เทคโนโลยี (วิทยาการคำนวณ) ม.3 เรื่องความน่าเชื่อถือของข้อมูล

ชุดกิจกรรม ความน่าเชื่อถือของข้อมูล เทคโนโลยี (วิทยาการคำนวณ)
ชั้นมัธยมศึกษาปีที่3
กลุ่มสาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี

นางสาวอโรชา งะหมาด คณะครุศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏภูเก็ต

คำนำ ชุดกิจกรรมฝึกทักษะ ความน่าเชื่อถือของข้อมูล

ก

ชุดกิจกรรมฝึกทักษะ ความน่าเชื่อถือของข้อมูล จัดทำขึ้นเพื่อใช้ประกอบการเรียนรู้ของนักเรียนรายวิชา
เทคโนโลยี(วิทยาการคำนวณกลุ่มสาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีชั้นมัธยมศึกษาปีที่3โดยมุ่งเน้นให้
นักเรียนฝึกทักษะกระบวนการคิดการวิเคราะห์ฝึกษะกระบวนการคิด การวิเคราะห์ เกี่ยวกับการประเมินความน่า
เชื่อถือของข้อมูลในชีวิตประจำวันโดยมีครูคอยดูแลให้คำแนะนำเพื่อส่งสเริมการเรียนรู้ของนักเรียนให้เต็มศักยภาพ
ของแต่ละบุคคล

ขอขอบคุณอาจารย์ที่ให้ความรู้และคำแนะนำในการจัดทำชุดกิจกรรมความน่าเชื่อถือของข้อมูล ชุดนี้ หวังเป็น
อย่างยิ่งว่า ชุดกิจกรรมความน่าเชื่อถือของข้อมูล ชุดนี้จะเป็นประโยชน์ ต่อนักเรียนครูผู้สอนและผู้ที่สนใจจะนำไปใช้
เพื่อพัฒนาผู้เรียนให้เกิดทักษะกระบวนการคิดวิเคราะห์ และสามารถประยุกต์ใช้ในชีวิตประจำวันได้

อโรชา งะหมาด

สารบัญ ชุดกิจกรรมฝึกทักษะ ความน่าเชื่อถือของข้อมูล

ข

เรื่อง หน้า
คำนำ ก
สารบัญ ข
คำชี้แจงสำหรับครู 1
คำชี้แจงสำหรับนักเรียน 2
มาตรฐานการเรียนรู้/สาระสำคัญ 3
จุดประสงค์/สาระการเรียนรู้ 3
แบบทดสอบก่อนเรียน 7
กระดาษคำตอบ 8
การสืบค้นเพื่อหาแหล่งข้อมูล 12
การประเมินความน่าเชื่อถือของข้อมูล 19
กิจกรรมฝึกทักษะ 28
แบบทดสอบหลังเรียน 29
บรรนานุกรม (APA) 35
ภาคผนวก 36

ชุดกิจกรรมฝึกทักษะ ความน่าเชื่อถือของข้อมูล

คำชี้แจงสำหรับครู 1

ชุดกิจกรรมฝึกทักษะ ความน่าเชื่อถือของข้อมูล ชุดนี้เป็น รายวิชา เทคโนโลยี (วิทยาการคำนวณ) สำหรับนักเรียน
ชั้นมัธยมศึกษาปีที่3ครูผู้สอนมีบทบาทสำคัญที่จะช่วยให้ดำเนินการเรียนรู้ของนักเรียนบรรลุตามวัตถุประสงค์ ครูผู้
สอนจึงควรศึกษารายละเอียดเกี่ยวกับการปฏิบัติตนก่อนที่จะใช้ชุดกิจกรรมฝึกทักษะ ดังนี้

1. ครูต้องศึกษาชุดกิจกรรมฝึกทักษะและอ่านเนื้อหาสาระอย่างละเอียดรอบคอบพร้อมทั้งทำความเข้าใจกับเนื้อหา
ก่อนการใช้งาน

2. ครูต้องเตรียมชุดกิจกรรมฝึกทักษะให้ครบถ้วนและเพียงพอกับจำนวนนักเรียน
3. ครูต้องเตรียมเครื่องมือวัดและประเมินผลเพื่อให้ทราบความก้าวหน้าของนักเรียน
4. ครูชี้แจงให้นักเรียนทราบความน่าเชื่อถือของข้อมูลและวิธีการสอนโดยใช้แบบฝึกทักษะอย่างชัดเจนและเป็น

ประโยชน์ที่ได้รับจากการสอนโดยใช้ชุดกิจกรรมฝึกทักษะ
5. ครูชี้แจงให้นักเรียนทราบเกี่ยวกับบทบาทของนักเรียนในการเรียนโดยใช้ชุดกิจกรรมฝึกทักษะและมีความซื่อสัตย์

โดยไม่ลอกเพื่อนไม่ให้เพื่อนทำให้หรือไม่ดูเฉลยก่อนลงมือทำชุดกิจกรรมฝึกทักษะ

ชุดกิจกรรมฝึกทักษะ ความน่าเชื่อถือของข้อมูล

คำชี้แจงสำหรับนักเรียน 2

ชุดกิจกรรมฝึกทักษะ ความน่าเชื่อถือของข้อมูล ชุดนี้เป็น รายวิชา เทคโนโลยี (วิทยาการคำนวณ) สำหรับนักเรียนชั้นมัธยมศึกษา
ปีที่3 นักเรียนจึงควรศึกษารายละเอียดเกี่ยวกับการปฏิบัติตนก่อนที่จะใช้ชุดกิจกรรมฝึกทักษะ ดังนี้

