Vatanparvar № 6 son

VATANPARVARXALQ VA ARMIYA – BIR TAN-U BIR JON!
IJTIMOIY-SIYOSIY, MA’NAVIY-MA’RIFIY, HARBIY-VATANPARVARLIK GAZETASI

Gazeta 1992-yilning 24-iyunidan chiqa boshlagan 2022-yil 11-fevral, №6 (2965)

www.mv–vatanparvar.uz @ [email protected]

Kursantlar bugunga qadar parashyut bilan sakrash Yuqori kayfiyat va vatanparvarlik tuyg‘ulariga
bo‘yicha zaruriy bilim va amaliy ko‘nikmalarga ega yo‘g‘rilgan festival davomida mahalladagi yoshlar
o‘rtasida sportning futbol, voleybol, basketbol, stol
bo‘lishgan. Parashyut bilan sakrash oldidan ham tennisi, shaxmat va shashka, kamondan o‘q otish
mutaxassislar tomonidan yana bir bor zaruriy tushuncha hamda turli milliy o‘yinlar o‘tkazildi.

va ko‘rsatmalar berildi. 7-sahifa

4-5-sahifa

VATANNI ASRAMOQ
MARDLARGA XOSDIR!

t.me/mv_vatanparvar_uz t.me/mudofaa_press facebook.com/UzArmiya instagram.com/uzbekistanarmy www.youtube.com/c/UzArmiya

2 № 62022-yil #Siyosat VATANPARVAR
11-fevral

Harakatlar strategiyasi bilan besh yil: islohotlar sarhisobi

2017-yilning 7-fevralida O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining farmoni bilan 2017–2021-yillarga
mo‘ljallangan O‘zbekiston Respublikasini rivojlantirishning besh ustuvor yo‘nalishi bo‘yicha
Harakatlar strategiyasi qabul qilindi.

Harakatlar strategiyasidan ko‘zlangan etish hamda bu borada amalga oshirilayotgan etish koloniyasi tugatildi. Qiynoqlarning Ta’kidlash joizki, maxsus iqtisodiy va
asosiy maqsad – islohotlar samaradorligini ishlar holati bilan yaqindan tanishish oldini olish masalasiga davlat rahbari kichik sanoat zonalari mamlakatimiz iqtisodiy
tubdan oshirish, davlat va jamiyatning har maqsadida quyi palata majlislarida hukumat tomonidan alohida e’tibor qaratilib, bu salohiyatidan foydalanish samaradorligini
tomonlama va jadal rivojlanishini ta’minlash a’zolarining deputatlar savollariga javoblarini borada 2017–2021-yillarda O‘zbekiston oshirib, tadbirkorlikni rivojlantirishning
uchun shart-sharoitlar yaratish, mamlakatni eshitish – “hukumat soati” instituti joriy qilindi. Respublikasi Prezidentining 5 ta farmoni va zamonaviy, qulay va samarali usuliga
modernizatsiya qilish va hayotning barcha Xususan, 2018–2021-yillarda 30 marotaba 6 ta qarori qabul qilindi. aylanib bormoqda.
sohalarini erkinlashtirishdan iborat edi. “hukumat soati” o‘tkazilib, ularda hukumatning
41 nafar a’zosi deputatlar savollariga javob Ta’kidlash joizki, O‘zbekiston So‘nggi yillarda respublikamizning barcha
2017–2021-yillarda O‘zbekiston berdi. Eng muhimi, 2021-yildan boshlab Respublikasi Prezidenti Shavkat Mirziyoyev hududlarida faol tashkil etilayotgan bunday
Respublikasini rivojlantirishning beshta o‘tkazilgan “hukumat soati” tadbirlari tomonidan afv etish tizimi yo‘lga qo‘yildi. iqtisodiy maydonlar import qilinayotgan
ustuvor yo‘nalishi bo‘yicha Harakatlar Qonunchilik palatasining “Youtube” hamda 2017–2021-yillarda jazo muddatini mahsulotlarni mahalliylashtirish, joylarda
strategiyasi asosida davlat va jamiyatda “Facebook”dagi rasmiy sahifalarida to‘g‘ridan o‘tayotgan 6 mingga yaqin mahkumga eksport salohiyatini oshirish hamda yangi
sodir bo‘lgan kuchli modernizatsiya jarayoni to‘g‘ri yoritib borildi. nisbatan afv etish aktlari qo‘llanildi. ish o‘rinlarini yaratish orqali aholi bandligini
barcha sohada jadal sur’atlarda yuksalishni ta’minlashda yirik “drayver”ga aylandi.
yuzaga keltirdi. Bu dunyo hamjamiyatining Shu o‘rinda 2017-yildan boshlab Sud ishlarini yuritishda nazorat
ham yuksak e’tirofiga sazovor bo‘ldi. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining instansiyasi tugatildi. Sud tizimida ortiqcha Ayni paytda O‘zbekistonda 23 ta erkin
Virtual va Xalq qabulxonalari tashkil etilganini sud bosqichlarini bekor qilish orqali “Bir iqtisodiy zona faoliyat yuritmoqda. Ularda
Harakatlar strategiyasi besh bosqichda, ta’kidlab o‘tish joiz. 2017–2021-yillarda sud – bir instansiya” tamoyili joriy etildi. umumiy qiymati 2,6 mlrd dollarlik 453 ta
yurtimizda yillarga beriladigan nomlardan Prezident Virtual qabulxonasi va Xalq loyiha amalga oshirilib, 36 mingga yaqin ish
kelib chiqib, har bir yil bo‘yicha davlat qabulxonalariga kelib tushgan 5 mln 780 O‘tgan 5 yilda 3 513 nafar, faqat o‘rni yaratildi. Erkin iqtisodiy zonalarga xorijiy
dasturlari qabul qilingan holda amalga mingdan ziyod murojaat ko‘rib chiqildi, 2021-yilning o‘zida 743 nafar shaxsga investorlarni jalb qilish uchun tegishli imtiyoz
oshirib kelindi. shundan 3 mln 288 mingdan ortig‘i nisbatan oqlov hukmi chiqarildi. Shuningdek, va preferensiyalar taqdim etildi. Imtiyozlar
qanoatlantirildi. Murojaatlarning to‘liq, 18 026 nafar shaxs sud zalidan ozod qilinib, investitsiya hajmiga bog‘liq bo‘lib:
Xususan, davlat va jamiyat qurilishi o‘z vaqtida va qonuniy o‘rganib chiqilishi 33 515 fuqaroga nisbatan asossiz qo‘yilgan
tizimini takomillashtirish haqida so‘z natijasida ularni qanoatlantirish darajasi moddalar ayblovlardan chiqarildi yoki 300 ming AQSh dollaridan 3 mln AQSh
borganda, muhim siyosiy jarayon – Prezident ham yil sayin oshib bormoqda. Xususan, bu o‘zgartirildi. dollarigacha investitsiya kiritilganda – 3 yil
Shavkat Mirziyoyev tomonidan parlamentga ko‘rsatkich 2017-yilda 47,5 foiz, 2018-yilda – muddatga;
Murojaatnoma yo‘llash instituti joriy etilganini 53,9, 2019-yilda – 60,9, 2020-yilda 60,4 foiz O‘zbekiston Respublikasi Korrupsiyaga
alohida qayd etish lozim. bo‘lsa, 2021-yilda 86,7 foizni tashkil etdi. qarshi kurashish agentligi tashkil etildi. Unda 3 mln AQSh dollaridan 5 mln AQSh
korrupsiyaga qarshi kurash institutsional va dollarigacha investitsiya kiritilganda – 5 yil
Davlat hokimiyati va boshqaruvi organlari Bugun davlat boshqaruvi tizimini isloh tizimli ravishda amalga oshirilishi belgilab muddatga;
tizimi isloh qilinib, ularning faoliyatida qilish, davlat xizmatining tashkiliy-huquqiy qo‘yildi. O‘zbekiston Respublikasi Oliy
samaradorlikni oshirish, davlat tomonidan asoslarini rivojlantirish, davlat xizmatlari sifati Majlisi palatalarida Sud-huquq masalalari 5 mln AQSh dollaridan 10 mln AQSh
tartibga solishning zamonaviy bozor va samarasini oshirish, jamoatchilik nazorati va korrupsiyaga qarshi kurashish qo‘mitasi dollarigacha investitsiya kiritilganda – 7 yil
mexanizmlarini joriy etish, davlat organlarida mexanizmlarini amalda tatbiq etish, fuqarolik tashkil etildi. muddatga;
sohaga oid bo‘lmagan vazifalarni qisqartirish, jamiyati institutlari hamda ommaviy axborot
ular faoliyatiga raqamli texnologiyalarni keng vositalari rolini kuchaytirish yo‘nalishidagi 2018–2021-yillarda gender tenglikni 10 mln AQSh dollari va undan ortiq
tatbiq qilish ustuvor vazifa sifatida belgilab tub o‘zgarishlar xalqimiz hayotida o‘z aksini ta’minlash, xotin-qizlarni qo‘llab-quvvatlash, investitsiya kiritilganda – 10 yil muddatga,
olindi. topmoqda. ularning davlat va jamiyat boshqaruvidagi keyingi 5 yil mobaynida foyda solig‘i va
rolini oshirish bilan bog‘liq 2 ta qonun, yagona soliq to‘lovi stavkalari amaldagi
Ta’kidlash joizki, qonun ijodkorligi Qonun ustuvorligini ta’minlash O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining stavkalardan 50 foiz past miqdorda
faoliyati sifatini tubdan oshirish davlat va va sud-huquq tizimini yanada isloh 6 ta farmon va qarori, Hukumatning 16 ta qo‘llanilgan holda beriladi.
jamiyat qurilishi tizimini takomillashtirishning qilishda sudlarni “adolat qo‘rg‘oni”ga qarori qabul qilindi. O‘zbekiston Respublikasi
muhim yo‘nalishi hisoblanadi. Normativ- aylantirish, jumladan, Oliy sud Gender tenglikni ta’minlash masalalari Shuningdek, yetakchi tarmoqlarga
huquqiy hujjatlarni ishlab chiqish va faoliyatini takomillashtirishga alohida bo‘yicha komissiyasi tashkil qilindi. Ayol ixtisoslashgan kichik sanoat zonalarining
qabul qilishning yangi, demokratik e’tibor qaratildi. Xususan, Oliy sud va senatorlarning soni qariyb 30 foizga, deputat samarali faoliyati uchun tegishli infratuzilmalar
shakllarini joriy etish, qonun loyihalarini Oliy xo‘jalik sudi birlashtirilib, Oliy sud ayollar soni esa 50 foizga o‘sdi. yaratildi. Hozirda 348 ta kichik sanoat
keng jamoatchilik vakillari va ekspertlar faoliyati takomillashtirildi, sudya lavozimida zonasi faoliyat yuritmoqda. Kichik sanoat
doirasida muhokamalardan o‘tkazish, bo‘lishning ilk marotaba besh yillik, keyin o‘n Tadbirkorlik subyektlarining huquqlarini zonalarida 5 trln so‘mlik 1 497 ta loyiha
shuningdek, qonun loyihalarining xalqaro yillik muddati va muddatsiz davri belgilandi, himoya qilish tizimi takomillashtirilib, ishga tushirilib, 36 mingdan ziyod kishining
shartnoma va reytinglarga mosligini sud tomonidan jinoyat ishini qo‘shimcha O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti bandligi ta’minlandi. Bu mazkur tizimni yo‘lga
o‘rganishga ustuvor ahamiyat berildi. tergovga qaytarish instituti bekor qilindi. huzuridagi Tadbirkorlik subyektlarining qo‘yish borasida yurtimizda zarur tajriba
Fuqarolik ishi bo‘yicha sud qarorini nazorat huquqlari va qonuniy manfaatlarini himoya to‘planganiga dalolatdir.
Shuningdek, “Parlament nazorati tartibida qayta ko‘rib chiqish imkoniyatini qilish bo‘yicha vakil (Biznes-ombudsman)
to‘g‘risida”gi qonunga asosan, o‘tgan beruvchi muddat 3 yildan 1 yilga qisqartirildi. instituti joriy etildi. O‘zbekistonda turizm sohasini tubdan
davrda deputatlarning joylarda o‘tkazgan isloh qilish orqali sayyohlik infratuzilmasi
o‘rganishlari, saylov okruglarida o‘z Sudyalikka hayot tajribasiga ega shaxslarni Harakatlar strategiyasining iqtisodiyotni rivojlantirildi. Xalqaro sayyohlar soni
saylovchilari bilan uchrashuvlari davomida tayinlash maqsadida ilk marotaba tavsiya rivojlantirish va liberallashtirish 2016-yildagi 2 mln.dan 2019-yilda 6,7 mln.-
fuqarolarning murojaatlarida ko‘tarilayotgan etiladigan nomzodlar uchun sudyalikka yo‘nalishida o‘tgan 5 yil davomida gacha ko‘paydi. BMT huzuridagi Jahon
dolzarb muammolar yuzasidan davlat organlari nomzodning yoshi kamida 35 yosh etib asosiy iqtisodiy islohotlar makroiqtisodiy turizm tashkiloti (YUNVTO) ma’lumotlariga
hamda xo‘jalik boshqaruvi organlarining belgilandi. Sudyalikka nomzodlarni tanlov barqarorlikni ta’minlash, inflyatsiya darajasi, ko‘ra, O‘zbekiston 2019-yilda eng yaxshi
mansabdor shaxslariga asoslantirilgan asosida tanlab olish mexanizmi joriy etildi. soliq yukini kamaytirish va soddalashtirish, rivojlanayotgan sayyohlik yo‘nalishiga ega
tushuntirish berish yoki nuqtayi nazarini O‘tgan davr mobaynida sudyalarning umumiy iqtisodiyot tarmoqlarini diversifikatsiya mamlakatlar beshligiga kirdi.
bayon etish talabi bilan 2017–2021-yillarda soni qariyb 30 foizga oshdi, natijada sudyalar qilish, biznesga qulay muhit yaratish,
jami 1 630 ta deputat so‘rovi yuborildi. korpusi kuchaytirildi. infratuzilmani takomillashtirish, qishloq 2016–2021-yillarda mahalliy
Undan tashqari, 2018–2021-yillar davomida xo‘jaligi, iqtisodiy integratsiya, raqamli sayyohlarning soni 24 mln.ga yetgan bo‘lsa,
Qonunchilik palatasi majlislarida Hukumat va Sudyalar daxlsizligini ta’minlash va iqtisodiyotni rivojlantirish kabi islohotlar jadal xorijliklarning soni qariyb 20 mln kishini
xo‘jalik boshqaruvi organlari rahbarlarining korrupsiyaning oldini olish bo‘yicha sud sur’atlarda olib borildi. tashkil etdi. Ta’kidlash lozimki, koronavirus
qonunda belgilangan vakolatlari doirasida inspeksiyasi tashkil etildi. Sud tizimiga pandemiyasi fonida joriy etilgan cheklovlar
hamda o‘z faoliyatiga doir masalalar zamonaviy axborot-kommunikatsiya Xususan, Harakatlar strategiyasi va ularning natijasida yuzaga kelgan
yuzasidan jami 76 marotaba axboroti texnologiyalari tatbiq qilinmoqda. doirasidagi islohotlar natijasida barchaga global inqiroz oqibatlari tufayli 2020-yilda
eshitildi. teng va erkin raqobat sharoiti yaratildi. Ortiqcha O‘zbekistonga 1,5 mln., 2021-yilda esa
2017–2021-yillarda inson huquq va yig‘imlarni bekor qilish va soliq stavkalarining 1,7 mln chet ellik sayyoh tashrif buyurdi.
So‘nggi yillarda davlat va xo‘jalik manfaatlarini himoya qilish bo‘yicha muhim normallashtirilishi tufayli tadbirkorlik subyektlari Vaholanki, 2019-yilda O‘zbekistonga qariyb
boshqaruvi organlarining mansabdor qadamlar tashlandi. Jumladan, mamlakat uchun soliq yuki kamaytirildi. Bunda mol-mulk, 7 mln nafar sayyoh kelgan edi.
shaxslariga parlament so‘rovini yuborish aholisi uchun uzoq yillardan buyon og‘riqli daromad va ijtimoiy soliq stavkalari 2 barobar
institutidan foydalanish natijadorligi ham masala bo‘lib kelgan “propiska” tizimi pasaytirildi. Qo‘shilgan qiymat solig‘i 20 foizdan 2017-yilda boshlangan iqtisodiyotni
sezilarli ravishda oshdi. Bunda parlament tubdan isloh qilindi. Fuqarolik berish 15 foizga tushirildi. liberallashtirish va bozor mexanizmlarining
nazorati obyektlari doirasi kengaytirilib, tartibining soddalashtirilishi natijasida rolini oshirishga qaratilgan eng muhim
xo‘jalik boshqaruvi organlari faoliyati 2018–2021-yillarda 70 mingdan ortiq shaxs So‘nggi yillarda tadbirkorlikka keng yo‘l iqtisodiy islohotlardan biri, bu milliy valyuta
ham qamrab olindi. 1991–2016-yillarda O‘zbekiston Respublikasi fuqaroligiga qabul ochildi. Tadbirkorlik subyektlari faoliyatini almashuv kursining bozor mexanizmlari
Qonunchilik palatasi 6 ta so‘rov, qilindi. rejadan tashqari va muqobil tekshirish asosida shakllanish tamoyillarini joriy
2004–2016-yillar mobaynida Oliy Majlis bekor qilindi, tadbirkorlikni ro‘yxatdan etish orqali ichki valyuta bozorining
Senati tomonidan 7 ta so‘rov yuborilgan. Byurokratik to‘siqlarni kamaytirish yo‘lida o‘tkazish uchun davlat xizmatlarini ko‘rsatish bosqichma-bosqich liberallashtirilishi
2017–2021-yillar davomida esa jismoniy jismoniy shaxslar uchun bojxona hududiga tartibotlari soni, ro‘yxatdan o‘tish uchun bilan bog‘liq amaliy qadamlar bo‘ldi.
va yuridik shaxslardan kelib tushgan kirib kelish va uni tark etish bo‘yicha “yashil” ketadigan vaqt qisqartirildi. Yana bir muhim
murojaatlar, joylarda aholi bilan uchrashuvlar va “qizil” yo‘lak tizimi amaliyotga tatbiq etildi. jihat – rejali tekshiruvlar, shuningdek, Markaziy bank tomonidan taqdim
va sayyor qabullar hamda ijtimoiy tarmoqlarda Avvallari O‘zbekiston Respublikasiga kirib 42 turdagi faoliyatga litsenziyalar va etilgan statistik ma’lumotlarga ko‘ra, hozirda
ko‘tarilgan masalalar yuzasidan Oliy Majlis kelishda yo‘lovchi bojxona nazoratidan o‘tish ruxsatnomalar berish bekor qilindi. mamlakat bo‘yicha bankomatlar va axborot
Senatida bu ko‘rsatkich 35 tani tashkil qilib, uchun o‘rtacha 2 soatgacha vaqt sarflagan kiosklarining umumiy soni 11 572 tani tashkil
so‘rovlar soni 5 barobarga, Qonunchilik bo‘lsa, endilikda o‘rtacha 30 daqiqadan O‘z navbatida, 2017–2021-yillarda qilmoqda. Shuningdek, 2019–2021-yillarda
palatasi so‘rovlari soni 56 tani tashkil qilib, 1 soatgacha vaqt ichida chegara va bojxona Harakatlar strategiyasi doirasida sanoatning aholiga xizmat qiladigan valyuta
deyarli 8 barobarga ortdi. nazoratini tark etishi mumkin. yetakchi tarmoqlari (to‘qimachilik, ayirboshlash shoxobchalarining umumiy
elektrotexnika, avtomobil sanoati, qurilish soni 1 724 tadan 2 664 taga, shu jumladan,
Qayd etish lozimki, so‘nggi yillarda Uzoq yillar davomida mamlakat uchun materiallari sanoati, kimyo va neft-kimyo “24/7” rejimida ishlovchi avtomatlashtirilgan
joylardagi tizimli muammolarni o‘z vaqtida hal tamg‘a bo‘lib kelgan Jasliq jazoni ijro sanoati, qishloq xo‘jaligi mashinasozligi, valyuta ayirboshlash shoxobchalari soni
energetika kabi tarmoqlar)ni rivojlantirish 722 tadan 1 306 tagacha yetkazildi hamda
strategiyalari qabul qilindi. milliy valyutani chet el valyutasiga
qulay ayirboshlash imkoniyati yaratildi.

