- лойиҳаси бўйича келишувга эришиш- Қирғизистон билан яқин дўстлик ва ше- истайди. Лекин шундай буюмлар ҳам бўлади- муҳитини юзага келтириши баробарида ин-
лат ҳукуматлараро комиссияларининг ни тезлаштириш зарур. Ушбу йирик риклик муносабатларини ривожланти- Шуни ҳам таъкидлашни истардим- ки, ҳақиқийсидан ажратиш бироз мушкулроқ. сон манфаати ва саломатлигига ҳам жиддий
давлат чегарасини делимитация ва де- лойиҳани амалга ошириш ички савдо- риш биз учун асосий устувор йўналиш- ки, Ўзбекистон ва Қирғизистон БМТ, Яъни уларни сотиб олаётганда ҳар қандай ин- зарар етказади. Адлия вазирлиги ҳузуридаги
маркация қилиш бўйича йиғилишлари нинг ўсиши, Марказий Осиё, айниқса, лардан бири ҳисобланади. МДҲ, ШҲТ, Туркий тилли давлатлар сон адашиши ёки чалғиши мумкин. Бир неча Интеллектуал мулк агентлигининг республика
бўлиб ўтди. Давлат чегараси бўйича Ўзбекистоннинг шарқдан ғарбга йўнал- ҳамкорлик кенгаши, бошқа халқаро муддат ўтгандан кейин эса танлаган маҳсуло- миқёсида босқичма-босқичма контрафактсиз
келишув якуний босқичга чиқмоқда. тирилган қулай ва фойдали транзит Ўзбекистондаги қирғиз диаспораси ташкилотлар ва минтақавий тузил- ти аслига ўхшамаслигини сезиб қолади. ҳудудларни яратиш ва ушбу муаммога қарши
бўғини сифатидаги жозибадорлигини ҳам 300 мингга яқин кишини ташкил малар аъзолари сифатида кўп қир- самарали курашиш йўлини танлагани бу бора-
Трансчегаравий сув ва сув иншоот- оширишга ёрдам беради. қилади. Халқларимиз ўртасидаги дўс- рали муваффақиятли ҳамкорлик қил- Афсуски, бозорларда фармацевтика, озиқ- да муҳим қадам бўлди. Агентлик мазкур лойиҳа
лари, чегараолди ҳудудларидаги яй- тона муносабатларни мустаҳкамлаш- моқда. Яқинда Евроосиё иқтисодий овқат саноати ва бошқа тармоқларда ишлаб орқали тадбиркорларнинг ҳалол рақобатга ки-
ловлардан фойдаланиш масаласи ҳам Тўртинчидан, Қирғизистон бозорида нинг ёрқин мисолларидан бири Жиззах иттифоқида кузатувчи мақомини олган чиқарилган контрафакт маҳсулотларни кўп- ришишини таъминлаш, ўз товар брендига эга
нафақат Қирғизистон, балки бутун мин- мамлакатимиз саноат ва қишлоқ хў- вилоятидаги этник қирғизлар яшайди- Ўзбекистон Қирғизистоннинг ушбу ин- лаб учратиш мумкин. Бундай маҳсулотлар ишлаб чиқарувчилар бизнесини ҳимоялаш, сав-
тақа билан ўзаро алоқалар учун муҳим жалиги, фармацевтика, тўқимачилик, ган Манас қишлоғини тўлиқ қайта таъ- теграция бирлашмасидаги тажрибаси- интеллектуал мулк ҳуқуқи бузилган ҳолда до расталарида контрафакт маҳсулот айланма-
бўлиб қолмоқда. Ҳозирги вақтда биз электротехника, пойабзал маҳсулот- мирлангани бўлди. Бунинг натижасида га қизиқиш билдирмоқда. тайёрланиб, муомалага чиқарилмоқда. Шуни сини чеклаш ҳамда аҳоли орасида сифатли,
Сув хўжалиги бўйича комиссия тўғри- лари, тиббиёт жиҳозлари сотиш имко- мазкур аҳоли пункти Ўзбекистонда за- таъкидлаш керакки, контрафакт маҳсулотлар- ишончли маҳсулотларни харид қилишни тарғиб
сидаги низомни мувофиқлаштириш ниятларини кенгайтириш. Географик монавий қишлоқларнинг ёрқин наму- Умуман олганда, Президент Садир дан, энг аввало, мамлакат иқтисодиёти ҳамда қилади. Энг муҳими, савдо дўконларида хизмат
ва тасдиқлаш бўйича ишларни фаол- жиҳатдан яқинлиги ва маҳсулотлар насига айланди. Жапаровнинг Ўзбекистонга ташрифи, истеъмолчилар зарар кўради. Бундай маҳсу- кўрсатиш жараёнида истеъмолчи асл маҳсулот
лаштириш, дарё ва каналларни тоза- нархининг нисбатан арзонлиги сабаб- ишончим комилки, нафақат икки то- лотни харид қилган истеъмолчи нафақат ўз ишлаб чиқарувчи ҳақида маълумотга эга бў-
лаш бўйича тадбирларни амалга оши- ли Ўзбекистон маҳсулотлари бошқа Шуни таъкидлаш керакки, Қирғи- монлама, балки бутун Марказий Осиё соғлиғига, балки, оила ва давлат бюджетига лиши ва сохта маҳсулотлар реализациясининг
риш учун чегараолди вилоятлари сув мамлакатлар товарлари билан муваф- зистоннинг ўзбек миллатига мансуб минтақасида ҳамкорликни янада жа- ҳам зарар етказади. олдини олишга эришилади.
фақиятли рақобатлаша олади ҳамда аҳолиси ҳам икки мамлакат ўртаси- дал ривожлантиришга туртки беради.
улар бугун Қирғизистон бозорида кенг даги маданий-маърифий алоқаларни Бундай муаммоларнинг олдини олиш мақ- Энди мисолларга мурожаат қилайлик.
тарқалмоқда. “Дунё” АА садида Президентимизнинг 2021 йил 28 ян- Куни кеча Тошкент шаҳридаги “Чорсу” бозо-
вардаги “Интеллектуал мулк объектларини ри ҳудудида жойлашган савдо расталарида
ДЎСТЛИК РИШТАСИ муҳофаза қилиш тизимини такомиллаштириш интеллектуал мулк ҳуқуқларига риоя этилиш
чора-тадбирлари тўғрисида”ги қарорига му- ҳолатлари бўйича кузатишлар олиб борилди.
ЖА/ОН ХАЛ+ЛАРИНИНГ СУЮКЛИ АДИБИ вофиқ республикамиз бўйлаб ҳар йили кон- Кузатишлар жараёнида тегишли қонун талаб-
трафакт маҳсулотлар реализациясига қарши ларини бузган ҳолда омма орасида машҳур
Бошланиши 1-бетда Чингиз Айтматов нафақат қирғиз борасида янги даврни бошлаб берди. Зуҳриддин Исомиддинов, шоир Ғай- самарали курашишни кўзда тутувчи махсус ой- бўлган (бренд) товар белгиларига адаштириб
эли, айни пайтда, ўзбек халқи учун ҳам Унинг баркамол асарлари мамлака- рат Мажид Чингиз Айтматов ижоди- лик ўтказиш белгиланган. Айни кунларда юрти- юборадиган даражада ўхшаш бўлган 27 тур-
Пойтахтимизда буюк озарбайжон азиз ва қадрли сиймо, Ўзбекистоннинг тимизда ҳар гал жуда катта нусхада нинг Ўзбекистонда ўрганилиши, асар- миз бўйлаб шундай тадбирлар давом этмоқда. даги контрафакт маҳсулотлар сотилаётгани
шоири Низомий Ганжавий, машҳур чин дўсти эди. Зотан, бу улуғ инсон нашр этилмоқда. Ижоди ва ҳаётига ларининг нашр этилиши ҳақида сўз аниқланди. Агентликка бу борадаги ишларни
грузин шоири Шота Руставели, улуғ минтақамиз тинчлиги ва осойиштали- бағишланган мавзу адабиёт дарслик- юритди. Ушбу ойлик давомида Интеллектуал мулк ташкил этишда тадбиркорлар ҳам кўмак бер-
рус шоири Александр Пушкин, қозоқ ги, халқларимиз ўртасидаги дўстлик ларидан ўрин олган. Мирзо Улуғбек агентлиги тегишли вазирлик ва идоралар би- моқда. Зеро, ушбу ташаббус агентлик учун
шоири ва мутафаккири Абай Қўнон- ва ҳамжиҳатликни мустаҳкамлашга номидаги Ўзбекистон Миллий уни- Ўзбекистон халқ артисти Азиза лан биргаликда бозорларда, савдо мажму- эмас, балки тадбиркорлар ва аҳоли манфаа-
боев, атоқли туркман шоири Мах- муносиб ҳисса қўшганини алоҳида верситетида эса “Чингиз Айтматов ва Бегматова, истеъдодли ёш актёрлар алари, кўчма савдо обеъктларида контра- тига учун хизмат қилади.
тумқули, таниқли беларусь шоири таъкидлаш лозим. Ўзбекистон” номли доимий экспози- Малика Раҳимова ҳамда Сирожиддин факт маҳсулотлар реализациясининг олдини
Якуб Колас, буюк қирғиз ёзувчиси ция ташкил қилинган. Сатторов Ўзбекистон давлат драма олишга қаратилган профилактик тадбирлар Яна бир эътиборли жиҳат, контрафакт маҳ-
Чингиз Айтматов шарафига ҳайкал- Юртимизда Чингиз Айтматовнинг театрида саҳналаштирилган “Жами- ўтказмоқда. “Агентлик — ҳалол тадбиркорга сулотлар савдосининг олдини олишда жамо-
лар ўрнатилган. ижодига қизиқиш ҳамиша юқори бўл- Куни кеча Ўзбекистон Ёзувчилар ла” спектаклидан парчани катта маҳо- мададкор” шиори остида тадбиркорлик субъ- атчилик назоратини йўлга қўйиш зарур. Бу жа-
ган. Айниқса, 2018 йил 2 апрелда Ўз- уюшмаси ташаббуси билан пойтахти- рат билан ижро этди. ектлари ўртасида уларнинг фаолиятига ўз то- раёнда ҳар бир юртдошимиз иштирок этиши
бекистон Республикаси Президенти- миздаги Чингиз Айтматов ёдгорлиги вар белгиларини жорий этиш бўйича амалий мақсадга мувофиқ. Шу ўринда тадбиркорлар-
нинг “Буюк адиб ва жамоат арбоби пойида ўтказилган адабий-маърифий Тадбир иштирокчилари Чингиз ва маслаҳат ёрдами кўрсатиш назарда тутил- га ҳам мурожаат қилиб айтмоқчимизки, агар
Чингиз Айтматов таваллудининг 90 тадбир бўлиб ўтди. Унда Ўзбекистон Айтматов ёдгорлиги пойига гуллар ган учрашувлар, давра суҳбатлари каби тад- ишлаб чиқарувчилар контрафакт маҳсулотлар
йиллигини кенг нишонлаш тўғри- Ёзувчилар уюшмаси раиси, халқ шо- қўйди. бирлар ташкил этилаётир. савдосига дуч келса Интеллектуал мулк агент-
сида”ги қарори қабул қилиниши юр- ири Сирожиддин Саййид, филология лигининг (71) 232-50-40 ишонч телефони ёки
тимизда улуғ адиб ижодини ўрганиш фанлари номзоди, адабиётшунос Шу куни Мирзо Улуғбек номидаги Қолаверса, агентлик контрафакт маҳсулот- телеграмдаги ima_monitoring_bot канали орқа-
Ўзбекистон Миллий университети- ларнинг ноқонуний муомаласига чек қўйиш ли мурожаат қилиши мумкин.