1. อ่านคำชี้แจงเกี่ยวกับชุดกิจกรรมฝึกทักษะและคำแนะนำในการใช้ชุดกิจกรรมฝึกทักษะสำหรับนักเรียนให้เข้าใจก่อนลงมือทำงาน

หรือทำการศึกษาทุกครั้ง
2. ทำแบบทดสอบก่อนเรียนเพื่อประเมินความรู้เดิมของนักเรียน

**นักเรียนสามารถทำได้ 2 ช่องทาง** 1.ทำลงในชุดกิจกรรม 2.ทำรูปแบบออนไลน์ด้วย GOOGLE FROM

1. ศึกษาเนื้อหาและชุดกิจกรรมแบบฝึกทักษะรายวิชาเทคโนโลยีวิทยาการคำนวณเรื่องความน่าเชื่อถือของข้อมูลกลุ่มสาระการ

เรียนรู้ทยาศาสตร์และเทคโนโลยีเรื่องความน่าเชื่อถือของข้อมูลในระดับชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 3 ถ้าทำชุดฝึกทักษะไม่ได้ให้ศึกษา
เนื้อหาใหม่อีกครั้งหรือปรึกษาครูผู้สอน
2. เปลี่ยนกับเพื่อนตรวจชุดกิจกรรมฝึกทักษะตามเฉลยและบันทึกคะแนนที่ได้จากนั้นร่วมกันสรุปองค์ความรู้โดยครูคอยชี้แนะ
แนวทางและอธิบายเพิ่มเติมว่า
3. ในการทำชุดฝึกทักษะแบบทดสอบก่อนเรียนหลังเรียนให้นักเรียนพยายามทำด้วยความตั้งใจและมีความซื้อสัตย์ต่อตนเองมาก
ที่สุด

4.นักเรียนสามารถนำชุดกิจกรรมไปฝึกปฏิบัติเพิ่มเติมบ่อยๆ เพื่อให้เกิดความชำนาญ
5.ถ้านักเรียนต้องการศึกษาเนื้อหาเพิ่มเติม สามารถค้นคว้าได้จากบรรนานุกรม (APA) ที่แสดงไว้ท้ายเล่ม

ชุดกิจกรรมฝึกทักษะ ความน่าเชื่อถือของข้อมูล

มาตรฐานการเรียนรู้/สาระสำคัญ 3

มาตรฐานการเรียนรู้
ว 4.2 เข้าใจและใช้แนวคิดเชิงคำนวณในการแก้ปัญหาที่พบในชีวิตจริงอย่างเป็นขั้นตอน

และเป็นระบบใช้เทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสารในการเรียนรู้การทำงานและการแก้ปัญหาได้อย่างมีประสิทธิภาพรู้เท่าทัน
และมีจริยธรรม
สาระสำคัญ

ข้อมูลที่นำมาใช้ในการเรียนรู้และการทำงาน ถ้าข้อมูลมีความถูกต้อง เหมาะสม และน่าเชื่อถือ จะทำให้เกิดการเรียนรู้และทำงาน
ได้อย่างมีประสิทธิภาพ ก่อนนำข้อมูลจากแหล่งต่าง ๆ มาใช้ต้องผ่านกระบวนการประเมินความน่าเชื่อถือด้วยการตรวจสอบและ
ยืนยันข้อมูล โดยอาจใช้หลักการ PROMPT ซึ่งได้แก่ การนำเสนอ ความสัมพันธ์ วัตถุประสงค์ วิธีการ แหล่งที่มา และเวลา
(Presentation, Relevance, Objectivity, Method, Provenance, Time: PROMPT)
จุดประสงค์การเรียนรู้

1. วิเคราะห์และการประเมินความน่าเชื่อถือของข้อมูลได้
สาระการเรียนรู้

การประเมินความน่าเชื่อถือของข้อมูล เช่นตรวจสอบและยืนยันข้อมูล โดยเทียบเคียงจากข้อมูลหลายแหล่ง แยกแยะข้อมูลที่
เป็นข้อเท็จจริงและข้อคิดเห็น หรือใช้ PROMPT
การสืบค้น หาแหล่งต้นตอของข้อมูล

ชุดกิจกรรมฝึกทักษะ ความน่าเชื่อถือของข้อมูล

แบบทดสอบก่อนเรียน 4

คำชี้แจง : แบบทดสอบนี้ เป็นแบบทดสอบแบบปรนัย 4 ตัวเลือก จำนวน 10 ข้อ ข้อละ 1 คะแนน รวม 10 คะแนน ให้
นักเรียนเลือกคำตอบที่ถูกต้องที่สุด

1. ข้อใดเป็นข้อมูลปฐมภูมิ
ก. การสอบถามน้ำหนักและส่วนสูงของเพื่อนในห้องเรียน
ข. การสรุปประเด็นข่าวสำคัญจากการรายงานข่าวของนักข่าว
ค. การศึกษาเอกสารและงานวิจัยเกี่ยวกับภาวะโลกร้อนปีปัจจุบัน
ง. การค้นหาข้อมูลโรคไข้หวัดใหญ่จากข้อมูลที่ระบุในเอกสารอ้างอิง