VATANPARVAR № 6 32022-yil
11-fevral

O‘zbekistonning fiskal sohadagi siyosati 2017–2021-yillarda maktabgacha ta’lim yo‘nalishlar borasida ham umumjahon Bosh Assambleyasining 72-sessiyasida
tubdan o‘zgardi, xususan, byudjetning tizimini yanada takomillashtirish dasturi e’tirofiga loyiq islohotlar ro‘y bermoqda. nutq so‘zladi. Prezidentning BMT Bosh
shaffofligi va ochiqligi ta’minlandi, soliqqa hamda 2030-yilga qadar maktabgacha ta’lim Assambleyasi sessiyalarida ilgari surilgan
tortishni soddalashtirish va takomillashtirish bilan qamrov darajasini 80,8 foizga yetkazish Xususan, mamlakat mudofaa salohiyatini tashabbuslar natijasida Markaziy Osiyo
bo‘yicha soliq islohotlari amalga oshirildi, maqsad qilingan Maktabgacha ta’lim tizimini yanada mustahkamlash maqsadida sohaning davlat rahbarlarining Maslahat uchrashuvi,
yashirin iqtisodiyot ulushini qisqartirishga rivojlantirish konsepsiyasi tasdiqlandi. normativ-huquqiy asoslari takomillashtirildi, Afg‘oniston bo‘yicha Toshkentda xalqaro
qaratilgan qator islohotlar amalga oshirildi. jumladan, O‘zbekiston Respublikasining konferensiya tashkil etildi, BMT Bosh
Amalga oshirilgan islohotlar natijasida Mudofaa doktrinasi qabul qilindi. Qurolli Assambleyasining “Markaziy Osiyo
O‘zbekistonning tashqi savdo faoliyatida bolalarni maktabgacha ta’lim bilan qamrab Kuchlarning tashkiliy tuzilmasi, jangovar mintaqasida tinchlik, barqarorlik va
2017–2021-yillarda tashqi savdoni olish darajasi 27,7 foizdan 62,4 foizga, tarkibi va shayligi kuchaytirildi. Yurtimizning izchil taraqqiyotni ta’minlash bo‘yicha
liberallashtirish va respublika eksport MTTlar soni 5 211 tadan 19 316 ga mudofaa salohiyati mustahkamlandi, bunda mintaqaviy va xalqaro hamkorlikni
salohiyatidan samarali foydalanish natijasida yetkazildi. kontrakt asosidagi harbiy xizmatchilarning mustahkamlash” rezolyutsiyasi, “Ma’rifat
ulkan o‘zgarishlar yuz berdi. Xususan, ulushi 2016-yildagi 37 foizdan, 2021-yilga va diniy bag‘rikenglik” deb nomlangan
eksport qilinadigan barcha tovarlar va Mamlakatda Prezident maktablari, kelib 68 foizgacha o‘sdi, qo‘shinlarning maxsus rezolyutsiya qabul qilindi hamda
xizmatlar uchun bojxona to‘lovlari bekor maxsus iqtidorli bolalar maktablari, ijod zamonaviy qurol-yarog‘ bilan jihozlanish BMT shafeligida Orolbo‘yi mintaqasida
qilindi, litsenziyalash va eksport tizimi maktablari va “Temurbeklar maktabi” tashkil darajasi esa o‘tgan davr mobaynida inson xavfsizligini ta’minlash bo‘yicha
soddalashtirildi. Tovarlarning 60 foizdan etildi. Keng jamoatchilik va ota-onalarning 5 barobarga oshdi. ko‘p tomonlama Trast fondi faoliyati
ortiq turlari uchun bojxona to‘lovlarining “nol” fikr-mulohazalari asosida yurtimizda 11 yillik yo‘lga qo‘yildi. Shuningdek, joriy yilda
darajasi belgilandi. Bojxona to‘lovi stavkasi majburiy maktab ta’limi qayta tiklandi. Diniy bag‘rikenglikni ta’minlash BMT Bosh Assambleyasining Orolbo‘yi
6,45 foizgacha pasaytirildi. masalalarida mutlaqo yangicha yondashuv mintaqasini ekologik innovatsiya va
Mamlakatda oliy ta’lim tizimini natijasida nafaqat milliy siyosat, balki mazkur texnologiyalar hududi deb e’lon qilish
Tashqi savdoni yanada erkinlashtirish, isloh qilishning ustuvor yo‘nalishlarini sohada xalqaro maydonda ilgari surilayotgan bo‘yicha maxsus rezolyutsiyasi qabul
jahon bozorida talab yuqori bo‘lgan belgilash, kadrlar tayyorlash jarayonini tashabbuslar jahon hamjamiyati tomonidan qilindi. Bular O‘zbekiston ilgari surayotgan
mahsulotlar eksportining nomenklaturasini sifat jihatidan yangi bosqichga ko‘tarish, keng qo‘llab-quvvatlandi. Jumladan, tashabbuslarning xalqaro miqyosda
oshirish uchun sharoit yaratildi. Masalan, oliy ta’limni modernizatsiya qilish, ilg‘or 2018-yilda Xalqaro diniy erkinlik bo‘yicha keng qo‘llab-quvvatlanayotganiga yorqin
eksportni rag‘batlantirish maqsadida ta’lim texnologiyalari asosida ijtimoiy soha hisobotdagi “alohida xavotir uyg‘otuvchi” dalildir.
mahsulotlar uchun oldindan to‘lov tartibi va iqtisodiyot tarmoqlarini rivojlantirish davlatlar ro‘yxatidan chiqarilgan bo‘lsa,
bartaraf etildi va kafillik majburiyatisiz maqsadida O‘zbekiston Respublikasi Oliy muntazam olib borilgan ijobiy o‘zgarishlar Qolaversa, O‘zbekiston tomonlar
tashqi bozorga mahsulot yetkazib berish ta’lim tizimini 2030-yilgacha rivojlantirish natijasida O‘zbekistonning 2021-yildan diniy o‘rtasidagi muloqotga ko‘maklashib,
tizimi yaratildi. Eskirgan litsenziyalash konsepsiyasi tasdiqlandi. erkinlik sohasidagi “maxsus kuzatuvdagi Afg‘onistondagi tinchlik jarayonini qo‘llab-
tartib-taomillari bekor qilindi, eksportchilar davlatlar” ro‘yxatidan ham chiqarilgani quvvatlash va ilgari surishda faol ishtirok
uchun soliq imtiyozlari kengaytirildi. Eksport 2017–2021-yillarda oliy ta’lim demokratik islohotlarning e’tirofi bo‘ldi. etmoqda, shuningdek, Afg‘oniston
shartnomalari bo‘yicha muddati o‘tgan muassasalari soni ikki barobar oshirilib, iqtisodiyotini tiklash va ushbu mamlakatni
debitorlik qarzlarini hisoblashning yagona 2016-yildagi 77 tadan 141 taga yetdi, Shuningdek, so‘nggi yillarda mamlakatda mintaqaviy hamda xalqaro savdo-iqtisodiy
muddati 120 kungacha uzaytirildi. oliy ta’limga qabul kvotasi ham 3 barobar diniy ekstremizm va terrorizmga qarshi munosabatlarga jalb qilishga yordam
oshirilib, 28 foizga yetkazildi. 2022-yilda kurashish chora-tadbirlarini amalga beradigan muhim iqtisodiy va infratuzilmaviy
Harakatlar strategiyasida belgilangan ushbu ko‘rsatkichni 38 foizga yetkazish oshirishdagi yondashuvlar konseptual loyihalarni amalga oshirmoqda. Ular qatorida
ustuvor vazifalarni izchil amalga oshirish, maqsad qilingan. Yosh ayol-qizlarning ta’lim jihatdan qayta ko‘rib chiqildi. Asosiy e’tibor transafg‘on transport yo‘lagi, qiymati 100 mln
iqtisodiy sohalarni yanada rivojlantirish va olishi uchun qo‘shimcha imkoniyat yaratilib, aholi o‘rtasida profilaktika va tushuntirish AQSh dollari bo‘lgan “Surxon – Puli Xumri”
amalga oshirilgan tarkibiy islohotlar samarasi 3 ming nafardan ortiq qiz uchun alohida ishlarini faol olib borishga qaratilib, sa’y- elektr uzatish tarmog‘i, qiymati 75 mln AQSh
2017–2019-yillar davomida iqtisodiyotning grantlar ajratilganini ham ta’kidlab o‘tish harakatlar “jaholatga qarshi ma’rifat” degan dollarini tashkil qiluvchi “Termiz xalqaro
barqaror, muvozanatlashtirilgan holda maqsadga muvofiq. g‘oyaga asoslanmoqda. savdo markazi” hamda Termiz shahrida
rivojlanishini ta’minladi. Jumladan, tashkil qilingan Afg‘oniston talabalarini o‘qitish
mamlakatdagi iqtisodiy o‘sish 2017-yilda O‘zbekistonda amalga oshirilayotgan tizimli Mamlakatda millatlararo totuvlikni ta’lim markazi va afg‘on xalqiga Xalqaro
4,4 foizga, 2018-yilda 5,4 foizga, 2019-yilda islohotlar ilm-fan va innovatsiyalarda ko‘plab ta’minlash borasida chuqur o‘ylangan siyosat gumanitar yordam yetkazish kabi ishlar
esa 5,7 foizga barqaror o‘sishi ta’minlandi. kamchiliklarni bartaraf etdi, natijada Global natijasida fuqarolar orasida o‘zaro hamjihatlik amalga oshirilmoqda.
innovatsiya indeksi (Global Innovation Index) yanada mustahkamlanib, millatlararo va
2020-yilda boshlangan global pandemiya hisoboti natijasiga ko‘ra, respublika reytingi konfessiyalararo muloqotning mexanizmlari Shuningdek, O‘zbekistonning turli
sababli vujudga kelgan inqirozning salbiy 29 pozitsiyaga yaxshilandi va 131 mamlakat takomillashtirildi hamda fuqarolar erkinliklarini qit’alardagi ko‘plab davlatlar va davlat
oqibatlarini yumshatish maqsadida aholi, orasida 93-o‘rinni egalladi. kengaytirishning huquqiy va tashkiliy uyushmalari bilan munosabatlari sifat
iqtisodiyot tarmoqlari va tadbirkorlik asoslari mustahkamlanmoqda. Jumladan, jihatidan yangi bosqichga ko‘tarildi. Xususan,
subyektlarini qo‘llab-quvvatlashga qaratilgan O‘zbekistonda yoshlarga oid davlat Vazirlar Mahkamasi huzurida Millatlararo Rossiya, Xitoy, AQSh, Turkiya, Yevropa,
(jami qiymati 2,1 mlrd dollardan ortiq) siyosatini yangi bosqichga olib chiqish, munosabatlar va xorijiy mamlakatlar bilan Yaqin Sharq, Janubi-Sharqiy Osiyo va
iqtisodiy choralar ko‘rildi. sohadagi muammolarga yechim topish, do‘stlik aloqalari qo‘mitasi tashkil qilindi boshqa mintaqalardagi hamkor mamlakatlar
vakolatli organlar faoliyatini samarali tashkil hamda millatlararo munosabatlar sohasida bilan munosabatlari deyarli barcha sohalarda
Natijada 2020-yilning dastlabki III chorak etish va muvofiqlashtirish maqsadida davlat organlarining fuqarolik jamiyati sezilarli darajada mustahkamlandi.
yakunlari bo‘yicha iqtisodiyot mo‘tadil 2020-yilda davlat organi – Yoshlar ishlari institutlari bilan o‘zaro hamkorlik darajasini
darajada o‘sishda (0,4 foiz) davom etib, agentligiga asos solindi. yanada oshirish maqsadida Millatlararo Ta’kidlash joizki, O‘zbekiston ochiq tashqi
IV chorakdan iqtisodiyotning aksariyat munosabatlar sohasida O‘zbekiston siyosatini jadal ilgari surishni boshlashi bilan
tarmoqlarida faollik qayd etildi va yil yakuniga Yoshlar bilan bog‘liq muammolarni Respublikasi davlat siyosati konsepsiyasi mamlakat yetakchi davlatlar bilan “Markaziy
ko‘ra, iqtisodiy o‘sish 101,9 foizni tashkil etdi. hal etish maqsadida Oliy Majlis Senatida tasdiqlandi. Osiyo + Rossiya Federatsiyasi”, “Markaziy
Yoshlar, madaniyat va sport masalalari Osiyo + Xitoy Xalq Respublikasi”, “S5+1”
Qayd etish joizki, O‘zbekiston dunyodagi qo‘mitasi tashkil etildi, Oliy Majlis Qonunchilik O‘zbekistonda millatlararo totuvlik va (AQSh), “Markaziy Osiyo+Yaponiya”,
global pandemiya paytida Yevropa va palatasida esa Yoshlar masalalari bo‘yicha hamjihatlik sohasida olib borilayotgan “Markaziy Osiyo + Koreya Respublikasi”,
Markaziy Osiyo mintaqasida 2020-yilda komissiya faoliyati yo‘lga qo‘yildi. islohotlar natijasida millatlararo va dinlararo “Markaziy Osiyo + Yevropa Ittifoqi” hamkorligi
iqtisodiyoti o‘sishi qayd etilgan sanoqli munosabatlarning yangi modeli yaratilib, doirasida mintaqaviy muloqotning turli
davlatlardan biri bo‘ldi. So‘nggi besh yilda yurtimizning iste’dodli 2021-yil yakuniga kelib, do‘stlik jamiyatlari formatlarini rivojlantirishda faol ishtirok
va fidoyi o‘g‘il-qizlaridan 795 nafari davlat soni 38 ta, milliy madaniy markazlar soni etmoqda. Bunday formatlarning paydo
2021-yilda mamlakatda iqtisodiy faollikni mukofotiga sazovor bo‘ldi. Jumladan, 142 nafar esa 150 taga yetdi. bo‘lishi xalqaro munosabatlar arxitekturasi,
oshirishga qaratilgan chora-tadbirlar yigit “Mard o‘g‘lon” davlat mukofoti, 61 nafar siyosiy va iqtisodiy o‘zaro bog‘liqlikning global
amalga oshirilib, olib borilgan iqtisodiy yosh esa “Kelajak bunyodkori” medali, O‘zbekiston rahbari tashabbusi bilan jarayonlari, mintaqaviy va xalqaro xavfsizlik
islohotlar natijasida yil yakuniga ko‘ra, 592 nafari “O‘zbekiston belgisi” ko‘krak so‘nggi yillarda mintaqaning barcha davlatlari tizimini shakllantirishda Markaziy Osiyoning
YAIM o‘sish sur’ati 107,4 foizni tashkil etdi. nishoni bilan taqdirlandi. bilan oliy darajadagi tashriflar almashinuvi ahamiyati va roli oshib borayotganligini
Jahon bankining 2022-yil yanvar oyidagi yo‘lga qo‘yildi. Markaziy Osiyo davlat ko‘rsatadi.
prognozlariga muvofiq, 2022–2023-yillarda 2021-yildan e’tiboran yoshlarning rahbarlari o‘rtasida ochiq va ishonchli siyosiy
O‘zbekiston Yevropa va Markaziy Osiyo “Biznesga birinchi qadam” startap g‘oyalari muloqotning mustahkamlanishi natijasida Zero, Prezident Shavkat Mirziyoyev
mintaqasidagi yuqori iqtisodiy o‘sishi tanlovi doirasida har bir tuman va shaharda mintaqadagi qo‘shnilar bilan munosabatlarda aytganidek, “Biz bundan buyon ham tashqi
kutilayotgan yetakchi davlat sifatida qayd kamida uch nafardan g‘olibga bazaviy 2016-yilgacha mavjud bo‘lgan ko‘plab siyosatimizni olib borishda O‘zbekiston
etildi. hisoblash miqdorining 200 barobarigacha murakkab muammolarga yechim topildi. Respublikasining Tashqi siyosiy faoliyat
davlat byudjetidan grantlar berish amaliyoti konsepsiyasida belgilangan strategik
O‘tgan 5 yil ichida O‘zbekistonning yo‘lga qo‘yildi. 2017–2021-yillar davomida qo‘shni vazifalar va ustuvor yo‘nalishlarga tayanamiz.
ijtimoiy sohani rivojlantirishning ustuvor davlatlar bilan faol muzokaralar natijasida Biz o‘zimiz tanlagan, tinchlikparvarlikka
yo‘nalishlari borasidagi siyosati tubdan Yoshlar bandligini ta’minlash, ularning O‘zbekiston Respublikasining davlat chegarasi asoslangan, yuzaga keladigan ziddiyat va
o‘zgardi. Xususan, sog‘liqni saqlash tizimini muammolarini hal etishga qaratilgan delimitatsiya jarayoni keskin jadallashdi – qarama-qarshiliklarni faqat tinch, siyosiy
takomillashtirishda ham bir qator ishlar yangi tizim – “Yoshlar daftari” va “Yoshlar 2021-yilgacha kelib umumiy chegara bo‘yicha vositalar bilan hal etishga qaratilgan yo‘lga
amalga oshirildi. Jumladan, 1 373 ta qishloq dasturlari” joriy etildi. Tizimni raqamlashtirish, 95,5 foiz, O‘zbekiston – Tojikiston 99 foizdan doimo sodiqmiz”.
vrachlik punkti qisqartirilib, o‘rniga 793 ta yoshlarga berilayotgan imtiyozlar shaffofligini ziyod va O‘zbekiston – Qirg‘iziston davlat
qishloq oilaviy poliklinikasi, 441 ta tez ta’minlash, joylarda amalga oshirilayotgan chegarasi 80 foizdan ziyod delimitatsiyasi Xulosa qilib aytganda, O‘zbekiston
tibbiy yordam shoxobchalari hamda kunduzgi ishlarni uch bosqichda monitoring qilib borish amalga oshirildi. Respublikasi Prezidenti Shavkat Mirziyoyev
statsionarlar ochildi. 306 ta shahar va tuman imkonini beruvchi yoshlardaftari.uz yagona boshchiligida yurtimizda ulug‘ niyatlar bilan
kasalxonalarida esa yangi ixtisoslashtirilgan elektron platformasi ishga tushirildi. Shuningdek, qo‘shni davlatlar bilan poydevori qo‘yilayotgan Yangi O‘zbekiston
poliklinikalar hamda 1 200 ta tez yordam savdo-iqtisodiy, sanoat-ishlab chiqarish zamirida buyuk tarix yaratilmoqda. Bu
shoxobchasi faoliyati yo‘lga qo‘yildi. Ta’kidlash joizki, aholi bandligi va real sohalaridagi aloqalarimiz izchil rivojlanib olamshumul samaralar kelgusi avlodlarga
Viloyatlardagi ko‘p tarmoqli tibbiyot markazlari daromadlarini izchil oshirish maqsadida bormoqda. Xususan, 2017–2021-yillar munosib meros qoldirishga xizmat qilishiga,
14 ta statsionar va mobil raqamli rentgen, band bo‘lmagan aholiga xizmat ko‘rsatuvchi davomida Markaziy Osiyo mamlakatlari bilan aslo shubha yo‘q.
8 ta MRT (1,5 tesla) bilan jihozlangan bo‘lsa, “Monomarkaz” MCHJ tashkil etildi. Bugungi savdo aylanmasi yillik o‘rtacha 50 foizdan
respublika hamda 6 ta hududiy onkologiya kunda hududlarda 14 ta “Ishga marhamat” ko‘proqqa o‘sib, mintaqaviy savdoning Eldor TULYAKOV,
muassasasi 6,5 mln AQSh dollariga teng monomarkazi, 30 ta kasb-hunarga o‘qitish umumiy hajmi 5 mlrd dollardan oshdi. “Taraqqiyot strategiyasi” markazi
2 turdagi 15 ta gamma terapiya uskunalari markazi, 11 ta qisqa muddatli kasb-
bilan ta’minlandi. hunarga o‘qitish kursi, 136 ta mahalla Bundan tashqari, so‘nggi yillarda ijrochi direktori
aholisini kasb-hunarga o‘qitish maskanining O‘zbekiston tashqi siyosatining eng muhim
Maktabgacha ta’lim muassasalari faoliyat yuritayotganligi sohadagi islohotlar yo‘nalishlarida salmoqli ishlar amalga (O‘zA)
tarmog‘ini kengaytirish, ularning samarasidir. oshirildi.
moddiy-texnik bazasini mustahkamlash
va yangi bog‘chalarni qurish uchun Xavfsizlik, millatlararo totuvlik va Xususan, Shavkat Mirziyoyev ilk bor
diniy bag‘rikenglikni ta’minlash hamda O‘zbekiston Prezidenti sifatida BMT
chuqur o‘ylangan, o‘zaro manfaatli va
amaliy tashqi siyosat sohasidagi ustuvor

4 № 62022-yil #Mardi maydonlar VATANPARVAR
11-fevral

Bugun qo‘shinlarni o‘z kasbining Vatanni himoya qilish – eng
yetuk mutaxassislari bilan butlash oliy qadriyat. Egniga harbiy
yo‘lida ko‘plab samarali ishlar amalga libos kiyib, yurt tinchligi va
oshirilmoqda. O‘quv yili rejasiga osoyishtaligini ta’minlashni
muvofiq, qo‘shinlar tayyorgarligi o‘zi uchun sharaf bilgan
sifatini oshirish maqsadida O‘zbekiston harbiylar doimiy ravishda
Respublikasi oliy harbiy aviatsiya bilim bilim va malakalarini oshirib
yurti kursantlari uchuvchilar fakulteti hamda kelmoqda. Zero, malakali,
qidiruv-qutqaruv va parashyut desant xizmati kasbiy tayyorgarligi yuqori, har
mutaxassislari, shtatdagi va shtatdan tashqari tomonlama professional harbiy
qidiruv-qutqaruv parashyut-desant guruhi shaxsiy xizmatchi – milliy armiyamiz
tarkibi bilan parashyut bilan amaliy sakrash kelajagi.
mashg‘ulotlari o‘tkazildi.
– Kursantlar nafaqat uchish
apparatini boshqarish bo‘yicha

VATANPARVAR № 6 52022-yil
11-fevral

III darajali serjant Olim BERDIYEV

QUSHDEK PARVOZI

mutaxassis, balki parashyut bilan Kursantlar bugunga
sakrash bo‘yicha ham malakalarga qadar parashyut bilan sakrash
ega bo‘lmoqda. Bunda maxsus bo‘yicha zaruriy bilim va amaliy
topshiriqlarni bajarish chog‘ida ko‘nikmalarga ega bo‘lishgan.
desantlashtirish ishlarini samarali Parashyut bilan sakrash oldidan
amalga oshirish, uchish texnikasiga ham mutaxassislar tomonidan
zarar yetganda uni vaqtida tark yana bir bor zaruriy tushuncha
etib, o‘z jonini saqlab qolishlari va ko‘rsatmalar berildi. Ular tibbiy
uchun ham ular parashyut bilan ko‘rikdan o‘tib, amaliy sakrash uchun
muvaffaqiyatli sakray olishlari yo‘l oldilar. Shundan so‘ng kursantlar ilk
kerak bo‘ladi, – deydi uchish bor havo kengliklarini parashyut bilan zabt
uslubiy bo‘limi katta ofitseri, etdilar.
parashyut-desant xizmati boshlig‘i
mayor Jasur Boybusonov. Olim SODIRJONOV

6 № 62022-yil #Yoshlar festivali VATANPARVAR
11-fevral

Mamlakatimizning
chekka hududlari,
mahallalarda, joylarda
aholining turmush
tarzini yanada yaxshilash,

Mertamiz egalarini harbiy-
vatanparvarlik, sport
hamda jamoatchilik
harakatlariga jalb
etishda yoshlar
yetakchilarining
vazifasi juda
muhim.

IBRAIZTLAIBGRAANTGDAIR DUNYO

Shuning uchun desak, xato bo‘lmaydi. Negaki, shu kuni saylida yetti yoshdan
30-umumta’lim maktabi stadioni, harbiy- yetmish yoshgacha
o‘z hududlarida vatanparvarlik, ma’naviy-ma’rifiy sinflari bo‘lgan sirdaryoliklarning
sirdaryolik yoshlar bilan to‘ldi. qatnashayotgani ko‘zni
yoshlar yetakchisi quvontirdi, Hikmatli mahallasiga
Harbiy xizmatchilar, faol mahalla yoshlari va bayram shukuhini olib kirdi.
jamoatchilik vakillarining mahalla guzaridan maktab Bayram tantanalari Qurolli Kuchlar
hududiga kirib kelishi, stadionning turli burchaklarida Markaziy ashula va raqs ansambli tomonidan
tashkil etilgan sport musobaqalari, harbiy texnikalar ijro etilgan kuy-qo‘shiqlar, jozibali raqslar
namoyishi, Sirdaryo viloyati “Vatanparvar” tashkilotiga bilan yanada tarovatli ko‘rinish oldi. Harbiy
tegishli poyga mototsikllari va avtomobillarini ko‘rgan kishi xizmatchilarning jangovar mashqlardan iborat
o‘zini xalq sayliga kelib qolganday his etishi aniq. Bu xalq ko‘rgazmali chiqishlarini tomosha qilganlarning ko‘zlarida
Vatan posbonlariga bo‘lgan havas yaqqol ko‘rinib turardi.
etib tayinlangan yosh Maktabning harbiy-vatanparvarlik hamda ma’naviy-
ma’rifiy sinflarida esa yoshlar bilan “Jasorat darsi” va
kadrlar yoshlar festivallarini “Uch avlod uchrashuvi” tashkillashtirildi. Bu ikki tadbirda
mudofaa vaziri o‘rinbosari polkovnik Hamdam Qarshiyev
tashkillashtirishda kuch hamda davlatimizning yuksak mukofotlaridan sanalgan
“Jasorat” medali sohiblari bo‘lgan harbiy xizmatchilarning
tuzilmalari bilan ham hamkorlikda qatnashishi sirdaryolik yoshlarda vatanparvarlik ruhini
yanada oshirdi.
ish olib borayotgani diqqatga sazovor. Inson yon-atrofdagilarga ibrat bo‘ladigan chiroyli
amallari bilan go‘zal. Shuning uchun “Ibrat izlaganga
Sirdaryo viloyatining Sirdaryo ibratdir dunyo”, deb bejiz aytishmaydi. Mahalliy hokimiyat
organlari, Yoshlar ishlari agentligining Sirdaryo viloyati
tumanidagi Hikmatli mahallasida bo‘lim hamda kuch tuzilmalari davlatimiz rahbarining
ko‘rsatmalaridan kelib chiqqan holda Hikmatli mahallasida
joylashgan 30-umumta’lim maktabida ko‘pchilikka go‘zal ibrat bo‘ladigan mana shunday tadbirga
bosh-qosh bo‘ldi.
harbiy xizmatchilar, faxriylar, sport
Asror RO‘ZIBOYEV
to‘garaklari tarbiyalanuvchilari, yoshlar

hamda mahalliy aholi ishtirokida ana

shunday tadbir o‘tkazildi. Yoshlar festivali

Ushbu nafaqat Hikmatli
tadbir mahallasini, balki
video- butun viloyatni

roligi qamrab oldi,

VATANPARVAR #Yoshlar festivali № 6 72022-yil
11-fevral

Jizzax viloyatining Mahallalarda yoshlar bilan ishlash tizimini
eng chekka hududi targ‘ib qilishga qaratilgan festivalning avvalida
hisoblangan Yangiobod harbiy orkestr hamrohligida Markaziy harbiy
tumanida joylashgan Sovot okrugining Jizzax garnizonidagi bir guruh harbiy
mahallasida ham yoshlarning hayotdagi xizmatchilar hamda mahalladagi faol yoshlar qir-u
roli va ijtimoiy faolligini oshirish, iste’dodi adirlar qo‘ynida joylashgan mahallaning ko‘chalari
hamda tashabbuslarini rag‘batlantirish va hayotda bo‘ylab davlatimiz bayrog‘ini mardonavor ko‘tarib,
o‘z o‘rnini topishlariga ko‘maklashishga qaratilgan keng saf bilan yurib o‘tishdi.
qamrovli festival tashkil etildi.
Yuqori kayfiyat va vatanparvarlik
HaQiQiy tuyg‘ulariga yo‘g‘rilgan festival davomida
mahalladagi yoshlar o‘rtasida sportning futbol,
voleybol, basketbol, stol tennisi, shaxmat va
shashka, kamondan o‘q otish hamda turli milliy
o‘yinlar o‘tkazildi.

Shuningdek, intellekt sohiblari uchun
“Zakovat” aql bellashuvi, “Yosh kitobxon”
musobaqasi, rassomchilik ko‘rik-tanlovlari,
ma’naviy-ma’rifiy kechalar, harbiy orkestr va
iqtidorli san’atsevar yoshlar ishtirokida konsert
dasturlari o‘tkazildi.

Yoshlarga unutilmas onlarni taqdim
etgan festival yakunida musobaqa va ko‘rik-
tanlovlarda g‘olib deb topilgan mahalla
yoshlariga faxriy yorliq, badiiy adabiyotlar
va sport anjomlari hamda esdalik sovg‘alar
topshirildi.

Umuman olganda, festival chin ma’noda
uzoq manzildagi mahalla yoshlari uchun
haqiqiy tuhfa bo‘ldi.