даги “Чингиз Айтматов ва Ўзбекис- мақсадида доимий равишда тадбирларни
тон” доимий экспозицияси ҳамда амалга ошириб боради. Хусусан, 2020 йил
Паркент туманидаги 33-умумий ўрта давомида агентлик томонидан олиб борилган
таълим мактабида ҳам буюк қирғиз
адибининг ҳаёти ва ижодига бағиш-
ланган тадбирлар бўлиб ўтди. Таниқ-
ли ижодкор ва санъаткорлар, про-
фессор-ўқитувчилар, талаба-ёшлар,
ижодий ташкилотлар, Тошкент шаҳ-
ридаги қирғиз миллий маданий мар-
кази ҳамда кенг жамоатчилик вакил-
лари иштирок этган ушбу тадбирлар
ҳақиқий маънода адабиёт ва маъри-
фат байрамларига айланиб кетди.
4 2021 йил 11 март, 50-сон Ислоҳот
ИННОВАЦИЯ
ТЕЗ ОРАДА РОБОТЛАР ХИЗМАТ
КЎРСАТА БОШЛАЙДИ...(МИ?)
Соҳиба МУЛЛАЕВА,
“Янги Ўзбекистон” мухбири
Биз бугун деярли барча жабҳада жамиятни электрон қурилмалар, технологик воситалар, шу ЎЗБЕКИСТОНДА БУ қўллаш, рақамли маълумотлардан фой- ADBOT (хизмат қилувчи робот) нутқни
жумладан, роботлар қамраб олаётган муҳитда яшаяпмиз. Бу жараён шу қадар тезлашиб кетдики, даланишни кенгайтириш, ушбу соҳада ажратиш, қидирув ва юзни аниқлаш,
эндиликда турли интерактив ўйинчоқлар, робот-фаррош, робот-полициячи, робот-ҳамшира ва СОҲА ҚАЙ ДАРАЖАДА малакали кадрлар тайёрлаш учун қабул нутқни тушуниш, таклифлар билдириш
шунга ўхшаш сарлавҳали янгиликлар бизни ҳайратга солмай қўйди. қилинди. лаёқатига эга. ADBOT одамлар билан
Илм-фан ва техника ютуқлари асосида яратилаётган замонавий роботлар бугун барча соҳаларга РИВОЖЛАНМОҚДА? мулоқот қилиш ва уларга турли хизмат-
кириб борди. Сармоядорлар ҳам ўз бизнесини роботлар асосига қуришга интилишмоқда. Сабаби, Яшнобод инновацион лар кўрсатиш, жумладан, муайян маса-
роботлар нисбатан қийинроқ амалларни кунига 24 соат давомида бажара олади, сифати юқори, Ҳадемай юртимиздаги кўча-кўй, савдо технопарки резиденти лада маслаҳат бериш, тўловларни қа-
касал бўлмайди, тушлик учун танаффус ва таътилга муҳтож эмас. Шу билан бирга улар лавозими, шохобчалари, хизмат кўрсатиш мажмуа- — “Interactive Robot бул қилиш учун мўлжалланган.
ойлик маоши ва нафақа ошишини талаб қилишмайди, инсон ҳаёти, саломатлиги учун хавфли ларида робот хизматчиларни кўриш ода- Solutions” корхонаси
вазифаларни ҳам бажара олади. тий ҳолга айланади. Бугунги инновацион маркетинг ва бошқа “Яшнобод” инновацион технопарки
ишлаб чиқариш жараёнидаги нишона- соҳаларда сунъий дирекцияси раҳбари Фарҳод Жумаев-
РОБОТ ВА ИНСОНИЯТ лиш, уларни руҳлантириш, муаммола- рак. Борди-ю бу бизнинг зараримизга лар шундан дарак беряпти. интеллектни қўллаш нинг сўзларига кўра, айни пайтда одам-
рини ҳал қилишда кўмаклашиш, ўзаро хизмат қилса, оқибатда ўзимиз айбдор бўйича фаолиятини ларга навигация билан ёрдам берувчи,
Роботлар ҳақида гап кетганда кўп- муносабатларни ўрнатиш, либослар бўлиб чиқамиз. Агар улар дунёни яхши — Ишланмаларни реал ҳаётга йўлга қўйган саволларга жавоб қайтарувчи, промо
чиликнинг хаёлида одам қиёфасидаги танлашда, шахсий имижни яратишда томонга ўзгартира олса, бунинг сабаб- олиб кириш учун, биринчи навбатда, инноваторлардан. материалларни трансляция қилувчи ва
қурилма гавдаланади. Ҳозирда эса бу ёрдам бериш кабилар) пайдо бўлади. чилари ҳам фақатгина ўзимиз бўламиз. ишлаб чиқарувчини қўллаб-қувватлаш Ҳозир бу ерда сунъий ўзи мулоқот қилган одамларнинг ҳам-
соҳа ривожланиб, унинг йўналишла- Бундан ташқари, асосий вазифалар- Энг муҳими, роботларни яратиш ва керак, — дейди Инновацион ривожланиш интеллектли турли масини эслаб қолувчи [x]Adbot[/x] робо-
ри, бажарадиган функциялари анча вазирлиги ҳузуридаги “Яшнобод” инно- форматдаги роботлар ти ҳозирча фақат экспорт учун чиқарил-
кўпайган. Шунга кўра, уларни маиший, » “INTERACTIVE ROBOT SOLUTIONS” МАРКЕТИНГДА СУНЪИЙ ИНТЕЛЛЕКТДАН вацион технопарки директори ўринбо- ишлаб чиқарилмоқда. моқда. Аммо мамлакатдаги банклардан
тиббий, жанговар, ўйинчоқ роботлар, ФОЙДАЛАНИШ БЎЙИЧА ЯНГИ БОШЛОВЧИ ВА НАФАҚАТ СУНЪИЙ ИНТЕЛЛЕКТГА сари Темурбек Олимов. — Патентлаш бири бундай роботга буюртма берган.
наноробот каби ўнлаб турларга ажра- ЭГА ТУРЛИ ФОРМАТДАГИ РОБОТЛАРНИ ИШЛАБ ЧИҚАРАДИ, БАЛКИ РОБОТ ва ундан кейинги жараён — амалий ҳара- “Interactive Robot Solutions” марке- Ҳозир у йиғиш босқичида.
тиш мумкин. Ташқи кўриниши ва қури- ИНФОРМАТОР ҲАМДИР. У ИШЛАБ ЧИҚАРАЁТГАН РОБОТЛАР ОДАМЛАР БИЛАН катга кўмак зарур. Ёшлардан кўплаб ғоя тингда сунъий интеллектдан фойдала-
лиши жиҳатдан эса андроид (одамси- МУЛОҚОТ ЎРНАТИШИ ВА УЛАРНИНГ САВОЛЛАРИГА ЖАВОБ БЕРИШИ, ШУНИНГДЕК, ёки лойиҳалар чиқади, лекин улар кимга ниш бўйича янги бошловчи ва нафақат — Мазкур универсал робот тибби-
фат робот) ва биороботга (бунда одам ҚЎЛЛАНМА СИФАТИДА МАҲСУЛОТ, ХИЗМАТ ЁКИ ОБЪЕКТГА ТЕГИШЛИ учрашиш ёки қаерга боришни билмайди. сунъий интеллектга эга турли формат- ёт, тадбиркорлик, таълим, туризм каби
ёки ҳайвон мияси ўрнига сунъий мия МАЪЛУМОТЛАРНИ ТАҚДИМ ЭТИШИ МУМКИН. Уларга тўғри йўналиш берадиган махсус даги роботларни ишлаб чиқаради, бал- соҳалардаги ҳар кунлик вазифаларни
(процессор) ўрнатилган бўлиб, тана- муассаса ташкил қилиниши керак. Тех- ки робот информатор ҳамдир. У ишлаб бажаришга кўмаклашади, шунингдек,
нинг қолган қисми табиий кўринишда нинг роботлар томонидан бажарилиши улардан фойдаланишда қуйидаги та- ника соҳаси ривожлантирилса, техно- чиқараётган роботлар одамлар билан имконияти чекланган инсонлар учун
бўлади. одамларга ўзи учун кўпроқ вақт ажра- моилларга амал қилинса бўлгани. Ай- парклар сони кўпайтирилиб, илм-фанга мулоқот ўрнатиши ва уларнинг савол- иш ўринларининг кўпайишига хизмат
тиш, ижод ёки ёқтирган машғулоти тайлик, робот ўзининг ҳаракати ёки ҳа- янада эътибор берилса, соҳада силжиш ларига жавоб бериши, шунингдек, қўл- қилади, — дейди Фаррух Муродов.
— Халқаро робототехника феде- билан кўпроқ шуғулланиш имконини ракатсизлиги билан инсониятга зарар кўзга ташланади. Аммо шу ўринда кучли ланма сифатида маҳсулот, хизмат ёки — Ёрдамчи-робот мулоқот қилиш би-
рацияси (IFR) ҳар йили турли мамла- беради. етказмаслиги керак. У одамзод томо- ва салоҳиятли кадрлар бор, қўллаб-қув- объектга тегишли маълумотларни тақ- лан бир қаторда ўз ҳиссиётларини
катлар саноатининг роботлашганлик нидан бериладиган барча буйруқларни, ватлаш ва эътибор эса мақтанарли да- дим этиши мумкин. ҳам изҳор қила олади, уни ишхонада
даражасини кузатиб боради, — дейди Келажакда роботларнинг инсоният- агар улар тамоилга зид бўлмаса, сўзсиз ражада эмаслигини таъкидлаш зарур. ёки уйда кўмакчи сифатида ишлат-
Инновацион ривожланиш вазирлиги га қай даражада таъсир кўрсатиши ёки бажариши лозим. Робот қонун-қоида- Бугунги кунда роботлар одамларга са бўлади. Буюртмачининг хоҳишига
ҳузуридаги “Яшнобод” инновацион тех- жамиятдаги ўрни қандай бўлишидан ларни бузмаган ҳолда ўз хавфсизлиги Айни пайтда қувонарли янгиликлар маҳсулот, хизмат ва объектлар ҳақида кўра, мазкур роботни истаган кўри-
нопарки ҳузуридаги "Interactive robot қатъий назар, уларнинг яратувчиси, ҳақида ҳам қайғуриши даркор. ҳам йўқ эмас. Мамлакатимизда мазкур маълумот етказиб, саволларга жавоб нишда ясаш мумкин. Шунингдек, сунъ-
solutions" корхонаси раҳбари Фаррух аввало, инсон эканини унутмаслик ке- йўналишларни ривожлантиришга қара- беради. Робот-консультантлар меҳмон- ий интеллект, одамни таниш, хонадаги
Муродов. — Мазкур федерациянинг тилган ҳаракатлар жадаллашмоқда. Фа- хоналарда меҳмонларни кутиб олиш, ускуналарни бошқариш каби қўшимча
2016 йилги маълумотларига кўра, дунё олияти кенгайиб бораётган “IT парк”лар, бошқарувчилик вазифасини бажариши, функцияларни ҳам қўшиб яратиш им-
бўйича ўртача 10 000 ишчига 74 тадан “Миллион дастурчи”, “Ёшлар технопарк- ишлаб чиқариш жараёни билан шуғул- конияти мавжуд. Роботни илова орқа-
саноат роботи тўғри келган ва унда лари” фикримизга далил бўла олади. ланиши мумкин. ли ёки овоз билан бошқариш мумкин.
