Vatanparvar №27

«ЯНГИ ЎЗБЕКИСТОНДА ЭРКИН ВА ФАРОВОН ЯШАЙЛИК!»

VATAN – MUQADDAS, UNI HIMOYA QILISH SHARAFLI BURCHDIR!

www.mv–vatanparvar.uz @ [email protected] Газета 1992 йилнинг 24 июнидан чиқа бошлаган

VATANPARVAR Сайтимизга ўтиш
учун QR–кодини
сканер қилинг.

ÌÀÐÄÈàéäîíëàð 2021 йил 9 июль, № 27 (2934)

ì

4-5

ДаÓ•В•РøҲЮТ•аТáаРУ«ЛóбҚа…ИЛбТñйааИРКîбҲИаíСОН•ССОäУИТМàаМЛаСаҚЪВСИНИИЛаРВИЧИНИГйЛ-Ваа•аРХВСЛаЕОКВҚЦИИИНйГНҚ»аИЦЁИФЯа–

Мудофаа вазирлиги тизимига оид сўнгги янгиликлар t.me/mv_vatanparvar_uz facebook.com/UzArmiya instagram.com/uzbekistanarmy www.youtube.com/c/UzArmiya
билан қуйидаги манзиллар орқали танишинг: t.me/mudofaa_press

2 VATANPARVAR 2021-yil 9-iyul № 27

Ўзбекистонда Марказий ва Жанубий Осиёнинг
минтақавий боғлиқлиги бўйича халқаро
конференция ўтказилиши тўғрисида

Ўзбекистон Республикаси Президенти
Шавкат Мирзиёевнинг ташаббуси билан
2021 йил 15-16 июль кунлари Тошкент
шаҳрида «Марказий ва Жанубий Осиё:
минтақавий боғлиқлик. Таҳдидлар ва им-
кониятлар» мавзусидаги халқаро конфе-
ренция бўлиб ўтади.

Форумнинг асосий мақсади ташқи ишлар вазирлари ва юқо- шаббусларни илгари суриш имко- соғлиқни сақлаш, фан ва маданият
Марказий ва Жанубий Осиё дав- ри даражадаги вакиллари, ну- ниятларини муҳокама қиладилар. соҳаларида шерикликни кенгайти-
латлари ўртасидаги тарихан яқин фузли халқаро ва минтақавий риш, икки минтақа барқарорлиги
ва дўстона алоқаларни, ишонч ва ташкилотлар, глобал молиявий Кун тартибидан савдо, инвести- ва хавфсизлигини таъминлаш
яхши қўшничиликни икки минтақа институт ва компаниялар, етакчи циялар, транспорт, энергетика ва юзасидан батафсил фикр алмашиш
халқлари ва мамлакатлари манфа- илмий-тадқиқот ва таҳлилий мар- инновациялар, «яшил» техноло- ва биргаликда таклифлар ишлаб
атлари йўлида мустаҳкамлашдан казларнинг раҳбарлари иштирок гиялар соҳаларида ҳамкорликни чиқиш ўрин олган.
иборат. этиши режалаштирилган. ривожлантириш, кооперация бў-
йича аниқ лойиҳа ва дастурларни Ўза
Конференция ишида Ўзбекис- Форум иштирокчилари ялпи ва амалга ошириш, туризм, таълим,
тон Республикаси Президенти, шуъба мажлисларда минтақавий
Афғонистон Ислом Республикаси боғлиқликни янада мустаҳкам-
Президенти, Покистон Ислом Рес- лаш доирасида савдо-иқтисодий,
публикаси Бош вазири, Марказий транспорт-коммуникацион ва ма-
ва Жанубий Осиё мамлакатлари, даний-гуманитар ҳамкорликни
бошқа хорижий давлатларнинг ривожлантиришга қаратилган та-