2. เว็บไซต์ใดมีความน่าเชื่อถือของข้อมูลน้อยที่สุด
ก. เว็บไซต์ที่เป็นหน่วยงานของรัฐหรือหน่วยงานการศึกษา
ข. เว็บไซต์ที่มีเนื้อหาสาระเรื่องต่าง ๆ อธิบายไว้อย่างละเอียด
ค. เว็บไซต์ที่นำเสนอข่าวสารในแบบของวีดิทัศน์และมีข้อมูลอ้างอิง
ง. เว็บไซต์นำเสนอวิธีการเล่นเกมพร้อมภาพประกอบการเล่น โดยมีการระบุผู้ให้ข้อมูล

ชุดกิจกรรมฝึกทักษะ ความน่าเชื่อถือของข้อมูล

แบบทดสอบก่อนเรียน 5

3. ข้อใดไม่ใช่วิธีประเมินความน่าเชื่อถือของแหล่งข้อมูลที่ถูกต้อง
ก. เนื้อหาไม่ขัดต่อศีลธรรม กฎหมาย
ข. ตรวจสอบแหล่งอ้างอิงที่มาของข้อมูล
ค. ผู้เขียนหรือผู้นำเสนอข้อมูลเป็นเจ้าของเว็บไซต์นั้น ๆ
ง. นำเสนอเนื้อหาได้ตรงกับวัตถุประสงค์ของเว็บไซต์
4.เพราะเหตุใดจึงควรมีช่องทางสำหรับแสดงความคิดเห็นบนเว็บไซต์
ก. เพื่อให้ทุกคนมีส่วนร่วมในการนำเสนอข้อมูล
ข. เพื่อให้ทุกคนสามารถสื่อสารกับเจ้าของเว็บไซต์ได้
ค. เพื่อให้คำแนะนำ ข้อเสนอแนะหรือแลกเปลี่ยนเรียนรู้ร่วมกัน
ง. เพื่อให้เว็บไซต์มีความน่าเชื่อถือ และเป็นสื่อสังคมออนไลน์สำหรับทุกคน
5. ข้อใดไม่ใช่เหตุผลวิบัติ
ก. การอาบน้ำบ่อย ๆ ทำให้ผิวขาว ทุกคนจึงนิยมอาบน้ำบ่อย ๆ
ข. การดื่มน้ำมะนาวบ่อย ๆ ทำให้ร้องเพลงเพราะ ทุกคนจึงนิยมดื่มน้ำมะนาว
ค. การใช้โทรศัพท์ราคาแพงทำให้บุคลิกดี ทุกคนจึงนิยมซื้อโทรศัพท์ราคาแพง
ง. การเข้าแถวตามลำดับทำให้เกิดระเบียบวินัย ทุกคนจึงเข้าแถวตามลำดับเสมอ

ชุดกิจกรรมฝึกทักษะ ความน่าเชื่อถือของข้อมูล

แบบทดสอบก่อนเรียน 6

6.ถ้ามีการแชร์ข้อมูลจากเว็บไซต์หนึ่งมายังน.ร.การตรวจสอบความน่าเชื่อถือของข้อมูลเบื้องต้นบนเว็บไซต์นั้นสามารถทำได้อย่างไร
ก. หาแหล่งอ้างอิง
ข. ตรวจสอบ URL
ค. นำไปค้นหาด้วย SEARCH ENGINE
ง. สอบถามผู้ส่งมาว่าได้ข้อมูลมาจากแหล่งใด
7. การวิเคราะห์สื่อมีความสำคัญอย่างไร
ก. เกิดความเข้าใจสื่อนั้นมากขึ้น
ข. ทำให้เห็นคุณค่าหรือประโยชน์ของสื่อนั้น
ค. ทำให้ทราบวัตถุประสงค์ในการนำเสนอของสื่อนั้น
ง. สามารถนำไปใช้ในการนำเสนอหรือขยายผลได้
8. เครื่องหมาย TRUST บนเว็บไซต์แสดงถึงอะไร
ก. แสดงถึงความน่าเชื่อถือของเว็บไซต์ในภาพรวม
ข. แสดงถึงความน่าเชื่อถือในการนำข้อมูลไปใช้ต่อ
ค. แสดงถึงความน่าเชื่อถือในการชำระเงินออนไลน์
ง. แสดงถึงความน่าเชื่อถือของผู้เขียนข้อมูลบนเว็บไซต์

ชุดกิจกรรมฝึกทักษะ ความน่าเชื่อถือของข้อมูล

แบบทดสอบก่อนเรียน 7

9.หากนักเรียนนำเสนอข้อมูลผ่านสื่อที่ไม่ถูกต้อง จะเกิดผลกระทบโดยตรงอย่างไร
ก. ความน่าเชื่อถือของตนเองลดลง
ข. ผู้ที่นำข้อมูลไปใช้เกิดผลกระทบในด้านลบ
ค. ความน่าเชื่อถือขององค์กรหรือโรงเรียนลดลง
ง. เกิดปัญหาในด้านการนำข้อมูลไปใช้ในระบบใหญ่

10. หากข้อมูลเกี่ยวกับรายได้ของประชาชนในประเทศไทยไม่ถูกต้อง เช่น พบว่ารายได้ที่ตรวจสอบจริงน้อยกว่ารายได้ที่รายงานไปยัง
รัฐบาล จะเกิดผลกระทบต่อประชาชนในประเทศอย่างไร
ก. รัฐบาลขาดความน่าเชื่อถือต่อสังคมโลก
ข. ทุกคนในประเทศต้องเสียภาษีเพิ่มมากขึ้น
ค. การกำหนดนโยบายมีความผิดพลาดและไม่สามารถแก้ปัญหาได้
ง. รัฐบาลต้องเก็บข้อมูลซ้ำอีกครั้งทำให้ประชาชนเสียโอกาสและเวลา

ชุดกิจกรรมฝึกทักษะ ความน่าเชื่อถือของข้อมูล

กระดาษคำตอบ : เรื่องความน่าเชื่อถือของข้อมูล 8

ชื่อ.....................................................นามสกุล......................................ชั้น.......................................เลขที่..........................................................