Жанубий Корея, Сингапур, Германия,
Япония, Швеция, Дания, АҚШ, Италия, АҚШ, Германия, Япония, Франция, Oxford Economics ташкилотининг Мазкур лойиҳани ривожлантириш
Бельгия, Тайван давлатлари энг йирик Корея, Канада каби 30 дан ортиқ дав- маълумотларига кўра, ишлаб чиқариш орқали робот ассистентлари жорий
роботлашган мамлакатлар ўнталиги- латларда сунъий интеллектни ривож- соҳасида роботлар одамларнинг ўрни- этилиши юртимизнинг хизмат кўрсатиш
дан жой олган. лантириш стратегиялари қабул қи- ни борган сари кўпроқ эгаллайверади. соҳалари жозибадорлигини оширишга
линган. Президентимизнинг “Сунъий Аммо компаниялар харажатлари ҳам хизмат қилади. Бундан ташқари, замона-
Бу рўйхат йилдан-йилга кенгайиб, интеллект технологияларини жадал жо- қисқаради. Натижада иқтисодий сама- вий роботларнинг кенг татбиқ қилиниши
кўрсаткичлар ошишда давом этяпти. рий этиш учун шарт-шароитлар яратиш радорлик ўсиб, янги иш ўринлари таш- ёшларда робототехникага, муҳандис-
Айрим мутахассислар бу жараённи чора-тадбирлари тўғрисида”ги қарори кил этилишига сабаб бўлади. “Interactive лик соҳаларига бўлган қизиқишларини
табиий ҳолат сифатида қабул қил- ҳам “Рақамли Ўзбекистон – 2030” стра- Robot Solutions” ишлаб чиқараётган кучайтиради. Робототехника соҳасида
моқда. Уларнинг фикрича, келажакда тегиясига мувофиқ ҳамда сунъий интел- импортни камайтириб, ички ишлаб чиқа-
роботлар ҳали бери уддалай олмайди- лект технологияларини жадал жорий риш ҳажмларини кенгайтиради.
ган хислатларга эга кадрларга эҳтиёж этиш ва уларни мамлакатимизда кенг
пайдо бўлади. Ўз ўрнини роботларга
бўшатиб берган аҳоли учун янгича фа-
олият турлари (инсонларга далда бў-
САЙЁР ҚАБУЛ КЕЧИРИМЛИЛИК НАМУНАСИ
МУАММО, МУРОЖААТ, ЕЧИМ Президентимизнинг “Аёлга
нисбатан алимент ундириш бўйича бўлган ҳурмат-эътибор –
суд буйруқлари чиқарилди. бу аввало, оилага, жамият
келажагига бўлган ҳурмат-
Сайёр қабулда бир фуқаронинг эътибор ифодасидир”, деган
мурожаати бўйича юридик факт бел- ғояси асосида юртимизда судлар
гиланди. Шунингдек, хусусий тад- томонидан ҳам хотин-қизларнинг
биркорлик объектлари, фермерлару ҳуқуқ ва манфаатларини
деҳқон хўжаликлари, якка тартибдаги кафолатли ҳимоялаш, оилалар
тадбиркорларнинг даъвогарлигида 4 барқарорлигини таъминлаш,
827 066 000 сўмлик жами 28 та даъво ижтимоий-сиёсий ҳаётда
ариза ҳам иқтисодий судлар томо- тўлақонли иштирок этишига
нидан кўриб чиқилиб, тадбиркорлар- эришиш, уларни ҳаётдан рози
нинг 3 147 550 000 сўмлик даъво ари- қилишга қаратилган ислоҳотлар
залари қанотлантирилди. амалга оширилмоқда.
Аҳолининг суд-ҳуқуқ соҳасидаги ИНСОНПАРВАРЛИК ВА
мурожаатларига самарали ечим то-
пиш, шу йўналишдаги чигал ва йиллар БАҒРИКЕНГЛИК СИЁСАТИ
давомида ҳал бўлмаётган масалалар
бўйича ҳуқуқий маслаҳат бериш ва туфайли 21 нафар аёл қамоқдан шартли озод қилинди
ижобий ҳал қилишни кўзлаб ташкил
қилинган сайёр қабулдан юзлаб фуқа-
ролар хурсанд бўлишгани, бундай қа-
булларни мунтазам ўтказиш керакли-
ги ҳақида фикрларни эшитдик.
Бошланиши 1-бетда САЙЁР ҚАБУЛДА БИР ФУҚАРОНИНГ МУРОЖААТИ БЎЙИЧА Орифжон ЖЎРАЕВ, Шунингдек, жиноят ишлари бўйича либ, аёллар айёми арафасида уларнинг
“Янги Ўзбекистон” мухбири Норин туман суди томонидан ўғрилик ярашиб олишларига имкон яратилади
Рўзимбой ҲАСАН, ЮРИДИК ФАКТ БЕЛГИЛАНДИ. ШУНИНГДЕК, ХУСУСИЙ жиноятини содир этган икки нафар аёл- ва ярашувнинг мазмун-моҳияти тушун-
“Янги Ўзбекистон” мухбири ТАДБИРКОРЛИК ОБЪЕКТЛАРИ, ФЕРМЕРЛАРУ ДЕҲҚОН Наманган вилоят судлари томони- га инсонпарварлик тамойили асосида тирилади.
дан инсонпарварлик ва бағрикенгликка қонунда белгиланганидан ҳам енгил
Энди сайёр қабул бўйича бевоси- ХЎЖАЛИКЛАРИ, ЯККА ТАРТИБДАГИ ТАДБИРКОРЛАРНИНГ йўғрилган сиёсат туфайли турли хил са- жазо тайинланган. Суд судланувчилар аёл эканлигини,
та рақамларга тўхталсак. Жами 711 ДАЪВОГАРЛИГИДА 4 827 066 000 СЎМЛИК ЖАМИ 28 ТА баблар билан йўлдан адашган, жиноий Халқаро хотин-қизлар санасини инобат-
нафар фуқаро қабул қилинган бўл- ДАЪВО АРИЗА ҲАМ ИҚТИСОДИЙ СУДЛАР ТОМОНИДАН қилмишга қўл урган бўлса-да, хатосини Янгиқўрғон туман суди томонидан га олган ҳолда ишни Жиноят кодекси-
са, уларнинг 239 нафари жиноят, 318 КЎРИБ ЧИҚИЛИБ, ТАДБИРКОРЛАРНИНГ 3 147 550 000 тушуниб, айбига чин кўнгилдан пушай- икки нафар аёл ярашув институти асо- нинг 61-1-моддасига кўра ярашув билан
нафари фуқаролик, 118 нафари маъ- СЎМЛИК ДАЪВО АРИЗАЛАРИ ҚАНОТЛАНТИРИЛДИ. мон бўлган аёлларга енгиллик берил- сида судда яраштирилган. Жумладан, тугатади.
мурий, 36 нафари иқтисодий ишлар моқда. Янгиқўрғон туманида яшовчи вояга
бўйича судлар ҳукми ва қарорларига мурожаатлардан келиб чиқиб, очиқ Тўғри-да, юқорида санаб ўтилган етмаган Ш. Г. 2020 йил 11 ноябрь куни — Энг муҳими, суд томонидан жиноят
оид шикоятлар билан келишди. Эъти- суд мажлислари ҳам ўтказилди. Бу ҳолатларга ҳуқуқий баҳо бериш, ечим Хусусан, 8 март – Халқаро хотин-қиз- туман марказида жойлашган деҳқон содир этган, бироқ қилмишининг ҳуқуққа
борлиси, 312 та мурожаат қабул да- суд мажлисларида озодликни чеклаш топиш учун барча даражадаги судлар лар байрами муносабати билан Ўзбекис- бозори ёнида “Бешбулоқ” маҳалла хилофлигини англаган ва ахлоқан туза-
вомида ижобий ҳал қилинди. жазосини ўтаётган 43 нафар маҳкум неча ой, балки йиллаб фуқароларни тон Республикаси Жиноят кодексининг фуқаролар йиғинида яшовчи Я. Г. би- лиш йўлига ўтган маҳкумларга жамият
белгиланган тартибга амал қилгани, овора қилишлари мумкин эди. Бунга 73-моддаси талаблари асосида жазодан лан ўзаро жанжаллашиб қолган. Улар ва ўз оиласига фойдаси тегадиган иш
Сайёр қабулда Олий суд раиси- чин дилдан пушаймонлиги ҳамда кўп гувоҳ бўлаётгандик. муддатидан илгари шартли равишда бир-бирини ҳақоратлаб тан жароҳат ет- билан шуғулланишига имкон берилган-
дан ташқари Бош прокуратура, Ички туман пробация гуруҳи тақдимно- озод қилиш юзасидан Ички ишлар орган- казган. лиги халқимизнинг кечиримлилик ва
ишлар вазирлиги, Адлия вазирли- масига биноан ўталмай қолган жазо Демак, ойлаб, йиллаб ечим топма- лари пробация гуруҳлари томонидан ки- бағрикенглик каби азалий қадриятла-
ги ҳамда Божхона қўмитаси масъул муддатидан шартли равишда озод ган масалалар уч кун ичида ҳал бўл- ритилган тақдимномалар кўриб чиқилди. Олиб борилган тергов ва суришти- рининг рўёбга чиқарилиши билан бир
раҳбарларидан иборат ишчи гуруҳ қилинди. Яна 3 нафар шахсга оид ди. Юзлаб фуқаролар адолат истаб рув ишларидан сўнг Ш. Г. ва Г. Я.ларга қаторда, ҳаётда ўз ўрнини топишла-
ҳам иштирок этгани кўпгина мурожа- жиноят ишлари икки томон ярашгани пойтахтга бориш ташвишидан қутул- Наманган вилоят, туман (шаҳар) нисбатан Ўзбекистон Республикаси ЖК- рига, эл-юрт тараққиёти учун муносиб
атларни тезкор ҳал қилишга ёрдам туфайли тугатилди. 38 нафар шахсга ди. Негаки, Олий суд раҳбари улар- жиноят ишлари судлари томонидан 21 нинг 277-моддаси 1-қисми билан жино- ҳисса қўшишларига яна бир ишонч ва
берди. нинг ҳузурига ўзи келди! нафар аёл тузалиш йўлига қатъий ўт- ят иши қўзғатилган. имкондир, — дейди Наманган вилоят
ганлиги сабабли муддатидан аввал жа- суди жамоатчилик ва ОАВ билан алоқа-
Шунингдек, сайёр қабул давомида зодан шартли озод этилди. Жиноят ишлари бўйича Янгиқўрғон лар бўлими масъул ходими Икромжон
туман суди томонидан ушбу жиноят Орифжонов.