Leytenant Otabek NORBOYEV,
Markaziy harbiy okrug
matbuot xizmati

Ushbu
tadbir
video-
roligi

8 № 62022-yil #Bugunimiz qahramonlari VATANPARVAR
11-fevral
“ISHONCHNI oqibatni unutib bo‘ladimi?! Shuning uchun
Inson uchun shu yurtga, shu zaminga ham bu ikki inson men uchun qadrli. Bobom
munosib farzand bo‘lish, uni ko‘z OQLAGANIMDAN maktabda direktor edi. Shu bilan birga
qorachig‘idek asrashdan buyukroq uzoq yillar mahalla fuqarolar yig‘ini raisi
muqaddas vazifa yo‘q. Shuning uchun SHODMAN...” bo‘lgan. Bobom siymosida o‘qimishli, ziyoli
ham hayotini, taqdirini harbiy soha bilan inson timsolini ko‘raman. Ilmni qadrlar,
bog‘lagan, kuch-g‘ayrati, bilimini yurt hissi, desam, to‘g‘ri bo‘ladi. Meni mana nafar farzand ulg‘aydik: to‘rt qiz, uch ma’rifatparvar inson edi. U kishi bizga bilim
osoyishtaligini saqlashdek ezgu maqsad shunday yuksak mukofotga loyiq ko‘rgan o‘g‘il. Men o‘g‘il farzandlarning to‘ng‘ichi olishimizni, kelajakda Vatan uchun kerakli
uchun safarbar etayotgan harbiylarning davlatimiz rahbariyatidan minnatdorman. bo‘lganim uchun ota-onamning ko‘makchisi insonlar bo‘lib kamol topishimizni bot-bot
xizmati shon-sharafga yo‘g‘riladi. Ular Bu xabar oilam, tug‘ishganlarimni ham edim. Otam qurilish sohasida ishlardi. Har uqtirardi. Ilm olish orqaligina inson hayotda
Qurolli Kuchlarimiz faxri, iftixori. Ularni behad shod qildi. Agar ota-onam hayot kuni erta ketib, kech kelardi. Onam tikuv o‘z o‘rnini topadi, derdi. Bobomning o‘gitlari
haqli ravishda bugunimiz qahramonlari, bo‘lganida cheksiz xursand bo‘lar edi. Ota- fabrikasida mehnat qilgan. Birin-ketin ham hayotda o‘z o‘rnimni topishimda o‘ziga
desak, mubolag‘a bo‘lmaydi. Podpolkovnik onam... Ular bir umr men bilan faxrlanib farzandlar tug‘ilganidan keyin ishni tashlab, xos mayoq vazifasini bajargan. Buvim ham
Muhammadali Rahimov ham shunday yashadi, meni nevaralariga, qarindoshlarga farzand tarbiyasi bilan shug‘ullangan. Yetti ilmni sevadigan ayol edi. Ular ham farzandlar
fidoyi insonlardan biri. Uning el-yurt o‘rnak qilib ko‘rsatishardi. Onajonim har farzandning hayotda mehnatsevar, sofdil ta’lim-tarbiyasiga talabchan edi. Yuragi, qalbi
uchun qilgan mardonavor xizmatlari doim bag‘riga bosib, uzoq duo qilardi. Otam va mehribon bo‘lib ulg‘ayishida, hayotda ezgulikka oshno bo‘lgan bu insonlardan
Qurolli Kuchlarimizning 30 yillik bayrami xizmatda biror yutuqqa erishsam: “Sen o‘z o‘rnini topishida onamning hissasi butun umr minnatdorman.
arafasida e'tirof etilib, Prezidentimiz bilan farxlanaman, o‘g‘lim! Men sening beqiyos. Chunki boya aytganimdek, otam
farmoniga binoan, “Sodiq xizmatlari mana shunday farzand bo‘lishingni istagan uyda kam bo‘lardi. Shunday bo‘lsa-da, – Ustozlaringiz haqida ham gapirib
uchun” medali bilan taqdirlandi. edim. Tanlagan sohangda o‘rin topib, el- otamning mehr-u muhabbatini, shu bilan o‘tsangiz.
yurtning munosib farzandi bo‘lganingdan birga qattiqqo‘lligini, talabchanligini har
– Avvalo, yuksak davlat mukofotiga xursandman. Ilohim, iqboling bundan-da damda his qilib turardik. Aniqrog‘i, onam his – Ustozlarim... Ular juda ko‘p. Bu
sazovor bo‘lganingiz bilan qutlaymiz. porloq bo‘lsin”, deb duo qilardi. Ayni o‘sha qildirib turardi. Chunki ular biror noma’qul ish borada omadi kulgan insonman, desam,
Bu xabarni eshitganda, ko‘nglingizdan lahzalarda dadamning mamnuniyat ufurib qilsak, otam ranjishini, maktabda fanlardan nokamtarlikka yo‘ymang. Men ularning
qanday hislar kechdi? turgan nigohida menga bo‘lgan ishonchini a’lo baho olsak yoki uydagi yumushlarni nomlarini doim hurmat bilan tilga olaman.
ko‘rardim. Ota-onamning, yaqinlarimning vaqtida bajarsak, xursand bo‘lishini bot-bot Ulardan nafaqat xizmat, balki hayot
– O‘shanda xizmat safarida edim. quvonchini dildan his qilardim. Bu men takrorlab turardi. Vaqt o‘tib anglaganmanki, saboqlarini, maqsad sari chekinmaslikni, har
Mudofaa vazirligidan telefon qilib, davlat uchun baxt edi. Otam harbiy sohaga qadam onamning bunday yo‘l tutishi ham tarbiyaning doim ilg‘orlar safida bo‘lishni o‘rganganman.
mukofoti bilan taqdirlanganim, shu bois qo‘yganimda ham ana shunday yuksak o‘ziga xos usuli ekan. Hozirgacha ham ustozlar o‘gitlariga amal
tezda Toshkentga kelishim kerakligini ishonch bildirgan edi. Ularning ishonchini qilaman. Shu o‘rinda ustozlarim polkovniklar
aytishdi. Shu kuni birin-ketin yaqin-yiroqdan oqlaganimdan shodman... Onam har kuni uyquga yotishimizdan – Tolib Mirzayev, Xudoyor Qalandarov,
tanish-bilishlar telefon qilib qutlashdi. O‘sha oldin ertak va masallar aytib berardi. rezervdagi podpolkovniklar – Lutfillo Jo‘rayev
damda ko‘nglimda kechgan tuyg‘ularni Haligacha yor-u do‘stlar telefon qilib Bahodirlik va mardlikni ko‘klarga ko‘taruvchi, va Islom Xodiyevning nomlarini keltirishni
so‘z bilan ta’riflab berolmayman. Buni qutlashyapti. Yaxshi gap, yaxshi xabar doim ezgulikning yovuzlik ustidan qilgan lozim topdim.
quvonch, shodlik bilan birga minnatdorlik juda yoqimli. Ayniqsa, o‘zing haqingda g‘alabasini tarannum qiluvchi bu ertaklar
eshitgan mujda ko‘ngilga quvonch olib kirish qalbimda sharafli kasbga havas uyg‘otgan… – Sharafli burchingizni o‘tashda
bilan birga, hayotga, yashashga bo‘lgan nimadan kuch olasiz?
qiziqishingni, tanlagan kasbingga bo‘lgan Maktabni tamomlab, Toshkent oliy
mehringni oshiradi. Yurt uchun qilayotgan harbiy texnik bilim yurtiga o‘qishga hujjat – Albatta, oilamdan kuch olaman. Shu
xizmatingning qadrlanishi – bu yuksak topshirdim. Harakatlarim, intilishlarim beiz kungacha hayotda, xizmatda erishgan
sharaf, shu bilan birga yuksak mas’uliyat ketmadi: kursant bo‘ldim. Shunday qilib yutuqlarimda oilamning ham munosib hissasi
degani. Mana shunday sharafli nomga har hayotimni, taqdirimni harbiy kasb bilan borligini his qilib turaman. Chunki insonning
doim munosib bo‘lishga intilaman. bog‘laganman. O‘qishga kirganimni eshitgan oilasida tinchlik-totuvlik bo‘lmasa, ko‘nglida
ota-onam, bobom va buvim (dadamning farzandlariga nisbatan doim ilhaqlik bo‘lsa,
–Insonning biror kasb boshini akasi va yangasi) juda xursand bo‘lishgan xizmatda unum, baraka bo‘lmasligi ayni
tutishiga ko‘p hollarda kimdir yoki edi. U kunlarni hech qachon unutib bo‘lmaydi. haqiqat. Buning uchun turmush o‘rtog‘im
nimadir sabab bo‘ladi. Yoki bolalikdagi – Dilnozaxondan minnatdorman. U ayni
havas yillar o‘tib, orzu va maqsadda bo‘y – Bobongiz va buvingizni mehr bilan vaqtda farzand tarbiyasi bilan mashg‘ul.
ko‘rsatadi. Ayting-chi, sizda bu jarayon eslayapsiz. Ular hayotingizda qanday Oilaga sadoqatli, farzandlariga mehribon ona
qanday kechgan? o‘rin tutadi? u. Undagi mana shu fazilatni qadrlayman.
O‘g‘limiz Mustafo o‘n ikki yoshga kirdi.
– Bolalikdan harbiy sohaga mehr – Bobom va buvimni ikkinchi otam va Matematika faniga qiziqishi kuchli. Kelajakda
qo‘yganman. To‘g‘ri, bolalikdagi orzu- onam, desam, mubolag‘a bo‘lmaydi. Buning kim bo‘lsa ham yurtga nafi tegadigan inson
havas o‘tkinchi bo‘ladi, deyishadi. Yo‘q, o‘ziga xos tarixi bor. Bizning oilada birin- bo‘lsin, deb niyat qilamiz.
aslida unday emas. Men buni o‘z hayotim ketin farzandlar tug‘ilgach, ota-onamga
misolida aytyapman. Shuning uchun yordam bo‘lsin, deb bobomlar meni o‘z – Agar Mustafo ham siz kabi harbiy
bolalikning faqat o‘zigagina xos quvonch-u tarbiyasiga olishgan. Bolaligimda asosiy sohani tanlasa-chi?
shodliklari, orzularga limmo-lim sho‘xliklari vaqtim ularnikida o‘tardi. Bo‘lmasa o‘zlarining
men uchun ham qadrli. ham yetti nafar farzandi bor edi. Ular katta – Uning qarorini qo‘llab-quvvatlaymiz,
bo‘lib qolishgandi. Meni nabiralaridek xursand bo‘lamiz. Yurt qo‘risa, tinchlik va
Xorazm viloyatining Xiva shahrida boqishgan, hamma erkaligimni ko‘tarishgan. osoyishtalikdek muqaddas ne’matni himoya
tug‘ilib voyaga yetganman. Oilada yetti Endi o‘zingiz o‘ylab ko‘ring, bunday mehrni, qilsa, bu – nechog‘lik sharafli va shu bilan
birga muqaddas ish. Bu ishning boshini
tutganlar esa hech qachon kam bo‘lmaydi.
Men o‘g‘limga shunday sharafga erishishini
tilayman.

– Mazmunli suhbat uchun rahmat.

Mayor Gulnora HOJIMURODOVA
suhbatlashdi.

#Qonun ustuvorligi – amalda

MUVOFIQLASHTIRUVCHI

KENGASH YIG‘ILISHI

O‘zbekiston Respublikasi Bosh prokurorining o‘rinbosari – O‘zbekiston Respublikasi
Harbiy prokurori general-mayor Shuxrat Uzakov tashabbusi bilan Respublika Harbiy
prokuraturasi majlislar zalida Qurolli Kuchlarda 2021-yildagi qonuniylik, huquq-
tartibot ahvoli, huquqbuzarlik va jinoyatlar sodir etilishiga imkon bergan sabab hamda
shart-sharoitlar va intizomni mustahkamlash borasidagi chora-tadbirlar yuzasidan
videokonferens-aloqa ko‘rinishida muvofiqlashtiruvchi kengash yig‘ilishi o‘tkazildi.

Unda harbiy prokuratura xodimlari, “2022–2026-yillarga mafkuraviy ishlarda ilg‘or uslublardan
Mudofaa, Favqulodda vaziyatlar mo‘ljallangan Yangi foydalanish, yoshlarni vatanparvarlik
vazirliklari, Milliy gvardiya, DXX O‘zbekistonning taraqqiyot ruhida tarbiyalash hamda boshqa
Chegara qo‘shinlari, Ichki ishlar strategiyasi”da Qurolli Kuchlar masalalar yuzasidan aniq tavsiyalar
vazirligining Qorovul qo‘shinlari, Xalqaro oldiga qo‘yilgan vazifalar bildirildi.
aeroportlarda xavfsizlikni ta’minlash atroflicha muhokama qilindi.
bo‘yicha qo‘shinlar qo‘mondonliklari Shuningdek, jinoyatchilikka Yig‘ilish yakunida kun tartibida ko‘rib
mas’ul ofitserlari ishtirok etdi. qarshi kurashish va oldini olish chiqilgan masalalar yuzasidan tegishli
borasidagi amaliy tadbirlarni qarorlar qabul qilindi.
Kengashda joriy yilning 13-yanvar rejali, maqsadli hamda samarali
kuni Prezidentimiz raisligida o‘tkazilgan olib borish, shaxsiy tarkibning Adliya podpolkovnigi
Xavfsizlik Kengashining kengaytirilgan huquqiy ongi va madaniyatini Alisher QURBONOV,
yig‘ilishida belgilab berilgan, yanada yuksaltirish, tarbiyaviy- O‘zbekiston Respublikasi
Prezident farmoni bilan tasdiqlangan Harbiy prokurorining yordamchisi

VATANPARVAR #Videokonferensiya #Xotira – aziz № 6 92022-yil
11-fevral
HARBIY-TIBBIY KO‘RIK
masalalari muhokamada G‘UZORLIK

Muddatli harbiy xizmatni o‘tash istagida bo‘lgan yoshlarning soni kundan-kunga ortib QAHRAMONLAR
bormoqda. Albatta, bu quvonarli hol. Fuqarolar Vatan oldidagi yigitlik burchini o‘tash bilan
bir qatorda hukumatimiz tomonidan yaratilgan imtiyozlarga ham ega bo‘lishni istashadi. Ikkinchi jahon urushida qashqadaryolik mard yigitlar ham urush frontlarida,
Ammo buning uchun xohish va istakning o‘zi kamlik qiladi. Bunda yigit kishidan ham ma’nan, front ortida qahramonlik namunalarini ko‘rsatdi. Qashqadaryo viloyatining
ham jismonan sog‘lom bo‘lish talab etiladi. Harbiy-tibbiy ko‘rik askarlik ishtiyoqidagi yoshlar G‘uzor tumanidan 3 250 kishi frontga yuborilgan. Ulardan 1 nafari Sovet Ittifoqi
salomatligiga yana bir bor jiddiy nazar tashlash jarayonidir. Ko‘rik jarayonida esa tibbiyot Qahramoni, 1 250 nafari esa orden va medallar bilan taqdirlangan.
mutaxassislaridan yuqori malaka va xolislik talab qilinadi.

Mudofaa vazirligi markaziy apparatida Yig‘ilishda mas’ullar tomonidan O‘sha yillari G‘uzor tumanidan aniqlashni maqsad qilgan razvedkachilar
bo‘lib o‘tgan videokonferensiya ham xuddi o‘tgan yillar davomida yo‘l qo‘yilgan Nikoloy Kashelyov, Ochil Kuchkinov, tunda yer bag‘irlab emaklab belgilangan
shu maqsadda amalga oshirildi. Mutaxassislar xato va kamchiliklar batafsil muhokama Ulash Omonov, Chori Nazarov, Amir joyga yetib bordi. Shu payt dushman
ishtirokida tanqidiy-tahliliy ruhda bo‘lib o‘tgan qilindi. Mudofaa, Ichki ishlar, Favqulodda Xolto‘rayev, Turtuq Beksariyev, Rasul minomyotchilari ularni ko‘rib qolib, o‘qqa
yig‘ilishda harbiy okruglar (birlashmalar) tibbiy vaziyatlar vazirliklari, Milliy gvardiya, Rahimov, Nurboy Maxsumov, Fayzi tutadi.
ta’minot xizmati va harbiy tibbiyot muassasalari Davlat xavfsizlik xizmatining Chegara Jumayev, Xotam Normurodov, Abdi
boshliqlari, mudofaa ishlari boshqarmalari qo‘shinlari tibbiyot xizmati mas’ul Ergashev, Bo‘ri Yodgorov, G‘ani Avazov Amir Xolto‘rayev dushmanni mo‘ljalga
huzurida tashkil etiladigan harbiy-tibbiy xodimlari mavjud muammolar haqida kabi yuzlab qahramon yigitlar urushda olayotgan paytda o‘ng qo‘lidan yarador
komissiya raisi va a’zolari ishtirok etdi. so‘z yuritdi. jasorat ko‘rsatdi. Ulardan biri Ulash Omonov bo‘lsa-da, vazifasini to‘liq bajarib, harbiy
1941–1942-yillarda Saratovdagi harbiy bilim qismiga yetib kelishga muvaffaq bo‘ldi.
Videokonferensiya-aloqa orqali ishtirok yurti kursanti edi. Kichik leytenant Ulash Taniqli razvedkachi jasorati uchun ikki
etayotgan joylardagi mudofaa ishlari Omonov artilleriya vzvodining komandiri marotaba “Qizil Yulduz” ordeni va bir
boshqarmasi vakillarining savollariga sifatida urushga kirdi. qancha medallar bilan taqdirlangan. U
mutaxassislar tomonidan javoblar berildi. Berlingacha bo‘lgan janglarda qatnashib,
Shunday qilib, yig‘ilishda harbiy-tibbiy ko‘riklar Voronej, Oryol, Kursk ostonalarida urush tugagach, g‘alaba bilan Vataniga
jarayonida yuzaga kelayotgan umumiy shiddatli janglar olib bordi. U komandirlik qaytadi.
muammolar atroflicha muhokama qilindi hamda qilgan vzvod jangchilari mardonavor jasorat
mutasaddilar tomonidan ularning yechimiga oid ko‘rsatishdi. Shunday janglarda u II darajali G‘ani Avazov esa 1942-yilning iyun oyida
takliflar berildi. “Vatan urushi” ordeni bilan mukofotlandi. G‘uzor tumanidagi Pachkamar qishlog‘idan
1943-yilda afsonaviy “Katyusha” batareyasi urushga otlandi. Harbiy mashqlarni Penza
Sherzod SHARIPOV, komandiri Ulash Omonovga katta leytenant shahrida o‘tab bo‘lgach, 46-polk o‘qchilari
“Vatanparvar” unvoni beriladi. safida Stalingrad mudofaasi uchun bo‘lgan
janglarda qatnashdi. Dastlabki 13 kunlik og‘ir
#Sarhisob Kiyev shahrini dushmandan ozod etish jangda katta jasorat ko‘rsatib, og‘ir yarador
uchun bo‘lgan janglarda, Dnepr daryosini bo‘ldi. Bir necha kunlik davolanishdan so‘ng
KELAJAKKA YO‘LLANMA kechib o‘tishda u komandirlik qilgan harbiy qo‘mondonlikning buyrug‘iga asosan,
batareya alohida qahramonlik ko‘rsatgan. 3-tankchi armiyasining 82-bo‘limidagi
Milliy armiyamiz saflaridagi xizmat shu zamin farzandlari uchun nafaqat konstitutsiyaviy Jasur komandir I darajali “Vatan urushi” sapyorlar safiga yuborildi. Uning haqiqiy
burch, balki eng sharafli kasblardan biriga aylandi. Davlat xavfsizlik xizmati Chegara ordeni bilan mukofotlandi. Ulash Omonov jangchilik faoliyati ham ana shundan
qo‘shinlari saflarida o‘z yigitlik burchini o‘tayotgan muddatli harbiy xizmatchilar ham 1-Ukraina frontida, Polsha, Chexoslavakiya boshlandi.
sarhadlarimiz daxlsizligi, xalqimizning osoyishta hayotini ta’minlash borasida har qanday yerlarini dushmandan ozod etishda ishtirok
qiyinchiliklarga sabot bilan bardosh berib, ham ma’nan, ham ruhan toblangan holda el- etdi. 1946-yilning avgust oyida g‘alaba bilan Qish kunlarining birida rota komandiri
yurtimizning yuksak ishonchini oqlab kelmoqda. o‘z ona qishlog‘iga qaytib keldi va qishloqda 13 kishini dushman yo‘lidagi ko‘prikka mina
maktab direktori, qishloq soveti raisi bo‘ldi. qo‘yib kelishga buyuradi. Ishni bajarib,
Azamat o‘g‘lonlar muddatli harbiy xizmat imtihon avvalida Vazirlar Mahkamasi orqaga qaytayotganda dushman sezib
davomida davlat chegaralarini ishonchli huzuridagi Davlat test markazi mutaxassislari Amir Xolto‘rayev esa urush boshlangan qoladi. Shiddatli jangda dushman soni
qo‘riqlash va himoya qilish bilan bir qatorda, tomonidan ishtirokchilarga barcha yilda Ukrainaning Kishenev shahridagi ko‘pligi bois biroz chekinishga majbur
jangovar va ma’naviy-ma’rifiy tayyorgarlik qonun-qoidalar hamda tegishli hujjatlarni 268-zenit-artilleriya polkida umumiy harbiy bo‘lishadi. Yordamchi jangchilar kelib,
mashg‘ulotlarida ham qatnashib, muntazam rasmiylashtirishga oid talablar yetkazilmoqda. xizmatni o‘tayotgan edi. U shu yerdan jangga dushmanni chekinishga majbur qilganda,
ravishda bilim hamda ko‘nikmalarini boyitib kirdi. Xolto‘rayev xizmat qilayotgan qism 13 bahodirdan 2 nafari safdan chiqqan edi.
keldilar. Ko‘p yillik tajribaga ega ustoz harbiy – Vatanga qasamyod qilgan kunimiz har jangchilariga vaqtincha ortga chekinayotgan Qolgan jangchilar ular uchun o‘ch olishdi.
xizmatchilarning ko‘magi, bo‘linmalardagi birimizga Prezidentimiz, Qurolli Kuchlarimiz sovet qo‘shinlarining Dnepr daryosidan o‘tib Ertasi kuni ko‘prik portlatildi. G‘ani Avazov
axborot-resurs markazlarining imkoniyatlaridan Oliy Bosh Qo‘mondonining sovg‘asi sifatida bo‘lguncha shu ko‘prikni mudofaa qilib turish Tula, Kiyev, Jitomir, Lvov, Polsha va
keng foydalanish ta’lim sifatini yanada “Temur tuzuklari” va “O‘zbekiston tarixi” vazifasi topshirildi. Chexoslavakiyani ozod qilishda faol ishtirok
oshirishga xizmat qilmoqda. kitoblari tuhfa etilgandi. Ushbu kitoblarni etadi va 1946-yilda Vatanga sog‘-salomat
o‘qish bilan birga, o‘tgan vaqt ichida ko‘plab Amir Xolto‘rayevga dushman hujumini qaytib keladi.
Har qanday mashaqqatli mehnatning boshqa adabiyotlarni ham mutolaa qildim, kuzatish yuklatildi. Uning aniq bergan
samarasi, egallangan bilimning natijasi bo‘ladi. izlandim, o‘rgandim. Test natijalari o‘zim ma’lumotlariga ko‘ra, dushman samolyotlari G‘uzor tumanining Qo‘shquduq
Shu kunlarda DXX Chegara qo‘shinlariga kutgandek chiqishiga hamda tavsiyanoma urib tushirilgan. Shuningdek, hujumga qishlog‘idan bo‘lgan Omon Bozorov
qarashli respublikamizning barcha viloyatlarida sohibi bo‘lishimga ishonaman. Kelgusida o‘tayotgan dushman tanklarini ham u 1941-yildan 1944-yilgacha Stalingrad,
joylashgan bo‘linmalarda muddatli harbiy tibbiyot sohasi bo‘yicha tahsil olishni maqsad bergan aniq ma’lumotlarga tayanib yo‘q Kursk, Ukrainani dushmandan xalos
xizmatni o‘tayotgan harbiy xizmatchilar qilganman, – deydi muddatli harbiy xizmat qilishga erishilgan. U artilleriyachilarga etishda bir necha bor qahramonlik ko‘rsatdi.
O‘zbekiston Respublikasining oliy ta’lim oddiy askari Alisher Ahmadjonov. mo‘ljalni ko‘rsatib, aniq o‘q uzishlarini 1944-yildagi janglardan birida og‘ir jarohat
muassasalariga o‘qishga kirish uchun ta’minlab turgan. Shundan so‘ng Rostov- olib qishlog‘iga qaytib, maktab o‘quvchilariga
beriladigan imtiyozli tavsiyanoma harakatida Ha, yurtning har qarich tuprog‘ini ko‘z Don, Voroshilovgrad, Stalingrad uchun dars berdi.
test sinovlarini topshirmoqda. qorachig‘idek asrab-avaylab, ulkan maqsadlar bo‘lgan janglarda ishtirok etgan. Jumladan,
sari intilayotgan bu otashqalb, navqiron va Rostov-Don shahri uchun bo‘lgan Qahramonlardan yana biri Xotam
Ularning bilimlari 40 ta jangovar, vatanparvar yoshlarga omad tilash barobarida, jangda kuzatuv punktida turib, dushman Normurodov 1941-yilning dekabr oyidan
20 ta ma’naviy-ma’rifiy tayyorgarlik, 10 ta hayotlari davomidagi barcha sinovlardan samolyotining uchishini zimdan kuzatib, 1944-yilning 30-avgustigacha jang qildi.
matematika, 10 ta fizika va 20 ta mantiqiy muvaffaqiyatli o‘tib, albatta, ko‘zlagan zenit-artilleriyachilarga ma’lumot yetkazgan. U Oboyan, Don, Stalingrad, Belgorod va
topshiriq bo‘yicha tuzilgan jami 100 ta test maqsadlariga erishishlarini istab qolamiz! Navel uchun bo‘lgan janglarda, Boltiq bo‘yi
savoli asosida baholanmoqda. Shaffoflikni Uning mo‘ljali bilan 11 ta “Yunkers-88” respublikalarini dushmandan ozod qilishda
ta’minlash maqsadida, auditoriyalarda Mayor Farida BOBOJONOVA bombardimonchi va 4 ta “Missershmid” ishtirok etdi. Qahramon sapyor janglar
videokuzatuv kameralari o‘rnatilgan bo‘lib, DXX Chegara qo‘shinlari qiruvchi samolyotlari portlatiladi. Shundan mobaynida katta-katta hududlarga 1 500
so‘ng 268-zenit-artilleriya polki 1941-yil dan ortiq mina o‘rnatgan, mingga yaqinini
noyabr oyida Voroshilovgrad mudofaasiga zararsizlantirgan. Xotam Normurodov
o‘tgan. Polk jangchilari 1943-yil 5-may kuni janglardagi jasurligi uchun “Qizil Yulduz”
Stalingrad mudofaasi uchun jangga kirish ordeni va III, II darajali jangovar “Shuhrat”
haqida buyruq oldi. Amir Xolto‘rayev xizmat ordeni bilan “Jasorati uchun” va “Stalingrad
qilayotgan harbiy qism urushning og‘ir mudofaasi uchun” medallari bilan
uchastkasi bo‘lgan Kursk mudofaasiga o‘tdi. taqdirlangan.
Podpolkovnik Peshakov kichik leytenant
Zinayevni 6 askar bilan razvedkaga Zinur BOZOROV,
yuboradi. Ular orasida Amir Xolto‘rayev ham “Shon-sharaf” davlat muzeyi
bor edi. Dushmanning o‘t ochish nuqtasini
ilmiy xodimi

10 № 62022-yil #Maxsus-taktik o‘quv VATANPARVAR
11-fevral
TAJRIBA O‘Z SO‘ZINI AYTDI

Qo‘shinlarda doimiy jangovar shaylikni ta’minlash eng
ustuvor masalalardan biridir. Bunda hamkor kuch tuzilmalari
ishtirokida o‘tkaziladigan amaliy o‘quvlar muhim o‘rin tutadi.