ชุดกิจกรรมฝึกทักษะ ความน่าเชื่อถือของข้อมูล

ข้อสอบออนไลน์ : เรื่องความน่าเชื่อถือของข้อมูล 9

แบบทดสอบก่อนเรียน แบบออนไลน์ สร้างจาก GOOGLE FROM : นักเรียนสามารถแสกนคิวอาร์โค้ดแล้วเริ่มทำได้เลย

ชุดกิจกรรมฝึกทักษะ ความน่าเชื่อถือของข้อมูล

เนื้อหา หน่วยการเรียนรู้ที่ 3 การประเมินความน่าเชื่อถือของข้อมูล 10
สามารถทำได้อย่างไรมาดูกัน

ชุดกิจกรรมฝึกทักษะ ความน่าเชื่อถือของข้อมูล

การสืบค้นเพื่อหาแหล่งข้อมูล 12

การสืบค้นข้อมูลด้วยมือ การสืบค้นข้อมูลด้วย
คอมพิวเตอร์
เป็นการสืบค้นตามเอกสาร หนังสือ ตำรา
ตามสถานที่ต่างๆ หรือห้องสมุด เป็นการสืบค้นข้อมูลจากระบบออนไลน์หรือคอมพิวเตอร์
ต่างๆจากโปรแกรมค้นหา Search Engine

ชุดกิจกรรมฝึกทักษะ ความน่าเชื่อถือของข้อมูล

การสืบค้นเพื่อหาแหล่งข้อมูล 13

การสืบค้นเพื่อหาข้อมูลบนอินเตอร์เน็ตมีวิธีการดำเนินการ ดังนี้

กำหนดวัตถุประสงค์การสืบค้น เลือกบริการอินเตอร์เน็ตที่ต้องการ เช่น
อีเมล เว็บไซต์

ดูประเภทของข้อมูลที่สามารถสืบค้นได้ เลือกเครื่องมือหรือโปรแกรมสำหรับ
ค้นหา
เตรียมอุปกรณ์และความรู้
ที่จำเป็นในการสืบค้น

ชุดกิจกรรมฝึกทักษะ ความน่าเชื่อถือของข้อมูล

การสืบค้นเพื่อหาแหล่งข้อมูล 14

1 ประโยชน์ของอินเตอร์เน็ต 2

สามารถติดต่อสื่อสารกับบุคคลอื่นทั่วโลก สามารถติดตามเคลื่อนไหวจากข่าวสารทั่ว
โลกอย่างรวดเร็ว
3
4

สามารถซื้อสินค้า โดยไม่ต้องเดินทางไปยังร้านค้า ซื้อ สามารถอ่านนิตยสาร หนังสือพิมพ์ 6
ผ่านทางเว็บไซต์ที่ให้บริการ การชำระเงินก็สะดวก บทความ และเรื่องราวต่างๆได้ฟรีเหมือน
เช่น ชำระผ่านบัตรเครดิต กับเราซื้อหนังสือฉบับนั้นมาอ่านเอง

5 มีของฟรีอีกมากมายที่สามารถใช้บริการ
ได้จากอินเทอร์เน็ต เช่น ภาพ เพลง
สามารถค้นหาข้อมูลต่างๆได้เสมือนกับเราไปนั่งอยู่ โปรแกรมคอมพิวเตอร์ ดูหนัง เกม
ที่ห้องสมุดขนาดใหญ่ได้ข้อมูลมากมายจากทั่วทุก
มุมโลก

ชุดกิจกรรมฝึกทักษะ ความน่าเชื่อถือของข้อมูล

การสืบค้นเพื่อหาแหล่งข้อมูล 15

1 โทษของอินเตอร์เน็ต 2
ไม่มีระบบจัดการข้อมูลที่ดี ทำให้การค้นหากระทำ
อินเตอร์เน็ตเป็นระบบอิสระ ไม่มีเจ้าของ ทำให้ ได้ไม่ดีเท่าที่ควร
การควบคุมกระทำได้ยาก เติบโตเร็วเกินไป

3 มีข้อมูลที่มีผลเสียเผยแพร่อยู่ปริมาณมาก 4

ข้อมูลบางอย่างอาจไม่จริง ต้องดูให้ดีเสียก่อน ข้อมูลบางอย่างก็ไม่เหมาะกับเด็กๆ 6
อาจถูกหลอกลวง-กลั่นแกล้งจากเพื่อนใหม่ ขณะที่ใช้อินเตอร์เน็ต โทรศัพท์จะใช้งาน
ถ้าเล่นอินเตอร์เน็ตมากเกินไปอาจเสียการเรียนได้ ไม่ได้