ишига атрофлича ҳуқуқий баҳо бери-
Давр нафаси 52021 йил 11 март, 50-сон
СОҒЛОМ ТУРМУШ ТАРЗИ ЯНГИ ЎЗБЕКИСТОН МАКТАБ
ОСТОНАСИДАН БОШЛАНАДИ
Кейинги йилларда аҳоли ўртасида
жисмоний тарбия ва оммавий спортни ДАВЛАТ ТИЛИНИ
кенг тарғиб қилиш борасида кўп ишлар Ў+ИТИШДА
қилинди. Маҳаллаларда, кўп қаватли ФИНЛЯНДИЯ
уйлар атрофида “Саломатлик йўлаклари”, ТАЖРИБАСИ
спорт майдончалари қурилди, таълим
муассасаларида спорт тўгараклари очилди, Президентимиз мутасадди идоралар, жумладан, Таълим
мактаб-интернатлар иш бошлади. Тўғри сифатини назорат қилиш давлат инспекцияси олдига
овқатланиш борасида аниқ чора-тадбирлар Финляндия тажрибасини ўрганиш масаласини вазифа қилиб
кўрилмоқда. Пироварида, халқимизнинг қўйган эди.
ўз саломатлигига бўлган қарашлари тубдан Кейинги йилларда она тилимизни асраб-авайлаш, давлат тили
ўзгарди. Бугун оилавий спорт сайрига сифатидаги мақомини кўтариш, жаҳон миқёсида ўрганилишини
чиққан, фарзандларини, набираларини рағбатлантириш ва тарғиботини кучайтиришга алоҳида
етаклаб спорт тўгаракларига қатнаётган эътибор қаратилмоқда. Бу саъй-ҳаракатлар зиммамизга
кишиларни кўп учратамиз. Бир сўз билан мамлакатимиздаги таълим муассасаларида ўзбек тилини
айтганда, спорт биз учун қалб эҳтиёжи, ўқитиш самарадорлигини ошириш масъулиятини юкламоқда.
руҳий кайфият тантанасига айланди. Бу борада ҳам илғор хорижий давлатлар, хусусан, Финляндия
тажрибаси ўрганиляпти.
СПОРТ ВА САЛОМАТЛИК —
ОРЗУ-УМИДЛАРИМИЗ,
КУЧ-ҚУДРАТИМИЗ МАНБАИ
Коронавирус пандемияси шароитида ҳар доим залга бориб, пул тўлаб спорт би- бўйича ҳам лицензияларни қўлга киритдик. лари аск этган махсус спорт кийими- Абдураҳим НОСИРОВ, тили ва адабиётни ўқитишда ўқувчилар-
соғлом турмуш тарзи нақадар муҳим экани лан шуғулланиш имкони бўлавермайди. Спорт турлари ва лицензиялар сони бўйи- да иштирок этади. Хабарларга кўра, нинг индивидуал қобилиятини ҳисоб-
янада яққол намоён бўлди. Президенти- ча ҳам ўсиш бор. Токиода ўтадиган Олимпиадада Ўзбе- Таълим сифатини назорат га олган ҳолда, онгли ёндашиш, ўзини
мизнинг 2020 йил 30 октябрдаги “Соғлом Маблағ ва алоҳида шароит талаб қил- кистон жамоасининг формаси ўзгаради. намоён қилиш ва мулоқот лаёқатини,
турмуш тарзини кенг татбиқ этиш ва ом- майдиган спорт билан шуғулланиш йўлга — Кейинги йилларда Миллий олим- Шундайми? қилиш давлат инспекцияси шунингдек, тинглаш, гапириш, ўқиш
мавий спортни янада ривожлантириш чо- қўйилди. Айтайлик, спортча юриш, югуриш, пия қўмитаси фаолиятига доир ўзгариш- ва ёзиш қобилиятини ривожлантириш
ра-тадбирлари тўғрисида”ги фармони ана турникда тортиниш ёки велоспорт, баскет- ларни санаб ўтсангиз. Ислоҳотлар эпки- — Ҳа. Спортчилар учун тайёрланган бошлиғи маслаҳатчиси, алоҳида вазифа ҳисобланади.
шу синовли кунларда ҳаётий қудрати би- бол, бадминтон, стол тенниси билан шуғул- ни нималарда сезиляпти? кийимлар бу йил биринчи марта маҳаллий
лан муҳим аҳамият касб этди. ланиш учун оддий йўлак, нари борса кичик ишлаб чиқарувчи томонидан тақдим этил- филология фанлари доктори Учинчи-олтинчи синфларда фаннинг
майдонча кифоя. Олдинлари маҳалла- — Миллий олимпия қўмитаси барча ди. Олдин ҳар доим Ўзбекистон спортчила- ўзига хос мақсади ўқувчиларнинг ўзини
Соғлом турмуш тарзи жисмоний тарбия ларда ана шу спорт турлари билан шуғул- спорт федерациялари фаолиятини ҳақиқий рининг оқ-кўк рангли кийимига кўз ўрганиб Айни пайтда мазкур мамлакатдаги намоён қилиш, ўзаро таъсир ўтказиш,
ва спорт билан уйғунлашади. Мамлакатда ланиш учун ҳам шароит бўлмаган. Бугун маънода мувофиқлаштирувчи асосий таш- қолган эди. Бу йил яшил рангдан ҳам фой- 2 минг 341 та мактабда 560 минг на- ўқиш ва ёзиш қобилиятини ошириш-
жисмоний тарбия ва спортни ривожланти- қайси маҳаллага кирсангиз спорт майдон- килотга айланди. Молиялаштириш тизими- даланилган, шунингдек, миллий нақшлар- фар ўқувчи таҳсил оляпти. Финляндия га қаратилади. Бундан ташқари, ушбу
риш, оммавий соғломлаштириш ҳаракатла- чалари борлигига ёки қурилаётганига гувоҳ да ҳам мақбул ўзгаришлар бўлди. Ҳар бир ни кўришингиз мумкин. Насиб қилса, Токио мактаблари ўқув режасига кўра, тўққиз босқичда матн жанрлари доираси кен-
рини тарғиб қилиш, халқаро майдонларда бўласиз. спорт турини ривожлантириш учун давлат майдонларида ўзбекистонлик спортчилар йиллик ҳафталик умумий юклама 233 гаяди. Ўқувчиларга кўпроқ турли матн-
ҳам юртимиз нуфузини ошириш борасида томонидан зарур маблағ ажратиляпти, янги спорт кийимида иштирок этади. соат. Бу кўрсаткич Ўзбекистонда 246 ларни талқин ва таҳлил қилиш, тузиш,
қилинаётган ишлар ҳақида Ўзбекистон Ҳар куни қаердадир оддий аҳоли, ҳавас- молиявий манбалар аниқ кўрсатилмоқда. соатни ташкил этади. Финлар шундан баҳолаш кўникмалари ўргатилади. Ўқув
Миллий олимпия қўмитаси бош котиби кор ва профессионал спортчилар ўртасида Авваллари бирон спорт турини ривожлан- — 2025 йилда ёшлар ўртасидаги 42 соатини она тили ва адабиёт фанига жараёнида болалар танлаган қизиқар-
Ойбек ҚОСИМОВ билан суҳбатлашдик. мусобақалар, спорт тадбирлари ташкил тириш учун ҳомийлар кўмагига суянилар Осиё ўйинларига Тошкент мезбонлик ажратади. Мамлакатимизда она тили ва ли китоблар ва бошқа мультимедиали
этилаётгани ҳақида хабарларни ўқишингиз эди. Ҳозир давлат бюджетидан маблағлар қилади. Ўзбекистонда бу каби нуфузли адабиёт фанининг улуши 2018 йилда 61 матнлар қўлланади. Ўқувчилар ўқиш
— Спорт ҳақида гап кетганида, аввало, мумкин. Оммавий югуриш, тўрт-беш минг ажратилиши йўлга қўйилди. Талаб эса бит- мусобақаларни ўтказиш бўйича яхши соатни ташкил этган, 2021 йилда эса 51 орқали дунёқарашини кенгайтиради.
олимпия ҳаракати ғояси, мақсад ва вази- қадам пиёда юриш, веломарафонлар ўт- та: аниқ натижага эришиш. тажриба тўпланган. Шундай бўлса-да, соатга тушган. Мактабдан ташқари маданий ва мульти-
фалари ҳақида айтиш ўринли. Асосий ғоя, казиш, мусобақаларда оилавий иштирок Осиё ўйинларининг ўзига хос масъули- медиа хилма-хиллиги орқали она тили
бу — биринчидан, аҳоли ўртасида жисмо- этиш яхши анъана тусини олди. Миллий олимпия қўмитасида 24 соат яти бор. Тайёргарлик жараёни ҳозирдан Аммо ўзбек тили (давлат тили)нинг ва адабиётни ўрганиш имкониятидан
ний тарбия ва спортни кенг тарғиб қилиш ишлайдиган штаб ташкил этилди. Феде- бошланганидан хабардормиз. Тўлиқроқ улуши 2018 йилдаги 16 соатдан бу йил кенг фойдаланилади.
ҳамда оммалаштириш, — дейди О.Қоси- Буларнинг барчасига Президентимиз- рацияларнинг, спортчи ёки мураббийнинг маълумотни ўзингиздан эшитсак. 21 соатга кўтарилган. Бу мамлакатимиз-
мов. — Барча мамлакатларда ҳам жисмо- нинг юқорида тилга олган фармонида қандай масаласи бўлса, мурожаат қилиши да таълим ўзбек тилидан бошқа тилда Ўзбекистонда эса ўқувчига тилни
ний тарбия ва спорт вазирлиги ёки давлат жисмоний тарбия ва спорт билан шуғул- мумкин. Ва тезкор ҳал қилиш чоралари — Бизда шу пайтгача жаҳон чемпио- олиб борилаётган мактабларда давлат ўқитиш орқали у бўйича эгалланадиган
бошқаруви шаклидаги муассаса бўлмасли- ланиш учун молиявий манбалар белгилаб кўрилади. натлари, халқаро мусобақалар, Марказий тилини ўқитишга эътибор кучайтирилга- нутқий фаолият турлари — тинглаб ту-
ги мумкин, лекин Халқаро олимпия қўмита- берилгани асос бўлди. Осиё ўйинлари ўтказилган, лекин Осиё нидан далолат беради. шуниш, гапириш, ўқиш ва ёзиш амал-
сининг ташкилотлари бутун дунёда бор. Бу Тиббий диагностика маркази фаолияти ўйинлари бўлмаган. ларини ҳар бир синфда ўргатиш, мус-
олимпия ҳаракати асосида жисмоний тар- — Олимпия ҳаракатининг иккинчи тубдан янгиланди. Фармаколог, диетолог, Худди шундай кўрсаткичлар, яъни тақил фикр алмаша олиш, эшитилган
бия ва спортни оммалаштириш, шу орқали йўналиши — спортчиларнинг халқаро психологларни жалб қилдик. Улар спорт- Дунё миқёсида нуфузли мусобақа са- она тили ва адабиёт фанининг бошқа матнни идрок этиш, ёзма манбаларни
аҳолининг барча қатлами саломатлигини мусобақаларда иштирокини таъминлаш чининг қандай овқатланиши, жисмоний ва налган Осиё ўйинларида 45 та давлатдан барча фанларга нисбатан улуши Гер- ўқиш орқали ахборот олиш, воқеа-ҳоди-
мустаҳкамлаш учун зўр имконият, дегани. ва мамлакат нуфузини ошириш ҳақида руҳий тайёргарлиги, нималарга эътибор қа- 14-17 ёшли спортчилар иштирок этади. манияда 13,4 фоиз, Жанубий Кореяда саларга ўз муносабатини билдириш ма-
гапирдингиз. Бу — катта спорт. Спорт- ратиши кераклигини доимий назорат қилиб Тайёргарликни бошлаб юборганмиз. Ўзи 17,8 фоиз, Японияда 19,1 фоиз, Россия- лакасини эгаллаш динамикаси назарда
Кўпчилик жисмоний тарбия ва спортни чиларимиз олдида Токиода бўлиб ўта- боради. Осиё ўйинларини ўтказишни бирон шаҳар- да 17,5 фоиз, Беларусда 13,4 фоизни тутилади.