Марказий Осиё ва Ñàëоìàтëиê
Афғонистон ўртасидаги
Вакцинация –
устувор йўналишлар давр талаби
бирлашган Миллатлар Ташки-
лотининг Превентив дипломатия Ҳаёт – нақадар гўзал ва сизми? Уларни ноумид қилишим нотўғри
маркази ташаббуси билан Ўзбе- жозибадор тушунча. Ҳаётда бўлади, ахир! Эртага юз берадиган ул-
кистон, афғонистон, Қозоғистон, яшаш, унинг барча неъмат- кан даражадаги муваффақиятларимга
Қирғизистон, Туркманистон ва ларидан баҳраманд бўлиш, эсон-омон етиш ҳамда ҳаёт аталмиш
Тожикистон ташқи ишлар вазир- саодатли онларини ажиб бахту саодатимни қўлдан бой бермаслик
ларининг виртуал форматдаги хотираларга боғлаш нақа- учун мен қарор қабул қилдим – Covid-19
музокаралари бўлиб ўтди. дар улуғ бахт. инфекциясига қарши вакцина олдим. Бу
ишни ўз хоҳиш-иродам ва ҳаётий пози-
Учрашувда Марказий Осиё ва Афғонистон ўртасида- Ёши улуғ кексаларимиз қўлларини циямга кўра амалга оширдим.
ги сиёсий, иқтисодий, маданий-гуманитар алоқаларни дуога очганда, Парвардигордан тинч-
янада ривожлантириш ҳамда кенгайтириш масалалари лик-омонлик, бахт-саодат билан бирга, Бугунги кунга келиб, замон тараққий
муҳокама қилинди. албатта, мустаҳкам соғлиқ сўрайдилар. этди. Қадимда одамзод турмушига таҳ-
Дарҳақиқат, ҳаётни бекаму кўст яшаб дид солган вабо, ичтерлама, қизамиқ
Халқаро терроризм таҳдидларига қарши биргаликда ўтиш учун инсонга, аввало, сиҳат-са- сингари хавфли касалликларнинг ол-
курашиш, Марказий Осиё давлатлари томонидан ушбу ломатлик зарур. Саломатликнинг мус- дини олиш учун биз айнан вакцинага
йўналишда амалий саъй-ҳаракатларни ишлаб чиқиш таҳкам бўлиши эса ҳар бир инсоннинг мурожаат этганмиз. Ёки бўлмаса, эбола,
муҳимлигига ҳам эътибор қаратилди. ўз қўлида. чўчқа ва парранда гриппи сингари даҳ-
шатли вирусларни жиловлашда ҳам вак-
Таъкидланишича, Афғонистоннинг минтақавий Мен ҳам бу дунёнинг бахту сао- цина асосий қурол вазифасини ўтади.
интеграция жараёнларига кенг жалб қилиниши мам- датини тўлақонли англашни истаган Covid-19 инфекциясига қарши яратилган
лакатда барқарор ва узоқ муддатли тинчлик қарор инсонлардан бириман. Барча одамзод вакцина бугунги кунда инсониятнинг
топишига ёрдам беради. қатори эрта тонгда эзгу ниятлар билан қалбида ўзига хос ҳадик уйғотаётгани