5

เกิดปัญญาหาของการละเมิดลิขสิทธิ์ เช่น การดาวน์โหลด ก่อให้เกิดปัญหาการหมกหมุ่นของเยาวชนที่เข้าไป
เพลง หรือเป็นปัญหาอย่างยิ่งคือ การตัดต่อภาพบุคคลที่ ในเว็บไซต์ จนทำให้เกิดโรคติดต่อทางอินเทอร์เน็ต
มีชื่อเสียงให้กลายเป็นภาพแบบอนาจารหรือเสียหายได้ ทำให้เกิดอันตรายต่อตนเองเเละสังคมได้

ชุดกิจกรรมฝึกทักษะ ความน่าเชื่อถือของข้อมูล

การสืบค้นเพื่อหาแหล่งข้อมูล 16

คุณธรรมและจริยธรรมสำหรับการใช้งานอินเตอร์เน็ตที่ควรมี 6 อย่าง ดังนี้

ใช้ถ้อยคำสุภาพ ไม่แชร์ข้อมูลผิดๆ หรือภาพที่ไม่เหมาะสม

ปฏิบัติตามกฎ กติกา และมารยาทที่แต่ละ ไม่สร้างความรำคาญแก่ผู้อื่น
เว็บไซต์กำหนด ไม่ละเมิดสิทธิและไม่กลั่นแกล้งผู้อื่น

ให้เครดิตแหล่งที่มาข้อมูลเสมอ เมื่อมี
การนำข้อมูลผู้อื่นมาใช้

ชุดกิจกรรมฝึกทักษะ ความน่าเชื่อถือของข้อมูล

การสืบค้นเพื่อหาแหล่งข้อมูล 17

การสืบค้นข้อมูลบนอินเตอร์เน็ต เพื่อให้ได้แหล่งข้อมูลที่มีคุณภาพ มีความน่าเชื่อถือและตรงตามความต้องการ
ของผู้สืบค้นมีขั้นตอน ดังนี้

กำหนดวัตถุประสงค์และหัวข้อให้ชัดเจน กำหนดประเภทของข้อมูลที่จะสืบค้น

ชุดกิจกรรมฝึกทักษะ ความน่าเชื่อถือของข้อมูล

การสืบค้นเพื่อหาแหล่งข้อมูล 18

การสืบค้นข้อมูลบนอินเตอร์เน็ต เพื่อให้ได้แหล่งข้อมูลที่มีคุณภาพ มีความน่าเชื่อถือและตรงตามความต้องการ
ของผู้สืบค้นมีขั้นตอน ดังนี้

กำหนดคำสำคัญสำหรับสืบค้นข้อมูล ประเมินความน่าเชื่อถือของข้อมูลที่ได้
จากการสืบค้น

ชุดกิจกรรมฝึกทักษะ ความน่าเชื่อถือของข้อมูล

การประเมินความน่าเชื่อถือของข้อมูล 19

การประเมินความน่าเชื่อถือของข้อมูลมีหลักการสำคัญ 3 ประการ คือ

1.ประเมินว่าข้อมูลตรงตามต้องการหรือไม่

โดยสามารถประเมินได้จากการอ่านชื่อเว็บเพจ ชื่อหัวเรื่อง คำนำ สารบัญ หรือเนื้อหา ซึ่งโดยส่วนใหญ่จะสามารถประเมินได้ตั้งแต่การ
อ่านชื่อเว็บไซต์ ชื่อเว็บเพจ หรือชื่อหัวเรื่องแล้ว

ชุดกิจกรรมฝึกทักษะ ความน่าเชื่อถือของข้อมูล

การประเมินความน่าเชื่อถือของข้อมูล 20

2. ประเมินความน่าเชื่อถือ แลพความทันสมัยของข้อมูล ประเมินความน่าเชื่อถือของผู้เขียน
พิจารณาว่าผู้เขียนเป็นใคร
ประเมินความน่าเชื่อถือของแหล่งข้อมูล เป็นของสำนักพิมพ์หรือเว็บไซต์ใด
พิจารณาว่าข้อมูลได้มาจากแหล่งข้อมูล
ที่น่าเชื่อถือหรือไม่ ประเมินความทันสมัยของข้อมูล
พิจารณาวันเดือนปีที่ข้อมูลถูกเผยแพร่
ประเมินความน่าเชื่อถือของทรัพยากรข้อมูล หรือผลิต
พิจารณาว่าข้อมูลอยู่ในรูปแบบใด
เช่นหนังสือทั่วไปวารสารนิตยสารข้อมูล
บนอินเตอร์เน็ต

ชุดกิจกรรมฝึกทักษะ ความน่าเชื่อถือของข้อมูล

การประเมินความน่าเชื่อถือของข้อมูล 21

3. ประเมินระดับเนื้อหาของข้อมูล โดยข้อมูลสามารถแบ่งได้ 3 ระดับ ได้แก่

ข้อมูลปฐมภูมิ ข้อมูลทุติยภูมิ ข้อมูลตติยภูมิ

เป็นข้อมูลที่ได้จากการค้นคว้าโดยตรง เป็นการนำข้อมูลปฐมภูมิมาเรียบเรียงใหม่ เป็นการชี้แนะแหล่งข้อมูลปฐมภูมิ
ของผู้เขียนเช่นรายงานวิจัย โดยระบุแหล่งที่มาอย่างชัดเจน และทุติยภูมิเช่นบรรณานุกรมเอกสาร
วิทยานิพนธ์ อ้างอิง