битта тушунча, деб билади. Лекин жисмо- диган Олимпиада ўйинлари турибди. га беришдан олдин ишчи гуруҳ жиддий ташкил этиши кузатилди.
ний тарбия ва спорт мазмун-моҳияти би- Нуфузли мусобақаларга тайёргарлик Яхши натижаларга эришган спортчилар ўрганиб чиқади. Бунда аэропортдан тор- Aдабиёт — сўз санъати. Шу сабабли
лан бир-биридан фарқ қилади. Спорт унинг жараёни қандай кетяпти? ва уларнинг мураббийларига стипендия бе- тиб шаҳар кўчалари, иқлим, меҳмонхона- Финляндия мактабларида она тили она тилини пухта ўзлаштирмасдан ту-
маълум бир тури билан мунтазам, профес- риш, моддий рағбатлантириш тизими жорий лар ҳолати каби кўп мезонлар эътиборга сифатида фин, швед, сами, циган тили риб, адабиётнинг гўзаллиги ва қудрати-
сионал даражада шуғулланиш, халқаро олинади. Халқаро ишчи гуруҳ Тошкентга ўқитилади. Мамлакатда иккита давлат ни англаб бўлмайди. Она тили ва ада-
миқёсда ютуқларга эришиш бўлса, жисмо- СПОРТЧИЛАР УЧУН ТАЙЁРЛАНГАН КИЙИМЛАР БУ ЙИЛ БИРИНЧИ келиб, мусобақани ўтказиш бўйича имкони- тили мавжуд. Она тили фин тили бўл- биёт фани дарслари мазмуни ўқувчида
ний тарбия кўпроқ аҳоли соғлиғи учун фой- МАРТА МАҲАЛЛИЙ ИШЛАБ ЧИҚАРУВЧИ ТОМОНИДАН ТАҚДИМ ятларни, кўрилаётган тайёргарлик жараё- ганлар швед тилини, она тили швед сўзга қизиқиш, эътибор ҳиссини мунта-
дали машғулотларни қамраб олади. ЭТИЛДИ. ОЛДИН ҲАР ДОИМ ЎЗБЕКИСТОН СПОРТЧИЛАРИНИНГ нини ўрганиб кетди. Хулосалар яхши. тили бўлганлар фин тилини давлат тили зам ўстириб боришдан, уларга сўзнинг
ОҚ-КЎК РАНГЛИ КИЙИМИГА КЎЗ ЎРГАНИБ ҚОЛГАН ЭДИ. БУ ЙИЛ сифатида ўрганади. Она тили сами ёки аҳамияти, турли матнларда тутган ўрни-
Жисмоний тарбия билан шуғулланиш- ЯШИЛ РАНГДАН ҲАМ ФОЙДАЛАНИЛГАН, ШУНИНГДЕК, МИЛЛИЙ Осиё ўйинларига қайси спорт турларини циган, рус тили бўлганлар ҳам фин ёки ни тушунтиришдан иборат.
нинг нақадар муҳимлиги пандемия шаро- НАҚШЛАРНИ КЎРИШИНГИЗ МУМКИН. НАСИБ ҚИЛСА, ТОКИО киритиш борасида Осиё олимпия қўмитаси швед тилини ўрганади.
итида яққол сезилди. Соғлом одамларнинг МАЙДОНЛАРИДА ЎЗБЕКИСТОНЛИК СПОРТЧИЛАР ЯНГИ СПОРТ билан музокаралар олиб боряпмиз. Улар Ўзбекистон Миллий ўқув дастурида
вирус юқтириш ҳолати кам кузатилди ёки КИЙИМИДА ИШТИРОК ЭТАДИ. орасида миллий курашимиз ҳам бор. Мамлакатимизда умумий ўрта таъ- мaктaб битирувчилaридa тил вa aдaби-
уни енгил ўтказди. Саломатлиги тикланиш лимнинг янгидан ишлаб чиқилаётган ёт фaнлaри бўйичa ривожлaнтирилaди-
жараёни ҳам осон кечди. Спортчиларимиз — Ҳа, шу кунларда Токиода бўлиб ўта- этилди. Хориждан малакали мураббийлар- Мусобақаларни ўтказиш учун шароити- Миллий ўқув дастурида “Тил ва адабиёт гaн умумий компетенциялар белгилан-
ўртасида эса коронавирусга чалинганлар диган Олимпиада ўйинларига тайёргар- ни, спорт мутахассисларини жалб қилиш миз етарли. Тошкент вилоятининг Қибрай фанлари она тили, адабиёт, ўзбек тили моқда. Уларни нутқий (оғзаки ва ёзма
жуда камчиликни ташкил этди, йўқотишлар лик кўряпмиз. Бу ҳақда гапиришдан олдин борасида ҳам самарали ишлар қилиняпти. туманида Олимпия шаҳарчаси қурилиши (таълим бошқа тилларда олиб борила- нутқ малакаси, ўқиш ва тушуниш, тинг-
бўлмади. 2012 йили Лондон шаҳри мезбонлик қилган режалаштирилмоқда. диган мактаблар учун), қардош тиллар лаб тушуниш) ҳамда лингвистик компе-
Олимпиада хулосаларига тўхталсак. — Олимпиада йўлланмасини қўлга (қозоқ, қирғиз, тожик, туркман), рус тили тенциялaр (лингвистик малака: фоне-
Гап халқимиз саломатлиги, келажак киритган спортчи назоратда турадими? — Спортда иқтидорларни аниқлаш, (таълим рус ва ўзбек тилида олиб бори- тика, имло, лексикология, морфология,
авлоднинг жисмоний ва маънавий қиёфа- Ўша Олимпиадада 53 спортчимиз Ўз- Унинг қандай овқатланиши, жисмоний яъни селекция масаласи ҳам ҳал қилув- ладиган мактаблар учун) ўқув предмет- синтаксис) орқали шакллантириш кўзда
си ҳақида борар экан, Ўзбекистон бугун бекистон шарафини ҳимоя қилди. Фақат- ва руҳий тайёргарлиги, таркибида до- чи аҳамиятга эга. Бизда бу борада қан- ларини қамраб олади ҳамда уларнинг тутилган.
тўғри йўлда эканига амин бўламиз. Бир гина битта олтин (Артур Таймазов) ҳамда пинг бор маҳсулотларни истеъмол қи- дай ишлар амалга ошириляпти? ўзаро алоқадорлигини таъминлайди”,
мисол келтирамизки, у сиз билан суҳба- иккита бронза медаль (Ришод Собиров ва либ қўймаслиги кафолатланганми? деб қайд этилган. Финляндия мактабларида ўқувчилар-
тимиз давомидаги барча фикрларимизга, Аббос Атоев) қўлга киритилди. Бу муваф- — Селекция масаласи жуда долзарб нинг тил кўникмалари ва миллий мада-
мушоҳадаларимизга асос бўлади: Прези- фақиятсизликдан кейин устувор спорт тур- — Допинг масаласи жуда мураккаб. Бит- бўлиб турибди. Шу пайтгача, селекция Бугунги кунда умумий ўрта таълим нияти ҳисобга олинади. Мактаб бошқа
дентимиз ҳар доим аҳолини даволашдан лари танлаб олинди ва давлат томонидан та спортчи Олимпиадага йўлланмани қўлга қандай амалга оширилган? Очиғи, умидли мактабларида таълим етти тилда олиб она тилида сўзлашадиган ва бошқа ма-
кўра, соғлом турмуш тарзига жалб қилиш маблағ ажратилишига эришилди. Кейинги киритиши учун катта маблағ сарфланади. деб топилган иқтидорлилар отаси қўлидан борилади. Жумладан, 2 минг 69 та мак- даниятга мансуб бўлган ўқувчилар учун
орқали касалликка чалинишининг олдини Олимпиадага қадар махсус дастур асосида Спортчи билмасдан бирон нарса истеъмол етаклаб спорт секциясига олиб келган бо- табда таълим рус, қорақалпоқ, қозоқ, ўрганиш ҳамда мулоқот қилиш имкони-
олиш афзал экани ҳақида қайғуриб кела- тайёргарлик ишлари бошланди. қилсаю таркибида допинг аниқланса, шун- лалар ичидан танланган. тожик, туркман, қирғиз тилларида олиб ятини яратиши керак. Ўқитувчилар ўз
ди. Ўтган йиллар мобайнида шу даражага ча қилган ҳаракат ҳавога учиб кетади. борилади ва ҳар бир миллат вакилла- фани бўйича фин ва швед тилида дарс
эришяпмиз ҳам. Халқимиз орасида соғлом Бу чора-тадбирлар 2016 йили Бир воқеани айтиб берай. Бир куни ри учун миллатлараро бағрикенглик бера олиши лозим. Барча кўрсатмалар
турмуш тарзини танлаб, саломатлигини Рио-де-Жанейрода ўтган XXXI ёзги Олим- Шуларни ҳисобга олиб, Президентимиз Шоҳимардонга бордик. Совуқ, кўйлакчан тамойили асосида зарур шароитлар умумий ўрта таълим учун ўқув дасту-
мустаҳкамлаб келаётган фуқаролар кун пиада ўйинларида ўз натижасини берди. ташаббуси билан 2018 йилдан Миллий бир бола иккита челакни кўтарганича ол- яратилган. Ўқув жараёни ўқувчиларнинг рида белгиланган муддао ва тамойил-
сайин кўпчиликни ташкил этмоқда. Шу жа- Шу йили ўзбекистонлик спортчилар тўрт антидопинг агентлиги ташкил этилди. Бу димиздан ўтиб, тепаликка чиқиб кетди. Шу ўз она тилида ташкил этилган ва ушбу ларга мувофиқ бўлиши кўзда тутилади.