уйғонаман ва ўзимнинг бахту саодатимга табиий, албатта. Негаки, номаълум
Видеоконференцияда афғон инқирозини тинч йўл юзланиб яшайман. Ўтган йили юртимиз нарса ҳар биримизнинг қалбимизда но-
билан ҳал этиш, мамлакат иқтисодиётини тиклаш бўйлаб машъум коронавирус инфекция- маълум туйғуларни уйғотади.
ҳамда сиёсий жараёнларни ривожлантиришда афғон си тарқалганда, кўплаб ҳамюртларимиз
халқининг етакчилик роли тамойилини ҳурмат қилиш оғир касаллик гирдобига тушиб азоб Дарҳақиқат, вакцинация жараё-
бўйича минтақавий вазифаларни белгилаб олиш за- чекди, яна кўплаб қадрдонларимиз нининг барқарор ўтиши учун аҳолига
рурлиги қайд этилди. касаллик туфайли ҳаётдан бевақт кўз вакцина ҳақида ҳар томонлама етарли
юмди. Афсуски, вафот этган қариндош- маълумот бериш зарур. Фақат шу йўл
Шунингдек, 15-16 июль кунлари Тошкент шаҳрида ларимиз, дўсту биродарларимизни энди билангина аҳоли ўртасида кучли жамоа-
бўлиб ўтадиган «Марказий ва Жанубий Осиё: мин- қайтаролмаймиз. Эндиликда қўлимиздан вий иммунитетни ҳосил қилишга эри-
тақавий боғлиқлик. Таҳдидлар ва имкониятлар» мав- келадиган ягона нарса – эҳтиёт чорала- шиш мумкин бўлади. Ўзимнинг ҳаётий
зусидаги халқаро конференциянинг аҳамияти ҳақида рини кўриб, ўзимиз ва яқинларимизни позициям ва эртанги кунга бўлган кучли
алоҳида сўз юритилди. касалликдан ҳимоя қилишдир. ишончим боис, Covid-19 инфекциясидан
холи бўлган соғлом ва барқарор ҳаётни
Минтақа давлатлари кўмаги билан Афғонистон ҳуду- Доимо эртанги кунимнинг саломат- танладим. Сизни ҳам шунга чақираман!
дида энергетика, транспорт-коммуникация соҳаларида лиги ва барқарорлигини таъминлашга Covid-19 инфекциясига қарши эмлашда
турли инфратузилма лойиҳаларини амалга ошириш ҳаракат қиламан. Негаки, оилам бор, фаол бўлинг!
масалалари кўриб чиқилди. қадрдон дўстларим ёнимда, жондан
ортиқ севган касбу ҳунарим ҳаётимга Ойдин абДУЛЛаЕВа,
Учрашув давомида Афғонистонга кўмаклашиш, жум- мазмун беради. Эртанги кун учун тузган Олий Мажлис Қонунчилик
ладан, пандемия даврида инсонпарварлик ёрдамини орзу-ниятларим бисёр. Менга умид кўзи
кўрсатишнинг устувор йўналишлари бўйича фикр-му- билан қараб турган одамларни айтмай- палатаси депутати,
лоҳазалар билдирилди. «адолат» СДП

