O‘zbekiston armiyasi jurnali 4 son

O‘ZBEKISTON ARMIYASI

миллий ва хорижий етакчи олий, олий ҳарбий 5 та кафедра, Ҳарбий тиббиёт илмий тадқиқот 2022/№4
таълим ҳамда илмий тадқиқот муассасалари институти ҳамда бошқа таъминот бўлинмалари
билан ўзаро ҳамкорликда таълим жараёнини фаолият юритмоқда. Шу кунгача академия фао-
ривожлантириш, соғлиқни сақлаш соҳасида ил- лиятини тўлақонли йўлга қўйиш мақсадида унинг
мий тадқиқотлар ўтказиш, таълим олувчилар- норматив-ҳуқуқий базаси ишлаб чиқилди, бака-
ни юксак инсонпарварлик ва маънавий ғоялар лавриатнинг янги «Ҳарбий тиббиёт. Тиббий про-
асосида, ватанпарварлик руҳида тарбиялаш филактика иши» йўналиши жорий этилди, ҳарбий
белгиланган. интернатурада умумий, клиник ординатурада эса
тор тиббий мутахассисликлар бўйича шифокор-
Аслида армия учун малакали ҳарбий-тиббий лар тайёрлаш йўлга қўйилди, илмий ишларни жа-
мутахассислар тайёрлаб бериш ўзига хос му- даллаштириш мақсадида илмий тадқиқотларни
раккаб жараён ҳисобланади. Зотан, тинчлик ривожлантириш жамғармаси ташкил қилинди,
ва уруш даврида қўшинларнинг тиббий таъми- қўшинлар тактик бўғини учун «парамедик»ларни
нотини самарали ташкил этишга қодир бўлган тайёрлаш тизими яратилди, академия имкони-
тиббий хизматнинг юқори малакали офицерла- ятларидан келиб чиққан ҳолда, қўшимча «Авиа-
рини тайёрлаш учун кучли билим ва салоҳият ция тиббиёти», «Ҳарбий-тиббий экспертиза»,
эгаси бўлган педагоглар талаб этилади. Ҳарбий «Биологик хавфсизлик», «Радиация хавфсизли-
тиббиёт академиясини ташкил этиш чоғида ги», «Озиқ-овқат хавфсизлиги», «Стерилизация»
ҳукуматимиз томонидан бу масала ҳам оқилона йўналишларида мутахассисларни қайта тайёрлаш
ҳал қилинди. Яъни Тошкент тиббиёт академия- ва малакасини ошириш йўлга қўйилди. Ўз нав-
си ва республикамиздаги бошқа тиббиёт муас- батида, назарий билимларни амалиётга боғлаш
сасаларидан кўп йиллик тажрибага эга, илмий ва шу орқали таълим олувчиларнинг амалий
унвони бор мутахассислар ўқитувчилик учун кўникмаларини мустаҳкамлаш мақсадида клиник
танлаб олиниши белгиланди. фанлардан машғулотлар Марказий ҳарбий клиник
госпиталь, Санитария-эпидемиология назорати
– Ҳарбий тиббиёт академиясида ўқиш истаги- маркази, Марказий ҳарбий-тиббий комиссияси,
да бўлган номзодлар республикамиздаги тиббиёт Республика шошилинч тез тиббий ёрдам ва бошқа
соҳасига оид олий таълим муассасаларида да- илмий-амалий тиббиёт марказлари базаларида
волаш факультетининг 5-курсини, профилактика олиб борилмоқда.
факультетининг 4-курсини тамомлаган талабалар
жиддий ва мураккаб танловлар асосида танлаб Ҳа, ҳарбий тиббиёт замон билан ҳамқадам
олинади, – дейди Ҳарбий тиббиёт академияси одимламоқда. Энг муҳими, ўзгаришлар бор экан,
бошлиғи вазифасини вақтинча бажарувчи тиббий бу соҳада бизни қувонтирадиган ислоҳотлар да-
хизмат полковниги Икромжон Усманов. – Умуман вом этаверади.
олганда, ҳарбий тиббиёт академиясининг ташкил
этилиши Қуролли Кучларимизни малакали ҳарбий майор гулнора ҲожимуРодоВа
шифокорлар билан бутлашда муҳим аҳамиятга
эга. Айни вақтда академиямизда 2 та факультет,