раёнда жаҳон ва Олимпиада ўйинлари чем- олтин, икки кумуш ва етти бронза медални агентлик мутахассислари доимий равишда болага етиб олдик. Кўришдик, қўли қат- мактабларнинг ҳар бирида барча фан- Мақсад ўқувчиларни турли тил ва мада-
пионлари бошқалар учун намуна бўляпти. қўлга киритди ва 207 мамлакат ўртасида спортчиларнинг тўғри овқатланиши, яшаш тиқ, билаклари чайир. Қайси спорт билан лардан дарслик ва ўқув методик адаби- ниятларни қадрлашга ўргатиш, икки ва
21-ўринни забт этди. Бу жуда яхши кўрсат- тарзини назорат қилиб боради. Семи- шуғулланасан, десак, “йўқ, спорт билан ётлар мавжуд. кўп тиллиликни тарғиб қилиш ҳамда шу
Олимпия ҳаракатининг иккинчи йўнали- кич бўлди. нар-тренинглар ўтказади. шуғулланмайман”, деди. Унинг бақувватли- орқали ўқувчиларнинг лингвистик би-
ши, бу, албатта, спортчиларнинг халқаро гини кўрсангиз. Қани энди найза улоқтириш Фин таълим тизимида ўқувчиларнинг лимлари, металингвистик кўникмалари-
мусобақаларда иштирокини таъминлаш ва Шундан кейин давлатимиз раҳбарининг Биз ҳозир спортчи, унинг мураббийи ва бўйича шунақа йигитларни топсак, якка ку- тил ўрганиш қобилиятини ривожлан- ни мустаҳкамлашдан иборат.
мамлакат нуфузини дунё миқёсида кўта- алоҳида топшириғи асосида таҳлилларни федерация ёки Миллий олимпия қўмитаси рашларда-ку зўр натижа кўрсатади. Унга тириш болаликдан бошланади ва ҳаёт
риш. давом эттирдик. Нима учун спортчилари- ўртасида уч тарафлама шартнома тузиш озгина эътибор қаратиб, фармакологияси- мобайнида давом этади. Бу жараён Яна бир ҳолат борки, муайян синф
миз кўпроқ якка кураш турларида ишти- механизмини татбиқ этяпмиз. Агар спорт- ни тиклаб, шуғуллантирсангиз дунёни забт уйда, мактабда ва мактабдан ташқари ёки мактабда таълим қайси тилда олиб
Кейинги йилларда янги Ўзбекистонда рок этиб, ғалабага эришяпти-ю, жамоавий чида допинг аниқланса ҳар уч тараф ўз ва- этадиган спортчи етишиб чиқишига шубҳа вақтларда ҳам тўхтамайди. Мактабда борилиши таълим тўғрисидаги қонун
спорт сиёсат даражасига чиқди. Ўтган 4 ўйинларда Олимпия ўйинларига лицензия- колатлари ва мажбурияти доирасида қонун йўқ. Мана селекция. Қишлоқма қишлоқ тил ўқитишнинг асосий принципи турли доирасида, таълим олувчилар ва улар-
йилда жисмоний тарбия ва спортга доир ни қўлга киритиш бироз қийин бўляпти, де- олдида жавобгар бўлади. юриб, уйма-уй кириб туғма спортчиларни вазиятларда тилдан фойдаланишга ўр- нинг ота-оналари қарорлари асосида
Президентимизнинг ўндан ортиқ фармон ган саволни ўртага ташладик. топиш селекционерларнинг вазифаси. Ҳо- гатиш ҳисобланади. белгиланади. Бироқ зарурат бўлса, она
ва қарорлари, Вазирлар Маҳкамасининг — Олимпиада ўйинларида ҳар бир зир шунинг устида ишлаяпмиз. Худо хоҳла- тили ва адабиёт бўйича дарслар ҳуку-
100 га яқин меъёрий-ҳуқуқий ҳужжатлари Бугун вазият бошқача тус олган. Токио мамлакат делегацияси миллий рамз- са, яқин йилларда бу борада ҳам жиддий Биринчи-иккинчи синфларда она мат қарорига мувофиқ бирлаштирили-
қабул қилинди. Улар асосида Ўзбекистонда Олимпиадасига велоспорт, бешкураш ўзгаришлар бўлади. ши мумкин. Бундай ҳолда ўқитувчилар
жисмоний тарбия ва спорт соҳаси тубдан умумий ўқитиладиган барча фанлар-
янгиланди. Умуман, олдимизда режалар кўп, кат- нинг камида ярмини она тили сифати-
та марраларни мақсад қилганмиз. Шу йил да белгиланган тилда ўтиши керак. Бу
Президентимизнинг 2020 йил 30 октябр- охиригача мамлакатимизда 30 га яқин йи- жараёнда оила ва мактаб ўртасидаги
даги “Соғлом турмуш тарзини кенг татбиқ рик халқаро мусобақаларни ўтказишга ке- ўзаро келишувга амал қилинади.
этиш ва оммавий спортни янада ривож- лишганмиз.
лантириш чора-тадбирлари тўғрисида”ги Инглиз, немис, француз ва бошқа
фармони билан юртимизда соғлом турмуш Спорт туризми бўйича кўргазмали ма- тилларни чет тил сифатида ўрганиш
тарзи бўйича бошланган ишлар, оммавий териаллар қилиб хориждаги элчихонала- ўқувчиларда кўп тиллилик, саводхонлик
спортни тарғиб этиш чора-тадбирлари янги римиз орқали юртимиздаги кенг имконият- компетенцияларини шакллантиради.
босқичда ривожланяпти. ларни тарғиб қиляпмиз. Бизда ҳам халқаро Мутахассислар фикрича, фин тилини
талабларга жавоб берадиган спорт база- жуда кам давлатларда тушунади. Шу-
Фармон асосида мактаблардаги спорт лари бор. Хорижлик спортчилар келиб, бу нинг учун финлар дунё аҳолиси мулоқот
залларида аҳолининг спорт билан шуғул- ерда машғулот ўтиши, тарихий обидалари- қиладиган асосий чет тилларни юқори
ланиши учун имкониятлар яратилди. Бу мизга, табиат қўйнидаги сайёҳлик манзил- даражада ўрганишни мақсад қилган.
ҳам жуда керак эди. Чунки ҳаммада ҳам, ларига бориши мумкин. Қолаверса, турли тилларда сўзлашиш
қобилияти фанлараро интеграцияни
Олдимизда катта спорт байрами — То- мустаҳкамлашга ёрдам беради.
кио Олимпиадаси турибди. Яратиб бе-
рилган имконият, шароитлардан унумли
фойдаланиб, спортчиларимизга, бизга
билдирилган ишончни тўлиқ оқлаб, яхши
натижаларни қўлга киритишни мақсад қил-
ганмиз.
“Янги Ўзбекистон” мухбири
Улуғбек АСРОРОВ суҳбатлашди.
6 2021 йил 11 март, 50-сон Маънавият
АБДУЛЛА ОРИПОВ ТАВАЛЛУДИНИНГ 80 ЙИЛЛИГИГА ЯНГИ ЎЗБЕКИСТОННИНГ ЯНГИ ТАРИХИ
БОЛАЛАР —
БАХТИМИЗ БА/ОРИ
Рисолат МАДИЕВА, И+ТИДОР СО/ИБЛАРИ
“Янги Ўзбекистон” мухбири ТЎПЛАНГАН МАСКАН
Ўзбекистон Қаҳрамони, халқ тайёрлашга ҳам эътибор қаратяпмиз. Ўқувчиларимиз Ундан 300 дан ортиқ экспонат ўрин олган. Абдулла Бошланиши 1-бетда Дарҳақиқат, тумандаги барча МТТ-
шоири Абдулла Орипов номидаги Абдулла Ориповнинг “Мен нечун севаман Ўзбекистон- Орипов улғайган бешик, шоир болалиги билан боғлиқ ларнинг миллий суратлар билан безати-
ижод мактабида бугунги кунда ни?”, “Қушча”, “Она тилим”, “Митти юлдуз”, “Она” шеър- сандал, шеърият кечалари, китобхонлик, оила давра- Гулсум ШОДИЕВА, лишига эътибор қаратилган. Бу манза-
146 нафар ўқувчи таҳсил олмоқда. ларини инглиз ва рус тилларига таржима қилди. Шоир сида, ижодкор онаси Турди Карвон қизи, отаси Ориф “Янги Ўзбекистон” мухбири ралар бола тарбиясига ижобий таъсир
Давлатимиз раҳбари ташаббуси ижодидан қилинган таржималар ижтимоий тармоқларда ота, болалик йиллари, таҳсил олган мактаби биноси, кўрсатиб, унинг гўзалликка, табиатга,
билан Қарши шаҳрида қад хорижлик олимлар томонидан юритилаётган саҳифалар- устозлар, хорижий мамлакатларга қилинган сафарлар Бугунги кунда тумандаги маҳалла ва эзгуликка ошно бўлишида катта роль ўй-
ростлаган мазкур мактаб ўтган да мунтазам ёритиб борилмоқда. акс этган суратлар, ижодкорнинг илк “Митти юлдуз” қишлоқларда 18 та давлат мактабгача найди.