Ўза фракцияси аъзоси
(Ўза)

№ 27 2021-yil 9-iyul VATANPARVAR 3

МаРД ЎҒЛОН ¥ОСИËÀСИ топдим. Мудофаа вазирлиги-
дан икки киши «Мард ўғлон»га
ÞÒУ£ËÀР лойиқ топилибмиз. Бош вазир
топширди. Ота-онамга таассу-
абдурашидов бобур ротларимни айтиб, адо қилол-
Камолович Ўзбекистон мадим. Уйга келганимда, онам
Республикаси Президенти- мени қучоқлаб, роса йиғлади.
нинг қарори билан «Мард Барча ота-оналарга ана шун-
ўғлон» давлат мукофоти дай қувонч кўзёшлари насиб
билан тақдирланди. У яқин- қилсин, – дейди у.
дагина Чирчиқ олий танк
қўмондонлик-муҳандислик Бобур давлатимизнинг юксак
билим юртини тамомлади, эътибори унинг ўзига бўлган
Марказий ҳарбий округда ишончини чандон оширганини,
жойлашган ҳарбий қисм- меҳнатлар қуруқ қолмаслигини,
лардан бирида офицерлик бу тақдирлаш унга келажакда-
фаолиятини бошлаш ара- ги фаолияти учун жуда катта
рағбат берганини айтди. Энди
фасида. унга нафақат оиласи, балки
бутун қишлоқ, она юрт кўз
Билим юрти бошлиғи- гига аъзо мамлакатлар олий сиз қўнғироқлар бўляпти. Эшит- тикканини ҳис қилаётганини,
нинг ўринбосари подпол- ҳарбий таълим муассасалари ган, таниган-билган борки, қут- мукофот зиммасидаги масъу-
ковник Бахтиёр Пардаев курсантлари ўртасида ма- лашга ошиқади. Ҳақиқатан ҳам лиятини янада ошириб, Ватан
курсант Бобур Абдура- тематика фанидан ўтказил- ҳар қанча хурсандчилик қилиш- ҳимоясига камарбасталигини
шидовнинг ибрати, улуғ ган IV халқаро олимпиадада га арзийди. Эртага ҳаммасини мустаҳкамлаганини қайта-қай-
саркардамизнинг исми- умумжамоа ҳисобида 3-ўрин- битта қилиб, элга ош беряпмиз. та таъкидлади.
га монандлигини, ҳам ни қўлга киритган. 2020 йили Сизлар ҳам келинглар, – дейди
жисмонан, ҳам маънан айни шу олимпиадада шахсий чироқчилик Камол муаллим. Капитан азиз НОРҚУЛОВ,
баркамолликка интили- биринчилик бўйича ғо- «Vatanparvar»
ши, ютуқлари ҳақида либликка сазовор бўл- Аслида ҳам ота-онанинг бахти
тўлқинланиб га- ган. 2018 йили ибратли – фарзандларининг муваффақи-
пирди. интилишлари ва нати- ятида, ўзларидан ҳам кўпроқ
жалари учун Мудофаа қувонади. Камол муаллим ўтган
Бобур 2018 вазирлигининг III дара- йили Қарши давлат университе-
йили Мудо- жали «Намунали хизма- тининг махсус сиртқи бўлимини
фаа вазир- ти учун» кўкрак нишо- тамомлаб, олий маълумотли бў-
лиги олий ни билан тақдирланган. либди. Турмуш ўртоғи Замира
ҳарбий таъ- Жорий йилда Мустақил Хуррамова жорий йилда ушбу
лим муас- Давлатлар Ҳамдўстлиги университетнинг 2-курсини би-
сасалари мамлакатлари ўртаси- тирибди. Кенжа ўғли Асилбек
курсантла- да математика фанидан
ри ўртаси- ўтказилган VI халқаро ҳам Тошкент давлат техника
да олий курсантлар олимпиадаси- университетининг талабаси
матема- экан. Бобур Абдурашидов
тика фа- да 2-ўринни эгаллашга ҳам илмга жон-жаҳди
нидан муваффақ бўлган. билан интилган ушбу
ўтказил- Лейтенант Бобур хонадон фарзанди.
ган олим- Абдурашидовнинг – Олий ҳарбий
пиаданинг ютуқлари боисини таълим муассасаси-
II босқичи- олий ҳарбий таълим ни имтиёзли диплом
да шахсий муассасасида таъ- билан тугалладим. Лей-
биринчилик- лим-тарбия жараё-
ни эгаллаган. нининг тўғри таш- тенантлик ҳарбий унвонининг
Қозоғистон- кил қилинганига, ўзи, ёруғ юз билан шу кунларга
нинг Олмаота Камол муаллим етиш мен учун катта хурсанд-
шаҳрида Мус- оиласидаги чилик эди. Завқу шавққа тўлиб,
тақил Давлат- муҳитнинг уйга отланиб турганимда давлат
лар Ҳамдўстли- яхшили- мукофоти берилганидан хабар
ги ҳоси-
ласига
йўйдик.
– Те-
лефо-

ним
умуман
тингани
йўқ, узлук-

4 VATANPARVAR ТЕР, 2021-yil9-iyul№27

МаРДИ МайДОНЛаР ТЕР,

Она юрт сарҳадини ёвуз ёғийлардан
қўриқлаш нечоғли мураккаблиги
Ватан ҳимоячилари билан ёнма-ён
юрганда яққол билинади. Эр йигит-
лар манглайидан оққан тер бунга
исбот (сарлавҳа шунга бағишланга-
ни ҳам бежиз эмас). Уларнинг ору
ғурури ўзидан баланд, ўзидай
келбатли.