ชุดกิจกรรมฝึกทักษะ ความน่าเชื่อถือของข้อมูล

การประเมินความน่าเชื่อถือของข้อมูล 22

แหล่งข้อมูลที่มีความน่าเชื่อถือข้อมูลที่เราจะนำมาใช้งานจะต้องมาจากแหล่งข้อมูลที่เชื่อถือได้ซึ่งมีลักษณะเป็น
แหล่งที่มีการรวบรวมข้อมูลอย่างมีหลักเกณฑ์มีแหล่งอ้างอิงเชื่อถือได้โดยแหล่งข้อมูลที่ใช้และเชื่อถือได้เช่น

ข้อมูลจากเจ้าของข้อมูลโดยตรง ข้อมูลจากองค์กรหรือผู้ ข้อมูลจากหน่วยงานของรัฐ
เชี่ยวชาญ

ชุดกิจกรรมฝึกทักษะ ความน่าเชื่อถือของข้อมูล

การประเมินความน่าเชื่อถือของข้อมูล 23

การประเมินความน่าเชื่อถือของข้อมูลโดยใช้ PROMPT เป็นวิธีการประเมินความน่าเชื่อถือของข้อมูลโดย
การตั้งคำถามมี6ขั้นตอน

การนำเสนอ (Presentation) วิธีการ ( Method)

คำถามเช่นข้อมูลที่ได้มีความชัดเจนหรือไม่ คำถามเช่นข้อมูลนี้มีวิธีการ
ภาษาที่ใช้ถูกต้องหรือไม่ ในการรวบรวมข้อมูลอย่างไร

ความสัมพันธ์ (Relevance) แหล่งที่มา (Provenance)
คำถามเช่นข้อมูลนั้นมีรายละเอียดมากเกินไปหรือ
ไม่ข้อมูลนั้นมีจุดเน้นอะไรข้อมูลนั้นมีคำสำคัญที่ คำถามเช่นข้อมูลนั้นได้มาจากแหล่งข้อมูลใด
ต้องการหรือไม่ และแหล่งข้อมูลนั้นเชื่อถือได้หรือไม่

วัตถุประสงค์ (Objectivity) เป็นปัจจุบัน (Timeliness)
คำถามเช่นคำถามเกี่ยวกับข้อมูลที่ต้องการ
คำถามเช่นข้อ
มูลนั้นเผยแพร่เมื่อได้ตีพิมพ์
เมื่อใด

ชุดกิจกรรมฝึกทักษะ ความน่าเชื่อถือของข้อมูล

การประเมินความน่าเชื่อถือของข้อมูล 24

การตรวจสอบความน่าเชื่อถือของแหล่งที่มาของข้อมูล

การค้นหาข้อมูลเว็บไซต์หรือแหล่งที่มาของข้อมูลเพื่อ
นำไปใช้งานและอ้างอิงจำเป็นต้องมีการตรวจสอบความน่า
เชื่อถือของแหล่งที่มาของข้อมูลก่อนมิเช่นนั้นอาจได้ข้อมูล
ที่ขาดความถูกต้อง และเกิดปัญหาตามมาในภายหลัง
ซึ่งมีวิธีการตรวจสอบดังนี้

ชุดกิจกรรมฝึกทักษะ ความน่าเชื่อถือของข้อมูล

การประเมินความน่าเชื่อถือของข้อมูล 25

การตรวจสอบความน่าเชื่อถือของแหล่งที่มาของข้อมูล

บอกวัตถุประสงค์ในการสร้างหรือ ระบุชื่อผู้เขียนบทความ หรือผู้ให้
เผยแพร่อย่างชัดเจน ข้อมูลบนเว็บไซต์
นำเสนอเนื้อหาตรงตาม อ้างอิงแหล่งที่มาหรือแห่งต้นตอ
วัตถุประสงค์ในการสร้างหรือเผย ของข้อมูล
แพร่ข้อมูล สามารถเชื่อมโยงลิงก์ไปที่เว็บอื่นที่
มีเนื้อหาไม่ขัดต่อกฎหมาย ศีลธรรม อ้างอิงเพื่อตรวจสอบแหล่งที่ของ
จริยธรรม ข้อมูลได้

ชุดกิจกรรมฝึกทักษะ ความน่าเชื่อถือของข้อมูล

การประเมินความน่าเชื่อถือของข้อมูล 26

การตรวจสอบความน่าเชื่อถือของแหล่งที่มาของข้อมูล

ระบุวันเวลาในการเผยแพร่ข้อมูล
มีช่องทางติดต่อผู้ดูแลเว็บไซต์
มีช่องทางที่ให้ผู้อ่านสามารถแสดง
ความคิดเห็นได้
มีข้อความเตือนผู้อ่านให้ใช้
วิจารณญาณในการตัดสินใจใช้
ข้อมูลที่ปรากฏบนเว็บไซต์

ชุดกิจกรรมฝึกทักษะ ความน่าเชื่อถือของข้อมูล

กิจกรรมฝึกทักษะที่ 1 เรื่องการสืบค้นข้อมูล 27

คำชี้แจง : ให้นักเรียนตอบคำถามต่อไปนี้ 3.ให้นักเรียนบอกประโยชน์ของอินเตอร์ อย่างน้อย 3 ข้อ
ตอบ_________________________________________________
1.การสืบค้นข้อมูลด้วยมือ? ______________________________________________________
ตอบ__________________________ ______________________________________________________
______________________________ ______________________________________________________
______________________________ ______________________________________________________
______________________________
______________________________ 4.ให้นักเรียนบอกโทษของอินเตอร์ อย่างน้อย 3 ข้อ
ตอบ_________________________________________________
2.การสืบค้นข้อมูลด้วยคอมฯ? ______________________________________________________
ตอบ__________________________ ______________________________________________________
______________________________ ______________________________________________________
______________________________ ______________________________________________________
______________________________
______________________________

