Vatanparvar 42 son

«YANGI O‘ZBEKISTONDA ERKIN VA FAROVON YASHAYLIK!»

VATAN – MUQADDAS, UNI HIMOYA QILISH SHARAFLI BURCHDIR!

www.mv–vatanparvar.uz @ [email protected] Gazeta 1992-yilning 24-iyunidan chiqa boshlagan

VATANPARVAR Saytimizga o‘tish
MiRtEMiR, uchun QR-kodini
O‘zbekiston xalq shoiri skaner qiling.
2021-yil 22-oktabr, № 42 (2949)
ONA TILIM
Yobonlarning cheksizligi,
Ham samumi, ham hovuri,
Onajonlar allasidan,
Ko‘zyoshidan, oq sutidan;
To‘qaylarning tengsizligi,
Jilg‘alarning sho‘x g‘ovuri,
Yigitlarning yallasidan,
Suluvlarning sukutidan –
Yo‘g‘rilgan til –
Ona tilim.

Daryolarning toshqin payti
Arslon yanglig‘ arillashi,
Dovonlarning ko‘k qiyosi,
Qorli tog‘lar jilosidan,
Cho‘ponlarning qamish bayti,
Childirmaning darillashi,
Go‘ro‘g‘lining alp siymosi,
Alpomishning da’vosidan –
Tug‘ilgan til –
Ona tilim.

millat ko‘zgUsi Tulporlarning asovligi,
Tosh chaqishi, olovligi,
Til buyuk ne’matdir, har bir millat o‘z tilini e’zozlasa, Bobolarning oltin so‘zi,
qadrlasa, taraqqiyoti uchun jon kuydirsa, u til go‘zal, Bo‘yoqchining o‘lanidan:
betakror va buyuk bo‘lib qolaveradi! Har bir To‘quvchining alg‘ovligi,
xalq aziz va muqaddas bo‘lgan o‘z tilini Chilangarning dalg‘ovligi,
asrash, jozibasini to‘la namoyon etish Bu tuproqning qo‘sh ho‘kizi,
uchun harakat qiladi, chunki unda Qo‘shchisi ham qo‘lanidan –
xalq tarixi, milliy qadriyatlari, Yaralgan til –
madaniyati ifodalanadi. Ona tilim.

Shu tuproqning jon ayamas
Tarlonlari, burgutlari,
Kelinlarning dildoshligi,
Yor-yorlarning jarangidan;
Bosqinlarning bedodligi,
Buvilarning o‘gitlari,
Do‘mbiraning mungdoshligi,
Dutorning ham tarangidan –
Taralgan til –
Ona tilim.

Mudofaa vazirligi tizimiga oid so‘nggi yangiliklar bilan t.me/mv_vatanparvar_uz facebook.com/UzArmiya instagram.com/uzbekistanarmy www.youtube.com/c/UzArmiya
quyidagi manzillar orqali tanishing: t.me/mudofaa_press

2 VATANPARVAR 2021-yil 22-oktabr № 42

O‘ZBEKISTON XALQIGA BAYRAM TABRIGI
Qadrli vatandoshlar! Alisher Navoiy nomidagi Toshkent Mamlakatimiz tashabbusi bilan mazkur rag‘batlantirish choralarini ham keng
Avvalo, siz, azizlarni, sizlar orqali davlat o‘zbek tili va adabiyoti universiteti tashkilotning Alisher Navoiy nomidagi qo‘llashimiz darkor. Xususan, tilshunos
butun xalqimizni ulug‘ ayyom – O‘zbek tarkibida amaliy filologiya va kompyuter xalqaro mukofoti ta’sis etilgani buyuk va lug‘atshunos olimlarimizning,
tili bayrami kuni bilan chin qalbimdan lingvistikasi bo‘yicha yangi yo‘nalishlar ajdodimiz xotirasi va bebaho merosiga, shoir-adiblarimizning ushbu sohadagi
samimiy muborakbod etaman. ochilib, o‘zbek tilini turli sohalarda shunday ulug‘ zotlarni voyaga yetkazgan mashaqqatli va sharafli mehnatini
Albatta, keyingi yillarda qo‘llashga oid tadqiqotlar amalga xalqimizga bo‘lgan yuksak hurmat- munosib qadrlash, ularning ilmiy
mamlakatimizda yangicha ruhda keng oshirilmoqda. Oliygoh qoshida Davlat ehtirom ifodasidir. tadqiqotlari, darslik va qo‘llanmalari,
nishonlanayotgan bu bayramning tilida ish yuritish asoslarini o‘qitish va kitob va risolalarini davlat buyurtmasi
alohida fayzi va shukuhi borligini malaka oshirish markazi, 6 ta maxsus Bugungi kunda mamlakatimizda shaklida nashr etish va keng
barchamiz yaxshi bilamiz. Ushbu qutlug‘ o‘quv kursi hamda Alisher Navoiy 150 ta milliy madaniy markaz ish jamoatchilikka yetkazib berish uchun
sanada milliy qadriyatlarimiz gultoji xalqaro jamg‘armasi tashkil etilgani ham yuritayotgani, o‘zbek tili bilan birga, alohida dastur ishlab chiqib, amalga
bo‘lgan ona tilimizning tariximiz va ayni shu maqsadlarga qaratilgani bilan qoraqalpoq, rus, qozoq, qirg‘iz, tojik, oshirishimiz zarur.
taqdirimiz, bugungi hayotimizdagi o‘rni diqqatga sazovordir. turkman tillarida ommaviy axborot
va ahamiyatini, uni rivojlantirish borasida vositalari faoliyat ko‘rsatayotgani, Davlat tiliga oid barcha
oldimizda turgan dolzarb vazifalarni Ana shu ishlarning uzviy davomi maktablarimizda ta’lim-tarbiya jarayoni ma’lumotlarni o‘zida jamlagan
yanada chuqur his etamiz. sifatida yaqin kelgusida asosiy vazifasi 7 ta tilda olib borilayotgani dunyo O‘zbek tili milliy korpusini yaratishni
Aziz do‘stlar! chet ellarda o‘zbek tili, madaniyati amaliyotidagi noyob tajriba ekanini tezlashtirish, ona tilimizni Internet
So‘nggi yillarda O‘zbekistonda va milliy an’analarimizni keng ta’kidlash o‘rinlidir. Yurtimizda chet global tarmog‘ida ommalashtirish
barcha soha va tarmoqlar kabi ona ommalashtirish, gumanitar aloqalarni tillarga ixtisoslashgan hamda o‘quv va ushbu makonda mustahkam
tilimiz qadri va nufuzini yanada oshirish mustahkamlashdan iborat bo‘lgan mashg‘ulotlari xorijiy tillarda o‘tiladigan o‘rin egallashini ta’minlash, dasturiy
borasidagi siyosat va amaliy ishlarimiz Alisher Navoiy xalqaro instituti faoliyati ta’lim maskanlari soni ortib borayotgani mahsulotlarning o‘zbekcha ilovalarini
ham yangi bosqichga ko‘tarilayotganidan yo‘lga qo‘yiladi. ham shu sohadagi muhim o‘zgarishlar yaratish ishlarini jadallashtirish ham
xabardorsiz. Buning tasdig‘ini o‘zbek natijasidir. oldimizda turgan dolzarb vazifadir.
tilining davlat tili sifatidagi maqomi va O‘tgan qisqa davrda o‘zbek tilini
obro‘-e’tiborini tubdan oshirish bo‘yicha chuqur o‘rganish va o‘rgatishga xizmat Muhtaram vatandoshlar! Aziz va muhtaram yurtdoshlarim!
qabul qilingan tarixiy farmon va qarorlar qiladigan 16 ta kitob, jumladan, 9 ta O‘zbek tilini yanada rivojlantirish, Hozirgi kunda Yangi O‘zbekistonni
misolida yaqqol ko‘rish mumkin. lug‘at nashr qilinganini alohida qayd uning davlat tili sifatidagi o‘rni va nufuzini barpo etishga qaratilgan ezgu intilish
Ana shunday sa’y-harakatlarimiz etish lozim. Ayni vaqtda 5 jilddan iborat yanada mustahkamlash borasida va harakatlarimiz hal qiluvchi bosqichga
natijasida ona tilimiz nafaqat “O‘zbek tilining izohli lug‘ati” fundamental oldimizda katta va mas’uliyatli vazifalar ko‘tarilmoqda. Bu yo‘lda milliy o‘zligimiz,
mamlakatimizda, balki jahon miqyosida tadqiqoti vazirlik va idoralar, ta’lim- turganini barchamiz yaxshi anglaymiz. g‘urur-iftixorimiz timsoli bo‘lgan ona
ham o‘zining munosib o‘rni va mavqeiga tarbiya maskanlariga, mamlakatimizning Hozirgi kunda mamlakatimizda tilimiz, hech shubhasiz, beqiyos kuch-
ega bo‘lib bormoqda. Ayniqsa, ona chet eldagi diplomatik vakolatxona va yashayotgan turli millat vakillari va chet qudrat va ilhom manbai bo‘lib xizmat
tilimiz Birlashgan Millatlar Tashkilotining konsullik muassasalariga yetkazildi. el fuqarolarida o‘zbek tilini o‘rganishga qiladi.
yuksak minbarida, ulkan siyosiy sammit Shuningdek, chet el fuqarolari va qiziqish va e’tibor ortib borayotganini Ana shunday hayotiy e’tiqod va
va uchrashuvlarda baralla yangrab, yurtdoshlarimizga o‘zbek tilini hisobga olib, ular uchun maxsus buyuk maqsad bilan yashayotgan
tinchlik, do‘stlik va hamkorlik vositasiga o‘rgatadigan onlayn platforma, o‘zbek tili darslik, lug‘at va qo‘llanmalar, video xalqimiz doimo omon bo‘lsin!
aylanib borayotgani barchamizni izohli lug‘atining mobil ilovasi, xorijdagi va audiomateriallar hajmini oshirish Sizlarni bugungi bayram bilan
quvontiradi. vatandoshlarimiz uchun maxsus veb- bo‘yicha ishlarni yanada kuchaytirishimiz yana bir bor tabriklab, barchangizga
Vazirlar Mahkamasi tarkibida Davlat sayt yaratilgani ham albatta muhim zarur. sihat-salomatlik, baxtu saodat,
tilini rivojlantirish departamenti hamda ahamiyatga ega. O‘zbek tili jonajon Vatanimizda xonadonlaringizga tinchlik-omonlik,
O‘zbek tilini rivojlantirish jamg‘armasi yashayotgan barcha fuqarolarimiz fayzu baraka tilayman.
samarali faoliyat ko‘rsatib, g‘oyat muhim O‘zbekistonning Turkiy tilli davlatlar uchun aziz va qadrli tilga aylanishi, Ona tilimiz mangu yashasin!
bu sohadagi ishlarni muvofiqlashtirib hamkorlik kengashiga a’zo bo‘lgani uning jozibadorligini oshirish uchun
kelmoqda. Tashkilot doirasida iqtisodiy aloqalarni barcha kuch va imkoniyatlarni safarbar Shavkat MiRZiyOyEV,
kuchaytirish bilan birga, turkiy tillar, etishimiz, bu maqsadda nafaqat O‘zbekiston Respublikasi
xususan, o‘zbek tilining xalqaro ma’naviy, shu bilan birga, moddiy
nufuzini oshirishga xizmat qilmoqda. Prezidenti

kOnFEREnSiyA

TA’LIMDA Muallif suratga olgan

ILG‘OR

“ TAJRIBAchirchiq oliy tank qo‘mondonlik-muhandislik uslublariga oid tajriba
almashish bo‘yicha
bilim yurtida “ta’lim sifati samaradorligini onlayn treninglar
oshirishda xalqaro tajribadan foydalanish: tashkillashtirish
muammo va yechimlar” mavzusida xalqaro yuzasidan
ilmiy-amaliy onlayn konferensiya o‘tkazildi. hamkorlikni
muvofiqlashtirish
Unda Mudofaa vazirligi mas’ul jarayoniga tatbiq etish bo‘yicha taklif harbiy akademiyalarda ilmiy tadqiqot muhimligi ta’kidlab
ofitserlari, xorijiy davlatlar harbiy va tavsiyalarni ishlab chiqish zaruriyati dissertatsiyalarini tayyorlash va himoya o‘tildi.
attashelari, boshqa vazirlik va anjuman mavzusining dolzarbligini qilish, sayyor o‘quv kurslarni tashkil
idoralar vakillari, oliy harbiy ta’lim yaqqol ko‘rsatadi. etish, yaratilgan mavzuviy sinflar va Yakunda tadbir
muassasalarining professor- multimedia vositalari imkoniyatlaridan mehmonlari hamda
o‘qituvchilari ishtirok etdi. Ilg‘or Konferensiya doirasida rivojlangan keng foydalanish, harbiy-ilmiy tadbirlar faol ishtirokchilar
tajribalarni qo‘shinlarimiz amaliyoti va davlatlar oliy harbiy ta’lim muassasalari uyushtirish, o‘qitishning ilg‘or innovatsion O‘zbekiston Respublikasi Mudofaa
oliy harbiy ta’lim muassasalaridagi o‘quv va tadqiqot markazlari bilan vazirligi tomonidan esdalik sovg‘alar
hamkorlikni mustahkamlash, xorijiy bilan taqdirlandi.

Sherzod ShARiPOV,
“Vatanparvar”

№ 42 2021-yil 22-oktabr VATANPARVAR 3

XAlQARO E’tiROF
“KEMBRIYA PATRULI”dAgi

MATONAT
“Buyuk Britaniyaning Brekon shahrida o‘tkazilgan qilish va harbiy asirlarni so‘roq qilish O‘zbekiston Mudofaa vazirligi
kabi shartlar ham bajarildi. jamoasi, III o‘rin va bronza medallarni
Amerika Qo‘shma Shtatlari jamoasi
Bundan tashqari jamoalarga egalladi.
8 ta kutilmagan “test syurpriz” (xorijiy

razvedka va maxsus bo‘linmalarning “Kembriya davlatlar qurollari va harbiy texnikasi Toshkent xalqaro aeroportida
turlarini aniqlash, simulyatsiya Mudofaamiz salohiyati va armiyamiz
va aloqa uskunalari yordamida dovrug‘ini dunyoga tanitayotgan

patruli” xalqaro musobaqasida dunyoning jami artilleriya olovini yo‘naltirish, harbiy muzaffar o‘g‘lonlarimizni tantanali kutib
topografiya me’yorlarni bajarish, olish marosimi bo‘lib o‘tdi. Tan olishimiz
18 ta davlatidan 103 ta jamoa ishtirok etdi. Jeneva konvensiyasi bo‘yicha kerak, o‘tgan yillar mobaynida harbiy

test topshirish, razvedka bo‘yicha va sport sohalarida yuksak marralarni
hisobotlarni tayyorlash va tuzish, aloqa zabt etish biz uchun odatiy holga

tayyorgarligi bo‘yicha me’yorlarni aylanib qoldi. Albatta, buning zamirida

bajarish, bajarilgan tadbirlar bo‘yicha davlatimiz tomonidan ko‘rsatilayotgan

va keyingi topshiriqlarni bajarishga yuksak rag‘bat va tinimsiz mehnat

Jumladan, unda mezbon Buyuk km.da bir nechta jangovar topshiriqlar shayligi bo‘yicha bildiruv berish) yotibdi.

Britaniya, O‘zbekiston, Kosovo, bajarildi. topshiriqlari ham berilgan edi. Tantanali marosimda jam

Gretsiya, Irlandiya, Germaniya, Shuningdek, ommaviy qirg‘in O‘zbekiston Respublikasi Mudofaa bo‘lganlar g‘oliblar sha’niga iliq so‘zlar

Latviya, Fransiya, Gana, Italiya, qurollaridan himoyalanish vositalaridan vazirligi jamoasi musobaqada turli aytishdi, ularning ota-onalari, ustozlari

Hindiston, Polsha, AQSH, Daniya, foydalangan holda 3 km masofadagi murakkab shartlardan iborat 90 km sharaflandi. Alpomish yigitlar esa bu

Indoneziya, Shveysariya, Litva, zararlangan hududdan o‘tish, joyni masofani 37 soatda bosib o‘tdi. hali boshlanishi ekanligi, kelgusida

Niderlandiya Qurolli Kuchlari razvedka qilish va tog‘ daryosini kesib Xalqaro musobaqa natijalariga bundan-da ulkan cho‘qqilar ishg‘ol

razvedka va maxsus bo‘linmalari o‘tish, yaradorlarga birinchi tibbiy ko‘ra, I o‘rin va oltin medallarni etilishini chin yurakdan ta’kidlashdi.

harbiy xizmatchilaridan iborat yordam ko‘rsatish, jarohatlanganlarni mezbon davlat – Buyuk Britaniya

jamoalar o‘zaro bahs olib bordilar. turli yo‘llar bilan evakuatsiya qilish, mina j a m o a s i , I I o ‘ r i n v a k u m u s h Mudofaa vazirligi

Musobaqa 90 km masofadagi to‘sig‘idan yakka va guruh tarkibida medallarni Germaniya, Fransiya, Axborot va ommaviy

t u r l i d a r a j a d a g i m u r a k k a b o‘tish, dushman obyektiga bosqin Italiya, Hindiston, AQSH kabi kommunikatsiyalar

shartlardan iborat bo‘lib, har 8-10 uyushtirish, garovga olinganlarni ozod davlat jamoalarini ortda qoldirgan departamenti

4 VATANPARVAR 2021-yil 22-oktabr № 42

MARDI MAYDONLAR

Қарасанг, поёнини ПОЁНСИЗ ПОЛИГОН
кўз илғамайди,
Марказга бўйсунувчи ҳарбий қисмлар,
юрсанг йўлнинг адоғи Жануби-ғарбий махсус ҳарбий округ,
йўқ. Сўзлашувда Марказий ҳарбий округ, Тошкент ҳар-
бий округи ва Шарқий ҳарбий округ
айтганда, «точка»лар ҳарбий хизматчилари қатнашган ар-
орасидаги масофа тиллерия бўлинмалари лагер йиғи-
ҳам суробингизни нининг 3-босқичи нафақат «Катта-
тўғрилайди. Лекин қўрғон» полигонида, балки Мар-
Ватан ҳимоясига казий ҳарбий округнинг «Фориш»
ҳамда Шарқий ҳарбий округнинг
бел боғлаган ҳарбий «Шўрсув» дала-ўқув майдонла-
хизматчилар рида ҳам ўтказилди.

бу ерга, ундаги Артиллерия бўлинмаларининг
шарт-шароитларга жанговар бўлинмали тактик
аллақачон кўниккан. ўқувидан олдин «Каттақўрғон»
Чидамлилигимизни дала-ўқув майдонида топо-
Марказий ҳарбий боғловчи, разведкачи-масо-
округ «Каттақўрғон» фа ўлчовчи ва ҳисобловчи
мутахассислигидаги ҳар-
полигонида бий хизматчилар ўртаси-
ўтказилган артиллерия да мусобақа бўлиб ўтди.
Йўналтирилган кундуз-
бўлинмаларининг ги ва тунги, жанговар
тактик ўқувида яна ва маънавий-маърифий
бир бор синаб кўриш тайёргарлик машғулот-
лари, барча турдаги ар-
имконияти бўлди. тиллерия мутахассис-
Йўл чарчоғи, об- лари билан дивизион
ҳавога мослашишни (батарея) таркибида
айтмаганда, қийин ўтказилган мажмуа-
вий назорат тек-
бўлмади. шируви Ватан ҳи-
моячиларини яна
бир бор тоблади.

№ 42 2021-yil 22-oktabr VATANPARVAR 5

Муаллиф суратга олган Халқимизда «Қаловини топсанг,
қор ҳам ёнади», деган гап бор.
ОРТДА ªОЛДИ... Бу иборани ҳарбий хизматчи-

ларнинг жанговар техникалар
билан тиллашиш маҳоратига
қўлласа бўлади. Равон кў-

чаларда, ҳамма кўниккан,
ўрганган машиналарни бош-
қаришда йўлларимизда қан-

чалар муаммолар юзага ке-
лаётгани, уларнинг аянчли
оқибатлари кўпчиликка

маълум. Бўлинмалар эса
артиллерия қурилма-
ларини маҳорат билан

бошқариб, белгиланган
вазифани кўнгилдаги-
дек бажаришга муваф-

фақ бўлишаётганди.
Тактик ўқувлар

шиддати турлича ке-
чаётган бугунги ҳар-
бий можароларда

душманга ўз вақти-
да ўт очиб талафот
етказиш, жангни

муваффақият-
ли олиб бориш,
артиллерия қу-

ролларининг ўт

очиш самарадорлигини
ошириш мақсадларида
ўт очиш ва тактик ма-
нёвр ҳаракатларини муво-
фиқлаштирган ҳолда олиб
борилди. Жумладан, илк
маротаба артиллерия қуроли-
дан 27 600 метр узоқликдаги
нишонга қарата амалий ўт
очилиб, яксон қилиш вазифаси
муваффақиятли бажарилди.

Кунни тунга улаб, деганла-
ридек кундузги машғулотлар
кечаси ҳам давом этди. Узоқ
масофадаги нишонни зулматни
ёриб ўтиб яксон қилиш анчагина
маҳорат ва тажриба талаб қилади.
Бу борада ҳам ҳарбий хизматчилар
ўзларининг нималарга қодир экан-
ликларини кўрсатишди. Таассурот ва
ҳайратларимизни ҳазм қилгунимизча
йўлга чиқишимизга тўғри келди. Бе-
поён дала-ўқув майдони ортда қолди.
Қадимий Самарқанд, Жиззах, сўнгра
тонг ёришаётганда пойтахтимиз Тош-
кент шаҳри бизни қарши олди.

Юртимиздаги осойишталик ҳимоячи-
лари бу маҳалда нима қилаётган экан?!