Mudofaa vazirligining Farg‘ona kuch va vositalari ham yetib keldi.
shahrida joylashgan harbiy qism va Qism komandirining qarori tinglanib,
hamkor kuch tuzilmalari ishtirokida bajariladigan xatti-harakatlarga aniqlik
o‘tkazilgan maxsus-taktik o‘quvida kiritildi.
ham bo‘linmalarning jangovar shaylik
darajasi yana bir bor sinovdan o‘tkazildi. O‘quv rejasiga ko‘ra, qo‘riqlanayotgan
obyektga shartli dushman hujum
Erta tongdan berilgan o‘quv uyushtirdi. Yurt himoyachilari tomonidan
signaliga asosan harbiy qismning yillar davomida to‘plangan malaka va
shaxsiy tarkibi jangovar shay holatga tajriba o‘z so‘zini aytib, shartli dushman
keltirildi. Harbiy shaharchalar va yakson qilindi.
obyektlar qo‘riqlovi kuchaytirildi.
Zudlik bilan qurollanib, saf maydoniga Shuningdek, o‘quv davomida obyekt
yig‘ilgan harbiy xizmatchilarga yuqori hududida yong‘in sodir bo‘lganida
qo‘mondonlik tomonidan qo‘yilgan uni bartaraf etish, ishchi-xodimlarni
vazifalar yetkazilgach, shaxsiy tarkib xavfsiz hududga evakuatsiya qilish,
texnikalarga joylashib, belgilangan yaralanganlarga tez tibbiy yordam
hududlar tomon yo‘l oldi. Bir vaqtning ko‘rsatish, jangovar harakatlar olib
o‘zida hamkorlikdagi bo‘linmalarning borilgan hududni ekspertiza qilish kabi
vazifalar ham amalga oshirildi.

#Vazifa va ijro

ISTIQBOLDAGI VAZIFALAR

Mudofaa vazirligining Toshkent Unda Qurolli Kuchlar Oliy Qurolli Kuchlarni rivojlantirishning ma’rifiy tayyorgarlik darajasini
garnizonida joylashgan harbiy qismlarning Bosh Qo‘mondoni raisligida navbatdagi muhim bosqichida yanada yuksaltirish hamda
birida qo‘mondonlik va unga bo‘ysunuvchi o‘tkazilgan Xavfsizlik amalga oshirilishi lozim bo‘lgan bo‘linmalarda intizom buzilish
harbiy qismlar shaxsiy tarkibini qamragan kengashining kengaytirilgan vazifalar, zaxira kadrlarni holatlarining oldini olishga
holda videokonferensiya-aloqa tarzida yig‘ilishida qo‘yilgan vazifalar tayyorlash tizimi, ilg‘or tajribalarni qaratilgan aniq vazifalar belgilab
onlayn yig‘ilish o‘tkazildi. ijrosini ta’minlash hamda ommalashtirish, qo‘shinlar berildi.
istiqboldagi ustuvor vazifalarni ta’minoti va harbiy qismlar
belgilash borasida so‘z bordi. infratuzilmasini yaxshilash, Yakunda joylardagi qo‘shilma
shaxsiy tarkibning jangovar va harbiy qism komandirlarining
Qo‘shinlar qo‘mondoni shayligi, jangovar va ma’naviy- ham fikrlari tinglanib, tegishli
polkovnik J. Yakubov tomonidan tavsiyalar berildi.

#Sport

AYOLLAR SPARTAKIADASI

Mamlakatimizning mudofaa Qizg‘in va murosasiz jamoasi ikkinchi va markazga Fidokorona mehnati, namunali
qudratini mustahkamlashda o‘zining kechgan bellashuvlar yakuniga bo‘ysunuvchi harbiy qism harbiy oila bekasi bo‘lish bilan birga harbiy
ulkan hissasini qo‘shib kelayotgan, ko‘ra, Toshkent shahrida xizmatchilaridan iborat “Fidoyilar” xizmat majburiyatlarini a’lo darajada
yuksak ma’naviyatli, oilada va joylashgan harbiy qismning jamoasi uchinchi o‘rinni qo‘lga bajarib, jamiyatda obro‘-e’tibor
farzand tarbiyasida ibrat bo‘lish “To‘maris izdoshlari” jamoasi kiritdi. Yakunda musobaqa qozongan ushbu ayollarimizning
bilan birga xizmat majburiyatlarini birinchi, Qashqadaryo g‘oliblari diplom va esdalik faoliyati haqiqiy vatanparvarlik
a’lo darajada bajarayotgan ayol viloyatining “Vatanparvar qizlar” sovg‘alar bilan taqdirlandi. timsolidir.
harbiy xizmatchilarni qo‘llab-
quvvatlash va rag‘batlantirish
maqsadida ayollar spartakiadasi
bellashuvining qo‘mondonlik
bosqichi o‘tkazildi.

Musobaqa jarayonlarida ishtirokchilar
shaxmat-shashka, stol tennisi, badminton,
voleybol, arqon tortish va harbiy estafeta kabi
sport turlari bo‘yicha o‘zaro bellashdilar.

Mayor Farruxbek SOTIVOLDIYEV

VATANPARVAR #Markaziy harbiy okrugda № 6 112022-yil
11-fevral

TANKCHILARNING ALOQASIZ BOSHQARUV,

AsiXnLoOvQdIaY-nRUoH‘tIkYaHzOiLldATiI boshqaruvsiz g‘alaba yo‘q

Mudofaa vazirligi tasarrufidagi aloqa
bo‘linmalari shaxsiy tarkibi ishtirokida
o‘tkazilayotgan majmuaviy aloqa
mashg‘ulotlarida Markaziy harbiy okrug aloqa
bo‘linmasi ham faol ishtirok etdi.

Markaziy harbiy okrugning Samarqand Majmuaviy aloqa mashqining barcha aloqa vositalarini joylashtirdi va
garnizonidagi harbiy qismda axloqiy-ruhiy asosiy maqsadi – zaxira qo‘mondonlik ularning xatosiz ishlashini ta’minladi.
tayyorgarlik kuni munosabati bilan tankchilar punktini barcha turdagi aloqa bilan
batalyoni shaxsiy tarkibi bilan axloqiy-ruhiy ta’minlash, dala sharoitida aloqa Shuningdek, okrug hududidagi
tayyorgarlik mashg‘ulotlari o‘tkazildi. vositalarini yoyish, aloqa uzelida sifatli aloqa bo‘linmalari shaxsiy tarkibi ham
aloqani o‘rnatish va ta’minlash bo‘yicha majmuaviy aloqa mashqlarini bajardi.
Amaliy mashg‘ulotlar avvalida harbiy dadillik hamda topqirlik ko‘nikmalarini ekipaj shaxsiy tarkibining harakatlarini Jumladan, mashg‘ulot davomida
psixologlar va mashg‘ulot rahbari hosil qilish, tabiiy va notabiiy to‘siqni takomillashtirishdan iboratdir. radio aloqa, videokonferensiya, ovozli
tomonidan axloqiy-ruhiy tayyorgarlik yengib o‘tishda epchillik, tezkorlik xabar berish, chegaralangan telefon
bosqichlari, psixologik xurujlarning hamda chaqqonlikni shakllantirish, Okrug aloqa bo‘linmasining shaxsiy aloqasi kabi turli ma’lumotlar almashish
zamonaviy ko‘rinishlari, jang vaqtida qo‘rquvni yengib o‘tish, tezkor qaror tarkibi “Trevoga” signali bo‘yicha jangovar vositalaridan keng foydalanildi.
yakka va jamoaviy tartibda harakatlanish qabul qilish, topqirlik kabi xususiyatlarni shaylikka keltirilgach, “Sazagan” dala-
hamda xavfsizlik qoidalari borasida shakllantirishga qaratilgan 20 dan ortiq o‘quv maydoniga harbiy texnikalar Mazkur amaliy mashg‘ulotlarda
nazariy tushuntirishlar berib o‘tildi. to‘siqni yengib o‘tishdi. bilan marsh uyushtirdi. Shaxsiy tarkib aloqa batalyonlari komandirlari va
belgilangan hududga yetib borib, aloqa boshqarmalari boshliqlarining
Shundan so‘ng harbiy xizmatchilar Bunday mashg‘ulotlar harbiy qo‘shinlarni boshqarishda zarur bo‘ladigan shaxsiy tarkib bilan ishlash tajribasi ham
uzunligi 300 metrdan ortiq bo‘lgan xizmatchilarning ruhiy zo‘riqishlarini sinovdan o‘tkazilmoqda.
sun’iy to‘siqlar yo‘lagidan o‘tishdi. Vatan yechish va ular ruhiy holatini
posbonlari ushbu yo‘lakda og‘ir sharoit yaxshilashga, qolaversa, har tomonlama
va tog‘li (notekis) hududlardan o‘tish, chiniqishlariga xizmat qiladi.

Markaziy harbiy okrug JIPSLIKNI
qo‘shinlarida sportning OSHIRISH
regbi turini ommalashtirish YO‘LIDA
maqsadida “Qo‘mondon
Ushbu musobaqada okrug olganda, qizg‘in bahslarga boy bo‘lgan
kubogi” musobaqasi tasarrufidagi harbiy qismlardan 4 ta bellashuvlarda jamoalar kuchli jismoniy
o‘tkazildi. jamoa o‘zaro bellashdi. Musobaqa va aqliy qobiliyatlari hamda irodaviy
davomida polvonlarning raqibni ushlash xislatlarini namoyish etishga muvaffaq
Mamlakatimizda jismoniy tarbiya yoki yelka bilan turtib yiqitish, unga bo‘ldilar.
va sportni har tomonlama qo‘llab- xalaqit berish, o‘yin qoidasi buzilganda
quvvatlash hamda rivojlantirish esa “olishuv” – to‘pga talashish va Musobaqa yakuniga ko‘ra,
regbi sport turining ham yanada unga ega chiqish bahslari harbiy “Qo‘mondon kubogi” Jizzax
ommalashishiga sabab bo‘ldi. xizmatchilar hamda yoshlar tomonidan garnizonidagi harbiy qism jamoasiga
Regbi milliy armiyamizda ham jadal qo‘llab-quvvatlab turildi. Umuman nasib etdi. Sovrindor jamoalarga diplom
rivojlanayotgan sport turlaridan biriga va qimmatbaho sovg‘alar topshirildi.
aylandi. Sportning bu turi harbiy Markaziy harbiy okrug matbuot xizmati
xizmatchilarning o‘zaro jipsligini
oshirishga xizmat qilmoqda. Markaziy
harbiy okrug qo‘shinlarida o‘tkazilgan
navbatdagi musobaqa ham ana
shunday maqsadlarni o‘z ichiga olgan.

12 № 62022-yil #Ma’naviyat VATANPARVAR
11-fevral
– Bir kuni Payg‘ambarimiz alayhissalom
Shoirlarning sultoni, lug‘atshunoslarning qomusiy olimi, kuychilarning borar edilar. Sahoba Sa’d Vaqqosning
musiqashunosi, yulduzshunoslarning astranomi, tabiblarning hakimi... o‘z farzandlariga kamondan o‘q otishni
o‘rgatayotgani ustidan chiqdilar. Rasululloh
TIYRANDOZNING tomosha qilib turdilar. Shu payt bir yigit
SABOQLARI kelib, yoydan o‘q uzdi. Rasuli Akram
Hazratning tasviriy san’atda ham mohirligi bordir. Shoh kishi jangchi maqomida bo‘ladi. Jangchi sallolohu alayhi vasallam xushnud bo‘ldilar.
Husayn Boyqaroning tasviri, zanjirband sher suratini yurt himoyasidadir. Yurt himoyasi esa oliy Sahobalar buning sababini so‘raganlarida:
ham ul zot chizganiga manbalar guvohlik beradi. Yana amal sanalur. So‘z mulkining sultoni bunga “U yigit kelganida gunohlari ko‘p edi, o‘q
bir qancha kuylar bastakori, ko‘prik, tegirmon, hammom, shunday hikoyat keltiradi: otdi – gunohlari to‘kildi, shuning uchun
bog‘, maqbara, masjid, shifoxonalar bunyodkori va shodlandim”, – deb izoh berdilar.
me’mori. O‘ylayvering, so‘zlayvering – Navoiy avvalroq – Rasululloh sallolohu alayhi vasallam
o‘ylagan, so‘ylagan chiqar. kamonchilikning fazilatini ko‘p aytdilar. Navoiy zakiy inson sifatida bu amalning
Sahobalar kamondan o‘q otishning savobini sharafini yanada ko‘klarga ko‘tarar ekan,
Bugun so‘z sehrgarining ko‘pchilikka tegadi, shunda Jabroil alayhissalom o‘z qancha miqdorda deb so‘radilar. Shunda U o‘quvchi qalbiga yorqinroq tasavvur berishi
ayon bo‘lmagan yana bir xislatini kashf tabassumini quyidagicha izohlaydi: “Agar Zot alayhissalom: “Agar kamonchilikning uchun shunday deydi:
qilganday bo‘ldim. Ko‘pchilik bilmas, ilk o‘qing nishonga tekkanida qiyomatgacha savobini aytsam, xalq tirikchilikni tashlab,
shoirning kamondan o‘q otish fazilatiga hech narsa bolalaring qo‘lidan qutilmas edi”. kamondan o‘q otishga berilib ketadi. Bir soat – Agar bir joyga masjid quriladigan
bag‘ishlangan “Risolayi tiyr andoxtan” nomli o‘q otishning savobi ellik yillik toat savobi bo‘lsa, u yer menda masjid quradilar deb
risolasi bor. Odam Ato avlodlari yelkasidan necha bilan tengdur. Agar kim o‘q otsa, Alloh unga 40 yil oldin shodlanadi. Agar bir yerda o‘q
asrlar o‘q-yoy tushmay keldi. Garchi Farishta jannatiylar savobini beradi, nishonga tegizsa, otiladigan bo‘lsa, u yer menda o‘q otiladi deb
Demak, ulug‘ shoir o‘q otish san’ati ibtidoda Odam Atoga qarg‘alarni mahv etish jannat eshigini ochib, bir hurni unga ataydi”. 80 yil ilgari xursand bo‘ladi.
tiyrandozi ham ekan. Hajman kichik, bir uchun o‘q otishni o‘rgatsa-da, buning ramziy
nechta hadis va rivoyatlardan iborat ushbu ma’nosi keyinchalik ayonlashadi. Qarg‘a – qora Muallif bundagi savobning qanchalik Bu o‘q jannatda yer olib turibdi...
risolada muallif kamondan o‘q otish saboqlari tusdagi raqib, u turfa ko‘rinish va shaklda ham ulkanligini boshqa bir voqea bilan dalillaydi: Shoirning betimsol badiiyati shundaki,
haqida to‘xtaladi. Diniy dalillar, hikoyatlar bo‘lishi mumkin. Demak, qurol himoyalanish, hadis va rivoyatlarning ichki haroratini sezib,
asosiga qurilgan ushbu mo‘jaz kulliyotni himoya qilish uchun in’om etilgan. – Shayxlardan Shafiqi Balxiy jon berish ularni tartibli bir ipga tiza oladi. Risoladagi
sizga to‘laligicha havola etsak-da, birga fikr chog‘i o‘q-yoy olib kelib, o‘q otadi. Do‘stlari voqealar ma’no va mazmunan bir-biridan
yuritsak. Ilk o‘qning nishonga tegmagani esa buni ko‘rib “Shayx shifo topibdi” deb xursand ulgi olib boradi:
Inson dunyosidagi nomukammallik, bandaga bo‘ldilar. Shunda shayx o‘z holatini: “Umrim – Ali karramallohu vajhahu goho yalang
Qarg‘alar – Odam Atoning ilk nishoni... xos xato va kamchiliklardan nishona. oxirlabdi, shunda bir yaxshi amal qilgim bosh va yalang oyoq o‘q keltirar edilar.
– Hazrat Odam Ato alayhissalom shayton keldi. Biror amalni yoydan o‘q uzishdan ko‘ra Bir kuni Sa’d Vaqqos o‘q otar edilar.
hiylasi bilan jannatdan yerga tushirilgach, Keyinchalik o‘q-yoy insonning juft yaxshiroq deb topmadim. Chunki o‘q otishda Jabroil alayhissalom keldilar. Rasululloh
Allohning amri bilan dehqonchlik qiladi – qanotiga aylandi. Ro‘zg‘or uchun ov qilish, savob ko‘p”, deya izohlaydi. alayhissalom men uchun o‘q ot dedilar.
bug‘doy ekadi. Ammo qarg‘alar ekilgan tashqi dushmandan himoyalanish va boshqa Shunda Jabroil alayhissalom men uchun
bug‘doyni kavlab, yeb qo‘ya boshlagach, yumushlarda uning o‘rni beqiyosligicha qoldi. Risolada keltirilgan qat’iy jumlalardan ham Sa’d o‘q otsin dedi. Sa’d Vaqqos o‘q
Xudoga munojot qiladi. Shunda Yaratgan kishi sergak tortadi: otdilar. Shunda Rasululloh alayhissalom
kamon va o‘q yuboradi. Yoydan o‘q otishni Hazrat Navoiy ushbu rivoyatni keltirar Xudoyi taolo nomi uchun o‘q otgil dedilar.
farishta Jabroil (alayhissalom) Odam ekan, o‘q otishni Xudoning lutfi, Odam Safiy – “Kimki, kamonchilikni o‘rganib, Sa’d o‘q otdilar. Sahobalar nishonga borib,
alayhissalomga o‘rgatadi. Odam Atoning alayhissalomning mo‘jizasi deb xulosa qiladi. so‘ng tark etsa, sunnatimdan yuz o‘girgan ikki o‘qni topib, uchinchisini topolmadilar.
qarg‘alarga otgan birinchi o‘qi tegmaydi, hisoblanadi. U mendan emas”. Jabroil alayhissalom aytdilarki: “Yo
farishta Jabroil alayhissalom tabassum Umrim oxirlabdi. Kamondan o‘q uzay... Muhammad, u o‘qni topmasinlar. Bu o‘q
qiladi. Ikkinchi bor otilgan o‘q nishonga Ko‘nglingizdan bir savol o‘tar: aslida o‘q 80 yil ilgari shodlanadigan yer... jannatda Sa’d Vaqqos uchun yer olib
otishning qanday savobi bor. Bu shunchaki Risoladagi barcha hikoyatlarda o‘q turibdi...
dilxushlik emaski, ulkan ajrlar va’da qilinsa. otish savobi va bu yo‘ldagi urinishlarga Risola ushbu hikoyatlar bilan yakun
O‘ylashimcha, bu ishning hadisini olgan urg‘u beriladi. Demak, o‘q otishni o‘rganish topadi. Aslida Navoiy o‘q otishning mohiyatini
ishtiyoqida bo‘lgan kishilarga bu qadar el-ulusga soddagina bayon qilsa ham bo‘lar
saxovat ko‘rsatilsa, tom ma’noda Vatan edi, ammo u rivoyat va hadislar yo‘lidan
himoyasi uchun xizmat qilayotgan boradi. Harb ishini-da diniy dalillar, hikoyatlar
o‘g‘lonlarga qanchalar sano aytilishini bilan go‘zallashtirishga, ko‘rk berishga
tasavvur qilavering. urinadi va buning uddasidan chiqadi.

Bobur ELMURODOV

Zahiriddin Muhammad Bobur O‘rta asr Sharq BUYUK DAVLAT Shoh Olam Mavliyot shular jumlasidandir.
madaniyati, adabiyoti va she’riyatida o‘ziga xos ARBOBI VA “Boburnoma”ni o‘rganish sohasida jahonning
SARKARDA mashhur sharqshunoslari qatoridan
o‘rin egallagan adib, shoir, olim bo‘lish bilan yaponiyalik olimlar ham joy olmoqdalar.
birga yirik davlat arbobi va sarkardadir. U keng
dunyoqarashi va mukammal aql-zakovati bilan Bobur she’riyatida Vatan tuyg‘usi, Vatan
sog‘inchi, unga qaytish umidi ko‘zga yaqqol
Hindistonda Boburiylar sulolasiga asos solib, tashlanadi:
bu mamlakat tarixidan muhim o‘rin oladi.
Tole yo‘qi jonimg‘a balolig‘ bo‘ldi,
Uning “Boburnoma” memuar asari, bor jang qildi. Boburning Hindistondagi birlashtirish, shaharlarni obodonlashtirish, Har ishnikim ayladim – xatolig‘ bo‘ldi,
“Mubayyin”, “Xatti Boburiy”, “Harb ishi”, aruz yutuqlarida ko‘p jihatdan xorazmlik to‘p savdo-sotiq masalalarini to‘g‘ri yo‘lga O‘z yerin qo‘yib Hind sori yuzlandim,
haqidagi risolalari, nafis g‘azal va ruboiylari quyuvchi usta Aliqulining ham o‘rni bor. Mohir qo‘yish, bog‘-rog‘lar yaratish ishlariga Yo Rab, netayin, ne yuz qarolig‘ bo‘ldi.
turkiy adabiyotning eng nodir durdonalari mergan, yevropaliklarning “farangi” to‘pidan homiylik qildi. Uning bu kabi ishlari o‘g‘illari
bo‘lib, islom qonunshunosligi, she’riyat va o‘t ochish hadisini olgan Aliquli keyinchalik va avlodlari davrida keng miqyosga Shu bilan birga Bobur lirikasida
til nazariyasi, tarix fanlari rivojiga munosib o‘zi to‘p (qozon) quyib, ulardan ulkan yoyildi. Bobur va uning hukmdor avlodlari she’riyatning asosiy mazmuni bo‘lgan
hissa bo‘lib qo‘shildi. hajmdagi toshlarni otadigan bo‘lgan. Bunday huzurida o‘sha davrning ilg‘or va zehni insoniy fazilatlar, yor vasli, uning go‘zalligi,
to‘pni quyish jarayonini Bobur shaxsan o‘tkir olimlari, shoirlari, musiqashunoslari unga cheksiz muhabbat, hijron azobi, ayrilig‘
Zahiriddin Muhammad Boburning o‘zi kuzatgan va bu haqda “Boburnoma” va davlat arboblarini mujassam etgan alamlari va visol quvonchlari nihoyat go‘zal
Samarqand orzusida qilgan yurishlari asarida bayon qilgan. Qozonlar qal’alarni mukammal bir ma’naviy-ruhiy muhit va mohirona ifoda etilgan:
samara bermagach, 1504-yilning bahorida qamal qilishda qo‘llanilgan va undan kuniga vujudga keldi. Boburiylar davlatidagi
Amudaryo tomon yuzlanadi. Shu yillarda 8 tadan 16 tagacha snaryad-tosh otish madaniy muhitning Hindiston uchun Xazon yafrog‘i yanglig‘
taqdir hukmi uni ming bir sinovlardan mumkin bo‘lgan. Qozonlar qal’a, minoralar, ahamiyati haqida Javaharlal Neru shunday gul yuzung hajrida sarg‘ardim,
o‘tkazadi. U metin irodasi va qat’iyligi, kam darvozalarni buzishda qo‘llanilgan. yozgan edi: “Bobur Hindistonga kelgandan Ko‘rub rahm aylagil,
sonli qo‘shini hamda safdoshlarining jasorati keyin katta siljishlar yuz berdi va yangi ey lola ruh, bu chehrayi zardim.
va sadoqati tufayli afg‘on yerlarida qo‘nim 1526-yil aprel oyida Panipatda Hindiston rag‘batlantirishlar hayotga, san’atga, Sen ey gul, qo‘ymading
topadi, Qobulni egallaydi. sultoni Ibrohim Lo‘di bilan va 1527-yili arxitekturaga toza havo baxsh etdi, sarkashligingni sarvdek hargiz,
mart oyida Chitora hokimi Rano Sango madaniyatning boshqa sohalari esa bir- Ayog‘ingg‘a tushub bargi
Bobur Chingizxon va Amir Temur bilan bo‘lgan janglarda Boburning qo‘li birlariga tutashib ketdi”. xazondek muncha yolbordim.
qo‘shinlari taktikasidan foydalansa-da, baland keldi. Tarixiy ma’lumotlarning bayon
jang harakatlari va qurollanishga yangiliklar qilishicha, Boburning Hindistonga yurishida Uzoq yillar davomida G‘arb va Sharqning Bobur o‘z lirik she’rlarida har
kiritadi. Raqibga alohida qismlar bilan hujum Dehli hukmdori Ibrohim Sulton siyosatidan mashhur sharqshunos olimlari “Boburnoma” doim odamlarni yaxshilikka, adolat,
qilish, qanotdan aylanib o‘tib qurshovga norozi bo‘lgan Panjob hokimlari ham Boburni mazmunini jahon jamoatchiligiga yetkazish insonparvarlikka, yuksak insoniy tuyg‘ularni
olish, orqadan zarba berish, soxta harakatlar qo‘llagan va Sikri jangidagi bu g‘alaba borasida katta faoliyat ko‘rsatdilar. Masalan, qadrlashga chaqirdi:
kabi usullar unga muhim g‘alabalarni taqdim Boburga Hindistonda o‘z hukmronligini gollandiyalik olim Vitsen, angliyalik olimlar
etardi. uzil-kesil o‘rnatish va Boburiylar sulolasini J. Leyden, V. Erskin, R. Koldekot, Har kimki vafo qilsa, vafo topqusidur,
barpo etish imkoniyatini berdi. Ovro‘po A. Beverej, T. Albot, germaniyalik Y. Klaynrat Har kimki jafo qilsa, jafo topqusidur.
“Boburnoma”da yozilganidek, o‘z davri tarixchiligida “Buyuk mo‘g‘ullar” nomi va A. Keyzer, fransiyalik Pave de Kurteyl, Yaxshi kishi ko‘rmag‘ay yomonlig‘ hargiz,
uchun eng yaxshi sanalgan artilleriya va bilan mashhur bo‘lgan, aslida “Boburiylar hindistonlik Mirzo Nasriddin Haydar Rizvi, Har kimki yamon bo‘lsa, jazo topqusidur.
bir-biriga zanjir bilan bog‘langan aravalar sulolasi” Hindistonda 300 yildan ortiq turkiyalik R. R. Art va N. I. Bayur va
piyodalar uchun muhofaza to‘sig‘i bo‘lsa, hukmronlik qildi. bizning davrimizdagi fransiyalik olim Bakke Narimon RAHIMOV,
g‘animlar uchun jiddiy g‘ov edi. Gromon, afg‘onistonlik olim Abulhay Habibiy, O‘zbekiston Respublikasi
Bobur Hindistonda siyosiy muhitni pokistonlik olimlar Rashid Axtar, Nadvi va Qurolli Kuchlari davlat muzeyi
Bobur mavqeyini yanada mustahkamlash barqarorlashtirish, hind yerlarini
maqsadida, 1519-1525-yillar davomida direktori o‘rinbosari
Hindistonni qo‘lga kiritish uchun bir necha