Мудофаа вазирлигининг Шарқий ҳарбий округ «Ғурумсарой»

ҳамда Тошкент ҳарбий округининг «Ангрен» дала-ўқув майдон-

ларида бўлиб ўтган махсус-тактик ўқув машғулотлари юртимиз

тупроғига бирор ёв йўлолмаслигини амалда кўрсатди. Унда ўтишга қодир. Ватан чорлови эр зорлар, қўйингки, душман қадам
олиши мумкин бўлган барча па-
вертолёт авиацияси ёрдамида бўлинмаларнинг жипсликдаги йигит учун ғурур, орият ўртага қў- на-пастқамларда сарҳадларни
қўриқлаб, тун бўйи сергак турибди.
ҳаракатлари, мураккаб вазиятларда кескин қарор қабул қилиш йилган онт сингари муқаддас. Ватан, Ҳушёрлик ва жанговар шайликни
йўқотмаслик уларнинг бирламчи
кўникмалари синовдан ўтказилди. деса, дунёларни жунбишга келтирар муроди. Ғаним бўй кўрсатдими,
ер билан яксон этади. Улар яхши
Сиз ҳозир суратларимизда махсус-тактик ўқув машғулоти- шашти, шахти бор. Унга бундан-да, билади, борди-ю, душман юрт
ичкарисига кирса, унинг меҳри-
даги ўнлаб эпизодлардан бир нечтасини кўриб турибсиз. Уч ортиқроқ шараф йўқ. бон онаси, мушфиқ опа-синглиси,
рафиқаси, қўйингки, юртдошла-
босқичда ташкил этилган мазкур ўқувда дастлаб бўлинмалар Ушбу ўқув бизнинг машғулотдаги рининг ҳаёти хавф остида қолади,
тинчи бузилади. Шу боис бу норғул
бевосита узоқ масофага марш юриш, ҳаракат давомида дастлабки иштирокимиз эмас. Аммо бу йигитлар юрт тинчлиги ва ҳимояси
йўлида бутун умри, керак бўлса,
зарарланган ҳудуд ва шартли душман пистирмасидан та- галгиси одатдагидан бўлакча эди. жонини тиккан. Айни пайтда оила-
си бағрида хотиржам ухлаётганлар
лафотсиз ўтиш, учувчисиз учиш аппаратларидан ҳимоя- Соат тунги 2:18. Кўпчилик мириқиб бир кунини ана шу заҳматда ўтказа
олармикан?! Шундай шароитда
ланиш шартларидан муваффақиятли ўтди. Шунингдек, ором олаётган бу пайтда жасур ўғлонлар

душман ортига гуруҳларни десантлаштириш, разведка полигонда ўрнатилган палаткаларда нав-

ва махсус тадбирларни олиб бориш, қидирув-қутқарув бат алмашиб, тоғу тош, қамишзору тўқай-

ҳамда бўлинмаларни жанговар қўллаш ҳудудидан

эвакуация қилиш шартларини амалда бажарди.