Капитан Азиз НОРҚУЛОВ,
«Vatanparvar»

6 VATANPARVAR 2021-yil 22-oktabr № 42

SO‘Z lAtOFAti

Erkin VOhidOV

ONA TILI UMUMMILLAT
MULKIDIR
“Bir tomchi shabnamdek mo‘jaz va tiniq elchi degan sof Jonkuyar ajdodlarimiz sonsiz
o‘zbekcha turkiy so‘zda qancha hikmat bor! Nega ko‘ksimizni shunday ataymiz? lug‘atlar tuzib, kelajak avlodning
Bizning shunday ulug‘ she’riyatimiz bor, boylikda beqiyos Ko‘ksim osmon, degandek bu nom ko‘k, savodini o‘ylaganlar. Agar o‘sha lug‘atlar
ona tilimiz bor. til millatning bosh belgisi hisoblanadi. til ya’ni osmon bilan bog‘liqmi? Undoq qo‘limizda bo‘lganda fanning barcha
bor – millat bor. til yo‘q – millat yo‘q. desak, emikdosh ma’nosini anglatuvchi sohalarida o‘zbekcha so‘zlar ko‘proq va
ko‘kaldosh so‘zidagi ko‘k o‘zagi ustunroq bo‘lardi. Yuridik shaxs, jismoniy
Xoliqi olam odamzodga idrok va tom ostida yashash xatarli. Osmonidan nimani anglatadi? Ko‘krakka aloqasi shaxs, huquqbuzarlik singari zo‘rma-
So‘z aytish ne’matini berib, uni barcha gard yog‘ilgan dunyoni, bu eski toqni ham yo‘qmikan?.. Bunday jumboqlar yuzlab, zo‘raki tarjimalarga ehtiyoj qolmasdi. Oltin
xilqatlaridan ustun yaratdi, jonli va jonsiz ravonroq, tezroq tark etgan yaxshidir. minglab so‘zlarimiz zamirida yotibdi. Ular probasini o‘zbekcha nima desak bo‘ladi,
olamga hokim qildi. Olamni idrok qilgan Omonat so‘zining ma’no tovlanishiga bizni qiynashi, uyqu bermasligi kerak, deb bosh qotirmas edik. O‘zbekistonning
inson So‘zni idrok qiladi. So‘zni idrok qarang. Uy omonat, olam omonat. Mahmud Koshg‘ariy bobomizning kitobi to‘qson to‘qqiz yorg‘itli tillasi bor, deya
qilib, olamni yanada teranroq idrok qiladi. yostig‘imiz ostida bo‘lmog‘i kerak. iftixor bilan aytardik. Oltinimiz yonida oltin
So‘zning ildiziga yetgan kishi dunyoning Ona tili umummillat mulkidir, demak, so‘zimizga-da ega bo‘lardik. Mustaqil
tagiga yetgandek bahra topadi. Insoniyat til oldidagi mas’uliyat ham umummilliy. Maosh deganda biz bugun oylik yurtimiz o‘z mustaqil armiyasi o‘z harbiy
tarixi so‘zlar qismatida yashirinib yotar Men o‘zbekman, degan har bir inson ish haqini tushunamiz. Aslida bu atamalarini topardi. Sarkarda yonida
ekan. o‘zbek tili uchun qayg‘urmog‘i kerak. so‘zning ma’nosi tiriklik, hayot kechirish, sartib, sarhang, sarlashkar, sipohsolor
Unutilgan so‘zlarni tiklash, borini boyitib yashamoqdir. Hazrat Navoiy ham “Maosh kabi jangovar unvon-darajalarimiz
Ona tilimni muazzam va ulug‘ desam, borish, xorijiy atamalarga munosib aylamak ajdaho komida”, deya bu so‘zni bo‘lar, avangard, ar’yergard o‘rnida
e’zozlab boshga ko‘tarsam, buning boisi istilohlar topish yolg‘iz tilshunoslarning xuddi shunday ma’noda aytganlar. Ya’ni xirovul, chindovul deb, o‘ng va so‘l
o‘zimniki bo‘lgani, jonimga yaqinligi emas, millatning ishidir. Eski tuzum shoh huzurida uning istak-irodasi bilan flangni barong‘or, javong‘or deya Temur
uchun emas. Shunga ishonganim, barbod bo‘ldi. Ostanovka turganda yashamoq ajdaho og‘zida tiriklik qilmoq bobomiz aytgandek aytardik. Bu sof
iymon keltirganim uchun, mening ham bekat, rayon turganda tuman, vilka bilan barobar. turkiy so‘zlarning talaffuzi qiyin bo‘lsa,
bir-ikki tildan xabarim bo‘lib, qiyoslash turganda sanchqi deyishga nima bor, maymana, maysara derdik. Men asl
imkoniyatlarim borligi uchundir. deguvchilarning davri o‘tdi. Bizga tanish hamma so‘zlar ham o‘zbekcha yuzboshi, mingboshi, ayniqsa,
biz tushungan ma’noni anglatmaydi. qo‘rboshi unvonlarini tilga olmadim.
Bir tomchi shabnamdek mo‘jaz va Arab, fors tillarini suv qilib ichib Agar Hindistonga jurnalist sifatida
tiniq elchi degan sof o‘zbekcha turkiy yuborgan tadqiqotchilar so‘zning eng borgan bo‘lsangiz zinhor bazinhor Tilimizda zimiston degan so‘z bor.
so‘zda qancha hikmat bor! chuqur ildiziga yetib asliyatni mahkam “kamina muxbirman” deya ko‘rmang. Bog‘iston, guliston so‘zlari kabi chiroyli,
tutib oladilar. Dunyo xatoga to‘lib Men yaramas josusman, degan bo‘lasiz. yorug‘ kalima. Lekin negadir zulmatni
El deb, elat deb xalqni aytamiz. Yana ketganidan jonfig‘on bo‘ladilar. Rishton Chunki “kamina” tuban, pastkash bildiradi. U aslida tiniq va oppoq so‘z.
yov hech qachon el bo‘lmaydi, deymiz, emas, Roshidon; Buvayda emas, Bibi ma’nosini anglatadi. “Muxbir” esa Fors va rus tillari qarindosh bo‘lganidek,
yomonga elakishma degan o‘gitimiz Ubayda; arava emas, aroba deb yozish ayg‘oqchi demakdir. Yana bir maslahat, zimiston ruscha zima so‘zi bilan egizak.
bor. Bu o‘rinda el do‘stlik, yaqinlik va aytishni talab qiladilar. Ulamolar, hindistonlik do‘stingizni Vatanga taklif Qish kechasining uzun va qorong‘iligi
ma’nolarini bildiradi. El qadimda davlat fuzalolar deyish savodsizlik, inson qilmoqchi bo‘lsangiz, aslo senga taklif uchun zulmatli tun zimiston qorong‘isi
tushunchasini ham ifoda qilgan. Elchi huquqlari emas, haqlari deyish kerak, olib keldim yoki taklif yuboraman, deb deyilgan, ya’ni qish qorong‘isi. Lekin biz
bir xalqdan, bir davlatdan boshqa yurtga chunki ulamo, fuzalo, huquq olim, fozil, aytmang. Negaki, taklif so‘zi kulfat gapni qisqa qilishga ustamiz-ku. Zimiston
yuborilgan vakilgina emas, balki elni elga haq so‘zlarining ko‘pligi deb qizishadilar. keltirishni anglatadi. qorong‘isini ham qisqa qilib zimiston
el qiladigan odam, xalqlar o‘rtasida mehr Ayniqsa, axborotlar so‘zini eshitsalar deya qoldik. Tilshunos olimlarimiz baraka
rishtasini bog‘lovchi, do‘stlik ko‘prigini bormi, sochlari tik bo‘ladi. Haqiqatan Bolalikdagi she’riy mashqlarimning topsinlar, xaloyiqning aytgani bo‘la
quruvchi hamdir. ham xabarning jami – axbor. Axborotga birida, shabboda, to‘xta bir pas, deb qolsin, deb lug‘atlarda zimistonga qop-
aylanib yana bir ko‘plik qo‘shimchasi yozgan ekanman. Devoriy gazeta qorong‘i kecha deya izoh berdilar. Xato
So‘zning o‘zida shaxs zimmasidagi ortdi. Axborotlar desak endi xabar uchta muharriri, o‘zbek adabiy tilida bir pas qonuniy tus oldi.
zalvorli yuk bor. Elchi adolat va ezgulik lardan lorsillagan bo‘ladi. degan so‘z yo‘q, bir nafas deyish kerak,
yo‘lida haq so‘zni aytishga burchli inson. deb o‘zi qizil qalam bilan to‘g‘rilab Ilm ham, ijod ham bahs bilan tirik.
Uning joniga esa kafolat hujjati qilib, Odamlarda tafakkur kuchi ortgani qo‘ygan… Lug‘atlarga qaradim. Ma’rifat izlagan inson xato qilishdan
qonundek mustahkam, shohlar hukmidek sari tasavvur kuchi kamayib bormoqda. Pos – tunning sakkizdan biri, deb cho‘chimaydi. Ma’rifatli inson birovning
qat’iy hikmat, aytilgan: elchiga o‘lim yo‘q! Zavq-shavq o‘rnini sovuq hisob-kitob sharhlanibdi. Demak, taxminan bir xatosidan kulmaydi. Bilmasang gapirma,
egallamoqda. Aql va yurak bahsida soatga teng tungi muddat – pos, bir jim o‘tir, demaydi. Xatoni tuzatadi, o‘z
Omonat degan o‘zbekona so‘zga qalb hissiyot yengilib, quruq mantiq g‘alaba soatlik tungi soqchi – posbon, ruscha fikrini aytadi. Xato aytgan ham qizarib-
qulog‘ini tuting. Qanchalar teran insoniy qilmoqda. Bu jamiyat uchun xatarli chasovoy ma’nosidagi atama bo‘lib bo‘zarmaydi. Bahs qiladi, yo “fikringiz
tuyg‘ular bor bu so‘zda. U mulk haqida hol. O‘zbek askiyani unutsa, do‘stona chiqdi. Ajabki, o‘z so‘zimiz bo‘lgan ma’qul”, deydi.
aytilsa birovning omonati, jon haqida hazillarni esdan chiqarsa, so‘zning pos jahon kezib, yana o‘zimizga post
aytilsa Allohning omonati. Banda uchun latofatini anglamay qolsa bu falokatdir. shaklida, qo‘riqlanadigan joy, soqchining Navoiyni bilish, to‘la anglash hali
dunyo omonat, dunyo uchun bandaning o‘rni hamda lavozim ma’nolarini olib biron zamondoshimizga nasib etmagan.
o‘zi omonat. So‘z bamisoli charaqlagan yulduz, qaytibdi. Demak, o‘zbekning bir pasi Katta-katta shoir, ulug‘ olimlarimiz bu
oqib yotgan daryo, esib turgan shamol bir soat bo‘lar ekan. Gapimni bir pasda narsani o‘z suhbatlarida, ilmiy izlanishlari,
“Yog‘ilur har dam falakdan kabi hammaniki. Hech kim hech kimga, tugataman, degan so‘zning ma’nosini maqolalarida ko‘p bor ta’kidlashgan. Biz
boshingga gardi firoq, hech bir xalq boshqa hech bir xalqqa, o‘zingiz tushunavering. Navoiyni anglash yo‘lidagi odamlarmiz,
mening so‘zimni olding, o‘zgartirding, xolos. Uni bilishimiz ham ma’lum bir
O‘t ravonroqkim, omonatdir buzding, deya da’vo qilmaydi. Ruslar Turkiy xalqlarning ko‘rgiligi shundaki, darajada-da. Chunki unga kimdir
base bu eski toq”. fir’avnni faraon, Bobilni Vavilon, Suriyani qadimgi turk yozuvi yo‘qolib ketgan. ko‘proq, kimdir esa kamroq murojaat
Siriya deb aytsalar, bizning ismlarimizni Mo‘g‘ulistonning O‘rxun, Rossiyaning etgan bo‘lishi mumkin. Lekin Navoiyni
Inson boshiga osmondan gard yog‘ilib Kadûr, Tadji, Gulyam deb talaffuz Yenisey daryolari sohilidan topilgan bilmagan, tushunmagan, ijodidan
turadi. Biz bugun bu gardni kosmik qilsalar birov, hay, nima qilyapsan, yodgorliklar xati bir zamonlar poyonsiz umuman bexabar ijodkorni o‘zbek
chang, deymiz. Fazoviy jismlarning Yer demaydi. Chunki bu hol ko‘pga kelgan kengliklarda makon tutgan xalqlarimizni millatining shoiri yoki yozuvchisi deb ham
atmosferasida yonib ketishidan hosil to‘y. O‘zimiz ham talay xorijiy so‘zlarning birlashtirgan edi. Bamisoli xitoyi bo‘lmaydi. Navoiydan begonalashgan
bo‘lgan kul, deymiz. Bunday gardni dodini berganmiz. tasvirxat – iyerogliflar turli lahjalarda odamdan hech qachon durust ijodkor
Hazrat Navoiy besh asr muqaddam so‘zlashuvchi bir yarim milliardlik xalqni chiqmaydi, deb o‘ylayman.
qayoqdan bilgan, deya hayron bo‘lmang. Kuraydigan qurolimiz kurak, ichki a’zo bog‘lab turgandek. Bizning ham ko‘hna
Beruniylar, Ulug‘beklar yashagan yurtda ichak, gul tubida turadigan idish tubak – yozuvimiz barhayot bo‘lib, taraqqiy Navoiyning ijodini tushunish, anglash
fazo sirlari ayon edi. Hayratga sabab biz uni tuvak deymiz – ekanini bilish qiyin topganida, tillarimiz bu qadar yiroqlashib uchun fors, arab, eski o‘zbek tillarini
boshqa, ya’ni bu ilmiy haqiqatning emas, lekin ko‘ksimizda gursillab urgan ketmas, qardosh ellarimiz muloqotida o‘rganish bilan bir qatorda Qur’oni
falsafiy xulosasi, badiiy timsolidir. Ey yurakni yurak deyish to‘g‘rimi yoki urak? uchinchi til vosita bo‘lmas edi. Bizlar karim, hadis, tasavvuf ilmidan boxabar
odamzod, deydilar hazrat, boshingga Yurak yuradimi, uradimi? Ko‘krak-chi? yagona buyuk tilning usmonli, o‘zbek, bo‘lish, undan keyin Navoiy davrini, u
yog‘gan samo changlari ayriliq gardlaridir. qozoq, qirg‘iz, tatar, boshqird, tuva, yashagan muhitni bilish lozim. Bugungi
Tomidan tuproq yog‘ilgan uyda uzoq turib qorao‘g‘iz shevalarida so‘zlashardik. Yozi kunda Navoiyni imkon qadar to‘liq
bo‘lmaydi. Bunday uy omonat. Chirigan jazirama Turkman cho‘llaridan to ayozi anglashga intilish uchun hamma sharoit
beshafqat Yoqutistongacha poyonsiz yetarli. Bu imkoniyatdan foydalanishimiz
makonda bizga tilmoch kerak bo‘lmasdi. kerak. Navoiyni bilsak, ijodiga chuqur
kirib borsakgina, “Men o‘zbekman,
Navoiyning avlodiman”, deya olamiz!

“So‘z latofati” kitobidan qatralar

№ 42 2021-yil 22-oktabr VATANPARVAR 7

21-OktABR – O‘ZBEk tiligA dAVlAt tili MAQOMi BERilgAn kUn
millat ko‘zgUsi
Millatimiz ruhi

Turkcha baxtsizdir. Ming yildan beri
ezila kelmishdir. Lekin, bitmamishdir. Bitmas,

yashamishdir, yashar. Negakim boydir...

Abdurauf Fitrat

Til buyuk ne’matdir, har bir millat o‘z tilini e’zozlasa, qadrlasa, va shoir Bobur Mirzoning tilimizda yaratgan Tilimizda har qanday so‘zning muqobilini
taraqqiyoti uchun jon kuydirsa, u til go‘zal, betakror va buyuk go‘zal asarlari bugun ham o‘quvchilar topishimiz mumkin. Masalan, zirh so‘zi “sipar”,
bo‘lib qolaveradi! Har bir xalq aziz va muqaddas bo‘lgan o‘z tilini tomonidan sevib mutolaa qilinadi. harbiy xizmatchining guvohnomasi “voyenniy bilet”
asrash, jozibasini to‘la namoyon etish uchun harakat qiladi, chunki esa “aysuqut” – ya’ni askar guvohnomasi deb
unda millat tarixi, milliy qadriyatlari, madaniyati ifodalanadi. Albatta, ona tilimizning taraqqiyoti
yuqorida nomlari keltirilgan buyuk atalar ekan.
1989-yil 21-oktabrda o‘zbek qilinmasa, milliy madaniyatga dog‘ ajdodlarimizning yuksak muhabbatida ***
tiliga Davlat tili maqomining tushadi. Shu sababli o‘zbek tilining ko‘rinib turadi. Til – millatimiz faxri, g‘ururi.
berilishi xalqimiz hayotida hududimizda davlat tili sifatida amal Ayni chog‘da orzu-umidlarimiz, istiqlolimiz Qadimgi turk tilida qo‘shin, harbiy kuchlar
shubhasiz buyuk tarixiy voqea qilishining huquqiy asoslari qonunan unda bo‘y ko‘rsatadigan, qalbimiz oynasi “cherik” deb atalganidan xabaringiz bo‘lsa kerak.
va O‘zbekistonning mustaqillik belgilab qo‘yilgan. hamdir. Shunday ekan, ona tilimizga Qo‘shin yetakchisi, safga o‘rgatuvchi ofitser esa
sari qo‘ygan tamal toshi bo‘ldi. doimo hurmat va e’tiborda bo‘lib, uning
Istiqlol yillarida tilimiz taraqqiyotida jamiyatimizdagi mavqeini yuksaltirishga “chovush” deya nomlangan.
Ushbu ham muhim o‘zgarishlar yuz berdi. har birimiz o‘z hissamizni qo‘shaylik. Zero, ***
bayramning O‘zbek tilining xalqaro miqyosdagi til bor ekan millat barhayot, uning istiqboli
mamlakatimizda obro‘si oshib, u faol muloqot vositasiga nurli va charog‘ondir. Tilimizni qanchalik mukammal bilsak –
keng nishonlanishi aylanib bormoqda. Turli darajadagi daryoga aylanamiz. Aksi bo‘lsa ko‘lmakdan farqimiz
ona tilimizga rasmiy uchrashuv va muzokaralarda Safiya QAlAndAROVA,
e’tiborni tilimiz keng qo‘llanilayotgani, xorijdagi Qurolli kuchlari akademiyasi tillar qolmaydi.
yuksaltirish, uning qator ta’lim dargohlarida, ilmiy Fikrat – daryo, g‘aflat ko‘lmakdir,
mukammaligi va muassasalarda o‘zbek tili markazlari kafedrasi professori, Daryo – hayot, ko‘lmak o‘lmakdir.
boyligini ko‘rsatib tashkil etilib, ularda ona tilimizni pedagogika fanlari bo‘yicha
bera olish, nafaqat o‘rganishga qiziquvchilarning soni
o‘zbek xalqi, balki ko‘payib borayotgani buning yaqqol falsafa doktori (Phd)
boshqa millat dalilidir. Darhaqiqat, har bir millatning,
vakillarini ham xalqning o‘tgan kuni, buguni va dURiM,
bebaho boyligimiz kelajagini, uning mavjudligini birgina
hisoblangan tilimiz omil – ona tilimiz bildirib turadi. Jonajon jAVOhiRiM!
va madaniyatimizni o‘zbek tili – ona tilimiz xususida so‘z insoniyat tamaddunida tilga doimo alohida e’tibor
o‘rganishga ketganda, shubhasiz uning dunyo berib kelingan. Ayniqsa, XX asr oxiriga kelib tilga
ilhomlantirishga tillari orasida o‘ziga xos mavqega g‘oyatda muhim ijtimoiy hodisa sifatida qarash keng
xizmat qiladi. ega ekanligini ko‘ramiz. Bu esa, har ommalashdi. Bu bejiz emas. Ayni shu davrga kelib
birimizning qalbimizda faxr-iftixor jahondagi ko‘pgina mamlakatlar o‘z mustaqilligiga
tuyg‘ularini uyg‘otib, tilimiz sofligini erishib, milliy tillar davlat yoki rasmiy til maqomiga
saqlashda zimmamizga mas’uliyatni
ham yuklaydi. ega bo‘ldi.

Shuni ham ta’kidlash joizki, “Davlat
tili haqida”gi qonun ona tilimizning
bor go‘zalligi va jozibasini to‘la

O‘zbekiston Respublikasi namoyon etish bilan birga, uni ilmiy

Konstitutsiyasida davlat tilining asosda rivojlantirish borasida ham O‘zbek tili davlat tili deb e’lon shevaga xos so‘zlar ishlatiladi:
maqomi huquqiy jihatdan keng imkoniyatlar yaratdi. Olimlar va qilinishida xalqimizning beqiyos qalampir-garmdori, narvon-shoti,
mustahkamlab qo‘yilgan. mutaxassislar tomonidan ilm-fan va xizmati bor. Shu tariqa o‘zbek tili hech-jilla, hovli-eshik singari.
Shu tariqa o‘zbek tili mustaqil turli sohalarga oid ensiklopediya va mustaqil davlatimizning ramzlari Morfologik jihatdan farqi shuki,
davlatimizning bayrog‘i, lug‘atlar, darslik va o‘quv qo‘llanmalari qatorida turadigan, qonun hozirgi zamon davom fe’li - yap
gerbi, madhiyasi qatorida chop etildi. Lotin yozuviga asoslangan

turadigan, qonun yo‘li bilan o‘zbek alifbosining yaratilishi, uni yo‘li bilan himoya qilinadigan o‘rnida - vot, - ut qo‘shimchalari

himoya qilinadigan muqaddas amaliyotga tatbiq etilishi ham shu muqaddas timsollardan biriga ishlatiladi: kelyapti – kelvotti,
davlat ramziga aylangan. ishlarning uzviy davomi bo‘ldi. aylandi. boryapti – borutti tarzida.
Til – millat qiyofasining bir Qaratqich kelishigidagi - ning
bo‘lagi. Dunyodagi barcha O‘zbek adabiy tili turkiy tillar Nafaqat mamlakatimizda balki qo‘shimchasi o‘rnida tushum
xalq o‘zining milliy rasmiy tiliga guruhiga mansub bo‘lib, u mustaqil til xorijda ham adabiyot, san’at kelishigi qo‘shimchasi - ni,
ega, deb aytolmaymiz. Chunki sifatida XI asrdan boshlab shakllana yo‘nalishida faoliyat yuritayotgan - zi, - ri, shakllarida ishlatiladi:
bu xalqning milliy mustaqilligi boshladi to hozirgi kunimizgacha taniqli tilshunos olimlar turkiy bizning - bizzi, bahorni – bahorri,
bilan bog‘liq. Bu olamshumul bu tilda ko‘plab ilmiy va badiiy tillarning boyligi va xususiyatlari, gapning - gappi singari.
hodisaning tub mohiyatini asarlar yaratildi. Xususan, Mahmud jumladan, o‘zbek tilining jahon
kelajak avlod ongiga singdirish, Koshg‘ariyning “Devoni lug‘oti-t-turk”, tillari orasida eng go‘zal va nafis Qipchoq va o‘g‘uz lahjalarining
unga muhabbati, sadoqatini Yusuf Xos Hojibning “Qutadg‘u bilig”, til ekanligi, tarixiyligi bilan ajralib ham o‘ziga xos fonetik, leksik-
yanada mustahkamlash shu Xorazmiyning “Muhabbatnoma”, turishi haqida ko‘p yozganlar. morfemik xususiyatlari borki,
til jonkuyarlari – o‘qituvchilar, Rabg‘uziyning “Qissai Rabg‘uziy”, ular ham adabiy til me’yorlaridan
tilshunos olimlar, umuman shuningdek, Atoyi, Sakkokiy, Sayfi O‘zbek tili sezilarli darajada farqlanib, ma’lum hududiy
o‘zini shu millatning farzandi Saroiy, Mavlono, Lutfiylarning yaratgan lahjaviy tarmoqlanganligi bilan chegaralanishga ega.
deb bilgan har bir shaxsning boy ilmiy-adabiy meroslarini tilga ajralib turadi. Qarluq lahjasi
olish mumkin. Ayniqsa, turkiy tilning tarkibiga kiruvchi Farg‘ona, Xulosa qilib aytganda,

har kunlik burchi bo‘lishi shart. beqiyos imkoniyatlarini ko‘rsatishda Toshkent shevalari adabiy tilga 30 yillik tarixan qisqa davr
Shundagina o‘sib kelayotgan Alisher Navoiyning buyuk xizmatlarini asos bo‘lgan. Ammo shu bilan mobaynida hozirgi o‘zbek adabiy
yosh avlod til nega milliy g‘urur alohida e’tirof etish joiz. Hazratning birgalikda ularning farqli jihatlari tili har jihatdan sayqallandi va
ekanligini his etadigan, turli nafaqat badiiyati, balki tilshunoslikka ham yo‘q emas. Masalan: adabiy rivojlandi. Ishonamizki, o‘zbek
ma’naviy, mafkuraviy tahdidlar bag‘ishlangan “Muhokomat ul- tilda mavjud so‘zlarning oxirgi tili jahon sivilizatsiyasida bundan
ta’siriga tushmaydigan bo‘lib lug‘atayn”, ya’ni “Ikki til muhokamasi” “k” undoshi vodiy, Toshkent keyin ham yanada ravnaq
yetishadi. Til – davlat timsoli, nomli asari shu sohadagi qiyosi yo‘q shevalarida “y” tarzida talaffuz topib, purma’noligi, jozibasi va
mulki. Til madaniyatiga amal manba hisoblanadi. Qolaversa, shoh qilinadi: bilak-bilay, terak-teray, jarangdorligi bilan ilm darg‘alarini

kerak-keray kabi. Adabiy tildagi o‘ziga rom etaveradi.