VATANPARVAR #Keling, kitob oqiymiz! № 6 132022-yil
11-fevral

“Lissabondagi
tun”

yoxud bir kechada aytilgan hikoya

Urush qochqinlarining “Lissabondagi tun” romani chiqarmaslik, yashab qolish uchun Asardan iqtiboslar
hayoti yoritilgan asarlarni ijodkorning so‘nggi asarlaridan. yagona najot edi.
o‘qiganmisiz? Taniqli nemis Asar birinchi marotaba 1961-yilda “Hayotda baxtdan ko‘ra baxtsizlik
“Welt am Sonntag” jurnalida nashr “Menga alam qildi. Senga qulluq ko‘proq. Umrning abadiy emasligi esa
yozuvchisi Erix Mariya etildi. Chop etilishi bilan kitobxonlar qilishlari uchun, – o‘yladim ichimda, rahmdillik, xolos”.
Remarkning deyarli barcha nazariga tushib, tezda ommalashdi. – qotil bo‘lish kerak ekan”.
asarlarida ana shunday taqdir Asarda o‘z yurtidan, vatandoshlaridan “Hech vaqt dunyo biz u bilan
egalari bilan yuzlashamiz. Biz qochganlar, ularning hayot yo‘llari Qahramonimiz qochqinlikda yurgan xayrlashayotgan, erkimiz tortib olinayotgan
quyida adibning “Lissabondagi oynada aks etgandek bo‘ladi go‘yo. besh yil davomida xotiniga nisbatan paytdagidek go‘zal bo‘lib tuyulmasa kerak.
tun” romani haqida yozishni Fashistlar xalqni shu darajaga iliqlik hissi, qalbidagi muhabbat bir Qaniydi, biz uni hamisha shunday idrok
olib keladiki, natijada tarafkashlik soniya bo‘lsa-da tark etmadi. U etsak!”
lozim topdik. kuchayadi. Bir tomonda Gitler nima qilyapti, sog‘-salomatmi, uni
g‘oyalarini qo‘llab-quvvatlagan xalq, ham hukumat azoblarga giriftor “Uchinchi imperiya madaniyatining
Asarlarida yo‘qotilgan ikkinchi tomonda bu g‘oyaga qarshi qilmadimi? Shu singari savollar uni yangi paydo bo‘lgan madaniyatfurushlari
avlod qayg‘usini olib chiqolgan bo‘lgan insonlar o‘rtasida pinhona aqldan ozdirayozdi. bobosining boshini yorishganda uch yoshda,
yozuvchilardan biri bu Erix ziddiyatlar avj oladi. Eng dahshatlisi, otasini dorga osishganda yetti yoshda,
Mariya Remark edi. Nima hukumat olib borayotgan siyosatga “U fikr-u zikrimga chippa onaizorini gazli kamerada o‘ldirishganida
sababdan yozuvchining har qarshilar kim bo‘lishidan qat’iy nazar yopishdi; uni ham mamlakatdan to‘qqiz yoshda edi. Yigirmanchi asr
bir romani keng kitobxonlar lagerga tashlanar, qiynoqqa solinardi. chiqarib yuborishgan, endi meni izlab farzandining quyib qo‘ygan namunasi”.
tomonidan sevib o‘qilgan? “Lissabondagi tun” asari shunday yuribdi, degan o‘y tinch qo‘ymasdi.
Chunki uning asarlarida bir azob-uqubatlarni boshdan kechirgan, Muyulishdan qanday burilganini yoki “Hozirgina urush haqida gapirib turgandik,
yoqlamalik va yolg‘on yo‘q. o‘z yurtidan badarg‘a qilingan Lyuksemburg bog‘idagi o‘rindiqda shu zahoti uning ko‘lankasi soya tashladi:
Shu bilan birga yozuvchining qahramonlar haqida so‘zlaydi. o‘tirganini yuz martalab ko‘rardim, qora mundirlar, murdanikidek rangpar
o‘zi Birinchi jahon urushi ammo yoniga borganimda begona basharalar, furajkali kallalar. Tun sukunati
qatnashchisi va Ikkinchi Asar qahramonlari fashistlardan odam menga ajablanib qarardi”. atirgullar iforiga emas, yovshan va chirkin
jahon urushini ham ko‘rgan qochish maqsadida Lissabonga kelib, hidiga to‘lib toshgandek tuyuldi”.
insonlardan biri edi. Shuning qo‘nim topishadi. O‘sha davrlarda Besh yildan so‘ng u Helen bilan
uchun uning har bir asarida har bir qochqin Portugaliya orqali uchrashishi mumkin bo‘ladi. Ne baxtki, “Hali lagerda ekanmiz, hech kim biz
urush dahshatlari, urushdan Amerikaga o‘tishni orzu qilardi. Helen ham uni hamon kutar, undagi haqimizda qayg‘urmaydi, juftakni rostlasak,
keyingi xalqlarning g‘arib Asarni hikoya qiluvchi va tinglovchi sevgi uchqunlari hali so‘nib bitmagan bas, o‘sha zahoti bizni javohirotday qidirishga
hayoti, fashizmning mudhish ham aynan shu yerda uchrashib edi. Bu vaqtga kelib, Helen ham puch tushishadi. Bandiligimizda bizdan burda
qiyofasi, ham ruhan, ham qolishadi. g‘oyalardan to‘ygan, qanday qilib nonni qizg‘anishadi, ammo bizni qayta qo‘lga
jismonan ezilgan kishilarning bo‘lsa-da, bu davlatni tark etishni tushirish uchun hech qanday sarf-xarajatni
turmushi aks etadi. “Men unga angrayib, qarab maqsad qilgandi. ayashmaydi va shu maqsadda butun boshli
qoldim. Chindan ham politsiyachiga rotani safarbar qilishadi”.
o‘xshamaydi. Meni hibsga olish “…bu bor-yo‘g‘i pasport olish
uchun bunday be’mani nayrang uchun nayrang edi. Bu yerlardan bosh “Odamlar endi odam hisoblanmasdi. Ular
o‘ylab topishi ehtimoldan yiroq”. olib ketish uchun bahona. Yuragim sof harbiycha belgilarga qarab, askarlarga,
ziq bo‘lib ketdi, bu qarg‘ish tekkan harbiy xizmatga yaroqli va yaroqsizlarga
Eng qiziqarli jihati shundaki, yurtda”. hamda dushmanlarga tasniflanardi”.
romanda hikoyachining asl ismi
keltirilmagan. Sababi qahramonning Nihoyat, u eri bilan birga “Muhabbat bobida so‘roq-savol ko‘payadi,
mashaqqatlari har bir qochqin Germaniyani tark etishga muvaffaq ustiga-ustak javoblarni kavlashtirish
boshidan o‘tgani ayni haqiqat edi. bo‘ladi. Asar ana shu palladan o‘z boshlanganda muhabbatning umri qisqaradi”.
Germaniya lageridan qochgan sir-sinoatlarini ocha boshlaydi. Agar
qahramon 5 yil davomida Fransiyada siz qahramonlarimiz bu dahshatdan “Qochqinlikda, xavf-xatarda, umidsizlikda
darbadarlikda hayot kechiradi. Bu qochib qutula olishdimi, yo‘qmi, mo‘jizaga ishona boshlaysan, yo‘qsa, omon
davrda hukumat quzg‘unlaridan degan savolga javob topmoqchi qolish amrimahol”.
pana-panalarda yashirinish, bo‘lsangiz, hoziroq asar mutolaasiga
ular haqidagi o‘y-fikrlarni tashga kirishishingizni tavsiya qilamiz. Muattar MELIYEVA,
Zero, Lissabondagi bir kechada “Vatanparvar”
aytilgan bu romanni bir nafasda o‘qib
chiqishingizga ishonamiz.

14 № 62022-yil #Posbonga aytar so‘zim VATANPARVAR
11-fevral
“ADABIYOT BILAN
TO‘YINMAGAN QAVM
”

SUHBATDOSH – Kichkina Yo‘ldosh bolaligida Biroq amerikalik, rossiyalik Yo‘ldosh ESHBEK
HAQIDA MA’LUMOT: askar bo‘lishni orzu qilganmi? shoirdan kam yozmasligim kerak.
Ularning mendan o‘tib ketishiga VATAN
Yo‘ldosh ESHBEK, shoir, – Men ham hamma qatori bola oriyatim yo‘l qo‘ymaydi. Mendan
Hamid Olimjon mukofoti bo‘lganman. Bolalar o‘ynaydigan o‘tib ketsa, qalamimni sindirib Ishqimning har oni umringdan nafas,
barcha o‘yinlarni men ham tashlayman. Askar ham shunday Qo‘shig‘imning joni sening nuringdan.
sovrindori, “Shuhrat” o‘ynaganman. Men qatori bolalar bo‘lishi lozim. Oriyati kuchli askarni Sen deb fido bo‘lsam qolgum muqaddas –
medali sohibi. dunyoga kelganda hali urush ta’siri yengib bo‘lmaydi. Gunohim to‘kilgan shakkok umrimdan.
bizdan uncha uzoqlashmagan edi.
1950-yil 1-sentabrda Ko‘cha-ko‘yda yarador bo‘lib kelgan – So‘z qudratlimi yoki qurol Har chekkan ingrog‘ing sababkori – biz,
Samarqand viloyatida kishilarga ko‘p duch kelardik. qudratli? Har ko‘rgan shodliging bizga atodir.
tug‘ilgan. O‘zbekiston Milliy Eslayman, “urush-urush” degan Mudroqlar qolmasa – baxtiyoringmiz,
universitetining filologiya o‘yinimiz bo‘lardi. Biz ko‘pincha – Abdulla Qahhor “Adabiyot Uyg‘ota olmasak, umr xatodir!
fakultetida o‘qigan. “Sog‘inib shu o‘yinni o‘ynardik. Urushning atomdan kuchli, lekin uning kuchini
yashayman”, “Yuksak dahshatlarini o‘z ko‘zim bilan o‘tin yorishga sarflamaslik kerak”, Faqat sen haqdadir har bitta she’rim,
daraxtlar”, “Moviy turnalar”, ko‘rmasam-da, urush azob-uqubat degan. Ayon gap, albatta, so‘z Koringga yarolsa – sururim mening.
“Daraxtlar ertagi” “Lirika”, ekanligini yaxshi his etardim. Ko‘p qudratli. Biroq so‘zning qudratini Armoning, quvonching, g‘ururing, mehring,
“Seni so‘roqlayman” va boshqa qatori men ham katta bo‘lsam askar qurol-yarog‘dan foydalanishga isrof Allalaring sening – surudim mening!
she’riy, nasriy, tarjima kabi 40 bo‘lishni orzu qilganman. qilmasligimiz kerak.
dan ortiq kitobi chop etilgan. QOCHAYOTGAN BO‘RINING
– O‘tmishda buyuk – Hayotingizda jangovar BOLASIGA AYTGANI
sarkardalarimiz she’r, asarlar qurollardan o‘q otib
yozgan. Bugungi Vatan ko‘rganmisiz? Ota bo‘ri tomog‘idan,
himoyachilari adabiyot bilan Bola bo‘ri oyog‘idan o‘q yedi.
qanday munosabatda bo‘lishi – Qaysi birini aytay? Birortasida G‘azabidan ko‘zlariga qon quyilib,
kerak? o‘qni behuda sarflamaganman. Bari Ota bo‘ri bolasiga shunday dedi:
nishonga tekkan. – Padariga la’nat ularning!
– Adabiyotni sevish kerak. Oqsama!
Adabiyotni sevmagan odamning – Men sizni so‘zni nishonga Chopyapman-ku
tizzasi bukilib ketadi. Adabiyot urasiz, deb yursam, o‘qdan ham Ichimga yutib
insonga kuch beradi, ruh beradi. unumli foydalanar ekansiz-da! Bo‘g‘zim qon bo‘lsa-da.
Adabiyotni sevish g‘alabani To‘g‘ri yur!
ta’minlaydigan eng katta omil. – Baholi qudrat. Maqtanyapti Yugur!
Adabiyot degani Vatanning, demang yana. Mening bolam bo‘lsang, oqsama,
millatning boshqa bir go‘zal ismi, Oyog‘ing uzilib tushsa ham!
to‘g‘risi, onasidir. Adabiyot millatni – Nega qo‘shiq aytib safda Oqsaganing ko‘rib qolsami,
dunyoga keltiradi. Adabiyot bilan yuriladi, jangga kiriladi? Qo‘shiq Yana quvar ortingdan odam.
qanday sehrli kuchga ega?
to‘yinmagan qavm millat hayratlantirish, go‘zallikka oshufta qilish afzal
darajasiga ko‘tarila olmaydi. – Bu savolingiz bilan yana emasmi?!
Bilasiz, adabiyoti buyuk adabiyotga qaytdik. She’r bu
davlatlarning davlati ham adabiyotning mevasi. Kuchli qo‘shin Nafli umr, bu – Vatanga, ota-ona, do‘stlarga –
buyuk. – kuchli qo‘shiq bilan kuchli. jamiki insonlarga yaxshilik qilish demak. Yaxshilik
qiling, bir kun bo‘lsa ham, bir on bo‘lsa ham
– Harbiylarimizga qanday – Bir she’ringizda “Sen chorlar yaxshilik, shunda umringiz nafli umr bo‘ladi.
asarlarni o‘qishini tavsiya ekansan, demak, kerakman”, deb
qilasiz? yozgansiz. Bugun ham Vatan Suhbatdosh:
chorlasa, tayyormisiz?! Abdurazzoq OBRO‘YEV,
– Seneka shunday deydi: iste’fodagi podpolkovnik,
“Kitobning haddan ziyod ko‘pligi – Yillar o‘z so‘zini aytar ekan.
fikrlarni sochib yuboradi. Kerak Men bugun yigitlarday chaqqon, O‘zbekistonda xizmat
kitobni, kerak ilmni o‘z vaqtida baquvvat emasman. Vatan ko‘rsatgan jurnalist
tanlay bilish kerak”. chorlasa, bugun ham xizmatiga
tayyorman!
Asl asarlarni o‘qish kerak,
albatta. O‘zimizning va Gyote “Benaf yashashdan
jahonning yetuk asarlarini bevaqt o‘lim afzal”, degan ekan.
o‘qishi hamda uqishlari zarur.
Kim bilmaydi, deysiz, kapalak
– Vatanni himoya qilishda sakkiz soat, qarg‘a ming yil
jangovarlik muhimmi, yashaydi. Xo‘p, qarg‘a ming yil
vatanparvarlik? yashasin, biroq undan odamlarga
ne naf bor? Kapalak sakkiz soat
– Ikkoviyam zarur. Ammo yashasa ham odamlarning ko‘zini
birinchi o‘rinda vatanparvarlik quvontiradi. Ming yil yashab
turadi. Men shafqatli, shafqatsiz go‘ng titgandan ko‘ra, yarim kun
armiya degan tushunchani yashab odamlarga zavq ulashish,
qabul qilolmayman. Shaxsiy
tarkib eng avvalo, iymonli
bo‘lishi shart. Men shoirman.

Fikr va mulohazalaringizni
@Vatanparvargazetasi_bot
manziliga jo‘natishingiz mumkin

VATANPARVAR #Sog‘lom turmush tarzi № 6 152022-yil
11-fevral

ГИПЕРТОНИЯ ЭСЛАТМА

СОҒЛИҚ Қон босими юрак-қон томир тизимининг муҳим кўрсаткичи бўлиб, унинг
УЧУН ортиши ҳам, тушиши ҳам бир хил даражада ёмон. Уйда қон босимини на-
ҚАНЧАЛИК зорат қилувчи биринчи ёрдамчи бу – тонометр хисобланиб, ундан қандай
ХАВФЛИ?
фойдаланишни билиш ҳам муҳимдир.
Қон босими одатда овқатдан 2 соат ўтгач ўлчанади. Ундан олдин чекмас-
лик ва спиртли ичимлик ичмаслик лозим. Шунингдек, қон босимини ўл-
чашдан олдин сиз жисмоний фаолият билан шуғулланмаслигингиз керак.
Қон босимингиз ўлчанаётган пайтда аввало қулай ҳолатда ўтиринг, қўл

кафтини юқорига қилиб қўйинг, тирсак эса бироз эгилади. Тонометр
манжети тирсакдан 3 см баландликда жойлашган бўлади. Шундай қилиб,
артериал импульс йўқолгунча манжетга ҳаво тўлдирилади. Фонендоскоп

тирсакнинг ички юзасига артерия пульсацияланиш нуқтасида жой-
лаштирилади, шундан кейин ҳаво чиқарилади. Биринчи зарбаларнинг

пайдо бўлиши систолик босим деб ҳисобланса, охирги зарба йўқолган
пайти – диастолик босимга тўғри келади.

Дунёда минглаб инсонлар ҳар куни тонометрдан фойдаланишга маж- ДОРИЛАРСИЗ ҚОН камайтиради, балки иммунитет тизими-
бур. Улар саломатлигини асраш ва хавф-хатардан йироқ бўлиши учун БОСИМИНИ ТУШИРИШ ни мустаҳкамлайди ва тери ҳолатини
қон босими ошиши сабабини билиш ва уни даволашга ҳаракат қилади. УЧУН... яхшилайди.
Афсуски, орамизда қон босимининг ошишини касаллик, деб билмайди-
ганлар, унинг сабаби билан қизиқмайдиганлар ҳам кўплаб топилади. Энг биринчи навбатда ортиқча Қизил булғор қалампирида рекорд
Бундай тоифадаги инсонларнинг бу борада ўз фикри бор: «қон босимини вазндан қутулинг. Қон босими ҳар даражада C витамини мавжуд бўлиб,
туширсам бўлди, бунинг учун даволаниш шартмас». Лекин қон боси- ортиқча ташланган килограммда бит- у гипертония касаллигининг олдини
мининг ошиши, яъни гипертонияга нисбатан бежиз забонсиз қотил деб тага камаяди. Бунинг учун эса доимий олишга ёрдам беради.
таъриф берилмайди. Жиддий оқибатлар билан якун топиши ва турли равишда спорт ёки жисмоний фаоллик
билан шуғулланиш тавсия қилинади. Какао – флавоноидларга бой маҳ-
асоратларга олиб келиши мумкин бўлган ушбу муаммо бугун «ёша- сулот. У қон томирларини кенгайтириб,
риб» кетди. Яъни бу касаллик ёшлар орасида ҳам авж олган. Ҳозирги Кунига 30 дақиқа қон босимини пасайтиради.
кунда ҳар беш кишидан биттасида қон босими ошиши кузатилади. Бу жисмоний фаоллик
тадқиқотлар натижасида аниқланган факт. Тўғри, юқори қон босими Узоқ вақт пиёда юриш, велосипед Лосось балиғи – омега-3 ёғ кисло-
билан йиллаб яшаш мумкин, аммо мунтазам қон босимининг ошиши ҳайдаш, сузиш ва рақс нафақат қомат, таларининг кони. Мазкур модда қон
кичик артерияларни шикастлантиради. Бора-бора у мия инсульти, мио- балки кайфиятни ҳам меъёрда бўли- босимини пасайтиради, «ёмон» холес-
кард инфаркти, юрак ва буйрак фаолияти етишмовчилиги, кўз пардаси шига ҳисса қўшади. Қон босимининг теринни камайтиради, мия фаолияти-
кўчиши ва ҳатто кўрликка ҳам олиб келиши мумкин. Бу эса касаллик- пасайиши учун кунига камида 30 ни яхшилайди ва қариш жараёнини
дақиқа давомида ушбу машғулотлар секинлаштиради.
нинг қай даражада хавфли эканлигидан далолат беради. билан шуғулланинг.
Бўтқа истеъмол қилинг Сули ёрмаси – қон босимини тар-
ҚОН БОСИМИ НИМА? ошишига олиб келади. Агар бошқа Жисмоний фаоллик билан бирга тибга солиш учун зарур бўлган селен
касалликлар аниқланмаса, муаммо соғлом овқатланишга ҳам риоя қи- манбаи ҳисобланади. Сули ёрмаси,
Қон босими, артериал босим – то- доимий равишда қабул қилиниши линса, артериал босимни камайтирса шунингдек, клетчатка ва углеводларга
мирларда оқаётган қоннинг шу томир керак бўлган дорилар билан ҳал бўлади. Рациондан яримтайёр, ёғли бой, шунинг учун ҳам ушбу маҳсулот
деворларига кўрсатадиган тазйиқи, қилинади. маҳсулотларни олиб ташлаб, бунинг қондаги қанд миқдорининг кескин ўз-
босимидир. У юрак уриши ва томир- ўрнига мева, сабзавот ва донли маҳ- гаришига олиб келмайди.
лар деворининг қаршилиги туфайли Спиртли ичимликларни сулотлар истеъмол қилиш керак. Қола-
вужудга келади. Артериялар ичида истеъмол қилиш верса, томирларни қуритиб, қон босими Бодом ҳам қондаги холестерин
артериал, капиллярлар ичида ка- ортишига таъсир қиладиган тузни ҳам миқдорини пасайтиради. Унинг тар-
пилляр, веналар ичида веноз босими Унутманг, кўп миқдордаги спирт- меъёрини оширмаслик зарур. кибида ЛПВП («яхши» холестерин),
бўлади. Қон босими қоннинг томир- ли ичимликлар гипертония учун Тўғри нафас олинг оқсил, клетчатка, калий, магний ва
лар тизими бўйлаб оқишига имкон хавфли омил ҳисобланади. Тадқиқотларда чуқур нафас олиш E витамини мавжуд.
беради ва организм тўқималарида артериал қон босимни камайтиришга
моддалар алмашинувини таъминлай- Тузга сезгирлик самарали ҳисса қўшиши аниқланган. Кўк чой – қаҳвадан фарқли ра-
ди. Маълумки, ҳар бир кишининг қон Айрим одамлар натрий тузининг Энг яхши усул 5 маротаба нафас олиб, вишда нафақат қон босимини пасайти-
босими жисмоний хусусиятлардан истеъмоли туфайли юқори қон бо- чиқариш машқи ҳисобланади. Уни ба- ради, балки қон томирларини тозалаб,
келиб чиққан ҳолда ўзгариб туради. симига эга бўлади. Шунинг учун туз жариш давомида қорин билан нафас қариш жараёнини секинлаштиради.
Жисмоний меҳнат, стресс, ҳаётий истеъмолини камайтириш, уни калий олиш ва бу вақтда елкалар қимир-
ташвишлар билан ўралашган пайтда тузига алмаштириш керак. ламаслигига эътибор қаратиш керак. ДАРВОҚЕ...
қон босими кўтарилса, уйқу ва дам Янада яхши самара бериши учун қулай
олиш чоғида аксинча, тушади. Лекин Стресс жойлашиб олинг ва кўзларингизни Доривор ўсимликлар ҳам гиперто-
доимий равишда ошиб турадиган қон Стресс деярли барча касалликлар юминг. Бу орқали аҳволингизга таъсир нияни назорат қилишда жуда самара-
босими соғлиқ учун жуда хавфли. учун энг хавфли омил ҳисобланади. кўрсатадиган стрессни ҳам камайти- ли. Албатта, бу борада аввало шифо-
Чунки бундай вақтда тўқималар бир- Бетартиб иш, ҳаётдаги шахсий му- ришга муваффақ бўлган бўласиз. кор билан маслаҳатлашишни унутманг.
данига тушган оғирликни «кўтарол- аммо ва ташвишлар гипертониянинг Қўл ва оёқлар учун иссиқ ванна Қон босимини туширишда фойдали до-
маслиги» мумкин. ривожланишига сабаб бўлади. ривор ўсимликлар қуйидагилар: қора
қабул қилинг каштан, кийик ўти, занжабил илдизи,
ГЕПЕРТОНИЯНИНГ ЮЗАГА Вазн ошиши 45 даража иссиқликдаги сув солин- кунжут ёғи ва чой барглари.
КЕЛИШ САБАБЛАРИ Ҳаддан ортиқ семириб кетиш ган идишга қўл ёки оёқларингизни со-
ҳам касалликни ривожлантиради. линг ҳамда 10 дақиқа давомида кутиб ҚОН БОСИМИНИ
Қон томирлари фаолиятидаги Шунинг учун ортиқча вазнни ўз туринг. Қон томирларни кенгайтириб, НОРМАЛЛАШТИРАДИГАН
ўзгаришлар фақатгина бош мия вақтида бартараф қилиш мақсадга қон айланишини яхшилайдиган ушбу ДОРИЛАР
фаолиятига боғлиқ жараён эмас. мувофиқдир. муолажа қаттиқ бош оғриғида ҳам яхши
Балки ички ва ташқи таъсир кучига самара беради. Тадқиқодлардан маълум бўлишича,
ҳам боғлиқ. Буйрак, юрак ва қон Ёш қон босимини нормаллаштирадиган
томир касалликлари қон босимининг Гипертонияга чалиниш кекса Олма сиркаси билан дорилар инсон ҳаётини узайтириш
ўзгаришига жиддий таъсир қилади. ёшли инсонларда анча юқори. Чунки компресс қилинг хусусиятига эга, улар ҳатто нимжон
Айниқса, буйракдаги касалликларни бу вақтга келиб, қон томирлари де- инсонларга ҳам ёрдам бериши мумкин
ўз вақтида даволаш, гипертониянинг ворларида холестерин қуюқлашиши Халқ табобатига оид бўлган ушбу экан. Таъкидланишича, мазкур дори
олдини олишга ёрдам беради. Лекин хавфи кучаяди. муолажа оёқ-қўлларни ванна қилган- воситаларининг хусусиятини аниқлаш-
афсуски, кўпчилик инсонлар буйрак Сизда юқоридаги омиллардан дек таъсир кўрсатади. Бунинг учун га бағишланган тадқиқотлар италиялик
касалликларига эътибор бермайди. бирортаси кузатилганда, тезда му- олма сиркаси билан намланган дока мутахассислар томонидан ўтказилган.
Натижада қон босимидан доимий ра- аммонинг сабабини билишга ва уни ёки матони 10-15 дақиқага товонга Улар 65 ёшдан катта бўлган 1,3 мил-
вишда азият чекади. бартараф этишга ҳаракат қилинг. қўйиш керак. лион одамнинг маълумотларни тадқиқ
Зеро, ўз вақтида босимни назорат этган. Ўрганишга 7 йиллик даврдан
Қон томирларининг бузилиши қилиш, турмуш тарзини ўзгартириш Ханталдан фойдаланинг фойдаланилган.
Гипертоник типдаги қон томир ва шифокор томонидан тавсия этил- Хантал қон айланишини яхшилаб,
тонусининг ўзгариши босимнинг ган дори-дармонларни мунтазам артериал босимнинг тушишига ҳисса Касалликдан азият чекувчи қария-
равишда қабул қилиш қон босими қўшади. Уни оёқларга қўйиш, аммо ларга артериал қон босими ортишига
туфайли юзага келадиган асоратлар- ортиқча ушлаб турмаслик тавсия қи- қарши дори воситалари, баъзиларига
нинг олдини олишга ёрдам беради. линади. уч турдан ортиқ дори тавсия қилинган.
Бунда соғлиғи оғир бўлган инсонлар-
ҚОН БОСИМИНИ нинг ўлим ҳолати 65 фоизни, бироз
ТУШИРАДИГАН кучлироқларида — 16 фоизни ташкил
МАҲСУЛОТЛАР этган.

