VATANPARVAR 13 son

“ENG ILG‘OR JANGCHI – 2022”

Joriy yilning 17–24-mart kunlari AQShning Missisipi shtati,

“Camp Shelby” harbiy o‘quv bazasida bo‘lib o‘tgan “Eng ilg‘or

jangchi – 2022” musobaqasida g‘oliblikka erishgan O‘zbekiston

Respublikasi Mudofaa vazirligi harbiy xizmatchilari – kichik

serjantlar Abdurasul Tuyg‘unov va Abdumalik Abdurahmonov

yurtimizga qaytib kelishdi. 2-sahifa

Gazeta 1992-yilning 24-iyunidan chiqa boshlagan 2022-yil 1-aprel, №13 (2972) HAM XIZMATDA,
HAM SPORTDA
VATANPARVARXALQ VA ARMIYA – BIR TAN-U BIR JON!
www.mv–vatanparvar.uz @ [email protected] IJTIMOIY-SIYOSIY, MA’NAVIY-MA’RIFIY, ILG‘OR
HARBIY-VATANPARVARLIK GAZETASI
7-sahifa

«DO‘STLIK – 2022»: O‘ZBEK–HIND O‘QUVLARI ARMIYAMIZ
SPORTCHILARI
O‘zbekiston va Hindiston davlatlarining harbiy hamkorlik doirasida uchinchi bor YETAKCHILIGIDA!
o‘tkazilgan “Do‘stlik – 2022” birgalikdagi o‘quv mashg‘ulotlari Shimoli-g‘arbiy
harbiy okrugning Xorazm viloyatida joylashgan “Yangiariq” umumqo‘shin Tailandda baydarka va
poligonida bo‘lib o‘tdi. kanoeda eshkak eshish bo‘yicha

4-5-sahifalar yoshlar va kattalar o‘rtasida
Osiyo chempionati o‘tkazildi.

Unda yurtimiz sportchilari
muvaffaqiyatli qatnashdi va
qo‘lga kiritilgan medallarning

asosiy qismi Mudofaa
vazirligi Oliy sport natijalarini
rivojlantirish markazi (MVSM)

vakillariga tegishli bo‘ldi.

18-sahifa

t.me/mv_vatanparvar_uz
t.me/mudofaa_press

facebook.com/UzArmiya

instagram.com/uzbekistanarmy

www.youtube.com/c/UzArmiya

Tahririyat
haqida

ma’lumot

2 2022-yil № 13 VATANPARVAR
1-aprel

# Unutilmas g‘alaba

Жорий йилнинг 17–24 март кунлари AҚШнинг
Миссисипи штати, «Camp Shelby» ҳарбий ўқув
базасида бўлиб ўтган «Энг илғор жангчи – 2022»
мусобақасида ғолибликка эришган Ўзбекистон
Республикаси Мудофаа вазирлиги ҳарбий
хизматчилари – кичик сержантлар Aбдурасул
Туйғунов ва Aбдумалик Aбдураҳмонов
юртимизга қайтиб келишди.

“ЭНГ ИЛ£ОР

ЖАНГЧИ – 2022”:

¢ÎËÈÁËÀÐ ØÀÐÀÔÃÀ ËÎÉÈ£

Ғолиблар пойтахтимиздаги Ислом бўйича 20 дан ортиқ шартларни ўзида
Каримов номидаги Тошкент халқаро жамлаган синовлардан муваффақиятли
аэропортида тантанали равишда кутиб ўтиб, 3 маротаба рекорд натижалар ҳам
олинди. қайд этишди.

Маросимда Мудофаа вазирлиги Сўзга чиққанлар билдирилган ишонч-
марказий аппарати ва Тошкент ҳарбий ни оқлаб, юрт шаъни, миллий армиямиз
округи қўшинлари қўмондонлиги ҳар- куч-қудрати ва салоҳиятини океан ор-
бий хизматчилари, давлат ва жамоат тида шараф билан ҳимоя қилган ҳамда
ташкилотлари вакиллари, ёшлар ҳамда ғолибликка эришган ҳар иккала қаҳра-
«Энг илғор жангчи – 2022» мусобақаси мон, унинг яқинлари ҳамда сафдошлари
ғолиблари Aбдурасул Туйғунов ва Aб- ҳақида илиқ фикрлар билдиришди.
думалик Aбдураҳмоновнинг яқинлари
иштирок этди. Шунингдек, мудофаа вазири гене-
рал-лейтенант Баҳодир Қурбонов миллий
Маросимда ҳарбийларимизнинг армиямиз куч-қудрати ва мамлакатимиз
ютуғи мудофаа тизимида амалга шаънини муносиб ҳимоя қилиб қайтган бир
гуруҳ ғолибларни тантанали тақдирлади.
оширилаётган кенг кўламли ис-
лоҳотларнинг самараси, дея Мудофаа вазири ғолибларни сами-
эътироф этилди. Қалби- мий қутлар экан, ўзбек жангчиларининг
да ватанпарварлик, юрт маҳорати ва матонати бутун дунё ни-
тақдирига дахлдорлик гоҳида эканини алоҳида эътироф этиб,
туйғуси бўлган ҳар- мазкур мусобақада ўзбекистонлик ҳар-
бий хизматчилар бий хизматчилар 2019 ва 2021 йилларда
мусобақа да- ҳам муваффақиятли иштирок этиб, ғолиб
вомида 10 бўлишганини ифтихор билан тилга олди.
та йўна-
лиш Бундай эътироф ва эътибордан
руҳланган ғолибларимиз кейинги халқа-
ро мусобақаларда ҳам ғолибликни ҳеч
кимга бермасликка, юрт келажаги ва
равнақи учун тинимсиз меҳнат қилишга,
юксак натижалар билан барчага ўрнак
бўлишга ваъда беришди.

Мудофаа вазирлиги
Ахборот ва оммавий

коммуникациялар
департаменти

VATANPARVAR № 13 2022-yil 3
1-aprel
# Milliy armiyamiz yoshlar nigohida

Самарқанд вилоятининг ÕÀËҚ ÂÀ ÀÐÌÈß — ßÊÄÈË ди ҳамда мактабимизда
Жомбой туманидаги бешта муҳим ташаббус,
Сарой маҳалласида Тараққиёт стратегияси,
«Ватан – азиз, жасорат
жойлашган 26-умумтаълим мангу!» каби бурчак-
мактабида ўқувчилар ҳамда
нинг ҳаракатлантирувчи кучи ва Шундан сўнг, тадбир ларни, қолаверса, тир
маҳалладаги ёшлар учун фаол иштирокчиси бўлиб майдонга иштирокчилари чақи- мажмуасини ва ёшларимизнинг
чақирувга қадар бошланғич чиқаётганлигини ҳамда давлатимиз рувга қадар бошланғич барча спорт турлари билан шуғулла-
тайёргарлик синф хонаси ва раҳбари томонидан ёшлар ўз билим тайёргарлик синф хона- нишлари учун кенг қамровли спорт
спорт шаҳарчаси тантанали ва салоҳиятини намоён этишлари си ҳамда спорт шаҳар- шаҳарчасини барпо этишди.
учун барча шароит ва имкониятлар часида яратилган ша-
равишда фойдаланишга яратилаётганлигини таъкидлашди. роитлар билан яқиндан Мудофаа вазири ўринбосари
топширилди. Шунингдек, мамлакатимизнинг ке- танишишди. ҳамда туман ҳокими шарт-шароитлар
лажаги бўлмиш ёшларимизни ҳар то- билан яқиндан танишиб, эндиликда
Унда мудофаа вазирининг ўрин- монлама етук, билимли, салоҳиятли, – «Фориш» тоғ ушбу мактабдаги имкониятлардан
босари полковник Ҳамдам Қаршиев, энг муҳими, ватанпарварлик руҳида полигонида сунъий биргина ўқувчилар эмас, балки
Марказий ҳарбий округ қўмондонлиги, тарбиялаш ва уларда миллий руҳни тўсиқлар йўлагини маҳалладаги ёшлар ҳам унумли фой-
туман сектор раҳбарлари, фахрийлар шакллантиришда халқ ва армия як- кўрган эдим, – дей- даланиши лозимлигини таъкидлаб,
ҳамда маҳалладаги аҳоли ва ёшлар ди чақирувга қадар маҳалла етакчиси Жавлонбек Абду-
иштирок этди. Дастлаб оркестр садо- бошланғич тайёргар- мажидовга турли спорт мусобақала-
лари остида ҳарбий парад бўлиб ўтди. лик фани ўқитувчи- рини ўтказиш ва ўқув синфларида
си, резервдаги майор машғулотларни ташкил этиш бўйича
Тадбирда сўз олганлар Янги Баҳриддин Калонов. ўз тавсияларини беришди.
Ўзбекистон ёшлари – мамлакатни – Давлатимиз раҳбари жорий йилда
модернизация қилишга қаратилган Самарқандга қилган ташрифида ту- Тадбир якунида маҳалладаги
жадал ва кенг кўламли ислоҳотлар- манимиздаги аҳоли билан мулоқот аҳоли ва ёшлар учун ҳарбий-ва-
қилган эдилар ва унда ушбу сунъий танпарварлик фестивали ташкил
тўсиқлар йўлагини мактабимизда этилди. Унда фахрий қоровулнинг
барпо этишда амалий кўмак сўра- кўргазмали, ҳарбий хизматчилар-
гандим. Шунга кўра, бу вазифани нинг қўл жанги саҳнаси, замонавий
Мудофаа вазирлигига юклаган эди- ҳарбий техника ва қурол-аслаҳалар
лар. Ушбу вазифанинг ижросини намойиши ҳамда ҳарбий оркестр
эса қисқа фурсат ичида Марказий жамоаси ва туман маданият бўлими-
ҳарбий округ қўмондонлиги адо нинг фольклор жамоаси томонидан
этди: сунъий тўсиқлар йўлагидан концерт дастурлари тақдим этилиб,
байрамона кайфият улашилди.

дил эканлиги, бунинг амалдаги исбо- ташқари, ўқув синфимизни бутун- Марказий ҳарбий округ
ти қилинган ишларда яққол намоён лай янгича кўринишга келтириб, матбуот хизмати
бўлаётганлиги айтиб ўтилди. унинг моддий базасини янгилаш-

# Kelajagimiz egalari # Festival

ÂÀÒÀÍÏÀÐÂÀÐËÈÊ ÑÈÍÔËÀÐÈ Ёшлар – келажак бунёдкори. Уларнинг
тарбияси, келажакда Ватан тақдири учун
ФОЙДАЛАНИШГА ТОПШИРИЛДИ
жавобгарлик ҳиссини шакллантиришда
Мудофаа вазирлиги қўшинларида ёшларни барчамиз бирдек масъулмиз.
она юртга садоқат ва ватанпарварлик руҳида
КЕЛАЖАК БУНЁДКОРЛАРИ
тарбиялаш мақсадида, ҳарбий хизматчилар
иштирокида учрашувлар, маънавий-маъри- Ана шундай теран
хақиқатни англаган ҳол-
фий тадбирлар ўтказиб келинмоқда. да, бугун мамлакатимиз-
нинг барча жабҳаларида
Ана шундай тадбирлар- ёшларни она юрти ва ўз
дан бири Хива шаҳрида касбига садоқатли ҳамда
жойлашган 11-умумтаълим ҳарбий-ватанпарварлик
мактабида ҳарбий-маъму- руҳида тарбиялаш мақса-
рий сектор раҳбарлари, дида, кўп йиллик меҳнат
ҳамкорликдаги давлат тажрибасига эга нуро-
ва жамоат ташкилотла- нийлар, Қуролли Кучлар
ри вакиллари иштиро- фахрийлари ва ҳарбий
кида маҳаллаларда ис- хизматчилар иштирокида
тиқомат қилувчи ёшлар учрашув ва фестиваллар
ҳамда ўқувчилар учун ўтказилмоқда.
ҳарбий-ватанпарварлик Хоразм вилояти Хазорасп туманида жойлашган 10-умумтаълим мактабида
фестивали ўтказилди. ҳам халқ таълими бошқармаси, ҳамкорликдаги давлат ва жамоат ташкилот-
лари вакиллари, фахрий устозлар иштирокида маҳалла ва мактаб ёшлари
Фестиваль аввалида учун «Миллий армиямиз ёшлар нигоҳида» шиори остида ёшлар фестивали
мактаб ҳудудига ниҳол экилиб, мактаб ўқувчилари учун Жалолиддин Ман- бўлиб ўтди.
губерди ва Амир Темур каби буюк бобокалонларимизнинг қаҳрамонликлари, Дастлаб тадбир иштирокчилари ва фахрий меҳмонлар умумтаълим макта-
жанг санъати, жасорати ва ватанпарварлиги акс эттирилган тематик синфлар бида беш муҳим ташаббус доирасида ташкил этилган тўгараклар фаолияти
замонавий тарғибот воситалари ҳамда ўша даврга хос анжом-аслаҳалар ҳамда ўқувчилар учун яратилган шарт-шароитлар билан танишдилар. Улар
билан жиҳозланиб фойдаланишга топширилди. билан суҳбатлашиб, келажакда мамлакат ривожи учун ҳисса қўшадиган етук
кадрлар бўлиб етишишида ўз тавсияларини бериб ўтишди.
Кун давомида «Қўмондон ва ёшлар» учрашуви ҳам ўтказилди. Учрашув Мактаб маънавий хазинасини бойитиш, ёшларимизни мард ва Ватанига
давомида қўшинлар қўмондони полковник Журъат Якубов ёшлар билан ҳаё- садоқатли этиб тарбиялаш мақсадида барпо қилинган Жалолиддин Мангу-
тий тажрибаларини ўртоқлашиб, уларнинг келажакда Ватанимиз тараққиёти берди ва Амир Темур каби буюк бобокалонларимизнинг қаҳрамонликлари
учун ўз ҳиссасини қўшишига ишонч билдирди. Эртамиз эгалари ўзларини акс эттирилган музей, «Ватанпарварлик», «Мактабимиз фахри» ва «Замона-
қизиқтирган саволларига жавоб олишди. миз қаҳрамонлари» каби бурчаклар замонавий тарғибот воситалари билан
жиҳозланиб, фойдаланишга топширилди.
Фестиваль доирасида сўз олганлар ёшларга берилаётган улкан имтиёз Шунингдек, «Қўмондон ва ёшлар» учрашуви ҳам ўтказилиб, унда ёшлар
ва имкониятлар, улардан оқилона фойдаланиш тартиби тўғрисида фикр ўз фикрлари билан ўртоқлашди. Учрашув очиқ мулоқот тарзида ва самимий
юритиб, Қуролли Кучлар сафида хизмат қилиш ҳар бир ёш учун шарафли руҳда бўлиб ўтди.
ва масъулиятли касбга айланиб улгурганлигини таъкидлаб ўтишди. Ҳарбий – Бир неча йил муқаддам мана шу мактабда таълим олганман. Барча
хизматчилар томонидан тайёрланган ҳарбий оркестр, фахрий қоровул, қўл устозларимга ўз миннатдорчилигимни билдираман, ёшларимизга эса ўз
жанги кўргазмаси ва мусиқий чиқишлар барчада илиқ таассурот қолдирди. соҳалари бўйича илғор мутахассис бўлишларида кўпроқ билим олиб, ўша
соҳанинг сир-асрорларини мукаммал ўрганишларини тавсия этаман, – дейди
Якунда кун давомида спорт мусобақалари ва беш муҳим ташаббус доира- полковник Худоёр Қаландаров.
сида ўтказилган танлов ғолиблари, фаол ёшлар ҳамда фахрий устоз мураб-
бийларга қўшинлар қўмондонининг ташаккурномаси ва эсдалик совғалар
топширилди.

Майор Фаррухбек СОТИВОЛДИЕВ

4 2022-yil № 13 VATANPARVAR
1-aprel

# Harbiy hamkorlik

«ДЎСТЛИК – 2022»:

ЎЗБЕК–²ИНД ЎªУВЛАРИ

Ўзбекистон ва Ҳиндистон давлатларининг ҳарбий ҳамкорлик доирасида Таъкидлаш жоизки, Ўзбекистон полигон инфратузилмаси билан та-
учинчи бор ўтказилган «Дўстлик – 2022» биргаликдаги ўқув ва Ҳиндистон ўртасида тарихий ва нишиб, ташкил этилган ўқув нуқта-
машғулотлари Шимоли-ғарбий ҳарбий округнинг Хоразм вилоятида маданий муштараклик, мамлакатла- ларида ўзбекистонлик ҳамкасблари
жойлашган «Янгиариқ» умумқўшин полигонида бўлиб ўтди. римиз халқларининг дўстона ришта- билан қатор машғулотлар ўташди.
лари ҳурмат ва ишонч тамойилларига Мудофаа вазирлиги бўлинмаларини
асосланган бўлиб, бугунги кунда чўл шароитида тайёрлаш маркази ва
стратегик шериклик даражасига кўта- унинг ўқув объектлари билан яқиндан
рилган ҳамкорлик икки томонлама танишиб, ҳарбий топография, развед-
кенг қамровли муносабатларнинг ка, отиш ва тиббий тайёргарликлар,
мустаҳкам пойдевори бўлиб хизмат шунингдек, яшовчанликни ошириш
қилмоқда. хоналаридан иборат ўқув биноси,
кўргазмали экспонатлардан иборат
«Дўстлик – 2022» ҳамкорликда- бўлган ҳамда амалий машғулотлар
ги ўқув машғулотлари жаҳонда ва олиб боришга мўлжалланган экс-
минтақада кескин ўзгариб бораёт- тремал шароитларда яшовчанликни
ган ҳарбий-сиёсий вазият, миллий таъминлаш шаҳарчаси бўйлаб саёҳат
ва глобал хавфсизлик соҳасида рўй уларда катта қизиқиш уйғотди.
бериши мумкин бўлган хатар ҳамда
таҳдидларга қарши курашишнинг энг Ҳар икки давлат ҳарбий хизмат-
маъқул усул ва услубларини қўллаш, чилари иштирокида ўтказилган спорт
ҳарбий хизматчиларнинг жанговар мусобақалари эса улар жипслигини
салоҳияти, профессионаллиги ҳамда оширишга хизмат қилди. Ўтказилган
маҳоратини ошириш борасида ўзаро ҳар бир мусобақадан кейин ғолиб-
тажриба алмашиш имконини беряпти. лар алоҳида кубок ва медаллар
билан тақдирланди. Маданий-маъри-
Ўқув машғулотининг асосий кунига фий тадбирларда эса ўзбек ва ҳинд
қадар икки томон ҳарбий хизматчила- халқларининг қадимий ва замонавий
ри чўл ҳудудида биргаликда ҳаракат маданияти бўй кўрсатди, ўлмас оҳанг-
олиб боришнинг ўзига хосликлари, лари янгради. Айниқса, кўҳна Хива
машғулот режасида назарда тутилган шаҳри бўйлаб уюштирилган саёҳат
вазифалар бўйича пухта тайёргар- меҳмонлар ёдида бир умрга сақланиб
лик кўрди. Чўл ҳудудидаги кучли қоладиган бўлди.
шамол, табиат инжиқликлари ҳам
ўқув режасига салбий таъсир ўтказа Ўзбек–ҳинд ҳамкорликдаги мах-
олмади. Замонавий қиёфа касб этган, сус-тактик ўқувининг асосий кунига
жаҳон талабларига жавоб берадиган, қадар биргаликдаги ўқувнинг ғояси,
«Саҳродаги оазис» дея ном олган чўл шароитида разведка қидирув

VATANPARVAR № 13 2022-yil 5
1-aprel

МУВАФФАҚИЯТЛИ

ЎТКАЗИЛДИ

ҳаракатларини олиб боришнинг ўзига ҳамда йиғма отряд тузилди. Ўзбек– титеррор операцияси муваффақиятли Эслатиб ўтамиз, 2019 йилда Ўз-
хос хусусиятлари, шартли душманни ҳинд ҳамкорликдаги кучлари бел- ўтказилиб, ноқонуний қуролланган бекистон ҳудудида ўзбек–ҳинд ҳам-
қуршаб олиш ва яксон қилишда бў- гиланган ҳудудда жанговар вазифа тузилма яксон этилди. Ўқувларга, корлигида ўтказилган «Дўстлик –
линмалар бажарадиган вазифаларга бажаришга киришди. шунингдек, Ўзбекистон Мудофаа ва- 2019» биринчи тактик-ўқув машғу-
ойдинлик киритилди. зирлигининг жанговар вертолётлари лотлари Ҳиндистон билан ҳарбий
Биринчи босқичда бўлинма узоқ ҳам жалб этилди. алоқаларни янада мустаҳкамлаш,
Ўқув режасига кўра, унинг асосий масофага марш юриш билан чўл ҳу- жанговар операцияларни режа-
қисми чегара нарядининг муҳим маъ- дудини ўрганишни бошлади. Белги- Шу билан ўзбек–ҳинд ҳамкорлиги- лаштириш ва олиб боришда илғор
лумотларни етказиши билан бошла- ланган йўналиш бўйлаб жанговар тар- даги «Дўстлик – 2022» махсус-тактик тажрибалар билан алмашиш им-
ниб кетди. Яъни шартли террористик тибни сақлаган ҳолда маршни амалга машғулотлари муваффақиятли якун- конини яратган эди. Навбатдаги
гуруҳлар давлат чегарасини бузиб ошириш чоғида душман кучлари бор ланди. Ўқувнинг ёпилиш маросимида ҳамкорликдаги машқлар 2021
ўтиб, ўзларининг ғаразли ниятларини эҳтимолий ҳудудлар аниқланди ва фаол иштирок этган ҳарбий хизмат- йилда Ҳиндистоннинг Утаранчал
амалга оширишни режалаштирган. у яксон этилди. Узоқ масофа босиб чилар муносиб тақдирланди. штати, Раникхет провинцияси
келган қўшин учун вазифа якунлан- ҳудудида жойлашган «Чаубатия»
Ўқув машғулотини Шимоли-ғарбий мади. Улар 1,2 км узунликдаги раз- ўқув марказида ўтказилган бўлиб,
ҳарбий округ қўшинлари қўмондони ведкачилар йўлагидан ўтиши ҳамда унда терроризмга қарши курашиш
полковник Фарҳоджон Шерматов, ҳар бир тўсиқда гуруҳнинг жипслиги ва жанговар ўқув операцияларда
Ҳиндистон Қуролли Кучлари пиёда ва хавфсизлигини таъминлаган ҳолда иштирок этиш орқали икки давлат
қўшинлари бригада генерали Дипак жанговар вазифани бажарди. ўртасидаги ўзаро ҳамкорликни яна-
Шарма, Ҳиндистоннинг Ўзбекистон да мустаҳкамлашга эришилган эди.
Республикасидаги ҳарбий атташеси Ўқув машғулоти давомида раз-
полковник Нипун Ананд ҳамда давлат ведка-қидирув ишлари олиб бориш Майор Тимур НАРЗИЕВ,
ва жамоат вакиллари кузатиб борди. натижасида аҳоли яшаш пунктида лейтенант
ноқонуний қуролланган шахслар ҳа-
Юзага келган вазиятдан келиб ракати аниқланди. Ҳамкорликдаги ан- Исломжон ҚЎЧҚОРОВ
чиқиб, ҳамкорликдаги оператив штаб

6 2022-yil № 13 VATANPARVAR
1-aprel
МАҚСАД –
# Matbuot anjumani
МАМЛАКАТ
ХАВФСИЗЛИГИ ВА

Ў Ўзбекистон Миллий матбуот марказида Мудофаа МУДОФАА САЛО²ИЯТИНИ
вазирлиги вакиллари иштирокида ўтган навбатдаги КУЧАЙТИРИШ
матбуот анжумани давлатнинг мудофаа қобилиятини
янада мустаҳкамлаш, Қуролли Кучлар жанговар
шайлигини кучайтириш масалаларига бағишланди.

Анжуман аввалида Ўзбекистон ва мудофаа салоҳиятини кучайти- Bahrom ABDURAHIMOV
мудофаа вазирининг матбуот ко- ришга қаратилган.
тиби – ахборот сиёсати масала- жуд ҳарбий полигонлар замон рининг халқаро мусобақа
лари бўйича маслаҳатчиси пол- Мудофаа вазирлиги вакиллари- талабларига жавоб берадиган ва танловлардаги ишти-
ковник Отабек Юлдашев, Қуролли нинг қисқа маърузалари ҳамда мат- тарзда реконструкция қили- роки, олий ҳарбий таълим
Кучлар Ҳарбий мерос ва замонавий буот ва оммавий ахборот восита- ниб, уларда зарур бўлган бар- муассасаларининг такомил-
тадқиқотлар институти маркази лари ходимларининг саволларига ча ўқув жойлари барпо қилин- лашуви, халқаро ҳарбий
бошлиғи полковник Азизжон Тои- берган жавобларидан қуйидагилар ган. Қўшинлар доимий тарзда ҳамкорликлар ҳақидаги
ров, Қуролли Кучлар академияси англашилди. замонавий қурол-аслаҳалар саволларга ҳам батафсил
ҳарбий санъат кафедраси катта билан бутланмоқда. жавоб берилди.
ўқитувчиси подполковник Аброрбек Бугунги кунда қўшинларнинг
Ибрагимов Ўзбекистон Республика- жанговар шайлигини ошириш мақ- Анжуманда Мудофаа ва- Фурқат ЭРГАШЕВ
си Президентининг «2022 – 2026 садида хориж тажрибаси ҳамда зирлиги ҳарбий хизматчила-
йилларга мўлжалланган Янги Ўзбе- айни вақтда содир бўлаётган
кистоннинг тараққиёт стратегияси қуролли тўқнашувлар таҳлили
тўғрисида»ги фармони ижроси ва асосида бўлинмалар фаолиятига
мавзу юзасидан қисқа маъруза қил- реал жанг вазиятига имкон қадар
дилар. Спикерларга кўра, мудофаа яқинлаштирилган янги тактик усул
соҳасида олиб борилаётган амалий ва услублар жорий этилиб, асосий
ишлар мамлакатимиз хавфсизлиги машқ ва тайёргарликларни тунги
шароитларда ўтказишга эътибор
# Uchrashuv қаратилмоқда. Бунинг учун мав-

ҲАЁТИЙ

ТАЖРИБАЛАРИ

БИЛАН

ЎРТОҚЛАШИБ

М Мамлакатимиз Президенти раҳбарлигида тинчликни
мустаҳкамлаш, халқимиз фаровонлигини таъминлаш,
кексаларни эъзозлаш, эртамиз эгаларини баркамол
инсон сифатида тарбиялашга давлат сиёсатининг
устувор йўналиши сифатида алоҳида эътибор
қаратилмоқда.