“a” unlisi “o” tarzida talaffuz

qilinadi: aka-oka, katta-kotta, nodirjon ORtiQOV,

bahodir-bohodir kabi. Leksik Qurolli kuchlar

jihatdan farqlanishda adabiy akademiyasi

tilga oid ayrim so‘zlar o‘rnida 1- bosqich kursanti

8 VATANPARVAR 2021-yil 22-oktabr № 42

FikR FARZANDI EKANIMDAN
FAXRLANAMAN
QUDRATLI YURTNINGSirdaryo viloyatida tug‘ilganman. Shahrimizda o‘zbek
bayon etib, dissertatsiya yoqlamoqdalar. Ilgari davlatida tahsil olyapti, o‘g‘lim esa Angliyaning
“millatidan tashqari kariyes, rus, ukrain, qozoq va boshqa jangovar safda rus tilida qo‘shiq kuylardik. nufuzli oliygohida talaba. Farzandlarim olis
millat vakillari ham bo‘lib, bir so‘z bilan aytganda, Endichi?! Endi jangovar saflarda o‘zbek tilida yurtlarda men bilan Internet tarmoqlari orqali
internatsional muhitda voyaga yetdim. Vatan madhi tarannum etilmoqda. Buning o‘zbek tilida maroq ila yozishlarini his etib
zamirida esa Vatan taqdiri, millatning kelajagi turaman. Ular o‘z Vataniga sog‘inchini o‘zbek
Dadam o‘zbek, onam esa tojik. qonun qabul qilinib, o‘zbek tiliga davlat tili ustuvor deb o‘ylayman. Milliy armiyamizdagi tilida yozib, xumorini bosgan bo‘ladilar.
Mustaqillikgacha bo‘lgan davrda rus maqomi berildi. Bu xabar otamni qanchalar bu islohotlarning tub mohiyati o‘zbek adabiy
maktablari juda ko‘p bo‘lardi. Men ham quvontirgani hech yodimdan chiqmaydi. tiliga bo‘lgan ehtiromdan namuna desam, Yurtimizda tilga e’tibor kundan-kunga
ta’limni rus maktabida oldim. Navoiy hech ham mubolag‘a bo‘lmasa kerak. ortib bormoqda. Zero, til millat ko‘zgusi deya
g‘azallarini bilmasamda, Pushkin she’rlarini Maktabni tamomlab, oliy harbiy ta’lim bejiz aytilmagan. Ma’rifatparvar, millatparvar
yod ayta bilardim. Rus maktabida tahsil muassasasiga o‘qishga kirganimda barcha Otam bot-bot takrorlaydigan “O‘zligingni inson Abdulla Avloniyning bir she’rida “Oinai
olganimdan goh xursand bo‘lsam, gohida o‘quv qo‘llanmalar rus tilida olib borilardi. unutma, bolam!” pand-u nasihatlari har millat erur til – adabiyot”...degan jumlalari
qattiq afsuslanaman. O‘qituvchilarimdan Vzvodimizdagi kursantlar ichida juda yoshimga yosh qo‘shilganda, yuqori bejiz bitilmagan edi. Til bor ekanki, millat ham
halollik, poklik, vijdon kabi fazilatlarni ozchiligimiz rus tilida erkin so‘zlashardik. qo‘mondonlik menga lavozimni ishonib yashaydi. O‘zbek tili tarixi O‘rxun – Enasoy
o‘rgandim, lekin afsuski o‘tmishimni, O‘qituvchilarimiz esa turli millat vakillari. topshirganlarida, navbatdagi unvonga bitiklaridan boshlanib, bu qadimgi turkiy til
tariximni o‘rganolmadim. O‘zbekiston tarixi Kursdoshlarimizga rus tilida mashg‘ulotlarni munosib topilganimda asl mazmunini topa deb ataladi. Necha ming asrlardan buyon
haqida juda kam ma’lumotlarga ega edim. o‘zlashtirish qiyin kechardi. Biz esa boshladi. Otamning o‘gitlari va uzoq yillik shakllanib kelayotgan ona tilimiz boy til
Otam ziyoli inson. Ota-o‘g‘il suhbatga “tarjimonlik” vazifasini o‘tardik. Rus tilidagi tajribalarimdan quyidagi xulosaga keldim: sanaladi. O‘zbek tilining ulug‘ yoshda ekanligi
berilsak, menga doim: “O‘zligingni darslarni o‘zbek tiliga tarjima qilib, bilim biz, “ma’naviyatning kema kapitanlari” avvalo yozma manbalar orqali tasdig‘ini topib turibdi.
unutma bolam! Sening qoningda buyuk olishlariga ko‘mak berganmiz. Bu bizlarni insonlarni insonparvarlikka o‘rgatishimiz Birgina Navoiy hazratlarining ijodiyoti bilan
ajdodlarimiz qoni bor. Ularga munosib yanada jipslikda ish olib borishimizga turtki lozim. Inson qachonki, insonparvar bo‘lib tanishib, shoirning o‘zbek tiliga qo‘shgan
farzand bo‘lishing, Vatan xizmatini berdi. Mana yillar o‘tsa hamki, biz kursdoshlar ulg‘ayar ekan, u albatta, millatparvar ham ulkan hissasini anglaymiz. Til quyosh bo‘lsa,
oliy burch deb bilishing lozim” – deya haligacha jipsligimizni yo‘qotganimiz yo‘q. Bu bo‘ladi. Millatparvar insonlar vatanparvar adabiyot nur deya ta’riflashadi.
ta’kidlardilar. Otam hadya etgan tarixiy voqealar mustaqillikning dastlabki yillarida xalqqa aylanadi. Vatanparvar insonlardan
kitoblar esa kun kelib, xizmat faoliyatimda bo‘lgan xotiralardan. O‘sha davrlardagi qudratli davlat vujudga keladi va uni hech Darhaqiqat, millatning kelajagi adabiyot
muhim ahamiyat kasb etdi. qiyinchiliklar ortda qoldi, armiyamiz kundan- kim sindira olmaydi. bilan hamohang. U avloddan-avlodlarga,
kunga isloh etilib, rivojlangan eng kuchli xalq og‘zaki ijodi bilan yozma manabalar
O‘sha davrda tuzum shunday davlatlar qatoridan o‘rin olib bormoqda. Soqovlarda zabon yo‘q, to‘g‘rimi?! Lekin orqali yashamoqda. Men esa ana shunday
bo‘lgan ekan-da, Sovet davlatining kuchli Armiya saflarida intellektual salohiyati yuqori ular Vatanni sevishni bilishadi. Ba’zan til purviqor o‘tmishga ega, o‘z tili, millatiga ega
mafkuraviy siyosati barcha mustamlaka va jismonan baquvvat yigitlarning soni ortib, bilmaslikni aybga yo‘yganlarida, men ularga xalqning, buyuk ajdodlarimiz barpo etgan
davlatlarga o‘z ta’sirini o‘tkazmay qolmadi. milliy armiyamiz sayqal topdi. qarata, shu soqov insonlarni misol keltirgim qudratli yurtning farzandiman. Bundan
Yillar o‘tib, yirik gegemon davlatning keladi. Vatanni til bilan sevib bo‘lmaydi. ruhlanaman, faxrlanaman.
parchalanishi mustamlaka davlatlarning Hozirda barcha oliy harbiy ta’lim Tildan har so‘z chiqishi mumkin. Lekin tildagi
mustaqil davlatga aylanishiga zamin muassasalarida sof o‘zbek tilida mashg‘ulotlar so‘z amalda bo‘lmasa, bundan og‘irroq fojea Polkovnik
yaratdi. Xalqimizning asriy orzusi ushaldi. olib boriladi. O‘quv qo‘llanmalar o‘zbek tilida bo‘lmasa kerak. Ulug‘bek dO‘SMAtOV,
O‘zbekistonda 1989-yili davlat tili haqidagi chop etilgan. Ilmiy ish olib borayotgan Shimoli-g‘arbiy harbiy okrug
harbiylar kasbiy mahoratini o‘zbek tilida Farzandlarim o‘zbek maktablarida qo‘shinlari qo‘mondonining
ta’lim olishdi. Ona tilida mendan-da a’lo
so‘zlashishadi. Hozirda katta qizim Rossiya o‘rinbosari

MA’nAViyAt MillAt ShA’ni

“TILGA HURMAT –

ELGA HURMAT”Kutubõonalar – båbahî

“boyligimiz. Zero, yuksak
Toshkent viloyati Angren shahridagi “toshkent harbiy okrugi tasarrufidagi havo hujumidan
harbiy qismda “Qadring baland bo‘lsin, mudofaa qo‘shinlari va harbiy havo kuchlari
ona tilim!” mavzusida insholar tanlovi qo‘mondonligiga qarashli harbiy qismda Prezidentimiz
bo‘lib o‘tdi. Unda harbiy xizmatchilar Shavkat Mirziyoyevning «yangi O‘zbekiston strategiyasi»
ma’naviyatga kitob orqali va Angren shahridagi 6-umumta’lim nomli kitobining taqdimoti o‘tkazildi.
maktabining yuqori sinf o‘quvchilari
erishiladi. tilimizni e’zozlash hamda uning

jamiyatdagi mavqeini yuksaltirish
Ana shunday ma’naviyat o‘chog‘i borasidagi fikr-mulohazalarini
bo‘lgan Angren shahar axborot qog‘ozda bayon etishdi. Tanlov
kutubxona markazida 21-oktabr

– O‘zbek tiligà davlat tili maqomi

berilgan sana munosabati bilan

hamda kutubxona faoliyatining Muddatli harbiy xizmatni o‘tayotgan Har qanday millat mavjudligi, uning
askarlar kitobda aks etgan Yangi O‘zbekiston rivojlanayotganini ko‘rsatuvchi asosiy belgisi
50 yilligiga bag‘ishlab ma’naviy- va Uchinchi Renessansni qurish bo‘yicha sifatida faqatgina bir til xizmat qiladi. Bu ham
qilinayotgan ishlar va milliy taraqqiyot istiqbollari bo‘lsa millatning o‘z ona tilidir. Xalqlar o‘zining
ma’rifiy tadbir bo‘lib o‘tdi. haqida fikrlar bilan tanishtirildi. Kitobning asl madaniyatini faqat bir tilda rivojlantirishga
“Yangi O‘zbekiston strategiyasi”, “Xalqparvar intilishi tabiiy hol. Har bir madaniyatni milliy
Unda O‘zbekiston Yozuvchilar davlat”, “Milliy iqtisodiyotni rivojlantirish”, til asosida erkin, mustaqil va tez suratlar
“Adolatli ijtimoiy siyosat”, “Ma’naviy taraqqiyot”, bilan gullab-yashnatish mumkin. Natijada
uyushmasi Toshkent “Xavfsizlik va tashqi siyosat”, “O‘zbekiston va o‘ziga xos xususiyatga ega bo‘lgan haqiqiy
umumbashariy muammolar” kabi bo‘limlariga milliy madaniyatli xalq jahon miqyosida juda
viloyati bo‘limi, Axborot va alohida to‘xtalib, uning mazmun-mohiyati katta obro‘ga ega bo‘ladi. Tilning ahamiyati
xususida so‘z yuritildi. millatning qadri bilan o‘lchanadi, uning sha’ni
ommaviy kommunikatsiyalar bilan tenglashtiriladi. Shu jihatdan milliy
Taqdimot o‘zbek tiliga davlat tili maqomi tilni nafaqat asrash, balki uning rivoji uchun
boshqarmasi, “Turon” axborot berilganligining 32 yilligi tantanalariga ulanib millatning har bir farzandi u kim bo‘lishidan
ketdi. Harbiy qism va Yangiyo‘l tumanidagi qat’iy nazar javobgardir.
kutubxona markazi, Angren 2-umumta'lim maktabi bilan hamkorlikda
tashkil etilgan tadbirda so‘zga chiqqanlar Shundan so‘ng maktab o‘quvchilari
shahar hokimligi vakillari, harbiy o‘zbek tilining chuqur tarixiy ildizlari, uning tomonidan tayyorlangan she’riy chiqishlar,
rivojlanishida o‘z hissasini qo‘shgan til fidoiylari sahna ko‘rinishlari yig‘ilganlar e’tiboriga havola
qism harbiy xizmatchilari hamda haqida fikr bildirishdi. Uning sofligini saqlash, etildi.
kelajak avlodlarga asl holicha yetkazish, ona
ommaviy axborot vositalari tiliga hamisha hurmatda bo‘lish lozimligini Ro‘ziqul OchilOV,
ta’kidlab o‘tishdi. “Vatanparvar”
xodimlari ishtirok etdi. Tantanali doirasida ishtirokchilarning yozma
tadbirda so‘zga chiqqanlar axborot nutq bo‘yicha savodxonligi va so‘z
kutubxona xodimlarini alohida tabriklab, boyligi ham sinovdan o‘tkazildi.
ularning xalq va jamiyat hayotidagi
Hakamlar hay’ati tomonidan eng
yuksak xizmatini alohida e’tirof etishdi. yaxshi insholar g‘olib va sovrindorlari
Hamkorlar tomonidan soha fidoyilari aniqlanib, diplom, faxriy yorliq va
qimmatbaho sovg‘alar bilan taqdirlandi. esdalik sovg‘alar bilan rag‘batlantirildi.
***

21-oktabr – O‘zbek tiliga davlat tili gulniso SAydAliyEVA,

maqomi berilgan kun munosabati bilan Qurolli kuchlar xizmatchisi

№ 42 2021-yil 22-oktabr VATANPARVAR 9

VATAN TAQDIRIGASAYLOV–2021

Saylov jarayoni saylov kampaniyasini DAXLDORLIK
e’lon qilish, saylov komissiyalarini tuzish,
nomzodlar ko‘rsatish, ularni ro‘yxatga olish
va saylovga tayyorgarlik ko‘rish hamda uni
o‘tkazish bilan bog‘liq bir qator bosqichlardan
iborat bo‘lib, ularning mazmun-mohiyatini
to‘g‘ri anglash muhim ahamiyatga ega.
Mazkur rukn ostida berilayotgan savol-
javoblar saylov bilan bog‘liq masalalarni oson
va asoslantirilgan tarzda tushunishingizga
yordam beradi, degan umiddamiz.

1. Qaysi hollarda Quyidagi saylov byulletenlari O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti ishonchli vakillar, kuzatuvchilar va
saylovlar o‘tmagan deb ovozlarni sanab chiqishda haqiqiy saylovida ikkita nomzod ishtirok etgan saylovchilar saylov komissiyalarining
topiladi? emas deb topiladi: taqdirda, ovoz berishda ishtirok etgan qarorlari ustidan ushbu qarorlar
saylovchilarning boshqa nomzodga qabul qilinganidan keyin besh
Saylov, agar unda – belgilanmagan shakldagi (hajmi, nisbatan ko‘pchilik ovozini olgan kun ichida sudga shikoyat qilishi
saylovchilar ro‘yxatiga rangi, qog‘oz sifati, bosmaxona shrifti nomzod saylangan deb hisoblanadi. mumkin.
kiritilgan saylovchilarning o‘ttiz uch va hokazolar bo‘yicha farqlanuvchi);
foizidan kami ishtirok etgan bo‘lsa, 7. Saylov natijalari Markaziy saylov komissiyasining
o‘tmagan deb topiladi. – uchastka saylov komissiyasi qancha muddatda e'lon qarorlari ustidan qaror qabul
tomonidan tasdiqlanmagan saylov qilinadi? qilinganidan keyin besh kun ichida
2. Qaysi hollarda byulletenlari; O‘zbekiston Respublikasi Oliy
saylovlar haqiqiy emas deb O‘zbekiston Respublikasi sudiga shikoyat qilinishi mumkin.
topiladi? – saylovga qadar vafot etgan, Prezidenti saylovi yakun-
saylov huquqidan mahrum bo‘lgan lariga ko‘ra Markaziy saylov komis- Shikoyat kelib tushganidan keyin
Saylov davomida yo‘l yoxud nomzodlikdan chaqirib olingan siyasining qarori saylovdan keyin o‘n uch kun ichida, saylovga kamida
qo‘yilgan, ovoz berish nomzodga yoqlab ovoz berilgan saylov kundan kechiktirmay, ya’ni 2021-yil olti kun qolganida esa darhol ko‘rib
yakunlariga ta’sir qilgan qoidabuzarliklar byulletenlari; 3-noyabrgacha qabul qilinadi hamda chiqilishi kerak. Shikoyat bergan
sababli saylov umuman yoki ayrim Markaziy saylov komissiyasining rasmiy shaxslar shikoyatni ko‘rib chiqishda
saylov okruglari bo‘yicha yoxud – ovoz berish vaqtida bittadan ortiq veb-saytida va boshqa manbalarda bevosita ishtirok etish huquqiga ega.
ayrim saylov uchastkalari bo‘yicha kvadratga “+” yoki “ ” yoxud “x” belgisi e’lon qilinadi.
haqiqiy emas deb topilishi mumkin. qo‘yilgan yoki bitta ham kvadratga O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti 10. Saylov to‘g‘risida
O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti bunday belgilar qo‘yilmagan saylov Markaziy saylov komissiyasi tomonidan qonunchilikni buzganlik
saylovini haqiqiy emas deb topish byulletenlari. saylov natijalari rasmiy ravishda e’lon uchun qanday javobgarlik
to‘g‘risidagi qaror Markaziy saylov qilingan kundan boshlab kechi bilan ikki mavjud?
komissiyasi tomonidan qabul qilinadi 5. Saylov natijalari oy ichida O‘zbekiston Respublikasi Oliy
va saylov yakunlari e’lon qilingan qanday aniqlanadi? Majlisi palatalarining qo‘shma majlisida Saylov to‘g‘risida
kundan e’tiboran besh kun ichida bu qasamyod qilgan paytdan e’tiboran o‘z qonunchilikni buzganlik uchun
qaror ustidan O‘zbekiston Respublikasi Okrug bo‘yicha saylov lavozimiga kirishadi. javobgarlik O‘zbekiston Respublikasi
Oliy sudiga shikoyat qilinishi mumkin. natijalari faqat uchastka Ma’muriy javobgarlik to‘g‘risidagi
saylov komissiyalarining 8. Saylov komissiya- hamda O‘zbekiston Respublikasi
3. Ovozlar kim tomoni- taqdim etilgan bayonnomalari asosida lari tomonidan jismoniy Jinoyat kodekslarida belgilangan.
dan va qanday sanab okrug saylov komissiyasining majlisida va yuridik shaxslarning
chiqiladi? aniqlanadi va bayonnomaga kiritiladi. murojaatlarini ko‘rib chiqish O‘zbekiston Respublikasi
Bayonnoma komissiyaning raisi, rais tartibi qanday? Ma’muriy javobgarlik to‘g‘risidagi
Uchastka saylov komis- o‘rinbosari, kotibi, boshqa a’zolari Saylov komissiyalari saylov kodeksida 8 ta moddadan iborat
siyasi saylovchilar ro‘yxatiga tomonidan imzolanadi hamda tegishli kampaniyasini o‘tkazish davrida maxsus V1-bob mavjud bo‘lib,
kiritilgan shaxslarning umumiy sonini, saylov komissiyasiga taqdim etiladi. jismoniy va yuridik shaxslarning unda saylovni tashkil etish
saylov byulletenlari olgan saylovchilar Markaziy saylov komissiyasi okrug murojaatlarini o‘z vakolatlari doirasida hamda o‘tkazish sohasidagi
sonini va saylov qutilaridagi saylov saylov komissiyalarining o‘ziga kelib ko‘rib chiqishi, ushbu murojaatlar huquqbuzarliklar uchun ma’muriy
byulletenlari sonini aniqlaydi. tushgan bayonnomalari asosida: bo‘yicha tekshiruvlar o‘tkazishi va uch javobgarlik nazarda tutilgan.
Uchastka saylov komissiyasi saylov – O‘zbekiston Respublikasi bo‘yicha kunlik muddatda ularga yozma javoblar
uchastkasida har bir nomzod bo‘yicha saylovchilarning umumiy sonini; berishi, saylovga kamida olti kun O‘zbekiston Respublikasi Jinoyat
berilgan ovozlarni alohida-alohida – saylov byulletenlarini olgan qolganida yoki ovoz berish kuni kelib kodeksining 146-moddasi (Saylov
sanab chiqadi. saylovchilar sonini; tushgan murojaatlarni esa darhol ko‘rib yoki referendum tashkil qilish,
Sanab chiqilgan saylov byulletenlari – ovoz berishda ishtirok etgan chiqib, javob qaytarishi shart, bundan ularni o‘tkazish to‘g‘risidagi qonun
asosida uchastka saylov komissiyasi: saylovchilar sonini; saylov komissiyalarining harakatlari va hujjatlarini buzish) va 147-moddasi
– har bir nomzodni yoqlab berilgan – har bir nomzodni yoqlab berilgan qarorlari ustidan berilgan shikoyatlar (Saylov huquqining yoki ishonchli
ovozlar sonini; ovozlar sonini; mustasno. vakil vakolatlarining amalga
– haqiqiy emas deb topilgan saylov – haqiqiy emas deb topilgan saylov oshirilishiga to‘sqinlik qilish)da
byulletenlari sonini; byulletenlari sonini aniqlaydi. 9. Saylov komis- saylov qonunchiligini buzganlik
– buzilgan saylov byulletenlari siyalarining qarorlari uchun jinoiy javobgarlik belgilangan.
sonini aniqlaydi. 6. Saylangan nomzod ustidan shikoyatlar qanday
qanday aniqlanadi? tartibda ko‘rib chiqiladi? Mudofaa vazirligi
4. Qanday saylov tarbiyaviy va mafkuraviy
byulletenlari haqiqiy Saylovda ovoz berishda Nomzod ko‘rsatgan siyosiy ishlar bosh boshqarmasi
emas deb topilib, hisobga ishtirok etgan saylovchilar partiyalar organlari, nomzodlar,
olinmaydi? yarmidan ko‘pining ovozini tomonidan tayyorlandi.
olgan nomzod saylangan deb
hisoblanadi.

10 VATANPARVAR 2021-yil 22-oktabr № 42Muallif suratga olgan

FOTOREPORTAJ Jonzotlar ichida it insonning sodiq do‘sti sanaladi.
Bu jonivor Qurolli Kuchlar tizimida ham alohida
DOG o‘ringa ega desam, hayron bo‘lmang. Bugungi kunda
har bitta kuch tuzilmalarida kinologiya xizmatidan
Mudofaa vazirligi Mutaxassis samarali foydalanilayotgani sir emas. “Oltin it” hamda
va xizmat itlarini tayyorlash “Klub kubogi. Kuz – 2021” asl zotli itlar ko‘rgazma-
markazida O‘zbekiston kinologiya musobaqasida ham Mudofaa, Ichki ishlar, Favqulodda
klublari uyushmasi bilan vaziyatlar vazirliklari, Bojxona qo‘mitasi kinologiya xizmati
hamkorlikda “Oltin it” hamda mutaxassislari xizmat itlari bilan ishtirok etdi. Shuningdek,
“Klub kubogi. Kuz – 2021” fuqarolar ham uyida parvarishlanayotgan zotdor itlarining
asl zotli itlar ko‘rgazmasi imkoniyatlarini sinovdan o‘tkazishdi.
va musobaqasi o‘tkazildi. Xizmat itlarining toza nasldorligini saqlash, zotning talabiga
nechog‘lik javob berishini aniqlash maqsadida o‘tkazilgan o‘ziga
xos bellashuvga xalqaro toifadagi ekspert va mutaxassislar
hakamlik qildi. Ular belgilangan mezonlar asosida xizmat itlarining
jangovar tayyorgarligi va mahoratini xolisona baholab bordi.
– Xizmat itlari qo‘riqlash, qidiruv-qutqaruv, qurol-yarog‘ va iz
qidiruv, portlovchi moddalarni topish, antiterror, himoya-qorovul

SHOU

turlari bilan farqlanadi, – deydi Mudofaa
vazirligi Mutaxassis va xizmat itlarini
tayyorlash markazi boshlig‘i mayor Shodiyor
Shomurodov. – Kurashda itning kattaligi,
vajohati emas, balki undagi kurashuvchanlik
ko‘proq ahamiyatga ega. Markazimizda
itlarni zamonaviy talab va me’yorlar

asosida parvarishlash, xususan, ovqat
tayyorlash, kuchuk bolalarini cho‘miltirish
va mashg‘ulotlarda chiniqtirish uchun
barcha sharoitlar mavjud. Shu bois
Õalqaro armiya o‘yinlarining “Sodiq do‘st”
hamda “Dog biatloni” musobaqalarida
rekord natijalarni qayd etib, yetakchilikni

qo‘ldan boy bermayapmiz.
Kunning ikkinchi yarmida qizg‘in

bellashuv chinakam shouga aylandi.
Har bir kuch tuzilmasi tomonidan
xizmat itlari ishtirokida ko‘rgazmali
chiqishlar namoyish etildi. Dekorativ
yo‘nalishda qatnashgan itlar tadbir
ishtirokchilarining hayratiga sabab
bo‘ldi. Haqiqatan ham, egasining

buyrug‘ini bekam-u ko‘st bajargan,
dunyoning turli nuqtalarida shuhrat
qozongan zotdor itlarni ko‘rib, havas
va hayratingiz oshadi. Taassurotlarga
boy, qiziqarli musobaqa va shouning
eng yorqin lahzalarini tasvirlarga
muhrladik.

Tadbir so‘ngida musobaqaning
yosh toifasiga ko‘ra, eng
yaxshi ishtirokchilariga hamkor
tashkilotlarning sertifikat hamda
qimmatbaho sovg‘alari topshirildi.

leytenant dilshod
RO‘ZiQUlOV,
“Vatanparvar”

№ 42 2021-yil 22-oktabr VATANPARVAR 11

kEling, kitOB O‘QiyMiZ!

Hadyalarning eng a’losi kitob! Buni
ko‘pchilik biladi,ammo kamdan-kam
odamlar bir-birlariga kitob sovg‘a
qiladilar.
Kitob o‘qishni yaxshi ko‘raman. Kitoblarim
ko‘pligi bilan maqtana olmayman. Deyarli
har birini o‘z tarixi bor. Ularni qachon,
qayerdan olganim,ayrimlari uchun kitob
do‘koniga birov olib ketib qolmasin deya
necha kunlar qatnaganim,muqovalarini
silab-siypab kelgan kunlarim ham
yodimda.