Творог – кальций, калий ва маг- Етти йил давомида тадқиқ этилган
нийга бой маҳсулот. Улар юрак мушак- 255 мингдан ортиқ одам вафот этган.
ларини кучайтиради, қон томирларини
кенгайтириб, қонни тозалашга ёрдам Олимлар томонидан эълон қилинган
беради. хулосаларга кўра, гипертонияга қарши
дори воситалари анча соғлом бўлган
Қовоқ уруғлари – цинк моддасининг одамларда ўлим хавфини 44 фоизга,
манбаи. Ушбу муҳим элемент нафақат нимжон инсонларда эса 33 фоизга
юрак-қон томир касалликлари хавфини қисқартиради.

Гулнора ҲОЖИМУРОДОВА
тайёрлади.

16 № 62022-yil #Ulug‘lar yodi VATANPARVAR
11-fevral

BOBUR – Muallif suratga olgan
DILBAR SHAXS Bahrom ABDURAHIMOV

USTOZI E’TIROFIGA

SAZOVOR SHOGIRD

Mudofaa vazirligi Havo hujumidan mudofaa qo‘shinlari Yurtimiz bo‘ylab Alisher Navoiyning 581 yilligiga bag‘ishlangan
va Harbiy havo kuchlari qo‘mondonligi tashabbusi bilan ko‘plab ma’naviy-ma’rifiy tadbirlar o‘tkazilmoqda. Shunday
adiblar xiyobonida Zahiriddin Muhammad Bobur
tavalludining 539 yilligiga bag‘ishlangan tadbir bo‘lib tadbirlardan biri “G‘alaba bog‘i” yodgorlik majmuasining “Shon-
o‘tdi. Dastlab harbiy xizmatchilar hamda muddatli harbiy sharaf” davlat muzeyida bo‘lib o‘tdi. Unda adabiyotshunos olimlar,
xizmatchilar ishtirokida shoh va shoir haykali poyiga gul
qo‘yildi. Shoir Bobur Bobomurod yig‘ilganlarga xiyobonning o‘quvchi-yoshlar hamda harbiy xizmatchilar ishtirok etdi. Buyuk
tashkil etilish tarixi, unda qad rostlagan 24 ta haykal mutafakkir Navoiyning bizgacha yetib kelgan nafaqat ma’naviy-
siymosida gavdalangan yozuvchi va shoirlar haqida so‘zlab
berdi. Shuningdek, Zahiriddin Muhammad Boburning ijodi ma’rifiy, balki madaniy boyliklarini asrab-avaylash, asarlariga
va faoliyatiga atroflicha to‘xtaldi. qaytadan ruh bag‘ishlash, ularni dunyo navoiyshunos olimlari orqali

Shundan so‘ng tadbir Toshkent shahar muzeyida davom etdi. Unda qo‘mondonning yuksaklikka olib chiqish xususida fikr-mulohazalar bildirildi.
tarbiyaviy va mafkuraviy ishlari bo‘yicha o‘rinbosari polkovnik Davron Usmonov
yig‘ilganlarga Boburning sarkarda sifatidagi harbiy strategiyalari haqida so‘zlab berdi. Abdurahmon Jomiy Alisher
Navoiyning ustozi va do‘sti edi.
Bobur Hindistonda 300 yildan ortiq davom etgan Boburiylar sulolasi tamal toshini Jomiy Navoiy haqida yozarkan,
qo‘ydi. Javohirlal Neruning “Bobur – dilbar shaxs” degan ta’rifi ham bobomizning naqadar u anjumanlarning boshlig‘i
odamiyligi, o‘zga yurt madaniyati, tili, dini va urf odatlarini hurmat qilganidan dalolat. edi, deydi. Yaxshiyamki o‘z
“Xamsa”sini turkiyda bitgan.
– Boburning bolalik yillari juda og‘ir judolik va yo‘qotishlar bilan kechdi, – deydi shoir Agar forsiyda yozganda edi,
Bobur Bobomurod. – Ammo bunday musibatlar uning metin irodasini yenga olmadi. shu paytgacha yaratilgan
Aksincha, boshiga kelgan sinovlarda toblandi hamda intilishda davom etdi. Uni faqatgina barcha “Xamsa” dostonlari
yurt sog‘inchi juda ko‘p qiynadi. Ona tuprog‘i dardida yonar ekan, uning yo‘liga ko‘z o‘z darajasidan anchayin
tikib, ko‘plab g‘azallar bitdi. pastlagan bo‘lar edi, deya
hazrat Navoiy ijodiga
Sh. SHARIPOV yuksak baho beradi.

Tadbir davomida
“G‘alaba bog‘i” yodgorlik
majmuasi boshlig‘i
polkovnik Shuhrat Yusupov, Toshkent davlat o‘zbek tili va adabiyoti universiteti
dotsenti To‘lqin Tog‘ayev, filologiya fanlari nomzodi, dotsent Rahimboy Jumaniyozov
va O‘zbekiston Yozuvchilar uyushmasi a’zosi, yozuvchi Rahmon Xojimurodovlar hazrat
Navoiy hayoti va ijodi, shaxsiyati haqida so‘z yuritdi. Tadbir so‘ngida Navoiy g‘azallariga
bastalangan kuy-qo‘shiqlar yangradi.

Muattar MELIYEVA,
“Vatanparvar”

O‘zbekiston Respublikasi Qurolli Kuchlari MILLIY
akademiyasida tillar kafedrasi tomonidan “Alisher MA’NAVIYATIMIZ
Navoiy – milliy ma’naviyatimiz dahosi” mavzusida
ilmiy seminar o‘tkazildi. Unda professor-o‘qituvchilar, DAHOSI
talabalar, harbiy xizmatchilar hamda kursantlar
ishtirok etdi.

Akademiyaning tillar kafedrasi boshlig‘i filologiya Tadbirda so‘zga chiqqan mutaxassislar
fanlari nomzodi, dotsent Sohiba Abdullayeva ilmiy mutafakkir ijodi, uning ilm-fanga qo‘shgan
seminarga moderatorlik qilib, Navoiyning butun hissasi haqida o‘rtoqlashish bilan
hayoti davomida adabiy asarlarni siyosat bilan bir qatorda, bugungi kunda dolzarb
birlashtirganligiga urg‘u berdi. Yuqori martabada muammolardan biriga aylangan tilga
faoliyat yuritgan bo‘lsa-da, mamlakat hayotining e’tiborni so‘z mulkining sultonidan o‘rganish
ijtimoiy-iqtisodiy takomillashishiga katta hissa kerakligiga urg‘u berdi. Qolaversa, Navoiy
qo‘shgani, ilm-fan, san’at rivojiga homiylik qilgani, hayoti va ijodini nafaqat yurtimizda, balki
tinchlik va totuvlik hukm surishida uning harakatlari xalqaro miqyosda ham keng o‘rganish va
beqiyosligi ta’kidlandi. targ‘ib qilish kerakligi aytildi.

Tadbir yakunida kursantlar tomonidan
Alisher Navoiy ijodiga mansub qator
g‘azal va ruboiylar sahna ko‘rinishlari
orqali namoyish etildi hamda yig‘ilganlar
e’tirofiga sazovor bo‘ldi.

Kapitan Boburmirzo SOLIYEV,
Qurolli Kuchlar akademiyasi
yoshlar yetakchisi

VATANPARVAR #Faxr #Ijodiy uchrashuv № 6 172022-yil
11-fevral

ISTE’DOD, IMKONIYAT, “MEN SEVGAN ADIB”

NATIJA

Xalqimiz orasida “Bo‘ladigan bola – boshidan ma’lum”, degan
juda purma’no ibora bor. Chirchiq shahridagi 20-umumta’lim
maktabning 3-sinfida tahsil olayotgan Shukrona Karimovaga ham
ushbu iborani bemalol qo‘llasak bo‘ladi. Sportning karate turi
bilan shug‘ullanib boshlaganiga 3 yil bo‘lib ulgurmasdan ikki karra
O‘zbekiston chempioni bo‘lgan Shukronaxon bugun jahon va Osiyo

chempionligi uchun harakatlarni boshlab yuborgan.

– Yoshligimdan sportning Havo hujumidan mudofaa qo‘shinlari va
yakkakurash turlariga juda Harbiy havo kuchlari qo‘mondonligiga qarashli
qiziqqanman. Shu sababli
harbiylik kasbini tanladim, – deydi harbiy qismlarning birida “Men sevgan
Shukronaning dadasi serjant Muzaffar adib” mavzusida ijodiy uchrashuv tashkil
Karimov. – Yoshlik paytlarimiz etildi. Uchrashuvda O‘zbekiston Yozuvchilar
iste’dodimizni namoyish etish uchun uyushmasi a’zosi, shoirlar Mirzo Karim va
hozirgidek sharoitlar yo‘q edi. Ammo
Prezidentimiz tomonidan ilgari surilgan Anvar Nishonov ishtirok etdi.
besh muhum tashabbus doirasida
yaratilgan keng imkoniyatlar yurtimiz Yoshlarni adabiyotga, ma’naviyatga oshno qilgan tadbir taassurotlarga boy bo‘ldi.
yoshlari qatorida farzandlarim iste’dodi Unda ishtirok etganlar Mirzo Karim ijodi bilan yaqindan tanishdi. Shoir suhbati va
yuzaga chiqishida ham ayni muddao uning qalamiga mansub she’rlaridan bahramand bo‘lishdi.
bo‘ldi. Rafiqam bilan birgalikda qizimizning tanlovini qo‘llab-quvvatlab kelmoqdamiz. Kichik
farzandim Firdavsjon ham opasiga havas qilib, mashg‘ulotlarda ishtirok etyapti. Ajabmas, vaqti Uchrashuv davomida shoir Anvar Nishonovning “Onajonim orzusi” nomli she’riy
kelib, Shukronadek chempion bo‘lsa. Aslida ota-ona uchun farzandining yaxshi soha vakili bo‘lib, kitobining taqdimoti ham bo‘lib o‘tdi. Ijodkorning ichki kechinmalari, tug‘yonlarining
jamiyatda o‘z o‘rniga ega bo‘lishi va Vataniga kerakli insonligini ko‘rishdan ortiq baxt bo‘lmasa kerak. go‘zal ifodasi bo‘lgan ushbu kitob she’riyat ixlosmandlari uchun o‘ziga xos tuhfa
Har bir inson qaysidir yo‘nalishda iste’dodli. Ammo bunday qobiliyatni o‘z vaqtida anglab, uni bo‘ldi, desak mubolag‘a bo‘lmaydi.
rivojlantiradigan, to‘g‘ri yo‘naltiradigan va shart-sharoit yaratib beradigan birinchi ustozi uning ota-
onasidir. Bunday imkoniyat ortidan yosh chempion, yorqin iste’dod egalarining yetishib chiqishi Umida YUSUPOVA
mumkinligi Shukrona misolida yana bir bor isbotini topdi. Farzandi qiziqishlarini o‘z vaqtida
anglagan, uning kelajagi uchun poydevor yaratib bergan Muzaffar aka oilasi esa har bir ota-ona
uchun ibratdir.

Sherzod SHARIPOV,
“Vatanparvar”

#Tashrif

Nukus garnizonidagi harbiy qismlardan birida RASSOM
muddatli harbiy xizmatni o‘tayotgan bir guruh askarlar
USTAXONASIDA
yurtimizning taniqli ijodkori, Qoraqalpog‘iston xalq
rassomi, akademik Sarsenbay Baybosinov ijodiy
ustaxonasida mehmon bo‘lishdi.

Ijod olami rang-barang. Adabiyot, musiqa, kino, raqs va shu kabi bir qator san’at
turlari orasida rangtasvir olami fusunkorligi bilan ajralib turadi. Rangin bo‘yoqlar
sehridan yaralgan san’at asarlari insonlarga estetik zavq bag‘ishlab, go‘zallikni
anglashga o‘rgatadi. Ta’kidlash joizki, Sarsenbay Baybosinov ijodiy ustaxonasi o‘tgan
bir kun harbiylarda ana shunday boy taassurot qoldirdi.

Uchrashuv davomida Sarsenbay Baybosinov harbiylarga ijodiy faoliyati, hayoti,
shogirdlari haqida so‘zlab berdi. Armiya yillarini esga oldi. Askarlik davridan esdalik
– fotoalbomni askarlar e’tiboriga havola qildi.

Ijodiy suhbat asnosida rassom mehmonlar uchun portret janri bo‘yicha mahorat
darsi o‘tdi. Mazmunli o‘tgan uchrashuv so‘ngida harbiy orkestr jamoasi o‘z ijodiy
chiqishlari bilan barchaning ko‘ngliga xushnudlik ulashdi.

Shohista ABDURAHMONOVA,
Shimoli-g‘arbiy harbiy okrug matbuot xizmati

Ruxsora Qobiljonova haqida #Yoshlar – kelajagimiz! yaxshi ko‘radi. Bu oiladagi muhitning ta’siri
desak, yanglishmagan bo‘lamiz.
o‘ylarkanman, favqulodda RUXSORANING
Nodirbek aka va Gavharoy opa uch
qalbim yorishib ketadi. U BAXT YULDUZLARI qizni tarbiyalab, voyaga yetkazmoqda.
Ruxsoraning singlisi Rayyona bugungi
kim deysizmi?! U bugunning mehr qo‘yib ulg‘aydi. Bunda esa, albatta, qatoridan joy oladi. O‘sha yili Malayziyada kunda tasviriy san’at shaydosi. Juda
Gavharoy opaning bemisl hissasi bor. Ona bo‘lib o‘tgan xalqaro turnirda faol ishtirok etadi. chiroyli chizadi. Kelajakda bu qizaloq
yoshlariga har jihatdan o‘rnak Ruxsorani 4 yoshligidan sport to‘garagiga 2016-yili Toshkentda o‘tkazilgan “Suv parisi” mahoratli rassom bo‘lib yetishsa, ajabmas.
olib boradi. Qizaloq to‘garakda Muazzam xalqaro turnirida o‘z omadini sinab ko‘rgan Kenjatoy Shohizodabegim ham opasi
bo‘ladigan sportchi qiz. Xudoyorova, Natalya Sobirova kabi o‘z Ruxsoraga shu gal ham omad yor bo‘lib, singari suzishga qiziqadi. Yosh bo‘lsa
kasbining ustalaridan sinxron suzish sirlarini g‘alaba qozonadi. Erishilgan bu kabi yutuq ham qator yutuqlarni qo‘lga kiritgan.
Poytaxtimizda sinxron suzish bo‘yicha o‘rganadi. Qizchada favqulodda kuchli uquv va muvaffaqiyatlar Ruxsora Qobiljonovaning Jumladan, yaqinda Namangan viloyatida
o‘tkazilgan yoshlar kubogida muvaffaqiyat va tirishqoqlikni payqagan murabbiylar u bilan Andijon olimpiya zaxiralari kolleji (hozirda sport suzish bo‘yicha o‘tkazilgan musobaqada
qozongan Ruxsora sevinchini yaqinlari bilan ko‘proq shug‘ullana boshlaydi. Muntazam maktabi)ga imtiyozli ravishda qabul qilinishiga muvaffaqiyat qozondi.
bo‘lishdi. Ota-onasi qizining quvonchiga mashq qilish, chiniqish o‘z so‘zini aytadi: ustoz- zamin bo‘ladi.
sherik bo‘ldilar. Birpasda xonadonlari murabbiylarining maslahatlariga quloq tutgan Ruxsoraning orzusi sport orqali
to‘yxonaga aylanib ketdi. Yaqin qarindoshlari, sportchi qiz musobaqalarda muvaffaqiyat Ha, yildan yilga Ruxsoraning g‘alabalari yurtimiz dovrug‘ini dunyolarga tanitish.
yor-u birodarlari yig‘ilishdi. To‘kin dasturxon qozona boshlaydi. Jumladan, 2013-yilda ortib bordi. Ayni vaqtda sportchi qiz O‘zbekiston Zero, Ruxsora Qobiljonovaning ko‘ngil
atrofida sportchi qiz sha’niga aytilgan ezgu sinxron suzish bo‘yicha Toshkent shahrida terma jamoasi a’zosi sanaladi. samosida baxt yulduzlari shu’lalanib
tilaklar, quvonch, shodlikdan ota-onaning bo‘lib o‘tgan sport musobaqasida g‘oliblar turibdi. Aminmanki, bu yulduzlar shu’lasi
boshi ko‘kka yetdi... Ruxsora o‘qish va sport bilan kelajakda oy nuriga aylanib, bir umr uning
shug‘ullanishdan bo‘sh vaqtlarida mutolaani hayot yo‘lini yoritadi...
Andijon shahrida, ziyoli oilada tug‘ilgan
Ruxsora Qobiljonova bolalikdan sportga Ikromjon ASLIY-ANDIJONIY

18 № 62022-yil #Sport VATANPARVAR
11-fevral
“PEKIN – 2022” kungi bellashuvlarda oq olimpiada bahslari
Pekin shahridagi “Qush dasturidan o‘rin olgan 6 ta sport turi bo‘yicha
uyasi” nomli Milliy stadionda QISHKI OLIMPIYA O‘YINLARI belgilangan 18 ta medal jamlanmasi uchun
bahslarda birorta ham sovrinli o‘rinlarni
XXIV qishki Olimpiya va jamoalarning haq-huquqlarini himoya chang‘ichi Tereza Yoxaug qo‘lga kiritdi. U egallay olmagani katta shov-shuvlarga
o‘yinlarining tantanali qilish maqsadida yangi qoidalar joriy etdi. ayollar chang‘i poygasida (skiatlon) g‘olib sabab bo‘ldi. Biatlon, konkida yugurish,
ochilish marosimi bo‘lib o‘tdi Xususan, sportchi yoki jamoa COVID-19 chiqdi. Ushbu bahsda rossiyalik sportchi chang‘i poygasi, trampolindan sakrash,
va musobaqa mash’alasi bilan kasallangani bois musobaqa davomida Natalya Nepryayeva ikkinchi o‘rinni egallab, fristayl va short-treyk sport turlari bo‘yicha
yoqilib, o‘yinlarga rasman bellashuvni davom ettira olmasa, ularning dastlabki kumush medal sohibiga aylangan bahslarda qatnashgan 91 ta mamlakatdan
so‘nggi natijasi hisobga olingan holda bo‘lsa, birinchi bronza medal avstriyalik 13 tasining vakillari sovrindorga aylandi.
start berildi. huquqi himoya qilinadi. Bahslarda qatnasha chang‘ichi Tereza Stadloberga nasib etgan.
olmaydigan sportchi yoki jamoaning o‘rnini Oq olimpiadaning ikkinchi kungi
XXIV qishki Olimpiya o‘yinlarining boshqa sportchi yoki jamoa egallashi mumkin. XXIV qishki Olimpiya o‘yinlari qiziqarli bahslari davomida figurali uchish bo‘yicha
ochilish marosimi doirasida o‘tgan tantanali bahslar va turli shov-shuvlarga ham boy rossiyalik 15 yoshli Kamila Valiyevaning
marshda O‘zbekiston Respublikasi davlat Pekinda o‘tkazilayotgan qishki Olimpiya bo‘lmoqda. Xususan, 225 nafar sportchi bilan bir qator jahon rekordlarini qayd etgani
bayrog‘ini mazkur nufuzli musobaqada o‘yinlarida ilk oltin medalni norvegiyalik ahamiyatli bo‘ldi. Qozon shahrida tug‘ilib
yurtimiz sport sharafini himoya qiladigan qatnashayotgan AQSh olimpiyachilari ilk o‘sgan Valiyevaning Pekindagi chiqishlari
tog‘ chang‘ichimiz Komiljon To‘xtayev dunyoning bir qator telekanallari tomonidan
ko‘tarib chiqdi. to‘g‘ridan-to‘g‘ri namoyish etilib, unga
Yevropaning “yangi yulduzi”, “yashil qit’adan
Marosimning badiiy qismi va Olimpiya yetishib chiqqan jahonning birinchi raqamli
mash’alasini yoqish jarayoni ham juda figurali uchuvchisi”, deya ta’rif berildi.
tantanavor ruhda kechdi. Stadion uzra Musobaqaning ikkinchi kuni Rossiya,
tashkil qilingan mushakbozlik tadbirning Germaniya, Avstraliya, Yaponiya, Yangi
mantiqiy yakuni bo‘ldi. E’tiborlisi, Pekin ham Zelandiya kabi terma jamoalar o‘zlarining
qishki, ham yozgi Olimpiya o‘yinlarini qabul ilk oltin medallarini qo‘lga kiritishdi.
qilgan dunyodagi dastlabki shahar sifatida
tarixga kirdi. O‘yinlarning uchinchi kungi dasturiga
binoan olimpiyachilar 7 ta sport turining
XXIV qishki Olimpiya o‘yinlari 9 ta yo‘nalishida 27 ta medal jamlanmasi
5-fevraldan boshlandi. Bu galgi uchun kurashishdi. O‘tkazilgan murosasiz
qishki Olimpiya o‘yi nlarida bahslar natijasida olimpiya o‘yinlarining
d u n y o n i n g 91 mamlakatidan 2 871 uchta yo‘nalishida 3 ta oltin medalni qo‘lga
nafar sportchi ishtirok etmoqda. Xalqaro kiritgan Shvetsiya terma jamoasi uchinchi
olimpiya qo‘mitasi dunyo bo‘ylab tarqalgan kunni yetakchi sifatida yakunladi.
epidemiologik murakkab vaziyatdan kelib
chiqib, qishki olimpiya o‘yinlarida sportchilar Mazkur nufuzli sport musobaqasida
qatnashish huquqiga ega bo‘lgan tog‘
chang‘ichimiz Komiljon To‘xtayev bahslarga
13-fevral (gigant slalom) va 16-fevral
(slalom) kunlari qo‘shiladi.

#Dzyudo

BESH QATNASHCHINING UCНTASI

Dzyudo bo‘yicha O‘zbekiston terma jamoasi a'zolari Fransiya poytaxtida SOVRINDOR
o‘tkazilgan “Katta Dubulg‘a” turniridan 3 ta medalni qo‘lga kiritgan

holda qaytishdi. Ulardan biriga Mudofaa vazirligi Oliy sport natijalarini

rivojlantirish markazi (MVSM) vakili, “Tokio - 2020” Olimpiya O‘tgan yilgi mavsumni xalqaro maydonda juda yaxshi natijalar bilan yakunlagan

o‘yinlarining bronza medali sohibi Davlat Bobonov erishdi. dzyudochilarimiz bu yilgi mavsumni Portugaliyada o‘tkazilgan Gran-pri turniri bilan
boshlagan va yosh polvonimiz Murodjon Yo‘ldoshev (-73 kg) barcha raqiblarini

mag‘lub etib, faoliyati davomida ilk bor Xalqaro dzyudo federatsiyasi (IJF) tasnifidagi

nufuzli turnirning oltin medali hamda 700 reyting ochkosiga ega bo‘lgandi. Oradan ko‘p

fursat o‘tmay, Ilias Iliadis bosh murabbiyligidagi yurtimizning 5 nafar dzyudochisi mukofot

jamg‘armasi 154 ming yevro etib belgilangan Parij “Katta Dubulg‘a” turnirida ishtirok etish uchun

Fransiyaga jo‘nab ketdi va musobaqa yakunida uch nafar polvonimiz shohsupaga ko‘tarilgani

haqida xushxabar oldik.

Dzyudochilarimiz Parij shahriga quyidagi tarkibda borgandi: Dilshod Baratov (-60 kg), Shahram

Ahadov (-73 kg), Sharofiddin Boltaboyev (-81 kg), Davlat Bobonov (-90 kg, MVSM), Muzaffarbek

To‘raboyev (-100 kg). Ta’kidlash joiz, bu yilgi Parij “Katta Dubulg‘a” turniri dzyudochilarimiz uchun

biroz omadsiz boshlandi. Xususan, hamyurtimiz Dilshod Baratov birinchi bosqichdayoq kuchli sportchi,

ya’ni jahon chempionatining ikki karra sovrindori hisoblangan yaponiyalik Ryuju Nagayamaga qarama-

qarshi keldi va imkoniyatni boy berdi. Shahram Ahadov (-73 kg) esa avvaliga AQSh va Kosova vakillarini,

so‘ng fransiyalik katta tajribaga ega sportchini mag‘lub etib, yarim finalgacha muvaffaqiyatli yetib bordi. Biroq

yarim finalda Tokio Olimpiadasining kumush medali sohibi gruziyalik Lasha Shavdatuashviliga qarshi deyarli

teng darajada kechgan bellashuvda “shido”, ya’ni ogohlantirishlar evaziga yutqazdi. Bronza medali uchun

mo‘g‘ulistonlik Send-Ochir Sogbatarga qarshi bahsda ham hakamlar qarori bilan hamyurtimiz yana “shidoga loyiq”

ko‘rildi va u musobaqani 5-o‘rin bilan yakunlashiga to‘g‘ri keldi.