ชุดกิจกรรมฝึกทักษะ ความน่าเชื่อถือของข้อมูล

กิจกรรมฝึกทักษะที่ 2 การประเมินความน่าเชื่อถือของข้อมูล 28

คำชี้แจง : ให้นักเรียนตอบคำถามต่อไปนี้ 3.นักเรียนคิดว่าข้อมูลที่มาจากเจ้าของข้อมูลโดยตรงเชื่อ
ถือได้หรือไม่? เพราะอะไร?
1.การประเมินความน่าเชื่อถือของข้อมูลมีกี่ข้อ อะไรบ้าง? ตอบ_________________________________________________
ตอบ__________________________________________________________ ______________________________________________________
_______________________________________________________________ ______________________________________________________
_______________________________________________________________ ______________________________________________________
_______________________________________________________________ ______________________________________________________
_______________________________________________________________
_______________________________________________________________ 4.ให้นักเรียนบอกการตรวจสอบแหล่งที่มาของข้อมูล
ตอบ_________________________________________________
2.ให้นักเรียนบอกประเด็น พิจารณาของ PROMPT ? ______________________________________________________
ตอบ___________________________________________________________ ______________________________________________________
________________________________________________________________ ______________________________________________________
________________________________________________________________ ______________________________________________________
________________________________________________________________
________________________________________________________________

ชุดกิจกรรมฝึกทักษะ ความน่าเชื่อถือของข้อมูล

แบบทดสอบหลังเรียน 29

คำชี้แจง : แบบทดสอบนี้ เป็นแบบทดสอบแบบปรนัย 4 ตัวเลือก จำนวน 10 ข้อ ข้อละ 1 คะแนน รวม 10 คะแนน ให้
นักเรียนเลือกคำตอบที่ถูกต้องที่สุด

1. ข้อใดเป็นข้อมูลปฐมภูมิ
ก. การสอบถามน้ำหนักและส่วนสูงของเพื่อนในห้องเรียน
ข. การสรุปประเด็นข่าวสำคัญจากการรายงานข่าวของนักข่าว
ค. การศึกษาเอกสารและงานวิจัยเกี่ยวกับภาวะโลกร้อนปีปัจจุบัน
ง. การค้นหาข้อมูลโรคไข้หวัดใหญ่จากข้อมูลที่ระบุในเอกสารอ้างอิง

2. เว็บไซต์ใดมีความน่าเชื่อถือของข้อมูลน้อยที่สุด
ก. เว็บไซต์ที่เป็นหน่วยงานของรัฐหรือหน่วยงานการศึกษา
ข. เว็บไซต์ที่มีเนื้อหาสาระเรื่องต่าง ๆ อธิบายไว้อย่างละเอียด
ค. เว็บไซต์ที่นำเสนอข่าวสารในแบบของวีดิทัศน์และมีข้อมูลอ้างอิง
ง. เว็บไซต์นำเสนอวิธีการเล่นเกมพร้อมภาพประกอบการเล่น โดยมีการระบุผู้ให้ข้อมูล

ชุดกิจกรรมฝึกทักษะ ความน่าเชื่อถือของข้อมูล

แบบทดสอบหลังเรียน 30

3. ข้อใดไม่ใช่วิธีประเมินความน่าเชื่อถือของแหล่งข้อมูลที่ถูกต้อง
ก. เนื้อหาไม่ขัดต่อศีลธรรม กฎหมาย
ข. ตรวจสอบแหล่งอ้างอิงที่มาของข้อมูล
ค. ผู้เขียนหรือผู้นำเสนอข้อมูลเป็นเจ้าของเว็บไซต์นั้น ๆ
ง. นำเสนอเนื้อหาได้ตรงกับวัตถุประสงค์ของเว็บไซต์
4.เพราะเหตุใดจึงควรมีช่องทางสำหรับแสดงความคิดเห็นบนเว็บไซต์
ก. เพื่อให้ทุกคนมีส่วนร่วมในการนำเสนอข้อมูล
ข. เพื่อให้ทุกคนสามารถสื่อสารกับเจ้าของเว็บไซต์ได้
ค. เพื่อให้คำแนะนำ ข้อเสนอแนะหรือแลกเปลี่ยนเรียนรู้ร่วมกัน
ง. เพื่อให้เว็บไซต์มีความน่าเชื่อถือ และเป็นสื่อสังคมออนไลน์สำหรับทุกคน
5. ข้อใดไม่ใช่เหตุผลวิบัติ
ก. การอาบน้ำบ่อย ๆ ทำให้ผิวขาว ทุกคนจึงนิยมอาบน้ำบ่อย ๆ
ข. การดื่มน้ำมะนาวบ่อย ๆ ทำให้ร้องเพลงเพราะ ทุกคนจึงนิยมดื่มน้ำมะนาว
ค. การใช้โทรศัพท์ราคาแพงทำให้บุคลิกดี ทุกคนจึงนิยมซื้อโทรศัพท์ราคาแพง
ง. การเข้าแถวตามลำดับทำให้เกิดระเบียบวินัย ทุกคนจึงเข้าแถวตามลำดับเสมอ