51

O‘ZBEKISTON ARMIYASIШвейцария

2022/№4 ҲАРБИЙ

ТАЪЛИМ ТИЗИМИ

Марказий Европада
жойлашган, иқтисодий
жиҳатдан ривожланган
давлатлардан бири ҳисобланувчи
Швейцария борасидаги қизиқарли
маълумотлардан бири шуки, бу
мамлакат 1515 йилдан буён бетарафлик
(нейтралитет) мақомига риоя этиб
келмоқда. Қитъадаги бошқа бирор бир
мамлакат бетарафлик бўйича бундай қадимий
анъанага эга эмас. Шу сабабли Швейцария Қуролли
Кучлари (ҚК) дунёнинг турли мамлакатларида содир
бўладиган қуролли можароларда иштирок этмайди, бироқ
халқаро тинчликпарварлик миссияларига, шу жумладан,
НАТОнинг «Тинчлик йўлида ҳамкорлик» дастури доирасидаги
тадбирларга мунтазам равишда жалб этилади. Швейцария НАТО
ва Европа Иттифоқи сингари ташкилотларга аъзо эмас, аммо
Шенген зонасининг бир қисми ҳисобланади. Мамлакат ҳудудида
кўплаб халқаро ташкилотларнинг штаб-квартиралари, жумладан,
Бирлашган Миллатлар Ташкилоти (БМТ), Бутунжаҳон савдо
ташкилоти, Бутунжаҳон соғлиқни сақлаш ташкилоти ва Бутунжаҳон
ёввойи табиатни сақлаш фонди жойлашган.
52

Мамлакатда кўплаб бошқа соҳалар қатори базавий ҳарбий таълим асослари ўргатилади. O‘ZBEKISTON ARMIYASI
таълим тизимини ривожлантиришга жиддий Ўқув дастури умумқўшин низомлари ва тегиш-
эътибор қаратилади. Ҳар йили мамлакат ялпи ли қоидалар ҳамда кўрсатмалар, якка тартиб-
ички маҳсулотининг 5 фоизи мазкур йўналишга даги отиш ва саф тайёргарлиги, шунингдек,
сарфланиши белгиланган. Аҳоли жон бошига оммавий қирғин қуролларидан ҳимояланиш
таълимга йўналтириладиган сарф-харажатлар бўйича нормативларни батафсил ўрганишга
миқдори бўйича Швейцария дунёдаги етакчи йўналтирилган. Мазкур босқич якунига етгани-
ўринлардан бирини эгаллайди. дан сўнг унда ўзини ҳар томонлама кўрсатган
рекрутларга тайёргарликни профессионал
Мамлакат раҳбарияти ҳарбий таълим тизи- ҳарбий хизматчи сифатида давом эттириш так-
мини ривожлантириш ва такомиллаштириб бо- лиф этилади.
ришга ҳам алоҳида эътибор қаратиб келмоқда.
Швейцария ҳарбий таълим тизими рекрутлар Иккинчи босқич (олти ҳафта) янги
(хизматга янги чақирилганлар) ва қўмондонлик чақирилганларни белгиланган лавозимлари-
(кадрлар ва милицион) таркибини тайёрлашга га мос равишда қўйиладиган вазифаларни
асосланган. Муддатли ҳарбий хизматга чақирув бажаришга тайёрлаш ҳамда ҳарбий мутахас-
бир йилда уч марта амалга оширилади. Янги сисликларига мувофиқ тарзда ҳарбий техника
чақирилган аскарлар олтита минтақавий рек- ва қуроллардан фойдаланиш кўникмаларини
рутлар марказида ташкил этилган ҳарбий- ўргатишга бағишланади.
тиббий комиссия назорати остида тиббий кўрик,
руҳий чидамлилик бўйича тестлар, билим дара- Учинчи босқич рекрутларни тактик да-
жаси ва жисмоний тайёргарлик бўйича махсус ражада профессионал тайёрлаш ва улар-
синовлардан ўтказилади. Ўрганиш натижалари нинг бўлинмалар таркибидаги жанговар
бўйича ҳар бир аскарнинг бўлажак ҳарбий му-
тахассислиги аниқланади ва муддатли ҳарбий
хизматни ўташ жойи белгиланади.