Ҳеч қандай хавф ҳарбий хизматчиларнинг кўнг-

лига қўрқув сола олмайди. Чунки улар жанговар

ўқув машғулотларида маҳорат, матонат ва ирода-

сини тоблаган. Об-ҳавонинг ҳар қандай шарои-

тида, исталган вақтда душман хатарини енгиб

№ 27 2021-yil 9-iyul VATANPARVAR 5

ТЕР... катлар театри юрт ҳимоячиларидан
ўз устида тинимсиз изланиш, соҳани
мукаммал ўзлаштиришни талаб эта-
ди. Шарқий ҳамда Тошкент ҳарбий
округлари қўшинларига қарашли бў-
линмалар томонидан машғулотнинг
ҳар бир босқичида жанг олиб бориш-
нинг янги усул ва услубларидан кенг
фойдаланилди. Замонавий ахборот
тизими қўлланган тактик ўқув даво-
мида гуруҳларга бўлинган ҳарбий
хизматчилар томонидан шартли
душманни қуршовга олиш ва йўқ
қилишга қаратилган машқлар бажа-
рилди. Бевосита қуршовга олинган
душманга қарши авиация зарбала-
ри берилди.
Кейинги йилларда жанговар
ўқув машғулотларини ўтказиш
сифат жиҳатидан тубдан ўзгарди.
Масалан, амалиётларда ўқ сарфи
ва жанговар техникалардан фой-
даланиш ҳажми ортди. Мазкур
тактик ўқувда ҳам пулемёт, ми-
номёт, гранатомёт каби қуроллар
кенг қўлланилди. Гуруҳ қурол-
ларидан шартли душман тирик
кучлари ўққа тутилди.
Тўрт кун давом этган мах-
сус-тактик ўқуви алп ўғлонларга
нафақат янги билим ва кўникма-
лар берди, балки ўзаро тажриба
алмашиш имкониятини яратди.
Кези келганда, айтиш жоизки,
улар билан ёнма-ён, ҳамроҳ
юрган ҳарбий журналистлар-
нинг маҳорати ҳам шу каби
жанговар ўқув машғулотлари-
да, дала-ўқув майдонларида
бўй кўрсатади. Полигоннинг
чанг-ғубори, тоғу тошлари
қадрд­ онингга айланади. Ватан
ҳимоячилари билан бир сафда
юриб, ҳарбийлар сингари юрт
тинчлиги, осудалигини рос­
мана ҳис этасан. Шартли бўл-
са-да, таҳдидлар театри, ўқ
ларзасидан тоғларнинг тит­
роғини юракдан ўтказасан.
Дарвоқе, тер. Йигит юзида-
ги тафт қуёш нурига нечоғли
омухталашса, пешона тери
саратон офтобининг заррин
зиёсида шунчалик ёрқин ял-
тиллайди. Ўзбекнинг том маъ-
нода пешонаси ялтираган,
мард, асл фарзандлари шун-
дай бўлади! Машғулотнинг
якуний натижаси адоқсиз
терлардан англашилади гўё.

Лейтенант
Дилшод РЎЗИҚУЛОВ,

«Vatanparvar»

чидами, сабру тоқати дош берар- жалланган руҳий тўсиқлар йўлаги
микан?! синовларидан ўтишга ундади. Қоқ
тун ярмида дастлабки меъёрларни
Навбат алмашганлар эса чаён, бажаришга тиришамиз. Ҳар ҳолда,
қорақурт сингари заҳарли газанда- тун пардаси тўсиқлардан чираниб,
лар чақишидан ўзини ҳимоя қилиш ўта олмай қолганимиз, ўтсак ҳам
учун ётоқ жойи атрофига керосин ҳаллослаб йўл қўйган хатолари-
ёки бирор ёнилғини айлантириб се- мизни атрофг­ а, ўзимиздан ўзгасига
пиб қўяди. Аслида душман ҳужуми кўрсатмайди. Хулоса шу бўлдики,
олдида бундай хавф чикора. Аммо ҳар қанча тайёргарлик кўрмайлик,
бу азбаройи ўз ҳузур-ҳаловати ушбу тўсиқлар йўлагидан бўлинма
учун эмас, балки унинг заҳридан ўғлонларидек жуда қисқа муддат-
жонига бехос зарар етса, душманга да муттасил, аниқ ва бекаму кўст
қарши чалажон, яримжон ҳолда ўтишни уддалашимиз маҳол экан.
курашмаслик юзасидан ўйланган Шу алфозда ётоқхонага қайтиб,
чорадир. Шундай фидойилик, ва- тағин ухлай олмай, сиз ўқиётган шу
танпарварликни қалбан ҳис этиб, сўзлар қаламдан қоғозга тўкилди.
кўзларинг билан кўргач, қароғин- Қарабсизки, тонг. Яна машғулот-
гга уйқу келармиди?! Филҳақиқат, ларни кадрга муҳрлаш, ёритиш
бу ўй ичра кўзга сира уйқу инмай- учун тадорик фурсати етади...
ди. Бу безовталик бизни ётоқхо-
нага кирмай, унинг шундоққина Дунё ва минтақада тез ўзгараёт-
ёнидаги бўлинмалар учун мўл- ган таҳликали вазият, ҳарбий ҳара-

6 VATANPARVAR 2021-yil 9-iyul № 27

ТРИаТЛОН

ИЛК

ИШТИРОКДа

ФаХРЛИ

НаТИЖа

Халқаро ҳарбий спорт кенгашининг (CISM)
спорт мусобақалари режасига кўра, Испани-
янинг Лансароте шаҳрида «Триатлон» бўйи-
ча ҳарбий хизматчилар ўртасида XXII жаҳон
чемпионати ўтказилди.