уч йил ичида ўнлаб истеъдодли китоби, ҳаётининг сўнгги кунларида қоралаган шеър- таълим ташкилоти, 5 та давлат-хусусий
ўқувчиларни кашф этди. 2019 йил Қарши шаҳрида Абдулла Орипов хотирасига лари, нашр этилган китоблари ва эсдалик совғалар шериклиги шаклидаги, 24 та оилавий Бундан ташқари, болалар “Зумрад
бағишланган “ОЛТИН СЎЗ” (“GOLDEN WORD”) халқаро шулар жумласидан. Улар орасидан ноёб бир экспонат нодавлат мактабгача таълим ташкило- ва Қиммат”, “Бўғирсоқ”, “Шолғом”, “Очил
Мактаб ўқувчилари “Билимлар беллашуви” ва фан адабиёт фестивали бўлиб ўтди. Унда дунёнинг ўнга яқин — Ўзбекистон Республикаси Давлат мадҳиясининг илк ти, жами 47 та МТТ фаолияти йўлга қў- дастурхон”, “Олтин тарвуз”, “Тўғри ва
олимпиадаларида она тили ва адабиёт, тарих, инглиз давлатидан келган ижодкорлар қатнашди. Ушбу халқаро қўлёзма нусхаси ҳам ўрин олган. йилган. Бу боғчаларда 3780 нафар бола эгри” каби кўплаб миллий эртаклар
тили, биология, кимё, математика фанларидан юқори анжуман 2020 йилда пандемия туфайли онлайн тарзда ўт- тарбияланяпти. Туманда ҳозирга қадар қаҳрамонларини билиш баробарида
кўрсаткичларга эришди. 2019 йилда 9-синф ўқувчиси казилди. Унда 35 давлатдан вакиллар иштирок этди. Тад- Президентимизнинг “Ўзбекистон Қаҳрамони ва халқ мактабгача таълим ёшидаги (6 ёшдаги) ижобий ва салбий образларни ажратиш-
Эъзоза Алишерова “Sakura science program” дастури бирда мактабнинг 10-синф ўқувчиси Севинч Ҳамроеванинг шоири Абдулла Орипов таваллудининг 80 йиллигини 1587 нафар боладан 1010 нафарини ни ўрганади. Негаки, эзгуликка йўғрил-
асосида Япония илм-фан ва технологиялари агентлиги шеърий тўплами кўпчилик эътиборига тушди. кенг нишонлаш тўғрисида”ги қарори ўзбек адабиёти ва қамраб олиш ҳисобига қамров даражаси ган эртаклар олами болаларни яхшилик
ташкил этган анжуманда Абдулла Орипов шеърларини маданияти ривожига улкан ҳисса қўшган атоқли шоир, 63,6 фоизга етишига эришилди. 2021- сари йўналтиради, келажакда тўғри йўл
инглиз ва япон тилларида ўқиди. У бешта тил, жумладан, — Ижод мактаби шахсан менга жуда кўп нарсалар- таниқли жамоат арбоби, Давлат мадҳияси муаллифи 2022 ўқув йилида туманда 6 ёшдаги 577 танлашига кўмаклашади. Шу билан бир-
япон тилида ҳам гапиришни ўрганди. ни ўргатди. Энг муҳими, кўзланган мақсадга фақат би- Абдулла Орипов ижодий меросига бўлган юксак эътибор нафар боладан 310 нафарини қамраб га, тарбияланувчилар буюк аждодлари-
лим орқали эришиш мумкинлигини англадим, — дей- намунасидир. Айни пайтда мактабда мазкур санани му- олган ҳолда, бу кўрсаткични 83 фоизга миздан Алишер Навоий, Заҳириддин
Эъзоза 2019 йилда таълим йўналишида Зулфия но- ди Севинч Ҳамроева. — Президентимизга Қашқадарё носиб нишонлаш учун қизғин тайёргарлик кўрилмоқда. етказиш режалаштирилган. Муҳаммад Бобур, Амир Темур, Жало-
мидаги Давлат мукофотига сазовор бўлди. Ҳозирги кунда вилоятига ташрифи чоғида ўзимнинг шеъримни ўқиб Ижод мактаби ҳудуди ҳамда шоир ҳайкали жойлашган лиддин Мангуберди, Мирзо Улуғбек, Абу
бериш бахтига муяссар бўлдим. “Қалб чизгиси” шеърий майдонда ободонлаштириш ва кўкаламзорлаштириш Ҳақиқатан ҳам, мактабгача таълим Райҳон Беруний, Абу Али ибн Сино ҳақи-
Тошкент давлат юридик институтининг 1-босқич тала- тўпламим Буюк Британияда инглиз тилида чоп этилди. ишлари олиб бориляпти. Бундан ташқари, барча ижод шахс ривожида энг муҳим босқич ҳисоб- да билишлари уларни комиллик сари
баси. мактаблари ўртасида “Митти юлдуз жилолари” шеърият ланади. Айнан мана шу даврда болада интилишга ундайди. Чунки боланинг илк
Бугунги кунда илм-фан тараққиётини ахборот-комму- мусобақаси, “Назм дорилфунунининг бетакрор шоири” билим олишдаги илк кўникмалар шакл- ёшидаги орзуси то ўсиб улғайганда ҳам
Мактаб ўқувчиларидан Севинч Омонова, Эъзозбек Чў- никация технологияларисиз тасаввур қилиб бўлмайди. мавзусида республика илмий-назарий конференциясини ланади. Боғчада сифатли таълим-тар- унга йўлдош бўлади. Шу боис, мутафак-
лиев, Дилбек Бозоров, Бобомурод Саъдуллаев, Шаҳина Таълим даргоҳидаги ўқув хоналари, лабораторияларнинг ўтказиш, ижод мактаби фаолияти ҳамда ўқувчилар шеър- бия олган бола мактабга ортиқча қи- кир боболаридек катта тафаккур эгаси
Собирова, Мадина Омонова Вазирлар Маҳкамаси ҳузу- барчаси оптик толали юқори тезликдаги интернет тар- лари жамланган баёз нашр этиш каби тадбирлар кўзда йинчиликларсиз мослашади. Уларда бўлишни, ўқиб изланишдан толмасликни
ридаги Президент, ижод ва ихтисослаштирилган мактаб- моғига уланган. Синф хоналари энг сўнгги русумдаги ком- тутилган. ўз тенгдошларидан фарқли равишда улар онгига боғча ёшиданоқ сингдириш
ларни ривожлантириш агентлиги ўтказган “Йилнинг энг пьютер, интерактив доска ва видеопроекторлар билан жисмоний ривожланганлик, ўз-ўзига хиз- мақсад қилинган.
ёш истеъдодли шоири”, “Ёш китобхон”, “Заковат”, “Ҳаёт- жиҳозланган. Мактаб ўқувчилари ўзбек тили ва адабиёти мат кўрсатиш ва шахсий гигиеник ма-
ни сев”, “Йил ҳикояси — 2020”, “Темур тузуклари билим- билан бирга инглиз тили, ахборот технологиялари фан- лакалар, ижтимоий-коммуникативлик, Шунингдек, миллий байрамларимиз-
донлари” каби кўрик-танловларда ғолиб бўлди. ларини ҳам чуқур ўзлаштиришга ҳаракат қилмоқда. Таъ- ёзиш ва ўқиш малакалари, элементар нинг нишонланиши болаларимиз азалий
лим даргоҳининг 7-8 синф ўқувчилари Aзизбек Омонов математик билимлар орқали мантиқий урф-одатларимиз — ҳалоллик, меҳнат-
Мактаб ўқувчиларининг ижод маҳсули “Митти юлдуз ва Сарвар Саъдуллаев “Aбдулла Ориповни бирга ўрга- фикрлаш, таҳлил қилиш, таққослаш ва кашлик, меҳр, мурувват, сахийлик, ода-
жилолари”, “Яна баҳор келди”, “Ватан бахти”, “Қувноқ бо- намиз” компьютер дастурини ишлаб чиқди. У “Scratch” ижодий эстетик лаёқатлар шаклланган мийликни қадрлашга ундайди.
лалар” каби тўпламларда чоп этилди. визуал дастурлаш услубида яратилган. бўлади. Қолаверса, болалар тарбияси
жараёнига ўз ишини пухта биладиган, — Бундан ташқари, болалар давлат
— Абдулла Орипов ижоди нафақат миллий, балки — Абдулла Орипов таваллудининг 80 йиллигига малакали ва ҳар бир болага индивиду- рамзлари ҳақидаги тушунчага эга бўли-
умуминсоний ғоялар билан ҳам суғорилган, — дейди бағишлаб яратилган ушбу дастур орқали шоир ҳаёти ал ёндаша оладиган педагог кадрларни ши шарт. Чунки болаларда боғча ёшида-
мактаб директорининг маънавий-маърифий ишлар бў- ва ижоди ҳақида кенг маълумотга эга бўласиз, — дейди жалб қилган ҳолда, ёндашиш ҳам ижо- ноқ Ватанга садоқат, ота-онага муҳаббат,
йича ўринбосари Ёқутхон Жамолова. — Шу боис, шоир Сарвар Саъдуллаев. — Унда ўрганган маълумотларин- бий натижа беради. Чунки гўдаклигидан миллий ва умумбашарий қадриятларга
шеърларини хорижий тилларга ўгириш, таржимонлар гиз асосида тест синовидан ўтишингиз ҳам мумкин. Агар уларнинг онги ва тафаккурини тўғри ҳурмат туйғуси шаклланишига алоҳида
битта саволга тўғри жавоб берсангиз, ҳисобингизга 20 шакллантириб бормасак, келажакда эътибор қаратилмоқда, — дейди 1-ДМТТ
балл қўшилади. Нотўғри жавоб қайтарсангиз, 10 балл юксак савия, билим ва маънавиятга эга тарбиячиси Фарида Эшимова. — Бу эзгу
олиб ташланади. Балингиз 50 дан паст чиқса, сиз янада бўлган баркамол авлодни тарбиялаш тушунчаларни ўргатишда тарбиячилар-
кўпроқ ўқишингиз, ўрганишингиз керак, деган мотивация қийин бўлади. нинг роли катта бўлмоқда.
берилади. Шу орқали шоир ҳаёти ва ижодини чуқур ўрга-
ниш мумкин. — Шу мақсадда айни пайтда тумани- Таъкидлаш жоизки, бола тарбияси-
миздаги барча МТТ малакали кадрлар да маҳалла ҳам масъул бўлиб, МТТ ва
Мактабнинг биринчи қаватида шоир хотираси- билан етарлича таъминланди, — дей- маҳаллалар ўртасида доимий ҳамкор-
га эҳтиром сифатида мўъжаз музей ташкил этилган. ди Нурота тумани мактабгача таълим лик йўлга қўйилган. Куни кеча “Истиқбол”
бўлими мудири Саодат Ражабова. — МФЙда жойлашган 2-ДМТТнинг “Нафо-
МУКОФОТ МУБОРАК! Масалан, тизимда 263 нафар педагог сат” жамоаси вилоят ҳокими кубоги учун
фаолият юритиб, шундан 89 нафари бўлиб ўтган “Гимнастрада” мусобақаси-
Муножат МЎМИНОВА, +ЎЛИ ГУЛ ЎЗБЕК АЁЛЛАРИ олий, 20 нафари тўлиқсиз олий, қол- да туман босқичида фахрли 1-ўринни,
/АМИША ЭЪТИБОРУ ЭЪЗОЗДА ганлари ўрта махсус маълумотга эга. вилоят босқичида 3-ўринни эгаллади.
“Янги Ўзбекистон” мухбири Бироқ хореограф мутахассиси бўйи-
миз миллий ҳунармандчилигимиз наму- хаёлига ҳам келтирмаган Ойжамол опа пальтоларию нимчалари чет элга камида ча етишмовчилик мавжуд. Ҳозир ушбу Тумандаги 1, 2, 3, 4, 6, 7, 13-мактабга-
Кейинги йилларда юртимизда налари билан янада мафтункорлик касб ҳунарнинг қудрати ҳақида момолари айт- 2,5-3 миллион сўмдан кириб боради. Шу муаммони ҳал этишга ҳаракат қилин- ча таълим ташкилотида таълим ва тар-
ҳунармандчиликка доир этади. Айниқса, бежирим кашталар би- ган гапларни бугуннинг қизларига такрор- боис, қоракўл терисининг бир парчасини моқда. Президентимизнинг 2021 йил бия ишлари намунали ташкил этилган.