Musobaqaning ikkinchi kuni bahslarga qo‘shilgan dzyudochilarimizdan Sharofiddin Boltaboyev (-81 kg) va

Muzaffarbek To‘raboyev (-100 kg) yarim finalgacha muvaffaqiyatli odimladi. Ularning ikkisi ham finalga chiqish uchun

bellashuvda raqibiga imkoniyatni boy berib, bronza medali uchun kurashni davom ettirdi. Qoraqalpoq o‘g‘loni Boltaboyev

bronza medali uchun bellashuvda kanadalik Fransis Gautiyerga qarshi tatamiga chiqib, raqibini qo‘shimcha bo‘limda

katta qiyinchilik bilan mag‘lubiyatga uchratdi va Parij “Katta Dubulg‘a” turniri sovrindoriga aylandi. -100 kg vazn toifasidagi

dzyudochimiz Muzaffarbek To‘raboyev esa bronza medali uchun kechgan bellashuvda niderlandiyalik tajribali raqib Mixayel

Korrelni “ippon” bahosi evaziga mag‘lubiyatga uchratdi. Boltaboyev va To‘raboyev bronza medal bilan birga Olimpiya o‘yinlariga

yo‘llanma olishda muhim ahamiyat kasb etuvchi 500 reyting ochkosiga ham ega bo‘lishdi.

Mudofaa vazirligi Oliy sport natijalarini rivojlantirish markazi vakili, “Tokio – 2020” Olimpiya o‘yinlarining bronza medali sohibi

Davlat Bobonov (-90 kg) uchun Parij “Katta Dubulg‘a” turniri o‘ta muvaffaqiyatli yakunlandi. To‘g‘ri, uning uchun mazkur musobaqa

avvaliga omadsiz boshlandi, ya’ni chorak finaldayoq raqibiga imkoniyatni boy berib, g‘oliblik uchun emas, balki bronza medal uchun

kurashni davom ettiradigan bo‘ldi. Bu yog‘iga esa omad kulib boqdi. -90 kg vazn toifasidagi dzyudochimizning raqibi gruziyalik Beka

Griniashvili yarim finalda taqiqlangan harakat uchun “xansoke”, ya’ni jazo olgani bois tatamiga chiqmadi. Natijada g‘alaba avtomatik

ravishda Bobonovga taqdim etildi va u musobaqaning bronza medalini kurashsiz qo‘lga kiritdi.

Shunday qilib, Parij “Katta Dubulg‘a” turniri terma jamoamiz uchun 3 bronza medali bilan yakunlandi. Mazkur nufuzli musobaqa nizomiga

asosan oltin medal olgan sportchilar 5 ming yevro, kumush va bronzani qo‘lga kiritganlar 3 ming hamda 1,5 ming yevro miqdoridagi pul

mukofotlariga ega chiqishadi. Turnirda shogirdlari sovrindor bo‘lgan murabbiylar ham mos ravishda 1000, 600 va 300 yevro bilan taqdirlanadi.

Parijdan qaytgan sportchilarimiz Toshkent xalqaro aeroportida tantanali ravishda kutib olindi.

Dzyudochilarimizni oldinda kutayotgan Xalqaro dzyudo federatsiyasi taqvimi bo‘yicha navbatdagi yirik musobaqa 17–19-fevral kunlari Isroilning

Tel-Aviv shahrida o‘tkaziladigan “Katta Dubulg‘a” turniridir. Vakillarimizning ushbu musobaqadan ham sovrindor bo‘lib qaytishini kutamiz.

Rasul JUMAYEV, “Vatanparvar”

VATANPARVAR #Taqdirlar № 6 192022-yil
11-fevral

Кайфи таранг ДУОИБАД (воқеий ҳикоя)
Толиб ярим тун-
да базўр уйини – Опа... аям... олиб туришади. Саккиз набиранинг – Сал гапга дилингиз оғриб, кўз
топиб келди. – Аям бу ерда эканингни билгани барчасини Солия хола катта қилиш- ёшингиз оқаверар экан-да, ундан
Тун қоронғисида, қиш- йўқ, – йиғидан базўр тўхтаб жавоб ган. Ўзи эгаллаган диний илмдан кўра дуо қилинг. Сизга Худо ўғил
лоқнинг ўнқир-чўнқир қайтарди Омина опа. – Дўхтирхона- бохабар этган. Икки қизи ҳам она- бермаган бўлса, менга берди. Бир
кўчаларида икки бор далигингни билса, адо бўлади. Шун- сига меҳр беришга ҳаракат қилади. эмас тўртта ўғлим бор. Шукур қи-
ерга думалаб тупроққа доғам йўлида зўрға юрибди, мазаси Лекин узоқ узоқ-да, кези келганда, линг, сизни ҳам, мени ҳам қабрга
беланди. Оёғидан отилиб йўқ. жонига малҳам бўла олмайди. Опаси шулар қўяди...
кетган эски туфлисини – Бизга қарғиш теккан, опа, ва синглисига қараганда Ўғилхоннинг
топиб кийиш учун ган- қарғиш. Бувимнинг қарғиши. Аям тили анча ўткир. Бугун ҳам онасига Онасидан нафақа пулини олган
дираклаб анчагина вақт буни яхши билади. Менам қирқдан бор заҳрини сочди. Ўғилхон қовоқ уйиб чорбоғ эшикдан
сарфлади. Бу ҳол йигит ошмасам керак. чиқиб кетди. Ҳовлисига кирар-кир-
учун янгилик ҳам, фожиа – Нафасингни ел учирсин, бу гап- – Пенсиянгиз чиққан бўлса, бе- мас қўшни кампир дарвоза томондан
ҳам эмасди. Фақат оиласи ни қайдан олдинг? Қандай қарғиш?! ринг, Сайидали ўқишга ҳужжат топ- овоз берди.
учун муаммонинг уяси. У Алаҳсираяпсанми?! ширгани боради, қўлига пул керак.
ичган куни вояга етаёт- – Ўзингизни билмасликка олманг, – Келинг, хола, – хушламайгина
ган ўғил-қизлари, ранги буни сиз ҳам биласиз. Мирвали – Нафақамга оламдан ўтсам керак қарши олди жувон.
афтода хотини Рамзия ҳар акам оламдан ўтганида, қўшни хола бўладиган латта-путталарни олмоқчи
доимгидек жанжал қур- «қарғишнинг олдини олиш керак», эдинг-ку? – Кўп вақтингни олмайман, қизим,
бонига айланарди. деб сизга нималарнидир гапирган, – унинг авзойи бузуқлигини кўриб,
тушунтирган. – Ўлимлигингизга нарсаларни кампир мақсадга ўтишга шошилди. –
Албатта, эркакнинг шу ҳолга – Ҳаммаси бўлмағур гаплар, – кейинги пенсиянгиздан оламиз. Ўл- Гапимни айтаман-у, чиқиб кетаман.
тушишига асосий «айбдор» бўлган укасидан кўзини олиб қочди Омина сангиз, опаларим ҳам қараб турмас.
хотини кўпроқ жазога тортиларди. опа. – Кекса кампир оғзига келга- – Мана бу ерга ўтира қолинг, –
Урди-сурди, сўкиш, ҳақорат аёлнинг нини гапирган-да. Шуларга ишониб – Охирги манзилимга керак бўла- бир оз кибр билан нақшинкор сўрига
калтакланиши ёхуд қайларгадир қо- ўтирибсанми? диган нарсалар шунча йилдан буён таклиф қилди уни Ўғилхон. – Бемалол
чиб беркиниши билан якун топарди. – Опа, сув беринг. олинмаяпти. Сандиқда турса, кўнглим гаплашамиз.
Бугун ҳам шундай бўлиши табиий. – Сув... ҳозир, – укасининг гапи- тўқ бўларди-да, – қизининг кескир
дан хуноб бўлиб турган Омина опа гапидан дили оғриган момо хомуш – Қизим, сени яхши кўраман. Кўз
Толиб қийшайиб турган эски дар- унга меҳрибончилик қилиш ўрнига жавоб қайтарди. олдимда катта бўлдинг, яқин ўртоғим-
возадан бир амаллаб ичкарига кириб тинмай танбеҳ бераётганини англаб, нинг жигарпорасисан. Сенга икки
олди. Энди қанча шерлик қилса шошилганча пиёлага сув қуйишга – Нима, пул бергингиз келмаяпти- оғиз насиҳатим бор.
бўлаверади. Бу «сарой»нинг мутлақ чоғланди. ми, оламиз ўша зорманда латталарни!
подшоҳи ўзи. Шу орада хонага Рамзия катта ўғли Ўғлим йўқ, деб ўксинишингизни била- – Тинчликми? – қошлари чими-
билан кириб келди. Кўзлари ичига ман. Қўрқманг, куёвингиз маъракала- рилди Ўғилхоннинг. – Онам шикоят
– Ҳо-ой, бу... бу уйда мени кутиб чўкиб кетган, ҳорғин қиёфадаги хо- рингизни ўғли борлардан кам қилмай қилдими дейман?
оладиган бирор... бирорта зоғ... тинини Толиб қовоқ уйиб қарши олди. ўтказади.
борми-и? – дарвозахонада туриб, – Рамзияхон, овқат қилиб келдин- – Сен онангни билмас экансан,
кекирдагини чўзди у. гизми? – укасининг хотинини маъюс – Ўғлим йўқ, деб сенга бирор марта йўқса, бу гапни айтмаган бўлардинг,
қарши олди хаёли «қарғиш»да бўлган гапирмадим-ку, қизим. Худога шукур, болам. Ўртоғим ҳаммага сизларни
Жавоб бўлмади. Гандираклаб Омина опа. яхши қараяпсизлар. Ёлғиз қолдирга- фақат мақтайди. Лекин сен уни жуда
эскириб кетган таъмирталаб уйнинг – Ҳа, айтганингиздек, суюқ овқат нинг йўқ. Иккита неварам кечқурун кўп ранжитяпсан. Бугун ҳам Соли-
айвонига кириб, овозини янада ба- олиб келдим. мен билан бирга. яхоннинг олдига кирмоқчи бўлиб
ландлатди: – Унда эрингизга қуйиб беринг, тургандим, ҳамма гапингни эшитдим.
овқатлантиринг. Мен тоза ҳавога – Дадам ўлгандан кейин ўғил
– Ким бор деяпман, ҳой... ит- чиқиб келай. кўраман, деб эрга текканингизнинг – Тўғри гап туққанингга ёқмайди,
лар!.. – оёғи остида дўппайиб турган Омина опа шифохонанинг узун ко- ўзи бизга етарли бўлган. дейишади. Мен қайси гапни хато
нарсани олиб, деразага отиш учун ридори бўйлаб ўйчан қадам ташлар- айтдим?
энкайди-ю, юзтубан ерга йиқилди... кан, қўшни холанинг гапи, онасининг – Қизим, даданг ўтганида йигирма
бувиси билан бўлиб ўтган можарола- беш ёшда эдим. Опанг иккалангга – Сен онангни туғмагансан, қизим,
Юз-кўзи кўкариб шишиб кетган, ри хаёлидан нари кетмасди... ота керак эди. Кейин, қишлоқда минг азоб билан у сени дунёга кел-
боши танғиб боғланган Толиб кўзини бева аёлларни ёлғиз қолдириш- тирган. Минг машаққат билан катта
очиб, катта опаси Оминани ва шифо- *** масди. Иккинчи хотин қилиб бўлса қилган. Унинг дилини оғритишга
корни кўрди. ҳам кимгадир никоҳлаб қўйишарди. ҳаққинг йўқ. Эртага бунинг жабрини
Пастқам қурилган уйнинг очиқ ай- Тўғри, ўғил кўргим келди. Лекин Ал- тортасан.
– Ана, укангиз ҳозир ўзига келади вонида ўтирган Солия момо олдидан лоҳнинг айтгани бўларкан, яна битта
дегандим-ку, сиз бўлса ваҳима қи- терс ўгирилиб кетган қизининг орти- қиз билан сийлади. Синглинг қандай – Ростини айтинг, – ранги ўзгар-
либ ўтирибсиз, – шифокор Толибни дан термилганча қолди. Кўз ёшини меҳрибон сизларга, жонини беришга ди Ўғилхоннинг, – онам сизга мени
текшириб, бир-икки савол берди-да, рўмоли учига артди. «Ҳаёт деганлари тайёр туради. қарғаб гапирдими?
кетишга чоғланди, – укангизнинг бунчалар синовли бўлмаса», дилидан
ҳолати ёмон эмас, овқатланиб олса ўтказди саксонни қоралаётган она- – Нима бўлганда ҳам эрга тегмас- – Онанинг овоз чиқариб қарғаши
ҳам бўлади. Кейин муолажаларни хон. Ҳозиргина қизи Ўғилхон бир дунё лигингиз керак эди. Опам иккимиз шарт эмас. Дилининг садпора бўлгани
давом эттирамиз. Мени беморлар таъна тошини отиб кетди. Аслида бу етардик сизга. Барибир теккан эрин- етарли. Шунинг ўзи қарғиш бўлиб
кутишяпти, керак бўлсам, чақирасиз. биринчиси эмас. Авваллари Солия гиз урушга кетиб, қайтмади. Ўрта қайтади. Буни эскиларимиз дуоибад
момо қизининг таънаю дашномла- ичида иккита эр қилган деган ном дейди. Шундан эҳтиёт бўл, қизим.
Омина опа шифокорни кузатиб, рини кўтарарди. Энди... энди юраги олдингиз. Онангнинг кўнглини ол. Ранжит-
Толибга юзланди. дош бермаяпти. Аммо чидашдан ўзга ганларингни нима қилиб бўлса ҳам
иложи йўқ. Куни шу қизига қолган. – Ўша пайтлар менга осон эмасди, дилидан чиқар. Бўлмаса кейин афсус
– Хайрият, ўзингга келдинг, – кў- қизим. Холангдан бошқа ҳеч кимим қиласан...
зида ёш қалқиб турарди унинг. Момога ўғил кўриш насиб этмади, йўқ эди. Сизлар жуда ёш эдила-
Аллоҳ уч қиз билан сийлади. Тақдир ринг. Бошида эркаги йўқ жувонга Ўғилхон қўшни кампир ортидан
– Опа... экан, икки қизи қишлоқдан анчайин рўзғорни, экин-тикинларни уддалаш алам билан шивирлади: «Онам бу
– Опанг ўлсин, ўлсин опанг! – узоққа келин бўлиб кетган. Ўртан- оғирлик қиларди. Кейин ҳамма ҳам кампирга мени аниқ ёмонлаган, та-
ҳўнграб йиғлаб юборди у. часи Ўғилхон ҳартугул қишлоқда қабримга қўядиган ўғлим бўлса, дей- гига етаман ҳали...»
– Менга нима бўлди? қолди. Куёви имон-инсофли чиқди. ди. Сен буни тушунмайсан, бошига
– Нима бўларди, – тутақиб кетди Момонинг олдидан ер олиб, уй солди. тушган одам билади, болам. ***
Омина опа, – шайтоннинг суви сени Яъни қизининг ҳовлиси этаги момо-
у дунёга олиб кетишига оз қолди. нинг уйига туташ. Ўртадаги кичкина- – Бу билан бошингга тушсин, де- Толиб кўп ўтмай шифохонадан
Қачон воз кечасан бу балои офат- гина боғ эшикча орқали ундан хабар моқчимисиз? чиқди. Опаларининг насиҳату ўгит-
дан, қачон?! Ичкилик сабаб бевақт лари қумга сув қуйгандек йўқликка
кетган акаларимиз тақдири наҳот – Худо асрасин, бу нима дега- сингиб кетди, аввалги кайф-сафоси-
сабоқ бўлмаса сенга? Бир эмас, уч нинг, қизим? Сизларга тикан кирса, ни бошлаб юборди. Бир йилга етмай
акамиз қирққа етиб-етмай ичкилик юрагим зириллайди. Аммо ўтган ичкилик емирган юраги уришдан
қурбонига айланди. Ўғиллар ортидан ишларни эсимга солиб, таъна қилиб, тўхтади. Тўртинчи ўғлидан айрилган
отамиз юрагини ушлаб кетди. Бир кўп дилимни оғритасан. Мени ҳам Ўғилхон холанинг фарёди
этак бола отасиз қолди, етимлик озгина ўйлагин. Неча йиллик умрим қишлоқни тутди...
заҳмини тортяпти. Ҳеч бўлмаса она- қолди, билмадим, – йиғлаб юборди
мизни ўйламайсанми, аҳмоқ? Сенга Солия момо. Çóëôèÿ ÞÍÓÑÎÂÀ,
бир гап бўлганида... – худди укаси- «Vatanparvar»
нинг азасида ўтиргандек, йиғисини
тўхтата олмасди у.
– Аям... қани? – хириллаган то-
вушда сўради Толиб.
– ...

20 № 62022-yil #Xorij armiyalarida VATANPARVAR
11-fevral

POKISTONNING
Pokiston Islom respublikasi rahbariyati
ichki va tashqi siyosiy barqarorlik,
shuningdek, davlatning strategik

manfaatlarini ta’minlovchi Qurolli Kuchlarning
jangovar salohiyatini zamon talablari asosida
kuchaytirib borishga jiddiy e’tibor qaratadi va
bu vazifa mamlakat harbiy-siyosiy kursining
asosiy yo‘nalishlaridan biri hisoblanadi.

yadroviy salohiyati

Mamlakatda qabul qilingan harbiy-doktrinal respublikada uran zaxirasining ishlab chiqilgan JF-17 tipidagi taktik qiruvchi samolyotlarni
hujjatlar asosan mudofaa xarakteriga ega bo‘lib, tashqi umumiy hajmi 3-3,5 tonnani seriyali ravishda ishlab chiqarish va modernizatsiyalash
agressiyalarning oldini olish va bosqinchilarning respublika tashkil etadi. Bundan tashqari, ishlarini davom ettirish, ularni katta masofalarga
hududiga bostirib kirishiga yo‘l qo‘ymaslikka yo‘naltirilgan. Pokiston Xushob shahrida (Panjob mo‘ljallangan “Raad” tipidagi boshqariluvchi raketalar bilan
Rasmiy Islomobod fikriga ko‘ra, oddiy qurollar miqdori jihozlash ko‘zda tutilgan.
bo‘yicha katta ustunlikka ega bo‘lgan Hindiston mamlakat viloyati) joylashgan va tarkibiga
uchun asosiy xavf hisoblanadi va deyarli 55 yildan og‘ir suvda ishlovchi 4 ta yadro Pokiston Qurolli Kuchlari tasarrufida o‘rta masofalarga
buyon (1965-yil sentabrida Kashmir masalasi bo‘yicha reaktori kiruvchi plutoniy ishlab mo‘ljallangan “Shaxni–2” va “Gauri” rusumli ballistik
qurolli mojarolar kelib chiqqan) mazkur ikki qo‘shni chiqarish kompleksini kengaytirib raketalarni ishga tushirishga mo‘ljallangan strategik raketa
davlat o‘rtasida davom etib kelayotgan hududiy bormoqda. Ma’lumotlarga ko‘ra, komplekslari mavjud. Suyuq yoqilg‘ili “Gauri” raketasining
kelishmovchiliklar istalgan vaqtda qurolli to‘qnashuvlarga mamlakatda 200 kilogrammga otish masofasi 1 250 km, qattiq yoqilg‘ili “Shaxni–2”ning
aylanib ketishi mumkin. yaqin plutoniy zaxirasi jamlangan. otish masofasi 2 500 km.ni tashkil etadi. Shuningdek,
parallel ravishda oddiy va yadroviy kallaklarni olib uchishga
Pokiston rahbariyati yuzaga kelishi mumkin bo‘lgan Ta’kidlash joizki, hozirgi qodir bo‘lgan “Shaxni–3” tipidagi ballistik raketalarni
urushda oddiy qurollar bilan Hindiston armiyasiga uzoq vaqtda Qurolli Kuchlarning takomillashtirish ishlari davom etmoqda. Bu tipdagi
muddat davomida muvaffaqiyatli qarshilik ko‘rsatib alohida turi sifatida strategik raketaning dastlabki sinov uchirilishi 2015-yilning mart
bo‘lmasligini yaxshi tushunadi. Shundan kelib chiqqan yadro kuchlarini tashkil qilishi oyida amalga oshirilgan. Otish masofasi 2 750 km bo‘lgan
holda, ehtimoliy agressiyaning oldini olish maqsadida jarayoni davom etmoqda va bu yo‘nalishdagi ishlarni “Shaxni–3” Hindistonning istalgan hududidagi nishonlarga
yadroviy qurol bilan ta’minlangan milliy strategik 2035-yilgacha yakuniga yetkazish ko‘zda tutilgan. yetib borish imkoniga ega.
kuchlarni tashkil etish masalasi rahbariyat oldida turgan
asosiy vazifalardan biri hisoblanadi va bu borada so‘nggi Harbiy aviatsiya va turli tipdagi raketa komplekslari Xulosa o‘rnida aytish mumkinki, uranning tabiiy zaxiralari
yillarda ko‘plab ishlar amalga oshirildi. Mamlakatda yadroviy qurollarni yetkazuvchi asosiy vositalar va yadroli jangovar kallaklarni ishlab chiqarish salohiyatiga
ballistik raketalar (shu jumladan, yadroviy kallak bilan hisoblanadi va ular orasida Pokiston Harbiy havo ega bo‘lgan Pokiston harbiy sanoati 2035-yilgacha
jihozlangan) arsenalining mavjud bo‘lishi Pokistonning kuchlariga qarashli “Miraj–5” tipidagi taktik qiruvchi yadroviy zaryadlar miqdorini 250-300 tagacha yetkazishga
dunyodagi siyosiy ta’sirini kuchaytirish va mintaqadagi samolyotlar alohida ahamiyat kasb etadi. Ekspertlar qodir. Yadroviy raketa quroliga ega bo‘lish mamlakatning
kuchlar muvozanatini saqlashning zaruriy sharti fikricha, 1980-yillarda AQShdan xarid qilingan siyosiy mavqeyini yanada mustahkamlash va ehtimoliy
hisoblanadi. Shu sababli ham milliy Qurolli Kuchlarni F-16A/B qiruvchi samolyotlarning ma’lum bir qismi agressiyalarning oldini olishda muhim omil hisoblanadi.
bosqichma-bosqich raketa-yadro quroli bilan ta’minlash 2005–2008-yillarda chuqur modernizatsiyadan
bo‘yicha keng ko‘lamli ishlar olib borilmoqda. Bu rejalarni o‘tkazilgan va yadro quroli tashishga moslashtirilgan. P. SAYDIVALIYEV tayyorladi.
hayotga tatbiq etish milliy harbiy sanoat kompleksi Takomillashtirish ishlari va tajribaviy sinov parvozlari
imkoniyatlaridan keng foydalanish, shuningdek, o‘tkazilganidan so‘ng “Miraj–3” samolyotlari ham
zamonaviy texnologiyalar va tayyor qurollarni boshqa yadro bombalari bilan jihozlanishi ko‘zda tutilgan.
davlatlardan xarid qilish orqali amalga oshirilmoqda. Taxminlarga ko‘ra, Pokiston Harbiy havo kuchlari
ixtiyorida uranli zaryadga ega bo‘lgan 40 ta yadro
Xorij ekspertlari fikricha, hozirgi vaqtda Islomobod
ixtiyorida 110-130 ta yadroviy qurol birligi mavjud. aviabombasi mavjud.
Mutaxassislar taxminiga ko‘ra, jangovar zaryadlar Hozirgi davrga kelib eskirib qolgan samolyotlarni
konstruksiyasida asosan yuqori darajada boyitilgan
urandan foydalanilmoqda. Mamlakatda uran ishlab yangi namunalar bilan almashtirish, shuningdek,
chiqarish (shu jumladan, harbiy maqsadlarda) qiruvchi va qiruvchi-bombardimonchi aviatsiya
yildan yilga oshib bormoqda. Hozirga kelib parkini yanada kengaytirish maqsadida qabul

qilingan bir qator dasturlar hisobiga HHKning
jangovar salohiyatini yanada kuchaytirish
rejalashtirilgan. Jumladan, Xitoy bilan hamkorlikda

#Ogoh bo‘l!