Ba’zi kitoblarimda “YURTIM,
mualliflarning qo‘lxatlari bor. ESLAYSANMI
Ulug‘ shoirlarimiz Abdulla MUZAYYANANI”
Oripov, Matnazar Abdulhakim
(har ikkovlarining ham oxiratlari Azizlar, hamma zamonlarda ayol- kabi bir topilma bo‘lardi-da. Yana o‘qiymiz: “O‘sha paytlari
obod bo‘lsin) shunday qo‘lxatlari qizlarning “qochib” ketishlari bo‘lgan. Muzayyana Alaviya hayoti, ijodi o‘zbek tilining imkoniyatlari cheklangan
bilan kitoblarini sovg‘a qilganlar. Ammo ma’rifat, ilm izlab “qochib” ketish bir payt bo‘lishiga qaramasdan, olima
Yana shunday go‘zal tuhfalarni hamma zamonlarda ham kamdan-kam ibrat bo‘lishga arzirli. U tom ma’noda o‘zbek tilining ming bir jilolarini she’rlar,
Farmon Toshev, Bahodir Qobul, uchraydigan voqealardir. fidokor edi. matallar, maqollar, hikmatli so‘zlar orqali
Sharifa Salimova, Muhammad anglatar va o‘zbek xalq ijodiyotining
Ali kabi ulkan ijodkorlarimizdan O‘qishda davom etamiz: “To‘g‘rirog‘i, O‘qiymiz: “Muzayyana opa jozibasi bilan barchani hayratga solar
olganman. xotin-qizlar klubi mudirasi Maryam qancha xonadonlarning aziz mehmoni edilar:
Battolova hech kimga bildirmay, 23-sentabr bo‘ldi, qancha yuraklarning pinhon
Shoira Nargiza Asadova bilan kechasi uni Toshkentga olib keldi. Bu chashmalariga so‘z orqali yo‘l topdi. Olmani olish qilay,
birmuncha vaqt birga ishladik. voqea Piskentda duv-duv gap bo‘lib ketdi, Bargidan bolish qilay.
Aynan o‘sha paytlar uni nafis qo‘shiqlarga aylandi: Axir, qo‘shiq ham yurakning siri-da! Man onamni sog‘insam,
ijodi bilan yaqindan tanidim. U Shu sababli, ba’zan unga ro‘yxush Kechalar nolish qilay...
menga bir nechta kitoblar sovg‘a Muzayyana qochib ketdi, bermay, bilganini ham aytmay, “sir Qarang, hech zamonda olmaning
qilgan. Shulardan biri qadrli Sochvonini ochib ketdi... saqlab”, mum tishlab olganlar ham bargidan bolish qilib uxlay olarkanmi
shoiramiz Oydin Hojiyevaning Muzayyana ko‘rkam, qaddi-qomati bo‘lardi. odamzot? Bu – olmaning bargidan bolish
“To‘rt tanho” kitobidir. Bu kitobni kelishgan qiz edi. Sovchi ustiga sovchi qilib uxlamoq – tonggacha bedorlikda
mashhur shoiramiz ziyoratiga kelardi. Uning chiroyini shunday Yalangoyoq yer kechib, qiziloyoq qir o‘rtanmoq, yurakdagi iztirob alangasida
borganda menga atalgan qo‘lxati ta’riflardilar: kechib, goh piyoda, goh ulovda, qayerda yonmoq va onasini sog‘inganda yuragi
bilan olib keldi. Biram sevindim. Muzayyanxon o‘n beshda, baxshiman, degan bir odam daragini nolishga to‘lib, o‘rtanmoqning eng go‘zal
Ikki nafosatli qalb egalaridan Orqa sochi qirq beshta. eshitsa, Muzayyana opa borishdan, bayoni emasmi!”
minnatdorman. Orqasidan yetolmay suhbat qurishdan erinmasdi. Ertak, Aziz o‘quvchi, “To‘rt tanho”dan
Qirqta yigit sargashta. maqol va qo‘shiqqa chechan ayollarni birgina olima Muzayyana Alaviya
Asli Oydin Hojiyevaning Muzayyanaxon esa ilmning shaydosi. juda ustalik bilan gapga solar, ularga o‘zi haqidagi xotiralardan so‘zladim. Chunki
o‘zlari ulkan bir kitob. “To‘rt Uni yangi hayot, ma’rifat chashmalari o‘qiyverib yod bo‘lib ketgan termalarni men xalq qo‘shiqlarini juda sevaman.
tanho”da xalqimizning ardoqli o‘ziga chorlar edi. Otasi Akmalxon aytar ekan, qo‘shiqlar qanotlangan Bu qo‘shiqlar menga onamni xotirlatadi.
oydinlari Zulfiya, Muzayyana to‘raning taxallusi Osiy bo‘lib, ta’bi nazmi qushday yuraklarning darvozasini “tars” Onamning ham ba’zan yig‘iga o‘xshab
Alaviya, Saida Zunnunova, bor edi. Fors-arab tillarini mukammal ochib uchib chiqardi. Tumorcha xatlarda, ketadigan qo‘shiqlari bo‘lar edi...
Kibriyo Qahhorova bilan bog‘liq bilardi... belbog‘ hoshiyalarida, uylarning Kitobda mo‘tabar shoiramizning
xotiralarini qog‘ozga tushirganlar. Shunday qilib, Piskentdan o‘qishga peshtoqiga, piyolalarga bitilgan baytlar Zulfiya, Saida Zunnunova, Kibriyo
Bular shoiraning esdaliklari, azim “qochib kelgan” Muzayyana bilan suhbat, quyilib kelaverardi: Qahhorova haqidagi esdaliklari ham
daryolardan bahramandlikda savol-javob bo‘ldi. bor. Bunday esdaliklarni har yerda ham
kechgan kechmishlar yodi. Oydin Sobirova qizdan so‘radi: Subhidamning salqini uchratib bo‘lmaydi, bari g‘oyat qimmatli,
– Toshkentda o‘qiysizmi? so‘ldirdi gullar bargini, o‘ziga xos, oydinlar davrasi, oydinlarimiz
Aziz o‘quvchi, bugun – O‘ldirishadi. haqida haq so‘zlardir.
sizga ana shu go‘zal insonlar – Leningradga yuboraylikmi? Kimga aytib, kimga yig‘lay Bu kitobni farzandlaringiz davrasida
xotirlangan go‘zal kitobni tavsiya – Uzoq... bevafoning dardini...” o‘qing, ularga ulug‘ ayollarimizni shu
qilamiz. – Samarqand-chi? tariqa taniting.
– Mayli. Bugun ham shunday insonlar Huzurli mutolaa tilayman.
Meni folklorshunos olima So‘ng ariza yozing, deb qog‘oz bormikan? Muzayyana opa kabi
Muzayyana Alaviya shaxsi, ilmiy uzatishdi. Muzayyana arizani uzatgach, yalangoyoq yer kechib, qiziloyoq inobat iBROhiMOVA,
izlanishlari har doim qiziqtirib shivir-shivir bo‘lib ketdi. qir kechib, millatning ming yillarki “Vatanparvar”
keladi. Oydin Hojiyevaning “To‘rt – Ey, bu qiz shoira ekan! Arizani yashab kelayotgan bayram va
tanho” kitobining muqovasidagi she’rda yozibdi...” marosim qo‘shiqlarini, termalarini terib-
ismlarni ko‘rib sevinib ketdim. Ariza ham she’rda yozilar ekanmi?! termachlab yig‘ib yuradigan fidoyilarni
Ularning hammasi men uchun O‘sha ariza hamon bormikan?! Bor uchratdingizmi?!
sevimli. Ammo Muzayyana bo‘lsa, bir ko‘rsak edi... Noyob gavhar
Alaviyaga g‘oyibona ehtiromim Bunday olimlar har kuni dunyoga
bo‘lakcha. Xazina topgandek kelavermaydi-da. Muzayyana Alaviya
kitobni aynan u haqda yozilgan e’zozlab yozib olgan xalq dostonlari,
sahifalarini ochdim, tashnalik qo‘shiqlari, termalari, yor-yor va laparlari
bilan o‘qib chiqdim. Sarlavhasi xalq qalbidan so‘zga ko‘chgan bebaho
ham shoirona: “Yurtim, xazinadir.
eslaysanmi Muzayyanani”.

O‘qiymiz: “1927-yil.
Akmalxon To‘raning 18 yoshli qizi
paranjisini tashlab Toshkentga
bilim olish uchun “qochib” kelgan
edi”.

12 VATANPARVAR 2021-yil 22-oktabr № 42

“Ajdodlar jasorati – yoshlarga o‘rnak
Fashistlar Germaniyasi 1941-yil 22-iyunda
“yashin tezligidagi urush” rejasi bilan
to‘satdan Sobiq Ittifoq hududiga bostirib

kirdi. Urushning dastlabki oylaridan yuz

minglab vatandoshlarimiz qo‘liga qurol

olib frontga jo‘nab ketdilar. Harbiy

muvaffaqiyatlarga erishishda, frontda

ko‘rsatilgan vatanparvarlikda o‘zbek

qo‘mondonlarining jasorati tahsinga

sazovordir.

O‘zbek qo‘mondonlarining
jasorati
pulemyotni hisoblash komandiri
Jumladan, urushning og‘ir Sulton Jo‘rayev kabi o‘zbek Janglarning birida og‘ir qiladi. Har bir operatsiyadan keyin
damlarida Stalingrad mudofaasini o‘g‘lonlari Qahramon unvoniga yarador bo‘lgan S. Rahimov Topivoldiyev daraxtlarga “Kazbek”
yorib, dushman ustidan katta g‘alabani sazovor bo‘ldilar. 1945-yil 26-martda halok bo‘ldi. ismini xanjar bilan o‘yib yozardi va
qo‘lga kiritilishidagi jasoratlari 1965-yil 6-maydagina tarixiy shu bilan fashistlarni qo‘rqitib, o‘z
uchun 2 733 nafar o‘zbekistonlik O‘zbekistondan kelgan 21-otliq haqiqat tiklanib, o‘zbek xalqining izini qoldirardi. Tarixiy manbalarga
jangchi “Stalingrad mudofaasi diviziya Moskva jangida faol mard o‘g‘li Sobir Rahimovga ko‘ra, Mamadali Topivoldiyev yolg‘iz
uchun” medaliga sazovor bo‘ldi. qatnashganligi uchun 14-gvardiya o‘limidan so‘ng Sovet Ittifoqi o‘zi dushman kazarmalarini vayron
O‘zbekistonlik jangchilar Moskva diviziyasiga aylantirildi. Urush Qahramoni unvoni berildi. qilgan, 5 ta harbiy eshelonni
mudofaasida ham qahramonlik janggohlarida o‘zbekistonlik portlatgan, 76 fashist askarini va
namunalarini ko‘rsatdilar. Toshkent qo‘mondonlar ham alohida Moskva uchun olib borilgan bitta generalni asirga olgan. Adolf
piyoda askarlari harbiy maktabining jasorat ko‘rsatdilar. Xususan, janglarda o‘zbek xalqining Gitler Kazbekning boshi uchun
180 nafar kursanti Panfilov diviziyasi Kavkaz uchun olib borilgan qahramon qizlarining jasorati 50 ming marka (ya’ni 825.000
saflarida urushdagi muvaffaqiyatlarga janglarda Toshkentda tuzilgan namunasini ko‘rsatgan Zebo AQSH dollari) miqdorida “mukofot”
ulkan hissa qo‘shdi. Sobir Rahimov qo‘mondonligidagi G‘aniyeva “Qizil Bayroq” ordeni va’da qiladi. 1944-yil 15-avgustda
diviziya ulkan muvaffaqiyatlarni bilan taqdirlandi. Moskva Mamadali Topivoldiyevga Belarusda
O‘zbekistonlik Gulyam qo‘lga kiritib, 8 mingdan ortiq ostonasida fashist qo‘shinlarini partizanlik harakatini rivojlantirishda,
Abdukarimov Moskva yaqinidagi dushman jangchilarini qirib tor-mor qilishda ko‘rsatgan hukumatning maxsus topshiriqlarini
janglarda Panfilov diviziyasining tashladi. Bu diviziya yurtdoshimiz jasoratlari uchun 1 753 nafar bajarishda ko‘rsatgan xizmatlari
tibbiy batalon bosh jarrohi bo‘lgan. qo‘mondonligida Sharqiy o‘zbekistonlik jangchi “Moskva uchun Qahramon unvoni beriladi.
1941-yil 17-18-noyabrdagi og‘ir Prussiyagacha bo‘lgan jangovar mudofaasi uchun” medali bilan
mudofaa janglarida u 120 askarni yo‘lni bosib o‘tadi. Keyinchalik taqdirlandi. Zinur BOZOROV,
operatsiya qilib, hayotini saqlab Polsha yerlarini ozod qilishda “Shon-sharaf” davlat muzeyi
qoladi. Unga do‘sti Zarif Ibragimov general Sobir Rahimov “Pavlov uyi”ni himoya qilgan
yordam beradi. Panfilov diviziyasi qo‘mondonligidagi 37-gvardiyachi askarlar orasida o‘zbek jangchisi kichik ilmiy xodimi
tarkibida leytenantlar Pilyugin, Rechitsk o‘qchi diviziyasi munosib Turg‘unov ham qahramonlik
Mamadali Madaminov, Abdulla jang olib bordi. Dansig shahri ko‘rsatdi. Serjant Usmonov tank
Tagayev, M. Valitov va boshqa uchun kechgan janglarda u og‘ir ostiga granata bilan sakrab,
ko‘plab o‘zbeklar jang qilishdi. Moskva yarador bo‘ladi. U ikkinchi darajali qahramonlarcha halok bo‘ldi.
mudofaasidagi janglarda pulemyotchi “Suvorov” ordeni va 4 ta “Qizil Toshkent davlat pedagogika
Tadji Sharafutdinov, serjant Jumabay Bayroq” ordeni bilan taqdirlangan. institutining sobiq talabasi Yelena
Otaboyev, sapyor Xoldor Ashirov, Stempkovskaya Stalingrad jangida
otliq askar Abdurahmon Boqiyev, 1941-yil 1-avgust kuni Putisheva qahramonlik ko‘rsatib, halok
qishlog‘i uchun bo‘lgan jangda S. bo‘ldi, vafotidan keyin Qahramon
Rahimov yana jiddiy yaralangan. unvoniga sazovor bo‘ldi.
Kasalxonadan keyin u frontga
qaytadi va 31-oktabrda Shimoliy 22 yoshli oddiy askar Mamadali
Kavkaz harbiy okrugida 1149-miltiq Topivoldiyev o‘z quroldoshlari bilan
polkining komandiri etib tayinlandi. fashistlarning birinchi hujumini
1941-yil noyabr–dekabr oylarida qaytargan. O‘sha birinchi jangda u
uning polki Rostov mudofaasi va yarador bo‘ldi. Urushning dastlabki
Rostovdagi hujum operatsiyalarida kunlarida polk qurshovga olingan,
qatnashdi. U yerda uning ismi M. Topivoldiyev kichik bir otryad
butun armiyaga ma’lum bo‘ldi: bilan birgalikda dushmanning
1941-yil 28-noyabrda S. Rahimov qurshovidan o‘tib, Mogilev
polki birinchi bo‘lib Rostov-Donni viloyati o‘rmonlariga kiradi.
ozod qilishda qatnashib, “Qizil Ratsevskiy o‘rmonida Aleksandr
Bayroq” ordeni bilan taqdirlandi. Smetyankin boshchiligidagi
partizan otryadiga qo‘shiladi.
Kavkaz uchun kechgan jangda 1941-yil noyabrda Mamadali
mohir qo‘mondonligi uchun S. Topivoldiyev quroldoshlari bilan
Rahimov ikkinchi marotaba “Qizil fashistlar bosib olgan Borisov
Bayroq” ordeni bilan, 1943- shahri chekkasidagi harbiy
yil 8-martda ikkinchi darajali lagerdan 146 nafar asirni ozod
harbiy qo‘mondon unvoni bilan
taqdirlangan. 1943-yil mart oyida
unga general-mayor unvoni
berilgan. Sobir Rahimovning harbiy
faoliyati Shimoliy Kavkazdan
boshlanib, Polshagacha yetib
bordi. Polshaning Gdansk va
Dansig shaharlarini ozod qilishda
qatnashadi.

№ 42 2021-yil 22-oktabr “VATANPARVAR 13

Fikr “Tarbiya biz uchun yo hayot, yo mamot, yo najot,
yo halokat, yo saodat, yo falokat masalasidir”.
TARBIYA BORASIDA AbdullaAvloniy
AYRIM MULOHAZALARTursunoy Sodiqovaning asarlaridan birida ajoyib bir jumlani o‘qib, undan juda

“ta'sirlangan edim. Jumlaning mazmuniga ko‘ra, hatto ota-ona o‘limidan keyin ham
Dono kishi so‘zlashga izn beribdi. Shunda kishilarga havas bilan qarashimiz,

farzandini tarbiyalar ekan. Qobil farzand: “Onam rahmatli falon kishining suhbatini bolakay savol beribdi: odobsizlardan nafratlanishimiz,

– Ayting-chi, otaning farzand oldidagi ulardan o‘zimizni olib qochishimiz

xo‘p yaxshi ko‘rar edilar, shu kishini bir ziyorat qilib kelay. Onam rahmatli falon burchlari qanday? hayotimizning har soniyasi saboq
ovqatni xush ko‘rar edilar, bir farzandlarimga shu ovqatni pishirib beray”, – deb – Ota farzandini o‘ziga munosib olish, mulohaza yuritish, fikr bildirish,
xulosa chiqarish, ya’ni tarbiyalash va
ayoldan dunyoga keltirishi lozim. Unga

inson yaxshi, savob amallarni qilishga kirishar ekan. Demak, ota-onasi uchun yot chiroyli bir ism qo‘yishi, Ollohni tanitish tarbiyalanish asosiga qurilganligidan

bo‘lgan, ular oilasi, nasl-nasabi uchun or deb hisoblagan amallardan qochishga, orqali yaxshi fazilatlarni singdirishi, uy-joy dalolat emasmi?
nafratlanishga harakat qilar ekan. bilan ta’minlashi darkor. Bu qisqagina fursatli dunyoda

Bola yana so‘zga oshiqibdi: dilozorlik qilib, birovlarning nazaridan

– Otam meni darbadar bir lo‘li ayoldan qolish, boylik orttirish ilinjida o‘g‘irlik,

Inson o‘zi ko‘z qorachig‘iday chorvasini boqib, umrguzaronlik qilar ekan. dunyoga keltirgan. Ismim esa ko‘chadagi poraxo‘rlik qilish, yolg‘onchilik

o ‘ s t i r i b , u l g ‘ a y t i r a y o t g a n Uning bir o‘g‘il farzandi bo‘lib, ko‘zining bolalarning mazax qilib, ustimdan bilan obro‘ qozonish, yengil hayot

farzandlarining xulqi, fikrlari, oqu qorasi ekan. Bolakay o‘smir yoshga kulishlariga, oqibatda tengqurlarimga kechirish umidida darbadar kezish

atrofdagi voqealarga bo‘lgan yetganida, otasi unga tayog‘ini tutib: qo‘shilib o‘ynay olmasligimga sabab kabi illatlar bilan yashash qayerda-

munosabatlaridan ham tarbiya “O‘g‘lim, sen ham endi ulg‘ayib, korga bo‘ladi. Otamning ishi esa menga Olloh yu, farzandlaringizni halol mehnat

olishi mumkinligiga o‘z bolalarim yaraydigan bo‘lib qolding. Menga chorvani buyurgan yaxshi ishlarni o‘rgatish o‘rniga bilan o‘stirish, o‘qitish, eng baxtli

misolida ko‘p bora amin bo‘ldim. boqishda ko‘maklashgin”, – debdi. Bola unga shakkoklik qilishdan iborat. Yashash lahzalarni oilangiz, qarindosh-u

Farzandlarimning maktabda tayoqni qo‘liga olibdi-yu, chorva mollarini joyimiz qishda sovuq, yozda issiq. Endi do‘st-birodarlar davrasida yayrab

adabiyot fani o‘qituvchisidan emas, otasini savalay boshlabdi. Ota bu otamga qanday munosabatni istaysiz? – o‘tkazish, rostgo‘ylik ortidagi ko‘ngil

eshitgan rivoyatlarini so‘zlab holdan juda hayron bo‘libdi. deb so‘rabdi. xotirjamligini tuyish kabi fazilatlar

berganlarida, ularning ibratli Bir necha kun shu hol takrorlanavergach, Shunda donishmand otaga qarata: bilan umrguzaronlik qilish qayerda?

hikoyalarni jon quloqlari bilan cho‘pon bir donishmand oldiga borib, o‘z – Aslida o‘g‘lingizning savalashi ayni Aslida, ushbu qarama-qarshi fikrlarni

eshitib, boshqalar uchun ham o‘g‘lining xulqidan shikoyat qilibdi va unga muddao ekan. Siz shunchalik axloqda tarozida tortib o‘tirishning ham hojati

saboq bo‘lishiga intilishlaridan, qanday tarbiya usulini qo‘llashni so‘rabdi. ortda qolgan bo‘lsangiz ham farzandingiz yo‘q bo‘lsa kerak.

rosti, juda mamnun bo‘ldim. Donishmand cho‘ponga o‘g‘lini boshlab sizga tarbiya berishga qodir bo‘lib Maqolani o‘qigach, o‘quvchilar

Suhbatlardan birida ulardan kelishini tayinlabdi. ulg‘ayibdi. Shu ham bo‘lsa, Yaratganning ham shu fikrlar ustida mulohaza

eshitgan rivoyatni ko‘pchilik Kelgusi kuni ota va bola donishmand muruvvati erur, umringizning qolgan qilishga oz bo‘lsa-da, fursat ajratsalar,

bilan baham ko‘rish istagida uni qoshiga boribdilar. Donishmand boladan qismini yaxshi, savob amallar bilan yaxshi bo‘lar, deb o‘ylayman.

qoralashga kirishdim. o‘z otasiga nisbatan qilmishlarining boyiting, – debdi”.
Xulosa o‘rnida shuni aytish mumkinki,
“Bir cho‘pon tog‘u toshlarda o‘z sababini so‘rabdi. Shunda o‘g‘il: “Men M. MADUMAROVA,
tarbiya vaqt ham, yosh ham, mansab ham, Qurolli Kuchlar akademiyasi
sizga so‘zlayin, siz esa kim aybdor lavozim ham tanlamaydi. Yaxshi fazilatli
katta o‘qituvchisi
ekanligini xulosa qiling, otaxon”, – debdi.
“Mudofaa vazirligi huzuridagi Jamoatchilik kengashi raisi, O‘zbekiston
Qahramoni Sodiqjon Turdiyev tashabbusi, Mudofaa vazirligi Faxriylar kengashi “Uch avlod uchrashuvi”

VATAN DEGANI

raisi, iste’fodagi polkovnik Abubakr Navro‘zov sa’y-harakati bilan yaqinda

QADRDON GO‘SHAToshkent shahrida “Uch avlod uchrashuvi” tashkil etildi.

Uchrashuvda poytaxtimizda Yangi O‘zbekistonda kattadan donishmand otaxon-onaxonlari bor. Suyanay quvonaman. Biz hozir ham buyukmiz, ertaga
yashovchi Qurolli Kuchlar faxriylari, kichikgacha e’tibor berilyapti, e’zozlanyapti. desa, ozod va obod, go‘zal Vatani bor. yanada buyuk bo‘lamiz.
muddatli harbiy xizmat askarlari va Qurolli Kuchlarimiz faxriylari hamon safda.
maktab o‘quvchilari ishtirok etishdi. Qachon qaramang ular yoshlar orasida, “G‘alaba bog‘i”da bo‘lgan suhbat o‘ziga “G‘alaba bog‘i”dagi uchrashuv kuy-
Tabdir uchrashuv ishtirokchilarining biror bir tadbirda. Yaxshi-da. Ozod va obod xos bo‘ldi. Avvalo, yoshlar bu yerdagi urushga qo‘shiqqa ulanib ketdi. O‘zbekistonda
“Yangi O‘zbekiston bog‘i”ni sayr qilish yurtning otaxonlari, onaxonlari shunday oid osori atiqalarini ko‘rib, urush qanday xizmat ko‘rsatgan artistlar: Xuriyat
bilan boshlandi. Yangi barpo etilgan bo‘ladi, shunday bo‘lishi shart. yomon oqibatlarga olib kelishini yana bir Isroilova, iste’fodagi podpolkovnik Marat
bog‘, garchi hali to‘liq quvvat bilan marta his etishdi. Faxriylar bo‘lgan samimiy Hakimov ijro etgan Vatan, muhabbat
ishga tushirilmagan bo‘lsa-da, zo‘r – Bugun yoshlarimizga yaratilayotgan muloqotdan ko‘p narsa o‘rganishdi. Bunday haqidagi qo‘shiqlar yig‘ilganlarga zavq
taassurot qoldirdi. sharoit, imkoniyatdan juda-juda to‘lqinlanib tadbirlar, uchrashuvlar bejizga emas. Ko‘z bag‘ishladi. Ayniqsa, jajji qizchalarimiz
ketyapman. Xohlagan oliy bilim yurtida o‘zi bilan ko‘rib, quloq bilan eshitgan gaplar bir raqsga tushganlarida keksalarning
Vatan bu ota-bobolarimizdan tanlagan soha bo‘yicha bilim olishi mumkin, umrga yodda qoladi. Kezi keldi, aytay, rostini ko‘zida sevinch yoshlari qalqdi. Uch
meros bo‘lib kelayotgan qadrdon – deydi iste’fodagi polkovnik Salom Temurov. aytsam, pensiyaga chiqganimga ancha bo‘ldi. avlod uchrashuvi zarur, muhim, kerak
go‘sha. Ko‘kka parvoz qilayotgan – O‘sha mumkinni amalga oshirish uchun O‘g‘il-qizlarimiz bilan uchrashish menga ham tadbir. Hali bunday uchrashuvlar ko‘plab
Humo qushini ko‘rib to‘lqinlanib ulardan bir narsa so‘raladi: o‘qish va o‘qish. olam-olam quvonch baxsh etadi. Men qanday bo‘lishiga ishonaman.
ketasiz. Qushlar qachon qanotlarini Men kelajagimiz egalariga ishonaman. Ular qilib hayotda o‘zimga xos yo‘l topganligimni
qoqib, yayrab uchadi?! Qachonki, u yetuk mutaxassis, eng muhimi, haqiqiy ular bilan baham ko‘raman. Aytadigan Iste’fodagi podpolkovnik
yashayotgan yurtda tinchlik bo‘lsa, inson bo‘lib yetishadi. Chunki ularning buyuk gaplarim ichimda qolib ketmasligi kerak-da. Abdurazzoq OBRO‘YEV,
odamlar farovon yashasa, har kuni ota-bobolari, bugungi kunda yonida turgan Ikkinchidan, farzandlarimizning bilimdonligini, O‘zbekiston Respublikasida xizmat
hayotdan zavq olib yashasa. tajribali, bilimdon, bir so‘z bilan aytganda ko‘p til bilishini, ilmga chanqoqligini ko‘rib
ko‘rsatgan jurnalist

14 VATANPARVAR 2021-yil 22-oktabr № 42

YOSHLAR – KELAJAGIMIZ TANLOV

BUYUK KELAJAK Nukus garnizoni Ma’naviyat va ma’rifat markazida Mudofaa
SARI ILK vazirligi qo‘shinlarida har yili o‘tkazilib kelinayotgan “Eng
QADAM ilg‘or hamshira” ko‘rik-tanlovining Shimoli-g‘arbiy harbiy okrug
bosqichi o‘tkazildi.