Рекрутларни хизматга тайёрлашнинг тўлиқ
курси уч босқичдан иборат бўлиб, биринчи
босқичда (давомийлиги етти ҳафта) уларга

2022/№4

53

O‘ZBEKISTON ARMIYASI ҳамжиҳатлик ва уюшқоқликларини пухталашти- риш курслари ҳам ташкил этилган. Ўқиш муд-
риш масалаларини қамраб олади. Муҳандислик дати 4-6 йилни ташкил этади, машғулотлар 5-7
қўшинлари, фронт орти бўлинмалари, ҳарбий- кишилик гуруҳларда олиб борилади. Ҳар йили
тиббий хизмат ва оммавий қирғин қуролларидан мазкур мактабни 35-40 киши битиради. Тинг-
ҳимояланиш соҳаси мутахассислари учун ўқув ловчилар командирлик тайёргарлиги, опера-
дастури 5 ҳафта, алоқа қўшинлари, пиёдалар тив маҳорат, қўшинларни бошқариш асослари,
ва танк бўлинмалари, артиллерия, ҳарбий ҳаво эҳтимолий душманнинг жанговар ҳаракатлар
кучлари ва оператив разведка вакиллари учун олиб бориш тактикаси, хориж давлатлари
8 ҳафтага мўлжалланган. қуролли кучларининг ташкилий тузилмасини
ўрганиш бўйича ўз билим ва кўникмаларини
Ўқув қўмондонлиги (ЎҚ) қуруқликдаги ошириш имконига эга бўладилар.
қўшинлар, ҳудудий дивизиялар, фронт орти ва
таъминот бўлинмалари тайёргарлигига масъ- Олий техника мактабининг тузилмавий
ул бўлган асосий орган ҳисобланади. Маз- бўлинмаси ҳисобланувчи ҳарбий академияда
кур қўмондонлик таркибидан штаб, ҚК ўқув ҳам мамлакат армияси ва Ҳарбий ҳаво кучла-
маркази, ҚК кадрлар бошқармаси, 5 та ўқув ри учун офицер кадрлар тайёрлаш, шунингдек,
бригадаси (пиёдалар, танк қўшинлари ва ар- мудофаа соҳасида илмий тадқиқотлар олиб бо-
тиллерия, муҳандислик қўшинлари, фронт риш ишлари амалга оширилади.
орти, бошқарув ва қўллаб-қувватлаш), 4 та
тайёргарлик маркази, шунингдек, олий ҳарбий Қуруқликдаги қўшинларнинг «Свиссинт» деб
таълим бошқармаси жой олган. ЎҚ зиммасига номланган ўқув марказида мамлакат ҳарбий
муддатли ҳарбий хизматни ўташ учун номзод- хизматчиларини НАТОнинг «Тинчлик йўлида
лар танлаш, чақирилувчиларнинг базавий тай- ҳамкорлик» дастури доирасидаги, шунингдек,
ёргарлигини амалга ошириш, офицерлар ва ун- БМТ, ЕХҲТ ва Европа Иттифоқи томонидан
тер-офицерларни тайёрлаш, барча тоифадаги ташкил этиладиган кўп миллатли операциялар-
ҳарбий хизматчиларни тайёрлаш бўйича ўқув да иштирок этиш учун тайёрлаш ишлари амал-
дастурларини ишлаб чиқиш, ўқув базаси ва унга га оширилади.
мос келувчи инфратузилмани яратиш, ҳарбий
кадрлар масаласини ҳал қилиш, Қуролли Куч- Хулоса ўрнида айтиш мумкинки, Швейцария-
ларни зарур мутахассиcлар билан таъминлаш даги мавжуд ҳарбий таълим тизими мамлакат
тизимини такомиллаштириб бориш бўйича те- Қуролли Кучлари учун керакли ҳарбий кадр-
гишли таклиф ва тавсиялар тайёрлаш сингари ларни тайёрлаш борасидаги вазифаларни са-
вазифалар юкланган. марали ҳал қилиш имконини беради. Шу билан
бир вақтда, ҳарбий хизматчиларнинг билим ва
Мамлакат армияси учун қўмондонлик тар- кўникмаларини амалий жиҳатдан такомиллаш-
кибини тайёрлаш масалалари билан ЎҚнинг тириш учун кўп вақт ажратилганига қарамай,
олий таълим бошқармаси шуғулланади. Маз- мазкур тизим кўпроқ назарий характерга эгали-
кур бошқарма олий техника мактаби қошидаги ги билан тавсифланади.
ҳарбий академия, офицерлар марказий ҳарбий
мактаби, бош штаб мактаби ва унтер-офи- П. саЙдиВаЛиеВ тайёрлади.
церлар мактаби фаолиятини назорат қилиб
боради. Хусусан, бош штаб мактаби олий
офицерлар таркиби учун кадрлар тайёрлашга
мўлжалланган. Офицерлар марказий мактаби-
да бўлинмалар командирлари тайёрланади. Бу
ерда, шунингдек, офицерлар малакасини оши-