ชุดกิจกรรมฝึกทักษะ ความน่าเชื่อถือของข้อมูล

แบบทดสอบหลังเรียน 31

6.ถ้ามีการแชร์ข้อมูลจากเว็บไซต์หนึ่งมายังน.ร.การตรวจสอบความน่าเชื่อถือของข้อมูลเบื้องต้นบนเว็บไซต์นั้นสามารถทำได้อย่างไร
ก. หาแหล่งอ้างอิง
ข. ตรวจสอบ URL
ค. นำไปค้นหาด้วย SEARCH ENGINE
ง. สอบถามผู้ส่งมาว่าได้ข้อมูลมาจากแหล่งใด
7. การวิเคราะห์สื่อมีความสำคัญอย่างไร
ก. เกิดความเข้าใจสื่อนั้นมากขึ้น
ข. ทำให้เห็นคุณค่าหรือประโยชน์ของสื่อนั้น
ค. ทำให้ทราบวัตถุประสงค์ในการนำเสนอของสื่อนั้น
ง. สามารถนำไปใช้ในการนำเสนอหรือขยายผลได้
8. เครื่องหมาย TRUST บนเว็บไซต์แสดงถึงอะไร
ก. แสดงถึงความน่าเชื่อถือของเว็บไซต์ในภาพรวม
ข. แสดงถึงความน่าเชื่อถือในการนำข้อมูลไปใช้ต่อ
ค. แสดงถึงความน่าเชื่อถือในการชำระเงินออนไลน์
ง. แสดงถึงความน่าเชื่อถือของผู้เขียนข้อมูลบนเว็บไซต์

ชุดกิจกรรมฝึกทักษะ ความน่าเชื่อถือของข้อมูล

แบบทดสอบหลังเรียน 32

9.หากนักเรียนนำเสนอข้อมูลผ่านสื่อที่ไม่ถูกต้อง จะเกิดผลกระทบโดยตรงอย่างไร
ก. ความน่าเชื่อถือของตนเองลดลง
ข. ผู้ที่นำข้อมูลไปใช้เกิดผลกระทบในด้านลบ
ค. ความน่าเชื่อถือขององค์กรหรือโรงเรียนลดลง
ง. เกิดปัญหาในด้านการนำข้อมูลไปใช้ในระบบใหญ่

10. หากข้อมูลเกี่ยวกับรายได้ของประชาชนในประเทศไทยไม่ถูกต้อง เช่น พบว่ารายได้ที่ตรวจสอบจริงน้อยกว่ารายได้ที่รายงานไปยัง
รัฐบาล จะเกิดผลกระทบต่อประชาชนในประเทศอย่างไร
ก. รัฐบาลขาดความน่าเชื่อถือต่อสังคมโลก
ข. ทุกคนในประเทศต้องเสียภาษีเพิ่มมากขึ้น
ค. การกำหนดนโยบายมีความผิดพลาดและไม่สามารถแก้ปัญหาได้
ง. รัฐบาลต้องเก็บข้อมูลซ้ำอีกครั้งทำให้ประชาชนเสียโอกาสและเวลา

ชุดกิจกรรมฝึกทักษะ ความน่าเชื่อถือของข้อมูล

กระดาษคำตอบ : เรื่องความน่าเชื่อถือของข้อมูล 33

ชื่อ.....................................................นามสกุล......................................ชั้น.......................................เลขที่..........................................................

ชุดกิจกรรมฝึกทักษะ ความน่าเชื่อถือของข้อมูล

ข้อสอบออนไลน์ : เรื่องความน่าเชื่อถือของข้อมูล 34

แบบทดสอบหลังเรียน แบบออนไลน์ สร้างจาก GOOGLE FROM : นักเรียนสามารถแสกนคิวอาร์โค้ดแล้วเริ่มทำได้เลย

ชุดกิจกรรมฝึกทักษะ ความน่าเชื่อถือของข้อมูล

บรรณนุกรม 35

กระทรวงศึกษาธิการ. (2560).ตัวชี้วัดและสาระการเรียนรู้แกนกลางกลุ่มสาระวิทยาศาสตร์.กรุงเทพฯ:
ศูนย์หนังสือแห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.

นายวุฒิชัย แม้นรัมย์. (2022) เนื้อหาวิทยาการคำวณ ม.3 ความน่าเชื่อถือของข้อมูล
[ออนไลน์]. https://wuttichaiteacher.online/archives/1244

จักรภัทร แก้วบุบผา.(2556) ประโยชน์ของอินเตอร์เน็ต
[ออนไลน์]. https://sites.google.com/site/animulti56/prayochn-khxng-xintexrnet

จีระพงษ์ โพพันธ์.(2020) ครูไอที - ฟรี บทเรียนออนไลน์ที่กระชับ และเข้าใจง่าย
[ออนไลน์]. https://kru-it.com/computing-science-m3/assessing-information/

36

ภาคผนวก

เฉลยแบบทดสอบก่อนเรียนและหลังเรียน 37
เรื่องความน่าเชื่อถือของข้อมูล

ความน่าเชื่อถือของข้อมูล

การนำข้อมูลมาใช้ในการเรียนการทำงาน และ
การตัดสินใจ ต้องพิจารณาความถูกต้องของ
ข้อมูล ว่าข้อมูลมีความน่าเชื่อถือ ถูกต้องสมบูรณ์
สอดคล้องตรงตามความต้องการ และมีความทัน
สมัย เพื่อให้ได้ข้อมูลที่มีคุณภาพ ซึ่งต้องประเมิน
ความน่าเชื่อถือโดยการพิจารณาด้วยประเด็น

ของ PROMPT