O‘zbekiston Respublikasi Qurolli Kuchlari davlat muzeyida Toshkent ENG ILG‘OR HAMSHIRALAR BELLASHDI
shahar Yashnobod tumani 170-umumta’lim maktabi qoshidagi
“Shunqor Training” harbiy-vatanparvarlik sport klubining 140 nafar Oq xalatdagi malikalar bahsida hamshiralarning infeksiya o‘chog‘ida
bo‘lajak kursanti “Tariximdan mamnunman, kelajagimga ishonaman!” harbiy qism va muassasalardan jami amalga oshiriladigan sanitar-gigiyenik
shiori ostida Vatan oldidagi burchlarini his qilgan holda, O‘zbekiston 6 nafar hamshira katta sahnada hamda epidemiyaga qarshi va profilaktik
Prezidenti, ona Vatani, yaqinlari oldida va’da berdilar. o‘zaro bellashdi. Birinchi “Tanishtiruv” tadbirlarni o‘tkazish bo‘yicha bilimlari
shartida hamshiralar o‘zlari hamda tekshirildi.
Va’da berib bo‘lishgach, “Shunqor Training” harbiy-vatanparvarlik sport klubi faoliyat yuritayotgan harbiy tibbiyot
bayroqdorlarining chiqishlari, saf qo‘shiqlari namoyish etildi. Ayniqsa, tadbirning badiiy muassasalari haqida musiqiy, she’riy Yaradorlarga shoshilinch tez
qismida o‘quvchilar tomonidan namoyish etilgan qo‘l jangi usullari ota-onalar, yoshlar chiqishlar bilan qatnashib, topshiriqlarni tibbiy yordam ko‘rsatish shartida
hamda o‘quvchilarga yana kuch bag‘ishladi. a’lo darajada bajarishga harakat qilishdi. latofatli hamshiralar zimmasidagi
vazifani ekstremal vaziyatlarda bajara
Tadbir davomida ota-onalar va’da bergan har bir o‘quvchiga iliq tilaklar bildirdilar. “Savol-javob” deb atalgan ikkinchi olishi, favqulodda holatlarda birinchi
Shahnoza ABDULLAYEVA, shartda esa kasbiy hamda ijtimoiy- tibbiy yordam ko‘rsatish ko‘nikmasini
siyosiy mavzudagi 20 ta test savollariga namoyish etishdi. Ijodiy mavzuni
170-umumta’lim maktabi kutubxona mudiri 20 daqiqa vaqt oralig‘ida javob berishga qamrab olgan so‘nggi shartda esa
to‘g‘ri keldi. ishtirokchilar goh Navoiyning g‘azallarini
Huquqiy profilaktika yod aytishsa, goh To‘maris obrazida
Ko‘rik-tanlov davomida ishtirokchilar gavdalanib, hay’at a’zolarining ham
OGOHLIK - DAVR TALABI maxsus tayyorgarlik bo‘yicha nazariy hayratini oshirdi.
va amaliy ko‘nikmalarini namoyish
Qo‘qon shahrida joylashgan Havo hujumidan mudofaa qo‘shinlari etib, shartli bemorning shikoyati, tashqi Tanlov qizg‘in kurash maydoniga
va Harbiy havo kuchlari qo‘mondonligiga qarashli harbiy qismda ko‘rinishi, laboratoriya tekshiruvlarini aylandi. 1-o‘rin Baxtigul Begimovaga
“Huquqbuzarlik profilaktikasi” kuni doirasida tadbir o‘tkazildi. o‘qib, ularga asoslangan holda turini nasib qildi va u navbatdagi, final
aniqlashi va taxminiy tashxis qo‘yib, bosqichga yo‘llanmani qo‘lga kiritdi.
Farg‘ona harbiy prokuraturasi va ishtirokchilarga shunday kadrlar aks bemorga birinchi tibbiy yordam
Qo‘qon shahar Yo‘l patrul xizmati xodimlari etgan videoroliklar asosida tushunchalar ko‘rsata olish qobiliyati sinovdan Shimoli-g‘arbiy harbiy okrug
ishtirokida “Yo‘l harakati qoidalariga amal berildi. o‘tdi. Shuningdek, uchinchi shartda matbuot xizmati
qilish – har bir harbiy xizmatchining
fuqarolik burchi” mavzusidagi davra Yo‘l harakati qoidalariga oid
suhbatida mutaxassislar o‘z ma’ruzalari qonunchiligimizda qilingan o‘zgarish va
bilan qatnashib, zarur ma’lumotlarni tuzatishlar bo‘yicha ham ma’lumotlar
yetkazishdi. Shuningdek, yo‘l harakati berilib, ishtirokchilarning savollariga
qoidalarining buzilishi ayanchli va fojiali mutaxassislar tomonidan batafsil javob
holatlarga sabab bo‘layotgani yetkazilib, qaytarildi.

O‘z muxbirimiz

Uchrashuv Saxovat

QORAKO‘LDA “VATANPARVARLIK SINFI” MEHR-MURUVVAT

Qorako‘l xalqaro matematika maktabida zamonaviy targ‘ibot vositalari INSONNI ULUG‘LAYDI
bilan jihozlangan “Vatanparvarlik sinfi” foydalanishga topshirildi.

Tadbir avvalida “Qo‘mondon va yoshlar” uchrashuvi bo‘lib o‘tdi. Ochiq muloqot tarzida Mehr-saxovat ko‘rsatish, keksalarni qadrlash, ehtiyojmand
o‘tgan uchrashuvda Mudofaa vazirligi Toifalangan obyektlarni qo‘riqlash qo‘shinlari oilalarga ko‘maklashish kabi qadriyatlarga amal qilish insoniy
qo‘mondoni polkovnik Jur’at Yakubov yoshlar tomonidan berilgan har bir savol va takliflar burchimizdir.
bo‘yicha o‘z munosabatini bildirib, ularni kelajakda katta marralarni zabt etishga undadi.
Shu maqsadda O‘zbekiston Respublikasi Harbiy prokuraturasi tomonidan
Xalqaro matematika maktabida yoshlarni ona yurtga sadoqat va vatanparvarlik ruhida yurtimiz bo‘ylab “Muruvvat uylari”da istiqomat qilayotgan qariyalarimiz, yolg‘iz
tarbiyalash maqsadida tashkil etilgan “Vatanparvarlik sinfi”ni foydalanishga topshirish yashovchi nuroniy-keksalarning holidan xabar olish, ularga ko‘mak berish yaxshi
marosimida mas’ul ofitserlar va Buxoro viloyati Qorako‘l tumanida joylashgan harbiy an’anaga aylangan. Jumladan, Namangan harbiy prokuraturasi tomonidan Pop
qismning bir guruh harbiy xizmatchilari qatnashdi. Ushbu mavzuviy sinflarda Muhammad tumanidagi nogironligi bo‘lgan shaxslar uchun tashkil qilingan “Erkaklar internat
al-Xorazmiyning matematika faniga asos solishi, uni dunyo miqyosida rivojlantirishi, Amir uyi”ga tashrif buyurildi.
Temurning jahon sivilizatsiyasiga qo‘shgan hissasi, Jaloliddin Manguberdining jasorati,
vatanparvarligi va qahramonligi aks etgan. Internat uyida yashovchi shaxslar holidan xabar olindi, harbiy orkestr tomonidan
ijro etilgan kuy va qo‘shiqlar ularga yuqori kayfiyat bag‘ishladi.
Tadbir yakunida xalqaro tanlovlarda g‘oliblikni qo‘lga kiritib, yurtimiz bayrog‘ini ko‘klarga
ko‘targan faol o‘quvchilarga qo‘mondonlikning tashakkurnomasi va esdalik sovg‘alari topshirildi. Shuningdek, Chirchiq harbiy prokuraturasi tomonidan ham chegaraoldi
hududlarda yashovchi aholining muammo va takliflari muntazam ravishda o‘rganilib,
Kunning ikkinchi yarmida harbiy xizmatchilar va ularning oila a’zolarini ularga berilayotgan bu yerda yashovchi ehtiyojmand oila va qariyalarga yordam berib kelinmoqda.
imtiyoz va yaratilayotgan shart-sharoitlardan xabardor qilish, xalqimiz manfaati yo‘lida qabul
qilinayotgan me’yoriy hujjatlar mohiyati bilan o‘z vaqtida tanishtirish, shuningdek, mavjud Xususan, harbiy prokuratura tomonidan Toshkent viloyati Qibray tumani Yangi
muammolarini o‘rganish maqsadida qo‘mondonlik rahbar xodimlaridan iborat ishchi guruh avlod mahallasida yashovchi R. Abduqodirovning xonadoniga borilib, uning
tomonidan sayyor qabullar o‘tkazildi. Murojaatlarning 80 foizi joyida hal qilindi, qolganlari nogironligi bo‘lgan farzandi L. Abduqodirovaga maxsus nogironlar aravachasi va
esa mutasaddi xodimlarga ijro uchun topshirildi. boshqa turdagi sovg‘a-salomlar topshirildi.

D. RO‘ZIQULOV Harbiy prokuratura organlari tomonidan bu kabi ezgu ishlar davom ettirilmoqda.

Sultonmurod QALENDEROV,
Chirchiq harbiy prokurorining katta yordamchisi

№ 42 2021-yil 22-oktabr VATANPARVAR 15

HAYOTIY VOQEA

Men bir tamom bo‘lgan O‘sha yillari dunyoni nega suv “barsetka” ichini skanerdan o‘tkazdim: hikoyasi
odamman... Obbo, birdan olib ketmasligi, zamin bir lahzada pasport, “Udostovereniye”, sobiq
odamlarni och sigirdek yamlamay ishxonalarimdan qolgan maosh suqmoqchi bo‘laverdim. U o‘zini
xayolingizga ichish- yutib yubormayotganiga hayron kartalari, tushlik va qora kunlar uchun tobora orqaga tortar, – “savobdan
chekishga mukkasidan bo‘lib yurardim. Birgina yaxshi odam saqlangan 200 ming so‘m chamasi ayirmang, aka, iltimos”, – derdi
ketgan, uy-joysiz darbadar bor ekan Alloh yerdagi hayotni pul, turniket, turli kalitlar, “Yo‘lovchi” tinimsiz.
kimsa kelmasin tag‘in. tugatmaydi, degan qadim hikoyaga proyezdnoy... uff, boshim og‘rib
ishonchim kun sayin so‘nib borardi. ketdi. Xullas, u bir so‘m ham olmadi.
Shunchaki, bundan Omonatni topshirib, tezroq
5 – 6 yil burun o‘rtahol Qani o‘sha yaxshi odam? Kim u? Xullas, bank “KPP” (nazorat posti) manziliga ketishga shoshildi.
Biror yaylov podasining pasportsiz sidan kayfiyatsiz o‘tdim. Militsiya
tahririyatning ijod cho‘ponimi? Abgor palatada akalarga salom ham bermabman. – Hech bo‘lmasa ismingizni
qozonidan nasibamni tomiridan achchiq tomizg‘i olib, Uchinchi etajda joylashgan xonamga ayting, aka. Meni qancha bosh
uzib, bank tizimiga o‘tib o‘lolmay yotgan bemormi? Arzon kirdim-u, stulga ruhsiz o‘tirdim. og‘rig‘idan qutqardingiz axir,
ketganim uchun o‘zimni vinoga bo‘kib, dunyo bilan olishishga Dunyo razil kimsalarga to‘laligi, – dedim yalingannamo. Go‘yo
shunday koyib yuraman. tayyor pianistami? Ishqilib, o‘sha hozir kimdir “barsetka”mni ochib, o‘zimcha bir yaxshi insonning
– Himiring yo‘q bo‘lsa odamning o‘pkasi shu atmosferadan pulni cho‘ntagiga urib, millionta ismini doim yodda saqlamoqchi
ham ijod ichida eding, nafas olyaptimi? Oyog‘i tuproqdami idoraga sarg‘ayib qayta tiklashga bo‘ldim.
tamom bo‘lding endi, o‘zi? Balki eski dunyo jaridasining to‘g‘ri keladigan hujjatlarimni axlat
biror burchagiga berkinib yashab qutisiga otayotganini o‘yladim-u, – Duo qilsangiz bo‘ldi, aka, –
nobakor, – deyman yurgandir, yashshamagur... “hey onangni...” deb yubordim. derdi u taraddudlanib.
o‘zimga-o‘zim. Sizga
aytsam, pulning ichida Endi gapning dangalini aytay. Bu Nega yer yutmaydi bizni, nahot Agar voqea shu bilangina
odamning tozasi qolmas toza odam hayotimning chirkin bir o‘sha yaxshi odam bizga shunchalik yakunlangan bo‘lsaydi, o‘lay agar
ekan. O‘zimcha yonimdagi kunida paydo bo‘ldi. U haqda zarra yaqin joyda pisinib yashab yuribdi... yozib ham o‘tirmasdim. Aslida yaxshi
uch-to‘rt kasning maslagu mubolag‘a qo‘shsam, o‘lay agar. odam haqidagi hikoyamni shu yerda
maqsadini chamalab Chunki biror yaxshi yoki yomon Shu payt “KPP”dan ish tamomlasam ham bo‘lardi. Ammo
ko‘raman – bari gumroh xislatga bo‘yab, voqeani cho‘pchakka telefonimga nazoratchi militsiya o‘quvchi uning qanchalik yaxshi
aylantirgim yo‘q. sim qoqdi. Jurnalist aka, salom ekanligini baribir uncha anglamasdi.
bo‘lib chiqadi. bermasangiz ham bir tushing. Sizni To‘g‘ri-da, buyumlaringizga qo‘l
“Chayka” magazinining so‘rab kelishdi... tekkizmay, uyingizgacha beminnat
ro‘parasidagi bekatda “67”-avtobusni olib keladigan odamlarni hozirgi
kutgancha, “naushnik”da qo‘shiq Uff... Ertalabdan taxminan qanday kunda keragicha topsa bo‘ladi. Men
tinglab o‘tirardim. Aynan nimani “bosh og‘riqlari” yo‘qlab kelganini esa, so‘ngida ro‘y bergan kichik bir
eshitganimni hozir ayta olmayman. tusmolqila boshladim. Biror tashkilot voqeani aytish uchungina shuncha
Avtobus shoshib keldi, men o‘zimni xodimi pul o‘tkazish uchun shartnoma yozib, vaqtingizni olib o‘tiribman.
tiqilinch eshikka urdim. Dimiqqan ko‘tarib kelgan, yoki hozir qaysidir
avtobusdan ishxonaga yaqin gazetachi obunasiga ko‘mak so‘rab Uning fitratidagi kamdan kam
bekatda nafasim qisib, tushib qoldim. zorlanadi. Balki biror tanish “kredit odamga nasib etadigan toza e’tiqod
Har doimgi holatmasmi, chiptachi olib bering” deya asabimni egovlar... haqida hozir aytaman. Xullas,
yo‘l haqqini ham so‘rab o‘tirmadi. Shu o‘ylar ichida “KPP”ga yetdim. u shoshib, 5–6 qadam yurdi-yu,
Avtobus ildamlab ketdi. Besh-o‘n birdan to‘xtab, yana men tomonga
qadam yurishimni bilaman, miyamni Kirish eshigi oldida oddiygina qayta boshladi. Aka, bir narsani
“yarq” etib chaqmoq urdi. Qo‘limdagi g‘ijim ko‘ylakli, oyog‘ida rezina aytishni unutibman. “Barsetkangizni
“barsetka” yo‘q. Xayolimda nogoh tapochka kiygan o‘rta yoshli bir kishi ochganimda, “proyezdnoy”ga ko‘zim
iymanibgina turibdi. Uning qo‘ltig‘iga tushuvdi. Bu yerga kelishimda
qistirilgan “barsetka”ni ko‘rib, birdan undan foydalandim. Shunga rozi
yorishib ketdim. Nahotki olib kelgan bo‘ling, aka...
bo‘lsa...
Tomog‘im birdan qurib qoldi.
Ilk marta ko‘rgan odamimni Nahotki, men o‘ylayotgan kir
tug‘ishgan akamday qo‘ltiqlab, dunyoda shunday toza odam ham
bo‘lsa... Shu ham aytiladigan
tashqariga boshladim. gapmi? U mendan muddati tugab
– Aka, bekatda shundoqqina bitayotgan bir parcha qog‘ozning bir
qolib ketdi. Orqangizdan martalik haqqiga rizolik so‘rayapti,
yugurgancha chaqirib qoldim, tushunyapsizmi? Unga bor kuchim
eshitmadingiz. Bir avtobus bilan qaradim. Yuz tuzilishi, kiyimi,
odamdan birortasiyam ko‘zlarini eslab qolmoqqa tirishdim.
miq etmadi. Keyin... U tez-tez qadam tashlab, odamlar
keyin kimligingizni bilish orasiga qo‘shilib ketdi.
uchun so‘mkangizni
ochishga majbur bo‘ldim. Misqollab hisob-kitob qilinadigan
“Udostovereniye”ngizdagi Tangri tarozusiga shu “beso‘roq”
ish manzilingiz bo‘yicha qilingan ishning og‘iri tushishini
kelaverdim, xayriyat istamagan o‘sha odamni boshqa
oson topdim. Iltimos, uchratmadim.
narsalaringizni tekshirib
oling... Shundan beri dunyo men
G‘alati holda edim. o‘ylaganchalik tuban emasligi,
“Barsetka”ni tezlikda yaxshi odamlar kamday ko‘rinsa
titkiladim. Hamma narsa joy- ham muhim nuqtalarda paydo bo‘lib
joyida, hatto pul va mayda turishini o‘zimcha tushunganday
tangalargacha o‘z o‘rnida bo‘ldim.
turibdi.
Shu zahotiyoq puldan 100 Men bir tamom bo‘lgan
odamman. Ammo hech kim meni
mingchasini oldim-u, uning yer yuzidagi hayotning tugashiga
cho‘ntagiga tiqishga urindim. yo‘l qo‘ymaydigan odamlar
U o‘zini tok urganday orqaga yo‘qligiga ishontira olmaydi. Ular
tortdi. – Aka, unday qilmang, har doim bor, bo‘lgan. Shunchaki
chin ko‘ngildan qildim, aka... uzoqroq radiusda, samoda, yerda,
mashinada, avtobusda, piyoda
Men esa yana ozgina pul yurishgandir ehtimol...
qo‘shib, battar cho‘ntagiga qo‘l
Bobur ELMURODOV

16 VATANPARVAR 2021-yil 22-oktabr № 42

21-OKTABR – O‘ZBEK TILIGA DAVLAT TILI MAQOMI BERILGAN KUN
qush
yordamlashadi, ko‘mak berib maqtashadi, ularning
har biri o‘limdan qo‘rqmay o‘q otadi. Ya’ni botirlar
rosa urushdilar, (bir-biriga) ko‘mak uchun kuchlarini

Qadimgi ajdodlarimizning harbiy qanAtin biriktiradilar. (Ular) bir-birlarini maqtashar edi, (ularning
qudrati, jangovarligi haqida ko‘p har biri) o‘limdan qo‘rqmay o‘q otishardi.

o‘qiganmiz. Yurt, el himoyasi Tanut susin ushikladi,
ular uchun qanchalik muhim
Kishi ishin elikladi / elukladi
bo‘lganligini yoki turkiy xalqlarning Erin, atin belikladi
er atin Bolun bolip bashi tigdi.

Muallif aytmoqda: Yov Sin yaqinidagi tangutlar
viloyatini, tangut askari zafar qozonmas deya,

g‘ururi, sha’ni va oriyati haqida sovuqda kech bila bosdi. So‘ng ularni masxaraladi,
ot va qo‘shinni bizga tortiq qildi. Qiyinchilik tortganidin

xabar beruvchi maqollar orqali ham Qush qanoti, yigit boshini quyi soldi. Ya’ni (Yov) tangut qo‘shinini
bilish mumkin. oti bilan azizdir sovqotib turgan chog‘ida bosdi. U er va otlarini berdi.
Kishilar ishini masxara qildi. Tutqun bo‘lib, boshini egdi.
Barcha zamon va makonlarning mard, jasur
va qo‘rqmas botirlari bo‘lgan. Ularga bag‘ishlab O‘zin o‘gnip uriladi,
qasidalar, she’rlar va maqollar yaratilgan. Turkiy Yariq yerig qariladi.
xalqlarning buyukligi qadimdanoq e’tirof etilgan. Atig kemship uriladi,
Ushut bolip to‘pu agdi.

Bu haqda ulug‘ olim Mahmud Koshg‘ariy “Devonu

lug‘oti-t-turk” asarining muqaddimasida shunday Unga hujum qilgan bir botir to‘g‘risida aytmoqda:

deydi: “Xudo davlat quyoshini turklar burjida botir gerdayib, haddidan oshdi. O‘zini savlatli ko‘rsatib,

yaratdi. Falakni ham shular mulkiga moslab xuddi yerning tanobini tortgandek, ot bilan hamla

aylantirdi. Ularni “turk” deb atadi, mulkka egalik qiluvchini ko‘rgach, xor bo‘lib, orqaga qarab qochib

qildi, ularni zamonasining xoqonlari qilib ko‘tardi. ketdi. Ya’ni o‘zini baland tutib, maqtanib hovliqdi.

Zamona ahlining ixtiyor jilovini shular qo‘liga (Kekkayib) yerning tanobini tortgandek bo‘ldi. Ot bilan

topshirdi, xalqqa bosh qildi, bularni to‘g‘ri yo‘lga bostirib, hamla qildi, (biroq) sharmanda bo‘lib, tepaga

yurishga qodir qildi. Bularga qarashli kishilarni chekindi.

g‘olib qildi. Ular (turklarni) o‘qlaridan saqlanmoq

uchun ularning xatti-harakatlarini mahkam Alp eranni o‘durdum,

tutmoq har bir aqlli kishiga loyiq va munosibdir. Tilku o‘z iniga ursa uzuz bo‘lur. Boynin aning qadirdim.
Bularga yaqin bo‘lish uchun eng asosiy yo‘l – Bu maqol o‘z elini, urug‘ini va mamlakatini Altun, kumush yudurdim,
ularning tillarida so‘zlashdir, chunki ular bu tilda yomonlovchilarga qarata aytilgan. Susi qalin, kim otar?
so‘zlashuvchilarga yaxshi quloq soladilar, o‘zlarini

yaqin tutadilar, ularga zarar bermaydilar. Hatto O‘kuz azaqi bolg‘incha, Muallif jangni ta’riflab aytmoqda: yov askarlarini
ular o‘z panohida turgan boshqalarning gunohidan buzag‘u bashi bo‘lsa jik. ajratib, to‘zitib yubordim. Jamoa takasi (boshlig‘i)ning
ham kechib yuboradilar”. Ho‘kizning oyog‘i bo‘lguncha, buzoqning boshi bo‘ynini egdirdim, oltin-kumushini ortib yukladim, askari
bo‘lgan yaxshiroq. kishi o‘tolmas darajada qalin edi. Ya’ni botirlarni to‘zitib
Turkiylar tarixi minglab yillar nariga borib taqaladi. Biz Bu maqol mustaqillik bo‘ysunishdan yaxshiroq yubordim, uning bo‘ynini qayirdim. Oltin-kumushini olib
bilgan davlatchilik kurtaklari Mahmud Koshg‘ariyning degan ma’noni bildiradi. qo‘ydim. Uning askari oradan kishi o‘tolmas darajada
“Devonu lug‘oti-t-turk” asaridayoq ko‘zga tashlanadi. ko‘p edi.
Mazkur asarda Vatanni ko‘z qorachig‘idek asrash, Kunda iruk joq, bekda qijiq joq.
onadek qadrlash, yovni dovuldek yanchish, mard, jasur Ya’ni quyosh kulchasida darz (teshik) yo‘q Toqish ichra urushtim,
bo‘lish yigitlarning oliy burchi ekanligini xalq og‘zaki bo‘lganidek, bek va’dasida ham xilofgarchilik, qaytish Ulug‘ birla qarishtim,
ijodidan keltirilgan misollar orqali bilish mumkin. yo‘q. To‘kuz atin yarishtim,
Aydim emdi, al, O‘tar.
Quyida xalqimizning eng qadimgi folkloridagi Alplar arig‘ alqisur
matonatli og‘lonlarni ulug‘lovchi ana shunday qasida Kuch bir qilip arqasur,
va maqollardan namunalar havola etamiz.

Qush qanatin er atin. Bir-bir uza alqasur, Muallif aytmoqda: jangda jamoaning kattasi bilan
Ya’ni qush qanoti, yigit oti bilan azizdir. Ed garmadip oq atar. qashqa otda urushdim. Unga o‘q otdim va unga:
“Mendan buni ol, ey O‘tar”,dedim. Ya’ni jangda (jamoa)

Im bilsa, er o‘lmas. Muallif jangni ta’riflab aytmoqda: botirlar bir-birini ulug‘i bilan urushdim. Qashqa otda jang qildim. O‘targa
Ya’ni kishi yashirin belgini bilsa, nohaq o‘lmaydi. o‘ldiradi, yo‘q qiladi, kuchlarini to‘plab, bir-biriga
“buni ol”, deb o‘q otdim.
Muattar MELIYEVA

Mamlakatimizda Ekskursiya

yosh avlodning o‘qib- Ochiq eshiklar kuni
o‘rganishi, ta’lim olishi
va kelajakda jamiyatda o‘z Shundan so‘ng o‘quvchilar harbiy Ekskursiya davomida harbiy prokuror o‘tkazish, ularga ko‘rsatmalar berish,
o‘rniga ega bo‘lishi uchun prokuror boshchiligida muassasada harbiy xizmat xonasida bo‘lgan yosh avlodga kunlik ishlar bilan tanishish imkoniyatiga
barcha shart-sharoitlar prokuror o‘rinbosari, yordamchi, tergovchi, “Harbiy prokuror o‘rnida bir kun” bo‘lish ega bo‘lishdi.
kriminalistika xonalari, devonxona faoliyati imkoni yaratilib, o‘quvchilar prokuror
yaratilmoqda. bilan tanishdilar. sifatida shaxsiy tarkib bilan majlislar Shuningdek, tadbir davomida
O‘zbekiston Respublikasi Harbiy
Buxoro harbiy prokuraturasi tomonidan prokuraturasining shakllanish tarixi haqida
25-umumta’lim maktabi o‘quvchilari ma’lumotlar berildi. Harbiy prokuratura
muassasaga taklif qilinib, harbiy orkestr tarixini ishtiyoq bilan o‘rgangan o‘quvchi-
sadolari ostida kutib olindi va prokuror- yoshlar prokuror-tergov xodimlariga
tergov xodimlari bilan birga davlatimiz o‘zlarini qiziqtirgan savollari bilan murojaat
madhiyasini ijro etishdi. qilib, javob olishdi.

Tadbir yakunida harbiy prokuraturaga
tashrif buyurgan o‘quvchilarga kitoblar
jamlanmasi sovg‘a qilindi.

Javxarbek SOBIROV,
Buxoro harbiy prokurori

№ 42 2021-yil 22-oktabr VATANPARVAR 17

TURMUSH CHORRAHASI

ehrigul yettinchi farzandini dunyoga keltirdi.

M (voqeiy hikoya)Oyparchadek qizaloq. Ko‘zlaridan unsiz

yosh quyilayotgan juvon bu gal eridan muruvvat
kutmasligini anglab turardi. Negaki, bu farzandi ham
o‘g‘il bo‘lmasa erining aytgani bo‘ladi. Ya’ni boshqa
ayolga uylanadi. Mehrigul shunga rozi bo‘lgan.
“Aslida, Yorbek akaga ham oson emas”, dilidan
o‘tkazdi juvon. – “Hamma erkak o‘g‘il ko‘rishni
istaydi. Faqat bizni butunlay tashlab ketmasa

Yetti qizbo‘lgani…” – taqdir hukmiga rozi ayolning yuragi

hayot sinovida qovrilib turardi...
– Uylansam faqat Mehrigulga uylanaman, – Yaqinda shu gapni aytib ko‘rdim, – Erining og‘ziga termilib turgan Mehrigul parvona qizlariga so‘nggi vasiyatini qildi:
– ota-onasiga so‘nggi so‘zini aytdi Yorbek. chuqur uh tortdi Yorbek. – Qaynotamning uning dilida kechayotgan tug‘yonlarni his – Qizlarim, hammalaringni eson-omon
vasiyatiga ko‘ra hovlidan siljimas ekan. qildi.
Vosil aka bilan Asolat opa bir-birlariga o‘z egalaringga topshirdim. Qo‘shganlaring
sirli qarab qo‘yishdi. – Unda ikkita qizing qaynonang bilan – Men roziman, – ko‘z yoshini arta-arta bilan qo‘sha qaringlar, ilohim. Mening vaqt-
birga qolsin. Har kuni xabar olib turasan. Biz qat’iy qarorga keldi u. – Mayli, uylaning, men soatim yetgan ko‘rinadi.
– Xolang senga qizini jon-jon deb beradi. ham shu paytgacha jiyanlaring bilan birga baribir onamning oldidan siljimayman. Faqat
Chunki jondek jigarim, u. Ammo bilasan, turdik. Endi bizni ham o‘ylagin bolam. bizni unutmang, qizlarimga ota kerak... – Ayajon, endi bizning huzurimizni
ularning o‘g‘li yo‘q, – Yorbekka vaziyatni ko‘radigan paytda unday demang, –
yana bir bor tushuntirdi Asolat opa. – – Yaxshi dada, bugunoq borib keliningiz * ** onasining oyoqlarini uqalar ekan, o‘pkasi
Mehrigul kenja qizlari bo‘lgani uchun unga bilan maslahat qilaman... Oradan bir yil o‘tib Yorbek uylandi. Bir to‘ldi Gulnigorning. – Qarang, qancha o‘g‘il
kim uylanmoqchi bo‘lsa, ichkuyov bo‘ladi. oyog‘i qizlari oldida yigit, orqama-ketin ikkita nabirangiz bor. Bularning to‘yini ko‘rishingiz
Ota-onasining sharti shunday. Rozimisan? Yettinchi qiziga homilador Mehrigul o‘g‘il ko‘rdi. Go‘yoki qaddi ko‘tarildi, bag‘ri but kerak hali.
erining talabini nohush qarshi oldi. bo‘ldi. Ammo...
– Nega undan rozilik so‘raysan? – Ota hovlisini obod qilish, keksa ota- – Gulnigor qizim, gapimni bo‘lmay,
asabiylashgan ko‘yi xotiniga o‘shqirdi Vosil – Dadamning ruhini chirqiratib bu yerdan onasiga qarash, yana bir oilani uddalash, ziyraklik bilan eshit. Singillaringga endi sen
aka. – Oshig‘i devona o‘g‘ling hozir hamma ko‘ch ko‘tarmayman. Bilaman, o‘g‘il tug‘ib ayniqsa, o‘ta talabchan ikkinchi ayolining bosh bo‘lasan. Katta o‘g‘lingni shu hovliga
narsaga ko‘nadi, qulog‘i kar, ko‘zi ko‘r. bermaganimga mendan ko‘nglingiz qolgan. ko‘ngliga qarash, Yorbekka og‘irlik qila uylagin, chirog‘imiz o‘chmasin. Dadangdan
Shuning uchun o‘zingiz ketavering. boshladi. Orada ikki qizini bosh-qosh bo‘lib xabar olib turinglar. Eshitishimcha, xotini,
– Kenja o‘g‘ilsan, akalaring chiqib ketgan. uzatdi. Biroq Mehrigul va qizlaridan xabar o‘g‘illari mehrsiz ekan. U sizlarni yaxshi
Bizni tashlab ketaverasanmi? – Yalinchoq – Yomonliq kovlamasang-chi, ayasi. olish imkoni qisqarib bordi. Mehrigulning ko‘radi. Oramizda qanday ish o‘tgan
qiyofada o‘g‘liga termildi Asolat opa. Seni, bolalarimni qanday tashlab ketaman? ko‘zlari esa tun-u kun erining yo‘liga bo‘lmasin, men otangdan roziman.
Shu safar o‘g‘il tug‘ilib qolar. nigoron…
– Yonma-yon qishloq bo‘lsa, orasi bir Darvoza eshigining tong sahar Bu Mehrigul opaning so‘nggi so‘zi edi...
qadam. Kerak bo‘lsa, ikkala xonadonni – O‘g‘il tug‘masam, bizni tashlab taqillashidan uyg‘onib ketgan Yorbek, ko‘cha
ham eplayman. Mehrigul uchun har qanday ketasizmi? darvozasi tomon shoshildi. Ko‘ksi qandaydir ***
shartga roziman, – Yorbek shunday dedi-yu, noxushlikni his qilib turardi. – Opa, qayerdasiz? – Gulnigor telefon
ota-onasining ko‘ziga ortiq qaramaslik uchun – Gap ayam bilan dadamning talabida, – Dada, dadajon, – otasini ko‘rib, yig‘lab go‘shagini ko‘tarar ekan, singlisi Oygulning
tashqariga chiqib ketdi. ular bizni kutyapti. Meni kenja o‘g‘illigimni yubordi uchinchi qizi Malika. – Singlim tahlikali tovushi eshitildi. – Dadam
unutma, burchimni bajarishim kerak. Salima yo‘qolib qoldi, ikki kundan buyon shifoxonada ekan, ahvoli og‘ir emish.
– Siqilmang dadasi, har ish yaxshilikka. yo‘q. – Nimalar deyapsan, bir hafta avval
Bolalarimiz baxtli bo‘lsa, shu bizga kifoya – Unda, o‘zingiz ketavering, orada bizdan – Salima… – vujudiga titroq kirdi ko‘rganimda soppa-sog‘ edilar-ku!
emasmi. xabar olib turarsiz. Ammo men onamni Yorbekning. – Nega, nimaga yo‘qoladi? – Eshitishimga qaraganda, infark bo‘libdi.
tashlab ketmayman. Agar istasangiz, yangi – O‘sha kuni katta xolamnikiga ketgandi. Ikki kun avval jonlantirishdan palataga
– Ha, nima bo‘lsa ham opangning qizi- uylanishingiz mumkin. Avtobusga chiqqanini hamma ko‘rgan, chiqibdi. Oldilarida qaragani odam yo‘q
da, senga baribir. Kenja o‘g‘limiz ichkuyov ammo u yerga bormagan. Onam ado bo‘ldi. ekan.
bo‘lsa, el-yurt nima deydi. Xotinining qaysarligi Yorbekning – Nega menga ertaroq xabar – Tayyorlanib tur, hozir yetib boraman,
nafsoniyatiga tegdi. bermadilaring? birga o‘tamiz.
– Begonaga ichkuyov bo‘layotgani yo‘q- – Kecha bu yerga ham odam kelgandi, Opa-singil shifoxonaga yetib borganida
ku. Besh-olti oydan keyin oldimizga olib – Erkak boshim bilan seni deb ota- sizni kutdik. Lekin… shifokorlar Yorbek akani tekshiruvdan
kelamiz. onamga qarshi chiqdim, uydagilaring shartini Bu rashkchi xotinining ishi ekanini o‘tkazayotgandi.
bajarib ichkuyov bo‘ldim. Endi mening bilib, qo‘llari musht bo‘ldi Yorbekning. Ayni – Bemorning holatiga qaraganda
– Bojam qaysar, zarbi tang odam, aytganim bo‘ladi. Yo ertagayoq ota-onam fursatda diliga qil sig‘masdi. “Salimam, oldida odam turishi kerak. Nega yaqinlarini
ko‘nmaydi. oldiga qaytamiz, yoki... qizlarimning ichida eng chiroylisi, muloyimi, chaqirmadingiz? – tekshiruv so‘ngida
menga mehriboni”, u qizlari tomon shoshilar hamshiraga tanbeh berdi shifokor.
– Bosh farzandi o‘g‘il bo‘lsa, suyagini – Yoki o‘g‘il tug‘ib bermasam, boshqaga ekan, ko‘z oldidan yo‘qolgan qizi nari – Ikki-uch bor xabar berdik, hozircha
qotirib beramiz, ko‘nadi. uylanasiz. ketmasdi. Mehrigulga ro‘baro‘ bo‘lganda esa hech kim kelgani yo‘q.
tana-dashnom ostida qoldi: Uning so‘zi tugar-tugamas, shifokorga
– Ishqilib, jiyaning ham onasiga o‘xshab – Sening aytganing bo‘la qolsin. Ota- – Qizimning boshida otasi turganida unga Gulnigor ro‘baro‘ bo‘ldi.
faqat qiz tug‘masa bo‘lgani. onamga kelin, menga o‘g‘il kerak... hech kim qo‘l cho‘za olmasdi, – qaqshab – Biz shu yerdamiz. Singlim ikkimiz
yig‘lardi Mehrigul. – Bolamni yo‘qotdim, bir qaraymiz.
– Yaxshi niyat qiling, dadasi, o‘g‘lingiz Er-xotin o‘rtasidagi mehr soat sayin umrga yo‘qotdim. – O‘g‘il bola yo‘qmi? – ularga hayrat
shu turishi bo‘lsa, baribir boshqa qizga darz ketib bordi. Bir oy o‘tib xotini bilan – Yaxshi niyat qilsang-chi, xotin, qizimiz bilan qaradi shifokor. – Bemorning umuman
ko‘nmaydi... murosaga kelolmagan Yorbek lash-lushlari albatta, topiladi. ortiqcha harakat qilishi mumkin emas, ahvoli
bilan ota hovlisiga qaytdi. Lekin xayoli – Endigina o‘n yetti yoshda edi, o‘n og‘ir. Hatto hojatga bora olmaydi. Yoshi ham
Muhabbati yo‘lida hamma narsaga birin-ketin bo‘y cho‘zib borayotgan dono yettida. Noqus-nomardlar uni o‘g‘irladi. bir joyga borib qolgan. Uddalaysizlarmi?
tayyor Yorbek, to‘ydan keyin ichkuyov bo‘lib qizlarida. Ulardan deyarli har kuni xabar Bolam tirikmikan?.. – Albatta, uddalaymiz! – baravar javob
xolasinikida qoldi. Asal oyi deb atalmish visol olib turadi. Kattalari ota-onasi o‘rtasidagi Xotinining “bolam tirikmikan?” degan qaytardi ular.
onlari sehrida ikki yosh, go‘yoki osmonlarda muammoni his qiladigan yoshda. Ammo so‘zi go‘yoki Yorbekning yuragini teshib O‘n kunki, ikki qiz, to‘g‘rirog‘i, anchayin
uchib yurardi. Bir-birini Begim, Gulim deb ko‘proq onalariga yon bosadi, dadalarining o‘tdi. “Xotini nega bu qadar umidsiz, nega?!” ulg‘ayib qolgan ikki ayol ota boshida parvona.
ardoqlovchi sevishganlarning baxt qasri ruhiyatini tushunishga hali yoshlik qiladi. tushuna olmasdi u. Lekin ona yuragi sezadi Ovqatlantiradi, yuvib-taraydi, dorilarini
hayot to‘foni charxpalagida ming bir sinovga Xotini esa yaqin orada ko‘payishi kerak. deganlaridek, Salima topilmadi. Ichki vaqtida ichkizadi. Boshqa qizlar, kuyov
ro‘baro‘ bo‘lib turganidan ular bexabar edi ishlar xodimlarining sa’y-harakati, tinimsiz va nabiralarning ham qadami uzilmaydi.
hali... O‘sha kun keldi. Hamshira Yorbekka xotini surishtiruv va qidiruvlar besamar ketdi. Faqat ikki o‘g‘ildan darak yo‘q. Otalari ularni
eson-omon qutulib olganini, qiz ko‘rganini Hatto xalq orasidagi mish-mishlarga ham so‘rayotganini, umrining so‘nggi kunlarini
Oradan bir yil o‘tib tug‘ilgan Gulnigor aytdi. U hamshiraga ataganini tutqazar e’tibor qaratildi: “Qimorbozlarning katta bir yashayotganini yetkazsalar-da, Yorbek
Mehrigul va Yorbekni ota-onalik baxtiga ekan, “iltimos, singlim, ona-bolaga yaxshi to‘dasi boshqasiga o‘nta qizni yutqazibdi. akaning na xotini va na o‘g‘illari qadam
musharraf etdi. U quyib qo‘ygandek otasining qarab turing”, deyishni unutmadi. Mehrigulni Shuning uchun u yer, bu yerda qizlar bosmadi. Yorbek aka qizlarini duo qilgan
o‘zginasi edi. Faqat o‘g‘il emas, qizaloq. tug‘uruqxonadan to‘g‘ri ota-onasining oldiga yo‘qolayotgan emish. Qizlarning jasadi holda bu dunyoni tark etdi.
Farzand ko‘rganidan Yorbekning boshi olib kelishni maqsad qilgan yigit, yolg‘iz yaqinda Ashtdagi tuz konidan topilibdi”. Uni ichkuyov bo‘lib yashagan hovlidan
osmonda bo‘lsa, Mehrigul… qaytdi. Xotini allaqachon o‘z uyiga qaytgandi. Noumid shayton deganlaridek, Yorbek so‘nggi manzilga kuzatishdi. Bel bog‘lab
katta qizlari bilan o‘sha yerga yo‘l oldi. turgan hassakashlar orasida ikki o‘g‘il
– Begim, mendan xafa emasmisiz, o‘g‘il – Nega unday qilding? Senga ayam bilan Yo‘q… Salima topilmadi. Farishta qizgina bir ko‘rinish berdi-yu, qaytib qorasini
tug‘ib… dadam kutishyapti, o‘sha yerga boramiz, ota-onasining umrlik armoniga aylandi… ko‘satmadi. Imomning “Agar Yorbek
hamma kelishmovchiliklar barham topsin,
– Bu nima deganing, Gulim? – xotinining degandim-ku. *** amakining kimdandir qarzi
so‘zini oxirigacha eshitishni istamadi Yorbek. Yo‘qolgan qizi dardida kun sayin bo‘lsa, to‘lolvchilar bormi?”
– Alloh bergan birinchi farzandimiz-ku. – Men onamga tortdim, onam ham yetti nurab borgan Mehrigul opa, kenja qizini degan so‘rog‘iga olti kuyov
Bundan faqat quvonishimiz kerak. Hali qizdan keyin boshqa tug‘magan, – yig‘lab uzatganidan so‘ng, yotib qoldi. Atrofida baravar oldinga chiqdi...
qahramon ona bo‘lishingga ancha bor. yubordi Mehrigul. – Do‘xtirlar… do‘xtirlar endi
Tug‘ilajak o‘g‘illarimiz oldinda. Ularni katta tug‘masligimni aytdi. Siz o‘g‘ilsiz o‘tishga Zulfiya YUNUSOVA,
qilishda Gulnigor qizim senga yordamchi rozimisiz? “Vatanparvar”
bo‘ladi.
Xotinining yig‘i aralash qaltirab bergan
Epchil va dono bo‘lib ulg‘aya boshlagan savoli oldida Yorbek tosh qotdi. “Menga o‘g‘il
Gulnigor chindan-da, onasiga yordamchi kerak, o‘g‘il, – dilidagi g‘alayonlarni bosishga
bo‘ldi. Faqat o‘g‘il ukalarga emas, bir etak harakat qilsa-da, o‘g‘il orzusi ko‘ksida bosh
singilga... ko‘tarib turardi. – Do‘stlarim davrasida
ba’zi tengqurlarimning hazil aralash qilgan
– Bola-chaqangni olib bag‘rimizga kel ta’na-dashnomlariga chidadim. “Ichkuyovga
endi, – keksayib qolgan Vosil aka talab qizlar ham bo‘laveradi”, degan so‘zini
qildi o‘g‘lidan. – O‘n besh yilki ichkuyovlik eshitmaslikka oldim. O‘g‘lim tug‘iladigan
majburiyatingni bajaryapsan. Qaynotang kunni kutdim. Do‘st-dushman oldida yuzim
olamdan o‘tdi, o‘g‘li yo‘qligini bildirmading. yorug‘ bo‘lishi uchun ham bu orzudan voz
Bundan ortiq bo‘lmas. Qaynonangni ham kecha olmayman”.
olib kel, biz bilan birga turaveradi.

18 VATANPARVAR 2021-yil 22-oktabr № 42

BOKS SHOHSUPA

Negizi asosan armiyamiz charm qo‘lqop ustalaridan tashkil (хаbarlar)
topgan mamlakatimiz boks terma jamoasi 2016-yil Braziliyaning
Rio shahrida o‘tkazilgan XXXI yozgi Olimpiada o‘yinlarida SAMBO
umumjamoa hisobida 1-o‘rinni qo‘lga kiritgan va yurtimiz boksi O‘zbekiston yoshlar va
dovrug‘ini dunyoga taratgandi. O‘tgan besh yil mobaynida o‘smirlar terma jamoasi
bokschilarimiz jahon chempionatlari va nufuzli xalqaro Gretsiyada o‘tgan jahon
musobaqalarda ham albatta, sovrindor bo‘lib, yurtimiz boksi chempionatida tarixiy
darajasini ulug‘lab kelishdi. natija qayd etdi, ya’ni 6 ta
oltin, 3 ta kumush va 8 ta
KUBA O‘ZBEK BOKSINI E’TIROF ETDI bronza, jami 17 ta medalga egalik qilib, umumjamoa
hisobida Rossiyadan keyin 2-o‘rinni egalladi. Bungacha
yoxud navbatdagi jahon chempionati oldidan sambochilarimizning jahon chempionatidagi eng yaxshi
natijasi uchinchi pog‘ona bo‘lgandi.
Xususan, bir hafta muqaddam Bolgariyaning tugagani uchun Kubadan hech kim -80 kg vazn
Sofiya shahrida qizlar o‘rtasida o‘tkazilgan toifasida musobaqada qatnashmaydi. DZYUDO
“Balkan” va Qozog‘istonning Aksay shahrida Italiyada o‘tkazilgan 21 yoshgacha
o‘smirlar o‘rtasida o‘tkazilgan “Do‘stlik” xalqaro Xalqaro havaskor bokschilar assotsiatsiyasi bo‘lgan yoshlar o‘rtasidagi jahon
turnirlari ham bundan mustasno bo‘lmadi. (AIBA) ma’lumotiga tayangan holda chempionati yakunida Ulug‘bek Azizov
Bolgariyadagi xalqaro turnirda qizlarimizning “Insidethegames” sayti bu galgi jahon murabbiyligidagi terma jamoamiz
deyarli barchasi sovrindor bo‘ldi. Vakillarimizdan chempionatida qatnashadigan dunyo boksining a’zolarining ikki nafari shohsupaga
Xadichabonu Abdullayeva (-66 kg) finalga eng kuchlilari ro‘yxatini e’lon qildi. Taqdim etilgan ko‘tarildi – hamyurtimiz Suhrob Rajabov (-100 kg) kumush,
chiqdi va so‘nggi hal qiluvchi jangda raqibasiga bokschilar orasida armiyamiz sportchisi, jahon Mudofaa vazirligi Oliy sport natijalarini rivojlantirish
imkoniyatni boy berib qo‘yib, kumush medal chempioni Mirazizbek Mirzaxalilov ham bor. U markazi (MVSM) vakili O‘tkirbek To‘raboyev (-100 kg)
bilan kifoyalandi. Yarim finalgacha muvaffaqiyatli ro‘yxatda kubalik jahon chempionlari Endi Kruz bronza medaliga sazovor bo‘ldi.
yetib borgan Gulasal Sultonaliyeva (-48 kg), Gomes, Roniel Iglesias, Arlen Lopes, Xulio La
Marjona Savriyeva (-50 kg), Tursunoy Rahimova Krus, jahon chempionati sovrindori ukrainalik OG‘IR ATLETIKA
(-51 kg), Sitora Shagdarova (-54 kg) hamda Sotne Rogava, Olimpiya o‘yinlarining g‘olib va Saudiya Arabistonida bo‘lib o‘tgan
Sohiba Ro‘zmetova (-75 kg) bronza medali bilan sovrindorlari qozog‘istonlik Saken Bibosinov, o‘smirlar o‘rtasidagi jahon chempionatida
taqdirlandi. Shu tariqa qizlarimiz tomonidan armanistonlik Oganes Bachkov va ozarbayjonlik yoshlarimiz 4 ta oltin, 4 ta kumush,
xalqaro turnirning bitta kumush va 5 ta bronza Loren Alfonsolar qatoridan o‘rin olgan. 3 ta bronza, jami 11 ta medal
medali qo‘lga kiritildi. Qozog‘istonning Aksay jamg‘arishdi. Hamyurtimiz Qurbonmurod
shahrida o‘tkazilgan xalqaro turnirda esa 2006 AIBA xabarlariga ko‘ra, Belgrad ringlarida Namozovning – 96 kg vazn toifasida
– 2007 yillarda tavallud topgan bokschilarimiz 105 ta davlatning 659 nafar charm qo‘lqop barcha raqobatchilarini katta farq bilan
yurtimiz sport sharafini himoya qilib, 7 ta oltin, ustasi 13 ta vazn toifasida jahon chempionligi ortda qoldirib, uch yo‘nalishda mutlaq chempionlikka
2 ta kumush, jami 9 medalga sazovor bo‘ldi. uchun jang qiladi. XXI jahon chempionatida oltin erishgani butun sport jamoatchiligini hayratga soldi. Yosh
Yosh bokschilarimizdan Ilhom Ergashev, Nodir medalga musharraf bo‘lgan bokschilar 100 000 polvonimiz dast ko‘tarishda 153 kg, siltab ko‘tarish dasturida
Allaberganov, Akbar Ahmadov, Hojiakbar AQSH dollari, kumush medal sohiblari 50 000 189 kg va ikki kurash bo‘yicha 342 kg natija qayd etdi.
Qudratov, Abduqodir Taxli, Asilbek Ishmurodov, AQSH dollari, bronza medalni qo‘lga kiritganlar
Rahmonjon Qodirov barcha raqiblarini yengib, 25 000 AQSH dollari miqdoridagi mukofot pullari TENNIS
shohsupaning eng yuqori pog‘onasiga ko‘tarildi. bilan taqdirlanadi. Terma jamoamiz a’zosi
Farrux Rahmatullayev va Sardor Dilolov finalga Humoyun Sultonov Chexiyada
qadar janglarda muvaffaqiyatli ishtirok etib, Boks bo‘yicha O‘zbekiston ayollar terma jamoasi o‘tkazilgan “ITF Czech F8
kumush medalni qo‘lga kiritdi. Hamyurtimiz ham Yangiobod sport bazasida dekabr oyida Futures” musobaqasida bosh
Ramzjon Ahmedov musobaqaning eng yaxshi Turkiyada bo‘lib o‘tadigan dunyo birinchiligiga sovrinni qo‘lga kiritdi. U final
murabbiyi sifatida e’tirof etildi. tayyorgarlikni boshladi. Murabbiy Elshod Rasulov bahsida mezbonlar vakili Devid
boshchilik qilayotgan yig‘inga 20 dan ortiq Polyakni 6:2, 3:6, 6:4 hisobida
Sport muxlislariga yaxshi ma’lumki, 26-oktabrdan bokschi jalb etilgan. Bu tayyorgarlikning birinchi mag‘lubiyatga uchratdi. Mazkur turnirning juftlik bahslarida
6-noyabrgacha Belgrad shahrida boks bo‘yicha bosqichi bo‘lgani uchun asosan ruhiy va jismoniy Sultonov hamyurtimiz Sanjar Fayziyev bilan birga kortga
erkaklar o‘rtasida XXI jahon chempionati bo‘lib tayyorgarlikka e’tibor qaratilgan. chiqdi va ushbu juftlik yarim finalgacha muvaffaqiyatli
o‘tadi. Tarkibidan Mudofaa vazirligi Oliy sport odimladi.
natijalarini rivojlantirish markazi (MVSM) vakillari
ham o‘rin olgan O‘zbekiston terma jamoasi a’zolari OT SPORTI
ushbu jahon chempionatiga tayyorgarlikning Moskva shahrida ot sportining
so‘nggi bosqichini Yangiobod o‘quv-bazasida konkur yo‘nalishi bo‘yicha Yevrosiyo
kubalik bokschilar bilan birgalikda olib borishdi. kubogi uchun musobaqa bo‘lib
Ha, Kuba boks mutaxassislari charm qo‘lqop o‘tdi. Yakunda hamyurtimiz Bekzod
ustalarimiz mahoratini e’tirof etgan holda Qurbonov o‘zining “King Cornet L”
Serbiyadagi dunyo birinchiligiga tayyorgarlikning laqabli oti bilan turnirning mutlaq g‘olibiga aylandi.
hal qiluvchi bosqichini bizning bokschilar bilan Chavandozimiz Umid Komilov “Nero Uno Rafael”
birga o‘tkazishga qaror qilishdi va yurtimizga laqabli oti bilan kumush medalni qo‘lga kiritgan bo‘lsa,
yetib kelishdi. Dunyo miqyosida o‘ziga xos hamyurtimiz A’zam Tolibboyev “Lady” laqabli oti bilan
mavqega ega bo‘lgan ikki mamlakat charm faxrli 4-o‘rinni egalladi.
qo‘lqop ustalarining birgalikdagi mashg‘ulotlari
o‘n kun davom etdi va ushbu yig‘in doirasida PROFESSIONAL BOKS
jahon chempionatiga tayyorgarlik vazifasini Professional boksning tayanch
bajarib beruvchi sparring bahslari o‘tkazildi. tashkilotlaridan biri bo‘lgan IBF charm
qo‘lqop ustalarining yangilangan reytingini
Ayniqsa, har qanday musobaqa bezagi e’lon qildi. Ushbu reytingda yarim
bo‘luvchi Shahram G‘iyosov – Roniyel Iglesias o‘rta (-66,6 kg) vazn toifasidagi bokschimiz Qudratillo
juftligining chiqishlari ko‘pchilikning diqqat- Abduqahhorov 1-o‘rinda qayd etilgan. Birinchi yarim
markazida turdi. Ta’kidlash joiz, Kuba terma yengil (-55,3 kg) vazn toifasidagi bokschimiz Murodjon
jamoasi O‘zbekistonga 8 nafar bokschisi Ahmadaliyev ham reytingda eng yuqori pog‘onada, ya’ni
bilan keldi, 4 nafar sportchisi esa Gavanadan chempion pozitsiyasida ko‘rsatilgan. Super yengil (-63,5 kg)
to‘g‘ri Belgradga yo‘l oladigan bo‘lgan. Ikki vazn toifasidagi hamyurtimiz Shohjahon Ergashev to‘rtinchi,
karra Olimpiada chempioni Arlen Lopes Shahram G‘iyosov esa 10-o‘rindan joy olgan.
oilaviy sabablarga ko‘ra Belgraddagi jahon
chempionatida ishtirok etolmaydi. Uning o‘rniga SUV POLOSI
boshqa sportchini ro‘yxatdan o‘tkazish vaqti Isroilda o‘tkazilgan 20 yoshgacha
bo‘lgan qizlar o‘rtasidagi jahon
chempionatining 13 – 16-o‘rinlari uchun
bahslarida O‘zbekiston yoshlar terma
jamoasi peruliklarni 11:3, JAR yoshlar terma
jamoasini 12:9 hisobida mag‘lubiyatga uchratdi va 13-o‘rinni
egalladi. Bu esa O‘zbekiston suv polosi tarixida yangi sahifa
ochdi. Zero, barcha toifadagi jahon chempionatlari tarixida
suv polosi bo‘yicha terma jamoalarimiz shu paytgacha
kuchli 15 talikdan o‘rin egallamagandi.

Rasul JUMAYEV,
“Vatanparvar”

№ 42 2021-yil 22-oktabr VATANPARVAR 19

MUDOFAAGA KO‘MAKLASHUVCHI “VATANPARVAR” TASHKILOTLARIDA
EZGU ISHGA
Kishining o‘zi tug‘ilib o‘sgan, kamol
topgan joy, zamin, o‘lkaga bo‘lgan

mehr-u muhabbatini ifoda etadigan
ijtimoiy va ma’naviy-axloqiy fazilatlari

MUNOSIB HISSAbu vatanparvarlikdir. Shu bois ham bu
tuyg‘uni yoshlar ongida shakllantirish

hamda ularni ona Vatanga sadoqat

ruhida tarbiyalash borasida

O‘zbekiston Respublikasi mudofaasiga

ko‘maklashuvchi “Vatanparvar”

tashkilotining Namangan viloyati

kengashi tasarrufidagi Kosonsoy

tumani o‘quv sport-texnika klubida ham

bir qancha ishlar amalga oshirilmoqda.

Bu yo‘nalishdagi ishlar ko‘lamini qo‘lga kiritdi. Shuningdek, Jo‘rabek Hakimov, Abdurauf Abdurahmonov,
yaxshilash maqsadida tashkilot Abdusamadov, Sodiqjon Abdullayev Alamjon Parpiyev singari o‘qituvchi
a’zolari turli davlat va jamoat esa Andijon viloyatida o‘tkazilgan o‘q va amaliy boshqarishni o‘rgatuvchi-
tashkilotlari bilan hamkorlikda faoliyat otish bo‘yicha respublika musobaqasida ustalarning hissalari katta bo‘lmoqda.
ko‘rsatmoqda. Yoshlarni ijtimoiy faxrli 3-o‘ringa sazovor bo‘ldi. Shu Bunday fidoyi ustozlar tomonidan
foydali va ommaviy vatanparvarlik kunlarda ellik nafardan ziyod o‘smir olib borilayotgan o‘quv mashg‘ulotlari
ishlariga yo‘naltirish borasidagi sport to‘garaklariga jalb etilgan. bo‘lajak haydovchilarning bilim va
tadbirlar shular jumlasidandir. Ular bilan doimiy ravishda tajribali ko‘nikmalari oshishida yana ham
murabbiylar mashg‘ulot olib boradi. Bu qo‘l kelmoqda. Bu esa Kosonsoyda
Bugungi kunda klubda sportning esa sportchi yoshlarning muntazam ishlar ko‘ngildagidek tashkil
texnik va amaliy turlarini rivojlantirish, shug‘ullanishlari uchun qulay imkoniyat etilayotganligidan dalolatdir.
yaratmoqda. Bir so‘z bilan aytganda,
to‘garaklar ishini yo‘lga qo‘yish, Kosonsoyda sportning texnik va amaliy Akbar ALI
sport musobaqalarini tashkil turlarining ertangi kunidan ko‘ngil to‘q.
etishga ham aolhida e’tibor
qaratilmoqda. Klub Tashkilot faoliyatining muhim
moddiy-texnik bazasini yo‘nalishlaridan biri malakali haydovchi
mustahkamlash, mutaxassislar tayyorlashdir. Bu
xo‘jalik hisobidan yerda “”, “ÂÑ” toifali haydovchilar
topilgan mablag‘larni tayyorlanayotgan bo‘lsa, “Ñ” hamda
sport inventarlari “Å” toifalarga qayta tayyorlash ishlari
ham muvaffaqiyatli ravishda olib
va jihozlarini xarid qilishga borilmoqda. Bunga ko‘ra, joriy yilning
qaratish uchun keng imkoniyatlar o‘tgan oylari mobaynida ming nafardan
yaratish shular sirasidandir. ziyod ommaviy kasb xodimi tayyorlashga
erishildi. Shuningdek, “Yoshlar daftari”ga
– Tuman terma jamoasini kiritilgan yuz nafardan ziyod yoshlarning
shakllantirish hamda ularning viloyat 70 nafari “”, 30 nafari “ÂÑ”, 4 nafari
va respublika musobaqalarida “Ñ” toifalar bo‘yicha imtiyozli ravishda
ishtiroki sifatini oshirish yuzasidan o‘qib bitirishgan bo‘lsa, 23 nafari gaz-
salmoqli ishlar qilindi, – deydi O‘STK elektrpayvandchi mutaxassisligi bo‘yicha
boshlig‘i Zarifjon G‘aniyev. – Ayni ta’lim olishmoqda. Buning uchun tashkilot
paytda klub qoshida havo miltig‘idan yetarli o‘quv-moddiy bazaga ega hamda
o‘q otish, yozgi biatlon, motosport barcha kerakli texnik qurilmalar va
va karting kabi sport seksiyalarida transport vositalari bilan ta’minlangan.
mashg‘ulotlar olib borilmoqda.
O‘z navbatida klub a’zolari nufuzli Har qanday qo‘lga kritilayotgan
yutuqlar o‘z-o‘zidan bo‘lmaydi. Bunda,
musobaqalarda ishtirok etib, albatta, fidoyi insonlarning munosib
sovrinli o‘rinlarni egallab hissasi bor. “Vatanparvar” tashkiloti
kelmoqdalar. Masalan, tashkil etilganligining 30 yillik bayrami
yozgi biatlon bo‘yicha oldidan bunday insonlar nomlarini birma-
Chirchiq shahrida bir e’tirof etish juda o‘rinlidir. Xususan,
o‘tkazilgan Alijon To‘laboyev, Mavlonxon Karimov,
respublika Mo‘minjon Ma’sumov, To‘xtaxo‘ja
chempionatida Muxibillayev, Abduraimjon Dadaboyev,
ishtirok etgan Abduhamid Dadajonov, Qosimjon
biatlonchimiz
Adolat Jo‘rayeva
faxrli 2-o‘rinni

20 VATANPARVAR 2021-yil 22-oktabr № 42

XORIJ ARMIYALARIDA

Yevropaning markaziy qismida joylashgan va iqtisodiy jihatdan
“ko‘hna qit’a”ning yetakchi davlatlaridan biri hisoblanuvchi Polsha
Respublikasi rahbariyati hozirgi davrga kelib NATO tarkibidagi eng kuchli
armiyalardan biriga aylangan mamlakat Qurolli Kuchlarini, shu jumladan
Harbiy dengiz kuchlarini (HDK) rivojlantirish va ularni Shimoliy Atlantika
alyansi talablariga moslashtirishga katta e’tibor qaratib kelmoqda.
“Polsha Qurolli Kuchlari modeli – 2032” (2017-yilda qabul qilingan),
“Dengiz xavfsizligi konsepsiyasi” (2017), “2021-yildan 2035-yilgacha
bo‘lgan davrda Qurolli Kuchlarni texnik modernizatsiyalash rejasi” (2019)
va bir qator boshqa hujjatlar asosida amalga oshirilayotgan islohotlar
ham aynan shu maqsadlarga qaratilgan.

POLSHA Hozirgi davrda Polsha milliy HDK ixtiyoridagi jangovar
va ta’minot kemalarining aksariyati eskirgan va NATO
HARBIY DENGIZ KUCHLARI talablariga javob bermaydi. Shu sababli ham mamlakat
rahbariyati harbiy flotni isloh qilish va texnik jihatdan qayta
HDK zimmasiga dengiz hududlarida mamlakat qo‘mondonligi boshqaruvida 2 ta flotiliya, dengiz aviatsiyasi jihozlash jarayonida 2035-yilgacha bu turdagi qo‘shin
manfaatlarini himoya qilish va zarurat tug‘ilgan holatlarda brigadasi, qirg‘oq mudofaasi qo‘shinlari, gidrografik byuro, tarkibida zarbdor kuchlar (3 ta suvosti kemasi, 3 tadan patrul
jangovar harakatlar olib borish, davlat chegarasining dengiz radioelektron kurash markazi, o‘quv muassasalari hamda va qirg‘oqni qo‘riqlovchi kema, 3 ta patrul kateri hamda
hududlarini qo‘riqlash, mustaqil tarzda va Polsha Qurolli harbiy flot mutaxassislarini tayyorlash markazlari faoliyat 2 ta qirg‘oq raketa divizionidan iborat), mina-tral kuchlari
Kuchlarining boshqa turlari bilan hamkorlikda, shuningdek, olib bormoqda. (3 ta tralchi-mina qidiruvchi kema), havo hujumidan
koalitsion guruhlar tarkibida alohida iqtisodiy zonalarda himoya kuchlari (2 ta zenit-raketa divizioni), razvedka
nazorat ishlarini olib borish, tabiiy ofatlar va texnogen 3-zarbdor kemalar flotiliyasi tarkibidan 4 ta divizion – kuchlari (2 ta radioelektron razvedka kemasi), qidiruv-
falokatlar oqibatlarini bartaraf etish, dengizda va sohilbo‘yi suvosti kemalari, jangovar kemalar, gidrografik ta’minot qutqaruv kuchlari (2 ta qutqarish kemasi) hamda ta’minot
zonalarida qidiruv-qutqaruv operatsiyalarini amalga oshirish va ta’minot kemalari divizioni, shuningdek, razvedka kuchlari (shtab kemasi, universal ta’minot kemasi, gidrografik
singari vazifalar yuklangan. kemalari guruhi joy olgan. 8-qirg‘oq mudofaasi flotiliyasi va ta’minot kemasi, tanker-yoqilg‘i quyuvchi, kemalarni
3 ta divizion – desant kemalari, tralchi kemalar va mina- magnitsizlantirishga mo‘ljallangan suzuvchi stansiya) tashkil
Harbiy flotga qarashli kuch va vositalarning ma’muriy tral kemalari divizionidan tarkib topgan. Dengiz aviatsiyasi etishni rejalashtirmoqda.
boshqaruvi HDK qo‘mondonligi (Gdinya shahrida joylashgan) brigadasi turli vazifalarni bajaruvchi samolyotlar (patrul,
tomonidan amalga oshiriladi va u qo‘l ostidagi qo‘shinlar radiotexnik razvedka va radioelektron kurash, qutqaruvchi, HDK qo‘mondonligi tomonidan qo‘shinlarning jangovar
(kuchlar)ning jangovar shayligini talab darajasida saqlash, kemalarga qarshi va transport), shuningdek, qidiruv-qutqaruv shayligini talab darajasida saqlab turishga qaratilgan operativ
ularning jangovar tayyorgarligini tashkil qilish, shuningdek, vertolyotlari bilan ta’minlangan. Qirg‘oq mudofaasi qo‘shinlari va jangovar tayyorgarlik tadbirlari muntazam ravishda
qo‘shilmalar, qismlar va bo‘linmalarni shaxsiy tarkib, qurol- tarkibida 1 ta raketa divizioni, 2 ta zenit-raketa divizioni, o‘tkazib boriladi. Bunda asosiy e’tibor ehtimoliy dushman
yarog‘ va harbiy texnika bilan butlash uchun javobgar shuningdek, 2 ta muhandislik-sapyorlar batalyoni bor. hujumlarini bartaraf etish va qarshi zarbalar berish, xorijda
hisoblanadi. Operativ boshqaruv esa Qurolli Kuchlar o‘tkaziladigan operatsiyalarni rejalashtirish va amalga
operativ qo‘mondonligi (Varshava sh.) zimmasiga yuklangan oshirishda NATOning Birlashgan harbiy dengiz kuchlari bilan
bo‘lib, uning tarkibiga harbiy flotni jangovar qo‘llashni o‘zaro hamkorlikni yanada mustahkamlashga qaratiladi. Bu
tashkillashtiruvchi-rejalashtiruvchi asosiy organ – Dengiz vazifalarni samarali hal qilish maqsadida HDKga qarashli
operatsiyalari markazi kiradi. Mazkur markaz radio-, qo‘shilma, qism va bo‘linmalar milliy hamda koalitsion
radiotexnik va radiolokatsion razvedka ishlarini tashkil etadi, rejalar asosida o‘tkaziladigan tadbirlarga faol jalb etiladi.
mamlakatga qarashli hududiy suvlardagi kemalar harakati Bunday tadbirlar orasida har yili Boltiq dengizi, Germaniya,
hamda havo bo‘shlig‘idagi uchish apparatlari harakatini Polsha va Boltiqbo‘yi mamlakatlari hududida o‘tkaziladigan
nazorat qilib boradi. “Baltops” tipidagi ko‘p millatli mashqlarni ko‘rsatib o‘tish
mumkin. Shuningdek, Polsha harbiy floti vakillari “Anakonda”,
Shaxsiy tarkibining umumiy soni deyarli 9 ming kishini “Baltik protektor”, “Daynemik mersi”, “Daynemik monguz”
tashkil etuvchi Polsha Harbiy dengiz kuchlari tasarrufida 38 va “Renegat-Kaper” seriyasidagi mashqlarda muntazam
ta jangovar kema (3 ta dizel suvosti kemasi, boshqariluvchi ishtirok etib kelmoqda.
raketa quroli bilan ta’minlangan 2 ta fregat, 5 ta korvet,
2 ta razvedka va 6 ta desant kemasi, 20 ta mina-tral
kemasi), shuningdek, yordamchi kemalar, jangovar va
yordamchi aviatsiya samolyotlari va vertolyotlari bor. HDK

P. SAYDIVALIYEV tayyorladi.

BIRINCHI DAVLATGA AYLANDI HARBIY YORDAM SIFATIDA YIRIK MIQDORDAGI MUSODARA

JAHONDA Mozambik atrof- AQSH hukumati Dubay huquq-tartibot
muhitga chiqariladigan Ukrainaga harbiy yordam idoralari tomonidan amalga
zararli moddalar sifatida umumiy miqdori oshirilgan maxsus reyd
hajmini qisqartirgani 60 mln dollarga teng davomida 500 kg og‘irlikdagi
uchun O‘rmon uglerod bo‘lgan tibbiy asbob- toza kokain musodara
hamkorligi jamg‘armasi uskunalar, turli qurollar qilingan. Ta’kidlanishicha,
(FCPF) tomonidan (shu jumladan yuqori topilgan giyohvand modda
mukofotlangan birinchi davlatga aylandi. Mukofot aniqlikka ega bo‘lgan), zaruriy o‘q-dorilar hamda umumiy qiymati 136 mln
miqdori 6,4 mln dollarni tashkil etadi. Ma’lumotlarga radiolokatsion kuzatuv vositalarini yetkazib berdi. Bu dollarga teng deb baholanmoqda. Ma’lumotlarga
ko‘ra, Mozambik 2019 yildan boshlab zararli moddalar haqda Ukraina mudofaa vazirligi matbuot xizmati xabar ko‘ra, giyohvand modda port orqali olib kirilgan yuk
hajmini 1,28 mln tonnaga qisqartirishga muvaffaq bergan. Ta’kidlanishicha, tegishli yuklarni yetkazish konteynerining ichiga yashirilgan. Politsiyachilar
bo‘lgan. Jahon banki tomonidan ta’kidlanishicha, uchun bir necha reyslar tashkil etilgan. Vazirlik vakillari tomonidan ushbu jinoyat bo‘yicha yaqin sharqlik bir
berilgan mukofot Mozambikning chiqindilarni qo‘shimcha qilishicha, 2014 yildan buyon Vashington shaxs xalqaro narkosindikat vositachisi sifatida qo‘lga
qisqartirish ishlariga qo‘shgan hissasining tan olinishi tomonidan Ukrainaga jami 2 mlrd dollar miqdorida olingan. Jinoyatchilar keyinchalik ushbu giyohvand
hisoblanadi. harbiy yordam ko‘rsatilgan. moddani AQSHga jo‘natmoqchi bo‘lishgan.

Internet materiallari asosida tayyorlandi.

№ 42 2021-yil 22-oktabr VATANPARVAR 21

VIKTORINA MULOQOT
Qurolli Kuchlar akademiyasida yoshlarning ijtimoiy-siyosiy bilimini oshirish,
ularning huquqiy madaniyatini yuksaltirish, mamlakatimizda amalga O‘zbek tilining xalqimiz ijtimoiy hayoti va xalqaro
oshirilayotgan keng ko‘lamli demokratik islohotlarga faol jalb etish maqsadida miqyosdagi obro‘-e’tiborini yanada oshirish,
“Yosh saylovchi – 2021” targ‘ibot tadbiri va “Saylov bilimdoni” viktorinasi yosh avlodni vatanparvarlik, milliy an’ana
bo‘lib o‘tdi. va qadriyatlarga sadoqat ruhida tarbiyalash,
mamlakatimizda davlat tilining to‘laqonli joriy
“DEMOKRATIYA” – G‘OLIB etilishini ta’minlash hamda chuqur o‘rganish
uchun barcha zarur shart-sharoitlarni yaratish
borasida keng qamrovli chora-tadbirlar amalga
oshirilmoqda.

Muallif suratga olgan TILGA
ELGA
Toshkent davlat yuridik – Prezident saylovi xalqimizning va murosasiz o‘tgan bahslar yakunida
universiteti talabalari, Qurolli ertangi kuni, farovonligi, davlatimizning 1-o‘rinni 3-bosqich kursantlaridan Shu ma’noda, o‘zbek tili va til siyosatini rivojlantirishning
Kuchlar akademiyasi rahbariyati ravnaqi, dunyo hamjamiyatidagi iborat “Demokratiya” jamoasi, 2-o‘rinni strategik maqsadlari, ustuvor yo‘nalishlari hamda bajariladigan
hamda kursantlar ishtirok etgan mavqeyi mustahkamlanishi bilan “Adolat” hamda “Yosh saylovchi askar” vazifalarning istiqbolli bosqichlari aniq va ravshan belgilab
tadbir avvalida universitetning bog‘liq jarayondir, – deydi kursant jamoalari, 3-o‘rinni “Istiqlol” jamoasi olingan. O‘zbek tiliga davlat tili maqomi berilgani munosabati
targ‘ibot guruhi tomonidan To‘xtamurod To‘xtamurodov. – egalladi. bilan respublikamiz bo‘ylab keng jamoatchilik vakillari, tilshunos
saylov tizimi, uni o‘tkazish Saylovda ishtirok etish nafaqat muhim olimlar, oliy ta’lim muassasalarining professor-o‘qituvchilari
tartib-qoidalari, saylovchilarning konstitutsiyaviy huquq, balki ayni Yakunda faol targ‘ibotchi guruh hamda taniqli yozuvchi va shoirlar ishtirokida qator ma’naviy-
huquqlari, shuningdek, saylov vaqtda inson hayotidagi jiddiy voqea a’zolari hamda viktorina g‘oliblariga ma’rifiy tadbirlar, davra suhbatlari, uchrashuvlar hamda adabiy
qonunchiligidagi o‘zgarish va hamdir. Biz – kursantlar, albatta, tashakkurnoma va esdalik sovg‘alar kechalar o‘tkazilmoqda.
yangiliklar xususida batafsil saylov jarayonida bevosita ishtirok etib, topshirildi.
tushunchalar berildi. Kursantlar tanlovimiz orqali yurtimiz ravnaqiga o‘z Davlat xavfsizlik xizmati Chegara qo‘shinlariga qarashli
o‘zlarini qiziqtirgan savollar hissamizni qo‘shamiz. Sherzod EGAMBERDIYEV, Surxondaryo viloyatidagi harbiy qismda o‘tkazilgan tadbir ham
bilan moderatorlarga murojaat “Vatanparvar” “Til – millat ko‘zgusi” deya nomlanib, unda harbiy xizmatchilar
etdi. Tadbir davomida akademiya va ularning oila a’zolari, tuman mudofaa ishlari bo‘limi vakillari
kursantlari o‘rtasida saylov qonunchiligi hamda 46-umumta’lim maktabi o‘quvchi-yoshlari ishtirok etdi.
mavzusida viktorina o‘tkazildi. Qizg‘in So‘z olganlar o‘zbek adabiy tili nihoyatda boy, ifoda imkoniyatlari
cheksiz, o‘ziga xos ohangga va tovlanishlarga ega bo‘lgan til
QADRING BALAND BO‘LSIN! sifatida jahon tillari orasida o‘z o‘rniga ega ekanini, u har bir
millatning eng qadrli boyligi, uning ma’naviy qiyofasi, madaniyati,
Yurtimiz bo‘ylab o‘zbek tiliga davlat berdi. Vatan va vatanparvarlik hissi ichki dunyosini aks ettiruvchi muhim vosita sanalishini, tilning
tili maqomi berilgan sana keng haqida, bu hisning til bilan qay davomiyligi va umrboqiyligini esa unda so‘zlovchilarning milliy
nishonlanmoqda. darajada chambarchas bog‘liqligi g‘ururi, kuch-qudrati, adabiyoti va san’ati belgilab berishini
hamda tilimizning boy tarixi alohida ta’kidladilar.
Havo hujumidan mudofaa mavzusida ma’naviy-ma’rifiy tadbir xususidagi o‘z fikr va mulohazalari
qo‘shinlari va Harbiy havo bo‘lib o‘tdi. bilan o‘rtoqlashdi. O‘zgacha shukuh va ko‘tarinki ruhda o‘tgan tadbir davomida
kuchlari qo‘mondonligiga harbiy xizmatchilar hamda o‘quvchi-yoshlar tomonidan serjilo
qarashli harbiy qismda bayram Unda ishtirok etgan O‘zbekiston Qizg‘in va samimiy ruhda tilimizda yaratilgan she’rlar o‘qilib, qo‘shiqlar ijro etildi. Turkiy
munosabati bilan “Qadring Yozuvchilar uyushmasi a’zosi o‘tgan uchrashuv davomida harbiy tilda sermahsul ijod qilgan buyuk mutafakkirlarning asarlari
baland bo‘lsin, ona tilim!” Dilshod Rajab ona tilimizni madh xizmatchilar mavzuga oid yetarlicha asosida namoyish etilgan sahna ko‘rinishlari esa tilimizning
etuvchi ijod namunalarini o‘qib ma’lumotlarga ega bo‘ldilar. jozibasi-yu go‘zalligini yana bir bor namoyon etdi.

Mayor R. RAZZOQOV Yakunda eng faol, iqtidorli va tashabbuskor o‘quvchilar faxriy
yorliq hamda kitoblar jamlanmasi bilan taqdirlandi.
DAVRA SUHBATI
Shu kuni harbiy qism kutubxonasi uchun olib kelingan yangi
Davlat bojxona qo‘mitasining Bojxona instituti tashabbusi bilan, “G‘alaba adabiyotlarning taqdimot marosimi ham bo‘lib o‘tdi.
bog‘i” yodgorlik majmuasida o‘zbek tilida harbiy terminologiya masalalariga
bag‘ishlangan ma’rifiy davra suhbati bo‘lib o‘tdi. Marziya AMONOVA,
Muzrabot tumanidagi 46-umumta’lim maktabi o‘qituvchisi
HARBIY TERMINOLOGIYA MASALALARI
Millatimiz ruhi
Mazkur tadbirda Davlat bojxona qo‘mitasining Bojxona instituti professor-o‘qituvchilari, Qurolli Kuchlar
akademiyasi mutaxassis-xodimlari, tilshunos tadqiqotchilar, kursantlar va OAV vakillari ishtirok etdi. O‘zbek tili kambag‘al emas, balki o‘zbek
tilining kambag‘al deguvchilarning o‘zi
Davra suhbatida so‘z olganlar o‘zbek tilining tarixiy ahamiyati, milliy yuksalish yo‘lidagi o‘rni, harbiy kambag‘al. Ular o‘z nodonliklarini o‘zbek
leksikologiya masalalariga alohida to‘xtalib, fikr va mulohazalar bildirib o‘tdi. Shuningdek, tadbir davomida tiliga to‘nkamasinlar... (Abdulla Qodiriy)
“Shon-sharaf” davlat muzeyi bo‘ylab ekskursiya tashkil etildi.

D. XUDAYQULOV,
Bojxona instituti Ma’naviyat va yoshlar tarbiyasi

markazi katta inspektori

REYTINGDA KO‘TARILISH QO‘SHMA HARBIY MASHQLAR MUHIM MASALALAR KO‘RILDI

MINTAQADA Numbeo veb-sayti Kollektiv xavfsizlik Qozog‘iston Pre-
tomonidan 2021-yilning shartnomasi tash- zidentining xalqaro
birinchi yarmi natijalariga kilotining jamoaviy hamkorlik bo‘yicha
ko‘ra e’lon qilingan kuchlari “Jangovar maxsus vakili Yerjon
eng xavfsiz davlatlar birodarlik – 2021” tezkor- Qozixon boshchiligidagi
reytingida O‘zbekiston strategik mashg‘ulotlari delegatsiya Afg‘onistonga
o‘tgan yilgi 137-o‘rindan doirasida Tojikiston hududida 3 ta mashg‘ulot safar uyushtirib, toliblar
biryo‘la 37-o‘ringa ko‘tarilishga erishdi. Yangi o‘tkazadi. KXSHT birlashgan shtabi boshlig‘i general- hukumati a’zolari – Bosh vazir o‘rinbosari Abdulg‘ani
reytingda mamlakatimiz indeksi 66,58 ballni tashkil polkovnik Anatoliy Sidorov ma’lum qilishicha, mazkur Birodar va tashqi ishlar vaziri vazifasini bajaruvchi
etgan. MDH davlatlari orasida faqat Armaniston mashg‘ulotlarda 5 ming nafardan ortiq harbiy xizmatchi Amir Xon Muttaqiy bilan uchrashdi. Ta’kidlanishicha,
(10-o‘rin) va Ozarbayjon (34-o‘rin) O‘zbekistondan ishtirok etadi. Bundan tashqari, 700 dan ziyod texnika uchrashuv chog‘ida Qozog‘iston tomonidan afg‘on
yuqorida qayd etilgan. Rossiya 52-, Moldova 76-, Ukraina birligi, shu jumladan 650 ta zirhli texnika, 20 tagacha xalqiga insonparvarlik yordami ko‘rsatish, ikki davlat
81-, Qozog‘iston 98-, Qirg‘iziston 107-, Belarus 114-o‘rinda samolyot, 20 tadan ko‘proq vertolyot va 15 ta uchuvchisiz o‘rtasidagi savdo-iqtisodiy aloqalarni tiklash va
joylashgan. uchish apparati jalb etilishi rejalashtirilgan. boshqa masalalar muhokama qilingan.

Internet materiallari asosida tayyorlandi.

22 VATANPARVAR 2021-yil 22-oktabr № 42

MUDOFAAGA KO‘MAKLASHUVCHI “VATANPARVAR” TASHKILOTLARIDA

KLUB MAVQEYI
MUSTAHKAMLANMOQDA

O‘zbekiston mudofaasiga tufayli tashkilotimiz nufuzi va uchun yanada ko‘plab imkoniyatlar
ko‘maklashuvchi salohiyati yanada oshishiga, eshigini ochdi. Bu yerda bir necha
yuksalishiga ishonchim komildir. bor o‘tkazilgan viloyat, respublika
“Vatanparvar” tashkiloti musobaqalarida 500 nafardan ortiq
Namangan viloyati kengashi Joriy yilning o‘tgan oylari sportchi kartingchi ishtirok etdi.
mobaynida O‘STKda ming nafardan
tasarrufidagi Uchqo‘rg‘on ziyod tinglovchi “”, “ÂÑ” hamda Qo‘lga kiritilayotgan
tumani o‘quv sport-texnika “Ñ” toifali haydovchilik kurslarida muvaffaqiyatlarda O‘STK jamoasining
ta’lim oldi. 137 nafar nomzod zamon talablari darajasidagi ibratli
klubida ham yoshlarni esa “Yoshlar daftari” ro‘yxatiga faoliyati, shuningdek, ularning
harbiy-vatanparvarlik ruhida kiritilganligi bois imtiyozli ravishda izlanish va intilishlarini har tomonlama
tarbiyalash, ommaviy kasb haydovchilik guvohnomasiga ega qo‘llab-quvvatlab, ezgu ishga
bo‘ldi. Ayni paytda esa 25 nafar hamda tashabbuslarga bosh-qosh
xodimlarini tayyorlash avtoelektrik va 50 nafar tinglovchi bo‘layotgan tashkilot rahbarining
hamda sportning texnik va gaz-elektr payvandchilikka xizmatlari ham alohida o‘rin tutadi.
amaliy turlarini rivojlantirish imtiyoz asosida ta’lim olmoqda. Chunki Mamasoli Norxonov o‘z
borasida samarali natijalarga kasbining mohir ustasi, tajribali ustoz
Uchqo‘rg‘on tumani O‘STKda sifatida obro‘-e’tiborga egaligi bilan
erishilmoqda. yoshlarning texnik va amaliy turlari bir qatorda malakali haydovchilar
bilan shug‘ullanishlariga ham tayyorlash sifatini yaxshilashda
Mazkur o‘quv sport-texnika alohida e’tibor qaratilmoqda. Bu barcha imkoniyatlardan mohirona
klubida yoshlar uchun barcha boradagi natijalar ham yomon foydalanishga qodir tashkilotchi
kerakli shart-sharoitlar yaratilgan. emas. Shu kungacha 4 ta klub, 9 rahbar ekanligini ham amalda
Kelajagimiz egalari bo‘lgan ta tuman, 2 ta mintaqaviy hamda ko‘rsatib kelmoqda. U jamoa
yoshlarimizning jismoniy, ma’naviy- 3 ta respublika musobaqasi tashkil a’zolarini moddiy-ma’naviy jihatdan
ruhiy jihatdan yetuk bo‘lishlariga etildi. Bu sport tadbirlarida jami 674 rag‘batlantirish, oilaviy sharoitlariga
alohida e’tibor qaratilmoqda. nafar sportchi yosh ishtirok etdi. ko‘maklashish kabi masalalarga ham
Shulardan 208 nafari qiz bolalarni alohida e’tibor qaratadi. Ayni paytga
Zamonaviy jihozlangan tashkil etishi yanada quvonarli kelib Uchqo‘rg‘on tumani o‘quv sport-
ma’naviyat va ma’rifat xonasida holdir. Klubda havo miltig‘idan texnika klubi nafaqat Namangan
turli mavzularda ma’ruzalar, o‘q otish, yozgi biatlon, karting viloyatida, balki respublika miqyosida
suhbatlar o‘tkaziladi. Harbiy hamda motosport kabi seksiyalar tizim tashkilotlari ichida turli
qismlar, tashkilotlar hamda o‘quv faoliyat ko‘rsatmoqda. Mazkur klub ko‘rsatkichlar bo‘yicha o‘z mavqeyini
muassasalarida tematik kecha va qoshida Norin daryosi qirg‘og‘ida yanada mustahkamlamoqda.
uchrashuvlar tashkil etilib boriladi. joylashgan zamonaviy kartodrom
Ommaviy axborot vositalari bilan faoliyat ko‘rsatayotgani ham Akbar ALLAMURODOV
ham izchil hamkorlik yo‘lga qo‘yilgan. uchqo‘rg‘onlik sportchi yoshlar

– Hamjihatlik, ahillik bilan Uchqo‘rg‘on tumani o‘quv sport-texnika klubi XIZMATLAR LITSENZIYALANGAN.
ko‘rsatayotgan faoliyatimiz jamoasi tumanda istiqomat qilayotgan barcha
yoshlarimizning yetuk insonlar yoshlarni “В”, “ВС”, “С” toifali haydovchilik
sifatida kamol topishiga munosib kurslariga, shuningdek, sportning texnik va
ulush qo‘shayotgani kishini mamnun amaliy turlari – “Havo miltig‘idan o‘q otish”,
qiladi, – deydi O‘STK boshlig‘i, “Yozgi biatlon”,“Karting”,“Motosport” kabi
“Shuhrat” medali sohibi, Xalq to‘garaklarda shug‘ullanishga taklif etadi.
deputatlari Namangan viloyati
kengashi deputati Mamasoli Uchqo‘rg‘on shahri “O‘rdabog‘”
Norxonov. – Shu o‘rinda haqiqiy
ma’nodagi yelkadoshlik, safdoshlik MFY, Nodira ko‘chasi, 5-uy.
bilan amalga oshirayotgan ishlarimiz
(97) 374-77-97; (93) 673-01-60.

№ 42 2021-yil 22-oktabr VATANPARVAR 23

QO‘L JANGI

Shu yilning noyabr oyida JAHON B. Anvarjonov (75 kg, JG‘MHO), kontrakt bo‘yicha
Rossiya Federatsiyasi harbiy xizmatchi, oddiy askar O. Qodirov (80 kg,
JG‘MHO), katta leytenant U. Madaminov (85 kg,
poytaxti Moskvada harbiy JG‘MHO), kichik serjant A. Abduxakimov (90 kg,
xizmatchilar o‘rtasida
SHHO) va kichik serjant U. Karimov (+95 kg,
qo‘l jangi bo‘yicha jahon
kubogi musobaqalari bo‘lib KUBOGIGA MHO) o‘z vazn toifasida shohsupaning eng yuqori
o‘tadi va dunyoning o‘nlab pog‘onasidan joy oldi. Birinchi o‘rin sohibi bo‘lgan
ushbu sportchilar jahon kubogi musobaqalarida
davlatlaridan saralangan ishtirok etish imkoniyatini qo‘lga kiritdi.
eng kuchli sportchilar Deyarli barcha vazn toifasida final uchrashuvi
yo‘llanmasini qo‘lga kiritgan Janubi-g‘arbiy maxsus
g‘oliblik uchun tatamiga harbiy okrug jamoaviy birinchilikda barcha raqiblarni
chiqadi.
nomzodlar saralandi ortda qoldirdi. Ikkinchi o‘rin Sharqiy harbiy okrug
Mudofaa vazirligiga qarashli harbiy qismda jamoasiga nasib etgan bo‘lsa, Markaziy harbiy okrug
ushbu musobaqada O‘zbekiston terma jamoasi harbiy sportchilari sovrindorlar uchligini yakunlab
sharafini himoya etadigan qo‘l jangi ustalari berdi.
saralanib olindi. 14 ta jamoa ishtirokidagi Murosasiz kurashlarga boy bo‘lgan chempionat
Mudofaa vazirligi qo‘shinlari o‘rtasidagi ochiq
chempionatda 300 nafarga yaqin sportchi 8 vazn toifasida sovrinli o‘rinlar uchun kurash g‘olib va sovrindorlari tashkilotchilar tomonidan ta’sis

olib bordi. etilgan diplom, kubok va esdalik sovg‘alar bilan

O‘tkazilgan janglar natijasiga ko‘ra, kontrakt taqdirlandilar.

bo‘yicha harbiy xizmatchi, oddiy askarlar – F. To‘xtasinov

(60 kg, SHHO), M. Muzaffarov (65 kg, S H H O ) , Asror RO‘ZIBOYEV,

X . R o ‘ z i y e v ( 7 0 k g , J G ‘ M H O ) , k i c h i k serjant “Vatanparvar”

Armiya sporti

Pahlavon harbiylar bellashuvi

Nukus garnizoni
markaziy sport

majmuasida harbiy
xizmatchilar

o‘rtasida tosh
ko‘tarish bo‘yicha

Shimoli-g‘arbiy
harbiy okrug

chempionati bo‘lib
o‘tdi.

Sakkizta vazn toifasida tashkil etilib, birinchi saralash bosqichi Musobaqaning yopilish muvaffaqiyatli o‘tgan o‘g‘lonlarga final
qatnashgan harbiy xizmatchilar harbiy qism va muassasada bo‘lib marosimida so‘zga chiqqan Shimoli- bahslarida ham omad yor bo‘lishini
kuchli raqobat muhitini ta’minlashdi. o‘tadi. Ikkinchi bosqich harbiy okrug, g‘arbiy harbiy okrug qo‘shinlari tilab qoldi.
24 kg vazndagi toshlarni siltab yakuniy hamda final bahslar Mudofaa qo‘mondoni polkovnik Farhodjon
va dast ko‘tarishda yangi-yangi vazirligi miqyosida o‘tkaziladi. Shermatov jismoniy tayyorgarlik Yakuniy natijalarni qayd etishda
rekord natijalar qayd etildi. Shiddatli jangovar tayyorgarlikning asosini ishtirokchilarning mahorati va jismoniy
bahslar eng kuchli ishtirokchilarni Shimoli-g‘arbiy harbiy okrug tashkil etishi, sport orqali ham bugun kuchi o‘z so‘zini aytdi. G‘olib va
aniqlashni qiyinlashtirdi. miqyosida o‘tgan bahslarda 200 mamlakatimiz jahon hamjamiyatida sovrindorlar kubok, medal, diplom va
nafardan ziyod eng sara pahlavon o‘z nufuzini yuksaltirib kelayotganini faxriy yorliqlar bilan taqdirlandi.
Ta’kidlash joizki, harbiy o‘zaro kuch sinashib, g‘oliblik sari e’tirof etdi. Saralash bosqichlaridan
xizmatchilarning jangovar qizg‘in bahslarda ishtirok etdi. Shimoli-g‘arbiy harbiy okrug
tayyorgarligini yuksaltirish, jismonan matbuot xizmati
chiniqtirish, irodasini toblash hamda
ular o‘rtasida sog‘lom turmush tarzini
targ‘ib qilish maqsadida an’anaviy
tarzda o‘tkazib kelinayotgan tosh
ko‘tarish musobaqasi uch bosqichda

24 VATANPARVAR 2021-yil 22-oktabr № 42

TANLOVGA

MATONATLI ARMIYAM

Muqaddas burchimiz oqlamoq uchun,
Borurmiz safingda mag‘rur va bardam.
Hur Vatan tinchligin saqlamoq uchun,
Bedormiz, hushyormiz, tayyormiz har dam!

O, milliy armiyam – shavkatim-shonim,
Tinchlik qo‘rg‘oniga metin qalqonim.
Sen – yurtim tayanchi, xalqim ishonchi,
Sen – mening g‘ururim, nomus-iymonim!

Xalqaro armiya o‘yinlarin ham
Ulkan zafarlar-la etding muazzam.
Go‘yo seni qutlab chiqar har sahar,
Borliqqa nur sochgan saxiy quyosh ham.
Naqarot
Safingda mardona o‘g‘lonlaring bor,
Yurt uchun jonini bermoqqa tayyor.
Jangovar qudrating, mahorating-la,
Har qanday g‘animni etgaysan tor-mor.
Naqarot
Suvlarda suzaver, ko‘kda uchaver,
Tinch-u oromingdan mayli kechaver,
Dunyo ahlin lol-u hayronlar etib,
Sen mudom zafarlar, shonlar quchaver!
Naqarot

VATAN NEDUR?

Vatan nedur? Hur gulistondir,
Mangu so‘nmas bog‘-u bo‘stondir.
Bobolardan meros, muqaddas –
Or-nomusdir, o‘chmas iymondir.

Vatan nedur? Ota makondir,
Onam alla aytgan ayvondir.
Jondan aziz farzandlarimga,
Orzu-umid bir-la imkondir.

Vatan nedur? Sharafdir, shondir,
Ko‘zlarda nur, tan ichra jondir.
Vatan nedur? Baxtdan nishondir,
Tomirlarda oqquvchi qondir.

Vatan nedur? Hur Zarafshondir,
Amu va Sir quchgan makondir.
Vatan nedur? Yer-u osmondir,
Qalblardagi she’r-u dostondir.

Vatan nedur? Yurakdagi oh,
Va dildagi so‘nmas tug‘yondir.
Kelajagi porloq bu diyor –
Jondan aziz O‘zbekistondir!

Zikrilla NE’MAT,
O‘zbekiston Yozuvchilar

uyushmasi a’zosi, shoir

SHU SONNING
ELEKTRON
SHAKLI

KELGUSI SONLARDA:

BUXORO QUSHBEGI

arxivi tarixi

VATANPARVAR Muassis Bosh muharrir: Telefonlar: Gazeta O‘zbekiston Matbuot va axborot Gazeta juma kuni chiqadi.
mayor kotibiyat: 71 260-36-50 agentligida 2008-yil 6-iyunda 0535 raqami Gazeta 1992-yilning
Ahror Ochilov buxgalteriya: 71 260-35-20 bilan ro‘yxatga olingan. 24-iyunidan chiqa boshlagan.
yuridik bo‘lim: 71 269-88-91
Navbatchi: faks: 71 260-32-29 Gazetaning yetkazib berilishi uchun Nashr ko‘rsatkichi: 114.
kapitan obunani rasmiylashtirgan tashkilot javobgar. Bahosi: kelishilgan narxda.
Aziz Norqulov ISSN 2010-5541 Mualliflar fikri tahririyat nuqtayi nazaridan
farqlanishi mumkin. “Sharq” nashriyot-matbaa aksiyadorlik
O‘ZBEKISTON Sahifalovchi: Tahririyatga kelgan qo‘lyozmalar taqriz kompaniyasida chop etildi.
RESPUBLIKASI leytenant qilinmaydi va mualliflarga qaytarilmaydi. Buyurtma: Ã-1005 Bosmaxona manzili: Toshkent shahri,
Ramiz Valiyev Mudofaa vazirligi Axborot va ommaviy Hajmi: 6 bosma taboq Buyuk Turon ko‘chasi, 41-uy.
MUDOFAA kommunikatsiyalar departamenti – Bichimi: A3
VAZIRLIGI Musahhih: “Vatanparvar” Birlashgan tahririyatining Adadi: 31 057 nusxa 123456
Sayyora Meliqo‘ziyeva kompyuter markazida sahifalandi. Bosishga topshirish vaqti: 14:00
www.mudofaa.uz Topshirildi: 14:30 Manzilimiz:
100164, Toshkent, Universitet ko‘chasi, 1-uy.

t.me/mv_vatanparvar_uz www.mv–vatanparvar.uz facebook.com/UzArmiya instagram.com/uzbekistanarmy www.youtube.com/c/UzArmiya
t.me/mudofaa_press