Бинобарин, буюк аждод- Республика Ҳарбий проку- ҳамда видеоконференц-алоқа ҳужжатлар ва маълумотлар
ларга муносиб авлод бўлиш, ратурасида прокурор-тергов орқали барча ҳудудий ҳарбий про- билан танишди.
юртимиз тараққиётига дахл- ходимлари ўртасида тарбиявий куратуралар ходимлари қатнашди.
дорлик ҳисси билан яшаш ҳар ишларни янада кучайтириш Адлия полковниги
биримиз, айниқса, ёшларнинг мақсадида, тизимда узоқ йиллар Тадбир давомида кекса фахрий- Шерзод ҲАЙИТОВ,
муқаддас бурчидир. Ёшлар- самарали ва ҳалол меҳнат қилган лар ҳаётий тажрибалари, эришган Республика Ҳарбий
ни ватанпарварлик руҳида фахрийлар билан «Адолат» туй- ютуқлари билан ўртоқлашди. Сўнг
тарбиялаш, уларда қонунга ғусини ҳаётимизда янада кенг қа- фахрийлар Республика Ҳарбий прокурорининг
ҳурмат, адолат туйғусини яна- рор топтириш биринчи даражали прокуратураси музейида тарихий катта ёрдамчиси
да мустаҳкамлаш мақсадида вазифамиз» мавзусида учрашув
тарих, бугун ва келажакни ташкил этилди.
ўзида мужассам этган маъна-
вий-маърифий тадбирлар ўт- Унда Республика Ҳарбий проку-
казиш яхши анъанага айланди. ратураси маҳкамаси, Тошкент ва
Чирчиқ ҳарбий прокуратуралари

VATANPARVAR № 13 2022-yil 7
1-aprel

# Namunali posbon

Sport – jamiyatda sog‘lom muhitni HAM XIZMATDA,
targ‘ib etuvchi, insonni toblovchi, HAM SPORTDA
ILG‘OR
unga sabr-bardosh hamda
chidamlilikni o‘rgatuvchi, orzu-
maqsadlari sari yetaklovchi muhim
vositalardan biri. Bugungi kunda

jismoniy tarbiya ijtimoiy omil
sifatida tobora yuqori ahamiyat
kasb etayotgani bois, yurtimizda
sohani yanada rivojlantirishga

alohida e’tibor qaratilmoqda.

Ta’kidlash joizki, Vatan himoyasida sobit tanlash borasidagi qarashlarini butkul o‘zgartirib Vatanimiz bayrog‘ini yuksaklarga ko‘tarishga muyassar
turgan baquvvat va irodali harbiylarimiz jismoniy yubordi. O‘z taqdirini harbiylik bilan bog‘lashni bo‘lgan. Xususan, Qozog‘iston Respublikasida qo‘l jangi
tayyorgarlik va sportni harbiy xizmat bilan maqsad qilgan qahramonimiz Vatan himoyasiga bel sporti bo‘yicha o‘rta yoshlilar o‘rtasida o‘tkazilgan Osiyo
chambarchas, uyg‘un holda olib borayotganlari bog‘lab, sarhadlarimiz daxlsizligini munosib himoya chempionatida oltin kamar sohibi bo‘lishi o‘zining hamda
sabab, har ikki sohada ham, yuqori natijalarga qilishga qaror qildi. jonkuyar ustozlarining tinimsiz mehnatlari samarasidir.
erishib kelmoqdalar. Ana shunday zabardast
o‘g‘lonlardan biri Davlat xavfsizlik xizmati Mana, bir necha yildan buyon Sodirjon yurt U 2021-yilda aralash jang san’ati bo‘yicha professional
Chegara qo‘shinlari safida sarhadlarimiz tinchligini himoya qilish bilan birga, qo‘l jangi va sportchilar o‘rtasida o‘tkazilgan O‘zbekiston ochiq
daxlsizligini ta’minlayotgan kontrakt bo‘yicha aralash jang sport turlari bo‘yicha o‘tkazilayotgan kubogida, shuningdek, 2022-yil 10–13-mart kunlari
harbiy xizmatchi, oddiy askar Sodirjon tuman, shahar, viloyat va respublika bosqichlardagi Farg‘ona viloyatida o‘tkazilgan qo‘l jangi bo‘yicha
Mahmudovdir. musobaqalarda, shuningdek, huquqni muhofaza O‘zbekiston kubogi bahslarida ham faxrli 1-o‘rinni egallab,
qilish organlari o‘rtasidagi bahslarda muvaffaqiyatli har ikki bahs natijalariga ko‘ra, oltin kamar sohibi bo‘ldi.
1996-yil 5-yanvarda Farg‘ona viloyatining qatnashib, yuqori natijalarga erishib kelmoqda.
Rishton tumanida tug‘ilgan qahramonimiz Sodirjon Mahmudovning sportda erishayotgan
bolaligidan juda g‘ayratli va shijoatli edi. U Intiluvchan qahramonimiz bir necha bor xalqaro natijalari yuqori baholanib, “O‘zbekiston sport ustasi”
Rishton tumanidagi 5-umumta’lim maktabida miqyosdagi musobaqalarda ham ishtirok etib, guvohnomasi bilan taqdirlangan. Tinib-tinchimas o‘g‘lon
o‘qib yurgan kezlaridayoq jismoniy tarbiya hozirda Farg‘ona davlat universitetining Jismoniy tarbiya
faniga o‘zgacha qiziqish va ishtiyoq bilan va sport fakultetida sirtdan tahsil olmoqda. Ham xizmatda,
qatnashardi. Shu bois, maktabni tugatgach, ham sportda ilg‘or Sodirjonning maqsadlari aniq: bor kuch
Toshkent pedagogika kollejining jismoniy tarbiya va mahoratini shu yurt himoyasiga safarbar etish, uning
yo‘nalishi bo‘yicha o‘qishga kirgan Sodirjon qo‘l har qarich yerini ko‘z qorachig‘idek asrab-avaylash.
jangi bo‘yicha respublika miqyosidagi ko‘plab
musobaqalarda qatnashib, yuqori natijalarga Albatta, hayotini yurt tinchligiga bag‘ishlagan ana
erishdi. shunday mard, jasur va fidoyi o‘g‘lonlar bor ekan, ona
Vatanimiz hamisha tinch va osuda bo‘lib, o‘z taraqqiyot
Qat’iyatli o‘g‘lon yigitlik burchini Davlat yo‘lida davom etaveradi.
xavfsizlik xizmati Chegara qo‘shinlari safida
o‘tadi. Askarlik davri uning hayot yo‘li va kasb Farida BOBOJONOVA
DXX Chegara qo‘shinlari
# Harbiy-vatanparvarlik
O‘quvchilarda
Yoshlarni vatanparvarlik
ruhida tarbiyalash katta qiziqish
barchamiz uchun
o‘z dolzarbligi va uyg‘otgan

ahamiyatini hech qachon uchrashuv
yo‘qotmaydi. Ushbu

dolzarb masala uzluksiz
jarayon bo‘lib, u bir-

biriga bog‘liq siyosiy-
huquqiy, ijtimoiy-

iqtisodiy, g‘oyaviy-
mafkuraviy, madaniy-

ma’rifiy tadbirlar
majmuasidan iborat.

2022-yil 17-fevral kuni Unda maktab ma’muriyati hamda ta’minlash, shuningdek, Davlat bojxona videokliplar namoyish etildi. Shundan
O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti boshqarma boshlig‘ining birinchi qo‘mitasining Bojxona institutiga o‘qishga so‘ng, yoshlar bojxona nazoratining
tomonidan bojxona ma’murchiligini o‘rinbosari M. Urazaliyev ishtirok etdi. qabul qilish tartibi va sharoitlari to‘g‘risida zamonaviy texnik vositalari hamda
yanada takomillashtirish va sohani batafsil ma’lumotlar berildi. jangovar qurol-aslahalar bilan yaqindan
korrupsiyadan xoli tizimga aylantirish Dastlab o‘quvchilarga bojxona tanishib, o‘z qo‘llari bilan ishlatib
bo‘yicha ustuvor vazifalar yuzasidan organlarining davlatimiz oldidagi Tadbir davomida o‘quvchilarga ko‘rish bilan birga ular uchun ushbu
o‘tkazilgan videoselektor yig‘ilishida vazifalari hamda yurtimizga bojxona boshqarma tomonidan bojxona vositalardan foydalanish ko‘nikmalari
har bir viloyat markazidagi maktabda chegaralari orqali kirib kelayotgan tovar organlarining 30 yilligi munosabati bilan bo‘yicha mahorat darslari o‘tkazildi.
yoshlarning bojxona sohasiga bo‘lgan va transport vositalariga undiriladigan tayyorlangan videorolik hamda “Bojxona
qiziqishini oshirish, bojxona ishi bojxona to‘lovlari, respublikamiz iqtisodiy zahmati”, “Bojxonachilar”, “Qahramon Tadbir so‘ngida boshqarmaning
yo‘nalishida o‘quvchilar bilan bevosita manfaatlarini himoya qilish va xavfsizligini bojxonachilar xotirasi” mavzularidagi chegara bojxona postlarida xizmat olib
boshqarma va bojxona postlarida amaliy borayotgan kinolog xodimlar ishtirokida
o‘quv mashg‘ulotlarini tashkil etish ko‘rgazmali chiqishlar qilindi. Kinologlar
topshirig‘i berilgan edi. tomonidan giyohvandlik vositalari,
portlovchi moddalar, qurol-yarog‘,
Shu munosabat bilan Xorazm viloyati o‘qdori hamda valyuta qimmatliklarini
bojxona boshqarmasi viloyat xalq ta’limi qidirib topish bo‘yicha o‘tkazilgan
boshqarmasi bilan kelishilgan holda, ko‘rgazmali chiqishlar o‘quvchilarda
Urganch shahridagi 18-umumta’lim katta qiziqish uyg‘otdi.
maktabida 10–11-sinf o‘quvchilari
bilan “Bojxonachi – sharafli kasb!” Xorazm viloyati bojxona
mavzusida uchrashuv tashkil etildi. boshqarmasi axborot xizmati

8 2022-yil № 13 VATANPARVAR
1-aprel

# Tarix

Соҳибқирон Амир ²АРБИЙ МУСИªА яъни мусиқачиларнинг бошлиқлари-
Темур ўз қўшини тар- гина билишган. Бу махфий куйлар
САНЪАТИГА ЭЪТИБОР «Ўн икки зуллисонайн» ноғора усул-
кибини янги ҳарбий лари мажмуаси» деб аталган. Бундан
стратегия, тактикалар Мароғийга жазо беришга кўзи қий- кур масаланинг баъзи жиҳатларини кўринадики, мусиқий пароллар ға-
билан бойитиш жараё- маганми ё бошқа сабабми, ҳар ҳолда тадқиқ этиб, уларни эълон қилишган. нимдан доимо сир тутилган ва узоққа,
нида мусиқани уларни унинг саройдан қочиб кетишига йўл Аммо ўзига хос аҳамиятга эга бўлган олисларга қисқа ва узун, пастроқ ва
бердилар. Эҳтимол, бу айнан соҳибқи- бу масала биздан кўпроқ таҳлилий, жарангдор махфий, ҳарбий мусиқалар
тўлдирувчи муҳим рон Амир Темурнинг кўрсатмаси ҳам илмий изланишларни талаб этмоқда. жанг олдидан тингланган ва ўрганил-
қурол эканлигини ҳам бўлиши мумкин, чунки у олимларни ган ҳамда қўшиннинг қисм ва бўлинма
унутмади. Бизгача етиб Худонинг энг яқин бандалари ҳисоб- Ўрганишлар натижасида ва мусиқа бошлиқларига махфий етказилган,
келган тарихий манба- лар ва уларнинг жон қушини маҳв соҳаси билимдонларининг аниқ ху- улар ўз навбатида шу куйларга қараб,
лар, мусиқий рисолалар этишни унчалик хоҳламас эди. Бундай лосаларига таяниб айтиш мумкинки, аскарларини жангга йўналтириб тур-
ва мусиқага оид турли тўхтамга келишимиз беҳуда эмас. Чун- америкалик ихтирочи Сэмюэл Финли ган. Албатта, мусиқа орқали бундай
миниатюралар бу фикрлар ки кейинчалик тутиб келишганда ҳам Бриз Морзенинг 1837–1838 йиллари махфий жанг олиб бориш душман
қанчалик асосли эканли- буюк ҳукмдор уни зиндонда эмас, ўз ўзининг нуқта ва тирелардан иборат аскарларини довдиратиб қўйган ва
саройида кутиб олади. Ана шу ерда «морзе коди» юзага келишидан қа- уларнинг тўзғиб кетиб, пароканда бў-
гини тасдиқлайди. Мароғий истеъдодини ишга солиб, рийб беш юз йил олдин, эслаб қолинг, лишига олиб келган. Жанг тактикасига
ерга ётиб олиб, Қуръони каримни беш юз йил аввал соҳибқирон Амир кўра, махфий ахборотлар етказиш 6-7
Тадқиқотчи Муҳсин Қодиров: хушовозда куйлаган ҳолда тахт пойи Темур «узун ва қисқа ритм»ларга км., ҳатто 10 км.гача бўлган масофага
«Амир Темур ҳамма нарсани сари судралади. Бу ҳолни кўрган Амир асосланган усуллар воситасида муҳим мўлжаллаб тузилган ва душман яқин
– санъатни, ўйин ва томоша- Темурнинг чеҳраси ёришади, чунки у ҳарбий буйруқ ва маълумотларни келгунга қадар узун, қисқа ва бошқа
ларни, ҳатто ўз кучини ҳам қўлини қонга бўяшни истамай турган узоққа узатишнинг бадиий йўлини мусиқа садолари билан барча ҳаракат-
давлатни мустаҳкамлаш, сал- эди ва баҳона топилганидан шод бўл- ихтиро этган эди ҳамда бу усуллардан лар ҳукмдорга етказиб турилган ҳамда
танатни улуғлаш, жангда ғолиб ганча: «Абдол зи бим чанг бар мусҳаф ҳар бири катта ва кичик жангларида натижа оркестрнинг «Ғалаба усули»
чиқиш сари йўналтирган», дея зад!» дея ислом оламида машҳур фойдалана билиб, ғалабани таъмин- садоси билан якунланган.
унинг мусиқа санъатига бўлган бўлган рубоийни ўқиб юборади, яъни лашга ҳисса қўшди, дея хулоса чиқа-
қарашларига тўғри, холисона «Қаландар қўрқувдан Қуръонга чанг ришга асосимиз етарли. Амир Темур ҳар бир жанг олдидан
баҳо берган. солди», дейди. қўшинни кўрикдан ўтказган. Тадқиқот-
Масалан, Салоҳиддин Тошкан- чи Саид Болтазоданинг фикрича,
Бу даврда бастакорлик жаб- Шу тариқа соҳибқирон Амир Темур дийнинг «Темурнома» асарида қайд шундай ҳолатлар бўлганки, ҳукмдор
ҳасида янги усулни кашф этиш енгил тортиб, унга омонлик эълон қил- этилишича, «Тунукадан уй қилиб ўз қўшинларини икки кун давомида
чинакам ижодкорлик ишига ди ва кўрамизки, Абдулқодир Мароғий теваларга ортган эрди, вақти келиб, текшириб чиққан. Бу дегани – 200
айланган эди. Пайғамбар ва бундан сўнг Темурийлар даврида ҳам жанг ичра кирган пайтларида нағ- минг қўшин бўлса, яна 40 та бирлашган
авлиёларнинг маънавий мероси мусиқа санъати ривожи учун сидқи- маи қилиб, танбурларни чолиб, имом оркестрни унга қўшсак, жами 1 600 та
ҳамда Шарқ халқларининг асрий дилдан меҳнат қилди. У томонидан Ҳасан ва имом Ҳусайн марсиялари- ижрочи, умумий тахминда 201 600 та
мусиқий қадриятлари асосида ишлаб чиқилган миатайн мажмуасини дан ўқур эрдилар. Аларни овозиға тенгсиз ва матонатли аскар текшириш-
илмий жиҳатдан ишлаб чиқилди сарой мусиқачиларидан Хожа Шайхим аскарлар масту аласт бўлуб, ўзларини дан ўтказилганига тенг келади.
ва ҳаётга татбиқ этилди. Энг Тебесий ҳамда Дарвош Али Чангий жанғға урар эдилар». Румга қарши
олий мусиқа тури – миатайн маҳорат билан ижро қилганликлари жангда тўрт минг карнайчи, ноғора Бошқа маълумотлар шуни кўрса-
мажмуасида ҳам усул омили ва тарихий манбаларда аниқ қайд этил- ва болабон чолғучилар ҳамда хушо- тадики, соҳибқирон Амир Темур жан-
бадиий сайқал топди. Амир Те- ган. Юқоридаги фикримизнинг тасдиғи воз хонандалар иштирок этишган. говар қурол-аслаҳаларни такомил-
мур яхши кўрган ва қадрлаган сифатида айтиш керакки, Алдулқодир Шундан ҳам билса бўладики, Амир лаштириш билан бир қаторда мусиқа-
хушовоз ҳофиз, мақомшунос Мароғий 1380–1381 йилларда 24 дав- Темур аскарларнинг жанговар руҳи- вий жанг усулларини ҳам янгилаб,
олим Абдулқодир Мароғий ҳар рли «Зарби ровеъ», 1382 йилда эса ни оширишда бутун бошли оркестр, ривожлантириб борган. Мисол учун,
бири эллик зарбдан иборат икки 49 зарбли «Зарби фатиҳ» 30 даврли ансамблдан, кўп сонли чолғучи ва Ҳиндистон юришидан сўнг оғир вазн-
юз даврли миатайн асарини «Даври Шоҳий» усулларни вужудга хонандаларнинг маҳоратидан ҳамиша ли, улкан жанговар филларни жангга
ёзди ва бу нарса Темурийлар келтирди. Темурийлардан бўлмиш ўринли фойдаланган. Маълумотларга киритар экан, жанг бошлаш олдидан
Уйғониш даври мусиқа санъати Халил Султон саройида 8 даврли кўра, Султон Ҳусайн Бойқаро Мирзо бурғу, сур ва карнайлар наърасидан
ривожига катта ҳисса қўшди. «Даври қамария», Шоҳрух саройида ҳам битта куйни 200 чолғучи ижроси- сўнг катта ноғорачилар филларнинг
унинг адолатини тараннум этувчи да тинглаган. Ва биз шу нарса билан яқинига бориб, уларнинг товушлари-
Олим бу асарини Амир Те- 28 даврли «Даври адл» усулларини қаддимизни кўтаришимиз керакки, га қиёсан сунъий мусиқаларни ҳосил
мурга совға қилганида, ҳукмдор маҳорат билан татбиқ этди ва олқи- бугунги «оркестр» сўзигина Европа- қилиб, уларни саросимага келтир-
бениҳоя хурсанд бўлган ва уни шларга сазовор бўлди. дан келди, бундай ансамблнинг ўзи ган. Бундай дабдабали товушлардан
нафақат зарлар билан сийлади, эса бизда қадимдан мавжуд эди. Исбот жунбишга келган жанговар филлар
балки юксак лавозимга ҳам му- Амир Темур урма чолғуларда ҳосил талаб этиладиган бўлса, тарихимиз- ҳам кучли наъра тортган ва икки ўр-
носиб кўрди, ҳурматини жойига қилинадиган усулларга ҳам бениҳоя нинг қадим-қадим поғоналарида ҳам тада галма-галдан наъра товушлари
қўйди. Ҳатто у Амир Темурнинг катта эътибор берди ва бу ҳол ўз нав- турли анъаналарнинг мусиқа билан янграб, бутун жанг майдонини ваҳи-
фармони билан Мироншоҳ Мир- батида рақс санъатининг ривожига боғлиқ ўринларида ҳам бирликни, уй- ма, қўрқувга тўлдирган. Усмонийлар
зонинг хос надими сифатида ижобий таъсир ўтказди. Рақс деганда ғунликни кўрамиз. Масалан, тарихчи сулоласининг йирик вакили, қўрқмас
Табризга ишга юборилди ва у фақат тўй-томошаларда ижро этила- Насафий маълумотларига кўра, катта жангчи, султон Йилдирим Боязид би-
ерда ижод қилиши учун ҳам диган ўйинлар эмас, балки ҳарбий йиғин пайтида Муҳаммад Хоразмшоҳ лан бўлган жангда ҳам худди шундай
барча шарт-шароитлар муҳайё машқлар ҳам эътиборга олинади. Бу ҳузурида мамлакатнинг турли вило- мусиқа ижро этилиб, жанговар фил-
этиб берилди. Лекин Абдулқо- эса аскарларнинг жисмонан ва руҳан ятларидан таклиф этилган 27 нафар ларни жунбишга келтириб туришган
дир Мароғий ҳам амалдор олами чиниқишларида ҳам ўз таъсир кучини амалдор ноғорачи «Нубаи Зулқар- ва бу ҳам кўп жиҳатдан соҳибқирон
кишиси эмас, ҳис-ҳаяжонга тўла кўрсатган. Аммо ҳозиргача бу борада найн» усулида жуда тантанавор куйни Амир Темурнинг тўғри тадбирлари
ижодкор бўлиб, гоҳо ўз йўлидан мукаммал тадқиқотлар олиб борилган ижро этишган. туфайли улкан ғалабани қўлга кири-
четланганини ҳам сезмай қол- эмас ва ана шу ҳолатни мазкур қўл- тишига сабабчи бўлган эди.
ди ва Мироншоҳ Мирзога тиш ланмада Амир Темурнинг ҳарбий му- Соҳибқирон Амир Темур даврида
қайраган малика Хонзодахо- сиқа соҳаси ривожига қўшган ҳиссаси ҳарбий мусиқа деганда, мана нима- Бугунги кунда ҳам доимий машғу-
нимнинг ғазабига дучор бўлди. ҳақида ҳам алоҳида тўхталишимизга ларни чуқурроқ ўрганишни талаб лотлар, кўпдан-кўп ҳарбий ҳаракат-
асосий сабаб қилиб кўрсатиш мумкин. этади. Яна шуни англаб олишимиз лар ва албатта, аскар асаб тизимига
Ҳиндистон юришидан қайт- Бу тўғрида С. Азизбоев, Саидий Саид керакки, жанг пайтида ё бошқа ҳарбий таъсир кўрсатиб, уни пессимистик
ган Амир Темур ўғли Мироншоҳ Болтазода, О. Иброҳимов ва бошқалар юришлар вақтидаги махфий мусиқий ҳолатга тушириб қўйиши ва шу бир
Мирзонинг давлат ишларидаги бир қатор илмий мақолаларида маз- уронларни, яъни паролларни фақат дақиқали тушкун ҳолат нафақат ўзига,
хиёнати ҳақидаги тафтишчи- соҳибқирон Амир Темур ва меҳтарлар, балки бутун мамлакатга, халқ бошига
ларнинг ҳисоботини эшитган оғир оқибатларни келтириб чиқариши
заҳоти айбдорларга жазо та- мумкин, аммо модомики, унда озгина
йинлади. Сарой надимлари, тушунча бўлса, биргина ёқимли му-
яъни жуда катта хатога йўл сиқа орқали руҳини кўтариб, онг ости
қўйган ва давлат мулкини та- қатламларини яна ўз ҳолига келтириб:
лон-торож этиб, раиятнинг «Мен халқим тинчлиги учун ҳарбий
аҳволини оғирлаштирган Мав- хизматдаман!» дея ўзига далда бериб,
лоно Муҳаммад Коҳий ва Устод қаддини тиклаб, жанговар руҳини
Қутб Нойи ясоққа тортилди. сақлай билса ва ўз хизмат бурчидан
Ким билсин, балки Абдулқодир оғишмай, асл мақсадга қараб интилса,
бу ҳам бизнинг ютуқларимиздан бири
бўлиши шак-шубҳасиздир. Ҳарбий
мусиқанинг яна қатор афзалликлари
борки, уларни бирма-бир кўриб чиқиб,
онгимизга сингдиришимиз ўзимиз учун
фойдадан холи бўлмайди.

Подполковник
Мирзатилла МИРАХМЕДОВ,

Подполковник
Нозим КАМАЛОВ,

Қуролли Кучлар
академияси ўқитувчилари

VATANPARVAR № 13 2022-yil 9
1-aprel
# O‘tmish haqiqatlari

Ўзбек журналисти- СО²ИБªИРОННИНГ
касининг тарихий
илдизлари, ўлкада
оғзаки ва ёзма ахборот
шаклларининг таркиб то-

пишига бориб тақалади. ¥ÀÐÁÈÉ ÆÓÐÍÀËÈÑÒËÀÐÈ
Дастлабки ёзма матнларда ҳам,
ўтмишдаги ўзбек адиблари ва
алломаларининг ижодида ҳам

ижтимоий ахборот ва публицис- Á¤ËÃÀÍÌÈ?
тика белгилари кузатилади. Тарих
фанлари доктори, профессор Н. Абду-

азизованинг «Миллий журналисти- тикага алоқадор рин, бахшилар мукофот
ка тарихи» китобида келтирили- муҳим жиҳатлар ҳам дафтарига унинг номини
ёзишсин», дейди.
шича, «Ўрхун-Енисей битиклари» учрайди.
публицистик чақириқ руҳига Тарихчилар ҳарбий Олим бахшилар
ҳақида тўхталиб, улар-
журналистика пайдо нинг вазифаси сафар
давомида ҳар бир жанг
тўлалиги, Тўнюқуқ битиги бўлиши асосларини қа- ёки бошқа муҳим воқеа
тафсилоти ҳамда жангда
сиёсий-ижтимоий шарҳлар, димда саркардалар ёнида иш кўрсатганлар номини
давлат арбобининг фаолия- юрган, барча кўрган-ке- дарҳол, ҳатто ўша воқеа
чирганларини қоғозга ту- юз берган жойнинг ўзи-
да қоғозга тушириш
ти, салтанатни бошқариш шириб борган шахслар фао- бўлганини, Амир Темур
ҳарбий фаолиятига оид
тажрибалари тўғрисида- лияти мисолида кўрсатишади. барча муҳим воқеалар
ги мулоҳазалари билан Масалан, Александр Македон- ҳам ўз пайтида бахши-
ский қўшинида уруш тафсилот- лар томонидан туркий
тилда битилгани ҳақида маълумотлар
ижтимоий фикр жара- ларини ёзиб борадиган махсус мавжудлигини айтади. Ҳатто уч нафар
ёнига таъсир кўрсата- кишилар бўлган. Бундай фаолият турк бахшиси – Эларта, Сайнорта ва
ди. Демак, ижтимоий билан шуғулланадиганлар қўшинда Темурчақар номларини ҳам келтириб
жангнинг боришини, тактика ва стра- ўтади.

фикрга таъсири тегиясини, қаҳрамонлик кўрсатган Нега жанг тафсилотлари, муҳора- биз авлодларга етиб келишида муҳим
билан боғлиқ омил баҳодирларни, умуман, барча муҳим балар билан боғлиқ муҳим воқелик- ўрин тутган. Шу нуқтаи назардан
тафсилотларини ёзиб боришади. Бу лар туркий тилда битилгани ҳақида бугунги журналистларга, хусусан,
фикр юритадиган бўлсак, ўша даврда ҳарбий журналистларга Амир Темур
мазкур битиклар ҳарбий журналистиканинг илк кўри- ҳарбий атамаларнинг аксарияти тур- катта эътибор қаратган, дейиш мум-
кийдалиги, жанговар буйруқлар ҳам кин. Натижада бахшиларнинг туркий
юртимиз журна- ниши, деган фикрга олиб келади. шу тилда берилгани бунга асосий битиклари форс тилида Амир Темур
листикасининг Махсус тайёрланган кишилар фао- сабаблардан биридир. Демак, бахши- тарихини ёзган муаррихлар учун у ёки
лияти замирида қуйидаги мақсадлар ларга уларни аниқлик билан қоғозга бу даражада муҳим манба вазифасини
туширишга туркий тил ўнғай эди. ўтагани шубҳасиз. Демак, адолат туғи-
илк ёдгорлик- мужассамлашган: ни баланд кўтарган бобомиз ўзи ҳақи-
Хўш, соҳибқирон Амир Темурга да, салтанати ҳамда жангу жадаллари
ларидан ҳарбий юришлар тафсилотларини бахшилар, битикчилар нима учун ҳақида авлодларга ҳақиқатнинг етиб
бири, деган ёзиб бориш; керак эди? Бунга айрим манбалар боришини, улар хотирасида сақлани-
орқали жавоб беришга ҳаракат қи- шини истагани учун ҳам шундай йўл
қаҳрамонлик, мардлик, жасоратни ламиз. «Соҳибқироннинг «ёзилган тутган.
нарса авлодлар хотирасида қилинган
хулосага Маълумки, тараннум этиш; ишдан ҳам узоқроқ яшайди», деган Мақолада бахшиларнинг битикла-
олиб ке- журналисти- душманга ёлғон ахборот билан машҳур гапи бор. Ул зот, «Умматлар ри тарихчилар учун муҳим манба
лади. эсга олур...» деб ҳарбий ҳаракатлар бўлганлиги ҳақидаги фикрни илгари
таъсир ўтказиш; даврида юрган йўлларида кўпинча сурдик. Бунга мисол қилиб, шарқшу-
тинч аҳоли орасида иғво, бўҳтон ёзма нишона ҳам қолдирган», дейди нос олим Ғулом Каримийнинг «Мунта-
ёзувчи Бахтиёр Ҳайдаров. Муаллиф хаб ут-таворихи Муиний» китобининг
ка ахборотни орқали васваса уйғотиш. фикрининг исботи сифатида Амир кириш қисмида айтган қуйидаги фик-
Темурнинг 1391 йилнинг баҳорида рини келтириб ўтишимиз мумкин:
тўплаш, таҳлил Шундан ҳам кўриниб турибдики, Тўхтамишхонга қарши ҳарбий юриши «Иброҳим Султон буйруғига кўра
чоғида Улуғтоғ (ҳозирги Қозоғистон тўпланган бахшилар битиклари «За-
қилиш ва тарқа- журналистикага хос бўлган икки ҳудуди)га битик ёзиб қолдирганини фарнома»ни ёзишда Шарафиддин Али
тарихчи Низомиддин Шомийдан кел- Яздийнинг таянч манбалари сирасига
тишга йўналтирил- жиҳат: ахборот орқали воқеалардан тиради. Яъни тарихчининг «Зафар- кирган». Ёки бўлмаса рус шарқшунос
нома» асаридан қуйидаги иқтибосни олими А. Семёнов Ғиёсиддин Али
ган ижтимоий фао- хабардор қилиш, ахборот ёрдамида келтиради: «Тоштарошларга буюрди, ўз китоби учун Ҳиндистон юришида
улар у кунлар тарихини тошга нақш Амир Темурга ҳамроҳ бўлган Носи-
лият тури ҳисобла- ижтимоий фикрга таъсир кўрсатиш қилдилар, токи у нишона турар экан, риддин Умарнинг кундалигини асос
замона саҳифасида бу юриш умри қилиб олган бўлиши мумкин, деган
ниб, унинг дастлабки омиллари қўшиндаги хос ходимлар боқий қолгай». гипотезани илгари суради. Маълум
бўлишича, соҳибқироннинг хоҳишига
кўринишлари қадимда учун муҳим аҳамият касб этган. Бу тарихий фактни бошқа бир ман- кўра Носириддин Умар ўз кундали-
ба орқали қиёслаб кўрдик. Олим Ҳ. Да- гини Ҳиндистон юришида алоҳида
пайдо бўлган. Бунга, Халқимиз бой тарихга эга. Юрти- дабоевнинг «Амир Темурнинг ҳарбий шижоат кўрсатган Халил Султонга
маҳорати» асарида «Қозоғистондаги бағишлайди. Бу тарихий факт ҳам
биринчидан, кишиларни миз ҳарбий журналистикаси тарихини Улуғтоғ қояларида соҳибқироннинг бу Амир Темурнинг жанговар юришлари
юриш ҳақида ёзиб қолдирган хотира бахшилар, битикчилар томонидан
ижтимоий ҳаётда содир шу маънода, узоқ ўтмишда бугунги ёзуви сақланган. Туркийда битилган қайд этиб борилганининг яна бир
бу хотирада, жумладан, шундай де- исботи.
бўлаётган воқеалардан ха- ҳарбий журналистикага яқин фао- йилган: «Тарих етти юз тўқсон учта,
қўй йил ёзнинг ора ой Туроннинг Юқорида келтирилган фактларга
бардор қилиш, иккинчидан, лият ривожланган даврдан ўрганиш султони Темурбек икки юз минг черик асосланиб, соҳибқирон Амир Темур
била ислом учун Тўхтамишхонни(нг) ёнида юриб, маълумот тўплаган би-
ахборот воситасида ижтимоий мантиқан тўғридир. Мазкур мақолада хониға йўриди. Бу ерга етиб, белгу тикчи, бахши, воқеанавислар бугунги
бўлсун теб бу йўбани қўпарди. Тангри ҳарбий журналистнинг вазифаларини
фикрга муайян ғоявий-руҳий соҳибқирон Амир Темур даври мисо- нисфат бергай, иншааллоҳ. Тангри ҳам билвосита бажарган, деган илмий
эл кишига раҳмат қилғай, бизни дуо гипотезани илгари суриш мумкин.
таъсир ўтказиш зарурати сабаб- лида буни кўриб чиқсак. Қўлимизда била ёд қилғай». Келтирилган мисол- Мавзуни чуқурроқ тадқиқ этиш Ўзбе-
лардан хулоса чиқариш мумкинки, кистон ҳарбий журналистикаси истиқ-
дир. Шу нуқтаи назардан олиб қа- асосий тарихий манбалардан бири бахшилар, битикчиларнинг хизмати болида муҳим аҳамият касб этади, деб
буюк бобокалонимизнинг бой мероси ҳисоблаймиз.
раганда, оғзаки ахборот нотиқлар, бўлган Муиниддин Натанзийнинг
Алижон САФАРОВ,
жарчилар томонидан етказилган. «Мунтахаб ут-таворихи Муиний» ЎзЖОКУ кафедра мудири,
филология фанлари бўйича
Олимлар жарчилик, ваъзхонлик, китоби. Ўзбекистон Республика-
фалсафа доктори (PhD)
нотиқлик, хабарчилик каби оммани си Фанлар академияси Абу Райҳон

қамраб олувчи тадбирларни энг қа- Беруний номидаги Шарқшунослик

димги коммуникациянинг дастлабки институтининг катта илмий ходими

шакллари, ахборот тарқатишнинг Ғулом Каримий «Мунтахаб ут-таво-

ибтидоий усуллари сифатида келти- рихи Муиний» китоби таржимасининг

риб ўтишади. Ёзма маълумотлар эса, кириш қисмида келтирган маълумоти

масалан, қадимги Мисрда папирус- ўрганилаётган мавзу учун муҳимдир.

ларга битилиб, тарқатилган. Қадимги «Амир Темур даврида қатъий тарзда

Римда эълонлардан, қўлёзмалардан йўлга қўйилган барча ҳарбий юриш-

фойдаланилган. Ёзма коммуника- лар тафсилотлари ҳамда ҳар бир

циялар шаклланишида алифбодан жангнинг баёнини ўз вақтида бахши-

олдинги протоёзувларнинг аҳамияти лар (битикчилар) томонидан туркий

ҳам муҳим бўлган. Миххат ва иерог- тилда уйғур ёзувида ёзиб бориш

лифларни қамраб олган протоёзув- одати кейинги Темурийлар даврида

лар сўздан кейинги иккинчи ахборот ҳам мавжуд бўлганини Мирзо Муҳам-

инқилоби ҳисобланади. мад Ҳайдарнинг «Тарихи Рашидий»

Инсоният тарихи – урушлар тари- асаридаги бир маълумот тасдиқлай-

хи, деган тушунча мавжуд. Урушлар ди. Муҳаммад Ҳайдарнинг ёзишича,

ҳақида бизгача етиб келган тарихий Заҳириддин Муҳаммад Бобур Ҳамза

манбаларни, муҳим ахборотни бе- султонга қарши жанг қилиб, ғалаба

восита кузатган инсонлар ёзиб қол- қозонганида, Жонаҳмад атка бошчи-

диришган. Шу сабабли тарихчилар, лигидаги Муҳаммад Ҳайдар мулозим-

битикчилар томонидан бизгача етиб лари жасорат кўрсатиб, душманнинг

келган ёзма ва оғзаки ахборот шакл- бир саркардасини тирик ушлашади.

ларида нафақат тарих ёки бадиий Жангдан сўнг Бобур: «Бу – Мирзо

адабиёт, балки ҳарбий журналис- Ҳайдарнинг биринчи иши, биноба-

10 2022-yil № 13 VATANPARVAR
1-aprel

# «Vatanparvar» – 30 yoshda

ЖА£АЛБОЙЛИЛИК

КУТУБХОНАЧИ Мактабда ўқиб юрган кезларим
кутубхона энг севимли жойларим-
дан бири эди. Кутубхонани яхши
кўриб қолгандим. Уйимизда ҳам

кутубхона ташкил қилдим. Ҳақиқий

БОЛА УСТОЗНИНГ БОЛАЛИГИ кутубхонада бўлгани каби китоб-
севарлар рўйхатини шакллантир-
Буни одатдаги «навбатчи» сар- дим. Уларнинг ҳар бирига «кар-
лавҳа билан «Устознинг болали- точка»лар очдим. Бу ишни жуда
ги» деб қўйдим. Аслида «Биринчи иштиёқ билан бажардим.
шеър» деб қўйсамми, деган хаёлга
Бир неча ўн йиллар берисидан

ҳам бордим. Кейин яна ёдимга туш- туриб, устознинг кутубхона билан
ди, болалик фақат биринчи шеър боғлиқ хотиралари ёдимга тушга-
нида кўнглимдан шундай ўйлар
Истеъфодаги подполковник Таниқли ҳажвчи, шоир ва ёзув- билан боғлиқ эмас-ку? кечади: «Бугун ҳам қишлоқларда
Абдураззоқ Обрўев чи Абдураззоқ Обрўев Самарқанд Шундай қилиб тинглаймиз: шундай болалар бормикан? Дўкон
«Ватанпарвар» газетаси вилоятининг Пастдарғом туманида ...Мактабда жуда яхши ўқиган- эмас, кутубхоналар очиш истагида
жамоаси орасида биринчи туғилган. 1985 йили Москва давлат бўлган, хориж орзусида бўлмаган
ва ягона Ўзбекистонда университетининг Журналистика ман. Тўртинчи синфларда бўлса ўғил-қизларимиз топиладими?»
хизмат кўрсатган факультетини битирган. Унинг керак, она тили ва адабиёти му-
журналист унвонига «Ҳўплам-тўплам», «Ҳиринг-ҳи- аллимимиз шеър ёзиб келишни Қишлоқларимизда ҳам замона-
эга ижодкор. Ёзувчилар ринг», «Бўйдоқ аскар», «Тухум- уйга вазифа қилиб берди. Севиниб вий кутубхоналар очилармикан?
уюшмасининг аъзоси, кам нинг қудрати», «Аёлнинг қулоғи», кетдим. Бундан осони бор эканми? Болалар ва катталар учун бирдек
сонли пародиячилардан «Рухсат беринг, шеър ўқийман», севимли бўлиб, нури олис-олислар-
бири бўлган устозимизнинг «Сен авайла, асра, Ўзбекистонни» Мактабдан уйга келиб, апил-та- га таралиб турса, тундаги йўловчи
қалами «Муштум» китоблари нашр этилган. пил овқатланиб, кўчага ўйнагани учун ҳам маёқдек бўлса.
журналида чархланган. югурдим. Ўйин билан вақт қан-
«Ватанпарвар» газетаси ҳақида дай ўтганини ҳам сезмай қолдим. Айнан кутубхона воқеаси мени
сўз кетганида негадир кўпчилик Кечда ётиш олдидан уйга вазифа бот-бот ёзишга ундаб турарди. Бир
Абдураззоқ Обрўев номини тилга ёдимга тушиб қолди-ю, бирпасда ибратли воқеа каби ёзсам, ким-
оларди. Сени ишлаб турган газе- ёзиб ташладим. (Шу жойида оғзим нингдир кўнглига чўғ солса...
ланг очилиб, устозга қойил қол-

танг орқали танишлари ҳам ёқимли ган ҳолатим ҳамон ёдимда. Бўлар ЯНА УСТОЗ ҲАҚИДА
туйғулар уйғотса керак. Ўзига ҳам бола бошидан, деб шунга айтсалар
керак-да, деб чунонам ҳайратим
бу ҳақда бир неча марта айтгандир- ошгандан-ошганди.) Устоз ҳақида айтадиган гапла-
миз. Хижолат бўлгандек куларди. рим кўп. Энг муҳими, энг яхши
Эртаси куни дарс бошланди. фазилатларидан бири ҳақсизлик-
Газетада ишлаш ниятида келга- Ўқитувчи уй вазифасини сўраган ка томошабин бўлиб турмасди.
нимда ҳам негадир бош муҳаррир эди, ҳаммадан аввал қўл кўтариб, Келинг, устоз Абдураззоқ Обрўев
қолиб ўша пайтлари бўлим бош- тайёрлигимни билдирдим. Устоз ҳақида яна бир ҳамкасбимиз, ҳар-
лиғи бўлган Обрўевнинг қабулига доскага чақирди. Чиқиб шарилла- бий журналистикада илк қалам
юборишган. Бугунгидек кўз ўн- тиб ёзган шеъримни ўқиб бердим. тебратган аёл – «Шуҳрат» медали
гимда ўша хона: китобларга лиқ Муаллим бирмунча вақт менга қа- соҳибаси, Ўзбекистон Ёзувчилар
тўла жавон, қоғозларга кўмилиб раб қолди-да, деди: уюшмаси аъзоси Зулфия Юнусова-
ишлаб ўтирган офицер... Қар- дан эшитайлик:
шисида ўтирдим. Салом-аликдан – Раҳмат, Ҳамид Олимжоннинг
сўнг, марказий газеталарда мақо- шеърини яхши ёдлабсан. Кейинги – Устоз ўзларига яраша қат-
лаларим эълон қилинганми-йўқми, сафар ўзинг ёзиб кел... тиққўл эдилар. Ёдимда, бир мақо-
қизиқди. Кейинги сафар кели- лани қайта-қайта ишлашга мажбур
шимда мақолаларим чоп этилган АҚЛЛИ БЎЛИШ СИРИ қилганлар. Ҳеч оғринмаганман,
газеталарни олиб келишимни маслаҳатларини тўғри қабул қил-
сўради. Ёзганларимга бирровгина Бир куни физика ўқитувчимиз- дим. Мақола эълон қилинганидан
кўз югуртирган ва «қалами бор», нинг бошига кўзим тушиб қолди. кейин ўқувчилар эътиборига туш-
дея тавсия қилган. Ҳеч эътибор бермаган эканман, ди. Раҳмат эшитдим. Бош муҳар-
умуман сочлари йўқ. Шунақаси ҳам риримиз: «Абдураззоқ, бу сизнинг
Бу ерда иш бошладим. Ўзбек, бўладими? Энг яқин ўртоғимдан хизматларингиз бўлса керак, а?»
қозоқ, татар, рус офицерлар. Бе- сўраган эдим, шундай деди: деб сўраганларида, «Йўқ, бу унинг
гона бир муҳит. Отадек ғамхўр меҳнати, жиддий ишлади...» деб
Игорь Камилжановичга («Трактор- – Шуни ҳам билмайсанми? Ақлли жавоб бердилар. Шогирдларининг
соз-тракторостроитель» газетаси одамларнинг сочи бўлмайди. Ўқи- энг кичик ютуғидан ҳам қувонар-
бош муҳаррири) ўхшамайди, ҳеч тувчимиз ҳам жуда ақлли, билгир дилар, уларни эътироф этардилар,
бири. Айниқса, бош муҳаррир жуда одам. руҳлантирардилар. Бугун бу нарса-
жиддий, қовоқлари солинган. Иш лар ҳам ноёбдек.
бошлаган кунларимдаги дадиллик Тўғри айтади, дунёда физика
ўрнини хавотир эгаллай бошлади. ўқитувчимиздан ҳам кўра ақлли Матбуотга кеч кириб келганман,
Бу хатти-ҳаракатларимда ҳам се- одам бўлмаса керак. Бирданига рости. Шундан хижолат бўлар-
зилган бўлса керак, устоз оддийги- мени ҳам ақлли бўлгим келиб кет- дим, бу ҳақда устозга ҳам айтдим.
на қилиб шундай деди: «Сиз ёзинг, ди. Ўшанда уларнинг бир гапи ёдимда
ёзаверинг...» муҳрланиб қолди: «Ҳечқиси йўқ,
– Ақлли бўлиш учун нима қилиш яхши от кейин чопади. Ҳали бир
Айнан шу сўзлар мени руҳлан- керак? муваффақиятларга эришасиз...»
тирган, журналист учун энг керак- Бу гапдан боладек севиниб, ўзимга
ли ва вақтида айтилган сўзлар! – Ҳар доим осмонга қараб, ўй- ишончим ортган. Аллоҳга шукур,
чан, хаёл суриб юришинг керак ҳарбий журналистика соҳасида
Муваффақиятли чиққан ҳар бўлади. ишлаб, кам бўлганим йўқ. Давлат
битта мақолани эътироф этиш ке- мукофотлари билан тақдирландим,
раклигини устоздан ўргандим. Ақлли бўлишим керак. Дарҳол қатор танловлар ғолиби бўлдим,
ишга киришдим. Қийин экан. Аммо бир нечта китобларим чиқди, юрт-
Сап-сариқ иш қоғозларимиз ҳаммадан ақлли бўлишим керак-ку! нинг баҳодир ўғлонлари ҳаётидан
бўлар эди. Биз ҳазиллашиб бу Аксига олиб, бир тола ҳам сочим киноқисса ёзиш бахти насиб этди.
қоғозларни «глянцевая бумага», тўкилмади. Чекинмадим. Шундай
дердик. Ана шу қоғозларда хо- ҳаракат билан бир куни оёғим ости- Мен Абдураззоқ Обрўев каби
насида ўтириб, эски машинкани га қарамай зовурга бошим билан матбуот фидойилари билан ёнма-ён
чиқиллатиб, ёзган шеърларини тушдим... хизмат қилганимдан фахрланаман,
ўқиб берарди. Ҳаммамизга атал- ҳарбий журналистлар сафида экан-
ган шеърлар бор эди. Айримлари Шундан кейин ақлли бўлишга лигимдан ғурур туяман.
ҳазил, айримларида бироз киноя, ҳаракат қилмай қўйдим.
айримлари жиддий... Ёзувчилар, Устоз соғ бўлсинлар! Ижоддан
шоирлар, уларнинг асарлари, ўз ҚИШЛОҚ МАЪРИФАТЧИСИ ҳеч чарчаманг.
болалиги ҳақида суҳбатларини,
хотираларини қизиқиб тинглардик. Бугун Жағалбойлининг катта
ёшли инсонлари кичкина кутуб-
хоначиларини эслармиканлар?

Айниқса, Озод Шарафиддинов би- Менимча, эслайдилар. Қишлоқда
лан суҳбатларини жўшиб, ғурурла- бундай ишлар ўзига хос воқеа бў-
ниб сўзлаб берганини эслайман. Бу лиши табиий. Тинглаймиз:
– Уйда китобларимиз кўп эди. Инобат ИБРОҲИМОВА,
суҳбат катта бир саҳифада эълон Ҳаммамиз китоб ўқир эдик-да. «Vatanparvar»

қилинган.

VATANPARVAR № 13 2022-yil 11
1-aprel

# Keling, kitob o‘qiymiz!

Газетамизнинг ўтган сонида фин «ИШЛАБ ЧИªАРАДИГАН ФАБРИКА»
адиби Григорий Петров қаламига
мансуб «Оқ нилуфарлар юртида»

асари ҳақида маълумот берган
эдик. Мақола билан танишган

ўқувчиларимиз асарнинг айнан
«Казарма» бўлими ҳақида

кўпроқ билишни исташларини
айтишди.

Бу китобнинг қисқартириб
берилаётган мазкур бўлимида
финларнинг даҳшатли казармани
қандай қилиб яхши одамларни
«ишлаб чиқарадиган фабрика»га

айлантирганликлари ҳақида
билиб оласиз.

ЯХШИ
ОДАМЛАРНИ

КАЗАРМА кейин: «Азиз биродарим, сиз бизнинг хоналар шамоллатиладиган бўлди. мамлакатлар аҳолиси бу маҳсулот-
хавфсизлигимиз учун, яъни мамлака- Тувакларга гуллар экилди, дера- ларни жуда сифатли тайёрлайди.
Финландия Россия тасарруфига тимиз мудофааси учун оғир ва қийин заларга пардалар тортилди, полга Сиз ҳам мамлакатимизда ана шундай
ўтганидан сўнг, финлар мамлакат- вазифани ўз зиммангизга олгансиз. гиламлар тўшалди. Маънавий тоза- сифатли нарсаларни етиштиришга
ларига эга чиқиш учун курашишни Худо сизга ёрдам берсин!» дейман. ришга ҳам жиддий аҳамият берила ва ишлаб чиқаришга ҳаракат қили-
бошладилар. Биринчи навбатда, улар бошланди. Шведлар даврида оддий шингиз керак. Буларни ким қилади?
бошланғич, ўрта мактаб ва лицейлар- Буни ўйлаб кўринг: казармадаги аскардан тортиб, генералгача ҳат- Қишлоғингизда яшайдиган саводсиз
да швед ўқитувчиларининг ўрнига ҳар бир эркак тирик олмосдир. Ҳар то оддий суҳбат вақтида ҳам доим оталарингиз ва ака-укаларингизни
фин ўқитувчиларини тайинладилар йили минглаб қимматли одамларимиз сўкинишар эди. Бу сўкинишларнинг ким ўқитади? Ўрмонлар ва ботқоқлар
ва аста-секин улардан судьялар, казармаларда йиғилишади. Бу қим- барчаси жудаям хунук ва айтиб бўл- орасидаги жойларга ким боради?
шифокорлар ва давлат хизматчила- матбаҳо олмосларимиз ўзларининг майдиган даражада эди.
рини тайёрлашга киришдилар. Кичик энг қимматли вақтларини шу ерда Аскарларга берилган саволларга
Финландия армияси миллийлаша бош- ўтказишади. Вақтларини шу ерда Финландия ёш офицерлари ка- офицерларнинг ўзлари жавоб бери-
лади. Швеция ҳукмронлиги даврида ўтказган олмосларимиз уйларига зармага совун киритиб, аскарларни шарди:
армияда аскарлар фин, қўмондонлик тирналган, ҳатто синган ҳолда қайт- эрталаб, кечқурун ва овқатланиш
ҳайъати ва офицерлар швед миллати- салар, бу мамлакатимиз учун катта вақтида қўлларни ювишга, ҳар бири- – Буни сиз қиласиз, биринчи
га мансуб эди. Офицерлар аскарларга йўқотиш бўлади. га тиш чўткасини бериб, тишларини қадамни сиз қўясиз. Шундай қилиб
швед амалдорлари одамларга қандай тозалашга одатлантиришди. оилангиз, қишлоғингиз, Ватанингиз
муносабатда бўлган бўлса, худди Снелманнинг маънавий шогирд- ҳаётингизнинг катта қисмини аскар-
шундай муносабатда бўлишди. лари бўлган ёш фин офицерлари ўз Шундан кейин тилни тозалашни, ликда ўтказганингиз учун ҳеч нарса
фикрларини қуйидагича баён қила яъни самимий ва сўкинмасдан гапи- йўқотмайди, балки фойда олган бўла-
Офицерлар хизмат вақтида нав- бошладилар: ришни ўргатишди. Офицерлар ҳеч ди. Сиз казармага хомашё сифатида
батчилик машғулотлари, парадлар сўкинмадилар. Аскарларга нисбатан кирдингиз ва қайта ишланган маҳсу-
ва казарма ҳаётидан бошқа иш билан – Армиямизни янги руҳга ва қай- самимий муомалада бўлиб, уларни лот сифатида чиқиб кетдингиз.
шуғулланмасди, бўш вақтларида ич- та қуришга эҳтиёжи бор. Аскарлар ҳақорат қилмадилар.
килик ичиш, қарта ўйнаш ва рақсга казармада боқиладиган ҳўкизлар Ер ости бойликларидан маҳрум,
тушиш билан банд бўлишарди. Кўп- эмас, улар биздан кичикроқ ва кам Финландиянинг ёш офицерлари баракасиз Финландия заминидаги ёш
чилигининг маълумот даражаси паст, таълим олган биродарларимиздир. казармадаги ҳаётни ўзгартирдилар. фин офицерлари бир маданият арми-
саводиям ҳаминқадар эди. Улар доимо Улар казармага ўқитиш учун юборил- ясига айландилар. Казармалар катта
ҳарбий кийимда қиличларни осиб ган. Ҳарбий хизматни ўтаб уйларига – Казарма бизнинг уйимиз. У ер фабрикаларга айланди, Финландия
мағрур юришар, кўп пул сарфлашар- қайтгач, Ватан биздан – офицерлар бизнинг ибодатхонамиз. Руҳоний учун офицерлари ўз мамлакатлари учун
ди. Офицерлар аскарларга нисбатан сўрайди: сиз биз ишониб топширган черков, ўқитувчи учун мактаб қандай ақлли, меҳнатсевар, ижодкор одам-
қўпол муносабатда бўлиб, уларни бу ёшларни қандай ўқитдингиз, тар- бўлса, биз учун казарма ҳам худди ларни етиштирдилар.
казарма ҳўкизлари деб аташарди. бияладингиз? шундай. Биз бу ерда гўё аёллар бор
каби ўзимизни хушмуомала ва тарбия- Самимий ва адолатли муносабат-
Финландиянинг Снелман бошчи- Финландиялик ёш офицерлар ли тутишимиз керак, – дейишарди. Ёш лардан кейин аскарлар офицерларини
лигидаги ёш зиёлилари фин армияси қийинчиликларга қарамай, ҳеч ик- офицерлар сўзлари, амаллари билан ҳурмат қилиб, яхши кўриб қолишарди.
учун муносиб аскарларни тайёрлашга киланмасдан: «Биз нафақат уруш аскарларга ўрнак бўлиб, уларни тар- Ўз хатти-ҳаракати ва хулқ-атвори
жиддий эътибор беришди. Натижада даврида, балки тинчлик даврида ҳам биялашга ҳаракат қилишарди. билан уларни хафа қилишдан қочиб,
ўрта мактабларни, ҳатто олий ўқув мамлакатимизга фойдали бўлишимиз бепарво, имтизомсиз аскарлар билан
юртларини тугатган энг иқтидорли мумкин», дея бошладилар. «Казарма» Шундай қилиб, ёш офицерлар ишлашни ўз зиммаларига олишарди.
талабалар ҳарбий мактабларга кириб, сўзи одамлар орасида ҳақорат сифа- яхши ўқитувчиларга айланишди. Ҳар- Аксарият аскарлар оилаларига қайт-
армия сафини тўлдирдилар. Улар тида ишлатилар, қаердадир жанжал бий тайёргарлик қанча кўп бўлмасин, гандан сўнг командирлари билан хат
5-6, ҳатто 10 йил давом этган ҳарбий ёки муаммо чиқса, «дўстлар сиз ка- ҳар куни аскарларни бир неча соат ёзишар, ҳаётга бошқача назар билан
хизмат мобайнида илмий тадқиқотлар зармадамисиз?», «казарманинг ҳиди ўқитишга вақт топишар эди. қараётганликларини айтиб, мамла-
ва изланишларни ҳам тўхтатмадилар. келди», «казарма уни бузибди» каби кат келажаги ҳақидаги ўз ғоялари
гапларни айтишарди. Офицерлар аскарлар ўз оилалари- ва бошқа масалаларда маслаҳатла-
Снелман бу ёшларнинг ҳис-туй- га қайтганда Ватанга қандай хизмат шишарди.
ғуларига таржимон бўлганди. У Ёш фин офицерларининг муддао- қилишлари мумкинлиги ҳақида гапи-
учрашувларда ҳам, ёзган мақолала- лари қуйидагича эди: ришар ва шу мавзуга оид китобларни Шундай қилиб, бутун мамлакат
рида ҳам доим қуйидаги фикрларни ўқитардилар. Уларнинг аскарларга бўйлаб энг чекка қишлоқларга қадар
айтарди: – Янги даврнинг казармалари бош- мурожаатлари шундай бўларди: одамлар ва армия ўртасида чуқур
қача бўлиши керак. Биз казармаларни ҳурмат ва муҳаббат ришталари ўр-
– Армия инсонларнинг яхши билим бир давлат мактаби, ҳатто давлат – Сиз келган жойдаги одамлар натилди. Казарма гўё маданият ва
олишлари ва масъулият туйғуларини университетига айлантирамизки, ар- юмронқозиқ сингари ер остида мустаҳкам янги ҳаётни бошлаш фа-
ривожлантириши мумкин бўлган бир мияга қабул қилинган ҳар бир аскар яшайдилар. Инсонлар каби яшаш брикасига айланди.
мактаб бўла олади. Унутмангки, бу- умри бўйи казармадаги кунларини қандай бўлишини улар на кўрган,
тун Финландиянинг минглаб соғлом муҳаббат ва ғурур билан эслаб юрсин. на эшитган ва на китобларда ўқи- Казарма энди одамлар қўрқади-
йигитлари ҳаётининг энг навқирон ган. Сиз ҳам шу жойдан келгансиз. ган жой сифатида қаралмас ва ўзи
даврида армияга чақирилади. Казарма ҳаётини тубдан ўзгарти- Агар ҳарбий хизматингиз тугаб, уйга муносиб бўлган қийматга эришганди.
ришга қарор қилган фин офицерлари қайтганингизда яна ўша юмронқозиқ Қишлоқлар ва шаҳарлардаги ота-
Сув тошқинларига қарши деворлар дастлаб аскарларга қандай муно- уяларига кириб олсангиз, бу жуда оналар ўзларининг қулоқсиз, бепарво
қурилгани каби бизга ҳам мамлака- сабатда бўлишни ўрганишди. Фин- шармандали ҳолат бўлади. Сиз у болаларига:
тимизни ҳимоя қилиш учун деворлар ландия Швеция ҳукмронлиги остида ерга янги ҳаётнинг хабарчилари
керак. Армия Ватанни ҳимоя қилиш бўлганида, казарма жуда ифлос ва сифатида қайтинг, ўша одамлар- – Қани энди ҳарбий ёшга тезроқ
учун кўксини қалқон қиладиган яшашга яроқсиз эди. Ҳаводан ёмон нинг руҳлари ва яратувчанлигини етсанг! Сени фақат казарма одам
қаҳрамонлар деворига ўхшайди. Бу ҳид келарди. Аскарларнинг кийимла- жонлантиринг, улардан бир армия – қилади! – деб маломат қилишни бо-
девор туфайли фуқаролар ўзларини ри эскирган ва жулдур эди. Овқатлар тинчлик, осойишталик, ривожланиш шладилар.
қулай ва хавфсиз ҳис қиладилар. шу қадар ёмон тайёрланар эдики, армиясини қуринг!
аскарларнинг кўпчилиги очликдан Шу тариқа казармада менталитет
Мен агар кўчада, дўконда ёки азият чекишар ва касал бўлишарди. Нега ҳамма инглиз матолари, чех ва маънавият ёйилди. Яхши хамир-
қаҳвахонада, қисқаси, бирон жойда ойналари, голланд консервалари, туриш хамирни қандай соз қилса,
ҳарбий хизматчи билан учрашсам, Ёш офицерларнинг саъйи ҳара- ирланд қўйлари, француз винолари, казармалар ҳам халқнинг кўтарилиб
ҳурмат билан саломлашганимдан катлари билан ҳамма нарса тубдан дания пишлоғи, рус мўйналарини ривожланишини тезлаштирди.
ўзгарди. Казармалар тозаланди, де- ёқтиради ва уларни етиштириш
ворлар бўялди. Поллар тозаланиб, учун кўп пул тўлашади? Чунки ўша Муаттар МЕЛИЕВА тайёрлади.

12 2022-yil № 13 VATANPARVAR
1-aprel

# Ajdodlar jasorati – yoshlarga o‘rnak

ФАШИЗМ УСТИДАН ҚОЗОНИЛГАН ҒАЛАБАГА
ХОРАЗМ МЕҲНАТКАШЛАРИ ҲАМ КАТТА ҲИССА

ҚЎШГАНЛАР. УРУШ ЙИЛЛАРИДА ХОРАЗМ
ВИЛОЯТИ МЕҲНАТКАШЛАРИ ДАВЛАТГА 43 543

ТОННА ПАХТА, 33 000 ТОННА ҒАЛЛА, 106, 9
МИНГ ТОННА ГЎШТ, 29 383 ТОННА ЎСИМЛИК

ЁҒИ, 113 900 МЕТР ПАХТА МАҲСУЛОТЛАРИ,
1 000 ЖУФТ ПОЙАБЗАЛ, 66 364 ДОНА ИССИҚ

КИЙИМ-БОШ, 17 400 КГ ЖУН, 2 400 ТОННА
ПИЛЛА, 5 МЛН ДОНА ТУХУМ, 10 673 ДОНА ҚЎЙ

ВА МОЛ ТЕРИСИНИ ТОПШИРДИЛАР.

Хоразм чорвадорлари мудофаа стахановчиларидан Самандарова, Бу турдаги курслар Хивада ҳам рилган. Холжон Бобожонова 2010
фондига 5 000 дан зиёд хизматчи от, Қурбонова, Зубкова ўн ойлик маж- ташкил этилган бўлиб, унда асосан йилда вафот этган.
8 615 та бедов от ва 50 млн сўм пул, буриятларини 300 фоиздан ошириб колхозчилардан 186 нафар аёл
отлиқ қўшин учун 9 000 та пўстин бажарганлар. ўқитилган, шулардан 134 нафари Моможон ҚУБОВА – 1929 йилда
топширганлар. Урушнинг илк йил- тракторчилик, 52 нафари бригада Урганч тумани Қоровул қишлоғида
ларида бутун воҳа бўйлаб «Медик Гурлан пахта заводида ишловчи механиги касбини эгаллаган. Хива туғилган. У 1943 йилдан 1952 йилга-
Ўзбекистон» самолёти орқали 3 тонна Жумагул Жуманова оддий ишчи бўл- тумани МТСида фронтга кетган ча Урганч тумани Қоровул қишлоғига
буғдой, 2 095 сўмлик кийим, 4 750 ган. У дастлаб токарлик ҳунарини, эркак механизатор ва механиклар қарашли Ғалаба колхозида табел-
сўмлик турли буюм ҳамда 10 800 сўм кейинчалик слесарликни ҳам ўрга- ўрнини эгаллаш учун қиз-жувонлар- чи-ҳисобчи бўлиб ишлаган. Уруш-
йиғиб, фронтга жўнатилган. ниб, иш жараёнида ишлаб чиқариш дан янги механизатор ва механиклар дан сўнг Моможон она фермада сут
топшириғини 150–180 фоиз ўртасида тайёрланган. Ишлаб чиқаришдан соғувчи бўлиб ишлаган, кейинчалик
Иккинчи жаҳон урушининг илк бажариб келган. Пахта заводида Жу- ажралмай туриб 25 аёл механиза- меҳнатлари қадрланиб, туман депу-
даврларидаёқ республика ҳудудла- магул опа ёлғиз бўлмаган, бу ердаги тор тайёрлаш мактабини тугатган. тати лавозимига сайланган. Моможон
рида аёллар ташаббусни ўз қўлла- барча хотин-қизлар ватанпарварлик- Буларнинг ҳаммаси уруш бошланган она 2021 йилнинг 15 августида вафот
рига олиб, митинглар уюштирганлар ларини амалда исбот қилганлар. дастлабки даврларда колхозларда этган. Она давлатимиз томонидан
ҳамда барчани бир сафда туриб Илгари уй-рўзғор ишлари билан қўриқ очиш ва пахта ерларини шу- бир қанча медаллар, фахрий ёр-
меҳнат қилишга даъват қилган- шуғулланиб келаётган Ким Людмила, дгор этишда фаол ишлаганлар. Аёл лиқлар билан тақдирланган.
лар. 1941 йил июль ойида ҳукумат Бика Давлатова, Ҳалима Ҳайитбоева, механизаторлардан Сарабиби Бой-
мамлакат аёлларига мурожаатида Ўрозгул Холматова ва Норгул Нор- жонова, Гавҳар Каримова ва Султон Рўзика АБДУЛЛАЕВА – 1923
«Ишчилар, колхозчилар ва меҳнат- матова каби хотин-қизлар урушга Жуманиёзова кунлик топшириқни йилда Урганч тумани Қоромон қиш-
кашлар! Эркаклар касбини янада кетган ишчилар ўрнини босиб, ста- 150 фоиз бажарганлар. Яна бир аёл лоғида туғилган. Урганч туманида
мукаммал эгаллаб олинглар: даст- хановча ишлаганлар. механизатор Рўзика Машарипова колхозлар ўртасида 1935–1940
гоҳларда, тракторларда, маданият «Зарбдор» ва бошқа колхозларда йилларда ўтказилган мусобақалар
ва санъат соҳаларида юқори ўрин- Уруш йилларида халқимизга си- режадаги ерни шудгорлашни сифат- ғолиби. Илғор звено бошлиғи ва энг
ларни эгалланглар», дейилган. Бун- фатли нон етказиб беришга ҳисса ли ўтказган. яхши теримчи бўлган. Меҳнат фронти
га жавобан хоразмлик хотин-қизлар қўшган урганчлик Ровияжон Сафаева фидойиси Рўзика она давлат томо-
саноат корхоналари, дўконлар, кол- заводга янги келган ёш ишчи аёл- Гурлан туманида 114 нафар кол- нидан бир қанча медал ва фахрий
хоз далаларида меҳнат қилганлар, ларга устозлик қилиб, нон пишириш хозчи МТС томонидан ташкил этил- ёрлиқлар билан тақдирланган.
айниқса, Иккинчи жаҳон урушининг йўлларини ҳам ўргатган. Хонқа тума- ган трактор курсларида таҳсил олган
дастлабки ойларида уларнинг фаол- ни маҳаллий саноати жамоасида ҳам бўлиб, шулардан Ражапова, Авазжон Ровияжон НИЁЗМЕТОВА – 1917
лиги янада ошган. Шу даврда саноат фидокорона ишлаб, янги ютуқларга Раҳимбоева, Юлдашева, Пошша йилда Урганч туманида туғилган.
ва қишлоқ хўжалигида хотин-қизлар эришган. Промкомбинат йиллик Полвонова, Гулжан Ҳайитбоева аъло Уруш бошланган даврда янги очил-
асосий ишлаб чиқарувчи куч си- ишлаб чиқариш режасини муддати- баҳоларга ўқиб, тракторнинг эҳтиёт ган курсларда ўқиган Ровияжон
фатида фаолият юритиб, чинакам дан олдин 102,6 фоизга уддалаган. қисмларигача ўрганганлар ва юқори Охунбобоев жамоа хўжалигида бош
ватанпарварлик намуналарини кўр- Промкомбинатнинг Раҳимажон Ази- натижаларга эришганлар. Шу туман- ҳисобчи бўлиб ишлаган. У фронтга
сатганлар. Жумладан, Урганчдаги мова бошчилик қилаётган тикувчи- даги Эшимжирон қишлоқ советидаги доимий равишда маҳсулот жўнатиб
7-сонли тикувчилик фабрикасида лик цехи ишлаб чиқаришда юқори колхозда ер ҳайдаётган аёл механи- турганлиги архив маълумотларида
1941 йил 1 июлда 70 нафар стаха- самарага эришиб, йиллик топшириқ- заторлардан Хоним Авазова, Норжон келтириб ўтилган.
новчи ишлаган бўлса, бир ойдан ни 350 фоиз бажарган. Ҳунарманд Бўтамова стахановчасига ишлаб,
сўнг, яъни 1941 йилнинг 1 августида аёллардан Хонимжон Абдуллаева, шудгорлаш ва қўриқ очиш планла- Хоразм вилоятида аёллар уруш
уларнинг сони 89 нафарга етган. Бика Отажонова кунлик топшириқни рини ошириб бажарганлар. Улар 175 бошланган дастлабки кунларданоқ
180–200 фоиз бажарганлар. гектар қўриқ очиб, 160 гектар пахта барча соҳада фаолликни ўз зимма-
Республикамизнинг барча вилоят- ерини сифатли ҳайдаганлар. ларига олдилар. Улар фронтга кетган
ларида, жумладан, Хоразмда ҳам барча Иккинчи жаҳон уруши пайтида эрлари, акалари, укалари ўрнига
соҳаларда ишлаб чиқариш режалари аёллар қишлоқ хўжалигида ҳам Холжон БОБОЖОНОВА – 1917 саноатда ва қишлоқ хўжалигининг
муддатидан олдин ошириб бажарилган. катта кучга айланганлар. Уруш йилда Урганч туманида туғилган. барча тармоқларида меҳнат қила
Вилоятнинг илғор корхоналаридан йилларида 15 000 аёл тракторчи- У 1935 йилда Урганч туманида бошладилар. Вилоятда биргина
бири бўлган Навоий номидаги тикув лик касбини эгаллаган. Урушнинг биринчи тракторчи аёл сифатида 1941–1942 йилларнинг ўзида 3 000
фабрикасининг ишчилари, техник биринчи йилларидаёқ Хоразмда танилган. Унга бу ишда Қоромон дан ортиқ аёл тракторчи тайёрланди,
ходимлари 10 ойлик ишлаб чиқариш юзлаб аёллар трактор ҳайдашни қишлоғи тракторчилари катта 97 аёл раҳбарлик лавозимига тавсия
режасини муддатидан олдин 100,3 ўрганган ва қишлоқ далаларида ёрдам берган. Холжон тракторни этилди. 18 нафар аёл қишлоқ кенга-
фоиз қилиб бажарганлар. Корхона фидокорона меҳнат қилганлар. ўрганишда бироз қийинчиликларга ши раиси лавозимига, 8 нафари кол-
мамлакатимизга 1 502 700 сўмлик Биргина 1941–1942 йиллар мо- дуч келган: дастлаб деталларнинг хоз раиси, 358 нафари колхоз раиси
қўшимча маҳсулот ишлаб берган. Кор- байнида вилоятда 3 000 дан ортиқ номланишини ёдда сақлаб қолол- муовини, 28 нафари бригада бош-
хона ишчиси Татьяна Игнатова 8 соатда аёл тракторчи тайёрланган. Урганч маган. Шундай бўлса-да, бор маҳо- лиғи, 8 146 нафари звено бошлиғи
икки-уч норма бажариб, яхши намуна тумани 1-МТСда хотин-қизлардан ратини ишга солган қаҳрамонимиз лавозимларига қўйилди. 1941–1942
кўрсатган. Тикувчи Розия Мадраҳимова тракторчилар тайёрлаш учун курс тракторни мукаммал ўрганиб, ер- йилларда ўқувчи-ёшлардан 4 400
эса бир сменада 80 та ўрнига 130 та очилган. 55 нафар хотин-қиз трак- ларни моллаш, бороналаш, сўнгра тракторчи, табелчи, темирчи ва бош-
костюм ишлаб чиқариб, нормани 165 торчиликни пухта ўрганган. Урганч ҳайдаш ишларини аъло даражада қа касб эгалари тайёрланди. 1943
фоиздан ошириб бажарган. туманидаги биринчи тракторчи аёл бажарган. Уруш йилларида Х. Бо- йилда турли курслар орқали 11 246
Холжон Бобожонова эди. У 1935 божонова фидокорона меҳнат қил- нафар ҳар хил мутахассислик бўйича
«Янги турмуш» артелининг жа- йилда трактор ҳайдашни ўрганиб, ган. Кейинчалик пахта машина ҳам кадрлар тайёрланди. Шу жумладан,
моаси фронт ва фронт орқасида ҳам тумандаги Охунбобоев колхозига бошқариб, Охунбобоев номидаги 3 267 қишлоқ хўжалиги учун, 1944
кўп, ҳам сифатли озиқ-овқат ва ши- қарашли Қоромон қишлоғида ер колхознинг пахта планлари ошиғи йилда эса ҳар хил касб бўйича 20 855
ринлик билан таъминлашда чексиз ҳайдаш, пахта териш ишларида фа- билан бажарилишига ўзининг му- киши тайёрланди. Булардан 12 734
ватанпарварлик намунасини кўрсат- оллик кўрсатган. У бутун умри даво- носиб ҳиссасини қўшган. Давлат нафари аёллар эди.
ган. Артелда йиллик ишлаб чиқариш мида ўз касбини севиб, тракторнинг томонидан меҳнатлари шарафига
режаси 20 октябрдаёқ 127,6 фоизга ҳар бир деталларигача мукаммал медаллар, фахрий ёрлиқлар бе- Зинур БОЗОРОВ,
етказиб бажарилган. Уруш даври ўрганиб, механиклик ҳам қилган. «Шон-шараф» музейи

илмий ходими

VATANPARVAR № 13 2022-yil 13
1-aprel
# Xotira

ÑÀÍÚÀÒÃÀ

ÁÀÕØÈÄÀ ÓÌÐ

Умри мобайнида телевидение ва кинода ўлмас об- Одамлар орасида пиёда юришни таклларга 2-3 соат олдин келиб,
ўзбек мадани- разлар яратди. Хусусан, Ҳиндистон хуш кўрар, уни трамвайда, авто- ролни маромига етказиш учун
яти ва маъри- киночилари билан ҳамкорликда бусда кўрган мухлислари миннат- тинимсиз ишларди. Феруза
фати офтобини яратилган «Алибобо ва қирқ қа- дорликларини, дил изҳорларини исмли қизи вафот этганда,
дунёга тарат- роқчи» ҳамда «Севги афсонаси» билдиришарди. жанозани ўтказиб, кечки се-
ган инсон, буюк ўзбек фильмларидаги бош роллар, Абу ансдаги «Фурқат» спектакли
актёри Ўзбекистон Қаҳра- Райҳон Беруний, Алишер Навоий, Зикир Муҳаммаджоновни те- бош ролини 800 томошабинга
мони, халқ артисти Зикир Амир Темур, Мирзо Улуғбек син- атрнинг ўша даврдаги бош ре- билдирмай, табиий ҳаққоний
Муҳаммаджонов ҳаёт бўл- гари улуғларимиз ҳақидаги кино жиссёри Тўла Хўжаев шундай ижро этгани жамоани ҳайратга
ганида 100 ёшга кирган асарлари ҳозир ҳам севиб томоша хотирлайди: «Биз Зикир билан солган эди».
бўларди. қилинади. институтда бир курсда ўқиганмиз. 70 йил ижодий меҳнат
Унинг камтарлиги, меҳнаткашлиги, билан шуғулланган Зикир
Зикир Муҳаммаджонов Минглаб томошабинларнинг ҳаммага ёрдам қўлини чўзиши, Муҳаммаджонов ўзи билан
яратган биринчи ўзбек гене- қалбидан жой олган актёрнинг ёш актёрларга санъат сирларини бирга театр ва кинода ижод
рали, Совет Иттифоқи Қаҳра- санъатга кириб келиши қизиқ бўл- ўрганишда ёрдам бериши, метин қилган актёрлар, режиссёрлар
мони Собир Раҳимов образи ган. 1938 йилда Ўрта Осиё давлат интизоми барчага ўрнак эди. Спек- ва устозлари ҳақида кўплаб
минглаб одамларнинг қалби- университетининг ҳуқуқшунослик китоблар ёзди ва бу асарлари
дан жой олган. «Генерал Раҳи- факультетида ўқиб юрган вақтида билан ўзбек санъати тарихи
мов» бадиий фильми 1968 йил уни Ўзбек давлат академик театри яратилишига катта ҳисса
Москва шаҳрида бўлиб ўтган бош режиссёри Маннон Мажидов қўшди. Зикир ака кўплаб
Халқаро кинофестивальда кўчада кўриб қолади. Унинг қал- халқаро кинофестиваллар-
бош мукофот – «Гран при» бида театр санъатига муҳаббат да қатнашганди. Француз
олтин медали билан тақдир- учқунини уйғотади. Шундан кейин актёри Жан Мара, аме-
ланган. Мазкур фильм Россия, ёш Зикир ўқишни ташлаб, театрга рикалик Чарли Чаплин,
Америка, Франция, Англия, ишга киради. ҳиндистонлик Раж Капур
Ҳиндистон, Хитой, Мексика билан дўстлик муноса-
киноэкранларида ҳам намо- Орада уруш бошланади. У 1941 батларини ўрнатган эди.
йиш қилиниб, томошабинлар- йилдан 1943 йилгача Авиация за- Америкага бўлган сафари
нинг олқишларига сазовор водида ишлайди, ҳарбий самолёт- вақтида Иккинчи жаҳон
бўлганди. Зикир ака театр, лар ишлаб чиқаришга ўз ҳиссасини уруши даврида асир туш-
қўшади. 1945 йил Тошкент давлат
санъат институтига ўқишга кириб, ган бир ўзбек у билан учрашиб,
кечқурун театрда актёрликнинг Ватан тупроғини бериб юборишни
машаққатли сирларини ўрганади. илтимос қилади. Зикир ака унинг
Унинг умри ижод билан чамбарчас илтимосини бажо келтиради.
боғлиқ эди. Россия, Тожикистон,
Озарбайжон ва бошқа республи- 1938 йилдан то умрининг охи-
каларга, вилоятларга қилган гас- ригача турли синовли воқеаларни
троль сафарлари бир неча ойлаб бошидан ўтказган Зикир Муҳам-
давом этарди. маджонов қийинчиликларга қа-
рамай, санъатга содиқ қолди. Бу
Ўзбекистон театр арбобла- инсонни йиллар ўтса-да халқимиз
ри уюшмасида ишлаганида ҳам, улуғ устоз, самимий дўст, меҳрибон
депутатлик даврида ҳам халққа ота, буюк актёр сифатида хотир-
маънавий ва моддий ёрдам кўр- лайди.
сатади. Меҳнаткаш актёр давлат
автомашинасидан ҳам воз кечади. Иброҳим ЮСУПОВ

# Uch avlod uchrashuvi

BEKTEMIR YOSHLARI NURONIYLAR E’TIBORIDA

Bektemir tumani Unda tuman hokimi Tapil maktabiga ko‘chdi. Maktabda nuroniylar ezgu an’analarni yangi bosqichga olib
hokimligida Mahamadziyayev so‘zga chiqib, keksa ta’lim jarayonlarining olib borilishi, o‘quvchilar chiqishni maqsad qilganmiz. Hamisha o‘g‘il-
avlod vakillarining yoshlar tarbiyasidagi va hudud yoshlarining bo‘sh vaqtini samarali qizlarimizning yonida bo‘lib, ularga to‘g‘ri yo‘l
Prezidentimizning o‘rni, ularning boy hayotiy tajribalarini o‘tkazish bo‘yicha faoliyat yuritayotgan sport ko‘rsatish, muammolariga yechim topish,
joriy yil 15-martdagi keng targ‘ib qilish haqida so‘z yuritdi. to‘garaklari, yaratilgan shart-sharoitlar bilan yot g‘oyalar ta’siriga tushib qolishiga yo‘l
“Yoshlar – nuroniylar e’tiborida” shiori tanishdilar. qo‘ymaslik uchun bir bo‘lib harakat qilishga
“Nuroniylarni har ostidagi targ‘ibot ishlarini jadallashtirish, tayyormiz.
tomonlama qo‘llab- “10+1” loyihasi samaradorligini oshirish – Yoshlarning hech biri begona
quvvatlash, ularning masalalari muhokama etildi. Faol nuroniylar emas. Azaldan ota-bobolarimiz, nuroniy Nuroniylar va yoshlar o‘rtasida sport
turmush darajasini tuman hokimining tashakkurnomasi bilan onaxonlarimiz yoshlarga o‘z nasihatlarini musobaqalari va davra suhbatlari o‘tkazildi.
taqdirlandi. berib, to‘g‘ri yo‘l ko‘rsatib kelishgan, – deydi Yakunda esa besh tashabbus doirasida olib
oshirishga doir Rahima Mirzayeva. – Hech qachon bee’tibor borilayotgan ishlar namoyish etildi, ajoyib
qo‘shimcha chora- Shundan so‘ng uchrashuv hududdagi bo‘lib, qo‘l siltab qo‘yishmagan. Bugun biz kuy-qo‘shiqlar yangradi.
tadbirlar to‘g‘risida”gi 289-ixtisoslashgan davlat umumta’lim nuroniylar bilan birgalikda mana shunday
qarori ijrosini ta’minlash R. OCHILOV
bo‘yicha hududdagi

Mudofaa vazirligi
faxriylar kengashi
a’zolari bilan uchrashuv

bo‘lib o‘tdi.

14 2022-yil № 13 VATANPARVAR
1-aprel

# Qonun ustuvorligi

Йўл ҳаракати
хавфсизлигини таъминлашга эътибор

Бугунги кунда ҳаётимизни транспорт қоидабузарлик содир этила- ри билан боғлиқ қоидабузарлик даларини бузиш содир этилиши
воситаларисиз тасаввур қилиш жуда ди. Ушбу қоидабузарликлар содир этганлиги таҳлил этил-
қийин. Дарҳақиқат, жамиятнинг ри- ҳуқуқ-тартибот идоралари хо- маган. Албатта, буни аниқлаш мумкин. Хусусан, жанговар,
вожланишида транспорт воситалари димлари томонидан қонунда айнан шу жиноят иши учун
муҳим ўрин тутишига кундалик ҳаёти- белгиланган тартибда кўриб аҳамиятли эмасдир, аммо ке- махсус ёки транспорт машина-
чиқилади ва тегишли маъмурий лажакда транспорт воситалари
мизда гувоҳ бўлиб турибмиз. жазо чоралари қўлланилади. билан боғлиқ ҳолда содир эти- ларини бош­қариш ёхуд улар-
Аммо масаланинг иккинчи то- лиши мумкин бўлган қоидабу- дан фойдаланиш қоидаларини
Республикамизда кенг тар- – ҳайдовчиликка ўқитиш мони, яъни ҳайдовчи нима са- зарликларнинг олдини олишга бузиш баданга ўртача оғир
моқли транспорт тизими барпо жараёнида юзаки билим бериш бабдан кўп қоидабузарликлар қаратилган чора-тадбирларни ёки оғир шикаст етказилишига
этилган бўлиб, у мамлакат ич- ва мураббий назорати ости- содир этганлиги аниқланмайди, ишлаб чиқишга имкон беради. сабаб бўлса, – икки йилгача
карисида ва ташқарисида юк даги автомобилни бош­қариш унинг руҳий ҳолатида ўзгариш хизмат бўйича чеклаш ёки уч
ҳамда йўловчилар ташишни, амалиётини жуда кам ўташ, бу бўлган ёки бўлмаганлиги тек- Ўзбекистон Республикаси йилгача озодликдан маҳрум
яқин ва олис хорижий мамла- тезкор вазият вужудга келганда ширилмайди. Ҳолбуки, фуқаро ЖКнинг 266-моддаси транспорт қилиш билан жазоланади.
катлар билан иқтисодий алоқа- ҳайдовчининг ўзини йўқотиб ҳайдовчилик гувоҳномасини воситалари ҳаракати ёки улар-
ларни таъминлайди. Шу билан қўйишига олиб келади; олиш чоғида соғлом бўлиши дан фойдаланиш хавфсизлиги Ўша қилмиш:
бирга транспорт воситаларининг мумкин, вақт ўтиб унинг руҳи- қоидаларини бузиш жиноятла- а) икки ёки ундан ортиқ
кўпайиши уларни бошқариш – руҳий толиқиш, айниқса, ятида ўзгариш бўлганлиги- рига бағиш­ланган бўлиб, унга шахснинг баданига ўртача оғир
вақтида хавфсизлик чораларига такси ҳайдовчиларининг дам ни атрофдагилар билмаслиги кўра, транспорт воситасини ёки оғир шикаст етказилишига;
мумкин. Ўзбекистон Респуб­ бошқарувчи шахс томонидан б) одам ўлишига сабаб бўлса,
олмасдан автомобиль бошқа- ликаси Маъмурий жавобгар- транспорт воситалари ҳарака- – уч йилдан етти йилгача озод-
ликдан маҳрум қилиш билан
риши; жазоланади.
Ўша қилмиш:
а) одамлар ўлимига;
б) бошқа оғир оқибатларга

риоя қилишга янада масъулият – маст ҳолатда, ҳайдовчи- лик тўғрисидаги кодексининг ти ёки улардан фойдаланиш сабаб бўлса, – етти йилдан ўн
билан ёндашишни талаб қил- лик гувоҳномасига эга бўл- 128-моддаси учинчи қисмида хавфсизлиги қоидаларини бу- йилгача озодликдан маҳрум
моқда. Зотан, транспорт восита- масдан транспорт воситалари- бир йил мобайнида шу модда- зиш баданга ўртача оғир ёки қилиш билан жазоланади.
лари билан боғлиқ ҳолда содир ни бошқариш; нинг биринчи қисмида назарда оғир шикаст етказилишига
этилаётган ҳуқуқбузарликлар тутилган ҳуқуқбузарликлардан сабаб бўлса, – базавий ҳисоб­ Таъкидлаш лозимки, судлар
таҳлили ҳайдовчилар томони- – техник жиҳатдан носоз иккитасини содир этиш учун, лаш миқдорининг эллик ба- томонидан мазкур жиноятлар
дан ҳамма вақт ҳам хавфсизлик бўлган транспорт воситаларини тўртинчи қисмида бир йил мо- раваригача миқдорда жарима учун жазо тайинлаш амалиёти
чораларига риоя қилинмаётга- бошқариш ва бошқалар. байнида ҳуқуқбузарликлардан ёки уч йилгача ахлоқ тузатиш Ўзбекистон Республ­ икаси Олий
нидан далолат бермоқда. Бу эса учтасини ва ундан ортиғини ишлари ёхуд уч йилгача озод- суди Пленумининг 2015 йил
жамиятимизга, аниқроғи, фуқа- Бугунги кунда транспорт содир этганлик учун маъмурий ликдан маҳрум қилиш билан 26 июндаги «Транспорт ҳа-
роларимиз ҳаёти ва соғлиғига воситалари ҳаракати ёки улар- жазо чоралари кўрсатилган. жазоланади. ракати ва ундан фойдаланиш
хавф туғдириши аниқ. дан фойдаланиш хавфсизлиги хавфсизлигига қарши жино-
қоидаларини бузиш жиноятини Жамоатчилик фойдалана- Ўша қилмиш одам ўлишига ятлар билан боғлиқ ишлар
Жиноятнинг ушбу тури батамом тугатиш, уларнинг диган йўлда транспорт восита- сабаб бўлса, – муайян ҳуқуқдан юзасидан суд амалиётининг
кўпайишига олиб келган асосий содир этилишига олиб келув- лари билан боғлиқ кўп марта маҳрум қилиб, уч йилдан етти айрим масалалари тўғриси-
сабабларга қуйидаги омилларни чи омилларни тўлиқ бартараф қоидабузарлик содир этган йилгача озодликдан маҳрум да»ги 10-сонли қароридаги
киритиш мумкин: транспорт этиш имконияти йўқлиги ҳам- шахсларни руҳий жиҳатдан қилиш билан жазоланади. тушунтиришларга риоя қилган
воситаларининг кўпайиши, маст мага аён. Ҳатто энг ривожлан- мажбурий тиббий кўрикдан ҳолда кўриб чиқилади.
ҳолатда транспорт воситаларини ган давлатларда ҳам транспорт ўтказиш вақти келмадимикан? Ўша қилмиш:
бош­қариш, тезликни ошириш ва воситалари билан боғлиқ жи- Албатта, келди! Чунки қоида- а) одамлар ўлимига; Хулоса ўрнида шуни алоҳи-
бошқа йўл-ҳаракат хавфсизлиги ноятлар буткул тугатилмаган. бузар нафақат ўзининг, балки б) ҳалокатга; в) бошқа оғир да таъкидлаш жоизки, ҳарбий
қоидаларига риоя қилмаслик Аммо бу турдаги жиноятлар- атрофдагиларнинг ҳаёти ва оқибатларга сабаб бўлса, –му- хизматчилар машиналарни
ва ҳ.к. нинг сонини камайтириш, олди- соғлиғига хавф солаётгани айян ҳуқуқдан маҳрум қилиб, бошқаришда ҳушё­ рликка риоя
ни олиш имкониятлари мавжуд. аниқ. Шу сабабли, Ўзбекис­ етти йилдан ўн йилгача озод- қилишлари зарур. Зеро, у на-
Нима учун ҳайдовчилар ҳа- тон Республ­ икаси МЖтКнинг ликдан маҳрум қилиш билан фақат ўзининг ҳаётини, балки
ракат хавфсизлиги қоидаларини Транспорт воситалари ҳа- 128-моддаси тўртинчи қисми жазоланади. кўплаб ҳарбий хизматчилар-
бузмоқда? Кўчаларда йўл-пат­ ракати билан боғлиқ жино- санкциясини қуйидагича баён Одамларнинг ҳалок бўлиши нинг ҳаёти ва соғлиғини, жан-
руль хизмати ходимлари туну ятларнинг олдини олиш учун этиш таклиф этилади: «энг деганда, транспорт воситалари говар қуроллар, ўқ-дорилар,
кун назорат олиб боришларига биринчи навбатда, ҳайдовчи- кам иш ҳақининг уч баравари ҳаракати ва улардан фойдала- кимёвий ва ҳаёт учун зарарли
қарамай қоидабузарликлар нега ларнинг руҳий ҳолатига эъти- миқдорида жарима солишга ниш қоидаларини бузганлик воситаларни хавф остида қол-
кўпаймоқда? Бу саволлар жаво- бор бериш лозим. Ўзбекистон ёки транспорт воситасини бош­ натижасида икки ёки ундан дириши мумкин.
бини транспорт воситалари би- Республикасининг «Йўл ҳара- қариш ҳуқуқидан олти ойгача ортиқ шахсларнинг нобуд
лан боғлиқ қўзғатилган жиноят кати хавфсизлиги тўғрисида»ги муддатга маҳрум этишга ва бўлиши тушунилади. Ҳало- «Ҳарбийларимизнинг
ишларидан қидиришимиз лозим. қонунида «йўл ҳаракати хавф- мажбурий руҳий шифокор катларга транспорт воситала- ҳуқуқий маданиятини юксал-
сизлигини тиббий жиҳатдан кўригидан ўтишга сабаб бўла- рининг кўплаб тўқнашувлари, тириш давлат сиёсати дара-
Мавжуд фактлардан кўри- таъминлаш ҳайдовчиларни ди». Қонунчиликдаги бу ўзга- шунингдек, темир йўл транс- жасига кўтарилмоқда... Зеро,
надики, транспорт воситалари дастлабки ва даврий тиббий риш руҳий ҳолатида салбий порти тўқнашуви ва ҳоказолар ҳарбий хизматчи сўзининг за-
ҳаракати ёки улардан фойдала- кўриклардан ўтказиш амалга ўзгариш рўй берган ҳайдовчи- натижасида уларнинг барбод мирида ҳам катта, улуғ ҳуқуққа
ниш хавфсизлиги қоидаларини оширилади» дейилган, амалда ларни ўз вақтида аниқлаш ва бўлишига олиб келган тўқна- эга бўлиш деган тушунча ёта-
бузиш жиноятининг ярмидан эса дастлабки мажбурий тиббий улар томонидан жиноят содир шувларни киритиш мумкин. ди. Яъни, ҳарбий хизматчи
кўпи айбланувчиларнинг руҳий кўрикдан ўтказилади, холос. этилишининг олдини олишга Шунингдек, ҳарбий хиз- нафақат ўзини эркин сезиш,
ҳолати меъёрда бўлмаган вақт- Ўзбекис­тон Республикаси Маъ- хизмат қилади. матни ўташ жараёнида ҳарбий ўз ҳаётини қуриш, балки ўз ҳа-
да содир этилган. Ушбу жиноят мурий жавобгарлик тўғрисида- хизматчилар томонидан Ўзбе- ёт-мамотини ҳал этишда катта
содир этилишига қуйидагилар ги кодексида ҳам қоида бузган Транспорт воситалари ҳара- кистон Республикаси ЖКнинг ҳуқуққа эгалик ҳам демакдир».
сабаб бўлаётганини таъкидлаш шахсларга берилган маъмурий кати ёки улардан фойдаланиш 298-моддасида белгиланган, Бунда қонунларни ўрганиш
мумкин: жазога қўшимча сифатида тиб- хавфсизлиги қоидаларини бу- яъни машиналарни бошқариш муҳим аҳамият касб этади.
бий кўрикдан ўтказиш кўзда зишга оид кўрилган жиноят иш ёки улардан фойдаланиш қои-
– ҳайдовчилик малакасининг тутилмаган. материалларида айбдорнинг И. ЎТАЛОВ,
(амалиёти) камлиги; олдин ҳам транспорт воситала- Тошкент ҳарбий судининг
Айрим ҳолларда битта ҳай-
– ёшларга хос бўлган шош­ довчи томонидан бир неча судья ёрдамчиси
қалоқлик, ўзини кўрсатиш, ўзига
жуда ишониш;

VATANPARVAR № 13 2022-yil 15
1-aprel

# Saxovat # Ochiq eshiklar kuni

“MURUVVAT UYI”DA O‘zbekiston Respublikasi Qurolli Kuchlari akademiyasida
XAYRIYA TADBIRI Mirzo Ulug‘bek tumani 17-umumta’lim maktabi o‘quvchi-
yoshlari uchun tuman hokimligi, Yoshlar ishlari agentligi
Urganch harbiy prokuraturasi tomonidan Xorazm viloyati
favqulodda vaziyatlar boshqarmasi bilan hamkorlikda tuman bo‘limi hamda O‘zbekiston yoshlar ittifoqi Toshkent
shahar kengashi bilan hamkorlikda ochiq eshiklar kuni
Urganch tumani Qorovul qishlog‘ida joylashgan “Muruvvat o‘tkazildi.
uyi”da xayriya tadbiri o‘tkazildi.
TAASSUROTLARGA

Muassasadagi 26 nafar keksa-yolg‘iz nuroniy holidan xabar olinib, ularga dasturxon BOY SAYOHAT
yozilib, oziq-ovqat mahsulotlari tarqatildi hamda muassasaning kommunal to‘lovlardan
qarzdorligi to‘lab berildi. Tadbir so‘ngida nuroniylarning madaniy hordiq olishlari uchun O‘quvchi-yoshlar dastavval akademiyaning o‘quv-trenajyorlarida amaliy haydash
san’atkorlar tomonidan konsert dasturi namoyish etildi. mashg‘ulotida qatnashib, kursantlar tomonidan topshirilayotgan sinovlarni tomosha qildi.
Ertamiz egalari bo‘lmish yoshlar akademiya qurollanish va otish kafedrasida kursant
Shuningdek, muassasadagi keksa-yolg‘iz nuroniylar uchun yaratilgan shart-sharoitlar akalari bilan yonma-yon bir sinfda otish tayyorgarligi fanidan nazariy mashg‘ulotlarda
bilan yaqindan tanishilib, ta’mirtalab bo‘lgan bino va xonalar hamda isitish tizimidagi ishtirok etishdi. Podpolkovnik Dilshod Alangov tomonidan milliy ariyamizda mavjud
muammolarni bartaraf qilish bo‘yicha tegishli choralar ko‘rildi. qurol-yarog‘lar to‘g‘risida tushunchalar berildi.

Adliya mayori Ibrohim FAYZULLAYEV, Shu bilan birga akademiya kadrlar bo‘limi tomonidan oliy harbiy ta’lim muassasalariga
Urganch harbiy prokurorining yordamchisi o‘qishga kirish tartibi mavzusida suhbat o‘tkazildi. O‘quvchi-yoshlar suhbat so‘ngida
akademiyaga sayohat ularning qalbida harbiylik kasbiga bo‘lgan qiziqishni yanada
# Motokross oshirganligini va kelajakda Vatan oldidagi yigitlik burchini ado etish tuyg‘usi jo‘sh
urganligini yashirib o‘tirishmadi.
Navoiy shahrida mudofaaga ko‘maklashuvchi
“Vatanparvar” tashkiloti Markaziy kengashi tomonidan Podpolkovnik A. MALIKOV,
Qurolli Kuchlar akademiyasi kadrlar
motokross bo‘yicha O‘zbekiston chempionati va
birinchiligining 2-bosqich musobaqasi o‘tkazildi. bo‘limi boshlig‘ining o‘rinbosari

NAVOIYDA ENG # Sport
KUCHLILAR BELLASHDI
BASKETBOLCHI

O‘SMIRLAR

100 nafar sportchi ishtirokida qizg‘in va 2-o‘rin: Emron Ablyazev (Toshkent v.); Yunusobod tumanidagi 2-Bolalar va o‘smirlar sport Muallif suratga olgan
murosasiz kechgan ushbu bellashuv 3-o‘rin: Baxtiyor Ahmedov (Buxoro v.). maktabida O‘zbekiston Respublikasi Mudofaa vazirligi
quyidagi natijalar bilan yakunlandi: ChZ sinfi bo‘yicha:
Yoshlar o‘rtasida 1-o‘rin: Shevkat Suleymanov sport markazi tomonidan basketbol bo‘yicha II ochiq
85 sm3 sinfi bo‘yicha: (Toshkent v.); chempionatga start berildi. Unda yurtimiz vakillari bilan
1-o‘rin: Asadbek Rajabov (Buxoro v.); 2-o‘rin: Limar Adjialimov bir qatorda qo‘shni Qozog‘iston, Qirg‘iziston Respublikasi
2-o‘rin: Vladimir Smishlyayev (Qashqadaryo v.);
(Navoiy v.); 3-o‘rin: Vladimir Chetverikov hamda Rossiya Federatsiyasidan tashrif buyurgan
3-o‘rin: Zohid Egamberdiyev (Toshkent sh.). basketbolchi o‘smirlar bellashdi.
(Surxondaryo v.). 500 sm3 sinfi bo‘yicha:
125 sm3 sinfi bo‘yicha: 1-o‘rin: Andrey Sazonov (Toshkent v.); Musobaqaning ochilish marosimida O‘zbekiston basketbol federatsiyasi hamda
1-o‘rin: Jasur Samadov (Buxoro v.); 2-o‘rin: Bekzod Halimov (Buxoro v.); Mudofaa vazirligi sport markazi vakillari tomonidan ushbu chempionatning ahamiyati
2-o‘rin: Doniyor To‘rayev (Buxoro v.); 3-o‘rin: Sergey Davletyarov katta ekanligi ta’kidlandi.
3-o‘rin: Doston Azamqulov (Toshkent sh.).
(Qashqadaryo v.). 750 sm3 sinfi bo‘yicha: – Sport – tinchlik elchisi ekanligi bilan bir qatorda, chiniqish, matonat do‘stlik va
65 sm3 sinfi bo‘yicha: 1-o‘rin: O‘tkir Berdiyev, Mehriziyod albatta, tajriba manbayi hisoblanadi. O‘smirlar o‘rtasidagi basketbol bo‘yicha
1-o‘rin: Zufar Bahodirov (Buxoro v.); Berdiyev (Buxoro v.); II ochiq chempionatda qo‘shni davlatlarning ham qatnashayotganligi sport markaziga
2-o‘rin: Oybek Qobuljonov 2-o‘rin: Begaris Aytbayev, Rasul saralanayotgan o‘smirlarning tajribasi oshishida katta ahamiyatga ega, – deydi mayor
(Qashqadaryo v.); Aytbayev (Qoraqalpog‘iston Resp.); Maqsud Muxamedov. – Qolaversa, basketbol o‘smirlik davrida eng ko‘p shug‘ullanishi
3-o‘rin: Nikita Kuznitsov (Buxoro v.). 3-o‘rin: Igor Sichev, Vladislav Bazin kerak bo‘lgan sport turlaridan biri. Insonning bo‘ydor va ko‘rkam bo‘lishida bu sportning
Umumjamoa bo‘yicha: (Toshkent sh.). ahamiyati katta.
1-o‘rin: Buxoro v.; Musobaqa g‘oliblari “Vatanparvar”
2-o‘rin: Andijon v.; tashkilotining diplom va esdalik sovg‘alari Musobaqaning ochilish marosimi harbiy orkestrning kuylari bilan boshlandi va turli
3-o‘rin: Navoiy v. bilan taqdirlandi. raqs jamoalari ishtirokida dunyo raqslaridan namunalar ijro etildi.
Katta yoshlilar o‘rtasida
125 sm3 sinfi bo‘yicha: «Vatanparvar» tashkiloti Besh kun davom etgan mazkur chempionatda 2007–2008-yillarda tug‘ilgan
1-o‘rin: Andrey Sazonov (Toshkent v.); matbuot xizmati o‘smirlardan iborat 8 ta jamoa kuch sinashdi. G‘oliblar va sovrindorlar tashkilotchilar
tomonidan kubok hamda esdalik sovg‘alar bilan taqdirlandi.

Sherzod SHARIPOV,
«Vatanparvar»

16 2022-yil № 13 VATANPARVAR
1-aprel
ÆÓÐÚÀÒ
# Jasorat lavhalari

(воқеий ҳикоя) – Ўйлаяпман, орқага тисарилди. Улар тушган жой – Хўп бўлади, ўртоқ командир!
(Давоми. Боши ечим излаяпман, ертўла эмас, шаҳар марказига олиб – Тарасов, Семницкий, қуроллар-
ўтган сонда) шошмасанг-чи. борадиган коммуникацион ер ости ни йиғиштириб олинг!..
Қовоқлари уйилиб, йўли эди. Немислар шаҳар аҳолисини Икки кўча нарида душманнинг
АЖАЛ асаблари таранглашган шу ерга қамаган, совет қўшини ҳужум ҳарбий госпитали жойлашган бўлиб,
Тарасов бўлинма команди- қилган тақдирда ер ости йўлини порт- вазиятдан хабар топган ярадорлар
ШАРПАСИ ОСТИДА рига яқин келди: латиб юбориш режалаштирилганди. ҳам оқ байроқ кўтариб, асирларга
– Сен командирсан, буни Минг-минглаб қариялар, аёллар ва қўшилди. Кутилмаганда қаердандир
...Тонг ёриша бошлади. Сап- аввалроқ ўйлаб, чорасини топиб болалар ўлимга маҳкум этилганди. пулемётдан ўқ отила бошланди. Асир-
ёрлар батальони командири қўйишинг керак эди. Фақат операция ларнинг бир нечтаси яраланди. Бў-
Родителев Нурметов бўлин- учун эмас, бизнинг ҳаётимиз учун ҳам Сапёрлар яна вазифасини адо линма командири вазиятни аниқлаш
масидан мамнун ҳолда улар жавобгарсан! этишга киришди. Бошқарув пультига учун бош кўтарганди, юзи аралаш
эгаллаган позицияни дурбинда – Нега зарда қиласан, командир олиб борувчи асосий ингичка симни қулоғини ўқ ялаб ўтди.
кузатар экан, бирдан юраги ҳам оддий одам, – Сотимнинг ёнини топиш қийин бўлди. Тизза баравар – Иванов, чапдаги бинонинг ик-
орқага тортиб кетди. У тушу- олди Келдибоев. – Нима, у сенга сеҳр- сув, ҳаво етишмайди. Ниҳоят, сап- кинчи қавати, ўнгдан иккинчи дера-
ниб етган ҳақиқат даҳшатли гармидики, мўъжиза яратса. ёрлар буни ҳам уддалади, ер ости засига қара. Ўша ердан отяпти, мараз!
эди. Яъни олд позициянинг – Дўстлар, ажалга чорасиз экан- йўли зарарсизлантирилди. Зах ер – Кўряпман, ўртоқ командир.
қўлдан кетганлигини пайқаган миз, келинглар, шартта ҳужумга ўта- остида ўлим чанг солиб турган минг- – Келдибоевни олгин-да, қандай
босқинчилар юқоридаги асосий миз, – орадаги тортишувга қўшилди лаб жонларга йигитларни Худонинг бўлмасин, пулемётнинг овозини ўчир!
истеҳкомни уч-тўрт баравар жангчилардан яна бири. – Ҳеч бўл- ўзи етказганди. Сапёрлар зич аҳоли Йигитлар бино томон эмаклаб
кучайтирганди. Фашистлар маса, анави аблаҳлардан биттадан у орасидан йўл топиб, шаҳар маркази кетди. Кўп ўтмай немис офицерини
истеҳкоми сапёрлар эгаллаган дунёга олиб кетайлик. томон шошилишди. Ниҳоят, ер ости олдиларига солиб чиқиб келишди.
– Тортишувни бас қилинг, астой- йўли тугаб, шаҳарга олиб чиқадиган – Ўртоқ командир, мана, асир
мудофаа линиясидан ўт- дил изланса, чора топилади, – дур- бино кўринди. Аста зиналардан кўта- олдик аблаҳни! Ер ости йўлининг
тиз-қирқ метр юқорида бўлиб, бинда атрофни кузатиб турган бў- рилишди, атроф жим-жит... бошқарув пульти ҳам ўша ерда экан.
душман сапёрларни кўрмасди. линма командири хаёлига келган Миналари портламагач, аламидан дуч
фикрдан қувониб кетди. – Йигитлар, ҚАТЪИЯТ ВА КУТИЛМАГАН келган одамни ўққа тутаётган экан,
Бир сўз билан айтганда, муҳим биздан саксон-тўқсон метрлар чама- МУВАФФАҚИЯТ газанда!
операцияни бажарган сапёрлар қа- си узоқда, кўприкнинг ўнг томонида – Бир-икки танобини тортиб қў-
мал ҳолатига тушиб қолганди. Агар икки қаватли вайрон бўлган иморат Мана, тўрт томонда дарчаси бор йинг-да, асирларга қўшинг!
окопдан чиқиб, ўзимизникилар то- турибди, кўряпсизларми? жуда катта бино. Дарчалари ерга – Хўп бўлади...
монга юришса, юқоридаги фашист- – Кўряпмиз, тинчликми? туташиб кетган бино ичига ғира-ши- Катта сержант Сотим Нурметов-
лар битта қўймай қириб ташлайди. – Гапимга қулоқ солинг, фашист- ра ёруғлик тушиб турибди. Бироқ нинг «Тўққиз кишилик армияси» душ-
Орқага чекиниш эса душманга тас- лар ертўласи билан уй қуради. Юра- ташқарини яққол кўрса бўлади. маннинг икки юздан ортиқ жангчиси-
лим бўлиш дегани. Позицияда туриш гим сезяпти, ана шу иморат остида Жангчилар оёқ учида юриб, ташқари- ни қўлга олди. Кўплаб қурол ва душ-
ҳам хавфли. Чунки қўшинларимиз ертўла бўлиши керак. Тирик қолиш- га кўз ташлади. Немис офицерлари, ман техникалари қўлга киритилди.
бироздан сўнг шаҳарга ҳужум бош- нинг бирдан-бир йўли – ўша жойга аскарлари безовта ҳолда у ёқдан бу Бироқ шаҳарнинг мудофаа чизиғида-
лайди. Унда сапёрлар ўзимизнинг яшин тезлигида етиб бориш. Тўғри, ёққа югуриб юрибди. Енгил машина- ги асосий истеҳкомидаги фашистлар
артиллериячилар тўпидан ҳалок масофа олис, аммо буни уддаласа лар, танклар, яна бир қанча ҳарбий бу ердаги, яъни шаҳар марказидаги
бўлади. «Нима қилиш керак?» – ко- бўлади. Ҳозир менинг буйруғим би- техникалар шай ҳолатда. Туришидан, воқеалардан бехабар эди. Агар нима
мандирни чорасиз савол қийнарди. лан тутун чиқарадиган гранаталар- фашистлар бир гап бўлса, қочишга гаплигини билса борми? Сапёрлар
ни фашистларнинг устига баравар тайёргарлик кўрмоқда. шу ҳақда баҳслашарди. Орадан бир
Вазиятдан хабар топган Нур- улоқтирамиз. Кейин окопдан чиқиб, соатлар ўтиб, «тил» ушлаш мақса-
метов ҳар томонга аланглар, чора югурамиз. – Йигитлар, мудофаага ўтамиз, дида совет разведкаси кириб келди.
тополмай, хуноб бўларди. Окопдаги – Ҳаммага тушунарлими? – ташқаридан кўз узмай пичирлади Улар аллақачон қирилиб кетган деб
тўққиз жангчи «ўлим ҳалқаси»га – Тушунарли, – бирин-кетин жа- Нурметов. ўйлаган Сотим ва унинг дўстларини
кириб қолганди. Ажал нафаси гўёки воб берди жангчилар. кўриб, ҳайратини яширмади.
дақиқалар сайин уларга яқинлашиб – Барча тайёрлансин!.. Олға, йи- – Ўртоқ командир, фашистларнинг – Наҳотки, тириксизлар, дўстим? –
келарди. гитлар! додини бериб қўймаймизми? – фикр гуруҳ бошлиғи Сотимни бағрига бос-
Командирдаги ишонч ва қатъият билдирди Фёдорчук. ди. – Шаҳарга қандай кирдиларинг,
– Командир, нима қилдик энди? йигитларга куч берди. Улар грана- яна талафотсиз-а?
– босиб-босиб сигарет чекаётган таларни ирғитиб, бино томон югура Бошқалар ҳам бирин-кетин унинг – Гапирсам тугамайди, кейин ай-
Голованов сўради Нурметовдан. кетди. Аччиқ, қуюқ тутун сийраклаша гапига қўшила бошлади: тиб бераман. Яхшиси, ҳужум қачон-
бошлаганда сапёрлар белгиланган лигини айт?
жойга яқинлашиб қолганди. Душман – Тўғри, улар бизни сезиб қолиб, – Икки-уч соатлардан кейин. Ҳу-
аскарлари уларни қувиб келарди. қириб ташламасдан ҳужум қилиш жум бошланганда эҳтиёт бўлинглар,
Ўртада отишма бошланди. Командир керак! дайди ўқ ёмон. Ҳозир қўмондонликка
янглишмаганди, мана ўша ертўла. «тил» керак. Йигитларингга айт, биз-
Фашистлар жуда яқин келиб қолди. – Ҳа, қашқирларга бир кўрсатиб га ҳам ёрдам бериб юборсин. Унвони
Ҳар икки томон ҳам автоматлардан қўяйлик!.. каттароғини қўлга туширсак, яхши
тинимсиз ўқ ёғдирарди. Григорьев бўларди.
«вой» деб юборди. Оқсоқланиб қол- – Шошманг, аввал қуролларни, – Сенга нечта тил керак? – кул-
ган йигитни командир қўлтиқлаб ўқ-дориларни кўздан кечириб, тай- ди Нурметов. – Нариги кўчада икки
олди. Жангчилар ертўла эшиги томон ёргарлик кўриб оламиз. Кейин ку- юздан ортиқ асир бор. Истасанг,
отилди. Нурметов «тезроқ-тезроқ» тилмаган ҳужум билан фашистларни полковнигини олиб кетишинг мумкин.
дея барча кириб олгач, кириш эши- довдиратиб қўямиз. – Э, оғайни ҳозир юракка ҳазил
гини портлатиб юборди. Шу аснода сиғадими?
душман йўли тўсиб қўйилди. Ажал Жангчилар ҳар жойларда сочилиб – Қандай ҳазил, ишонмасанг,
оғзидан омон қолган сапёрлар қайта ётган танкка қарши отиладиган пат- ўзинг бориб кўр...
тирилган одамлардек ҳансираган ронлар йиғиб келиб, автоматларини Дарҳақиқат, Сотим Нурметов бош-
кўйи мамнун жилмайишарди. ўқлади. Бўлинма командири йигит- чилигидаги сапёрлар бўлинмаси ҳай-
Ертўла қоронғи бўлиб, йигитлар ларнинг бироз ҳориган, аммо ишонч ратланарли даражада қаҳрамонлик
фонарларни ёқиб, эҳтиёткорлик ила ила боқиб турган юзларига бир-бир кўрсатганди. 1945 йилнинг 9 апрели-
зиналардан пастга туша бошлади. Ўн- меҳр билан қараб чиқди ва «олға» да совет қўшинлари томонидан тўрт
ўн икки зинадан кейин улар чўчиб, ишорасини берди. Дастлаб душман кечаю кундуз олиб борилган жанг-
техникаси бирин-кетин ишдан чиқа- лардан сўнг, шаҳар фашистлардан
рилди. Кейин уйи бузилган аридек, бутунлай озод этилди.
бақириб-чақириб, кимга қаршилик Сапёрлар бўлинмаси команди-
кўрсатишни билмай қочаётган аскар- ри йигирма бир ёшли катта сер-
ларни пулемётлардан ўққа тутишди. жант Сотим Нурметов Совет
Нима бўлаётганини фаҳмлаб улгурма- Иттифоқи Қаҳрамони ун-
ган фашистлар саросимада ўзларини вони билан тақдирланди.
йўқотиб қўйганди. Сапёрлар ҳужуми
кутилмаганда муваффақиятли чиқди. Çóëôèÿ ÞÍÓÑÎÂÀ,
«Совет қўшинлари шаҳарга кириб «Vatanparvar»
келибди» деган таҳликада босқинчи-
лар бирин-кетин қўл кўтариб, таслим
бўла бошлади.

– Отишма тўхтатилсин – йигит-
ларига буйруқ берди Нурметов. –
Голованов, Келдибоев асирларни
кўчанинг ўнг томонига сафланг!

VATANPARVAR № 13 2022-yil 17
1-aprel
# Diqqat, tanlov!

Æóðíàëèñòèêà ñîҳàñèäà «Îëòèí қàëàì – XVI»
õàëқàðî ìèëëèé ìóêîôîòè

Ўзбекистон Журналистлари ижодий уюшмаси АСОСИЙ МУКОФОТЛАР
миллий ва халқаро журналистиканинг ютуқла-
рини кенг оммалаштириш, ОАВ ходимларининг 1 та бош миллий мукофот! ал учун миллий мукофот (1-, 2-,
фаол фуқаролик позициясини намоён этишлари Телевидение бўйича: 3-ўринлар).
учун шароит яратиш, ижодий фаолиятга янгича Энг яхши журналистик матери-
ёндашувларни қўллаб-қувватлаш ҳамда миллий ал учун миллий мукофот (1-, 2-, Интернет нашрлар бўйича:
журналистика ривожига ҳисса қўшиш мақсадида 3-ўринлар). Энг яхши журналистик матери-
Жаҳон матбуот эркинлиги кунига бағишланган Радио бўйича: ал учун миллий мукофот (1-, 2-,
Энг яхши журналистик материал 3-ўринлар).
«Олтин қалам – XVI» миллий мукофоти учун учун миллий мукофот (1-,2-,3-ўрин- Чет эллик журналистнинг Ўзбе-
халқаро танловини эълон қилади. лар). кистон ҳақидаги энг яхши матери-
Босма нашрлар бўйича: али учун – 1 та биринчи ўрин, 4 та
Танлов – телевидение, радио, Энг яхши журналистик матери- иккинчи ўрин.ТВ, радио, босма ва
босма нашрлар, интернет-журна- интернет нашрлар.
листика ва чет эллик журналист-
нинг Ўзбекистон ҳақидаги энг яхши РАҒБАТЛАНТИРУВЧИ МУКОФОТЛАР
материали бўйича беш йўналишда
ўтказилади. Инсон қадрини улуғлашга бағиш- Аудио материаллар эса 5 дақиқа-
ланган энг яхши материаллари учун; дан 30 дақиқагача бўлиши ва аудио
Танловда (2021 йилнинг материаллар флеш карта (ташқи
31 мартидан 2022 йилнинг 1 апре- Оила ва маҳалла мавзуси энг хотира қурилмаси)да, аннотацияси
лигача) босма ва интернет нашр- яхши ёритилган материаллари учун; (қоғозда қисқача мазмуни баёни)
ларда эълон қилинган, радио ва билан бирга тақдим этилиши лозим.
телевидениеда эфирга узатилган Ўзбекистон тарихи ёритилган энг
материаллар кўриб чиқилади. яхши материаллари учун; Материалларга қуйидаги маълу-
мотлар илова қилиниши шарт.
Танловга тақдим этиладиган Энг яхши ахборот хизмати;
ижодий ишлар сони 5 тадан кам Энг яхши фоторепортаж. Муаллифнинг исм-шарифи, пас-
бўлмаслиги шарт. Материаллар Босма ва интернет материаллари порт нусхаси, иш фаолияти ҳақида
танлов матбуотда эълон қилинган асл ёки кўчирма нусхада (босма қисқача маълумот (объективка),
кундан бошлаб, шу йилнинг ёки интернет нашрда чоп этилгани манзили ва алоқа учун телефон
15 апрелигача қабул қилинади. ҳамда қоғозда қисқача мазмуни ба- рақами.
ёни) ва уларнинг электрон версияси
Ижодий ишларнинг электрон тақдим этилиши лозим. Таҳририятлар учун эса Бош
версияси Ўзбекистон Журна- Видео материаллар 3 дақиқадан муҳаррирнинг исм-шарифи, таҳри-
листлари ижодий уюшмасининг 30 дақиқагача бўлиши ва флеш кар- рият манзили ва рўйхатдан ўтган-
jurnalistlar.uz сайтидаги «Олтин та (ташқи хотира қурилмаси) имкон лиги тўғрисида гувоҳнома нусхаси.
қалам – XVI» саҳифасига жой- қадар рангли форматда, аннотация-
лаштирилади. си (қоғозда қисқача мазмуни баёни) Танловга тақдим этилган матери-
билан бирга тақдим этилиши керак. аллар қайтарилмайди.
# Xalqaro ilmiy onlayn konferensiya
Тантанали тақдирлаш маросими
2022 йил 3 май – Жаҳон матбуот
эркинлиги куни ўтказилади.

Ижодий ишлар «Олтин қалам» танловига деб кўрсатилган
ҳолда қуйидаги манзилга юборилиши лозим: 100129, Тошкент ш.,
Навоий кўчаси 30-уй, 3-қават 5- ва 8-хоналар.

Мурожаат учун телефонлар:
71-244-64-62, 71-244-37-87, 71-244-64-61.
Телеграм рақам: 99-592-05-48.

Ўзбекистон Журналистлари ижодий уюшмаси

2022 йил«ÀÌÈÐ ÒÅÌÓÐÍÈÍà ÆÀ¥ÎÍ ¥ÀÐÁÈÉ ÑÀÍÚÀÒÈ
8 апрель куни ÐÈÂÎÆÈÃÀ £¤ØÃÀÍ ¥ÈÑÑÀÑÈ»
Ўзбекистон Респуб-

ликаси Қуролли лар, шу жумладан, халқаро ташки- қилиш идоралари мутахассислари Темурнинг ҳаёти ҳамда давлатчилик
Кучлари академияси- лотлар (Европада хавфсизлик ва иштирок этади. ва саркардалик фаолияти, шу жум-
ҳамкорлик ташкилоти, Шимолий ладан, ҳарбий стратегия ва тактика
да «Амир Темурнинг Атлантика Шартномаси Ташкилоти «Амир Темурнинг жаҳон ҳарбий соҳасида янги тадқиқот йўналишла-
жаҳон ҳарбий санъа- (НАТО), Шанхай ҳамкорлик ташки- санъати ривожига қўшган ҳиссаси» рини белгилаш, шунингдек, нуфуз-
ти ривожига қўшган лоти) ва хорижий давлатлар (Бе- мавзусидаги халқаро илмий конфе- ли миллий ва хорижий нашрларда
ҳиссаси» мавзусида ларусь, Буюк Британия, Германия, ренция буюк давлат арбоби, моҳир янада кенг чоп этиш мақсадида
Италия, Қозоғистон, ХХР, Қирғизис- саркарда, соҳибқирон Амир Темур ўрганилган материалларни илмий
халқаро илмий тон, Корея Республикаси, Россия бобомиз таваллудининг 686 йиллиги жиҳатдан асослаш ва уларни замо-
онлайн конфе- Федерацияси, АҚШ ва Франция)нинг мамлакатимизда ва дунё миқёсида навий ҳарбий санъатни ривожланти-
илмий тадқиқот ва таълим муасса- кенг нишонланаётган кунга тўғри ришнинг концептуал назарияларда
ренция саларининг етакчи мутахассисла- келиши, албатта, тарихий аҳамият қўллаш имконини беради.
ўтказилади. ри, шунингдек, республикамиз куч касб этади.
тузилмалари ва ҳуқуқни муҳофаза Халқаро илмий онлайн конфе-
Конференциянинг асосий мақса- Халқаро илмий конференцияда ренция якунида фаол иштирокчилар
ди буюк давлат арбоби соҳибқирон кўтариладиган масалалар Амир Ўзбекистон Республикаси Мудо-
Амир Темурнинг ҳарбий санъат риво- фаа вазирлиги ва Қуролли Кучлар
жига қўшган ҳиссасини ҳарбий-ил- академияси раҳбарияти томонидан
мий нуқтаи назар асосида ўрганиш ташаккурнома билан тақдирланади.
учун кенг илмий-ижодий мунозара
муҳитини яратишдан иборат. Маълумот учун манзил: Тош-
кент шаҳри, Паркент кўчаси-2.
Илмий онлайн конференцияда Ўзбекистон Республикаси Қуролли
миллий ва хорижий тарихчи олим- Кучлари академияси.

Телефон: 71 289-97-84, 71 268-
17-20, 71 289-97-27.

Ўзбекистон Республикаси
Қуролли Кучлари

академияси ташкилий
қўмитаси

18 2022-yil № 13 VATANPARVAR
1-aprel
SHOHSUPA
SPORT SPORT SPORT SPORT SPORT SPORT SPORT SPORT SPORT SPORT SPORT SPORT SPORT SPORT SPORT SPORT SPORT SPORT SPORT SPORT SPORT SPORT SPORT SPORT SPORT SPORT SPORT SPORT SPORT SPORT SPORT SPORT SPORT SPORT # Baydarka va kanoe

Tailandda baydarka va (xabarlar)
kanoeda eshkak eshish
ARMIYAMIZ DZYUDO
bo‘yicha yoshlar va Tarkibida Mudofaa vazirligi
kattalar o‘rtasida Osiyo SPORTCHILARI Oliy sport natijalarini rivojlantirish
chempionati o‘tkazildi. markazi (MVSM) vakillari ham bo‘lgan
Unda yurtimiz sportchilari YETAKCHILIGIDA! dzyudo bo‘yicha terma jamoamiz
muvaffaqiyatli qatnashdi navbatdagi o‘quv-mashg‘ulot
yig‘inini Samarqandda o‘tkazib,
va qo‘lga kiritilgan Antaliya shahrida bugun boshlanadigan “Katta
medallarning asosiy qismi dubulg‘a” turnirida qatnashish uchun Turkiyaga
Mudofaa vazirligi Oliy sport jo‘nab ketdi. 2005–2007-yillarda tavallud topgan
natijalarini rivojlantirish yosh dzyudochilarimiz esa Ozarbayjonda o‘tkazilgan
Yevropa ochiq chempionatida qatnashdi va 7 nafar
markazi (MVSM) vakilimizning 3 nafari sovrindor bo‘ldi. Musobaqaning
vakillariga tegishli bo‘ldi. birinchi kuni Zafarbek O‘ktamov (-50 kg) va Sarvarbek
Abdualimov (-60 kg) bronza medallarini qo‘lga kiritgan
bo‘lsa, ikkinchi kuni tatamiga chiqqan Muhammadumar
Hayitov (-73 kg) yoshlar terma jamoamiz hisobiga yana
bir bronza medalini taqdim etdi.

Baydarka va kanoeda eshkak eshish sport turi xususida Gulbahor Fayziyeva (S-1), yoshlar o‘rtasida Akmal Mirzayev PROFESSIONAL BOKS
so‘z ochilganda mamlakatimiz sport muxlislari birinchi (K-1), Kseniya Ivliyeva (K-1), Muhammadali Mirismanov Yarim yengil (57,1 kg) vazn toifasida
navbatda yurtimizda eng yetakchi Oliy mahorat sport (S-1) faollik ko‘rsatib, Osiyo chempionlari bo‘lishdi.
maktabi hisoblangan MVSMni va armiyamiz sportchilarini Shuningdek, yosh kanoechilarimizdan tuzilgan juftlik va faoliyat olib borayotgan hamyurtimiz
tilga olishadi. Ayniqsa, ofitser Vadim Menkov ko‘plab to‘rtlik ekipaj ham 1000 metr masofa bo‘yicha kechgan Otabek Xolmatov (10 – 0, 9 KO)
xalqaro musobaqalarda g‘olib va sovrindor bo‘lishdan poygada barcha raqiblarini ortda qoldirib, oltin medalni AQShning Florida shtatida o‘tgan boks
tashqari ikki marta jahon chempionligiga erishib, Vatanimiz qo‘lga kiritdi. oqshomida NABA kamari egasi rossiyalik
dovrug‘ini dunyoga taratishga salmoqli hissa qo‘shganligi Andrianik Grigoryanga qarshi jang
bilan yurtimiz sport muxlislari ko‘nglidan chuqur joy olgan. Ikkinchi kun dasturidan o‘rin olgan barcha bahslar o‘tkazdi. Ushbu jang to‘liq, ya’ni 12 raund
Endilikda mamlakatimizda uning munosib izdoshlari aynan 500 metr masofaga o‘tkazildi. Kattalar o‘rtasidagi bahslarda davom etdi va Xolmatov ochkolar
MVSMda paydo bo‘lmoqdaki, buni Tailandda bo‘lib o‘tgan vakillarimizdan Artur Guliyev va Elyorjon Mamadaliyev (119 – 109, 119 – 109, 118 – 110) hisobida
navbatdagi Osiyo chempionati ham ko‘rsatdi – armiyamiz (S-2) hamda Gulbahor Fayziyeva va Nilufar Zokirova (S-2) ustun keldi. Grigoryan (14 – 1, 3 KO)
sportchilari yetakchiligida hamyurtlarimiz ko‘plab sovrinlarga juftligi faollik ko‘rsatgan holda marra chizig‘ini birinchi bo‘lib 14 seriyali g‘alabadan so‘ng faoliyatidagi
egalik qilishdi. kesib o‘tgan bo‘lsa, yoshlarimizdan Azimjon Sotiboldiyev ilk mag‘lubiyatini qabul qilgan bo‘lsa, Otabek ushbu
va Kamoliddin Rahmatullayevdan iborat kanoechi juftlik, muvaffaqiyatdan so‘ng NABA kamari bilan birgalikda
Qit’a chempionatiga 1 000 metr masofa bo‘yicha bahslar Kseniya Ivliyeva va Dilshoda Abdurahmonovadan reytingda 2-pog‘onani naqd qildi.
bilan start berildi. Yoshlar ham, kattalar ham kanoening iborat baydarkachi juftlik Osiyo chempionligiga erishdi.
S-1 (yakkalik), S-2 (juftlik), S-4 (to‘rtlik), baydarkaning K-1 Shohsanam Sherzodova esa kanoechi qizlarning yakkalik GANDBOL
(yakkalik), K-2 (juftlik), K-4 (to‘rtlik) yo‘nalishlari bo‘yicha (S-1) bahslarida g‘olib chiqdi. Kattalar qit’a chempionatining Almati shahrida gandbol
g‘oliblik uchun o‘zaro bahs olib borishdi. Ertasi kuni 500 2 ta oltin, 3 ta kumush, 4 ta bronza medaliga egalik qilgan bo‘yicha 18 yoshgacha bo‘lgan
metr, uchinchi kuni 200 metr masofa bo‘yicha yuqorida bo‘lsa, yoshlarimiz yanada yuqoriroq natija qayd etdi – 4 ta qizlar o‘rtasida Osiyo chempionati
qayd etilgan turli yo‘nalishlarda baydarka va kanoechilarning oltin, 5 ta kumush, bitta bronza medal. o‘tkazildi. Hindistonni 44:41, Suriyani
bahslari tashkillashtirildi. 37:28 hisobida mag‘lub etgan terma
200 metr masofaga kechgan uchinchi kungi kattalar jamoamiz eronliklarga 35:44 natija
MVSMning katta tajribaga ega eshkak eshish ustalari o‘rtasidagi bahslarda ham baydarka va kanoechilarimiz bilan yutqazib qo‘ydi. Qozog‘iston terma jamoasiga
– Artur Guliyev, Nilufar Zokirova, Dilnoza Rahmatova, ketma-ket zafar qozonishdi – 4 ta oltin, 3 ta kumush, bitta qarshi kechgan 2-o‘rin uchun bahsda ham omad
Yuliya Borzova va Yekaterina Shubina bu safar ham bronza medali jamg‘arildi. Baydarkachi Denis Onufriyev vakillarimizdan yuz o‘girdi – 29:31. Chempionatda
o‘z faolliklari bilan ajralib turdi va yoshlarimizni ham yakkalik, Yekaterina Shubina va Yuliya Borzova juftlikda Eron qizlar terma jamoasi g‘oliblikka erishgan bo‘lsa,
muvaffaqiyat sari chorladi. Ayniqsa, Artur Guliyevni “bu oltin medalga sazovor bo‘ldi. Artur Guliyev va Elyorjon Qozog‘iston ikkinchi, O‘zbekiston uchinchi o‘rinni
galgi qit’a chempionatining asosiy qahramonlaridan biri” Mamadaliyev juftligi kanoechilar bahsida g‘olib chiqqan egalladi. 16 marta o‘tkazilgan qit’a chempionati
bo‘ldi deyishimiz mumkin. Zero, u erkaklar o‘rtasidagi kanoe bo‘lsa, yana bir oltin medal baydarkachi ayollar kvartetimiz yakunida yoshlar terma jamoamiz a’zosi Sarvinoz
juftligining ham 200, ham 500 metr masofalar bo‘yicha tomonidan qo‘lga kiritildi. Saparboyeva “musobaqaning eng yaxshi o‘yinchisi”
bahslarida Elyorjon Mamadaliyev bilan birga g‘oliblikka deb topildi.
erishishdan tashqari 200 metr masofa bo‘yicha (S-1) Shunday qilib, O‘zbekiston yoshlar va kattalar terma
yakkalik, 1000 metr masofa bo‘yicha to‘rtlik (S-4) bahslarida jamoasining 29 nafar sportchisi Tailandda o‘tkazilgan Osiyo STOL TENNISI
bronza medalni qo‘lga kiritdi. MVSM baydarkachilari chempionatining 16 ta oltin, 19 ta kumush, 8 ta bronza, jami Tunisda stol tennisi bo‘yicha yosh
Yuliya Borzova va Yekaterina Shubina ham bu galgi Osiyo 43 ta medaliga sazovor bo‘lishdi. Ularning muvaffaqiyatlari toifalari bo‘yicha jahon seriyasiga
chempionatida bir necha marta shohsupaga ko‘tarildi. Kichik sharafiga Tailandda 43 marta Vatanimiz bayrog‘i ko‘tarildi, kiruvchi musobaqa bo‘lib o‘tdi. Unda
serjant Nilufar Zokirova esa kanoechi ayollar o‘rtasida 500 16 marta yurtimiz madhiyasi yangradi. Sovrinli o‘rinlarni ishtirok etgan hamyurtlarimiz bittadan
metr masofaga o‘tkazilgan juftlik bahslarida QK xizmatchisi egallash bo‘yicha mamlakatimiz baydarka va kanoechilari oltin, kumush va bronza medallariga
Gulbahor Fayziyeva bilan birga g‘oliblikka erishdi. U shu kattalar o‘rtasida (7 ta oltin, 12 ta kumush, 7 ta bronza sazovor bo‘lishdi. Yurtdoshimiz Asel
bilan kifoyalangani yo‘q – qit’a chempionatining kvartet medal bilan) yetakchilik qilgan bo‘lsa, yoshlar o‘rtasida Erkebayeva finalda “Tokio – 2020” Olimpiadasida
bahslarida Gulbahor Fayziyeva, Xonzoda Erkinova hamda (9 ta oltin, 7 ta kumush va bitta bronza medal bilan) 2-o‘rinni ishtirok etgan eng yosh stol tennischi suriyalik Xend
qadrdoni kichik serjant Dilnoza Rahmatova bilan birgalikda egalladi. Ta’kidlash joiz, shu paytga qadar baydarka va Zazaga qarshi o‘ynadi va g‘alaba qozonib, oltin
qatnashib, bronza medalga ham sazovor bo‘ldi. Dilnoza kanoechilarimiz qit’a chempionatlarida bunday ko‘p medalga medalga sazovor bo‘ldi. Shu yosh toifasidagi yana
esa ushbu to‘rtlik bahslaridagi muvaffaqiyatdan tashqari musharraf bo‘lmagandi. bir vakilamiz Arujan Kamalova yarim finalgacha
kanoeda eshkak eshish bo‘yicha 200 metr masofaga muvaffaqiyatli yetib borib, bronza medali bilan
kechgan yakkalik bahslarida kumush medalni ham qo‘lga Vatan shon-shavkati, xalq or-u g‘ururi uchun kurashganlar kifoyalandi. 19 yosh toifasidagi vakilamiz Marhabo
kiritdi. hech qachon hayotda kam bo‘lmaydi, ular doim el-yurt Magdiyeva esa murosasiz kechgan final bahsida
ardog‘ida. Osiyo chempionatida tarixiy muvaffaqiyatga hindistonlik Suxana Sainiga 2:3 hisobida imkoniyatni
1 000 metr masofa bo‘yicha kechgan birinchi kungi erishib, Vatan bayrog‘ini ko‘kka ko‘targan holda tarannum boy berib qo‘ydi va kumush medal bilan taqdirlandi.
dasturda sportchilarimiz 6 ta oltin, 9 ta kumush va 2 ta etganlar an’anaga binoan Islom Karimov nomidagi Toshkent
bronza, jami 17 ta medalga egalik qilishdi. Kattalar toifasida
xalqaro aeroportida Mudofaa vazirligi vakillari, yurtimiz sport

jamoatchiligi va jurnalistlar tomonidan tantanali ravishda

kutib olindi.

PARA KANOE
Tailandda bo‘lib o‘tgan Osiyo

chempionatida qit’amizning 10 ga
yaqin mamlakatidan 50 dan ortiq para
kanoechi, jumladan, yurtimizning
8 nafar vakili ishtirok etib, o‘z yo‘nalish
va dasturlarida g‘oliblik uchun kurash
olib borishdi. Yakunda barcha vakilimiz sovrindor
(4 ta oltin va 4 ta kumush medal) bo‘ldi va
O‘zbekiston terma jamoasi umumjamoa
hisobida 1-o‘rinni egalladi.

Rasul JUMAYEV,
«Vatanparvar»

VATANPARVAR № 13 2022-yil 19
1-aprel

# Xalqaro marafon
Мудофаа вазирлигиТошкент шаҳрида Шанхай ҳамкор-

лик ташкилоти билан ҳамкорликда

ÒЎзбекистон Республикаси Спортни
ÒÅÐÌÀ ÆÀÌÎÀÑÈ ÇÀÔÀÐ ҚÓ×ÄÈ

ривожлантириш вазирлиги, Миллий

олимпия қўмитаси, Енгил атлетика

федерацияси, Тошкент шаҳар ҳокимлиги

ва Ёшлар ишлари агентлиги томонидан

«Наврўз» IV Тошкент халқаро ярим

марафони бўлиб ўтди. Ушбу марафон 2022

йил сентябрида Самарқанд шаҳрида бўлиб

ўтадиган ШҲТ саммити дастурига

киритилган тадбирлар сирасига киради.

Марафоннинг Давлатов. – 2016 йилдан бери халқаро ҚУЙИДА ҒОЛИБ ВА СОВРИН-
старт ва финиш чи- ташкилот ташаббуси билан ўтказиб ДОРЛАР БИЛАН ТАНИШИНГ:
зиқлари Афросиёб келинаётган ШҲТ ярим марафони
ва Бешёғоч кўчалари Марафон (42 км 195 м)
чорраҳасида, «Humo унга аъзо давлатлар ўртасида ма- Эркаклар:
Arena» спорт саройи ол- даний-гуманитар алоқаларнинг 1. Илья Тяпкин (Қирғизистон) –
дида жойлашиб, иштирок- ажралмас қисмига айланди. Унда 2:21,42.
чилар пойтахтнинг Нукус, 2. Закирилло Маматқулов (Ўзбе-
Абдулла Қодирий ва Абай ўзбекистонлик спортчилар дои- кистон, Фарғона) – 2:22,05.
кўчалари бўйлаб югуришди. мий иштирокчи ҳисобланади. 3. Владислав Мамедов (Ўзбекис-
Қолаверса, ушбу спорт тадбир- тон, МВ спорт маркази) – 2:23,18.
Мусобақа турли масофа- Аёллар:
ларда, жумладан, классик ларига халқаро ҳамжамиятнинг 1. Гулшаной Сатторова
(42 км 195 м), ярим марафон қизиқиши йил сайин ортмоқда. (Қирғизистон) – 2:34,50.
(21 км 97,5 м), 10 ва 3 км Тошкент халқаро ярим ма- 2. Екатерина Тунгускова
масофаларда ўтказилди. Унда (Ўзбекистон) – 2:39,28.
профессионал спортчилар ва ҳа- рафони йўналиши марка- 3. Тамилла Қўчқорова (Ўзбекис-
васкорлар биргаликда баҳс олиб зий кўчалар орқали ўтиб, тон, МВ спорт маркази) – 3:11,23.
боришди. Марафоннинг умумий маҳаллий иштирокчилар Ярим марафон
мукофот жамғармаси 138 млн сўмни Эркаклар:
ташкил этди. ва пойтахтимиз меҳмон- 1. Нурсултон Кенешбеков
ларига янги, замонавий (Қирғизистон) – 1:04,28.
Мусобақада Шанхай ҳамкорлик архитектура мажмуа- 2. Шоҳрух Давлатов (Ўзбекис-
ташкилотига аъзо давлатлардан жами тон, МВ спорт маркази) – 1:04,40.
2 200 дан зиёд спортчи иштирок этди. лари ҳамда шаҳарнинг 3. Отабек Тошқувватов (Ўзбекис-
Шунингдек, ногиронлиги бўлган спорт- маданий-тарихий қис- тон, Самарқанд) – 1:07,58.
чилар ҳам алоҳида тоифада югуриш мини намойиш этиш Аёллар:
баҳсларида қатнашдилар. имконини берди. 1. Азиза Мирзаакбарова
ШҲТ номи остида (Ўзбекистон, Андижон) – 1:15,20.
Халқаро мусобақанинг якуний натижа- ўтказилган ушбу 2. Мария Коробицкая (Қирғизис-
ларига кўра, классик (42 км 195 м) масофа беллашув халқа- тон) – 1:16,47.
марраси чизиғини биринчи бўлиб Мудофаа ро мусобақалар- 3. Ситора Қурбонова (Ўзбекис-
вазирлиги терма жамоаси вакиллари кесиб га тайёргарлик тон, Фарғона) – 1:24,43.
ўтди ва «Экиден» йўналишида мутлақ 1-ўрин- ҳамда бир трас- 10 км масофага югуриш
ни эгаллади. Шу йўналишда 2-ўринга Ўзбекис- сада бошқа Эркаклар:
тон Қуролли Кучлари академияси курсантлари мамлакат- 1. Бекзод Бойматов (Сурхон-
сазовор бўлди. ларнинг та- дарё) – 35:03.
ниқли спорт 2. Отабек Файзуллаев (Сурхон-
Марафоннинг яккалик баҳсларида Мудофаа усталари дарё) – 35:47.
вазирлиги спорт клуби аъзолари муваффақиятли билан уч- 3. Азизбек Насимов (Самарқанд)
иштирок этиб, жами 3 та медаль жамғарди. Хусу- рашиш – 36:26.
сан, эркаклар ўртасида контракт бўйича ҳарбий имкони- Аёллар:
хизматчи, оддий аскар Владислав Мамедов ва аёл- ятини 1. Дилноза Усмонова (Андижон)
лар ўртасида Қуролли Кучлар хизматчиси Тамилла берди. – 43:29.
Қўчқорова бронза медалларни қўлга киритган бўлса, 2. Гўзал Муҳаммадвалиева
ярим марафон баҳсида кичик сержант Шоҳрух Давлатов (Наманган) – 44:22.
кумуш медаль соҳиби бўлди. Эслатиб ўтамиз, маҳоратли 3. Фарида Тўлқинбекова (Анди-
спортчимиз Ш. Давлатов ўтган йили ШҲТ ташкил этил- жон) – 44:53.
ганининг 20 йиллигига бағишланган Душанбе халқаро
ярим марафонида 1-ўринни эгаллаган. Тадбир якунида халқаро мусо-
бақа ғолиблари статуэтка ва пул
– Юртимизда «Наврўз» Тошкент халқаро марафони,
мукофоти билан тақдирланди.
«Save Aral» ва «Aral marathon» спорт мусобақаларини ўт-
Лейтенант
казиш анъанага айланган, – дейди кичик сержант Шоҳрух Дилшод РЎЗИҚУЛОВ,

«Vatanparvar»

20 2022-yil № 13 VATANPARVAR
1-aprel

# Xorij armiyalarida

ГЕРМАНИЯНИНГ

ªУРУªЛИКДАГИ ªЎШИНЛАРИ

Нафақат Европа, балки жаҳоннинг энг риво- визионлар, ҳаво-десанти танк батальони эса 40 та ана шу типдаги
жланган давлатларидан бири бўлган Германия полклари таркибидаги танклар билан таъминланган. Мото-
Федератив Республикаси Қуролли Кучлари ўз роталар ва махсус пиёдалар батальони учта мотопи-
жанговар қобилияти, ҳарбий техника ва қурол- вазифаларни ба- ёдалар ротаси (ҳар бири 14 тадан
лар билан таъминланиш даражаси, ҳарбий соҳага жарувчи кучлар пиёдалар жанговар машинасига
ажратиладиган сарф-харажатлар миқдори бўйича қўмондонлиги эга) таъминот ва қўллаб-қув-
дунёнинг етакчи армияларидан бири ҳисобланади. Қуруқликдаги ватлаш ротаси ҳамда алоҳида
Анъанавий кўринишдаги тузилмага (Қуруқликдаги қўшинларнинг снайперлар гуруҳидан ибо-
қўшинлар (ҚҚ), Ҳарбий ҳаво кучлари (ҲҲК) ва асосий тактик рат. Пиёдалар батальони эса
Ҳарбий денгиз кучлари (ҲДК) эга бўлган миллий бўлинмалари иккита пиёдалар ва разведка
армия таркибида Қуруқликдаги қўшинлар ҳисобланади. ротасидан таркиб топган.
энг кўп сонли ва замонавий қуроллар би- Артиллерия дивизиони 2 та
лан жиҳозланган тур бўлиб, мамлакат Жумладан, ўзиюрар артиллерия қурил-
ҳарбий хавфсизлигини таъминлашда танк бата- малари батареяси, баравари-
муҳим аҳамият касб этади. Шахсий льони уч ёки га ўт очувчи ракета тизимлари
таркибнинг умумий сони (деярли тўртта танк ва шатакка олинувчи артилле-
60 минг киши ва резервда яна 16 ротаси, оғир рия батареялари, артиллерия
минг нафар ҳарбий) бўйича улар қуроллар ро- ёрдамида қўллаб-қувватлаш
ҲДК ва ҲҲКдан мос равишда 2 таси, таъминот ҳамда таъминот ва хизмат кўрса-
ва 3,5 баробар кўпроқ, ўзининг ва қўллаб-қув- тиш батареяларидан ташкил топган.
жанговар салоҳияти бўйича эса ватлаш ротаси- Ҳаво-десанти полклари таркибида
НАТОга аъзо давлатларнинг дан ташкил топган. 5 та парашют-десант ротаси,
шу турдаги қўшинлари ораси- Унга қарашли қурол- оғир қуроллар ротаси ҳамда
да етакчи ўринлардан бирини лар таркибида 44 ёки таъминот ва қўллаб-қувват-
эгаллайди. 58 та «Леопард-2» типидаги лаш ротаси бор.
асосий жанговар танк бор. Тоғ Қуруқликдаги қўшин-
Амалдаги доктринал ҳужжат- ларнинг жанговар тай-
ларга мувофиқ, бу турдаги қўшин- ҚЎШИН ТУРИ - ёргарлик қўмондонли-
лар мамлакат суверенитети ва ҳуду- ҚУРУҚЛИКДАГИ ҚЎШИНЛАР ги мамлакатдаги барча
дий яхлитлигини ҳимоя қилиш, Шимо- ҳарбий-ўқув муассаса-
лий Атлантика Иттифоқининг жамоавий Умумий сони – 60 минг киши лари ва мутахассислар
мудофаа тизими доирасидаги вазифаларни тайёрлаш марказлари
бажариш, НАТО ва Европа Иттифоқи Жанговар танклар – 1 000 га яқин. фаолиятини бошқаради.
ҳарбий контингентлари таркибида Зирҳли жанговар машиналар – 1 500 дан зиёд. Қўмондонлик таркиби-
турли тадбирларда, шунингдек, Артиллерия тўплари, миномётлар – 1 700 дан офицер ва унтер-
БМТ, ЕХҲТ ва бошқа халқаро таш- га яқин. офицерлар мактаблари,
килотлар раҳбарлигида ўткази- турли марказлар – НАТО
ладиган инсонпарварлик ва тин- Танкка қарши ракета комплекслари операцияларида иштирок
чликпарварлик миссияларида – 235 та. этишга тайёрлаш, оператив
иштирок этиш, турли табиий Жанговар вертолётлар – 200 дан ҳамда жанговар тайёргарлик,
ёки техноген фожиалар юзага ортиқ. ўқув, махсус операцияларга тай-
келган ҳолатларда миллий ёрлаш, қўшин турларини (пиёдалар,
ҳокимият органлари ва ҳамкор
давлатларга ёрдам кўрсатиш тоғ-пиёдалар, муҳандис-сапёрлар, артил-
учун мўлжалланган. лерия, армия авиацияси, авиацион қўллаб-қувват-
лаш, техник) тайёрлаш марказлари, шунингдек,
Маълумотларга кўра, ҳозир- унтер-офицер/фельдфебелликка номзодларни
ги вақтга келиб ҚҚ ихтиёридаги тайёрлаш билан шуғулланувчи 2 та ўқув батальони
жанговар техника таркибидан жой олган.
турли типдаги 1 000 га яқин жан-
говар танк (танк парки асосини Германия раҳбарияти миллий армияни, шу
Германиянинг ўзида ишлаб чиқа- жумладан Қуруқликдаги қўшинларни қурол ва
рилган турли модификациядаги «Лео- ҳарбий техниканинг энг янги намуналари билан
пард» типидаги танклар ташкил этади), таъминлашга катта эътибор қаратмоқда. Шу билан
«Фенек», «Мардер», «Боксер», «Визель-1», биргаликда, бундесвер ҳарбий экспертлари фик-
«Динго», «Пума» ва бошқа типдаги 1 500 дан рича, ҳозирги вақтда ҚҚ жанговар қудратининг
зиёд зирҳланган жанговар машина, кўп миқдор- асоси ҳисобланувчи танкларнинг янги авлодини
даги ўзиюрар ва шатакка олинувчи артиллерия яратиш учун вақт ҳам, техник асос ҳам мавжуд
қурилмалари ҳамда миномётлар, «Спайк-LR» ва эмас. Шу сабабли ҳозирда фойдаланишда бўлган
«Тоу» русумли танкка қарши ракета комплекслари турли модификациядаги «Леопард» танкларини
(235 та), «Марс-2» типидаги бараварига ўт очувчи 2А7V вариантигача модернизациялаш режа-
ракета тизимлари, шунингдек, армия авиацияси лаштирилган. Лойиҳа бўйича бу танкларга янги
таркибидан эса 200 дан ортиқ «Тигр» UHT, Во-105, тепловизион ва оптик прицеллар ҳамда кузатув
UH-1D ва NH-90 типидаги жанговар вертолётлар мосламаларига эга бўлган замонавий электрон
жой олган. ускуналар ўрнатилиши, танкнинг 120 мм.ли тўпи
янада такомиллаштирилиши, унинг жанговар
ҚҚнинг ҳозирда мавжуд бўлган тузилмаси улар- комплектига янги снарядлар киритилиши кўзда
ни қўллаш борасидаги қарашларни ҳисобга олган тутилган.
равишда шакллантирилган. Хусусан, 1-танк диви-
зиясининг асосий вазифаси – текис жойларда, 10- Шунингдек, ҳозирда амалга оширилаётган
танк дивизияси эса – тоғли ҳудудларда жанговар ислоҳотлар доирасида яқин йиллар мобайнида
ҳаракатлар олиб боришга мўлжалланган бўлса, бу турдаги қўшинларни янги типдаги зирҳлан-
тезкор ҳаракатланувчи дивизиялар ҳаво-десанти ган жанговар машиналар, замонавий ўзиюрар
ва аэромобиль бўлинмалар билан ҳамкорликда артиллерия қурилмалари, бараварига ўт очувчи
ҳаракатланиши кўзда тутилган. Батальон, ди- ракета тизимлари, учувчисиз учиш аппаратлари,
зенит-ракета комплекслари, зирҳланган юк маши-
налари ва бошқа турдаги ёрдамчи ҳарбий техника
билан жиҳозлаш режалаштирилган.

П. САЙДИВАЛИЕВ тайёрлади.

VATANPARVAR #Jarayon № 13 2022-yil 21
O‘ZBEKISTONDA 1-aprel

1 MING 600 YO‘RG‘A TUVALOQ TABIATGA DIQQAT! “OLTIN QALAM – XVI” TANLOVI SIRDARYODA CHAVANDOZLAR MAKTABI
QO‘YIB YUBORILDI BOSHLANDI! TASHKIL ETILDI

Navoiy viloyati ekologiya va atrof muhitni O‘zbekiston Jurnalistlari ijodiy uyushmasi Sirdaryo viloyati Mirzaobod tumani Dehqonobod
muhofaza qilish boshqarmasi hamda Amirliklarning milliy va xalqaro jurnalistikaning yutuqlarini keng mahallasidagi Milliy gvardiya Sirdaryo viloyati
yo‘rg‘a tuvaloqni asrash markazi nodavlat ommalashtirish, OAV xodimlarining faol fuqarolik bo‘yicha boshqarmasi dala-o‘quv bazasi hududida
notijorat tashkiloti hamkorligida Tomdi, Uchquduq pozitsiyasini namoyon etishlari uchun sharoit yaratish, ot sporti (uch kurash, to‘siqlardan sakrash va ot
va Konimex tumanlarining cho‘l hududlariga ijodiy faoliyatga yangicha yondashuvlarni qo‘llab- yo‘rttirish), zamonaviy beshkurash, polo hamda
markazda yetishtirilgan jami 1 600 ta yo‘rg‘a quvvatlash hamda milliy jurnalistika rivojiga hissa uloq-ko‘pkariga ixtisoslashtirilgan Chavandozlar
tuvaloq yovvoyi tabiatga uchirib yuborildi. qo‘shish maqsadida Jahon matbuot erkinligi kuniga maktabi tashkil etildi.
bag‘ishlangan “Oltin qalam – XVI” milliy mukofoti
uchun xalqaro tanlovini e’lon qiladi.

(O‘zA)

JAHONDA APELSINDAN ELEKTR ENERGIYASI

MARSGA MISSIYA YUBORILADI Ispaniyaning Sevilya shahri ma’muriyati
iste’molga yaroqsiz apelsinlardan elektr
NASA Marsga boshqariluvchi missiya energiyasi olishni yo‘lga qo‘ydi, deb xabar
yuborishga tayyorgarlik ko‘rish va uni amalga qiladi “TRT”. Gap shundaki, bu qadimiy
oshirishini ma’lum qildi, deb xabar beradi shaharda 50 ming tupdan ziyod apelsin
“Space.com”. Missiyaga 2040-yilda start daraxti o‘sadi va bu daraxtlar yiliga 5,7 mln
berilishi rejalashtirilmoqda. Shu maqsadda Oq kilogramm hosil beradi. Ammo bu hosilning
uy fazoviy agentlikka 2023-yilda byudjetdan salmoqli qismi taxir va achchiq bo‘lgani
$26 mlrd ajratishni so‘ragan – bu o‘tgan sababli iste’molga yaroqsiz hisoblanadi. Ilgari
yilgidan 8 foiz ko‘p. Bu mablag‘lar odamlarni bunday apelsinlar chorva mollariga yedirilar,
Oyga eltuvchi “Artemis” missiyasi, shuningdek, qisman parfyumeriya sanoatida ishlatilar edi.
Yerda tadqiqotlar o‘tkazish uchun sarflanadi, Endilikda esa mahalliy mutaxassislar ushbu sitrus mevadan biogaz ajratib olib, uni elektr
dedi NASA rahbari Bill Nelson. NASA vakili energiyasiga aylantirishni yo‘lga qo‘ydi.
Jim Fri qo‘shimcha qilishicha, 2028-yildan boshlab har yili Oyga ichida odam joylashgan
raketalar uchiriladi. Olimlar Marsga imkon qadar tezroq borish umidini aynan shu parvozlarda PANDEMIYA YANA AVJ OLMOQDA
ko‘rishyapti.
Xitoyning Shanxay shahrida
ENG UZUN YO‘NALISH koronavirusning “omikron” shtammini
yuqtirish holatlari yana avj olganidan so‘ng
“Cathay Pacific” aviakompaniyasi keng ko‘lamdagi lokdaun e’lon qilindi.
Rossiya osmonini chetlab o‘tib Nyu-Yorkdan Karantin ikki bosqichda joriy etiladi. Birinchi
Gonkongga dunyodagi eng uzun aviareysni bosqichda Pudun iqtisodiy rayoni va uning
amalga oshira boshlaydi, deb xabar berdi atrofidagi rayonlar, ikkinchi bosqichda esa
“Bloomberg”. Qayd etilishicha, yo‘lovchilar shaharning markaziy qismi yopiladi. Bu
17 soatga yaqin vaqt davomida parvoz qiladi. davr mobaynida aholi uyida qolishi, korxona
Ilgari Cathay Pacific samolyotlari Arktika va va tashkilotlar yopilishi, jamoat transporti
Rossiya orqali parvoz qilgan bo‘lsa, endilikda harakati to‘xtatilishi ko‘zda tutilgan. Oziq-
ular Atlantika okeani, Buyuk Britaniya, Janubiy ovqat mahsulotlari va birinchi ehtiyoj mollarini onlayn-rejimda sotib olish mumkin bo‘ladi
Yevropa va Markaziy Osiyo orqali uchishiga hamda sotib olingan mahsulotlar uyga yetkazib beriladi. O‘tgan haftada shahardagi
to‘g‘ri keladi. Oraliq masofa 16 ming kilometrdan ortiq bo‘lib, u dunyodagi eng uzun Disneylend parki yopilgan, Tesla zavodi faoliyatini to‘xtatgan edi.
marshrutga aylanadi. Hozirda Singapore Airlines samolyotlari Singapurdan Nyu-Yorkkacha
15 ming kilometrdan ortiq masofani bosib o‘tmoqda.

MINTAQADA

TAKLIF MA'QULLANDI IJOBIY NATIJALARGA ERISHILDI KONSTITUTSIYADAN CHIQARILADI EFIRGA UZATISH TAQIQLANDI

Yaqin vaqt ichida Tojikistonda tog‘ Bishkekda 4 yilga mo‘ljallangan “Ona va Qozog‘iston Milliy iqtisodiyot vaziri Afg‘onistonda hukmronlik qilayotgan
velosporti bo‘yicha xalqaro poygalar bola salomatligini muhofaza qilish tizimini Alibek Kuantirov hukumat yig‘ilishida “Tolibon” harakati rahbariyati tomonidan
bo‘lib o‘tadi. Musobaqaning aniq mustahkamlash” loyihasini amalga oshirish ma’lum qilishicha, o‘lim jazosi mamlakat ayrim xorijiy telekanallarni efirga uzatish
muddatlari Xalqaro velosiped sporti yakunlariga bag‘ishlangan tadbir bo‘lib Konstitutsiyasidan olib tashlanadi. taqiqlandi, deb xabar berdi “DW”. Jumladan,
federatsiyasi (UCI) bilan tegishli hujjatlar o‘tdi. Tadbir doirasida ma’lum qilinishicha, “Fuqarolarning asosiy huquqlarini “BBC”, “Amerika ovozi”, Germaniyaning
muvofiqlashtirilganidan so‘ng ma’lum 1990-yildan 2020-yilgacha bo‘lgan davr himoya qilish maqsadida Qozog‘iston “Deutsche Welle” hamda Xitoyning “CGTN”
bo‘ladi. Dushanbe shahrida mahalliy mobaynida Qirg‘iz Respublikasida bolalar Respublikasi Konstitutsiyaviy sudi tashkil telekanallari efirdan olib tashlangani ma’lum
munitsipalitet rahbari Rustam Emomalining orasidagi o‘lim darajasi 73 foizga pasaygan. etiladi. Konstitutsiya Ombudsmanning qilingan. Xabarda aytilishicha, toliblar
UCI prezidenti David Lappartyen va Bu haqda mamlakat Sog‘liqni saqlash maqomi va uning faoliyati kafolatlarini mahalliy kanallarga boshqa ayrim xorijiy
Osiyo velosport konfederatsiyasi rahbari vazirligi matbuot xizmati ma’lum qilgan. tartibga soladi. Inson huquqlari bo‘yicha telekanallarni ham umuman translyatsiya
Usama Ahmad Abdulloh al-Shafar bilan Yuqorida tilga olib o‘tilgan loyiha Yaponiya vakil ham Konstitutsiyaviy sudga qilmaslikni buyurgan. Qayd etilishicha,
uchrashuvi bo‘lib o‘tdi va unda poytaxt hukumati tomonidan moliyalashtirilgan shikoyat qilish huquqiga ega. Bundan fors tilidagi “BBC” efiri to‘xtatilmagan,
meri Tojikistonning velosportni rivojlantirish bo‘lib, uning doirasida tibbiyot xodimlarining tashqari, o‘lim jazosi Konstitutsiyadan faqat uni sun’iy yo‘ldosh televideniyesiga
borasidagi imkoniyatlarini namoyon etish malakasini oshirish, tibbiyot muassasalarini olib tashlanadi”, dedi Alibek Quantirov. ega bo‘lgan 20 foiz aholi ko‘rishi mumkin.
uchun xalqaro darajadagi tog‘ velosporti zamonaviy uskunalar bilan jihozlash, Vazirning so‘zlariga ko‘ra, “Prokuratura Ma’lumotlarga ko‘ra, radio va onlayn-
musobaqalarini o‘tkazish taklifini bildirdi va telemeditsinani joriy etish ishlariga alohida to‘g‘risida”gi konstitutsiyaviy qonun servislar taqiqlanmagan.
bu taklif mehmonlar t omonidan ma’qullandi. e’tibor qaratildi. loyihasini ishlab chiqish ham
rejalashtirilgan.

Internet materiallari asosida tayyorlandi.

22 2022-yil № 13 VATANPARVAR
1-aprel

# Salomatlik

КОРОНАВИРУС ЯНА ОДИМЛАМОҚДА
ВА.2 «яширин» омикрон хавфлими?

Ҳозирги кунда коронавирус инфекцияси пан- айрим ҳудудларда эса «локдаун» Кам ҳолларда эса асаб тизимига вирусларга қарши туришнинг
демиясига қарши ўтказилаётган комплекс эълон килинди. таъсир қилиши, мушакларда ва энг самарали усули унга қарши
буйрак соҳасида оғриқ кузатил- эмлаш эканлиги, эмланганларда
тадбирлар самараси ўлароқ, дунё бўйича эпи- «Омикрон» штаммининг му- моқда. иммунитетнинг давомийлиги ўр-
демик вазият бирмунча барқарорлашмоқда. тацияга учраган янги вирусига тача 6 ойни ташкил этиши таъ-
Хорижий оммавий ахборот воситаларининг олимлар томонидан шартли ра- Иммунологлар шунингдек, кидланмоқда. Шу сабабли имму-
вишда ВА.2 «яширин» деб ном вирус эволюцияси давом этаёт- нитетни «қўллаш, кучайтириш»
тарқатаётган хабарларига кўра, бугунги кунда берилди. Одатда вирусларнинг ганини, «Омикрон» штамми тез мақсадида 6 ой ўтгандан сўнг,
аксарият мамлакатлар коронавирус инфекци- табиати шундайки, улар табиат- орада яна мутацияга учраши коронавирусга қарши вакцина-
да мунтазам айланиб юрганлиги ва инфекциянинг навбатдаги лардан бирини қўллаган ҳолда
ясини эндемик касаллик сифатида тан олиб, тўлқинини келтириб чиқариши- «бустер доза» билан 1 марта
дан огоҳлантирмоқда. Келажак- қайта эмлаш тавсия этилмоқда.
асосий чекловларни, ҳатто ниқоб тақиш тар- сабабли ўзгариб туради, яъни му- да «ВА.3» штамми, потенциал
тиби ва COVID-19 паспортларини бекор қилиш тацияга дучор бўлади, натижада кўпроқ патоген бўлган «Дель- Ушбу тавсияларни инобатга
эса вирусларнинг янги тури пайдо такрон» ва бошқа турларини олган ҳолда ўзимизни ва яқин-
ниятида эканлигини маълум қилмоқда. бўлади. Табиий танланишнинг пайдо бўлишини инкор этиб бўл- ларимизни касалликдан ҳимоя
маслиги, шу билан бирга, янги қилиш мақсадида, албатта, ка-
Ўзбекистон Республикасида Дунёда ва қатор мамлакат- босими остида вирусларнинг тўлқиннинг «Омикрон» сингари салликка қарши ўз вақтида эм-
коронавирус инфекциясига қар- ларда коронавирус пандемияси фақат энг чидамли шакллари кучли бўлиши даргумонлиги, ланишимиз, одамлар кўп тўпла-
ши курашиш бўйича махсус ко- туфайли ўрнатилган чекловлар сақланиб қолади. Бундай ҳолат- аммо у барибир сезиларли бўли- надиган жойларда ниқобдан фой-
миссиянинг берган маълумотига аста-секинлик билан олиб ташла- ларда вируслар орасида генлар- шини, вақти келиб коронавирусга даланишимиз, оралиқ масофани
кўра, республикада касалликнинг ниб, одамлар одатий яшаш тарзи- нинг ўзаро таъсири натижасида қарши эмлаш режали-мавсумий сақлашимиз, мунтазам равишда
тарқалиш даражаси 0,4 кўрсат- га қайтаётган бир пайтда Хитой янги рекомбинант шакл вужудга бўлиб қолишини, аммо пандемия спорт билан шуғулланишимиз,
кични ташкил этмоқда. Жаҳон ва айрим Европа давлатларида келади. Бу штамм биринчи марта ҳали тугамагани учун бу ҳақда тўғри овқатланишимиз, иш ва
соғлиқни сақлаш ташкилоти экс- «Омикрон» штаммининг мутаци- Буюк Британияда 2022 йилнинг гапиришга эрталигини таъкид- дам олиш тартибини тўғри таш-
пертларининг хулосасига кўра, бу яси бўлган янги коронавирус ин- 21 январида аниқланган бўлиб, лашмоқда. киллаштиришимиз ҳамда гигиена
кўрсаткич 1,0 гача бўлса, вазият фекциясини юқтириш ҳолатлари ушбу янги вирусга ВА.2 «яши- қоидаларига риоя қилишимиз
барқарорлигини англатади. қайд этилмоқда. Мутахассислар- рин» деб ном берилишига сабаб, Бундан ташқари, экспертлар нафақат коронавирус инфек-
нинг таъкидлашича, айни дамда «Омикрон» вируси ҳам мутацияга ва олимларнинг таъкидлашича, циясидан, балки барча юқумли
Аҳоли орасида коронавирус янги штамм «Омикрон»дан кўра учраши натижасида, аксарият янги турдаги коронавирусларга касалликлардан ҳимоя қилишини
инфекцияси билан касалланиш юқумлироқ эканлиги, тез тарқа- ҳолларда анъанавий «Полимераз қарши туришнинг энг самарали доимо эсда тутмоғимиз лозимдир.
юзасидан эпидемик ҳолат бироз лиши, касаллик нисбатан оғир занжирли реакция» тести билан усули бу вакцинация эканлиги, Зеро, доно халқимизда ажойиб
барқарорлашганлиги сабабли, асоратлар билан ўтаётганлиги, аниқлаб бўлмайди. янги мутациялар туфайли эмлаш бир мақол бор «Ўзини асраганни
жорий йилнинг 1 мартидан бош- хусусан, ўпканинг шикастланиш муҳим чора бўлиб қолаётганли-
лаб очиқ ҳавода ниқоб тақиш ҳолатлари юқорилиги кузатил- Жаҳон соғлиқни сақлаш таш- гини, барчани ва яқинларини Яратган ҳам асрайди».
бекор қилинди, жамоат транс- моқда ва эпидемияга қарши чо- килоти экспертлари фикрича, ҳимоя қилишга ҳамда ҳозироқ
порти ва умумий овқатланиш ралар мувозанати жуда заифлиги ВА.2 «яширин» коронавируси «бустер» вакциналарини олишга Тиббий хизмат подполковниги
объектларининг умумий сиғимини айтилмоқда. туфайли юзага келган касаллик- чақирмоқдалар.
50 фоиздан оширмаган ҳолда нинг қанчалик оғир даражада Ж. ШАКИРОВ,
хизмат кўрсатиш мажбурияти Натижада, Хитой ҳукумати кечишини аниқ баҳолашга ҳали Олимлар томонидан ўткази-
белгиланди. Келгусида эпидемик касалликнинг кейинги тарқали- эрта, лекин бирламчи кузатувлар лаётган тадқиқотлардан олинган Мудофаа вазирлиги бош
вазиятдан келиб чиқиб, чеклов- шининг олдини олиш учун қаттиқ натижасида аксарият ҳолларда бирламчи маълумотларга кўра,
ларни босқичма-босқич юмшатиш чекловлар киритмоқда. Беморлар юқори иситма, йўтал, ҳид ёки янги турдаги «мутант» корона- санитария врачи –
бўйича чоралар кўрилмоқда. билан алоқада бўлганлар маж- таъм ҳисси йўқолиши ёки заифла-
бурий карантинга олинмоқда, шиши билан намоён бўлмоқда. tashkilotlarida Санитария-эпидемиология

назорати маркази бошлиғи,

тиббий хизмат майори

Т. ТОШПЎЛАТОВ,

бўлинма бошлиғи

# Mudofaaga ko‘maklashuvchi “Vatanparvar”

Harbiy-vatanparvarlik TADBIRLAR REJA
targ‘iboti, ommaviy
ASOSIDA
kasbdagi xodimlarni
tayyorlash borasida AMALGA OSHIRILMOQDA
O‘zbekiston Respublikasi
tayyorlash borasida ham yaxshi natijalarga
mudofaasiga erishilmoqda.
ko‘maklashuvchi
– Shu kunlarda tashkilotimizda sportning
“Vatanparvar” texnik va amaliy turlarini rivojlantirishga ham
tashkilotining Qashqadaryo alohida e’tibor qaratilmoqda, – deydi O‘STK
boshlig‘i Mansurbek Rustamov. – Shu tufayli
viloyati kengashi yoshlar o‘rtasida sport musobaqalarini o‘tkazish
tasarrufidagi Shahrisabz muntazam yo‘lga qo‘yilgan. “Havo miltig‘idan o‘q
tumani o‘quv sport-texnika otish”, “Duatlon”, “Karting” hamda “Avtokross”
klubi jamoasi tomonidan kabi seksiyalar faoliyat ko‘rsatmoqda. To‘garak
bir qancha ishlar amalga a’zolari viloyat va respublika musobaqalarida
faol ishtirok etib, yaxshi natijalarni egallab
oshirilmoqda. kelishmoqda. Masalan, yaqinda Jizzax viloyatida
o‘tkazilgan respublika avtoralli musobaqasida
Xususan, yoshlar va fuqarolarni mudofaa ishtirok etgan sportchimiz Suhrob Vasiyev faxrli
sohasidagi boshlang‘ich bilimlarga o‘qitishda III o‘rinni egalladi.
hamda ularni harbiy xizmatga tayyorlashda
davlat hokimiyati organlariga ko‘maklashish Xulosa o‘rnida aytish mumkinki, Shahrisabz
maqsadida tuman hokimligi, mudofaa ishlari, tumani o‘quv sport-texnika klubi xodimlari
Yoshlar ishlari agentligi, xalq ta’limi bo‘limlari tomonidan yoshlarni jismoniy va ma’naviy
va boshqa davlat hamda jamoat tashkilotlari yetuk insonlar etib tarbiyalash borasida amalga
bilan hamkorlikda tadbirlar rejasi ishlab oshirilayotgan ishlar salmog‘i ortmoqda.
chiqilib, amalga oshirib kelinmoqda. Xususan,
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining
“Yoshlarni vatanparvarlik ruhida va jismoniy
tarbiyalash hamda chaqiriluvchilarni harbiy-
texnik mutaxassisliklar bo‘yicha tayyorlash
tartibini takomillashtirish bo‘yicha qo‘shimcha
chora-tadbirlar to‘g‘risida”gi qarori ijrosini
ta’minlash maqsadida turli mavzularda ma’naviy-
ma’rifiy va sport tadbirlari tashkil etilmoqda.

Bundan tashqari, klubda avtomobil
boshqarishning “B”, “BC” toifalariga nomzodlarni

Akbar ALLAMURODOV

VATANPARVAR № 13 2022-yil 23
1-aprel

BOLAJON

Oshxonada taom tayyorlayotgan DANGASA QIZ qornilaring ochqab ketgandir-a?
Munisa opa qizining xonasiga kirdi. (hikoya) Hozir biror narsaga buyurtma
– Qizim, bugun shanba beraman, nima yeysizlar?
– Mubina, qizim, pollarni artib qo‘y, uydasizlar, ukalaringga qarab bir kundayoq sog‘ingan Mubina
– dedi u mayinlik bilan. – Kir yuvishim tur, – unga tayinladi otasi. – Men yig‘lab yubordi, unga uy ishlarida – Buyurtma berishning hojati yo‘q,
kerak, qo‘lim tegmayapti. ishga bormasam bo‘lmaydi. Keyin, tayanch bo‘lmaganiga dedi Mubina kulimsirab. – Ukalarimga
onangdan ham xabar olishim kerak. afsuslandi. Shu payt kartoshka qovurib berdim. Siz uchun
– Oyijon, darslarimni qilib olay, insho xonasiga ukalari kirib moshxo‘rda pishirib qo‘ydim.
yozyapman, – qovog‘ini uydi Mubina. – Xo‘p bo‘ladi, dadajon, – dedi keldi.
asta u. – Nahotki, ona qizim? –hayratlandi
– Mayli, xatosiz yoz. – Opajon, dadasi. – Sen ovqat qilishni
Munisa opa qizining xonasidan Biroz vaqt o‘tib, ukalari qornimiz ovqatimizni yeb bilmasding shekilli.
chiqib, ovqatini davom ettirdi. ochqadi, kartoshka qovurib bering, deb bo‘ldik, rosa shirin
Oshxonani tartibga keltirib bo‘lgach, xarxasha qilishga tushdi. Mubina o‘n chiqibdi, dedi – O‘rganyapman, dadajon, oyim
o‘zi pollarni arta boshladi. Ancha ikki yoshda bo‘lishiga qaramay, hatto Umar. shifoxonadan chiqsa, albatta, ularga
payt o‘tib, yana uning xonasiga tuxum qovurishni bilmasdi. Yaxshiki, yordam beraman. Bilmaganlarimni
kirdi. Mubina shiringina bo‘lib uxlab ammasining qizi Zilola bor. Mubina bilan – Osh oyijonimdan o‘rganaman.
yotardi. Onasi erka qizini uyg‘otgisi teng Zilola hamma ovqatlarni o‘rgangan. bo‘lsin,
kelmadi. Mayli, dam ola qolsin, dars Darhol o‘shanga qo‘ng‘iroq qildi. U – ukasining – Barakalla, qizim, senga
qilib charchagan ko‘rinadi. Ovqat telefon orqali kartoshka pishirishni gapidan ishonaman.
pishganda uyg‘otarman, o‘yladi u. o‘rgatib turdi. Birgina ovqat qilaman xursand
Munisa opa qizining dangasaligini deb, oshxonani to‘zitib tashladi. Bu bo‘ldi Mubina. – Unda sen darsingni – Tezda kiyimlaringizni
bilsa-da, erkalatib katta qilgani sabab uning g‘ashiga tegdi. Chunki oshxonani qil, Ibrohim bog‘cha opasi buyurgan almashtirib chiqing. Men
tanbeh bermasdi. Chunki u oiladagi bu holda hech ko‘rmagandi. Negaki, rasmni chizsin. ungacha ovqat quyib turaman.
birinchi farzand va yolg‘iz qiz edi. Voyaga hamma joyni pokiza asrab turadigan
yetsa, aqli kirib qolar, deb hamma ishni onajonisi bor edi-da. Mana, endi – Xo‘p bo‘ladi, opajon, – ukalari Ota-bolalar dasturxon atrofida
o‘zi qilaverardi. Mubinadan ko‘ra ukalari uning qadri bilinyapti. Shularni o‘ylab xonasiga yugurib ketdi. kayfiyati chog‘ o‘tirishdi.
Umar va Ibrohim onasiga mehribon Mubinaning o‘pkasi to‘ldi, oshxonani
bo‘lib, uy ishlarida yordamlashardi. tozalashga tushdi. Hali uylarni tartibga Mubina esa idishlarni yuvib, – Baraka top, qizim, qo‘ling
Ba’zida onasi undan ko‘maklashishni keltirishi kerak. Dadasi uchun ham oshxonani tartibga keltirdi. Bolalaridan dard ko‘rmasin! Ovqating rosa shirin
so‘rasa, tobim bo‘lmayapti, deb bahona ovqat tayyorlashi lozim. Buning uchun xavotir bo‘lgan Sherali aka ishdan chiqibdi, qoyil. Buni onang eshitsa
qilardi. Gohida dars qilib charchadim, yana Zilola bilan bog‘lanishi shart. barvaqt qaytdi. bormi...
ozgina ko‘chada o‘ynab kelay, deb
chiqib ketardi. Kun bo‘yi tinmagan qiz rosa – Yaxshi keldingizmi, Mubina xursand bo‘lib ketdi.
Kunlardan birida Munisa opaning charchadi. Shundagina onasiga dadajon? – otasiga peshvoz Oradan bir hafta o‘tdi. U yana turli
tobi qochib qoldi. U telefonga termilib chiqdi Mubina. – Onajonimni xil ovqatlarni pishirishni o‘rganib oldi.
o‘tirgan qizidan idish-tovoqlarni oson bo‘lmaganini his qildi. ko‘rdingizmi, yaxshilarmi?
yuvib qo‘yishni so‘radi. Mubina Onamni tanibmanki, mehnat Bugun Munisa xola kasalxonadan
onasining gapiga parvo qilmay, qiladi, charchadim demaydi, – Onang yaxshi, chiqadi. Mubina onasi kelishiga
telefon o‘ynashda davom etdi. xayolidan o‘tkazdi Mubina. faqat sizlardan
Onasi biroz kutdi-da, bemor Ularga biror marta sidqidildan xavotirda. Ertaga uylarni chinnidek qilib tozaladi.
bo‘lishiga qaramay o‘rnidan hammamiz Taomlar tayyorladi, dasturxonni
asta qo‘zg‘alib, idishlarni yuvdi. yordam bermabman. Doim birga boramiz, chiroyli qilib tuzab qo‘ydi. Onajonisi
Ertasiga ahvoli yomonlashib, qo‘l uchida qarashardim. – javdirab turgan kelishi bilan uning bag‘riga otildi...
shifoxonaga tushib qoldi. U Mening hamma erkaligimni qizini tinchlantirdi
jismonan va ruhan zo‘riqqan edi. ko‘tarardi. Onasini Sherali aka. Munisa opa Mubinaning
Mubina otasi va ukalari bilan –Qizim, o‘zgarganidan, ya’ni darslarini
yolg‘iz qoldi.
vaqtida bajarib, unga mehr
bilan ko‘maklashadigan
chaqqon qizidan juda xursand.

Diyora FAXRUTDINOVA,

Mirzo Ulug‘ek tumanidagi
241-umumta’lim

maktabining 7-sinf o‘quvchisi

RANGLAR JILOSI O‘YLA, IZL A, TOP!
SURATDA NIMA ORTIQCHA VA
NIMA UCHUN?

С аҳInиtфerаnнeиt МmаaсnтbaуlрaаriҚaУsРoБsiОdНaОtaВyАyoтrаlaйnёdрiл. ади.

24 2022-yil № 13 VATANPARVAR
1-aprel
KO‘HNA TARIX
# Taqdimot Biz bilmagan
Qirqqiz qal’asi
“Turon” davlat harbiy teatrida “Qirq kokilli kelinchak” spektaklining taqdimot marosimi bo‘lib o‘tdi.
Millatimizga xos go‘zal udumlar, o‘lmas qadriyatlar ziynatini o‘ziga xos tarzda tarannum qilgan ushbu asar Qirqqiz qal’asi – IX – X asrlarga oid
deya taxmin qilinadigan Termiz shahridagi
yozuvchi Shahodat Isaxonovaning shu nomli hikoyasi asosida sahnalashtirildi. me’moriy yodgorlik.

“QIRQ KOKILLI KELINCHAK” Nima maqsadda qurilganligi (qal’a,
saroy, xonaqoh, karvonsaroy) haqida aniq
Qishloqning kayvonisi bo‘lgan Sora xola yoshlarning, ma’lumot yo‘q. Bu majmua o‘ziga xos
bosh egasi Dadavoy aka bilan ko‘p yillardan beva erkak qizlar akademiyasi bo‘lganligi haqida
buyon birga shod-xurram yashadi. Dadavoy aka va ayollarning ham taxminlar bor. O‘rta asrlarda Termiz
doim uning ko‘ngliga qaraydi, hech qachon taqdirini shaharning tashqarisida joylashganligi qal’a
qattiq gapirmaydi. Unga Sora xola ham birlashtirish! Bundan shahar tashqarisidagi qo‘rg‘on vazifasini
mos bo‘ldi. Lekin ikkisining ham baxti ortiq savob ish bormi o‘taganligini ko‘rsatadi.
kemtik. Chunki... Chunki Alloh ularni dunyoda. “Axir baxt –
farzanddan qisdi. “Bu yorug‘ dunyoni boshqalarga kerakligingda. Sen shunday bo‘lginki, Yo‘laklar va xonalar devordagi tuynuklar
tark etsak, ortimizda kim chirog‘imizni qishloqda oz vaqt ko‘rinmay qolsang, o‘rning bilinsin, orqali yoritilgan. Og‘zaki ma’lumotlarga
yoqadi, kim bizni yodga oladi, nahot izlab sog‘inishsin. Sen tufayli baxt topganlar butun ko‘ra, xalq dostonlarida zikr etilgan
nom-nishonsiz ketsak?!” Keyingi paytlar umr “yaxshi inson edi”, deya duolarida eslashsin”. dushmanlar hujumini qaytara olgan qahramon
Sora xolaga mana shu o‘ylar tinchlik bermasdi. Sora xola ko‘nglida kechayotgan o‘ylardan masrur qiz Guloyim va uning 40 dugonasi aynan shu
Yoshlikda bilinmas ekan. Yosh o‘tgan sari shu bo‘lib firmadagi ilk ish kunini boshladi... yerda yashagan.
haqda ko‘p o‘ylaydigan bo‘lib qoldi. Dadavoy
aka-ku ko‘chaning odami. Tirikchilik tashvishidan Yengil yumor bilan yo‘g‘rilgan spektakldagi Shu atrofda yashovchi har bir bolakayning
qo‘li bo‘shamaydi. Lekin kim biladi deysiz, u ham voqealar rivoji go‘zal insoniy tuyg‘ular va sof Qirqqiz qal’asi haqida o‘z hikoyasi bor.
farzandsiz ekanligidan o‘kinar, shuning uchun uyda sevgiga asoslanadi. E’tirofga sazovor jihati, bu
ko‘p o‘tirgisi kelmas... inja tuyg‘ular ortiqcha izhorlarsiz, ibo pardalariga SAVOL
o‘ralgan holda nafis chizgilar bilan ifoda etiladi.
“Inson faqat farzand tufayli emas, balki yaxshi Transvaal Respublikasidagi ingliz
amali bilan ham xalq yodida qolish mumkin-ku”. Bir Ya’ni sahna asarida siz-u bizga qadrli bo‘lgan jangchilarida “Uch kishi bir gugurtdan
kuni xayoliga kelgan bu fikrdan Sora xolaning ko‘ngli ana shunday tuyg‘ular, kechinmalar, yolg‘iz yondirmaydi” degan mashhur ibora
yorishib ketdi. Shu kundan boshlab u ortidan yaxshi qalb iztiroblari, mehr otlig‘ bebaho ne’mat bo‘lgan. Bu qoidaga, ayniqsa, jang
nom qoldirish yo‘llarini izlay boshladi va nihoyat tarannumi bor. Siz qahramonalarning paytida hamma birdek bo‘ysungan.
o‘ylab-o‘ylab o‘sha yo‘lni topdi. Qishloqdoshlarini muhabbatini ularning beg‘ubor xatti- Nega ingliz jangchilari ushbu iboraga
hayron qoldirib, o‘z uyida “Qirq kokilli kelinchak” harakatlaridan, ko‘z qarashlaridan qat’iy amal qilgan?
nomli sovchilik firmasini ochadi. Ya’ni savob uqib olasiz. Qishloqning sodda va
to‘pori insonlari obrazlarini elimiz @Vatanparvargazetasi_bot
ishga qo‘l urdi. suygan aktyor va aktrisalarning “Vatanparvar” birlashgan tahririyati
Niyati ezgu – juda chiroyli va ishonarli tarzda ijro bilan bog‘lanish uchun telegram bot
qishloqdagi qilgani esa sahna asarining badiiy
boshi ochiq qimmatini yanada oshirgan. SHU SONNING
Oddiy tomoshabin sifatida spektakldan ELEKTRON SHAKLI

olgan taassurotlarim bir olam. Aktyorlar kiyim-
kechagi va sahna dekoratsiyasi ham o‘ziga xos.
Agar “Turon” davlat harbiy teatriga yo‘lingiz tushsa,
ushbu spektaklni tomosha qilishni maslahat beramiz.

Spektakldan so‘ng bir guruh teatr ijodkorlari
Xalqaro teatr kuni munosabati bilan mudofaa
vazirining buyrug‘iga binoan taqdirlandi.

Mayor
Gulnora HOJIMURODOVA

MUASSIS Tahririyat kengashi: Bosh muharrir: Navbatchi: katta leytenant Bobur Elmurodov Gazeta juma kuni chiqadi.
polkovnik Hamdam Qarshiyev mayor Ahror Ochilov Sahifalovchi: Nodirabegim Valiyeva Gazeta 1992-yilning 24-iyunidan chiqa
polkovnik Otabek Yuldashev Musahhih: Sayyora Meliqo‘ziyeva boshlagan.
polkovnik Alisher Boboxonov ISSN 2010-5541
Maqsud Abilov Gazeta O‘zbekiston Matbuot Buyurtma: Ã-0305 Nashr ko‘rsatkichi: 114.
va axborot agentligida 2008-yil Hajmi: 6 bosma taboq Bahosi: kelishilgan narxda.
O‘ZBEKISTON Tahririyatga kelgan qo‘lyozmalar 6-iyunda 0535 raqami bilan Bichimi: A3
RESPUBLIKASI taqriz qilinmaydi va mualliflarga ro‘yxatga olingan. Adadi: 32 927 nusxa “Sharq” nashriyot-matbaa aksiyadorlik
qaytarilmaydi. Bosishga topshirish vaqti: 14:00 kompaniyasida chop etildi.
MUDOFAA Mudofaa vazirligi Axborot va ommaviy Telefonlar: Topshirildi: 14:30 Bosmaxona manzili: Toshkent shahri,
VAZIRLIGI kommunikatsiyalar departamenti kotibiyat: 71 260-36-50 Buyuk Turon ko‘chasi, 41-uy.
– “Vatanparvar” birlashgan buxgalteriya: 71 260-35-20 Gazetaning yetkazib berilishi uchun obunani
www.mudofaa.uz tahririyatining kompyuter markazida yuridik bo‘lim: 71 260-29-41 rasmiylashtirgan tashkilot javobgar. 123456
sahifalandi. faks: 71 260-32-29 Mualliflar fikri tahririyat nuqtayi nazaridan
farqlanishi mumkin. Manzilimiz:
100164, Toshkent, Universitet ko‘chasi, 1-uy.

t.me/mv_vatanparvar_uz www.mv–vatanparvar.uz facebook.com/UzArmiya instagram.com/uzbekistanarmy www.youtube.com/c/UzArmiya
t.me/mudofaa_press