RANGSIZ, TA’MSIZ, HIDSIZ... VA ZAHARLI

Is gazi (uglerod Is gazi iste’molchilar foydalanayotgan – tabiiy gazdan foydalanishda texnika nafas olishi uchun shart-sharoit yaratiladi.
oksid) – rangsiz, tabiiy gazning to‘liq yonmasligi, ko‘mir va xavfsizligi qoidalariga rioya qilinmaslik; Bemor hushida bo‘lsa, tanasining yuqori
ta’msiz, hidsiz zaharli organik moddalarning chala yonishidan hosil qismidagi kiyimlari bo‘shatiladi, issiq choy yoki
gaz. Tabiiy gazdan bo‘ladigan birikmadir. U yuqori nafas yo‘llari va – isitish uchun mo‘ljallangan pechka hamda qahva ichiriladi.
foydalanganimizda, a’zolariga kuchli ta’sir qilib, butun organizmni, mo‘rilarning soz holatda emasligi, yaxshi
go‘yoki u to‘liq xususan, markaziy asab tizimini zararlaydi. Bu tozalanmagani va boshqalar. Tabiiy va is gazlaridan zaharlanish holatlari
yonayotgandek tasavvur kimyoviy birikmadan qator organik moddalar bilan bog‘liq noxush vaziyatlarda zaharlangan
uyg‘otadi. Aslida sintez qilinuvchi sexlarda, garajlarda, havo Xonada tabiiy gaz yig‘ilib qolsa, kishiga birinchi tibbiy yordam ko‘rsatish; harbiy
u to‘liq yonmasligi yaxshi aylanmaydigan xonalarda, eshik, rom, ko‘riladigan choralar: qism yoki muassasa bo‘yicha navbatchiga,
natijasida is gazi poli yangi bo‘yalgan, shuningdek, uy sharoitida “103” telefon raqami orqali “Tez tibbiy yordam”ga
ajralib, xona ichidagi tabiiy gaz yonib turganda, dudburoni nosoz – xona derazalari ochilib, shamollatiladi; xabar berish; “104” telefon raqami orqali gaz
kislorod miqdori bo‘lganda, is gazi xonaga to‘planib, odam – xonadagi elektr jihozlari yoqilmaydi (!), ta’minoti idorasi navbatchi xodimiga qo‘ng‘iroq
organizmining zaharlanishiga olib keladi. yoniq bo‘lsa o‘chirilmaydi (!); qilish; favqulodda vaziyatlar boshqarmasining
kamayadi. – gaz jo‘mraklari berkitiladi; avariya-qutqaruv xizmatiga murojaat qilishni
Tabiiy va is gazi bilan zaharlanishga – gazni berkitish ilojsiz bo‘lsa, yorilgan, yodda tutish muhim.
quyidagilar sabab bo‘lishi mumkin: singan va teshilgan joylar aniqlansa, gaz
ta’minoti avariya xizmatiga xabar berish. Podpolkovnik Zokir KENJAYEV,
– tabiiy gaz to‘liq yonmasligi oqibatida hosil Is gazidan zaharlanish holati ro‘y Toshkent garnizoni yong‘in nazorati
bo‘ladigan is gazining salbiy ta’siri; bersa... Bemor zudlik bilan toza havoga olib
chiqilishi zarur. Agar u yuzaki nafas olayotgan inspeksiyasi boshlig‘i
– xonadonlar isitish tizimiga tabiiy gaz bilan yoki nafas olishi to‘xtab qolgan bo‘lsa, sun’iy

ulanishida me’yoriy talablarga rioya etilmaslik;

VATANPARVAR № 6 212022-yil
11-fevral

Baxt GORMONI (Psixolog maslahati)

Endorfin – baxt gormoni. U 4 ta eng asosiy Mehmonlar uchun
baxt gormonlaridan biridir. Organizmda
AYOLLAR BEKATI endorfin miqdorini ko‘paytiruvchi alohida idishlar, boshqalar
mahsulotlar quyidagilar:
uchun olinadigan sovg‘alar,
– shokolad
– muzqaymoq maxsus holatlardagina
– banan
– qulupnay kiyiladigan chiroyli
– uzum
– qalampir kiyimlar, bayramlardagina

Endorfin miqdori kamaysa, quyidagi holatlar tayyorlanadigan mazali
kuzatilishi mumkin:
taomlar...
– depressiyaga tushish
– tashvishli holatlar Ko‘pincha
– tez-tez kayfiyatning o‘zgarishi
– og‘riq paydo bo‘lishi odamlar o‘zlaridan pullarini
– noqulayliklar tug‘ilishi
– uyquda muammolar paydo bo‘lishi qizg‘anishadi. Oddiyroq Chiroyli va baxtli

Har kuni yeyish kerak bo‘lgan 11 mahsulot: kiyinishga, arzonroq ovqatlar
– yong‘oq yeyishga, o‘zlari uchun kamroq hayot sizga sovg‘a qilinishini
– ko‘katlar pul sarflashga harakat qilishadi. kutmang! Chunki baxtli hayot
– rezavor mevalar Ayting-chi, bunday bu sizning tanlovingiz, o‘y-
– olma hayot tarzi sizni qoniqtiradimi? xayollaringiz va harakatlaringiz
– loviya Azizlar, siz bundan ham natijasidir.
– suli yormasi O‘ z i n g i z g a
– tuxum ko‘prog‘iga loyiqsiz, ishoning!
– baliq K e l i n g, o ‘ z istaganingizdek go‘zal hayot
– piyoz c h e g a r a l a r i n g i z n i tarzini kechirishga ruxsat
– arab xurmosi k e n g a y t i r i n g . O ‘ z i n g i z g a bering!
– asal Men eng yaxshisiga
beradigan bahongizni oshiring!
H a y o t i n g i z q a n d a y loyiqman!
Men orzularimga tez va
bo‘lishini istardingiz? Tasavvur
qiling, orzungizdagi uy, havas oson erishaman!
Men hozirgidan ham
qilgan kasbingiz, qayerda
o‘qimoqchiligingiz haqida o‘ylab chiroyliroq va yaxshiroq hayotda
yashashga munosibman!
ko‘ring!

Eng zararli ozuqa mahsulotlari: Go‘zallik uchun 15 daqiqa
– kartoshka fri va chipslar (bu mahsulotlar juda yog‘li va
transyog‘larga boy) TERINI YOSH VA MAYIN
– kolbasa va sosiskalar (tarkibida tabiiy mahsulotlar juda QILADIGAN RETSEPT
kam)
– tez tayyor bo‘luvchi lapshalar (ulardagi ta'm va hid beruvchi Har kuni yotishdan yaxshilab aralashtiring.
moddalar zararli) oldin yuzingizga Bu niqobni qo‘llashdan
– mayonez va ketchup (tarkibida juda ko‘p ovqat glitserin va E vitamini oldin yuz terisini tozalab,
qo‘shimchalari, ko‘p miqdorda shakar va transyog‘lar saqlaydi) aralashmasini suring. yengil massaj qiling.
– shokolad batonlari (yuqori glikemik indeksiga ega va Buning uchun 30 g Shunda hujayralar ozuqa
kaloriyasi yuqori). glitserin va 10 dona moddalarini maksimal
vitamin E kapsulasi darajada qabul qiladi.
kerak bo‘ladi.
Kapsulani igna
yordamida teshib, uni
glitserinli idishga solib,

Sahifani Zebo SARIYEVA tayyorladi.

22 № 62022-yil #Mudofaaga ko‘maklashuvchi “Vatanparvar” tashkilotlarida VATANPARVAR
11-fevral

Keyingi yillarda O‘zbekiston YOSHLARGA
Respublikasi mudofaasiga
USTOZ,
ko‘maklashuvchi “Vatanparvar”
tashkiloti faoliyati yanada MASLAHATGO‘Y...

kengaydi. Joylardagi o‘quv sport-
texnika klubida yoshlarni harbiy-
vatanparvarlik ruhida tarbiyalash,

texnik mutaxassislar tayyorlash,
sportning texnik va amaliy turlarini

yanada yuqori saviyaga ko‘tarish
borasida muayyan ishlar amalga

oshirilmoqda. Bu esa o‘z navbatida
“Vatanparvar” tashkilotining yanada

nufuzli va obro‘li tashkilotga aylanib
borayotganidan dalolatdir.

Tashkilotning katta muvaffaqiyatlarga erishishida tizimda uzoq

yillar mobaynida mehnat qilgan fidoyi soha xodimlarining ham

munosib o‘rni bor. Ana shunday insonlardan biri “Vatanparvar”

tashkiloti Qashqadaryo viloyati kengashi tasarrufidagi Qamashi

tuman o‘quv sport-texnika klubi sobiq boshlig‘i, faxriy inson Rashid

Navro‘ziyevdir.

O‘rta maktabni tugatgan Rashid aka haydovchilikka bo‘lgan

qiziqishi tufayli tengqurlari orasida birinchilardan bo‘lib avtomobil

boshqarishni mukammal o‘rgandi. Harbiy xizmatdan keyin Toshkent Xizmatlar litsenziyalangan

Avtomobil yo‘llar institutiga o‘qishga kirdi. Shundan so‘ng biroz

vaqt “Qarshiqurilish” boshqarmasida muhandis vazifasida mehnat

qilgan qahramonimiz keyingi hayot yo‘lini “Vatanparvar” tashkiloti

bilan bog‘ladi. U o‘z mehnat faoliyati davomida mamlakatimiz

Qurolli Kuchlariga texnik mutaxassislar tayyorlash hamda xalq

xo‘jaligining turli tarmoqlari uchun haydovchilar tayyorlash ishlariga

munosib hissa qo‘shdi. Hozir nafaqada bo‘lib, ko‘plab nabiralarning

suyukli bobosiga aylanganiga qaramay, Rashid aka hamon

harakatda. Tuman O‘STK jamoasining ijtimoiy hayotida faol ishtirok

etib, shogirdlariga mehribon ustoz, maslahatgo‘y, ko‘makdosh

bo‘lmoqda. Bir so‘z bilan aytganda, Rashid Navro‘ziyev butun Fursatdan foydalanib, Qamashi
faoliyati davomida o‘zining bor qobiliyatini, rahbarlik mas’uliyati va tuman o‘quv sport-texnika klubi
insoniylik fazilatlarini to‘la namoyon qila oldi. R. Navro‘ziyevning jamoasi tumanda istiqomat qilayotgan
barcha yoshlarni, shuningdek,
samarali mehnati bejiz ketmadi. U O‘zbekiston Respublikasi
mudofaasiga ko‘maklashuvchi “Vatanparvar” tashkiloti tashkil

etilganligining 30 yilligi munosabati bilan “Vatanparvar” tashkilotiga haydovchilik kasbiga qiziquvchilarni

30 yil” esdalik belgisi bilan taqdirlandi. “B”, “BC”, “C”, “E” toifali haydovchilik
Dono xalqimiz bejiz “Yaxshidan bog‘ qoladi”, demagan. kurslariga hamda sportning texnik va
amaliy turlari – “havo miltig‘idan o‘q
R. Navro‘ziyev o‘zi yetakchilik qilgan o‘quv sport-texnika klubida otish”, “duatlon”, “karting” kabi seksiya
mo‘jazgina bog‘ tashkil qildi. Rashid aka ana shunday ajoyib
insonlardan biri. U butun umri mobaynida o‘z hamkasblariga

qo‘lidan kelganicha ezgulik qilib, yaxshi nom qoldirayotgan insonlar va to‘garaklarda shug‘ullanishga

sirasidandir. Zero, Rashid akaga o‘xshash insonlar bor ekan, taklif etadi. Mashg‘ulotlar malakali
tashkilot el oldida e’zozda bo‘lib, ulkan sharafga erishaveradi. mutaxassislar tomonidan olib borilishi
Ayni paytda tuman o‘quv sport-texnika klubida yoshlarni kafolatlanadi.
harbiy-vatanparvarlik ruhida tarbiyalash, ular o‘rtasida sportning

texnik va amaliy turlarini rivojlantirish hamda ommaviy kasb

xodimlarini tayyorlash ishlari faol olib borilmoqda. Birgina o‘tgan Murojaat uchun manzil:

yil davomida 730 nafar “B”, “BC” toifali haydovchi tayyorlashga Qamashi shahri, Sohil ko‘chasi, 2-uy.
erishildi. Shuningdek, “Yoshlar daftari” ro‘yxatiga kiritilgan 50 nafar “Vatanparvar” tashkiloti o‘quv binosi.
yoshlar imtiyoz asosida “BC” toifali haydovchilik guvohnomasiga
Telefonlar: 91-217-00-87;
ega bo‘ldilar. 75-532-41-44.
Tuman yoshlarining bo‘sh vaqtlarini mazmunli o‘tkazishlari

uchun O‘STK tarkibida “havo miltig‘idan o‘q otish”, “karting”,

“duatlon” kabi sport seksiyalari ham tashkil qilingan.

Rashid akaning oldiga qo‘ygan maqsad va ezgu amallarini

bugun uning o‘g‘li Farhodjon Navro‘ziyev davom ettirmoqda. Ayni

paytda u yetakchilik qilayotgan Qamashi tuman O‘STK jamoasi

Qashqadaryo viloyati “Vatanparvar” tashkiloti tizimidagi klublar

ichida yetakchidir.

Akbar ALLAMURODOV

VATANPARVAR BOLAJON № 6 232022-yil
11-fevral

9-fevral – Alisher Navoiy tavallud topgan kun

«LISON UT-TAYR»DAN IFOR
YANA BIR QUSHNING (hikoya)
HUDHUDGA SAVOLI
Diyorbek bilan Jo‘rabek yugurib onasining bag‘riga
Dedi bir soyilki: yaqin do‘st. Bir-biriga qarama- otildi. Dadasi chaqaloqni
qarshi joylashgan ko‘p qavatli ko‘tarib olibdi. Bola sevinch bilan
– Ey, farrux jamol, uyda yashashadi. Bog‘chada ham bitta dadasining qo‘llariga osildi:
Ko‘ngluma behad muhabbat soldi mol. guruhda edilar, maktabda ham bitta sinfda, – Qani-iyy, bir ko‘ray...
Ham visoli jonima solur nashot, hatto bitta partada o‘tiradilar. – Sumkangni menga ber, singilchangni
Ham unidin ko‘nglum aylar inbisot. qo‘lingga beraman, – dedi dadasi
Bir nafas gar bo‘lmasa ilkimda siym, Darsdan so‘ng ko‘pqavatli uylar yonidagi kulgancha.
Hajridin jonimga bor o‘lmakka biym. bog‘chada quriy boshlagan rayhonlarni Diyorbek chaqaloqni mahkam
yulayotgan amakiga ko‘zlari tushdi. Atrofni quchoqlab oldi. Oyisi chaqaloq yuzini xiyol
JAVOB rayhonning xushbo‘y hidlari tutib ketgandi. ochdi. Hammalari go‘dakka mehr bilan
Uning ishiga birpas qarab turdilar-da, boqardilar. Bola do‘stini ham chaqirdi. U
Dedi Hudhud: bir-birlari bilan bahslashib yo‘lda davom ham chaqaloqqa engashib, yuzini kattaroq
etdilar. ochdi. Shunda Diyorbek singilchasini o‘pib
– K-ey haqiqatdin yiroq, qo‘ydi va oyisiga qarab:
Joninga qo‘yg‘on diram dog‘i firoq. – Rayhonning hidi hamma gullarnikidan – Oyijon, undan juda yoqimli hid
Hirs jomi aylagan ko‘nglungni mast, yaxshiroq, – dedi Jo‘rabek. kelyapti, – dedi.
Sen bo‘lub ul mastlig‘din zeridast. Jo‘rabek ham uni tasdiqladi.
Bu ne so‘z bo‘lg‘ayki, zikr etgay kishi, – Baribir atirgulning hidiga teng – Siz ham tuydingizmi uni, go‘dak ifori
Kim emas bu odamiylarning ishi. kelolmaydi, – deb o‘zinikini ma’qulladi dunyodagi eng totli ifor, – dedi oyisi mayin
Diyorbek. tabassum bilan ikki o‘rtoqning yelkalaridan
QUSHLAR TILI quchib, – ikkingiz ham bir vaqtlar shunday
– Mevalardan qaysi birining hidi yoqimli, ifor bilan bizni baxtli qilgansiz.
(nasriy bayoni) bilasanmi?
YANA BIR QUSHNING Davlatbek HAYDAROV,
HUDHUDGA SAVOLI – Olmaning hidi. 248-maktabning 5-sinf o‘quvchisi
– Topolmading, mandarinning hidi.
– Hecham-daa... Voyy, oyijonim-ku, Toshkent shahri
chaqaloq olib kelyaptilar...
Ikkisi ham uy qarshisida to‘xtagan
mashinaga qarab yugurishdi. Diyorbek

Savol beruvchi dedi: O‘YLA, IZL A, TOP!

– Ey, qutlug‘ jamol egasi! Mol-u dunyo mening SURATDAGI 10 TA FARQNI TOPING!
ko‘nglimga cheksiz muhabbat soldi. Unga erishmoq
xayoli jonimga quvonch bag‘ishlaydi, uning jaranglagan
tovushini eshitsam, ko‘nglim huzur topadi. Ko‘nglimda
agar bir nafas oltin-kumush bo‘lmasa, meni o‘sha
zahotiyoq o‘lgan deb hisoblayver.

Hudhudning javobi:

– Ey, haqiqatdan yiroq! Joningga pul firoq dog‘ini
qo‘yibdi. Hirs jomi ko‘nglingni mast aylabdi. Sen bu
mastlikdan yer bilan bitta bo‘lib – bu behuda xayolni
boshingdan chiqarib tashla! Miyangni ezib yotgan
bu qattiq toshdan qutqar! Haqiqiy er bo‘lsang, asl
maqsadni ko‘zlagil, nimaiki so‘zlasang, o‘shandan
so‘zlagil. Bu nomunosib ish bilan shug‘ullanma, chunki
undan senga zarar yetib, oxiri joningning uvoli bo‘ladi.

“O‘zbek va jahon bolalar
adabiyoti” kitobidan olindi.

Internet manbalari asosida tayyorlandi.

24 № 62022-yil #Bu qiziq VATANPARVAR
11-fevral

“O‘yin ermak emas...” BIR CHIMDIM
Noxush xabarni chin bo‘lsa ham
do‘stingga yetkazma; birovdan ayb
ko‘rsang, yuziga solma. Qo‘yaver, o‘sha
Aqllar jangi, tuyg‘ular va istaklar mahorabasi bo‘lgan shaxmat barcha ilm chin xabarni dushman yetkazsin va sen sabr
ahli va tafakkurga oshno kishilarni o‘ziga oshufta etmay qolmagan. Shaxmat qil, u ayb mojarosini dushmani qilsin.
xotirani zaiflashishdan saqlaydi, ishchanlik qobiliyatini kuchaytiradi, bir so‘z
Alisher NAVOIY
bilan aytganda, yoshlarning komil inson bo‘lib voyaga yetishida uning o‘rni
benihoya yuqori.

IBRAT

Odatda, shaxmat haqida gap ketganda, unga sportdan Muarrixlarning yozishicha, harb ilmida tengsiz sarkarda SURAT
ko‘ra san’atga – she’riyatga yaqinroq deb baho berishadi. Sohibqiron Amir Temur shatranj o‘ynashni yaxshi ko‘rgan.
Muqoyasa etadigan bo‘lsak, shaxmatni 64 ta katak ichiga Hatto unga qanoat qilmay bu o‘yinning murakkab turini Dunyoning ishlari doim shoshilinch.
jo bo‘lgan hayotga, tafakkur o‘yiniga, o‘ylab topadi va unga “Shatranji komil” yoki “Shatranj al- Odatdagidek tik turgancha nonushta
go‘zallik va nafosat kurashiga qiyos etish kabir” deb nom beradi. Bir kuni Amir Temur ana shu 112 qilayotgan edim. Onam odatdagidek
mumkin. Ne ajabki, bu dunyoning qistardi:
ham o‘ziga xos sinoatlari, qonun- katakli taxtada mulozimlari bilan dona surib o‘tirganida
qoidalari mavjud. Inchunun, bu choparlar unga ikkita quvonchli xabarni keltirishadi. – O‘tirsang-chi, bolam. Birpas
olamda qiziqarli voqealar, turli Birinchisi, o‘g‘il farzand ko‘rgani, ikkinchisi esa o‘tirgin.
ajoyibotlar ro‘y berib turadi. Sayxun bo‘yida qurdirayotgan shahari bitgani
Quyida e’tiboringizga havola haqida edi. Hukmdor bu ikki xushxabarni raqibiga – Bo‘ldi, ketdim.
etilayotgan kechmishlar ham endigina rux bilan shoh bergan payti eshitgani – Shoshma, bolam, – onam ko‘zimga
shaxmatga tashna ko‘nglingizga bois, o‘g‘liga Shohrux, shaharga esa Shohruxiya odatdagidan boshqacha, qandaydir
ravshanlik ulashadi, degan deb nom beradi. mung bilan termildi. – Gap bor.
niyatdamiz. Sevimli shoirimiz lutf Tipirchilab soatga qaradim: hali
etganidek, Alyoxin ismli buyuk shax- benzin olish kerak, ishga borish kerak,
matchi haqida eshitmagan odam keyin nashriyotga o‘tish...
O‘yin ermak emas, – Nima edi?
she’r ham, shaxmat ham – bo‘lmasa kerak. Polshalik yosh Onam ko‘zimga hamon ma’yus
aqllar kurashi, tuyg‘ular jangi. grossmeyster Miguyel Naydorf termilib o‘tirardi.
1939-yili Buenos-Ayresda – Suratga tushaylik, – dedi to‘satdan.
Bu jangda qo‘yilgan har bitta qadam, o‘tgan musobaqada u bilan Ajablandim.
Faqat to‘g‘ri bo‘lsin, go‘zal va yangi. uchrashib, do‘stlashib qoladi. – Nega?
Gap orasida u Alyoxinga – Yaqinda men o‘laman.
Shaxmat bo‘yicha bir necha karra jahon chempioni “sizni avval yutganman”, deb Onam bu gapni xuddi: “Qo‘shninikiga
Maks Eyve poyezdda ketayotganida notanish hamrohi maqtanadi. Alyoxin 1932-yilda chiqib kelaman”, degandek ohangda
unga vaqtni mazmunli o‘tkazish uchun yo‘l-yo‘lakay o‘tkazilgan musobaqada ikki aytdi. Kulib yubordim.
shaxmat o‘ynab ketishni taklif qiladi. To manzilga – Qo‘ysangiz-chi, oyi.
yetgunicha 5 partiya o‘ynashgan bo‘lsa-da, nuqul partiyada ham durang qayd Shunday dedim-da, chiqdim-ketdim.
yutqazaverganidan jig‘ibiyron bo‘lgan sherigi, oxiri etilganini aytib, uni yolg‘onchilikda Oradan ikki hafta o‘tdi-yu...
shaxmat taxtasini bir chetga uloqtirib o‘ziga o‘zi deydi: ayblaydi. Shunda Naydorf miyig‘ida Kechalari uyg‘onib ketaman,
kulib, “1929-yil Varshavaga kelganingizda birvarakayiga o‘ylayman. O‘ylayman: sen nomard,
– Jin ursin, ishxonada meni tashkilotimizning Eyvesi 32 taxtada seans olib borganingizni eslay olasizmi?” deb sen ahmoq nimaga, nimaga o‘shanda
deb maqtashardi. Naq besh marta chempion bo‘lganman. so‘raydi. kulding? Suratga tushishga vaqting
Kelib-kelib bitta ko‘chadagi allaqanday odamga yutqizib Alyoxinning qoshlari chimiriladi. “Ha, o‘sha 32 o‘yinning yo‘qmidi? Kerak bo‘lsa topasan-ku!
tursam-a?! Tanishlar eshitib qolsa, rosa ustimdan kulishsa 2 tasini shaxmat taxtasiga qaramay o‘ynagandim, ulardan Kitob uchun, jurnal uchun, ish ustida,
kerak. birida mag‘lubiyatga uchraganim ham rost. Nahotki, 10 yil bog‘da, ko‘chada...
oldin N7 xonasida ruxni qurbon berib, meni chuv tushirgan Nima, sen kinoyulduzmisan?
bolakay siz bo‘lsangiz?” deydi u hayrat bilan. Jahonshumul shaxsmisan? Ana, bir
dasta surating yotibdi. Har xil. Har
Turli tadbirlar va shou uchrashuvlarni yoqtiradigan mashhur shaxmatchilardan birini boshqa mamlakatga mahorat yerda... Faqat... Onang bilan tushgan
darsi o‘tkazish uchun taklif qilishibdi. U birato‘la 15-20 kishi bilan shaxmat o‘ynagach, tadbir so‘ngida shaxmat muxlislari surating yo‘q!
bilan suratga ham tushadi. Keyin yana o‘z mamlakatiga qaytib ketadi.
O‘tkir HOSHIMOV
Ertasi kuni musobaqa tashkilotchilari suratkash ko‘tarib kelgan suratga qarasalar, hamma bor-u, negadir jahon
chempioni ko‘rinmasmish. SHU SONNING
ELEKTRON SHAKLI
– Suratda yana bir kishi bo‘lishi kerak edi. Qani u? – desalar, suratkash ham bo‘sh kelmay: “O‘sha oldinda o‘tirgan
semiz va beso‘naqay odamni aytyapsizlarmi, rasm sifatli va chiroyli chiqishi uchun uni olib tashladim”, deb javob beribdi.

Internet materiallari asosida tayyorlandi.

MUASSIS Tahririyat kengashi: Bosh muharrir vazifasini Navbatchi: leytenant Islomjon Qo‘chqorov Gazeta juma kuni chiqadi.
polkovnik Hamdam Qarshiyev vaqtincha bajaruvchi: Sahifalovchi: Dilnoza Meliqo‘ziyeva Gazeta 1992-yilning 24-iyunidan chiqa
polkovnik Bahrom Zulfiqorov podpolkovnik Musahhih: Mastura Qurbonova boshlagan.
polkovnik Alisher Boboxonov To‘lqin Jumanazarov
Maqsud Abilov Buyurtma: Ã-0205 Nashr ko‘rsatkichi: 114.
ISSN 2010-5541 Hajmi: 6 bosma taboq Bahosi: kelishilgan narxda.
O‘ZBEKISTON Tahririyatga kelgan qo‘lyozmalar Bichimi: A3
RESPUBLIKASI taqriz qilinmaydi va mualliflarga Gazeta O‘zbekiston Matbuot Adadi: 32 689 nusxa “Sharq” nashriyot-matbaa aksiyadorlik
qaytarilmaydi. va axborot agentligida 2008-yil Bosishga topshirish vaqti: 14:00 kompaniyasida chop etildi.
MUDOFAA Mudofaa vazirligi Axborot va ommaviy 6-iyunda 0535 raqami bilan Topshirildi: 14:30 Bosmaxona manzili: Toshkent shahri,
VAZIRLIGI kommunikatsiyalar departamenti ro‘yxatga olingan. Buyuk Turon ko‘chasi, 41-uy.
– “Vatanparvar” birlashgan Gazetaning yetkazib berilishi uchun obunani
www.mudofaa.uz tahririyatining kompyuter markazida Telefonlar: rasmiylashtirgan tashkilot javobgar. 123456
sahifalandi. kotibiyat: 71 260-36-50 Mualliflar fikri tahririyat nuqtayi nazaridan
buxgalteriya: 71 260-35-20 farqlanishi mumkin. Manzilimiz:
yuridik bo‘lim: 71 260-29-41 100164, Toshkent, Universitet ko‘chasi, 1-uy.
faks: 71 260-32-29

t.me/mv_vatanparvar_uz www.mv–vatanparvar.uz facebook.com/UzArmiya instagram.com/uzbekistanarmy www.youtube.com/c/UzArmiya
t.me/mudofaa_press