2022/№4

54

Туроб маҚсуд

(романдан парча) хаёлимга келтирмаган эканман, қойил! Ўзимни
худди Петербургда юргандек ҳис қилдим.
Булутбек уйғониб кетди, бошини кўтариб
ёстиққа ёнбошлади. – Раҳмат, – деди Павел Иванович ялпайган
юзидан мамнуният балқиб. – Бугун сизга капи-
«Орадан қанча вақт ўтди, – деб ўйлади у. – тан Зотоглов ҳамроҳ бўлади, у сизга ер остида-
Ўттиз йилми? Шунча вақт илгариги воқеа, худ- ги ишларимизни кўрсатади.
ди кечагина рўй бергандек, аниқ-тиниқ тушимга
кирса-я! Бу нимадан далолат? У мени эслаган. У кабинетида ўтирган ўзидан ёшроқ капитан
Алҳол у ёрдамга муҳтож!» билан таништирди.

Балки... Балки, мени эслаётгандир... Мен Капитан билан қўл бериб кўришди.
эса унинг шу ердалигини билсам-да, ўйин- – Менга бошқа зарур гапингиз йўқми? – деди
кулгидан бўшамаяпман! Қандоқ имкон топсами- Рукин Булутбекка қараб.
кин?! Мен имкон топгунча улар ишни пишириб – Ҳозирча йўқ!
қўйса, армонда ўламан! Эртага уезд бошлиғи – Унда бораверинглар.
билан гаплашаман, нима бўлсаям! Капитан қабулхонанинг ўнгдаги эшигидан
уни бир хонага бошлади, бу ерда ер ости йўлига
Шундай қатъий фикрга келгач, руҳи тинч- тушиш жойи, Рукиннинг кабинетига ҳам бир
ланди; атроф қоронғи. «ТОНГ ТИЙРАСИНИНГ эшик бор эди. Ўтган гал Рукин ер ости йўлидан
УМРИ ҚИСҚА», деди ўзига ўзи, сўнг озгина келиб, шу эшикдан хонасига кирган бўлса ке-
мизғиб олиш учун ўринга чўзилди. рак, деб ўйлади.
Зиналардан намчил ҳаво эпкини келаётган
Бахтига эрталаб уезд бошлиғи ҳузурига ер ости йўлига тушишди; олдинда бир, орқада
эртароқ чорлади. бир аскар фонус кўтариб, ёритиб боришар-
ди. Ер ости йўли извош бемалол сиғадиган
– Бал сизга ёқдими, жаноблари? – деди Па- кенгликда, ҳар жойда шам ё фонарь қўйишга
вел Иванович Булутбекнинг қўлини самимий мўлжалланган мосламалар ўрнатилган.
сиқиб кўришаркан.