қарор ва фармонларни лан безатилган буюмлар ўзимизнинг-да лашдан толмайди. Қизлари, 19 январь куни маънавий-маърифий Тизимда жонкуяр, ўз ишининг фидойиси,
ҳаётга жадал татбиқ этиш ҳавасимизни оширади. Эгнига миллий набиралари, қўни-қўшнилари, ҳам исроф қилмай, моҳиро- ишлар тизимини тубдан такомиллашти- фаол, ташаббускор, изланувчан ходим-
орқали соҳани сезиларли либос кийиб, унга монанд каштали карт- келинлари ҳам ундан каштачи- на фойдаланаётган бухо- риш масалаларига бағишланган видео- лар анчагина. Масалан, 1-ДМТТ мобиль
даражада ривожлантиришга мончаю сумка харид қилаётган аёлла- ликни астойдил ўрганаётгани ролик Шарифа Ҳалимова селектор йиғилишида берилган топши- гуруҳ тарбиячиси Дилдора Туробова,
эришиляпти, десак хато римизнинг миллийликни, ўзлигимизни бежиз эмас. янгиликлар яратишга ин- риқларга асосан, тумандаги мавжуд 13-ДМТТ тариячиси Нигора Ҳикматова,
бўлмайди. Бу, айниқса, аёллар қадрлаётганидан беҳад қувонамиз. тилади. Опа бошчилигида МТТларда маънавий-маърифий ишлар 2-ДМТТ тарбиячиси Гулчеҳра Ҳотамова,
ва ёшларнинг бандлигини 2010 йилда Шаҳрисабз ироқи бугун 50 дан зиёд қоракўл самарадорлигини ошириш бўйича “Йўл 7-ДМТТ тарбиячиси Матлуба Ийдиевани
таъминлашда муҳим омил ҲУНАРИ БОР ЭЛДА каштачилик мактабини очгани- либослари тикилаётгани харитаси” тузилди. МТТ тарбияланув- ўз касбининг ҳақиқий фидойиси, дейиш
бўлди. дан сўнг аввало, миллий қадри- фикримизни тасдиқлайди. чиларини миллий қадриятларимизни мумкин. Бу тарбиячилар “Илк қадам”
АЗИЗ, ДЕГАН ГАП ЧИН ятларимизни мустаҳкамлаш, бу қадрлаш, уларни асраб-авайлаш, анъ- ўқув дастури асосида таълим-тарбия
Алоҳида таъкидлаш жоизки, ҳунар- борада миллий каштачилиги- — Президентимиз қо- аналаримизга содиқлик руҳида улғай- жараёнини ташкил қилиб, берилган би-
мандларимизга берилган имтиёз ва ЭКАН мизни янада мукаммаллашти- ракўлчиликни ривожлан- тириш мақсадида миллий бурчаклар лимларни тажрибалар асосида мус-
преференциялар натижасида 40 минг- ришга эътибор қаратди. Натижа- тиришга катта эътибор қа- ташкил этилди. Шунингдек, болаларда таҳкамлашмоқда. Шунингдек, таълим
га яқин ҳунармандлар фаолият олиб 8 март — Халқаро да 100 дан ортиқ иш ўринлари ратаётган бир пайтда мен ёшлигидан мутолаага қизиқиш уйғотиш ва тарбия жараёнларида АКТдан унум-
боряпти. Шунингдек, “уста-шо- хотин-қизлар куни муно- яратилди. ҳам ўз мактабимни очиб, мақсадида ташкил этилган мактабгача ли фойдаланиб, болалар фаоллигини
гирд” анъанаси доирасида- сабати билан мукофот- бу соҳани янада ривож- таълим ташкилотларининг “Болажон оширувчи, қобилиятини намоён этишга
ги шогирдлар сони 60 мингга ланганлар орасида ҳу- Қадимий услубда бигиз, босма ва ироқи лантиришга катта ҳисса қўшмоқчиман, — кутубхонаси”да 5000 дан зиёд турли бо- ундовчи, дунёқарашини шакллантириш-
яқинлашди. 589 миллиард сўм нарманд аёлларнинг ҳам каштачилик борасидаги кўп йиллик бой дейди Шарифа опа. — Сайёҳлар билан лалар адабиёти жой олган. Жумладан, га ҳамда кенгайтиришга хизмат қилувчи
имтиёзли кредит ажратилиши борлиги соҳа вакилла- тажрибаси туфайли Ойжамол опа Италия, кўп ишлаганим учун ишонч билан айта- давлат ва нодавлат мактабгача таълим усуллардан фойдаланиб, таълим сифа-
натижасида 18 минг нафардан рини қўллаб-қувватлаш, Франция, Туркия, Эстония, Рига, Латвия манки, чет элликлар Ўзбекистоннинг, Бу- ташкилотларида “Болажон кутубхона- тини оширишда натижадорликка эриш-
зиёд ҳунарманд 60 мингдан муносиб рағбатлантириш- каби мамлакатларда ўтказилган халқаро хоронинг қоракўлига бошқача нигоҳ билан си” лойиҳаси доирасида 200дан зиёд моқда.
зиёд ишсиз аҳоли бандлигини нинг амалдаги кўриниши- кўргазмаларда иштирок этиб, сертификат қарашади, янги-янги услубдаги либосла- эртак китоб ва аудио эртак дискдан
таъминлашга эришди. дир. Бу аёллар билан суҳ- ва дипломлар билан тақдирланган. римиздан завқланади. Буюртма берганла- иборат мўъжазгина кутубхона ташкил Хулоса қилиб айтиш мумкинки, мак-
батда уларнинг ҳар бири рида, “бир кунда тикиб бераман”, десам, этилди. Тумандаги барча мактабгача табгача таълим тизимида ҳам қилгани-
Давлатимиз раҳбарининг мана шундай эътибор ва Ўз назарида кичик меҳнатларига катта ҳайратга тушади ва чексиз миннатдорлик таълим ташкилотлари тарбияланувчи- миздан кўра, қилишимиз лозим бўлган
2019 йил 28 ноябрдаги “Ҳу- эътирофга лойиқ эканига эътибор қаратилганидан руҳланган ҳу- билдиради. Шунда ўзим ҳам хурсанд бў- лари ва уларнинг ота-оналари томони- устувор вазифалар турибди. Негаки,
нармандчиликни янада ривож- амин бўлдик. нарманд келгусида иш ўринларини янада либ кетаман. Шунинг учун экспортни кенг дан “Бир болага — беш китоб” шиори эртанги кунимиз ва келажагимиз айнан
лантириш ва ҳунармандларни — 14 ёшимдан буён каштачилик билан кўпайтириб, экспорт ҳажмини ҳам сези- йўлга қўйиш ниятим бор. остида доимий китоб марафонлари ўт- бугун мактабгача таълим ташкилотла-
қўллаб-қувватлаш бўйича қў- шуғулланиб келаман, — дейди шаҳрисабз- ларли даражада ошириш ниятида. Ҳа, Шарифа опа Бухоронинг обрўли казиб келинмоқда. рида вояга етаётган, тарбияланаётган
шимча чора-тадбирлар тўғри- лик миллий каштачи-ҳунарманд Ойжамол ва ташаббускор ҳунармандларидан бири. жажжи фарзандларимизга боғлиқ. Зеро,
сида”ги қарори ижросини таъминлаш Сатторова. — Момоларимиз, оналари- САЙЁҲЛАРНИ МАФТУН Ўзининг ишбилармонлиги туфайли ички болалар бахтимиз баҳори. Улар бизнинг
асносида эса юртимизда соҳада аввал миз, холаларимиз ҳунарини кўриб, кашта ва ташқи бозорда харидоргир бўлган 50 порлоқ келажагимизни белгиловчи, эзгу
бўлмаган тизим яратилганига гувоҳ тикмай жим тура олмас эдик. Улар шу ҳу- ЭТАЁТГАН БУХОРО дан ортиқ турдаги бош кийим ва кийим-ке- мақсадларимиз рўёбини таъминловчи
бўляпмиз. Қарор билан халқ амалий нар билан тирикчилик қилиб, уни авлод- чак маҳсулотларини ишлаб чиқаришни асосий кучдир!
усталарининг миллий каталоги, ҳамда, дан-авлодга ўтказиб келган. Мен еттинчи ҚОРАКЎЛИ йўлга қўйган. Ҳозирги кунгача ҳунарманд
“Туризм соҳасида фаолият юритаёт- авлодман. Мукофотланганимни эшитиб, уста 10 дан ортиқ иш ўринлари яратиб,
ган ҳунармандлар реестри”нинг ташкил бутун оиламиз билан тўлқинланиб кетдик. Пойтахт дўконлари ёки бозорларида қоракўл теричилик санъатини ёш авлодга
этилгани қувонарли. Ҳунари бор элда азиз, деганлари рост эка- қоракўл терисидан тикилган либосларни етказиш мақсадида 20 дан ортиқ шогирд
нига бугун амалда гувоҳ бўлиб турибман. кўриб ҳавас қилар эканмиз, нархи бироз тайёрламоқда. “Шуҳрат” медалига муно-
Ҳа, мамлакатимизда туризмни ривож- “Меҳнат шуҳрати” ордени олишни қимматлик қиляпти-да, деймиз-у либос- сиб кўрилиши эса уни янада руҳлантирди.
лантиришда ҳунармандчиликнинг ўрни нинг шунга яраша сифатли эканини
ғоят муҳим. Зеро, дунёнинг турли мам- ҳам инкор этмаймиз. Энг ками бир ярим
лакатларидан ташриф буюрган сайёҳлар миллион сўмдан бошланадиган қоракўл
ҳайратини ошираётган кўҳна обидалари-
МУАССИС: Бош муҳаррир: Салим ДОНИЁРОВ Таҳририятга келган қўлёзмалар тақриз Ўзбекистон Республикаси Президенти Администрацияси ҳузуридаги Навбатчи муҳаррир: Улуғбек Асроров
қилинмайди ва муаллифга қайтарилмайди. Ахборот ва оммавий коммуникациялар агентлиги Мусаҳҳиҳ: Асолат Аҳмадқулова
Ўзбекистон Республикаси “Янги Ўзбекистон” газетаси учун масъул: Газетанинг етказиб берилиши учун обунани Дизайнер: Зафар Бакиров
Вазирлар Маҳкамаси бош муҳаррирнинг биринчи ўринбосари томонидан 2020 йил 13 январда 1047-рақам билан рўйхатга олинган.
расмийлаштирган ташкилот жавобгар. Нашр индекси — 236. Буюртма — 794. Манзилимиз:
Бахтиёр Абдусатторов Газета таҳририят компьютер марказида 11453 нусхада босилди. 100029, Тошкент шаҳри,
Матбуотчилар кўчаси, 32-уй
саҳифаланди. Ҳажми — 3 табоқ. Офсет усулида босилган. Қоғоз бичими А2.
Газетанинг полиграфик жиҳатдан сифатли Баҳоси келишилган нархда. ЎзА якуни — 21:30 Топширилди — 23:25
чоп этилишига “KOLORPAK” МЧЖ масъул.
“KOLORPAK” МЧЖ босмахонасида чоп этилди.
Девонхона: (0-371) 233-70-98 Котибият: (0-371) 233-56-60 Эълонлар: (0-371) 233-57-15 E-mail: [email protected] Босмахона манзили: Ўзбекистон, 100060.
Тошкент, Янги шаҳар кўчаси, 1-А уй.
Босмахона телефони: (78) 129-29-29
The words you are searching are inside this book. To get more targeted content, please make full-text search by clicking here.
11 март 2021 йил №-50-сон
Discover the best professional documents and content resources in AnyFlip Document Base.
Search
Янги Ўзбекистон
- 1 - 6
Pages: