Jamiyat

Ж АМИЯТ№ 31-32 (710)
2020 йил
21 август,
Жума
Ижтимоий-сиёсий газета 2006 йил 31 августдан чоп этила бошлаган www.bong.uz [email protected]

– Устоз, отажон, қаранг, “Сен — қудрат манбаи, саодат маскани,
сиз айтган кунлар, давр- жонажон Ўзбекистон!”

лар, давронлар келди. Биз

омон эканмиз сиз ҳам ҳа-

ётсиз. Бизлар билан бир-

га ҳамон одимламоқда-

сиз. Худди биздек тонгни

кўриб, ойдин тунларда АСЛ КИТОБХОН
эл тинчи дея, дуолар қил- БОРЛИҚНИ
япсиз. Сиз менинг юра-
гимда, Ватан ичидаги Ва-а- УНУТИБ ЎҚИЙДИ
т-а-а-нда яшаяпсиз, – дея

ҳайқиргим келади. САВИЯНГИЗ

Ватан аéвонидан ҚАНДАЙ БЎЛСА,
у÷ган қуø÷алар ЯШАШИНГИЗ

ҲАМ ШУНДАЙ

БЎЛАДИ

Т åàòð
îìîøàáèí áèëàí
èðèê

юҲабмормааёситгнаинююттиубб

ҚисҚа Давлатимиз раҳбарининг фармонига асосан, ҳафтасига 5 кун ишлайдиганлар
сатрларда ҳам, 6 кун ишлайдиганлар ҳам 30-31 август ҳамда 1 сентябрь кунлари (3 кун) дам
ўҚинг! оладиган бўлди.

2 www.bong.uz Депутат фикри 2020 йил 21 август
№ 31-32 (710)

Бюджет очиқлигининг
фойдаси борми?

Макроиқтисодий бошқарувнинг муҳим “Бюджет маълумотларининг маълумотлар жойланмоқда. Бюджет очиқлиги бўйи-
воситаси ҳисобланган давлат бюджети са- очиқлигини ва бюджет жара- ча янги муносабатлар давлат
марадорлиги ҳукуматнинг ижтимоий-иқти- ёнида фуқароларнинг фаол Шунингдек, фуқаролар пор- бошқаруви органлари билан
содий мақсадларга эришишдаги муваф- иштирокини таъминлаш чо- фуқаролар ўртасидаги му-
фақиятини белгилайди. Бюджет кодексига ра-тадбирлари тўғрисида”ги тал орқали бюджет қонунчи- лоқотнинг қарор топиши, ҳу-
мувофиқ, очиқлик ва ошкоралик мазкур қарори қабул қилинган эди. куматга бўлган ишончнинг
ҳужжат тамойили ҳисобланади. Бу дав- Айни пайтда бу ҳужжат бюд- лиги бузилаётган ҳақидаги янада ошишида муҳим воси-
лат бюджетини тайёрлаш, кўриб чиқиш ва жет ижроси шаффофлигини та бўлиб хизмат қилмоқда.
қабул қилиш тартиблари, тасдиқланган таъминлашда муҳим аҳамиятга хабарларни, бюджет жараёни- Яъни, фуқаролар билан очиқ
бюджет, давлат мақсадли жамғармалари эга бўлмоқда. 2019 йилдан буён ва ошкора мулоқотнинг йўл-
фаолиятига доир ахборотларнинг эълон манзилли бюджет харажатла- ни такомиллаштириш бўйича га қўйилиши бюджет жараёни
қилиниши, уларнинг жамият ҳамда ОАВ ри устидан жамоатчилик на- самарадорлигини оширади,
учун очиқ ва шаффофлигини назарда ту- зоратини амалга ошириш учун таклифларни юбориши мум- бюджет тизими, барча дара-
тади. “Очиқ бюджет” портали ишга жалардаги бюджетлар, давлат
туширилди. кин. мақсадли жамғармалари бюд-
жетларини шакллантириш ва
Унда давлат бюджети, со- Мамлакатимизда бюджет ижро этилиши тўғрисида маъ-
лиқ ва бюджет сиёсатининг лумот билан аҳолининг хабар-
асосий йўналишлари лойиҳа- ҳужжатларининг жамоатчи- дор бўлишини таъминлайди.
лари, бюджет ижроси тўғри-
сидаги ҳисоботлар ва Ҳисоб лик учун очиқлигини таъмин- Руслан ЖУМАМУРАТОВ,
палатаси хулосалари эълон Олий Мажлис Қонунчилик
қилиниб борилмоқда. Пор- лаш, бюджет ҳужжатларининг
талда жамоатчилик фикрини палатаси депутати
Бугун давлат бошқаруви ор- чилик назоратини таъминлаш, шакллантириш учун шаҳар ва мазмунини кенгайтириш,
ганлари ва фуқароларнинг ўза- бюджетни шакллантириш ва туманлар бюджетларининг қў-
ро ҳамкорлик механизми туб- қўшимча маблағларни йўнал- шимча манбалари ҳисобидан “Фуқаролар учун бюджет” ах-
дан ўзгарган. Мамлакатимизда тиришда уларнинг ташаббуси, молиялаштириш таклиф эти-
фуқароларни бюджет жараё- фикри асосида чора-тадбирлар лаётган тадбирлар тўғрисида борот нашрини янада тако-
нига жалб қилиш, уларнинг белгилаш бўйича тегишли ҳуж-
бу борадаги саводхонлигини жатлар қабул қилинган. миллаштириш, шунингдек Ўз-
ошириш, ижросида жамоат-
Давлатимиз раҳбарининг бекистон Республикасининг

Бюджет очиқлиги индексида

иштирокини таъминлаш юза-

сидан ҳам қатор тадбирлар

амалга оширилмоқда.

Четда ишлаётган Ҳар қайси замонда, ҳар қайси мамлакатда бўлгани-
фарзандларимизни дек, Ўзбекистонда ҳам кам таъминланган, эҳтиёжманд
қўллаб-қувватлаймиз! аҳоли қатлами бор. Шундай экан, камбағаллик бугун
ёки кеча пайдо бўлгани йўқ.

Камбағални қандай
мезонлар
Давлатимиз раҳбари раислигида хорижда меҳнат қи- зоя кетиши мумкин. Қайси оила нима
лаётган фуқароларга муносиб шарт-шароитлар яра- учун қийин вазиятда? Кимга қандай ёр-
тиш ва улар билан тизимли ишлаш юзасидан видеосе- дам кўрсатиш керак? Бу саволларга асо-
лектор йиғилиши ўтказилди.
белгилайди? сланган жавобни билмасдан камбағал-
Унда хорижда меҳнат қилаётган юрт- Шу ўринда таъкидлаш жоизки, чет ликни қисқартириш осон бўлмайди.
Тўғри, камбағалликни камайтириш
дошларимизни ижтимоий, ҳуқуқий, элда меҳнат қилаётган мигрантлари- чоралари ишлаб чиқилди, “Темир даф-

моддий ва маданий қўллаб-қувватлаш мизни иккинчи ёки учинчи даражаси Эсингизда бўлса, давлатимиз раҳба- тар” юритиш тизими жорий этилди. Ле-
ри парламентга йўллаган Мурожаатно- кин, биз бир нарсани унутмайликки,
масалалари атрофлича муҳокама қи- иш билан банд бўлмасликлари, аксин- масида мамлакатимиздаги камбағаллик яшаш минимуми миқдорини белгила-

линди. Жумладан, хориждаги фуқаро- ча, ўз яшаш ҳудуди эҳтиёжидан келиб даражаси 12-15 фоиз атрофида эканини масдан туриб, камбағалликни қисқар-

ларнинг ҳуқуқий ҳимоясини кучайти- чиқиб, касбга йўналтирувчи ишлар би- маълум қилган эди. Бу 4-5 миллион аҳо- тиришда тўсиқларга дуч келаверамиз.

риш, бу бўйича онлайн платформа ва лан шуғулланиши лозим. Фуқаро чет ли етарли даромад манбаига эга эмас- Барча сайъ-ҳаракатлар вақт ўтиши би-

«кол-марказ» ташкил этиб, малакали элда мамлакатимизга қайтиб келганида лигини, ижтимоий ҳимояга муҳтожли- лан мақсадсиз ва самарасиз бўлиб қо-

адвокатларни жалб қилиш. Хорижда ўз- эгаллаб келган касби бўйича иш фаоли- гини билдиради. Таҳлилларга кўра, ана лиш мумкин.

бекистонликлар муносиб шароитларда яти давом эттириши мумкин. шу юртдошларимизнинг бир кунлик Парламент қуйи палатасидаги фрак-

меҳнат қилиши учун йирик иш берув- Энг асосийси, чет элда ишлаб ўзи даромади 10-15 минг сўмдан ошмас циямиз “Яшаш минимуми тўғрисида”-

чи компаниялар билан алоқаларни кен- яшаган ҳудуддаги амалга оширилаётган экан... ги қонун лойиҳаси ва концепциясини

гайтириш. янги лойиҳаларга инвестиция кириш ишлаб чиқилиб, ҳукуматга киритилди.

Шунингдек, меҳнат мигрантларига орқали ўз тадбиркорлиги йўлга қўйиши Камбағаллик, уни ка- Депутатлар, партия фаоллари ва экс-
майтириш ҳақида кўп пертлардан иборат ишчи гуруҳи “ис-
йўл ҳақи, патент ва суғурта харажатлари мумкин. гапиряпмиз. Бу борадаги теъмол саватчаси” ва “яшаш мини-
муми”ни белгилаш бўйича хорижий
учун 10 миллион сўмгача паст ставкада Бу масалалар бугунги кундаги энг

кредитлар ажратиш, чет элда ишлаш- долзарб муаммолардан ҳисобланади.

ни истаган фуқароларнинг малакаси- Меҳнат муносабатлари кенг интеграл- рақам ва кўрсаткичларни тажрибани ўрганиш ва таҳлил қилиш

ни ошириш, бунинг учун касб-ҳунар- лашиб бораётган ҳозирги глобаллашув ҳар томонлама таҳлил этя- ишларини амалга оширмоқда.

га ўқитиш марказлари, махсус курслар даврида кишиларнинг халқаро меҳнат пмиз, таклифлар беряп- Албатта, ҳозирги пандемия шарои-
миз. Хўш, камбағал аслида тида бу борадаги муносабатларни тар-
ва моно-марказлар ташкил этиш, ўзи- нормаларини билиши ва уларга қатъий ким? Уни қайси мезонлар тибга солишга бир қатор қийинчили-
асосида белгилаймиз? клар пайдо бўлиши аниқ. Иқтисодий
ни ўзи банд қилган шахсларни рўйхат- риоя этиши жуда муҳим омиллардан са- томондан мураккаб бўлган бугунги ва-

га олиш ва меҳнат стажини ҳисоблаш налади. Бу масала халқаро меҳнат жара-

тизимини мигрантлар учун ҳам татбиқ ёнларида турли салбий оқибатларнинг

этиш каби бир қатор масалалар тилга олдини олишга хизмат қилади. зиятда ушбу меъёрни рўёбга чиқариш
осон жараён эмас. Аммо бошқа муқо-
олинди. Бундан ташқари, мазкур маса- Бунинг учун биринчи навбатда кам- бил йўл йўқ. Яъни, “Яшаш минимуми
бағаллик тушунчаси, уни аниқлаш ме- тўғрисида” қонун қабул қилиш маса-
лалар бўйича тегишли мутасаддиларга Баҳром РАҲМОНАЛИЕВ, зонларини белгилаш, яъни “истеъмол ласини ҳар хил баҳоналар билан орқа-
саватчаси” ва “яшаш минимуми” ҳақи- га суришдан ҳеч қандай наф чиқмайди,
бир қатор вазифалар юклатилди. Олий Мажилис Қонунчилик да алоҳида қонун қабул қилиниши за- деб ўйлайман.
рурлиги кўп айтилди. Керакли қонун
палатаси қабул қилинмасдан, кучга кирмасдан

Ушбу саҳифа Олий Мажлис ҳузуридаги депутати

Нодавлат нотижорат ташкилотлари ва фуқа-

ролик жамиятининг бошқа институтларини туриб, камбағалликни қисқартириш
дастурларини самарали амалга ошириб
қўллаб-қувватлаш жамоат фондининг “Фаро- бўлмайди. Катта маблағ, ҳаракат, вақт Шербек БЎРОНОВ,
Олий Мажлис Қонунчилик
вон ҳаёт қонун устуворлигида” грант лойиҳаси
палатаси депутати
асосида тайёрланди.

ҚисҚа Эндиликда иш ҳақи ва иш стажини тасдиқлаш ҳақида архив маълумотномасини
сатрларда уйдан туриб олиш мумкин.
ўҚинг!

2020 йил 21 август Мунозара www.bong.uz 3
№ 31-32 (710)

Савиянгиз қандай бўлса, Элликни қоралаётган
яшашингиз ҳам шундай бўлади эркак болаларининг
ўзига ўхшамаганидан
“Аниқки, то бирон қавм ўзларини ди-ку!” деган ўйни ўйлаб. носиб кадрни сув ва ичидан тиниб бораяпти.
ўзгартирмагунларича Аллоҳ уларнинг – Ўтирган жойизга қўйинг ҳаводек зарур бўлган Худо унга иккита ўғил
аҳволини ўзгартирмас”. ( Қуръони Ка- жойга тайинлаш қў- берди-ю, эплаб тарбия
рим, Раъд, 11). пулни! – юзқопини тузатаркан, лимиздан келмаётган қила олмаганини мана
кўзини сиздан узмай дейди ҳай- экан, лоақал, қўли- ярим аср яшаб қўйгач,
Онгни турмуш даражаси белгилайди, довчи. миздан келадиган энг энди англаб боряпти.
дейишади. Аслида, турмуш даражаси он- реал иш – ўзимизни Йўқ, болапақирлар ма-
гни қанчалик белгиласа, онг ҳам турмуш Хўш, бу ҳолатларда амалдор инсон ва мутахассис даниятсиз эмас, одоб-
даражасини шунчалик белгилаб беради. иштироки борми? сифатида етиштирган, ахлоқи, феъл-атвори
соғломлаштирган ҳол- кўнгилдагидек. Са-
Дейлик, европалик бир гу- иккинчисига ўтяпсиз. Бунга Йўқ! да жамият хизматига лом-аликни канда қи-
Бу ерда сиз билан биз бормиз, тайёр бўлишни кўз- лишмайди, гап-сўзлари-
руҳ одамни кимсасиз оролга ҳаққингиз бор. Йўқ, биз бир-би- холос. Демак, амалдор бўлмаган лайлик. нинг ҳам маза-матраси
жойда ҳам ҳаммаси рисолада- жойида. Кўча-кўйни
олиб бориб қўйдингиз. Шунда римизга йўл берсак, асакаси ке- гидек силлиқ кечмаяпти экан. Дунёнинг илғор чангитиб юришмайди.
Ўзимизнинг умумаҳволимиз, мамлакатларидаги энг Алламаҳалгача тен-
улар борган кундан бошлаб ўз- тадиган халқмиз. Ёнимиздаги умумсавиямиз билан боғлиқ му- катта раҳбарларнинг тирашмайди. Фақат...
аммолар ҳам етарли экан: кўча- ишга велосипедда бо- фақат ўзларини унутиб
лари яшаб келган жойидаги тур- йўловчи-замондошга унинг ин- ларда сигнал чалиб бир-бирини риши ёки одамлар қўйишганми-ей... эши-
ҳурматсиз қилган ҳам ўзимиз, орасида, маркетларда тадиган куй-қўшиқла-
муш даражасига интилишади соний ва қонуний ҳаққини бер- бетоб ҳолда таксига ўтириб ҳай- юриб бозорлик қили- рининг ҳаммаси русча ё
довчининг ўтакасини ёрган ҳам ши, эл қатори уйлар- инглизча.
ва қачонлардир яна уни айрим маймиз... ўзимиз, йўловчини ярим йўлда да яшаши, меҳмони
машинадан тушириб юборга- келса, ўз ёнидан 30-35 Совға
истиснолар билан қайта барпо Энди келинг, йўлакай шу нимиз камлик қилгандек устига доллар сарфлаб куза-
пулини олган ҳам ўзимиз. Шун- тиб юбориши... булар
этишади. Чунки уларнинг онг сигнал чалиш масаласига ҳам дай эмасми... барининг ортида ҳам
Демак, савияси, инсофи, ана шу умумсавия-
даражаси шуни тақозо қилади. тўхталсак. Айрим мамлакатлар- ишбилармонлиги ҳамин қа- нинг юқори даражаси
дар амалдорнинг “ёқасидан туради. Бундай амал-
Бу ерда онг секин-аста турмуш да бошқа бир машинага жиддий қўлимизниолмаган” ҳолда, ўз дорларни улар мансуб
устимизда, ўзимизнинг уму- бўлган халқларнинг
даражасини белгилаб бермоқда. сабабсиз сигнал чалиш ҳақорат мий савиямиз устида, мутахас- умумсавияси етишти-
сислигимиз даражаси устида, риб берган. Яъни халқ
Энди Африканинг айрим деб қабул қилинади. Шунинг инсонлигимиз камоли устида бошқа ва уни бошқа-
ҳам ишлашимиз керак экан... раётган амалдор тамо-
қолоқ мамлакатлари чакалак- учун ана шундай сабаб бўлма- Чуқуррроқ мушоҳада қилинса, мила бошқа бўлмайди,
бу ҳатто энг муҳими! Келажакда бўлолмайди. Тўғри,
зорларида жамоа бўлиб ва ёхуд са, сигнал деярли чалинмайди. миллат ўлароқ бор ёки йўқ бў- уларда ҳам беш қўл
лиш даражасида муҳимдир бу!.. баробар эмас. Орала-
Жанубий Америка ўрмонлари- Буни илғор хорижий мамлакат- Бугун дунё жуда тез чопиб рида коррупцияга йўл
бормоқда. Ҳали биз шу дунёга қўяётганлари ҳам то-
да тўда-тўда ҳолда яшайдиган ларда яшаб келган юртдошлари- етишиб чопмоғимиз керак бўла- пиляпти. Лекин эл қа-
ди. Мавжудликнинг шарти шу: тори яшаётган катта ва
оборигенларни Оврупага олиб миз яхши билишади. Бизнинг дунё билан ёнма-ён бўлиш, ён- жиддий амалдорлар-
ма-ён чопиш! Биз деводимлар нинг борлиги инсони-
бориб қўйсангиз-чи? Улар ҳеч кўчалардан эса уйингизга сиг- билан илдамлаб кетаётган ана ят келажагига кичик
шу дунё билан ёнма ён югу- бўлса-да, бир умид уй-
қанча вақт ўтмай, бориб туш- наллар “зарби”дан юракларин- ришга тайёрмизми? Амалдор- ғотмоқда.
ларимиз-чи? Ҳар иккимизнинг
ган жойларидаги илғор турмуш гиз "ғурра" бўлиб кириб борасиз. умумсавиямиз қодирми бун- Демоқчи бўлга- Томоша қиладиган фильмлари ҳам
га?... ним, адолат ҳукм сур- фақат ғарбнинг жангари ё қўрқинчли
тарзидан кўп нарса ўрганиши- Ва ҳар бир сигнал “Йўқол аблаҳ, Албатта, халқимиз орасида ган жамиятда яшаш кинолари. Бир куни дискларни титки-
ҳам инсон сифатида, ҳам мута- эҳтиёжи бешикдан то лаб, иримига бўлса ҳам лоақал битта на
га қарамай, барибир, умумий бу йўл меники!” деган таҳдиддек хассис сифатида жуда баланд қабргача умумсавия ўзбекча фильм ва на қўшиқ топа олма-
парвоз қилувчи ватандошнинг устида ишлашни тақо- ди. Хўрсинди.
эшитилади. борлиги – шубҳасиз! Фақат зо этади. Чунки мам-
уларнинг аксари тараққиёт жа- лакатни идора қилувчи — Ҳа, болалар онасига тортди,-бир
Яна бир раёнидан четда қолиб кетмоқда. кучлар эртами-кечми куни алам билан ўзига пичирлади ота.
Бугун дунё жуда тез чопиб бор- мисол. Айнан ўшаларни топиб ўз ўр- айнан шу савия би- Мактабни ҳам, институтни ҳам русча
нига қўйишга эса, бизнинг халқ лан албатта ҳисоб-ки- битирган аёлидан нимани ҳам кутиш
моқда. Ҳали биз шу дунёга ети- Д е й л и к , сифатида кучимиз, юқорида тоб қилади. Нафақат мумкин эди. Эр бошида шунга ақли ет-
банкка бориш айтилганидек, онгимиз, савия- улар – ичкаридагилар, маганидан, мана энди пушаймон қилиб
шиб чопмоғимиз керак бўлади. учун таксига миз етмаяпти. Қолган барча кат- балки ташқаридаги ўтирибди.
Мавжудликнинг шарти шу: дунё қўл кўтардин- та-кичик муаммолар шу ердан дўст-душманларимиз
билан ёнма-ён бўлиш, ёнма-ён гиз. Пандеми- келиб чиқмоқда, аслида. Бунга ҳам ҳисоблашади. Ҳи- «Мустақил яшаймиз, деганида хўп
чопиш! Биз деводимлар билан ягача 5 минг иқрор бўлмоқчи бўлсангиз, ана, соблашишга мажбур дебман. Мана аҳвол, турмушни ҳам
илдамлаб кетаётган ана шу дунё сўм бўлган муаммоларни таҳлил қилиб, туб бўлади! муст­ ақил қилиб юборганини англамай
билан ёнма ён югуришга тайёр- жойга такси сабабларига тушиб кўринг! Бит- юраверган эканман? Эҳ...»
та-иккита-учта айбдор амалдор- Хулоса: жамият-
мизми? Амалдорларимиз-чи? Ҳар ҳайдовчиси- ни топиб олиб унга “тош отиш” нинг эволюцион ри- Эркак бир куни ишидан қайтс­ а, уйи­
билан масала ҳал бўлмайди, азиз вожланиши тарафдори дагилар кўтаринки руҳда ниманидир
иккимизнинг умумсавиямиз қо- ни 15 мингга замондош! Уларни туғиб, шакл- бўлар эканмиз, умум- байрам қилиб ўтиришган экан. Ажабла-
аранг кўн- лантираётган тизимларни, туз- савиямизни ўстириш ниб қаради ўғилларига ота. Тўнғич фар-
дирми бунга?... дириб йўлга умни соғломлаштириш ҳақида йўллари ҳақида фикр­ занди олдига келиб, зар қоғозга ўралган
ўйлаш керак! Соғлом тузум яра- лашиш айни мудда- ихчамгина қутини отасига бериб, қу-
чиқасиз. Уй- та олсак, носоғлом киши амал одир, деб ўйлайман. чоқлади, сўнг деди:
курсисида узоқ ўтира олмайди. Йўқса, ривожланиш-
аҳволлари европаликники каби дан чиқаркан, бошингиз оғрига- Майли, бу келажакдаги масала- ни хаёл қилиш ҳам ўта — Туғилган кунингиз билан, дада-
дир, эҳтимол. Лекин бугундан зарарлидир. жон. Кейин бошқалар табр­ иклашди.
бўлмайди. Чунки бу ерда ҳам ни боис дори ичиб олгандингиз. унга интилмоғимиз, ҳар қандай
ўзгаришларга халқ сифатида Улуғбек ҲАМДАМ, Отанинг бугун таваллуд куни экани
майдонга яна онг масаласи ту- Йўлда, машина салонидан кела- тайёрланиб бормоғимиз талаб ёзувчи ёдида йўқ эди. Уйда ўзидан бўлак ҳам-
қилинмоқда. Ҳозирча эса, му- манинг бу қутлуғ куни худди байрамдек
шади. ётган бензин ва яна аллақандай нишонланардию, ўзиники ҳаминқадар
ўтарди. Мана, бу сафар ўзгарибди. Эр-
Нима демоқчиман? нохуш ҳидлар таъсирида кўн- как таъсирланиб кетганидан кўзларига
ёш келди.
Бугунги кундаги боши-кети глингиз айниб, бир-икки ўқ-
— Совғани очиб кўрмайсизми, да-
кўринмайдиган муаммолари- чийсиз. да?-таклиф билдирди кенжа ўғил. Эр-
как унинг айтганини қилди. Қутини
мизни фақат амалдорларнинг – Коронавирусмасмисиз? – зарқоғоздан бўшатиб, қопқоғини оч-
дию, туҳфани кўриб, кўзлари яшнаб
қилмишлари туфайли содир дейди капалаги учиб кетган ҳай- кетди. Ўзи севиб тинглайдиган Отажон
Худойшукуровнинг ашулалари ёзилган
бўляпти дейиш, бутун айбни довчи кўзлари ола-кула бўлиб. дисклар тўпл­ ами экан. Қачонлардан
бери орзу қилиб юрарди. Мана бугун
бировга тўнкаб, сувдан қуруқ – Э, нафасингизни ел ол- ушаладиган бўлди.

чиқишга уриниш билан баро- син-ей! Дори ичгандим, дори- Ота ўғилларини бирин-кетин бағри-
га босиб, миннатдорчилик билдирди.
бар. дан кейин гоҳо шунақа бўлиб
Умид АЛИ
Амалдорларнинг иштироки туради ўзи. – Ўҳ-хў, ўҳ-ҳў!.. –

мутлақо сезилмайдиган макону Хавотир олманг, сиз айтган ка-

замонларда ҳам “ҳол қўяётган” сал эмасман!

жойларимиз йўқми?.. – Хавотир олмай бўларкан-

Бор! Бўлганда қандоқ!.. ми, кечирасиз, бизга соғлиқ ке-

Бир-икки мисол келтирай. рак, тушинг машинадан! – дей-

Кўчаларда машинада юриш ди ҳайдовчи машинани кескин

қонун-қоидасига риоя қи- тўхтатиб.

лишни олайлик. Бир йўлакдан – Ярим йўлни босиб қўй-

иккинчисига ўтаман, дея ён- дик, бошим оғрияпти, яна икки

чироқларни ёқишингизни би- дақиқа юринг, банкка етамиз!

ласиз, орқароқда келаётган ма- – Йўқ, тушинг!

шина жончиқарчасига сигнал – Пули? – сўрайсиз шундоқ

чалади. Ҳолбуки, у секинлаб, тушиб кетишдан хижолат тор-

сизга йўл бериши керак. Зару- тиб, айни пайтда “ўлибдими пул

рат бўлдики, сиз бир йўлакдан олиб, манзилга обориб қўйма-

ҚисҚа Тест синовлари ўтказиладиган стадионлар ва хиёбонлар рўйхати эълон қилинди.
сатрларда
ўқинг!

4 www.bong.uz Жамият билан 2020 йил 21 август
№ 31-32 (710)

Ҳаммасини ютиб

юбораётган ютуб

Гапни ҳаётий бир воқеадан бошласам.

Бундан бир неча йиллар олдин оғайни-

ларимиздан бири машина олди. Орадан

маълум бир муддат ўтиб, иккаламиз бир

жойга бориб келишга тўғри келди. Йўл-

да кетаётганимизда ҳуштагини чурилл-

латиб, қизил таёғи билан чорраҳадаги

ҳаракатни бошқараётган ДАН ходимла- тириш билан бирга ядро поли- тушиши ҳам бор гап. Ана шу моий тармоқларни
рини кўриб оғайнимининг юз-кўзида, ҳа- гонларидан ҳам хавфли бўлган, вазиятни кутадиганларнинг
ракатида қандайдир ўзгариш бўлганини носоғлом муҳитни яратиб бер- кўпайиб бораётгани ва ҳеч ик- “портлатаётгани”ни
сездим. “Халақит бермай” деб индама- моқда. Буни ҳозирда мамлака- киланмасдан, “YouTube”га
дим. Ҳалиги чорраҳадаги тирбандликдан тимизда ҳам борган сари ом- жойлаштираётгани кишини кўриб, қандай аҳволга
ўтгач ўзи кулиб гап бошлаб қолди: малашиб бораётган “YouTube” ташвишлантиради. Унинг ҳам
тармоғи мисолида ҳам кўриш банда экани, ор-номуси, шаъ- тушар экансиз? Бу-
мумкин. ни борлигини ўйламасдан, шу
ишни қилаётгани ва шунинг нинг устига ҳар-хил
Бугун бу ижтимоий тар- орқасидан пул топиб, “тирик-
— Одам ўзига қулайлик ча. Айниқса, ҳозирги панде- моққа кирган киши Ер юзида чилик” қилаётгани ғазаблан- тарздаги муносабат-
яратган сари ташвиш ҳам орт- мия даврида унга бўлган талаб бўлаётган саодатмандликдан тиради кишини. Қолаверса, ўз
тириб бораверар экан. Мана, ва эҳтиёж янада ортди. Аммо тортиб, қабоҳату разолатгача миллатининг, халқининг шаъ- ларни ўқиб, янада
масалан, машина олмасимдан шуни ҳам айтиш керакки, ка- — ҳамма-ҳаммасини кўради. нини ўйламаслиги ҳам масала-
аввал “ГАИ”нинг мен учун рантин пайтида одамлар унга Афсуски, кейинги пайтларда нинг оғриқли тарафи. қийин руҳий аҳволга
бор-йўқлигининг унчалик аҳа- янада, халқона қилиб айтган- бу “майдон” инсониятни яхши
мияти ҳам йўқ эди. Унинг бу гапларини тушасиз, қийналасиз.
томонга бошлашдан эшита туриб, инсо-
Энди бўлса, бир ният ўзининг табиий Яқинда ҳамкасбларимиздан
кўра, кўзга кўринма- эркидан ҳам мосуво бири ижтимоий тармоқлар,
кўзим йўлда бўлса, бўлиб бораётганини хусусан, “YouTube” орқа-
Албатта, ҳамманинг Интернетни ган ҳолда уни ютиб ўйлайман. Тасаввур ли ҳеч бир мусулмончилик-
бир кўзим “ГАИ” юборишга қодир бўл- қилинг: жамоангиз ка тўғри келмайдиган, ўзлари
билан камерада. билиб, ундан керакли даражада ган ҳолда тубсиз жар- билан ҳамкасбин- тўқиб чиқарган сунъий воқе-
Демоқчи бўлганим, фойдаланиб, замон билан ҳамна- ликни борган сари гизникига тўйга ёки алар (дейлик, тавба қилдик,
туғилган кунга бор- ака билан сингилнинг, тоға
ношукрлик бўлма- фасликда яшашига нима етсин? кенгайтирмоқда. Пул дингиз. Ўзингизни билан жияннинг интим ҳо-
озроқ эркин қўйиб, латларга киришиши)ни худди
сину машина олиб, Бироқ бу “сеҳрли олам” кейинги илинжида, шов-шув ҳамкасблардан бири ҳаётда бўлгандек мароқ би-
билан ўйинга тушдин- лан ўқиб беришларини, буни
ўзим учун ўзимга пайтларда улкан ахборот оқими- қўзғатиш, бизнесни гиз. Ўнлаб сўнгги ру- минг-минглаб ёш йигит-қиз
яраша ташвиш ҳам ни йўналтириш билан бирга ядро юритиш ва шунга ўх- сумдаги телефонлар кўраётганини, онгга, соғлом
орттирдим. шаш турфа мақсад- сизни камерада муҳр- турмуш тарзига, муқаддас ди-
лашга тушди. Яхши нимизга қилинаётган бу каби
Оғайнимнинг полигонларидан ҳам хавфли бўл- лар йўлида ҳаракат кайфиятда уйга қайт- “вирус”ларнинг оқибати жуда
дингиз. Аммо, дейлик, ёмон бўлишини афсус билан
бу гапларига ўша ган, носоғлом муҳитни яратиб қилаётганлар мил- икки-уч кундан кейин гапириб қолди. Чиндан ҳам те-
пайтда кўп эътибор бермоқда. Буни ҳозирда мамлака- лионлаб инсонларни ўша ўйинингиз ижти- ран нигоҳ, мушоҳада билан эъ-
бермаганим рост. тимизда ҳам борган сари оммала- ўша жарлик томон тибор қаралса, айни бу борада
Аммо кейинчалик суриб бормоқда. Энг вазият анча оғир.

унинг гаплари- шиб бораётган “YouTube” тармоғи ёмони, инсоф-диё- Бир сўз билан айтганда, ҳо-
зирги даврда инсониятнинг
да жон борлигига мисолида ҳам кўриш мумкин. нат, виждонни унут- одоб-ахлоқи, маънавияти, тур-
қайта-қайта ишонч ган айримлар, ўзла- муш тарзи, қўйингки, ҳаётига
бўлган ижтимоий-маънавий
ҳосил қилдим. Ай- рининг тили билан хавф кучайиб бормоқда. Бу
хавфнинг олдини олишда эса,
ниқса, ҳаётимиз айтганда, “подпис- энг аввало, тўғри тарбия асоси-
даги соғлом эътиқодни шакл-
“комфорт”лашиб бораётган да, ипсиз боғланиб қолди. Он- чик” йиғиб олиш учун биров- лантириш зарур бўлади.
ҳозирги тезкор даврда инсо- лайн машғулот ва дарслар ту- ларнинг ҳаётидаги ҳар хил ҳо-
ният ўзи яратаётган қулайлигу файли фойдаланувчиларнинг латларни ҳам бу ерга жойлаб, Содиқ НОРБОЕВ,
имкониятларнинг катта-катта сафи жуда ёшарди. журналист
дунёга жар солмоқда.
ташвишларига дуч келаётгани Албатта, ҳамманинг Интер-
— Ҳозир тўйларда ёки шун-
ҳам бор гап. Бунга битта мисол нетни билиб, ундан керакли га ўхшаш қувончли давралар-
— Интернет. даражада фойдаланиб, замон да ўйнашга ҳам одам қўрқиб

Ҳозирги кунда Интернет- билан ҳамнафасликда яшаши- қолди, — дейди танишларим-
нинг одамлар учун қанчалик га нима етсин? Бироқ бу “сеҳр- дан бири. — Ҳаёт ҳеч қачон
катта қулайликлар яратаётгани ли олам” кейинги пайтларда бир текис кечмаганидек, ин-
ҳақида гапириб ўтириш ортиқ- улкан ахборот оқимини йўнал- соннинг ҳар хил вазиятларга

Одам бўлиш қийин оламанми?» - дейсан; бермайсан;
ҳақиқатнинг қотилларига
маҳаллангдаги кексаларнинг
қуллуқ қилмайсан;
олдидан қимматбаҳо маши- бировнинг азасидан шод, би-

— Аммажон, мен одамманми? лиш керак? Осонми одам бў- нангда кўча чангитиб ўтиб кет- ровнинг омадидан ношод бўл-
майсан;
лиш? майсан – тушиб саломлашиб,
Агар сен одам бўлсанг – ҳеч илтифотинг ёлғон, мулозама-
— Вой, у нима деганинг? Албатта одамсан-да. уларнинг дуосини оласан; тинг сохта бўлмайди;
— Сизам одамсиз-а? кимга (ҳайвоноту наботот ола-
— Одамман, болам. Нега бунақа саволлар бе- мига ҳам) зулм қилмайсан, озор ночорга елка тутасан; кибрга енгилмайсан; ҳасадга
асир тушмайсан;
йиқилганни тепиб ўтмайсан,
нонингни ҳалоллаб ейсан,
ряпсан? Тинчликми? бермайсан; суяйсан; ҳаққингни ҳалоллаб оласан;

бировнинг ҳақ-ҳуқуқини, хорликда, қийинчилик- бу дунёдан ожиз бир банда
каби, ҳаддингни билиб яшаб
шаънини топтамайсан; да қолган бирининг олдидан ўтасан...
ўзингнинг ҳақ-ҳуқуқ ва шаъ-
— Ўртоғимнинг дадаси одам- керак, амма?.. «Менга нима!» дея юз буриб ўт- Шу масъум гўдакнинг «Мен
масакан... Кеча буваси айтди. ...Биз ҳеч ўзимизга шу оғир нингни ҳам бировга оёқости одамманми?» - деган саволини
«Сен одам бўлмайсан», деди... қилдириб қўймайсан; майсан; ўз-ўзимизга бериб кўрсак, жа-
Одам бўлиш учун нима қилиш саволни берганмизми? Чиндан воби оғир келмасмикин... Нима
ҳам, одам бўлиш учун нима қи- қўшнинг ёвғон ичиб ўтир- ҳатто душманингга ҳам орқа- дейсиз?

дан пичоқ урмайсан; Дилфуза КОМИЛ

Ушбу саҳифа Олий Мажлис ҳузуридаги Но- ган бир пайтда қозонингда золимлар билан муроса қил-

давлат нотижорат ташкилотлари ва фуқаролик гўшт қайнатмайсан; майсан;

бировни кўзи ёшли кўр- адолатсизларга бўйин эгмай-

жамиятининг бошқа институтларини қўл- сан;
лаб-қувватлаш жамоат фондининг “Жамият – санг, олдидан безрайиб ўтиб
ислоҳотлар ташаббускори” Давлат ижтимоий кетавермайсан, «Нима дар- ўнг юзингга урганга чап

буюртмаси асосида тайёрланди. дингиз бор? Сизга ёрдам бера юзингни тутмайсан;

отангни ўлдирганга онангни

ҚисҚа 25 августдан Адлия вазирлиги юридик техникумларига онлайн қабул бошланади.
сатрларда
ўҚинг!

2020 йил 21 август Муҳокама www.bong.uz 5
№ 31-32 (710)

Жаҳлдор раҳбар ходимнинг Жиноят ишлари бўйича Тошкент шаҳар
хатоларини кўпайтиради суди томонидан аёллар, вояга етмаганлар
ва ёшлар томонидан содир этилган жиноят-
ларлар, уларнинг сабаблари, шарт-шароит-
лари юзасидан умумлаштирилган.

Яқинда бир танишим қўнғироқ қилиб, соғ- Бу уларда юқорида келтирга- Аёллар жинояти —
оғриқли нуқтамиз
лиғидан шикоят қилди. Айтишича оммавий нимиздек кучли ва давомий ҳам 2020 йил 6 ойда аёл-
ахборот воситалари орқали тинимсиз бе- ички зўриқиш, яқин инсонини ларга нисбатан кўрилган
риб борилаётган коронавирус билан боғлик йўқотиш, муваффақиятсизли- жиноят ишлари юзаси-
хабарлар уни чўчитаётган экан. Ўзи ва яқин- клар, узоқ давом этувчи оғир дан тахлили ўтказилганда
касалликлар таъсирида юзага аёлларнинг 20 нафари-
га нисбатан 15 та жиноят
ларидан хавотирда. Бу ўй-ҳаёллар унда уй- келмоқда. Натижада, бундай ишлари тамомланган бў-
қусизлик ва тез-тез бош оғриғига ҳам сабаб инсонларда тушкунлик, умид- либ, шулардан 18 нафари-
бўлаётгани мени ташвишга солди. сизлик, ғам-ғусса, ўзидан ва га нисбатан 13 та жиноят
ҳаётдан қониқмаслик, доимий ишига ҳукм чиқарилган,
2 нафарига нисбатан 2 та
бош оғриғи ҳамда бош айлани- жиноят иши тугатилган.
Аёлларнинг 6 нафарига
ши, ҳолсизлик, хотира сусайи- жиноий қилмишларида ижти-
моий хавфлилик даражасини
Афсуски, бугунги кунда сайин шунчалик кўп хатога йўл ши, қабзият, иштаҳанинг па- жиддий камайтирувчи холат-
бундай суҳбатлар қулоғимиз- қўяр ва бошлиқдан ундан қо- сайиши, нафас етишмаслиги, лар мавжудлиги боис ЖКнинг
га тез-тез чалинмоқда. Сабаби ниқмаётганлиги борасида дак- қайсарлик, ёлғизликка инти- 57 моддасини қўллаб, енгилроқ
бутун дунё бўйлаб давом эта- ки эшитарди. Ундаги қўрқув ва лиш каби ҳолатлар рўй беради. жазо тайинланган. 2 нафари
Унутманг, ҳаёт йўлларида суд залида озод қилинган, 2 на-
ётган пандемия нафақат дав- хавотир катталашади. Доимий фари шартли ҳукм қилинган,
латларнинг иқтисодий, ижти- стрессга жавобан организм кўп синовларга дуч келамиз. Тошкент шаҳар ИИББнинг фақат 2 нафарига озодликдан
моий-сиёсий ҳолатига, балки пассивликка ўтади. Яъни до- Бироқ бу ҳаммаси тугади дега- маълумотига кўра, ўтган йил- маҳрум қилиш жазоси тайин-
инсонларнинг руҳий оламига имий хавотир, ички зўриқиш- ни эмас. Ёмон воқеа-ҳодиса- га қараганда аёллар томонидан ланган. Таҳлил қилинганда
ҳам ўз таъсирини ўтказмоқда. дан чарчаган инсон организми лар соф ҳис-туйғуларингизга содир этилган жиноятлар сони аёллар томонидан энг кўп со-
Бугунги оғир эпидемиоло- фаолликдан кўра уйқуни афзал таъсир қилмасин. Барчасидан 58 тага, шахслар сони эса 60 дир этилган жиноят турлари бу
гик вазиятда, баъзи инсонлар билади. У эркак эса юрак соҳа- гўзал хотима ясаш ўзингизга тага камайган. фирибгарлик жинояти бўлиб
хотиржам ўзларидаги нормал сидаги оғриқлар сабаб хоҳла- боғлиқ. чиқди.
Аёллар томонидан энг кўп
руҳий ҳолатни сақлай олган. са-да, ухлай олмайди. Врач- “Бахт гармони” жиноят турлари фирибгарлик, Шуни таъкидлаш
ўғрилик ва гиёҳванлик билан лозимки, маҳалла
Афсуски, қўрқув, стресс ва нинг сўзларига кўра, шу ҳолат боғлиқ бўлиб, мазкур жино- фуқаролари йиғин-
ятчиликнинг энг юқори кўр- ларининг Оила, хо-
депр­ ессияга берилган киши- яна озроқ вақт давом этганда, Айнан ушбу гармон депрес- саткичи Юнусобод, Учтепа ва тин-қизлар ва ижти-
Чилонзор туманларига тўғри моий-маънавий
ларда эса турли хил руҳий ка- мижозда миокард инфаркт ёки келади. масалалари бўйича
салликлар юзага келмоқда. Бу инсултнинг юзага келишига сиядан қийналаётганлар учун масъул ходимлари ўз
жуда зарур. “Бахт гармони”- Судлар томонидан 2020 йил вазифаларига сид­
дунё бўйлаб ҳар учдан бир ин- сабаб бўларди. 1-чорагида 121 нафар аёлга қидилдан ёндашмай,
Ушбу воқедан келиб чиқиб нинг ошиши кайфиятга боғ- нисбатан 105 та жиноят иши аёлларнинг ижтимо-
сонда кузатилаётгани ачинар- айтиш жоизки, инсоннинг лиқ. Энг аввало ўзингизни қўл- кўриб, тамомланиб, ўтган йил- ий ва оилавий му-
га нисбатан 142 тага, жавобгар- аммоларига лозим
ли ҳол, албатта. ликка тортилган шахслар сони даражада эътибор
Ҳўш, ушбу салбий руҳий ҳо- ички руҳий кечинмалари, га олинг, тушкунликдан олиб эса 146 нафарга камайган. бермасликлари кўп
латларнинг сурункали давом ҳис-туйғулари турли жисмо- чиқувчи аниқ мақсадларни ҳолларда жиноятлар
этиши натижасида, қанақанги ний касалликларни келтириб белгиланг ва шу сари бардавом 14 нафар муқаддам судлан- содир этилишига са-
психосоматик касалликлар ке- чиқариши илмий жиҳатдан ҳаракатда бўлинг. Кундалик ган аёл томонидан такроран баб бўлмоқда.
“олтин қоидалар” тузинг. Соғ- жиноят содир этилган бўлиб,
либ чиқиши ҳақида биласиз- исботланган. бу кўрсаткич Яшнобод тума- Бу борада Яккасарой ту-
лиғингиз учун қимматли нида 7 нафар, Шайхонтоҳур ман ҳокимлиги хотин-қиз-
ми? Бунинг аломатлари туманида 2 нафар, Юнусобод, лар билан боғлиқ ташкилот-
бўлган бу қоидалар аслида Яккасарой, Сирғали, Учтепа лар иштирокида конструктив
ҳамда ундан халос бўлиш ва Бектемир туманларида 1 на- алоқа ўрнатилган бўлиб, аёл-
Ҳўш, ушбу салбий руҳий ҳолат- жуда оддий. Масалан, эрта фарни ташкил қилган. ларнинг суд-ҳуқуқ соҳасидаги
усуллари ҳақидачи? муаммоларини ҳал этиш мақ-
ларнинг сурункали давом этиши тонгда сокин мусиқани Судланган аёлларнинг 14 садида жиноят, маъмурий ва
Психосоматик касал- нафарига озодликдан маҳрум фуқаролик судлари судьялари
натижасида, қанақанги психосо- тинглаб югуринг. Натижа- қилиш жазолари тайинланган томонидан туман маҳаллала-
лик турлари кўп. Брон- матик касалликлар келиб чиқи- да мияда “бахт гармони” бўлса, 54 нафарига озодликдан рида ташкил қилинган сайёр
маҳрум қилиш билан боғлиқ қабуллар ўтказиб келинган.
хиал астма, гипертония, ишлаб чиқарилиши ор- бўлмаган бошқа турдаги жа- Шунингдек, туман суди судья-
тиб, кайфият кўтарилади. золар тайинланган, 15 нафари лари томонидан суд биносида
ревматоид артрит, қандли ши ҳақида биласизми? шартли ҳукм қилинган, 34 на- ҳам фуқаролар қабули ўтказил-
диабет, бепуштлик, сара- фари жазодан ёки жавобгар- ган. Бу орқали аёллар ўртасида
Ёлғизликдан кечиш ҳам ликдан озод қилинган. 8 нафар жиноятчилик сонини камай-
тон, ошқозон-ичак касал- аёл суд залида қамоқдан озод тиришга эришилган.
Мактабда энг аълочи синф­ сизнинг фойдангизга. Яқинла- қилинган. 30 нафар аёл жазо-
ликлари шулар жумласидан. ни ўташдан муддатидан илгари Санжар ИБОДОВ,
Афсуски, кишиларда доимий дош дугонам бўларди. Ҳамма рингиз, айниқса, ўзидан ижо- шартли равишда озод қилдин- Темур ҚОСИМОВ,
тарзда кечувчи ички босим, қатори ҳозиржавоб эмас эди. бий энергия таратувчи инсонлар ган ёки жазолари бошқа ен- Жиноят ишлари бўйича
зўриқиш, руҳий тушкунлик, Бироқ ҳеч ким билмаган савол- билан вақт ўтказинг. Бу ҳарака- гилроқ жазо турига алмашти- Яккасарой туман судининг
стресс натижасида инсон аъзо- ларнинг жавобини билса-да, тингиз сизни катта мақсадлар рилган.
лари фаолиятининг бузилиши айтишдан чўчирди. Унинг бу сари етаклаши мумкин. Бу йўл- судьялари
орқали пайдо бўладиган ушбу камчилиги айрим фанлардан да бир муаммога учрадингиз- Аёллар томонидан содир
касалликлар рўйхатини узоқ баҳолари паст чиқишига ҳам ми, тезда таслим бўлманг. Чун- этилган жиноятларнинг са-
сабаб бўлган. Серҳаяжон, тор- ки бу муаммолар сизни кучли баблари ўрганилганида, 20
давом эттириш мумкин. тинчоқ синфдошимни бош инсонга айлантиришига ишо- таси моддий қийинчилик, 1
таси маст ёки психотроп мод-
Психосоматик оғриғи кўп қийнарди. Йиллар нинг. Ҳаётдан, инсонлардан далар таъсири остида, 46 таси
касалликларнинг давомида ўрганган илмий-­ кутишдан воз кечинг. Ўзингиз- ғараз ёки паст ниятларда со-
амалий билим ва тажрибала- да нимаики бўлса, барига шукр дир этганлиги аниқланган.
асоси... рим шуни кўрсатадики, ўзига қилинг! Бахт ва қувонч эшикла- Айнан охиргиси ачинарли ҳол
эмасми? Миллатимиз онала-
Россиялик психотерапевт ўз ишонмайдиган, ички ҳисла- рини очувчи калит ҳам шунда. рининг бу ишларга қўл уриши-
шахсий тажрибаларидан бири- рини ташқарига чиқара ол- Истаганча орзу мақсадлар ту- га ишониш қийина?
да қуйидаги ҳодиса ҳақида ай- майдиган, ўз имкониятлари- зиб, ёзиб чиқишингиз мумкин,
тиб ўтган. Яъни мижози юрак ни етарлича баҳолай билмаган лекин уларни амалда бажариш- Оғриқли нуқтамиз жино-
атрофидаги кучли ва тез-тез ку- инсонларда тез-тез бош оғриғи га ўтмагунизча, қоғоздаги хаёл- ят содир этган аёлларнинг 86
затиладиган оғриқдан шикоят кузатилар экан. Шу ўринда лар бўлиб қолаверади. Бу ҳолат нафари ишсиз, 66 нафари ои-
қилади. Аммо текширувлар на- стрессга, хавотирга берилув- эса эришилмаган, қондирилма- лали, 22 нафари эса ажрашга-
тижасида унда юрак билан боғ- чан, асабий, ноумид инсон- ган эҳтиёжларга айланиб, ички нида. Туман суди томонидан
лиқ муаммолар аниқланмайди. ларда соч, қўл ва оёқ суяклари аламзадалик ва неврозни келти-
Шундан сўнг маълум бўли- ҳамда бўғимлар билан боғлиқ риб чиқариб, яна эски ҳаётин-
шича, у эркак йирик халқаро муаммолар ҳам бўлишини ай- гизга қайтаради холос.
компанияда бошқарувчи ва- тиб ўтиш керак.
зифасида ишлаб, кўп меҳнат Сизнинг ҳаётингиз мисли
қилар ва ўз ишини сидқидил- Йигирма биринчи аср ри- оқ қоғоз. Уни қандай ранглар-
дан бажаришга одатланганди. вожланган техника асри деган га бўяш, нималар билан тўлди-
Бироқ унинг янги раҳбари ўта тўғри қараш бор. Бироқ руҳий риш ўз қўлингизда. Энг асосий-
жаҳлдор ва имкониятсиз нар- касалликлар даври дейиш ҳам си, тасвир сўнгида нималарни
саларни талаб қилувчи кимса ҳақиқатдан йироқ эмас. Жаҳон кўришингиз ва ҳис этишингиз
эди. Натижада у қанчалик му- соғлиқни сақлаш ташкилоти ҳақида ҳам унутманг!
каммал ишлашга интилгани маълумотларига кўра, ер юзи-
да депрессияга чалинганлар Меҳринисо САЙДАЛИЕВА,
сони икки юз миллионга яқин. амалиётчи психолог

ҚисҚа “Ҳазорасп” эркин иқтисодий зонасига элчихоналар бириктирилди.
сатрларда
ўқинг!

6 www.bong.uz Жамоатчилик назорати 2020 йил 21 август
№ 31-32 (710)

Бир қарорга икки хил

муносабат

Шунақаси ҳам бўлар эканда. Ўзбекистон гача йигирма йилдан кўпроқ дейишади. Қалъадагилар ҳат- Ғанишер НОСИРОВ
Республикаси Президентининг 2017 йил бошқарди. Қишлоқда одамлар- то атрофдаги тоғларни эгаллаб олган суратлар.
16 мартдаги “Чорвачиликда иқтисодий ис- нинг тузукроқ уй-жой қуриш- қуршовни кенгайтирган Чингиз
лоҳотларни чуқурлаштиришга доир қў- га ҳафсала қилмаётганининг қўшинларининг пастда дара- ёки уқмаган кўринади. Аслида
шимча чора-тадбирлар тўғрисида”ги қаро- ўзиёқ уларнинг бу ерда яшашга да юрган икки боласи қаторида қарорнинг 2017 йилнинг 1 ию-
ридан сўнг чорвачилик қишлоқ хўжалиги иштиёқи сўнаётганини кўрсат- лашкарбошининг ўғлини ҳам нига қадар инвентарлаштириш
кооперативлари (ширкатлари)ни фермер моқда. Ёшлар кетиб қолишяпти. отда қалъага олиб чиқишни уд- натижалари бўйича тайёрлан-
хўжаликлари ва масъулияти чекланган жа- Бошқа жойдан иш ва имкон из- далашади. Мўғулларнинг бўйи ган лойиҳалар асосида ширкат-
миятлар этиб қайта ташкил этиш бошлан- лашяпти. Тоғ устига қўнқайти- баробар олтин ваъда қилганига ларни фермер хўжаликлари ва
гач Қўшработдаги қишлоқлар аҳолиси би- риб қўйилган “Ўзмобайл” қи- қарамай қиличдан ўтказилган масъулияти чекланган жамият-
рин-кетин молларини йиллар давомида шлоқнинг ягона алоқа тармоғи. одамлар, гўдаклар қасоси учун лар этиб қайта ташкил қилиш
ўтлатиб келган яйловлардан маҳрум бўла мўғул лашкарбошисининг ўғ- ишлари ниҳоясига этказилиши-
бошлади. Туманда МЧЖлар ташкил этиш Лекин мева деярли лини ўлдиришиб, жасадини ни таъминлашга бошқача ёнда-
мақсадга мувофиқ эмас деб топилгани учун саватга жойлаб пастга улоқти- шувдан боришган кўринади.
аҳоли турар жойлари атрофидаги ерлар пишмайдиган, чорва- ришган. “Темирқопуқ” пасти-
ҳам фермерларга бўлиб берилди. Бундай даги учта кўҳна қабристон бу Нурота туман ҳокимининг
қисматдан туман марказидан 70-80 кило- дан бошқа тирик- ерда бир замонлар улуғ жанглар мазкур қарор бўйича 2017 йил-
метр наридаги Жонбулоқ қишлоғидагилар бўлганидан шоҳидлик беради. нинг 1 апрелидаги йиғилиш ба-
ҳам четда қолмади. “Яккатол сокин сойла- чилиги бўлмаган бу “Темирқопуқ”нинг кунчиқи- ёнида туман комиссияси “Яй-
ри”, “Гуландом она чорвалари”, “Қорабоғ шидаги жангчи бошидаги ду- ловларни хатловдан ўтказишда
юлдузи”, “Порлоқ қорабоғ”, “Мижғон чорва ажаб қишлоқ ва унинг булғани эслатувчи Дубулғатов аҳоли яшаётган ҳудудларда
агро”, “Жезли тоғлари”, “Жонбулоқ наслли сукутда, оғир ва маҳзун ўйларга улар чорваси боқилаётган яй-
чорвалари”, “Нурбек бобо” сингари фермер мард, танти одамлари, толган. Тарихнинг такрорлан- лов майдонларини фермер ва
хўжаликлари вужудга келди. Янги талаб, мас ва ўқилмаган бу саҳифалари масъулияти чекланган жами-
янгича тартиб бошланди. Одамлар энди уларнинг ажабтовур ўз тадқиқотчиларини кутмоқда. ятлар ташкил этиш мақсадида
чорва молларини ҳовлисидан бир қадам Оқтовнинг Сармишсойи мўъ- шакллантириладиган лойиҳа-
нари жилдира олмайдиган бўлиб қолишди. ҳангомалари сизни жизалари энди Қоратовда юз ларга киритмасликни қатъий
Қоидани бузганлар жазога тортилди. Ҳаш- очса, туризмнинг қайноқ нуқта- назарда тутиш”икераклиги
паш дегунча Мижғон қишлоғидан Дўстму- барибир ўзига торта- ларидан бирига айланса неажаб. кўрсатилган. Шу асосда аҳо-
род Абдиалимовнинг икки қўйини “Гулан- Бунинг учун, Қўшработдаги ту- ли чорваси учун қолдирил-
дом она чорвалари” даласига тушганлик веради. Қиш­лоқ атро- ризм масканларини дунёга кўр- ган ушбу майдонларда кейин
жаримаси ютиб юборди. сатиш учун кимдир жон куйди- ишлаб чиқариш кооператив-
фидаги тоғу даралар риши ҳам керак. лари ташкил этилган. Маса-
“Сол кетингни корсонга – да “Яйлов чорвачилиги учун ер лан, “Авазсой гумбази” ишлаб
сиғса-сиғмаса бир танга” де- участкалари қишлоқ хўжалик бағрида тарихнинг Энди яна мавзуга қайтсак. чиқариш кооперативига Аваз-
ганларидек, яйловга ҳайдалган корхоналари, муассасалари ва Масала туман миқёсида ҳал сой маҳалла фуқаролар йиғи-
ҳар бир мол учун фермерларга ташкилотларига йигирма беш ўқилмаган саҳифала- этилмагач жонбулоқликлар ни Оқтепа, Чашма, Ажрим
олдиндан нақд пул тўлаш тарки йил муддатга берилиши мум- ширкатларни фермер хўжа- қишлоқлари аҳолисининг тур-
одатга айланди. Аслида фермер кин”лиги қарор талабларидан ри яшириниб ётибди. ликларига айлантиришда- муш даражасини янада яхши-
деганимиз ҳам осмондан туш- бири эмасмиди? Яхшиси, бу ги камчиликларни бартараф лаш ҳамда чорвачиликни ри-
маган. Шу ернинг сувини сув- ҳақда сал кейин батафсилроқ “Нурота” МЧЖнинг Те- этишни сўраб Олий Мажлис вожлантириш мақсадида чорва
лаган, ерини ерлаган одамлар, тўхталсак. мирқовуқ қишлоғи билан қонунчилик палатаси депута- моллари боқиш учун туман
ака-ука, қариндош, қуда-ан- Жонбулоқ ўртасидаги “Қисил- ти Б. Эшмирзаевга қилган му- заҳира ерлари ҳисобидан 2800
да дегандай. Жонбулоқликлар Жонбулоқликлар “тоғ ора- чан” ёнидаги йўл бир пайтлар рожаатларига қишлоқ хўжалик гектар яйлов ер майдони “Ер
энди ҳам қадрига, ҳам қорни- лиғидаги гўзал маскан” деб таъ- Қўшработнинг асл фарзанд- вазири ўринбосари Ш.Теша- Кодекси”нинг 20-моддасига
га йиғлай бошлади. Уларнинг рифлайдиган бу қишлоқ аслида ларидан бири Чиниқул Мўми- евдан жавоб олишди. Тешаев асосан 25 йилга узоқ муддатли
арз-додини эшитгани келганлар ўз ҳусну латофатини аллақачон нов ташаббуси билан қурилган масалага дахлдор қарор ҳақи- фойдаланиш учун берилган.
“танаси бошқа дард билмас” қа- йўқотиб бўлган. Четдан бир дейишади. Лекин ҳозир гап йўл да эмас, Президентнинг 2019
билида натижасиз номигаги- келган кишининг қайта юриш- ҳақида ҳам, уни қурганлар ҳақи- йил 19 мартдаги қарори асоси- Туманнинг “Зармўла ба-
на қоғоз қоралаб кетаверишди. га юраги безиллайдиган Жўш да ҳам эмас, балки, “Қисилчан” да озуқабоп экинлар етишти- ланд” яйлов ва пичанзорлардан
Шикоят эса тўхтамади. – Жонбулоқ йўлининг ўта ха- четидаги тошга ўйиб ёзилган риш иштиёқида бўлганларга фойдаланиш ишлаб чиқариш
роб аҳволга келганини айтмай арабий битиклар ҳақида. Тоғ да- яратилаётган имкониятлар, кооперативига ҳам аҳоли чорва
Аслида дўппидеккина Жон- қўяқолайлик. Қишлоқда ин- расига кираверишда баландлик- ажратилган ер участкаларида молларини боқиш, деҳқончи-
булоқ қишлоғидагиларга дунёни фратизилма шаклланмаган. да кун ботишга қараган бу тошга томчилатиб суғориш техно- лик маҳсулотлари етиштириш
тор қилган ҳоким боболаримиз Мактабу қишлоқ врачлик пун- қадимда фарзандсиз ўтган бир логиясини жорий қилиш, ҳар ва аҳоли бандлигини таъмин-
бўлади. Чунки, шикоятчиларга ктидан бўлак ижтимоий соҳа чол арабий имлода “Кимнинг бир наслли мол учун имтиёзли лаш мақсадида ер майдони
кўрсатилган ўша кенг майдон- объекти йўқ. Ҳатто, шу ҚВПга йўли тушса, ушбу гузарга, дуо кредитлар ажратилиши ҳақида ажратилган.
лардан фермерларга ер ажратил- ҳам врач ишга келмагани учун қилиб ўтсин, соҳибназарга” деб ёзади.
са “осмон узилиб ерга тушар- фельдшер Норқобил Қўчқоров ёзган дейишади. Унинг қара- Кўриняптики, Нурота ту-
миди”. Шунда ҳар бир мол учун уни оз эмас, кўп эмас пенсия­ ма-қарши томонидаги қояга эса Жонбулоқликлар мийиғида манида аҳоли чорвачилигини
фермер чўнтагига пул тўлаш ва чопаётган кийик сурати муҳр- кулиб қўйишди. Шундоқ ёни- ривожлартириш учун нафақат
бошқа даҳмазалар бўлмас эди. ланган. Бу мўъжизалар дунё­ миздаги Абдуллахон замонидан имконият эшиклари очилган,
Нима фермер моли молу аҳоли сининг дебочаси. “Темирқо- қолган, узоқ йиллар давомида балки у муҳим соҳа сифатида
чорваси керакмасми. Қолавер- пуқ” қалъаси вайроналари сари тикланган хонбанди, Оқчопсой кенг қўллаб қувватланмоқда.
са, қарорни яхшилаб ўқиш ва даралар оша кетаркансиз тош- сув омборида тўпланган сувни
уқиш, Ўзбекистон Республика- га муҳрланган қилич, бир сават қаёққа оқизишни билишма- Қўшработда эса аҳоли чорва-
си “Ер Кодекси”нинг 6, 20, 23, гул, ов манзаралари, тошларда- яптию, чорвасини ўтлатишга си учун кўзда тутилган вазифа-
78 ва “Маҳаллий давлат ҳоки- ги ўнлаб арабий битиклар, таби- яйлов топа олмаётган бутун бо- лар унутилган. Одамлар коопе-
мияти тўғрисида”ги Қонуннинг атнинг наққош қўли яратган тоғ шли қишлоқ аҳолисига имтиёз- ратив нималигини билишмайди
6, 10, 25 моддаларига асосланиб манзаралари ақлингизни шо- ли кредиту тоғу тошлардан сув ҳам. Жонбулоқ сингари кўплаб
иш тутиш хайрли бўлмасмиди. ширади. Суялтош, Тешиктош, чиқариб томчилатиб – ёмғир- қишлоқларда аҳоли чорва-
“Ер Кодекси”нинг 20 моддаси- Тоштўрғай уяси... латиб ер суғоришга йўл бўлсин. си қўраларга қамаб қўйишга
Жавоб хати ёзишни унутишма- маҳкум этилган.
Ана баланд тоғ қояси усти- ганига ҳам раҳмат.
да жойлашган “Темирқопуқ” Нуротада бирон қишлоқ ёки
қалъаси вайроналари. У би- Дарвоқе, Президентимиз- овулда ҳеч ким яйлов муаммо-
лан ёнма-ён бек қароргоҳи ҳам нинг 2017 йил 16 мартдаги қа- сига дуч келмайди. Қўшработда
виқорли ўшшайган. “Темирқо- рорини Қўшработ туман ҳоки- эса аҳоли ва фермерлар ўртаси-
пуқ”да (қоп қадим туркийда миятидагилар, айниқса лойиҳа даги низо аллақачон маъмурий
эшик дегани) вайроналар ичи- комиссияси аъзоси бўлган ту- ва ҳатто жиноий иш субъектига
да дарвоза ўрни тош деворла- ман ер ресурслари ва давлат ка- айланиб улгурган.
ри ҳамон сақланган. Жўрақул дастридагилар яхши ўқимаган
Ялғошевнинг шоҳидлик бе- Ялғош САРИЕВ,
ришича, денгиз сатҳидан 550 журналист
метр баландликдаги 45-46 сотих
майдонни эгаллаган бу қалъа уч
йўлак эллик олти хонадан ибо-
рат бўлган. Қалъа Чингиз қў-
шинларига таслим бўлмаган

ҚисҚа Одам савдосидан жабрланганлар тўғрисидаги ахборот ошкор этилмайди.
сатрларда
ўқинг!

2020 йил 21 август Кўнгил мулки www.bong.uz 7
№ 31-32 (710)
ТОҒДАН БАЛАНД ОДАМ
Эр кишининг кўрки, юлдузни кўраётгандир, балки
қадр-қиммати ваъдага вафо у ҳам тоғларга термулиб тур-
қилмоқ. Тан олиб айтишимиз гандир деб ўйлардим. Ҳатто,
керак, биз 10-20 дақиқада етиб хаёлга берилардим: Шу тоққа

борамиз деб соатлаб кечикиб чиқиб борсам, у томондан у

юрамиз. Аммо Усмон Азим чиқиб келса, шу тоғда учрашиб

Ўн тўрт ёшимда уйимиздаги барча китобларни айтилган вақтда доим етиб ке- қолсак, нима дердим, деб қий-
лади. Телефон қилсалар, 20 налиб ҳам қолардим. Негадир

ўқиб чиқдим. Китоб қолмади. Энди нима қиламан, дақиқада бораман десалар бўл- Усмон Азим, ўзи айтгандек,
деб гарангсиб юравердим. Унинг хумори ёмон ди, ишонинг, ўша вақтда етиб Бойсун қирларини бир ўзи
бўларкан: беҳад бетоқатлик бошланди. Хумори ту- келади. Буни мен кейин билиб кезар ва мен билан
таверади. Нима қилишингни билмай қоласан: аса- қолдим. Гап шундаки... учрашиб

2018 йил устоз айтди:

бийсан. Гоҳ онангга гап қайтарсанг, гоҳ бемаҳал – Сангардакка қачон бора-
бўкирган молни савалаб қоласан. Гоҳида остона миз...
ёнгинасида ётган итни тепиб қоласан. Онанг таёқ
олиб олдига солиб қувади. “Оқшом отанг келсин, – Июль ойида ўғлимни
айтиб бераман” деб қўрқитади. Мана шундай кун- туғилган куни. Ҳозир оилам
ларнинг бирида эрта-индин туғиши керак бўлган қишлоқда. Шунга борамиз,
сигирни тепганингни кўриб қолган онанг сени яна – деб туғилган кунни айтдим.
Хўп деди ва суҳбатимиз бошқа
мавзуга кўчди.

Шу билан бу гап эсимдан

қувиб солади. Сен қочиб болохона – чордоққа чиқиб кетибди. Ногоҳ бир кун
чиқиб оласан. Онанг нарвонни олиб кетади. Сен телефоним жиринглаяпти. Но-
эса бироз тикилиб тургач кейин чордоқни томо- таниш рақам. Олсам: устоз.
ша қиласан. Бу ерда дунёнинг ҳамма нарсаси бор:
чойнак, пиёла, қозон, товоқ. Самовар, тунука, – Ҳа, қаердасиз, биз Сан-
банкалар ва энг охирида олма яшиги териб қўйил- гардакдамиз...
ган. Ўша томонга борасан. Яшикларнинг ичи тўла
Мен Тошкентда эдим. Устоз
эса Сангардакда...

Отам ҳар гал гап кетганда

– журнал. “Шарқ юлдузи”. Бўлди энди. Ҳамма Эр кишининг кўрки, қадри қиммати
нарса унутилади. Энди бетоқатлик йўқ. Сигирлар ваъдага вафо қилмоқ. Тан олиб айти-
ҳам вақтида емишини ейди. Ит ҳам бошқа калта- шимиз керак, биз 10-20 дақиқада етиб
кланмайди. Она ҳам хурсанд. борамиз деб соатлаб кечикиб юрамиз.

Дарсдан кела солиб апил-та- ган ҳикоясини мактаб дарс- Аммо Усмон Азим айтилган вақтда доим
пил ишларимни қилардим-да, лигидан акам ўқиб берганди. етиб келади. Телефон қилсалар, 20
чордоққа ошиқардим. Бу Билмайман, негадир иккимиз дақиқада бораман десалар бўлди, ишо-

ерда дунёнинг ҳамма шоир- ҳам роса кулганмиз... Аслида нинг ўша вақтда етиб келадилар. Буни
лари-ёзувчилари бор эди. Шу йиғлаш керак экан... Ҳайрон- мен кейин билиб қолдим. Гап шундаки...
журнал сабаб Абдулла Ори- ман, нега кулдик...

повни, Эркин Воҳидовни, Бугун замон ўзгарди. “Шарқ Усмон Азим бугун 70 ёшга қоладигандек эди.
Шукур Холмирзаевни, Ўткир тўлдилар. Кимки дилида Сангардакка борганида эса
Ҳошимовни, Усмон Азимни, юлдузи” журнали уёқларга яхши нияти бўлса, тиламоқда, “Усмон ака зўр одам экан, ҳат-
Сирожиддин Саййидни тани- табрикламоқда. Мен устоз- то тоғдан ҳам баланд экан”, деб мен Тошкентда ялло қилиб
дим. Уларни расмини кўрдим. етиб бориши энди бир орзу. нинг бошқа бир жаҳатларига қўяди. Мен эса ўзимни ўзим юргандим... Сангардакка бо-
Соатлаб тикилиб қолдим. эътибор бермоқчиман. Эҳти- бўралатиб сўкаман. ролмадим, ўртамизда юзлаб
Лекин ўша пайтлар Сурхон- мол, бу барчамизга дарс – са- тоғлар бор эди...
Усмон Азимнинг “Шарқ боқ бўлар. Ўн тўрт ёшимдан бери Як-
юлдузи” журналида туркум дарёнинг энг олис қишлоғига катол томонларга орзуманд Ногоҳ англаб қолдим-ку...
шеърлари чоп этилганди. Ўша термулдим. Шу тоғнинг орқа- Устоз айтилган сўзни бажар-
туркумда “Энди бизга ишқ ҳам борганига ҳайронлар қола- сида Усмон Азим бор. Анави масдан қолмас экан. Кейин ку-
йўллари хатарлидир” деган затдим. 10 дақиқада бораман,
шеъри ҳам бор эди... Юракка ман. дедими, ишонинг, ўша вақт-
ўт тушди-ку. Шоирнинг мух- да етиб келади. Бу фазилатни
лисига айланиб қолдик-ку. Юқоридаги гапларни ёзи- қанча олқишласак кам...
Шу одамнинг китобини из-
лайдиган бўлиб қолдик-ку. шимдан мақсад болалик та- Устоз, Худодан бир нарса-
“Бу дунёнинг исми гулмас, ни кўп сўрайман: Шоирларни,
пул дунёдир – бу дунё” деб саввуримизда муҳрланган ёзувчиларни, умуман, ижод-
нола қиладиган бўлдик-ку. корларнинг умрини узун қил-
“Севгимиз ўлдими либосин- инсонлар билан юзма-юз ган. Ҳеч бўлмаганда Саъдий
гиз кўк” деб тенгдош қизла- Шерозийдек умр бер, деб ил-
римизни жиғига тегадиган кўришишни тақдир раво кўр- ҲАЛИ БУТУН РЎЙИ ЖАҲОН тижо қиламан. Шундай одам-
бўлдик. “Айт, қачон улгурдинг ШЕЪР БЎЛАЖАК... лар бор, ҳатто, боласига ҳам ке-
жоним бўлишга”, нолишлар ди. Суҳбатлашдик. Ўсмирлик рак эмас, лекин 120 га киради.
қиламиз. “Ўзгани севсанг сев- Тонг титрайди кеч кузакнинг қучоғида, Майли, уларни ҳам умри узун
гин, мен ҳам сенга зормасман” дунёмизга шиддат билан кир- Юлдузларни ўчирмоқда гулгун шафақ. бўлсин, аммо ижодкорлар-
деб кибрга ҳам бериламиз... Жоним, қалбим шеъриятнинг пичоғида… нинг кўпроқ яшагани яхшида.
Мен ва тенгдошларим Усмон ган, керак бўлса, ўзига ўхшаш- Замин — тилсим, осмон — тилсим… Сиз Шерозийдан ҳам узоқ умр
Азимнинг китобини олиш кўринг, бизлар ортингиздан
учун битта одамнинг уйида га мажбур қилган инсонлардан шеър — бешафқат! бораверайлик...
тонг саҳардан, то қуёш ботгун-
ча чалғи билан беда ўрганмиз. бири Усмон Азим. Мен қийналдим. Хаёлимнинг қанотида Усмон ака, сизни барчамиз
Китоб кичкинагина “Ғусса” Денгизларни кўтарганча толиб учдим. яхши кўрамиз. Яхшиям шеър
эди... Тўй-ҳашамларда у киши- Юлдузларни кўп кўрганман ҳаётимда, ёзган экансиз, яхшиям “Шарқ
Денгиздаги юлдузларни келди қучгим. юлдузи”га шеър берган экан-
Чордоқдан Яккатол билан нинг шеърларини айтиб юрар- сиз...
Сангардак ўртасида гердайиб Кўкка боқдим, ўт туташди жоним аро…
турган тоққа тикилардим. Шу дим. Бир куни собиқ адабиёт Қат-қат булут қатларида не сир-асрор! Дарвоқе, ўша туркумда,
тоғнинг орқасида Усмон Азим Ҳайрат ичра ўлдиргуси мени само, “Айблама Усмонни, Усмон ке-
бор. ўқитувчиси Қаҳрамон ҳожи: Она замин, уча қолай, қўйиб юбор! чикди” деган шеърингиз ҳам
бор эди... Негадир ҳозир шу
Журналлар ҳам тугагач мак- (аллоҳ раҳматига олган бўл- Мен ёр дедим… Лайлими ё, Ширинми ё! шеърингизга ишонгим кел-
таб ва колхоз кутубхонасига ўт- Ёки энди туғилажак бирор малак? майди. Ахир, сиз ҳеч қачон ке-
дим. Кейин кимда китоб бўлса, син. Беназир одам эди. Мубо- Мана мен, деб кўз олдимда бўлди пайдо, чикиб юрмайсиз...
олиб ўқийдиган бўлдим. Мана мен, деб шеърдан боқди якто юрак.
рак ҳаж сафаридан менга руч- Санжар ТУРСУНОВ,
Эсимга тушди: Холмирза- Юлдузларни ўчирмоқда гулгун шафақ, Ўзбекистон Ёзувчилар
евнинг “Ўзбек характери” де- ка олиб келгандилар. У пайтда Тонг титрайди кеч кузакнинг қучоғида.
Шеър ёзилар… Қийноқ, сенга бўлсин шараф, уюшмаси аъзоси
мен талаба эдим. Таътилга бор-
Усмон АзимЖоним, қалбим шеъриятнинг пичоғида…
ганимда уйларига чақириб руч-
Ҳали бутун рўйи жаҳон шеър бўлажак,
кани тутқазгандилар. Ўша руч- Фақат бекор билиб ором қучоғини —
Бу дунёни сирга кўмиб яшаш керак,
ка ҳозир ҳам уйимда. Сақлаб Қалбга санчиб шеъриятнинг пичоғини!

қўйганман.)

– Анави тоғни кўраяпсанми,

ўша тоғнинг орқаси Бойсун.

Усмон Азим ўша ерлик, – де-

ганди бир сафар. Ажабланга-

нимни кўргач, давом этганди:

– Яккатол деган қишлоқ Бой-

сунга қарашли. Шу қишлоқдан

ўтиб тўғри Бойсунга – Усмон

Азимнинг уйига борса бўлади,

деб ичимни қиздирганди.

Усмон Азимни мана шун-

дай ғойибона таниб улғайдик.

Ўртада биттагина тоғ бўлса ҳам

ўша тоғни босиб Бойсунга бо-

ролмадик.

ҚисҚа 2020/2021 ўқув йилидан бошлаб, Талабалар контракт пулини 4 га бўлиб тўлаши мумкин.
сатрларда
ўҚинг!

8 www.bong.uz Мушоҳада 2020 йил 21 август
№ 31-32 (710)
Асл китобхон улғайдим, чоғи. Фикрлаш-
га ўргандим, тенгдошларим Ҳар гал бувимнинг: “Агар қирқта ий-
каби "ойи менга кўйлак олиб мон-эътиқодли эркакнинг орасида бир
беринг", деб эмас кичкина беҳаё аёл қолса, у барчасини диндан чиқа-
ради. Ваҳоланки, қирқта иймонсиз эркак-
борлиқни бўлса ҳам битта китоб олиб нинг ичида битта иймон-эътиқодли аёл
беринг дейдиган бўлдим. қолиб кетса, у қирқтасини ҳам динга қайта-
ради”, дея айтган ҳикматлари болалигим-
Катта шаҳар... Жуда кўп дан буён қулоғим остида жаранглайди.
галстук таққан одамлар (қиш-
Беҳаёлик урф
унутиб ўқийди лоқда кўпчилик кетмон тут- бўлди...ми?
ган одамлар). Олийгоҳга
борган илк кунларимиздан
бизни Алишер Навоий номи-

даги "Ўзбекистон миллий ку-

тубхонасига" аъзо қилишди.

Таништириб чиқишди. Энг

бебаҳо асарлар мавжуд кат-

та кутубхона ( мен кўрган ку-

тубхоналарнинг энг каттаси).

Шаҳар шовқинидан чарчаб,

дарслардан кейин шу жойга

деярли ҳар куни келардим,

дарсларимни тез-тез қилиб

бадиий асарлар мутолаасига

шўнғиб кетардим . Пушкин,

Лермонтов асарларини катта

қизиқиш билан мутолаа қи-

лардим. Стол-стул етмаган

китобхонлар эса жавонлар

орасида ўз дунёлари билан

ўтириб саргузаштлар сари йўл

олар эдилар. Ҳа, айнан бир

сафар менда ҳам шундай ва-

зият бўлган. Бу жуда ажойиб Демак, қиз бола тарбияси тингдан бирор ёмон гап кел-
жуда катта масъулият ва маж- гудай бўлса, мен ким деган
Биринчи марта қайсидир асарни ўқиш ҳолат. Ҳеч ким сизга халақит бурият талаб қилади. Инчу- одам бўламан” деёлмаган она,
бермайда. Ўз асарингиз би- нин, ҳар бир миллатни она “Сенинг номусинг — бизнинг
чоғида ундаги воқеалардан таъсирланиб, тарбиялар экан, қизларимиз- ор-номусимиздир”, демаган
кўзларингиз ёшланган, асарни ўқиб тугат- лан ўзингиз бандсиз. Завқи- ни миллий қадриятларимиз, ака-укалар бу пайтда бемалол
ганингиздан кейин эса кўз ёшларингизни ни эса кўз олдига келтириш урф-одатларимиз асосида ором олаётган бўлса?
қийин эмас. Бунинг учун шарм-ҳаё, иболи бўлиши энг
айнан “Уфқ” бўлиши ҳам аввало, оила аталмиш қўрғон- “Қиз бола саккиз жаннат-
шарт эмас. Чунки ҳамма ҳар нинг мустаҳкамлигига боғ- нинг калитидир”, дейилган
лиқдир. ҳадислар, сафарга отлана-
тўхтата олмаган пайтингизни эслайсизми? хил китобни бошқаларидан- ётган ўғлига: “қай ерга бор-
да кўпроқ яхши кўрадику. Ўзбек аёллари қадим-қа- магин, қай юртда бўлмагин
димдан нафақат оилада, бал- онанг ва синглингни ор-но-
Бу қайси асар эди..? Муҳими, оёқлари толса-да, ки жамиятда ҳам ўзининг мусини сақла”, дея оқ фотиҳа
деворга суяниб ёки қизиқиш- муносиб ўрнига эга бўлган. берган оталар ҳақидаги ри-
Бунда кўз олдимизда мард- воят, “Қиз бор уйнинг файзи
нинг зўридан елкада сумкаси лиги, жасурлиги билан ном бўлак дейдилар, Жаннат йўли
таратган Тўмарис, етти Алп- – қиз бор йўлак дейдилар”
билан ерга ўтириб, борлиқ- ни ақл-заковати-ла лол қол- каби ашъорларнинг барчаси
дирган Ойбарчин, Сароймулк шунчаки тўқималару уйдир-
"УФҚ" кўринишидан жуда қилардим. Китобни, ҳатто, ни унутиш даражасида китоб хоним, садоқат ва вафо тим- малар бўлса?!
соллари Зулфияю Саидалар
эски, варақлари йиртилиб, ўзимдан ҳам кўпроқ авайлар- ўқимаган асл китобхон бўл- жонланади. Ахир, бу вақтда ўзбек аёл-
лари бағрига боласини босиб,
муқовалари ҳам йўқолиб кет- дим. Ухласам, ёстиғим ости- маса керак. Бироқ бугун ўзига гўзал келажак-умидларини алла
хулқ, андишаю ҳалимликни, оҳангларига солаётган, жилла
ган, омонатгина турган катта га, бошқа вақтлари эса стол Кунни кеч қилиб, уйга сержило лутф ва одоб-ахлоқ- қурса, қизлари китоб мутолаа
ни бегона билиб, “кўнгил кў- қилаётган бўларди-ку...
китоб... Келинойимдан роса устида тахланган китоблар- қайтаётган эдим ўзимдан чалари”да дайдиб, тентираб
юрган қизларнинг ҳам бор- Қанчадан-қанча ижод аҳли
илтимос қилдим. Аввалига нинг энг охирига (шундай бир-икки ёш кичик қиз билан лигидан юзимиз ерга қарай- аёл мадҳига сўз тополмай, жа-
ди, дил оғринади. Айниқса, мики туркий тилларни бир
“йўқ бу китобни энди ўқиб қилсам, ҳеч ким тополмай- суҳбатлашиб қолдим. Ҳали ижтимоий тармоқларда қўл- сафга тизиб қўйган бир пайт-
ма-қўл бўлиб тарқаётган ви- да, бу каби беҳаёлар ўзининг
бўлмайди. Ўчоққа ўт ёқишда ди, деб ўйлаганман) яши- мактаб ўқувчиси экан. "Ҳар деолавҳаларни кўриб, “наҳот- нарх-навосини олди-қочди
ки, шулар ўзбек қизлари” телеграм каналларида бел-
катта ёрдам беради. Уни усти- риб қўярдим. Китоб тугаши- куни кутубхонага келасиза" дейсиз?! гилаб турса, додингни кимга
айтасан. Жимгина “оила”
га сиз ҳали буни тушуна ол- га оз қолган эди . Воқеалар деди. "Ҳа, агар иложини топа Ярим кечаси, сершовқин остонасидан кузатиб қолган-
кўчаларнинг шовқини ка- лар-чи ?!
майсиз, ёшингизга мос эмас", бир-бири билан боғланмади. олсам, шу ерда қолмоқчиман майган, тунги чироқларнинг
хира нурлари остида ўйга Тўғри, беш қўл баробар
деди. Ялиниб-ёлвориб, ботган шаҳарнинг қоқ мар- эмас, ўзининг иффатини
казида ўзининг “ошиқу беқа- сақлаб, турли соҳаларда ўзбек
барибир китобни олдим. рор”лари билан кўнгилхуш- шаънини жаҳонга танитаёт-
лик қилиб, рақсга тушаётган ган қизларимиз ҳам кам эмас,
Чунки уни ўқишга бўл- Кунни кеч қилиб, уйга қайтаёт- қизнинг “эшилишини” кўра- аммо яхшиликдан кўра ёмон-
ган иштиёқим дақиқа ган эдим ўзимдан бир-икки ёш ки- ётган бутун борлиқ, гўёки, ликнинг оёғи чаққон келган
сайин ортиб борарди. кўзларини чирт юмиб олган- замонда, барча саъй-ҳаракат-
дай. Шунда ўзингни саволлар ларни сониялар ичида йўққа
Уйда ҳамма ишларимни чик қиз билан суҳбатлашиб қол- исканжасига улоқтирасан, чиқараётганларга бир оғиз
атай тез-тез қилардим киши. гапим бор: Агар қўлингиз-
дим. Ҳали мактаб ўқувчиси экан. дан яхши амаллар ёки ватанга
ва ўша китобни ўқиш- Наҳотки, сочларини ал- хизмат қилиш келмаса, илти-
ламбало рангларга бўяб, юзи- мос бошқаларнинг меҳнати-
га киришардим. Қанча "Ҳар куни кутубхонага келасиза" даги ҳаё пардасини бир четга ни чиппакка чиқарманг!
кўп ўқисам, шунча ҳу- улоқтириб, бир қарич матони
деди. "Ҳа, агар иложини топа ол- эгнига ташлаб, остона ҳатла- Дилноза АБДУҲАМИДОВА,
зурланардим. Биласиз ётган қизига “йўл бўлсин?!” Навоий вилояти
дея олмаган ота, “Сенинг ор-
бир асарни ўқий бош- сам, шу ерда қолмоқчиман " дедим
ласангиз унинг таъси-
ҳазиллашиб.
рида яшайсиз. Мен ҳам
ўша дунёга тушиб бўлган

эдим. Ҳатто, кечалари

ҳам китоб ўқиб, қандай

ухлаб қолганимни сезмас- Китобнинг анча саҳифаси, " дедим ҳазиллашиб.

дим. Эски китоб бўлгани учун менимча, ўчоқ учун "хизмат- Кейин бирор яхши таъсир-

қоғоз ҳиди димоғимга ури- га" олинган. Уйқусиз кечалар, ли китоб тавсия қилишимни

ларди. Кундузи ҳам тўхтамай, болаликдаги беғубор қалб сўради.

эҳтиётлаб ўқиган китобин- оғриқлари мунчоқдай кўзлар- "УФҚ" дедим кўзим

гиз сиз ухлаганингизда ҳам дан тўкилган юм-юм ёшлар... чақнаб, болаликдаги таассу-

хаёлингизда бўлиши, воқеа- Мен барибир бу асарни ўқиб ротларим кўз олдимда бир-

лари худди жонли бўлаётган тугатдим. Ўша вақтда таъ- бир жонланди. Кўзларим

туюлиши ва эски қадрдон тил бўлгани сабабли мактаб жиққа ёшга тўлди. Ва “сиз,

китобингизнинг ҳиди, турк очилса, албатта, шу китобни албатта, шу китобни ўқинг

сериалларига алмашиб бўл- яна ўқийман, деб ўзимга ўзим анча улғаясиз” дедим.

майдиган мутолаа завқи. ваъда бердим. Одам ҳар йили

Энди фақатгина хаёлимда бир ёшга катта бўлади дейи- Донохон РЎЗИБОЕВА,

шу асар айлана бошлади. шади. Йўқ. Мен бу асарни ЎзЖОКУталабаси

Уни тез-тез ўқишга ҳаракат ўқиб бир ёш эмас анча ёшга

ҚисҚа Самарқанд шаҳрида Туркия Республикасининг Бош консулхонаси очилади.
сатрларда
ўҚинг!

2020 йил 21 август "Сен — қудрат манбаи, саодат маскани, жонажон Ўзбекистон!" 9
№ 31-32 (710) www.bong.uz

ҚисҚа Қонунчиликка кўра, фуқарони биологик-тиббий тадқиқотларда қатнашишга мажбурлаш
сатрларда мумкин эмас.
ўҚинг!

10 www.bong.uz Фармон ва ижро 2020 йил 21 август
№ 31-32 (710)
îåìàîòøð àáèí áèëàíнинг бошқаларникидан афзал
менежмент сирларидан қан-
Тèðèê ва сифатлироқ эканига ишон- чалик воқифлиги; ахборот тех-
тириш ва албатта, маҳсулотини нологиялари, оммавий ахборот
фойда билан сотишга эришиш. воситалари, хусусан, интернет
тармоғидан унумли ва самара-
Аҳоли саломатлигини сақлаш мақсадида Бунинг учун театр раҳбарияти бўлган. Аммо, халқимизнинг ли фойдалана олиши; рекла-
жорий этилган карантин талаблари доира- бозор қоидаларини яхши би- минг йиллар давомида шакл- ма-тарғибот ишларини оқи-
сида март ойининг иккинчи ярмидан бошлаб лиши ва мунтазам маркетинг ланган дунёқараши, мадани- лона юрита билиши сингари
дунёнинг манаман деган номдор санъат дар- тадқиқотларини ташкил этиб яти ва санъати, турмуш тар- қатор талабларга жавоб бери-
гоҳлари сингари юртимиз театр-томоша му- бориши зарур. зи, урф-одатлари, анъаналари ши кабиларни келтириш мум-
ассасалари ҳам спектакль ва томошаларини сингари ҳеч қайси миллатни- кин.
тўхтатишга мажбур бўлди. Ўтган вақт мубо- Театр раҳбарияти зиммаси- кига ўхшамаган қадариятла-
лағасиз, театр, кино, концерт-томоша соҳасига га жамотчилик маънавий та- ри борки, шуларни эътиборга Театр санъати ҳаётининг
жиддий салбий таъсир кўрсатди. Театр, кино лабини қондириш баробари- олиб, Ғарб ёки Осиёдаги дав- бир бўлаги деб биладиган,
ёки концерт томошаларини телевидение ёки да, тақдим этажак маҳсулоти латлар тажрибасини кўр-кўро- спектакллар ва премьералар-
интернет орқали томоша қилиш, уларни зарур (спектакль) эвазига на тадбиқ этишга ҳаққимиз ни қолдирмайдиган гуруҳ-
даромад йўқ. Уларни ўрганиш, ютуқ ва га театр янгиликлари, янги
саҳналаштирилаётган асар-
бўлса кўчириб олиш мумкин. Бироқ, театр шу камчиликларини чуқур таҳлил лар, учрашув ва ижодий ке-
чалар ҳақидаги маълумотлар-
қадар нозик санъат турларидан бирики, залда- қилишимиз,тадбиқ этмоқчи ни мобиль телефони орқали
ги томошабиннинг нигоҳи, нафаси ва олқиши бўлган жиҳатлар борасидаги мунтазам етказилса, театрга
театр актёрига далда, қанот ва илҳом булоғи, таклифларимизнихалқимиз, бўш вақти ва имкониятига қа-
десак бўлади. У томошабиннинг қарсагию кенг жамоатчилик талаби раб оилавий келувчилар, та-
олқишидан маст бўлади, юракдан энтикади, лаба-ёшлар, пенсионерлар
кўзларига ёш қалқийди. Қўшни давлатларда- ва эҳтиёжидан келиб чиқиб гуруҳига спектакллар ёки уч-
ги ҳамкасбларимиз сингари юртимиз театр ре- ишлаб чиқишимиз мақсадга рашувлар, ижодий кечалар ва
мувофиқ. премьералар хусусидаги маъ-
лумотларни вақти-вақти би-
Театр санъати ва умуман, лан етказиш мумкин. Бундан
санъат соҳасига бозор муно- ташқари, томошабиннинг те-
атрга келишини ҳар томонла-
жиссёрлари интернет орқали онлайн томоша- сабатлари, маркетинг ва ме- ма рағбатлантириш мақсадга
лар, аудиоспектакллар яратди, янги асарлар нежмент сингари замонавий мувофиқ. Бунинг учун томо-
репитициялари намойиш этди. Актёрлар шеъ- иқтисодиёт юритиш иборала- шабин билан бевосита му-
ру масаллар ўқиб, интернет тармоқларидаги рини қўллаш, айниқса мазкур лоқотлар, театрнинг таниқли
актёрлари иштирокида ижо-
соҳага тадбиқ этиш борасида дий учрашув, конференция-
лар, янги спектакллар олдидан
саҳифаларига жойлаштирдилар. Бироқ юқо- кўришдек фикрларимиз билан ўртоқлаш- матбуот анжумани ва жонли
рида айтганимиз, театр санъатининг актёр ва анчайин мушкул ва- моқчимиз. Зотан, йиллар да- суҳбатлар, премьерадан кей-
томошабин ўртасидаги мулоқоти, ўзаро муно- зифа юкланади. Демак, бу- вомида шаклланган бошқарув ин асарни томошабин ва жур-
сабати сингари “жонли” алоқасини эътибор- нинг учун театр-томоша муас- ва театр маҳсулотини тақдим налистлар иштирокида муҳо-
дан четда қолдириш мумкин эмас. сасалари фаолиятига замон ва этиш усуллари, тан олиш ке- камасини ташкиллаштириш,
бугунги вазият талабига кўра рак, бугун бироз замондан бенефисларларга таклиф этиш
Кейинги уч-тўрт йил мам- ри, янги асарлаш саҳналашти- янгича ёндошув, бошқарув ва орқада қолаётгандек. Негаки, орқали унга ҳурмат белгиси бў-
риш, пьесаларга буюртма иш услубига ўтиш. ахборот технологиялари, ин- либ, театр обрўйи (имижи)га
лакатимиздаги ўзгаришлар, бериш ва муаллифлик тўлов- Маркетинг – барча соҳа ва тернет тизимининг кейинги ҳам ижобий таъсир кўрсатади.
лари, четдан режиссёр ва рас- йўналишларда бўлгани син- ўн йил орасида шиддатли ўз-
кўплаб соҳаларда бўлгани сомлар, композитор ва либос гари маданият соҳасида ҳам гариши ва ривожланиши акса- Театр муассасалари мар-
рассомларини жалб қилиш, анчагина янги тушунча, наза- рият соҳаларнинг фаолиятини кетинг хизмати республика-
сингари маданият ва санъат спектакль учун декорация, римизда. Айниқса, маданият бутунлай қайта кўриб чиқиш, мизда янги ташкил этилаётган
либослар ва пойабзаллар тай- ва санъат соҳасида кимгадир иш услубларини ўзгартиришга йўналиш ҳисоблангани боис,
йўналишига ҳам бозор муно- ёрлаш, ходимлар меҳнатини мазкур тушунча ёқмаслиги, та- мажбур қилди. Бугунги глобал- ҳамма учун бир хил рецепти
рағбатлантириш билан боғ- биий ҳол. “Театр санъати ғишт лашув шароитида дунё мам- бўлмаслигини яна бир марта
сабатларини жорий этиш за- лиқ сезиларли харажатлар ҳам заводи ёки кийим-кечак фа- лакатлари иқтисодиёти, мо- таъкидлаш ўринли. Марке-
борки, буларнинг барчасини брикаси эмаски, унда ишлаб лиявий барқарорлиги, ишлаб тинг хизмати янгича шароитда
руратини кўрсатмоқда. Иқти- қоплаш асосан театр зиммаси- чиқариладиган маҳсулотни чиқариш қувватларини бир иш бошлаши ва театр молия-
да. Айниқса, март ойидан бо- бозорга чиқариб сотсанг”, дей- биридан айро тасаввур қилиб вий-иқтисодий ҳолатини ях-
содий муносабатларнинг шлаб жорий этилган карантин илганини анча вақтдан бери бўлмайди. Маданий-гумани- шилашга ҳисса қўшиши учун
ва муайян чекловлар юртимиз эшитиб келамиз. “Омманинг тар алоқалар, маданий алма- томошабинларнинг ёши, жин-
ўзгариши натижасида қатор маданият ва санъат муасса- эстетик талаби, унинг маъна- шинув, санъат соҳаси шу ўрин- си, уларнинг театрдан узоқ ёки
салари, музейлар фаолиятига виятини пул билан ўлчаш мум- да энг заиф ва ҳимояга муҳтож яқинроқда истоқомат қили-
собиқ иттифоқдош давлатлар- жиддий талофат етказгани аён. кин эмас”, дейилишида ҳам йўналиш экани аён ҳақиқат. ши, бўш вақтининг бор-йўқ-
Галдаги вазифа эса ва эпиде- асослар етарли. Пандемиядан кейин, талаб лиги, бўш вақтини қай тарзда
да театр санъати муассасалари- миологик вазият тақозоси би- Ҳақиқатан азалдан театр ол- этиладиган санитар нормалар ўтказишни маъқул кўриши,
лан жорий этилган чекловлар дига қўйилган асосий вазифа театр-томша муассасаларидан театр санъатига муносабати-
нинг у ёки бу кўринишда тана- маҳали ишни ташкил қилиш ва зиммасидаги “юк” – ишлаб иш ва хизмат кўрсатиш услу- га алоҳида эътибор қаратиши
ва асосийси, ижодий ҳамда чиқараётган маҳсулоти (спек- бларини ўзгартиришини талаб лозим. Бунинг учун ҳар бир те-
ззулга юз тутгани ёхуд моддий техник ходимлар, томошабин- такль) жамоавий бадиий ижод этади. атр томошабини орасида ўзига
лар саломатлигига путур ет- маҳсули орқали кишилик жа- хос сўровнома ташкил этиши
қийинчиликлар гирдобига ту- казмайдиган шароит яратиш миятини эзгулик ва яхшилик- Юқоридагилардан келиб (буни қоғоз шаклида ёки ин-
ва фаолият кўрсатиш. Булар ка чақириш, унинг маънавий чиқиб, маркетинг борасида тернетдаги расмий
шиб қолганини кузатишимиз ўз навбатида яқин келажак- ва маърифий тафаккурини тадқиқотлар ва улар натижа- саҳифаси, ижтимо-
да театр ва санъат масканлари чархлаш, юксалтириш ҳисо- ларини театр санъати соҳаси-
мумкин. Тан олиш керак, биз- олдига маданият бозоридаги бланади. га жорий этиш давр талаби.
жиддий рақобат шароитида - Аслида, юқорида айтган Бугунги шароитда театрлар
да маданият ва санъат, хусусан томошабинни театрга қайта- маркетинг, театр санъати- фаолиятининг асосий риво-
ришдек муаммони ҳал қилиш. га маркетинг тадқиқотлари- жланиш, муваффақият билан
театр санъатига оид фармон Театр жамоасининг асосий ни жорий этиш, бозор иқти- фаолият олиб бориши учун
вазифаси томошабин билан содиёти талабларидан келиб бир қанча жиҳатларни кўриб
ва қарорлар қабул қилинди, ишлаш тизимини ўзгартириш, чиқиб маҳсулот (асарлар) яра- чиқамиз. Буларга: театр-томо-
таклиф этаётган “маҳсулот”и- тиш Ғарб давлатлари, АҚШ ша муассасанинг жойлашган
концерт-театр томоша муас- ва Осиёнинг кўплаб давлатла- ўрни; театр раҳбариятининг
рида аллақачон изига тушиб бошқаришдаги тажриба ва ма-
сасалари фаолиятини моддий лакаси, истеъдоди, замонавий

қўллаб-қувватлаш борасида

муайян ишлар амалга оширил-

ди.

Аммо бугунги воқелик те-

атрларнинг ҳам шиддат билан

ўзгараётган даврда фақатгина

давлат берадиган молиявий кў-

макка қараб тура олмаслигини

кўрсатаяпти. Ижодий ва тех-

ник ходимлар маоши, комму-

нал тўловлар давлат бюджети

ҳисобидан қопланаётган бўл-

са-да, театрлар моддий-техник

базасини ривожлантириш ва

мустаҳкамлаш, театр саҳнаси

учун зарур замонавий ёритиш

ва овоз кучайтириш ускунала-

ҚисҚа Коррупцияга қарши курашишга ҳисса қўшган шахслар давлат мукофотига тавсия
сатрларда этилиши мумкин.
ўҚинг!

2020 йил 21 август Фармон ва ижро www.bong.uz 11
№ 31-32 (710)
чиқадиган бўлсак, бозор тала- Шунинг учун ҳам театр ди- кассаларда биргина театр ёки япти. Реклама-тарғибот ма-
ий тармоқларда) блари, иқтисодий ва ижтимоий рекцияси ҳар бир ҳолатни жид- цирк чипталари эмас, борин- териалларининг харажатлари
ўтказиши мумкин. ўзгаришлар, рақобатчиларнинг дий ўрганиб, рақобатбардош ки, барча театр-томоша муас- театр-томоша муассасалари хў-
иш услуби ва стратегиясини маҳсулот яратиш, харажатлар сасалари чипталари сотилиши жалик ҳисобидан амалга оши-
Мисол учун, мунтазам таҳлил қилиб боради- ҳисоботини юритиш бароба- мумкин. Театр-томоша муас- рилишини эътиборга оладиган
театримизнинг доимий то- ган ва уларни реал баҳолаб иш рида, ҳар бир ижтимоий қат- сасалари улар билан шартно- бўлсак, уларни чоп этишни теа-
мошабинлари, талаба-ёшлар услуби ва стратегиясини тез ўз- ламнинг эҳтиёж ва имкони- ма тузиб, сотилган чиптала- трларнинг ўзи мустақил ҳал эт-
билан бевосита ёки телефон гартира оладиган театр муваф- ятига мос чипта нархларини ри учун маълум фоизни улар гани мақсадга мувофиқ.
орқали мулоқотлар, интернет фақиятга эришади, десак бўла- белгилай олиши керак. ихтиёрида қолдириши бозор
тармоғидаги расмий саҳифа- ди. иқтиосодиёти талабларига ай- Ўзбекистон Республикаси
мизда у ёки бу спектакль (ак- Спектакль, томошалар, бене- нан мос. Президентининг 2020 йил 28
тёр, режиссёр, рассом, хизмат Томошабин қизиқишини фис ёки ижодий учрашувлар, ба- майдаги “Маданият ва санъ-
сифати) хусусида қодираётган ошириш учун театр аввало - ре- диий-концерт дастурлари – те- 2017 йилнинг 3 августида ат соҳасининг жамият ҳаёти-
изоҳлари таҳлилига кўра: 10-15 пертуарини мунтазам янгилаб атр маҳсулоти сифатида бевосита Президент Шавкат Мирзиёев даги ўрни ва таъсирини яна-
фоиз томошабин — спектакл- бориши, фаолиятига тааллуқ- театр кассаси орқали сотилади. мамлакатимиз зиёлилари, ёзув- да ошириш чора-тадбирлари
лар ва репертуардан унчалик ли янгиликлардан кенг жамо- Кузатувларимиз театр маҳсуло- чи ва шоирлар, театр ва кино ар- тўғрисида”ги Фармонида те-
кўнгли тўлмаётгани; 10 фоиз- атчиликни турли усуллар би- тининг қарийб, 55-65% айнан боблари, артистлар билан ўтказ- атр санъати соҳасига замона-
га яқини – чипта баҳосининг лан хабардор қилиб бориши, театр кассаси орқали сотили- ган учрашувда республикадаги вий ахборот технологияларини
юқорилиги; 15 фоизи - томо- учрашувлар, ижодий кечалар, шини кўрсатади. Янги жорий ижодий ташкилот ва давлат театр жорий этиш, электрон чипта
шабин театрга келишга бўш экскурсиялар, театр этилган электрон чипта сотиш муассасаларининг йирик ишлаб савдоси ва томошабин билан
вақти йўқлиги; тарихига оид қоғоз ва тизими аҳоли орасида ҳозирча чиқарувчи компания, акциядор- ишлашнинг янги усуллари-
видео кўринишидаги катта миқдорни ташкил этма- лик жамиятлари билан “Дўстлар ни жорий этиш каби бандлар-
30-35 фоизи — кечки спек- хабарлар, театр мав- япти. Асосан, ёшлар ва кассага клуби” ташкил этиш ташаббу- ни амалга ошириш ўз-ўзидан
такллардан кейин шаҳар жа- сумининг очилиши ва келишга вақти бўлмаган киши- си эътиборга лойиқ. “Дўстлар маркетинг тадқиқотлари билан
моат транспорти графигидаги ёпилишига бағишлан- ларгина бу хизматдан фойдалан- клуби” ҳомийлигида ўтган давр жиддий шуғулланиш вазифа-
камчиликлар сабабли томоша- ган тантанали кечалар, моқда. Маъмурлар кўпроқ, таш- мобайнида қатор театр-томоша сини ҳам қўяди.
га келмаслигини билдиргани- томошабинлар ишти- килотлар билан театр ўртасида муассасалари ва ижодий таш-
ни кўриш мумкин. рокида викторина ва шартнома тузиш орқали чипта килотларнинг моддий-техник Ҳар қандай мукаммал иқти-
сотади. Шу ўринда, 2015 йилга базаси мустаҳкамланди, кўплаб содий механизм кадрлар, ма-
Албатта, бу тахминий ҳи- сўровномалар, кичик қадар театр-томоша ва концерт харажатлари масаласи ижобий лакали ва тажрибали мутахас-
соб-китоблар реал вазиятни фестиваллар, маълум муассасалари эркин чипта тарқа- ҳал этилди. Аммо янги саҳна сисларсиз амалга ошмайди.
кўрсатмаслиги мумкин ва бу- аудиторияга мос спек- тувчилар билан шартнома асоси- асарини саҳналаштириш хара- Албатта, йиллар давомида ша-
нинг учун юқорида айтгани- такллар намойишини да иш олиб боргани ва уларнинг клланган иш услуби, томоша-
миздек, томошабин ўртасида ташкил этиши мақсад- жатлари шубҳасиз, театрлар фа- бинни жалб қилишдаги қолип-
саволнома ўтказиш фойдадан га мувофиқ. чипта сотишдаги улуши камида олиятидаги энг катта лардан воз кечиш осон эмас.
холи бўлмайди. Томошабин 50% ташкил қилганини эслат- харажат ҳисобланади. Бунинг учун театр-томоша му-
фикри ва таклифлари ўрганиб, Дарвоқе, бозор му- моқчимиз. Бироқ, молия вазир- Шу боис, тузилади- ассасалрига замонавий ахбо-
таҳлил этилганидан кейин те- носабатлари, янги иқтисо- лигининг талаби билан давлат ган йиллик “Йўл ха- рот технологиялари, интернет
атр репертуари, спектакллар ва дий талаблар, молиявий кўр- театрлари эркин чипта сотувчи- рита”ларида мазкур ва электрон оммавий ахборот
хизмат сифати сингари ички саткичлар деяпмизми, демак, лари билан шартнома тузиши ва масала ҳам эътиборга воситалари билан ишлаш та-
муаммоларни ҳал этиш дасту- саҳналаштириш харажатлари- уларга сотган чиптаси учун фоиз олинса, яхши бўлар- жрибасига эга замонавий ме-
ри ишлаб чиқилса, театрга боғ- ни оптималлаштириш ва спек- тўлаш тажрибаси тақиқланди. ди. Кейинги муаммо, нежерлар жалб этилиши керак.
лиқ бўлмаган, масалан, шаҳар такллар саҳналаштиришда ян- Мазкур муаммо бугунги кунгача кечки спектакль ва Шунингдек, санъат ва мада-
жамоат транспортига тааллуқ- гича услублардан фойдаланиш ҳал этилмагани театр-томиоша томошалардан кейин ниятга ихтисослашган олий
ли муаммолар шаҳар ҳокимли- муҳим роль ўйнашини ёддан муассасалари молиявий имко- шаҳар жамоат транс- таълим ўқув юртларида театр
ги ёки транспорт хизмати му- чиқармаслик керак. Юқори- ниятларига салбий таъсир кўрса- порти ҳаракатидаги санъати менежменти ва мар-
тасаддиларга йўналтирилиши да айтганимиз, саҳналашти- таётгани ҳеч кимга сир эмас. Шу муаммолар. Биноба- кетинги факультуетлари фао-
мумкин. риш харажатлари, учрашув ва ўринда, жаҳон тажрибасига му- рин, бугун пойтахт- лиятини такомиллаштириш,
кечалар, бенефислар ташкил- рожаат қиладиган бўлсак, Росси- нинг ўзида кечки 21 лозим бўлса, хориждан етак-
Шу ўринда театр-томоша бо- лаштириш, реклама-тарғибот яда эркин чипта тарқатувчилар- чи мутахассислар
зорининг кейинги йилларда бир материаллари тайёрлаш каби га сотган ҳар бир чиптаси учун дан кейин жамоат транспорти
неча баробар ўсгани ва рақобат- каттагина харажат борки, улар- 40%гача, Қозоғистонда 30%, қатнови кўпчиликни қониқтир- таклиф этиб,
нинг кучайганини айтиш жоиз. нинг ўрнини тўлдириш учун Германия ва Австрияда 50%гача маслиги ҳақиқат. Вилоятлар-
Томошабин эътиборига кунига чипта нархлари ошиши таби- тўлов тўланади. Шу билан бирга, да эса вазият бундан яхши соҳани ривожлантириш,
ўнлаб концерт ва кўнгилочар ий. Аммо, томошабин харид мабодо чипта тарқатувчи маълум эмас. Демак, томошабин
томошалар, учрашув ва кеча- қобилиятини эътиборга ола- спектакль ёки томоша учун сота спектакль томошасидан ҳу- маҳорат дарслари ва тажриба
лар тақдим этилаяпти. Бундай диган бўлсак, театр томошала- олмасдан кассага қайтарадиган зур олиш ўрнига, уйга қандай
рақобат майдонида янги томо- ри чипта нархини кўркўрона, бўлса, даромадининг 80%гача етиб оларканмиз деган ўй-ха- алмашинувни йўлга қўйиш та-
шабин топиш ва “эскисини” ўйламасдан ошириш ўз навба- жарима тўлаши шартномада акс ёл билан ўтиради ёки спекта-
театрга “боғлаб” қўйиш осон тида томошабин сониниинг эттирилган. Таклифимиз: ре- клни охиригача кўрмасдан лаб этилади.
иш эмас. Театрлар бугун чип- камайишига олиб келади, ту- спублика давлат театр-томоша чиқиб кетади. Мазкур маса-
та нархини молиявий ҳолати, шумлар миқдорига салбий таъ- муассасаларининг эркин чипта ла ҳам шаҳар ҳокимлиги ва Шиддатли ўзгаришлар дав-
томошабин талаби, маҳсулотга сир кўрсатади. Театрлар: тарқатувчилари билан тегишли транспорт ташкилотлари,
кетадиган харажатлари (саҳна- равишда кўрсатган хизматлари компаниялар иштирокида рида томошабин билан мунта-
лаштириш)дан келиб чиқиб • Рақобатчилари чипта учун фуқаролик-ҳуқуқий шарт- таҳлил қилиниши ва ҳал эти-
мустақил белгилаяпти. Аммо нархини мунтазам кузатиб бо- номаси тузиш ва сотган чиптаси лиши керак. зам алоқа ва диалог,унга зарур
театрнинг – мураккаб ва бошқа риши; ҳисобидан қонуний фоиз тўлов-
соҳаларга мутлақо ўхшамайди- ларини амалга ошириши маса- Бугун замонавий театр ахборот ва реклама-тарғибот
ган хусусиятларини эътибордан • Томошабинлари ласи қайта кўриб чиқилиши ке- саноати ва бозор муноса-
четда қолдириш мумкин эмас. орасида нарх-наво борасида рак. батлари тўғрисида гапирар материалларини вақтида етка-
Бир қараганда, барча театрлар сўровлар ташкил этиши; эканмиз, театр маркетинг
ҳам гардеробдан бошланиб, то- Чипта сотишнинг яна бир концепциясининг асоси зиш, турли тадбир ва учрашув-
мошабин зали ва саҳна билан • Саҳналаштирилади- қулай усули – йирик бозор, сифатида - реклама-тарғибот
тугайди, бироқ, театрларнинг ган асарлар сифатига путур савдо марказлари, меҳмонхо- (спектакль дастурлари, таклиф- ларга таклиф этишда оммавий
руҳий, маиший, мусиқий, опе- етказмасдан тезкорлик билан налар, ресторан ёки кўнгило- номалар, ойлик репертуар ре-
ра ва балет, драматик, комедия, чипта нархини талаб ва эҳтиё- чар дам олиш боғларида махсус жаси, турли афишалар) мате- ахборот воситалари, интернет
сатира, болалар ва ўсмирлар, жга кўра мослаштириш; кассалар ташкил этиш. Мазкур риаллари чоп этишда маълум
қўғирчоқ театрларига бўлини- чекловларга дуч келаётганини ва замонавий ахборот техноло-
ши ва ҳар бирининг томошаби- • ишлаб чиқариш хара- айтиш жоиз. Давлат бюдже-
ни турли қараш ва қизиқишлар жатларини мунтазам таҳлил тидан молиялаштириладиган гиялардан янада кенгроқ фой-
билан фарқланади. Модомики қилиш ва заруратсиз харажат- барча ташкилот, корхона ва
шундай экан, демак, театрлар ларни чеклаш каби ҳолатларга муассаларнинг давлат харид- даланиш пировардида ижобий
бир бирига мутлақо ўхшамай- риоя қилиши шарт. лари учун ягона электрон сав-
ди. Мазкур жиҳатлардан келиб до портали орқали шартнома натижа беради.
тузишга мажбурлиги боис, на-
заримизда, театр-томоша му- Алижон АНДАҚУЛОВ,
ассасаларининг тезкорлик та- Ўзбекистон давлат академик
лаб этадиган (ойлик репертуар
режаси, спектакль дастурлари, рус драма театри томоша-
анонслар ва ҳ.к.) тарқатма ма- бинлар билан ишлаш
териаллари маълум маънода
кеч қолаяпти ва улардан кўз- бўйича директор ўринбосари
ланган натижага эришилма-

ҚисҚа Камбағал ва ишсиз фуқаролар замонавий касб-ҳунар ҳамда тадбиркорликка ўқитилади.
сатрларда
ўҚинг!

12 "Сен — қудрат манбаи, саодат маскани, жонажон Ўзбекистон!" 2020 йил 21 август
№ 31-32 (710)
www.bong.uz

Ватан айвонидан учган
қушчалар

Инсон қалбида Ватанни таниш, ўзликни
англаш туйғуси айни болалик чоғиданоқ
уйғонса керак. Эрта баҳорда уйимиз айво-
нига ин солиб, чуғурлаб файз бера бошла-
ган қалдирғочларни кўрганимда онамга:

— Онажон, оёғига ип бой- га икки марта алифбе байрами
лаб қўйган қалдирғочингиз
келдими, кўрдингизми?” — бўларкан, деб ўйлаб анчагача
дея савол берардим.
қувониб юрибман.
— Ҳа, болам, – дердилар
онам ҳам боладек қувониб. — Бир куни мактабимизга ко-
Яна ўзи келди. Болаларининг
оёғига бойлаган тўпча ипагим миссия келди. Синф журнали-
бошқачайди, минг шукр, яна ни бир-бир ўқиб йўқлама қила дафтаримни қўлига ҳам олма-
она қалдирғоч омон-эсон уй- бошлади. Негадир менинг фа- ди. “Даданг нима иш қилади,
ини топиб келди. Қадами қут- милиям тилга олинмади. Қўл қизалоқ?” деди синовчан назар
луғ қуш бу, хосиятли, баракали кўтариб, “Устоз, мен чиқма- билан тикилиб.
қушгина-да, кеганига жоним – Шопир, – дедим, аввал дарсликларидаги кўп шеър-
фидо бўсин-е-й! Қара, ташлаб дим”, дедим ўксиниб. Келган
кетган уйини ҳар баҳор топиб киши ўқитувчимизга савол партанинг тагига кириб кетгу- ларни ёд олган. Ўкситманг бо-
келишининг ўзи мўъжиза-ку! назари билан қаради. Устози- дай аҳволда эдим. Кейин ўзим- лани. Қанча жазо бўлса, қанча
Вой бу қушгинанинг кўзчаси- миз бир менга, бир ўша одамга ни тутиб олдим. Бор кучимни хато бўлса, менинг зиммамга.
га дунёнинг картаси чизилган, қараб, иккиланган кўйи жавоб тўплаб бўғзимда турган гапим- Мен аниқ айта оламанки, дада- – Сенга эртага чарм сум-
болам. Юраккинаси ўзидан ни айтдим. ка юбораман, сенга ярашади,
катта бўлса керак. Бечора хо- берди: си бир этак боласидан ошириб деди.
ламнинг боласи шу қушчалик – Устозимиз ҳар куни пами- мактаб директорига битта нон
бўмади-я, инига қайтмади, – Бу қизим ҳали мактаб – Йўғ-еее, дадамнинг пули
тополмай қолди туғилган ту- ёшига етмаган. Журнал ёнида- лаларни ўқиганда мен журнал- ҳам бергани йўқ, одамгарчилик кўп, яқинда оберади. Қўшни-
проғини... ги дафтарга шунчаки ёзиб юра- да борийдим, сиз кўрмай қол- деб шу ишларни қилгандир, – миз, ҳалиги мен билан партада
ман. Отаси илтимос қилиб... диз-д-а-а, устозимни бошқа деди. ўтирадиган Тожихон дугона-
Ҳар гал юртимизда, кўнгли- Устоз гапининг давомини ичи- уришманг. Майли, мен энди мникидек сумка оберади. Раҳ-
мизда бўлаётган ободликларни “Комиссия” ёнимга келиб мат. Устозимизга китобларим-
кўрганимда болалик хотира- га ютиб юборди. Синфимизга мактабга кемийман, кечиринг, дафтарларимни бирма-бир ва- ни кўрсатсам хурсанд бўлади...
ларимга муҳрланган суратлар комиссия бўлиб кириб ўтирган – деб йиғлаб юбордим. Доска рақлай бошлади.
жонлангандай бўлади. Шундай амакининг ранги ўзгарди. Қо- олдида турган устозим ёнимга Эртасидан бошлаб, ҳамма
ёрқин кунларни кутиб яшаган, – Унча ҳуснихат эмас экан- қатори катта синф журналига
барчамизга отадек меҳрибон шини чимириб, қовоғини уйиб келиб титраган қўллари билан сан-ку, аммо хатосиз ёзар- исм-фамилиям ёзила бошлади.
инсон —устозимни соғинга- Бахтиёр эдим.
нимни ҳис этаман... олди. Хаёлимда кансан,
Синфда 36 нафар бола таҳ-
Олти ёшимда мактабга бор- устозимга тар- сумкангда ки- сил олардик. Қўл учида таъ-
дим. Маҳаллада бирга ўйнаб мирланган синф хонаси шиф-
юрадиган дугоналарим мактаб- саки тортиб – Бу қизим ҳали мактаб ёшига тобларинг бор тидан ёмғир шир этса, чакка
га кетгач, “мен ёлғиз қолдим”, юборадигандек экан-ку? – ўтарди. Чаккилаб томиб тур-
деб хархаша қилаверганимдан, ган томчиларга кичкина тоғо-
дадам етаклаб мактаб дирек- қўрқиб кет- етмаган. Журнал ёнидаги дафтар- деди, дўппай- рачалар қўйиб, суви тўлганда
торининг ёнига олиб борди. У дим, юрагим га шунчаки ёзиб юраман. Отаси иб турган ки- навбат билан тўкиб турардик.
ерда нима гап бўлганини бил- гупиллаб уриб, тоб халтасига Ёдимда, ўшанда иккинчи син-
майман-у, эртаси куни мен илтимос қилиб... Устоз гапининг имо қилиб. фда ўқирдик. Қиш жуда қаттиқ
ҳам онам жилдматодан тикиб бошимга оғриқ келди. Мактаб синф хонала-
берган сумкани кўтариб, мак- рини иситиш учун ажратилган
табга бордим. Устозимиз жуда кирди. давомини ичига ютиб юборди. – Акамлар- ўтин-кўмирлар, қиш ярим-
меҳрибон, мулойим инсон эди. Синфимизга комиссия бўлиб ки- нинг китоби- ламай тугаб қолди. Ота-она-
Синфдагилар қатори тезги- — Ие, бу дан соб кела- лар келишуви билан ҳар куни
на ўқиш-ёзишни уддалаб ол- синф хонасини иситишга “де-
дим. Айниқса, устозимиз яхши нима дега- журлик” ташкил этилди. Катта
жавоб берган ўқувчига аъло хона ўртасига ўрнатилган чўян
баҳо баробарида ширинлик ва нингиз, дом- риб ўтирган амакининг ранги ўз- ман. Сўмкам печкага ўт қалаш ўқитувчимиз
туршаклар билан сийлагани ла?! Сонда гарди. Қошини чимириб, қовоғи- бўм-бўшда-а- зиммасида эди. Бир куни устоз:
кўп болаларнинг ўқишга бўл- йўқ, саноқда а-а...
ган қизиқишини орттирарди. – Эртага сенинг навба-
Алифбе байрамида ҳаммадан йўқ болани та- ни уйиб олди. Хаёлимда устозимга – Улар тингми, Мусажон, – деди ҳеч
кўп шеър айтдим, рақс тушиб, ниш-билиш тарсаки тортиб юборадигандек уришмайди- биримиз билан гаплашмай
қувонган пайтим олқишлаб қилиб, ўқитиб ми? охирги партада ўтирадиган
ўтирганлар орасида акамни синфдошимизга қараб. Кўзини
кўриб, йиғлаб юборай дедим. юраверасизми? қўрқиб кетдим, юрагим гупиллаб – Йўқ, улар ерга қадаб, чурқ этмай ўтирган
Дугоналаримнинг оналари Кимдир бе- уриб, бошимга оғриқ кирди. “расписания” боланинг ёнига келиб, бошини
қўғирчоқ, гуллар кўтариб бай- шикдаги бола- қибўгандан силади, негадир устознинг кўз-
рам тараддудини кўриб кел- лари ёшлангандай бўлди.
ган, онамдан дарак йўқ эди. сини кўтариб кейин бил-
Феълимнинг айниганини кўр- – Майли, болам, хафа бўл-
ган акам саҳна четига келиб: келиб, кўз-қу- дирмай олиб ма, уй шароитингни биламан.
“Йиғлаб юборманг, уят бўла- Мен ҳам сендай пайтимда она-
ди. Сиз янаги йилгаям алифбе лоқ бўлиб ту- сумкамни дан етим қолганман. Қисмат-
байрамида қатнашаркансиз, ринг, деса, майли дейсизми? бошимни силади: нинг тошига урилмаган бош
ўшанда дадам, онам иккаласи- – Йиғлама қизим, йиғлама! тўлдирволаман. йўқ, болажоним. Сен ўйланма,
ям келаркан. Байрамиз тугаса, ўксинма, ўзим обкеламан...
мен сизни магазинга обкириб Мен бу масалага жим қараб ту- – Акаларинг нечта?
танлаган нарсангизни обера- ролмайман. Эртага боланинг Шундай ўқувчиларим борки, Эртасига эрталаб синф хо-
ман”, деди шивирлаб. Бола Негадир яна йиғлагим кел-
эканман-да, яхши ўқиганлар- тақдири нима бўлади? Нонни кун ора дарсга келмайди, уй- ди. Йиғлаб ҳам юбордим. Га- наси бурчаги ўтин ғўласи би-
“нанна” дейдиган ёшда мак- ига бориб, велосипедга мин- пиролмадим. Иккала қўлим- лан тўлатилганини кўриб, ҳам-
таб партасига ўтқазиб қўйишга дириб олиб келаман, яна дарс нинг ҳамма панжасини очиб мамиз қувондик. Печка ёнида
ким ҳуқуқ берди? Ёки бойвачча охирига етмай, қочиб кетади. “шунча” деёлдим, аранг. ўт қалаётган устозимиз суюн-
отаси сизга алоҳида ойлик тай- Ўшандайларга ҳарф танита ол- ганимизни кўриб:
– Сумкангни ким тикиб
май сочимга оқ тушди. Бу бо- берган? – Болаларим,
ин қилганми?
Нима деб жавоб қилишини лам муштдеккина бўлиб, тонг
– Онам тикиб берди. Мана,
билмай, каловланиб қолган отиши билан мактабга югура- сиёҳдон соладиган чўнтагиям
ди. Шу қизгина синфхона ол- бор…
устозим:
— Отаси мен билан эмас, дида совқотиб ўтирибди, деб
– Маза қилиб болаликнинг
мактаб директори билан га- ўйлаб ҳаммадан илгари ишга гаштини суриб юрмайсанми
плашган. Аммо қизимиз келаман. Ҳужжатлари қайд қизалоқ…
ўқиш-ёзишни синфдагилар- этилмагани учун унга бирорта
Ўша куни, ўша яхши одам
нинг ҳаммасидан тез уддалади. дарслик китобиям берилма- мактаб кутубхонасига етаклаб
Кейин ўша амаки ҳамма- ган. Биринчи синф ўқувчилари олиб борди, керакли дарсли-
мизга ўқиш китобидан бир-ик- орасига бунақа зеҳни ўткир- кларнинг барини олиб берди.
ки сатрдан ўқитиб кўрди, ёзув лари бармоқ билан санарли. Ўзимни дунёдаги энг бахтли
дафтарларини текшира бо- Синфдошларининг китобидан боладек ҳис этардим. Севинга-
шлади. Менга навбат етганида фойдаланади. Юқори синф нимни кўриб:

ҚисҚа Намунали фуқаролар йиғини ходимига санаторийга бепул йўлланма берилади.
сатрларда
ўқинг!

2020 йил 21 август "Сен — қудрат манбаи, саодат маскани, жонажон Ўзбекистон!" 13
№ 31-32 (710) www.bong.uz

бўларкан. Ота-боболаримиз шу юрт Қарийб чорак асрдан зиёдроқ вақт ўтган бўлса-да, мустақиллик
тупроғини покиза сақлайман, деб жо- тантанаси кечагидек қувончларимизни безайверади. Қалблари-
нини фидо айлагани бизга ибрат бў- мизга олам-олам бахт, бетакрор ҳис-туйғуларни бағишлайверади.
лиши керак. Авваллари ота-оналар Нега биласизми? Чунки эркинлик, мустақиллик ўрнини босувчи
фарзандларига бошқача исм қўйи- одамга бу қадар ёқадиган бирор бошқа туйғу йўқ. Ҳеч кимга тобе
шарди. Исмларнинг маъносига эъти- ва қарам эмаслигимизни ўйласак, энтикамиз, фахрланамиз. Ахир,
бор берилмаган. Эндиги исмлар ҳам не-не ота-боболаримиз бу кунларни узоқ вақт орзу қилган, туш-
файзли. Эҳтимол, Ватан тақдирига ларида кўрган, хаёлларида гавдалантирганр. Ҳатто, кўплари бу
боғлиқ яхши тилак, умид, ниятлари орзуга эришиш йўлида жонларини қурбон қилган. Бу йил ана шу
борлигидан. Синфимиздаги болалар-
нинг исмидан юртнинг эртанги куни- Саодатли кечинмалариммиллатимиз фидоийлари қурбонликлари эвазига келган қиммат-
ни ўқисак, башорат қилсак бўлади, – баҳо неъматимиз — мустақиллигимизга 29 йил тўлмоқда.
деб беш-олтита ўқувчини танлаб ёзув
баҳорга чиқишимизга оз тахтаси ёнига чиқарди. Доскага катта Хақиқатни қўрқмай, барал- вий компьютер жиҳозлари билан
кунлар қолди. Энди қийна- ҳарфлар билан Ватан сўзини ёзиб, қа- ла айта олиш қандай бахт. Келинг, таъминланмоқда. Умуман, қайси
либ уйдан ўтин-чўп кўтариб келман- торлашиб турган болаларнинг исми- ҳамма нарсани борича гаплаша- соҳани олиб қарамайлик, ҳар бири-
глар, ўзим бир амаллайман. Сизларни ни айта бошлади. Ҳаммамиз жўр овоз миз. Осмонўпар сўзларнинг замони да янгича ёндашув, янгича муноса-
кўп қийнаб қўйдик. Фақат келаси йили бўлиб такрорлардик... “Эркин, Озод, ўтди. Президент Шавкат Мирзиёев батларни кўрамиз.
сизларга аъло баҳоларингиз учун сий- Гўзал, Одил, Гулгун, Жасур – Ватан ўтмишда йўл қўйилган хатоларни
лаб туршак беролмайдиган бўлдим-да, бу-у-у-у”. Чиройли сўзлар топилгани- бартараф этиб, кўплаб танқидларга Ютуқ ва натижаларимиз туб ис-
– деди. дан ҳаммамиз севиниб олқишладик, учраган тақиқларни бекор қилди, лоҳотлар дебочасидир. Бироқ тан
Устоз ота-онамиздай қадрдон, ёнимда ўтирган Саодат: “Нега ҳамма- инсон ҳуқуқлари ва эркинликла- олишимиз керак, муаммолар ҳам,
меҳрибон эди. Эрта баҳорда очилган нинг исми юртга қариндош, меники рига доир қатор амалий чора-тад- камчиликлар ҳам йўқ эмас. Чун-
момақаймоқлардан териб, ҳаммамизга йўқ”, – деб йиғлаб юборди. бирларни ҳаётга татбиқ этди. Сўз ки бир қадам олдинга юриш учун
тутардилар: эркинлиги ва ҳукумат фаолияти- ҳам тўғри йўлни танлай билиш ло-
– Болаларим, қўлимдаги оддийгина – Унда мен-чи, дедим ўпкаланиб. нинг очиқлиги таъминлагани, халқ зим. Энг муҳими, тўғри йўлда эка-
гул ёки чечак эмас. Қаҳратон қаҳридан Ҳуриниса ҳам бизга қўшилди. қабулхоналарининг ташкил этил- нимиздан мамнунман. Ҳеч нарса
қўрқмай, аёз билан олишиб, совуқ ту- гани, Президентга мурожаатлар ўз-ўзидан қўлга киритлмайди. Эзгу
проқларга қоришиб, бош кўтариб очил- – Келинглар, болалар, шу йиғлоқи тизимининг фуқаролар учун қулай ишлар, миллионлаб одамларнинг
ган гулчалар, ердаги хокисор қуёшчалар қизларимизнинг исмига ҳам сўз бой- шакллари ишлаб чиқилгани, қўш- орзу-истакларини рўёбга чиқариш
бу! Сизларга ўхшайди шу гуллар! Қор- лаймиз: ни давлатлар билан алоқалар му- хамирдан қил суғургандек осон иш
лар кечиб, йўл босиб келган, қўлчала- стаҳкамлангани, ОАВ ходимлари, эмас. Бир нарсани таъкидлашни
ри совуқдан қизариб, ёрилиб кетсаям, – Саодатга интилган элнинг кела- журналистлар, матбуот хизматлари, истардим. Ўтган даврда халқимиз-
билим оламан деб интилган болаларга жаги Ҳур, йўллари Мунаввар бўлади. блогерларнинг эркин фаолияти таъ- нинг иродаси ҳам бўй кўрсатди.
ўхшайди улар. Томлари тешилган син- минлангани, айниқса, республика- Инсонпарвар сиёсатимизнинг не-
фхонада бошидан совуқ томчилар чак- Устозим орзу қилган нинг халқаро майдондаги имижини гизини маънавий юксалиш ташкил
килаб томиб турса ҳам, кўмир иси, тап- саодатли, фаровон, мунав- тубдан ўзгартирганини ҳеч ким ин- этгани шубхасиз.
пи тутунидан бўғриқса ҳам “мен айтай”, вар кунлар келди. Уйла- кор этмайди.
деб қўл кўтариб турган мардона бола- римиз, дилларимиз обод Шу ўринда айтиш лозимки, ин-
ларга ўхшайди, бу гуллар. бўлди. Менинг биринчи Қуруқ гаплар, сон манфаати устуворлигини таъ-
Кийимидаги ямоғидан уялиб, до- устозим Тожирали Дада- қоғоздагина кўрина- минлашга қаратилган туб ислоҳот-
скага чиқмай, қимтиниб турадиган, жонов бугун орамизда диган ютуқлар ама- лар енгил кечаётгани йўқ. Давлат
йиртилган этикда оёғи совуқдан қо- йўқ, аммо мен каби юзлаб лий ишларга ўрин раҳбарининг иродаси, ўз ўрнида қи-
тиб қолсаям, мактабга келган аъло- шогирдларининг қалби- алмаша бошлади. лаётган тадбирлари эвазига юксакиб
чи болаларга ўхшайди бу гуллар. Шу да, юрагида яшайди. Энди Назаримда, юртимиз бормоқдамиз. Аслида, мамлакати-
боис, гулнинг пешонасидан ўпаман, ақлимни таниб, тушуниб ҳақиқат томон илдам мизнинг келажакда қандай қудратга
кўзларимга суртаман. Ҳали шундай етдим. Устознинг ҳар бир бориб, ура-урачили- эга бўлиши ҳар биримизга, орзу-ин-
омон-омон кунлар келадики, чирой- гапи комилликка, эзгу- клар, ҳайбаракал- тилишларимизга ва албатта, дунёқа-
ли иморатлар қад ростлайди. Бола- лик, яхшиликка йўғрил- лачиликлар барҳам рашимизга ҳам боғлиқ. Ўзгаришни
лар ёруғ, шинам мактабларда ўқий- ган экан. Дунё ичидан топаётгандек! ўзимиздан бошласаккина юксалиш-
ди. Тумшуғида хас ташиб ин қурган дунё, яхшилик ичидан га эришамиз. Оғир бўлса-да, ўзга-
қушчалардек сумкасига ўтин солиб эзгулик, сўз ичидан гавҳар Ютуқларимиз ҳақида тўлқинла- ришлар заруратдир. Мустақиллик-
келиб олов қаламайди. Эски парта- топадиган инсон экан. ниб гапиришим мумкин. Айниқса, нинг 29 йиллиги ортга қарасангиз
ларга қоқилган мана бундай михлар Гоҳида кўкка қараб, бор олий таълим соҳасининг ислоҳ қи- моҳиятан ҳар биримизнинг руҳия-
болажонлар танасига наштардек сан- овозим билан: линаётгани беҳад қувонтиради ки- тимизга таскин, эркинлик, умид ва
чилмайди, қўлчаларини тилиб, кийи- шини. Жаҳоннинг нуфузли олий ишонч олиб келгаётганини кўрасиз.
мини тўзғитмайди. Шамоллаб, иссиғи – Устоз, отажон, қаранг, сиз айтган таълим даргоҳларининг филиалла- Фидокор халқимизнинг орзу-умид-
чиққан болани елкасига опичлаб мен кунлар, даврлар, давронлар келди. Биз ри юртимиздаги вилоятларда, чекка лари ўлмасин. Энг улуғ байрамимиз
каби ношуд муаллим олис масофага омон эканмиз сиз ҳам ҳаётсиз. Бизлар ҳудудларда ҳам ташкил этилмоқда. ютуқлар ва натижаларга тўла, мўл
югуриб бормайди. Мен-ку, кексайиб билан бирга ҳамон одимламоқдасиз. Бошқа мамлакатда ўқиш, ўқишни дастурхони билан кириб келмоқда.
боряпман, ўша ёруғ кунларни кўрма- Худди биздек тонгни кўриб, ойдин тун- юртимизга кўчириш каби ишлар ҳам Ёмон кўзлардан асрасин. Хақиқат-
сам керак, аммо сизлар насиб этса, ларда эл тинчи дея, дуолар қиляпсиз. соддалаштирилмоқда. дан ҳам Ўзбекистонимиз кудрат
кўрасиз. Ўшандаям эрта баҳор йўлин- Сиз менинг юрагимда, Ватан ичидаги манбаи, саодат масканига айлан-
гизга пояндоз бўладиган шу митти Ва-а-т-а-а-нда яшаяпсиз! – дея ҳай- Умуматълим мактабларида ИТ моқда.
гулчалар, ердаги қуёшчаларни кўрга- қиргим келади. хоналари ташкил этилиб, замона-
нингизда мени эсга оларсизлар, – де- Камола АБДУВАЛИЕВА,
ган эди кўз ёшларини енг учига артиб. Мунаввара УСМОНОВА, “Маърифат” тарғиботчилари
Кейин, кейин жўр овоз бўлиб: “Маърифат” тарғиботчилар
“Омонлик, омонлик, сира кўрмайлик жамияти аъзоси
ёмонлик...” дея сариқ гулчаларни кў- жамияти аъзоси
зимизга суртдик...
Бир куни ёзма иш ёздик. Ватан сў-
зини хато қилиб “Ватаан”, деб ёзиб
қўйибман. Ёзувнинг тагига қизил чи-
зиқ тортилган-у, аммо баҳо “беш” эди.
– Устоз, хато қилсам ҳам беш қўй-
ганингиз учун раҳмат
– Бу кечиримли хато. Ватан сўзи-
нинг ҳамма ҳарфини иккитадан ёзсанг
ҳам хато демайман, болам. Иккита
“а” бўлса, янаям ҳайқириб айтгандек

ҚисҚа Хотин-қизлар жамоатчилик кенгашларининг асосий вазифалари белгиланди.
сатрларда
ўқинг!

14 www.bong.uz Муҳокама 2020 йил 21 август
№ 31-32 (710)
Бқўолшиинндадасошзеирози,
“Шарқ Венецияси”да
хавфсиз туризм

Президентимизнинг “Ўзбекистон

Республ­ икаси туризм салоҳиятини риво-

Хоразм сўзи тилга олинганда олис тарих не- жлантириш учун қулай шароитлар яратиш
не буюк алломалар, авлиё-азизлар, шоирлар
хаёлдан ўтади. Шулар қатори машҳур созан- бўйича қўшимча ташкилий чора-тадбир-
да ҳамда ҳофизлар ҳам кўз олдимизга келади.
Мафтункор сози ва хуш овози билан минг-мин- лар тўғрисида”ги фармони ва “Ички туриз-
глаб дилларни сеҳрлаб, номи халқимиз ёдидан
мангу жой олган санъатимиз дарғаси Ўзбекистон мни жадал ривожлантиришни таъминлаш
халқ артисти Мадраҳим Ёқубов-Шерозий ҳам
шундай улуғларимиздан эди. чора-тадбирлари тўғрисида”ги қарори

асосида белгилаб берилган вазифалар

ижроси шаҳару қишлоқларимиз инфрату-

зилмаси яхшиланиб, аҳоли турмуш дара-

жаси ошишига хизмат қилмоқди.

У 1890 йили Хива шаҳрида Юнус Ража- “Ўзбекистон бўйлаб саёҳат Абдухолиқ Ғиждувоний, Хожа
қил!” Ички туризмни ривож­ Муҳаммад Ориф ар-Ревгарий,
таваллуд топган. Болалигидан бий, Ҳожихон Истеъдоди ва беназир ижро- лантириш дастури доираси- Хожа Маҳмуд Анжир Фағна-
Болтаев, Ўрта даги фаоллашув ҳамда чет вий, Хожа Али Ромитаний,
мусиқага ихлос қўйган бўлғу- эллардан сайёҳлар оқими- Хожа Муҳаммад Бобойи Са-
Осиёнинг би- нинг жадал ошиб бораётга- мосий, Саййид Амир Кулол,
си ҳофиз ўз даврининг таниқли си эътироф этилган Шерозий ни юртимизнинг жозибадор Ҳазрат Баҳоуддин Нақшбанд
ринчи фото ва гўшаларига дунё аҳлининг мақбара ҳамда мажмуалари
хонанда ва созандалари Қур- кинотасвирчи- хонанда ва созанда сифати- қизиқиши кучлилигини кўр- зиёрати учун шаклланаётган
си Худойбер- да 1923 йили Москвада Буту- сатиб бормоқда. Туризмни инфратузилма, йўлларнинг
жи ота Қурбонниёз Авазметов, ган Девонов ниттифоқ қишлоқ хўжалиги ривожлантириш давлат қўми- созланиши ички ва ташқи ту-
таси раисининг маслаҳатчи- ризм ривожига ижобий таъсир
Полвон дўзчи ва бошқаларга си, туркиялик эксперт, сайёҳ- кўрсатади. Меъморий обида-
лик бўйича йирик мутахассис ларни қадимда қандай бўлган
шогирд тушиб дутор, гармон ҳамда бош­ Содиқ Бадак ўз чиқишларида бўлса, шу ҳолича сақлаб қо-
қалар билан европаликларнинг юртимиз- лиш ёки уларни таъмирлашда
чалишни, ижро маҳоратларини нафақат қа- кўргазмасида, 1937 йилда эса даги тарихий ва экотуризмга қадимийликка амал қилиш
дрдон дўст, ўзбек санъати декадасида қизиқишларини санаб ўтди. лозим. Мавжуд тарихий ёд-
ўрганган. Иқтидори, интили- иштирок этиш бахтига мушар- Унга кўра, Ҳиндистон, Ма- горликлар ҳали тўлиқ рўйхат-
лайзия, Индонезия, Туркия, га олинмагани рост. Мазкур
ши туфайли элга танилган. Саудия Арабистони ҳамда ишларни амалга ошириш, улар
Эрон мамлакатларидан ке- ҳақида муфассал маълумотлар
Ҳофиз ижодий фаолия- балки ижодий раф бўлди. ладиганлар зиёрат туризми- тайёрлаш учун олимлар ҳамда
га, Хитой, Япония, Жанубий магистр талабалардан иборат
тининг илк йиллари Хивада ҳамкор, ҳам- кореялик сайёҳлар эса мада- гуруҳни жалб этилган. Мазкур
ний ва кўнгилочар туризмга эзгу ишларнинг натижасида
инқилобий воқеалар кечаётган фикр бўлган. мойилл­ икларини баён этди. бу тарихий ёдгорликларнинг
Шунингдек, Комилжон сайёҳликдаги аҳамияти янада
синовли, таҳликали йилларга этган экспозиция билан бойи- Буни “Шарқ Венеция- яққол намоён бўлади.
Отаниёзов, Матёқуб Раҳи- тиб борилмоқда. си” деган ном билан турист-
тўғри келган. мов, Султонпошша Раҳимова, лар орасида машҳур Бухоро Бухорода 300 дан ортиқ
Ваҳобжон Фаёзов, Матниёз Бобоси касби ва анъанала- шаҳрида сайёҳлар оқимининг мадр­ асалар, 30 та ҳовуз бўл-
У шўролар ҳокимияти дав- Юсупов каби ўнлаб машҳур хо- рининг давомчиси, мусиқа- кўпайиб бораётгани мисоли- ган. Уларнинг ҳозирги аҳволи
нанда ва созандаларга устозл­ ик шунос невараси Зокиржон да ҳам кўришимиз мумкин. қанақа? Қанчаси қай даража-
рида сиёсий идора қошидаги қилган Шерозий умрининг Мадраҳимов ташаббуси билан Тарихий маълумотларга кўра, да сақланиб қолган? Ўз ҳолича
охиригача (1973 й) юрт хизма- Урганч шаҳрида ҳам Шеро- Шарқнинг машҳур қадимий қолдирилиши зарур бўлган-
концерт бригадасида (1920), тида, эл ардоғида бўлди. зий уй музейи ташкил этилган. кенти Бухорога милоддан ав- ларию таъмирга муҳтожлари
Музейга ташриф буюрувчи- валги биринчи минг йиллик қанча? Бу каби саволлар мута-
кейинчалик Ҳамза Ҳакимзода “Бошинда шерози қўлинда лар ҳофиздан ёдгорлик бу- ўрталарида асос солинган. садди ташкилотлардан тортиб,
сози, юмларни кўриб, ижросида- Дунёнинг турли халқлари- мутахассисларнинг зиммаси-
Ниёзий томонидан ташкил қи- ги куй-қўшиқларни тинглаб да, хусусан, қадимги юнон, гача катта масъулият юклайди.
Саҳарларда галар булбул беҳад завқланадилар Санъ- хитой, араб манбаларида Бу-
линган театр труппасида (1921) овози” аткорнинг катта ўғли, фи- хоро номи юксак эҳтиром Бухоро вилояти Когон ту-
лология фанлари доктори, билан тилга олинади. Юнон мани, Ҳазрат Нақшбандий
фаолият кўрсатган. каби термалар ҳозирда ҳам профессор, раҳматли Отана- олими Клавдий Птолемей ва Ҳазрат Саид Амир Кулол
шўх-шодон давраларда тез-тез зар Мадр­ аҳимов ҳамда шоир “География” асарида, хитой- зиёратгоҳларда ҳам хавфсиз
Истеъдоди ва беназир ижро- янграб туради. ва адиб Сотим Аваз қалами- лик сайёҳ Сюаньцзан “Хо- туризм ўз иш фаолиятини
га мансуб “Мадраҳим Шеро- тиралар” китобида эслаб ўт- бошлади. Умуман, бухоро-
си эътироф этилган Шерозий Айни кунларда ҳам Шеро- зий” номли китоб, шунингдек, ган Бухоро Ўрта асрлар араб га келаётган сайёҳларнинг
зий номи санъатсевар халқи- Матниёз Юсупов ва бошқалар манбаларида Нумижкат, На- хавфсизлигини таъминлаш,
хонанда ва созанда сифатида миз тилидан тушмайди. У ижро томонидан ноталаштирилган вмичкат, Бумичкат (“Янги уларни саёҳат давомида ўзла-
этган қўшиқлар ёш хонан- ёзма ва аудио манбалар мух- қўрғон”), “Ал-Мадина ас- ри истаган жоёга бехавотир
1923 йили Москвада Бутунит- далар томонидан байрамлар, лислар ва ёшлар томонидан суфрийя” (“Мис шаҳар”), етиб олишлари учун хавф-
тўй-томошаларда севиб ижро ўқиб-ўрганилмоқда. “Мадинат ат-тужжор” (“Сав- сизлик чоралари ҳам кўриб
тифоқ қишлоқ хўжалиги кўр- этилади, мухлислар томонидан догарлар шаҳри”), Фохира қўйилган. Кузатув постлари
завқ билан тингланади. . Шерозий меросини ўрга- — “Фахрли шаҳар”, дея таъ- барча жиҳозлар билан таъ-
газмасида, 1937 йилда эса ўзбек ниш, тарғиб этиш ишлари бар- рифланган. Ислом дини, му- минланган. Бир сўз билан
Санъаткор хотирасини аба- давом. сулмон ахлоқи, маданияти айтганда Бухоройи шарифга
санъати декадасида иштирок дийлаштириш бўйича қилина- ҳамда ҳуқуқшунослигининг келадиган хоҳ, чет эллик, хоҳ,
ётган ишлар ҳам давом этаётир. Ичон-Қалъа давлат му- Шарқдаги кучли марказлари- юртдошимиз бўлсин, қўли-
этиш бахтига мушарраф бўлди. зей қўриқхонаси ва мадани- дан бирига айланган Бухоро миздан келган барча қулайли-
Қадимий, музей-шаҳар Хи- ят муассасалари томонидан “Қуббат ул-ислом” — “Ислом кларни яратишга интиламиз.
Ўша даврларда, кейинчалик вада, Ичан-Қалъанинг мар- Шерозий-Мадраҳим Ёқубов динининг гумбази” деган ша-
казида меъморий ёдгорлик таваллудининг 130 йиллиги- рафга ҳам ноил бўлган. Ф.ТАШЕВ,
ҳам байрам тадбирлари, халқ Қози Калон мадрасаси бор. га бағишлаб маданий, маъна- Бухоро вилоят ИИБ
Бу тарихий бинода ҳозирда вий-маърифий тадбирлар ўт- Тарихи теран Бухоро шаҳри хавфсиз туризм таъминлаш
сайллари, тўю-томошалар Ше- музей-қўриқхонанинг “Хо- казиш режалаштирилган. бугун ҳам дунё эътиборидаги бошқармаси жамоат
разм мусиқа тарихи” бўлими шаҳарлар рейтингида юқори тартибини сақлаш гуруҳ
розий иштирокисиз ўтмаган. жойлашган. Бу ерда Шерозий Ана шундай тадбирлардан поғоналарда туради. Ҳазрат инспектори, лейтенант
ҳаёти ва ижодий фаолияти- биринчиси Шерозий ҳаёти ва
Шерозий ўз санъати билан ни акс эттирувчи экспозиция ижодига бағишланган давра
ташкил қилинган. Ундаги но- суҳбати Ичон-Қалъа давлат
Катта Фарғона канали бунёд- дир экспонатлар ташриф бу- музей қўриқхонаси “Хоразм
юрувчиларни алоҳида эътибор мусиқа тарихи” бўлимида бў-
корлари хизматида ҳам бўлган- ва қизиқишига сазовор бўлиб либ ўтди. Унда мусиқашунос-
келмоқда. лар, илмий ходимлар, ёзувчи ва
лар. шоирлар, санъат мухлислари
— Бу ердаги экспозиция ва вакиллари иштирок этишди.
Маълумки. Хоразмда илк кўргазмаларда эрамиз аввали-
дан то ҳозирги давргача бўл-
театр Хивада ташкил қилин- ган мусиқа тарихига оид 500 га

ган. 1933 йил у вилоят маркази

Урганч шаҳрига кўчган.Театр-

нинг илк фаолиятидан бошлаб

жамоа сардори саналган Ше-

розий кўплаб шогирдлар тар-

биялади.1939 йил эса театр

қошида гармончилар ансамб-

ли ташкил этиб истеъдодли

хотин-қизларни жалб қилган

ҳолда уларга устозлик қилди.

Шерозий ҳалқ қўшиқла-

ри, Хоразм достон ҳамда

мақом, сувора йўлларида-

ги куй ва ашулаларни маҳо-

рат билан куйлаш билан бирга

ўзи ҳам “Гул Ватан”, “Асрлар

орзиқиб” каби ўнлаб янги қў-

шиқлар яратган.

Шерозий ўз даврида машҳур

санъаткор ва сўз усталари Қур- яқин экспонатлар жой олган,
— дейди бўлим мудири Ко-
бон ота Исмоилов, Матюсуф милжон Аминов. — Улар, шу- Отабек ИСМОИЛОВ,
нингдек, Шерозий ижоди акс Ўзбекистон Ёзувчилар
Харратов-Чокар, Баёний, уюшмаси аъзоси

Партав, Мулла тўйчи Тош-

муҳаммедов, Тамарахоним,

ҚисҚа Ўзбекистонда 22 августдан бошлаб шаҳарлараро электропоездлар қатнови қайта
сатрларда йўлга қўйилади.
ўқинг!

2020 йил 21 август Диққат, танлов! www.bong.uz 15
№ 31-32 (710)
“ЭНГ УЛУҒ, ЭНГ ЗИЗ” “Қадринг баланд
бўлсин, она тилим”
Ўзбекистон Республикаси Президенти Администра-
цияси ҳузуридаги Ахборот ва оммавий коммуникация- Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг
лар агентлиги, Ўзбекистон Республикаси Маданият ва- Давлат тилини ривожлантириш департаменти Респу-
зирлиги, Ўзбекистон Ёзувчилар уюшмаси, Ўзбекистон блика Маънавият ва маърифат маркази билан ҳам-
журналистлари ижодий уюшмаси, “Ўзбеккино” миллий корликда “Қадринг баланд бўлсин, она тилим” шиори
агентлиги, Ўзбекистон Бадиий академияси, “Тасвирий остида Республика танловини эълон қилади.
ойина” ижодий уюшмаси, Ўзбекистон миллий телера-
диокомпанияси, Ўзбекистон электрон оммавий ахбо- Танловнинг асосий мақсади ўзбек ни рағбатлантириш ва оммалаштириш
рот воситалари миллий ассоциацияси мамлакатимиз тилининг давлат тили сифатидаги ну- танловнинг асосий мақсадларидир.
мустақиллигининг йигирма тўққиз йиллигига бағи- фузини ошириш, давлат тилини мил-
шланган “Энг улуғ, энг азиз” анъанавий кўрик-танлови- лий қадрият сифатида тарғиб қилиш, ТАНЛОВ қуйидаги номинацияларда
ни эълон қилади. унга нисбатан миллий ғурур ҳисси- ўтказилади:
ни тарбиялаш, тилимизнинг халқаро
Танловга “Сен – қудрат манбаи, сао- Кўрик-танлов ғолиблари 2020 йил мавқеини мустаҳкамлаш, яна муҳими, 1. Энг яхши бадиий асар (шеърий
дат маскани, жонажон Ўзбекистоним!” сентябрь ойида тақдирланадилар ва давлат тилига оид муаммоларни ҳал асар – 30 мисрагача; насрий ҳикоя – ҳа-
деган бош ғояни ўзида мужассам этган уларнинг рўйхати матбуотда эълон қи- этишга ижодий ёндашувни ривожлан- жми 3600 босма белгигача).
ва 2017-2021 йилларда Ўзбекистон Ре- линади. тиришдан иборат.
спубликасини ривожлантиришнинг 2. Энг яхши публицистик мақола
бешта устувор йўналиши бўйича Ҳа- Коронавирус пандемияси сабабли Танловга тақдим этиладиган ижодий (очерк, лавҳа – ҳажми 5400 босма бел-
ракатлар стратегияси ҳамда “Илм, карантин қоидаларидан келиб чиқиб, ишлар аҳоли ҳамда ёшларнинг дунёқа- гигача).
маърифат ва рақамли иқтисодиётни танловга юбориладиган ижодий ишлар рашини кенгайтириш, ижтимоий фа-
ривожлантириш йили” давлат дасту- онлайн шаклда қабул қилинади. оллиги ва миллат тақдирига дахлдорлик 3. Ўзбек тилининг хориждаги энг
ри доирасида мамлакатимизни ҳар то- туйғусини кучайтириш, китобхонлик яхши тарғиботи (ўзбек миллатига ман-
монлама обод қилиш, унинг иқтисо- Иштирокчилар (муаллиф ва унинг маданияти, ёзма ва оғзаки саводхонли- суб ёки чет эл фуқаролари томонидан
дий қудратини кучайтириш борасида профессионал фаолияти тўғрисида гини ошириш, ёш авлодда ўзбек тилига яратилган ҳорижда ўзбек тилини тарғиб
амалга оширилаётган ислоҳотларни, қисқача маълумот; паспорт нусхаси; нисбатан миллий ғурур ҳиссини шакл- қилишга қаратилган илмий, бадиий,
Ўзбекистоннинг дунё ҳамжамиятида- манзил ва боғланиш телефонларини лантириш, улар қалбида умуминсоний мусиқий асарлар ҳамда аудио, видео
ги нуфузи ва обрўси ошиб бораётгани, илова қилган ҳолда) ўз ижодий ишла- қадриятларга ҳурмат-эҳтиромни тарби- маҳсулотлар).
пандемия шароитида ҳам давлат ва жа- рини “Энг улуғ, энг азиз” кўрик-тан- ялашга, Шунингдек, ижодий ишларда
мият ҳаётидаги ўзгаришлар изчил давом ловига ҳамда “Энг яхши журналистик чет эллардаги ватандошларимиз ва ўз- 4. Энг яхши ижтимоий роликлар (ау-
этаётганини ҳаётий мисоллар ва илмий материал учун” номинациясига деб бек тилини севувчи хорижликларнинг дио, видеороликнинг давомийлиги
асосланган таҳлиллар асосида холис ва (номинация йўналишини) кўрсатган ўзбек тилига муҳаббати ва эътиборини
ҳаққоний ёритувчи ижодий асарлар қа- ҳолда қуйидаги шакл ва форматларда намойиш этиш, ўзбек тилининг амал- 3 дақиқагача).
бул қилинади. [email protected] электрон почтаси- даги халқаро мавқеини мустаҳкамлашга Танлов ғолиблари пул мукофотлари
га ёки @tanlov2020 телеграм манзилига хизмат қилиши лозим. билан тақдирланадилар.
“Энг улуғ, энг азиз” анъанавий юборишлари лозим: Энг намунали, ғоявий-бадиий пи-
кўрик-танлови қуйидаги номинация- Ўзбек тилининг амалдаги мавқеини шиқ ижодий ишлар оммавий ахборот
лар бўйича ўтказилади: – ёзувчи ва шоирларнинг бадиий мустаҳкамлаш, шунингдек, давлат ти- воситалари орқали кенг тарғиб этилади.
асарлари, босма ОАВ ходимларининг лига оид муаммоларни ҳам этишга кенг Ижодий ишлар шу йилнинг 20 сен-
– ёзувчи ва шоирларнинг бадиий журналистик ишлари pdf форматда; жамоатчиликнинг ижодий ёндашувини тябрига қадар “Қадринг баланд бўлсин,
асарлари; ривожлантириш; таълим муассасалари, она тилим” сарлавҳаси остида info@til.
– оммавий ахборот воситаси сифа- давлат идоралари, меҳнат жамоаларида gov.uz электрон почтаси ёки @tiluz_Bot
– босма ОАВ ходимларининг журна- тида рўйхатга олинган веб-сайтлардаги намойиш этиш ҳамда халқ орасида кенг телеграм манзили орқали онлайн қабул
листик ишлари; интернет-журналистика материаллари оммалаштириш учун ўзбек тили ва ада- қилинади.
ҳаволалар (ссылка) кўрсатилган ҳолда; биётига доир ижодий ишлар жамлан- Танлов юзасидан қўшимча маълумот-
– оммавий ахборот воситаси сифа- масини яратиш; иқтидорли ёшларнинг ларни www.til.gov.uz, www.manaviyat.uz
тида рўйхатга олинган веб-сайтлардаги – тасвирий санъат, фото асарлари ва ижодий салоҳиятини юзага чиқариш ва сайтлари ҳамда Республика Маънавият
интернет-журналистика материаллари; дизайн ишлари JPG форматда; ривожлантириш, уларнинг давлат ти- ва маърифат марказининг танлов бўйи-
лини тарғиб қилувчи ижод намуналари- ча масъул ходимлари Муҳтарама Улуғо-
– телевидение ва радио ижодкорла- – кино санъати асарлари AVI фор- ва (99 847-69-41), Дилмурод Дўстбеков
рининг материаллари; матда google disk, yandex disk ёки бошқа (97 752-33-99) билан телефон орқали
виртуал ресурсларга юкланиб, ҳаволаси боғланиб олишингиз мумкин.
– тасвирий санъат, фото асарлари ва юборилади (мазкур ҳавола 30 кун даво-
дизайн ишлари; мида ишлаб туриши зарур); Эзоп масалларидан

– кино санъати асарлари. – телевидение ва радио ижодкорла- БУРГУТ, ЗАҒЧА ВА ЧЎПОН
Шунингдек, танлов доирасида Му- рининг материаллари mp3 ҳамда AVI
стақиллик декларацияси қабул қилин- форматда google disk, yandex disk ёки Юксак қоядан шиддат билан қўзғалган бургут сурувдаги қўзи-
ганининг ўттиз йиллиги муносабати бошқа виртуал ресурсларга юкланиб, чоқни илди-ю кетди. Зағча буни кузатиб турганди, ҳасаддан ичи
билан босма ОАВ, веб-сайт, телеканал ҳаволаси юборилади (мазкур ҳавола 30 куйиб, ўзининг ҳам шундай қилгиси келиб қолди. Зағча жон-жаҳ-
ва радиоканаллар ижодкорлари учун кун давомида ишлаб туриши зарур). ди билан чинқирганича бориб қўчқорга ташланди: панжалари
ҳар бир йўналиш бўйича биттадан “Энг қалин жунга ўралашиб қолди-ю, учишга ҳам, қочишга ҳам имко-
яхши журналистик материал учун” рағ- Эслатма: ёзувчи ва шоирларнинг ба- ни бўлмай қолди. Унинг жон халфида питирлаётганини кўрган
батлантирувчи номинация жорий этил- диий асарлари битта китобдан, кино чўпон гап нимадалигини фаҳмлади-да, дарҳол тутиб олди: қа-
моқда. санъати асарлари битта тўлиқ метраж- нотларини қирқиб, ўзини эрмак учун болаларига элтди. Болала-
Кўрик-танловга 2019 йилнинг 15 ав- ли киноасардан, босма ва электрон ом- ри чувиллашиб: «Бу қандай қуш?» — дея сўраганларида, чўпон
густидан 2020 йилнинг 15 августигача мавий ахборот воситалари ходимлари- айтди: «Мен-ку бунинг зағчалигини биламан-а, бироқ унинг ўзи
бўлган даврда расман чоп этилган ада- нинг материаллари, тасвирий санъат, ўзини бургут ҳисоблайди-да?!»
бий-бадиий асарлар, газета-журналлар фото асарлари ва дизайн ишлари учта-
ва интернет нашрларида эълон қилин- дан кам бўлмаслиги лозим. Алқисса, ўзингдан зўрроқлар билан беллашаман, деб чиран-
ган мақолалар, радио ва телеканалларда ганинг билан ҳеч иш чиқаролмайсан, кулги бўлганинг қолади,
эфирга узатилган материаллар, намой- Қўшимча маълумот олиш учун Ўзбе- холос.
иш этилган тасвирий санъат ва кино кистон Республикаси Президенти Адми-
санъати асарлари жорий йилнинг 10 нистрацияси ҳузуридаги Ахборот ва ом-
сентябрига қадар қабул қилинади. мавий коммуникациялар агентлигининг
71 244-32-33 телефон рақамига мурожа-
ат қилиниши мумкин.

қўллаб-­қувватлаш ва ривожлантириш ж­ амоат Бош муҳаррир Газета таҳририятнинг компьютер Навбатчи: Дилбар Маҳмудова
фонди. Мақсуд Жонихонов
б­ ўлимида саҳифаланди. Дизайнер: Бегали Эшонқулов
Ўзбекистон Савдо-саноат палатаси. Таҳрир ҳайъати: “Шарқ” нашриёт-матбаа акц­ иядорлик
Тадбиркорлар ва ишбилармонлар Рустам Комилов
Муассислар: ҳ­ аракати — Ўзбекистон Либерал-демократик Борий Алихонов компанияси босмахонасида чоп этилди. 100000, Тошкент шаҳри Матбуотчилар кўчаси 32.
Фуқаролик жамиятини ривожлантириш п­ артияси. Акмал Саидов Манзил: Буюк Турон кўчаси 41. Маълумот учун телефонлар: (71) 233-72-77,
маркази. Ўзбекистон экологик ҳаракати. Раҳмат Маматов Буюртма рақами Г-814 Адади: 1112. 233-91-55
Ўзбекистон Республикаси ­Президен­т­­ и Ўзбекистон Республикаси Экология ва Нуриддин Убайдуллаев
­ҳузуридаги Давлат бош­қаруви академияси. атроф-муҳитни муҳофаза қилиш давлат (Бош муҳаррир Жума куни чиқади. Реклама ва эълонлар учун:
Ўзбекистон Нодавлат нотижорат ташки- қ­ ўмитаси. ўринбосари)
лотлари миллий а­ ссоциацияси. “Фуқаролик жамияти — Гражданское Актам Ҳайитов Қоғоз бичими А-3, ҳажми 4 босма ­табоқ. Электрон почта: [email protected]
Ўзбекистон Мустақил босма о­ ммавий ах- ­общество — Civil society” журнали. Адҳам Икромов
борот воситалари ва ­ахборот агентликл­ арини Баҳоси келишилган нархда. Газета индекси — 131

Газета Ўзбекистон матбуот ва ахборот “ЖАМИЯТ”дан олинган маълумотларда манба сифа-
агентлигида 2006 йил 0010-рақам билан тида газета номи кўрсатилиши шарт.
ЎзА якуни:
рўйхатга олинган.
Топширилган вақти: 17:40
ISSN 2010-7722
123456

ҚисҚа Германия ҳафтасига тўрт иш куни жорий қилиб, инқироздан чиқишни кўзламоқда
сатрларда
ўқинг!

16 www.bong.uz "Сен — қудрат манбаи, саодат маскани, жонажон Ўзбекистон!" 2020 йил 21 август
№ 31-32 (710)

“...Қочганларга виждон нинг энг яхши ёш ижодкори” Қочганларга виждон қайтиб
қайтиб эшик очмас...” номинацияси билан мукофот- эшик очмас,
ланган. 2018 йил “Ёш китоб-
“Ёш китобхон” кўрик-танлови туфайли кўплаб ёшларнинг китобга бўл- хон” кўрик-танловининг Ре- Бу миллатнинг иродаси
ган эътибори яхшигина ошди. 2017 йил илк бора ўтказилган танловнинг спублика босқичининг энг фаол яланғочмас,
Сирдарё вилоят босқичида мутлақ ғолибликни қўлга киритган Ёрқинжон иштирокчиси сифатида эъти-
Ҳайитбоевни вилоятда барча китобхон, ижодкор, қалами ўткир ёш журна- роф этилган. 2019 йил “Менинг Минг болага бир жонида
листлар қаторида ҳурмат қилади, яхши кўради. Жорий йил мактабни аъло ижод маҳсулим” ўқувчи ёшлар қалқон элим,
баҳоларга тамомлаган Ёрқинжон Ўзбекистон ёшлар иттифоқининг фаол фестивалининг “Мактаб рўзно-
аъзоларига бериладига имтиёз билан Гулистон давлат университетига маси” йўналишида совриндор Орли элим, орияти
имтиҳонсиз, имтиёз асосида ўқишга қабул қилинди. бўлган. 2020 йил Реаспублика осмон элим.
болалар кутубхонаси томонидан
У биринчи синфда ўқиб юр- дарёни”, “Адабиёт авлодлари”, асарларида маънавий – маъри- ўтказилган “Мен эшитган эрта- Ижод қилишни ўзига бахт деб
ган кезлариёқ шеър ёза бошла- “Назм зилзиласи” тўпламла- фий тарбия масалалари” кито- клар” танловининг “Ҳикоя ва биладиган тенгдошимларим би-
ган. 2015 йилда “Болалик баёти” рида чоп этилган. Мақолалари бларида чоп этилган. 2016 йил эртаклар” йўналишида мутлақ лан фахрланаман. Ана шундай
нолми илк шеърий тўплами чоп Германия, Нидерландия ҳамда “Камалак юлдузлари” бола- ғолиб деб топилган. ёшларнинг юртимизда саноқла-
этилган. 2017 йилда “Ифтихор”, Россия мамлакатларидаги ну- лар ижодиёти фестивалининг ри эмас, аксинча, салмоқлари
2020 йилда “Онам кипригига фузли журналларда, шу билан Республика босқичи шеърият Ёш китобхон ўқувчининг ёз- ошишини жуда ҳам истайман.
арзимас дунё” шеърий тўплам- бирга “Инглиз тилини ўрга- йўналишида ғолиб. 2017 йил- ган мисралари ҳар бир ўқувчи- Чунки улар ёрқин келажагимиз
лари нашр қилинган. Шеърла- нишда инновациалар ва ўқитиш да Сирдарё вилояти ҳокимлиги ни ўйлантириб, чуқур тафаккур ва буюк маънавиятимизнинг
ри “Дунёларга танитамиз, Сир- амалиёти”, “Тўра Сулаймон томонидан 1-даражали “Йил- сари етаклайди. Сардоба воқе- асосларидир.
асидан сўнг ижодкор “Элим”
шеъри билан далда бўлди. Нигора ОРИФЖОНОВА,
Сирдарё вилояти
Эл дардига иш тушганда Гулистон шаҳри
мардлар қочмас,
5 умумий ўрта таълим
мактаб ўқувчиси

ҚисҚа Ўзбекистон ва Ҳиндистон таълим ва соғлиқни сақлаш соҳаларида ҳамкорликни
сатрларда кенгайтиради.
ўҚинг!