– Гарчи буюк император балларида
қатнашиб, у жойдаги тантаналарга тан берган
бўлсам-да, сизнинг балингиз менга жуда ёқди,
ғоят табиий, самимий. Мен четки бир мазлум
ўлкада шундай бал ташкил этилишини сира

2022/№4

55

O‘ZBEKISTON ARMIYASI – Ер устида мустаҳкам эмаслигимиз учун бу бу ерда чириб ўтирибди.
ер ости йўлини қурганмисизлар? – Губернатор буни биладими?
2022/№4 – Ҳа, бу аёл деб ғалва кўтарилишидан хавф-
– Йўқ, ер устида ҳам, ер остида ҳам
мустаҳкамлигимиз исботи учун қурганмиз. Ҳа, сирашяпти. Чунки унинг ўғиллари ҳамон Олой
бу жойда биз ер устида ҳам, ер остида ҳам тоғларида изғиб юришибди.
мустаҳкаммиз! Катталаримиз беҳуда ташвиш-
ланишяпти. – Ҳа, уни Олой маликаси ҳам дейишади,
адашмасам.
Булутбек мийиғида кулди, индамади.
Улар черковга, уезд ҳокими уйига, рақс – Аммо тан бераман пўлатдек мустаҳкам
майдонига буриладиган йўлаклар олдида бир аёл экан. Биз уни эртага Тошкентга жўнатамиз,
тўхтаб, капитан тушунтиришларини эшитиб, губернатор олдига!
анчагина юргандан сўнг тепага кўтариладиган
зиналар олдида тўхташди. – Ҳа, бу тўғри йўл!
– Бу йўл оҳак заводига боради, – деди капи- – Аммо у губернатор ҳузурига ета олмайди.
тан давом этган ер ости йўлига ишора қилиб. Йўлда «ўзбек қароқчилари» ҳужум қилиб, аскар-
– Сўнг юқорига кўтарилиб, кенг бир хонага ларию ёнидаги хос аёлларининг бирини ҳам
чиқишди. қолдирмай қириб ташлашади. Ўзбекларнинг
– Мана, қамоқхонага етдик, – деди капитан. бу қароқчилиги хусусида бутун Туркистонга
– Мудҳиш қамоқхона шуми? – деди Булутбек аюҳаннос солинади. Кейин ўзбек билан қирғиз
ўзбекчалаб. қирпичоқ бўлишини томоша қиласиз. Сўнг биз
– Тушунмадим, – деди капитан Булутбекка қасос олиш учун тоғдан пастга тушган ўзбек,
ялт этиб қараб. қирғизни тамом қириб ташлаймиз. Шу билан
Булутбек унинг ўзбекчани тушунмаслигига Қурбон генералдан ҳам, унинг йигитларидан
ишонди, бу яхши, деб ўйлади ўзича, сўнг тезда ҳам қутуламиз!
капитанга русчалаб деди: – Бу жуда қалтис ўйин!
– Мақтанилган аёллар қамоқхонаси шуми? – Қалтисдир, аммо биз бу ишни хамир-
– Ҳа, бу қамоқхона деворлари харсангтош- дан қил суғургандек осон ҳал қиламиз, мана
лардан ишланган, жуда қалин. Уни тўп билан кўрасиз!
отиб йиқита олмайсиз! Ер остига қараб уч қават – ...
қазиб, камералар ишланган. Тепага яна икки Хонадан атрофи баланд девор, деворнинг
қават қурилган. Бу ердан маҳбус-ку маҳбус, усти тиканли симлар билан ўралган ҳовлига
сичқон ҳам қочиб чиқа олмайди! чиқишди.
– Мазлум халқ аёлларидан шунчалар – Мана, дарвоза, – деди капитан жуда кат-
қўрқасизларми? та, кўринишидан жуда қалин ва оғир дарвозага
– Бу ернинг чимматга ўраниб юрган аёлла- ишора қилиб. – Уни одам оча олмайди. Мана бу
ри ҳам сиртлондек хавфли! Қулай пайт пойлаб цистерналар орасидан (у икки қатор цистер-
нақ бўғзингдан олади! Мана ҳозир биз билан наларни кўрсатди) тўрт от цистернали арава-
ўн йиллардан бери олишиб келаётган Қурбон ни судраб ўтади – дарвоза очилади, қайтиб яна
додҳони кўрасиз! судраб ўтади – дарвоза ёпилади. Бутун дунё-
– Қурбоной додҳо! Бу ўша довруғи бутун да йўқ бунақа қамоқхона! Юринг, энди учинчи
оламга таралган аёлми? қаватга – пастга тушайлик.
– Ҳа, ўша! Зиналардан пастга қараб иккинчи қаватга
– У ўн марта қамоқдан қочган! Шундайми? тушишаётгандаёқ шу қадар оғир, намчил, ру-
– Энди бизнинг қўлимиздан қочиб қутула тубатли ҳаво одамнинг кўкрагини сиқа бошла-
билмайди! ди. Учинчи қаватдаги кенг хонага ўтишди, бу
– Нега қамадингиз? Ахир у губернатор би- хонада бўйра устида ўтирган ўттиз чоғли аёл
лан битим тузган. Император унга генерал ун- маҳбуслар улар кириши билан юзларига чим-
вони берган эди-ку! матларини тортиб, бир-бирларига жипслашиб
– Ҳа. Шу генерал хоним! У ваъдасида турма- олишди.
ди. Номоз ўғрининг йигитлари билан кўришгани – Буларни шунчаки бечора аёллар, деб
бораётганда қўлга олдик. Икки ҳафтадан бери ўйламанг, бири қудуғига заҳар ташлаб, бир
рота аскаримизни нобуд қилган, яна бири
меҳмонхонасида тунаган беш офицерни наша

56

бериб ухлатиб, калласини олдир- O‘ZBEKISTON ARMIYASI
ган. Бошқалари турли исёнларда
қатнашган. 2022/№4

Ўтирганда ҳам қаддини тик
тутиб ўтирган аёл юзига чим-
матини тортмади. Ёши олтмиш-
дан ошсада, ёш кўринадиган бу
жувоннинг чеҳрасида аёлларга
хос бир чирой, латофат бўлса-
да, қарашларида эркакларга
хос ўктамлик, мардоналик бор
эди. У хонага кирган капитанга
бефарқлик билан, костюмли ки-
шига эса қизиқиш, синовчан бир
нигоҳ ташлади. Унинг ёнида ёши
қирққа яқинлашган соҳибжамол
жувон ҳам юзига чиммат тортма-
ган.

Капитан эса маҳбусларни
яхши билишини кўрсатмоқчи
бўлиб ҳамон бидирларди.

Булутбек у жувонга тикилиб
қаради, нигоҳини четга бурган
жувон бирдан бутун диққатини
жамлаб, унга қаради. Кўзи кўзига
синганлар бир-бирининг кўзини
ҳеч қачон унута олмайди, бир-
бирининг кўзига кўзи тушгандаёқ
тезгина танийди. Капитан пан-
жара олдида турган аскарлар-
га нималардир деб буйруқ бе-
раётганда Булутбек аёлларга
яқинлашди.

Жувон шубҳали нигоҳи билан
қараётганини сезган Булутбек
ундан кўзини узмай секингина
«Оппоғой!» деди; жувон бир сес-
каниб тушди-ю, Булутбекка тик
қараб ҳайратда қотди, сўнг «Бек-
зод!» деди ерга қараб. Қурбоной
додҳо ҳам унга тикилиб қолди.
Булутбек гуноҳкорона бир ҳолда
юзини четга бурди.

– Раҳмингиз келдими? – деди
капитан Булутбекнинг у аёлга
қараб қолганини ва нимадир де-
ганини сезиб. – Сира раҳмингиз
келмасин! Бу занғар бизнинг
энг сара отрядимизни битта
қолдирмай қириб ташлаган! Энди
биз унга раҳм қиламизми? Бугун
унинг масаласи ҳал бўлади.

57

O‘ZBEKISTON ARMIYASI Бу сирли оҳанг мазмунини Булутбек шан солиб, Оппоғой билан яна икки
дарҳол тушуниб етди-ю, юраги орқага аёлни олиб келгунча қараб турди.
тортиб кетди. Оппоғой умидли бир нигоҳ билан Булут-
бекка қаради. Булутбек ҳаммаси яхши
Тезда уни бу қабиҳ ниятдан бўлади, дегандек бошини қимирлатиб
огоҳлантириш керак, деб ўйлади қўйди. Улар ёнидан ўтишаётганда Бу-
Булутбек. Аммо қандай қилиб? Ка- лутбек секингина Оппоғойга деди:
питан ўзбекчани билмайди, ҳозир
огоҳлантирсам ҳам бўлади. Аммо – Сангзор бўйида тўрт йигит сиз-
ўтирганларнинг орасида қулоқ ни навкарлардан ажратиб олади,
бўлиши табиий. У англаб қолса, Қозоқовулга борасизлар, у ердан ман-
бари ишни чиппакка чиқараман. зилга йўл оласизлар.
Улар қотилликни қамоқхонада амал-
га оширишмайди. Гувоҳсиз жойда, Жувон ҳайратланганини сездирмай,
қамоқхонадан узоқроқда иш битка- Булутбекка мамнун боқди. Булутбек
зишни мўлжаллашгани аниқ. Бу режа- капитанга деди:
га мос келади. Энди ишга тушмасам
бўлмайди чоғи! – Кийимларингиз жуда жулдур,
бошқаси йўқми, деб сўрадим!
У кўзини юмганча нималарнидир
пичирлаб ўқиб, кафтларини юзига яқин – Энди унга кийимнинг кераги йўқ, –
олиб бориб тортди, сўнг кескин бури- деб сирли кулди капитан.
либ, капитанга қаттиқ тикилди. Капи-
тан унга яқинроқ келди-ю, сўнг бури- Улар юқорига чиқишди. Капитан
либ, ўзидан сал нари турган офицерга офицерлардан бирига буйруқ бера
буйруқ берди: бошлади.

– Бу аёлни шериклари билан тепага Булутбек эса тоза ҳаводан нафас
олиб чиқишсин! Отларни тайёрлаш- олиб чуқур хўрсинди:
син! Уларни тўрт нафар аскар олиб бо-
ради. Навкарларга ўқсиз милтиқлардан – Аллоҳим, ўзинг қўлла! БОШИНГ-
беринг! ДА ЗОЛИМ ДУШМАН ҚИЛИЧ КЎТАРИБ
ТУРГАНДА СЕВГИНГНИ ЮРАККА
– Хўп бўлади! – деди офицер, сўнг ЯШИРИБ, БУТУН БОРЛИҒИНГ БИ-
қайрилиб аскарларга буйруқ берди. ЛАН ДУШМАННИ МАҲВ ЭТИШ УЧУН
КУРАШМОҚ – ЭНГ ОЛИЙ ЙЎЛ! – деди
Аскарлардан икки нафари Қурбоной ўзига ўзи.
додҳони тўдадан ажратиб, қўлига ки-
Ёшгина қиз боланинг юрагида бежиз
бундай ўт ёнмаганди!

2022/№4

58

3 Parvoz davomiyligi: 24 soat O‘ZBEKISTON ARMIYASI
Uchish balandligi: 7 500 km
Orion
Uchish masofasi: 250 km
(Rossiya) Yuk ko‘tarish qobiliyati: 200 kg
Tezligi: 120-200 km/s
Qanotlar ko‘lami: 16 metr S-100 Camcopter
Dvigatel: Rotax 914 yoki APD 110/120
(Avstriya)
Parvoz davomiyligi: 6 soat Uchish balandligi: 5,4 km
Tezligi: 100-220 km/s Uchish masofasi: 200 km
Vint ko‘lami: 3,4 metr Yuk ko‘tarish qobiliyati: 200 kg.gacha
Dvigatel: Austro Engine AE50R Wankel
Parvoz davomiyligi: 27 soat
Bayraktar TB2 Uchish balandligi: 8,2 km
Uchish masofasi: 150 km
(Turkiya)
Tezligi: 130-222 km/s Yuk ko‘tarish qobiliyati: 150 kg
Qanotlar ko‘lami: 12 metr
Dvigatel: Rotax 912 Predator C Avenger

Parvoz davomiyligi: 20 soat (AQSh)
Tezligi: 740 km/s Uchish balandligi: 15 km
Dvigatel: Pratt and Whitney PW545B Uchish masofasi: 150 km
Yuk ko‘tarish qobiliyati: 2 950 kg
IAIHeron TP
Parvoz davomiyligi: 6 soat 2022/№4
(Isroil) Uchish balandligi: 13,7 km
Tezligi: 460 km/s Uchish masofasi: 14 800 km
Qanotlar ko‘lami: 26 metr Yuk ko‘tarish qobiliyati: 1 000 kg
Dvigatel: Rotax 914 F

59