Триатлон бу – очиқ денгизда Муаллиф суратга олган
сузиш, велосипедда узоқ масо-
фага ҳаракатланиш ва югуришни мовадан иборат вакилларимиз
ўзида мужассамлаштирган спорт умумжамоа ҳисобида иккинчи
тури. Мусобақа ҳар 4 йилда ўтка- ўринни эгаллади. Таъкидлаш
зилади. Жорий йилда дунёнинг керакки, ушбу нуфузли му-
14 мамлакатидан номдор триат- собақада Осиё минтақасидан
лончилар ғолиблик учун кураш фақат Ўзбекистон терма жа-
олиб боришди. Иштирокчилар моаси иштирок этди.
3,8 км.га сузиш, 180,2 км масо-
фани велосипедда босиб ўтиш Юртдошимиз контракт бў-
ҳамда 42,2 км.га югуриш каби йича ҳарбий хизматчи, оддий
шартларни бажардилар. аскар Алина Ҳакимова барча
иштирокчилар орасида шахсий
Эътибор қилган бўлсангиз, биринчиликда иккинчи ўринни
бу рақамлар айтишгагина осон, эгаллаган бўлса, 18-24 ёшгача
аммо ҳар бир босқичдан муваф- бўлган спортчилар орасида мут-
фақиятли ўтишнинг ўзи катта лақ ғолибликка сазовор бўлди. У
бир ғалаба. Бунинг учун спорт- октябрь ойида Кона шаҳрида (Га-
чилар нафақат жисмоний, балки вайи, АҚШ) бўлиб ўтадиган триат-
психологик тайёргарликни ҳам лон бўйича жаҳон чемпионатида
ўтайдилар. Вакилларимиз ҳам иштирок этиш ҳуқуқини берувчи
Триатлон федерацияси ҳамда лицензияга ҳам эга бўлди.
Мудофаа вазирлиги Олий спорт
натижаларини ривожлантириш Нуфузли мусобақада юксак
марказининг тажрибали мураб- натижа кўрсатган вакилларимиз
бийлари кўмагида мусобақага Ислом Каримов номидаги Тошкент
жиддий тайёргарлик кўриб, юк-
сак ишонч ва эътиборга муносиб
жавоб қайтаришди.

Ўта мураккаб спорт тури ҳи-
собланган мазкур беллашувда
минглаб халқаро тоифадаги
спортчилар ўзларини синаб кўр-
дилар. Илк бор иштирок этаётган
бўлса-да, вакилларимиз чидам
ва бардош намунасини кўрсатиб,
Испания, Франция, Германия,
Бельгия, Венгрия каби мамла-
катларнинг спортчиларини ортда
қолдирди. Дониёрхўжа Ҳамроев,
Андрей Шарипов ва Алина Ҳаки-

халқаро аэропортида ҳарбий ор-
кестр садолари остида тантанали
кутиб олинди. Спорт мутасаддила-
ри, ҳарбий хизматчилар, ғолиблар-
нинг яқинлари ва кўнгилли ёшлар
миннатдорлик рамзи сифатида ўз
совғаларини тақдим қилдилар.
Бу каби ғалабалар аҳоли орасида
спортнинг оммалашуви, ёшлар
ўртасида соғлом турмуш тарзини
тарғиб қилишнинг амалий наму-
насидир.

Ҳусниябону ЖЎРаЕВа

№ 27 2021-yil 9-iyul VATANPARVAR 7

аХЛОҚИй-РУҲИй ТаЪМИНОТ

ҲÓبÐËÈÊ ÂÀ ÑÅÐÃÀÊËÈÊ
мураккаб шароитларда
Дунёда ва минтақада юзага келган мураккаб муваффақиятли жан- Суратлар таҳририят архивидан олинди
ва зиддиятли вазиятда Ўзбекистон Респуб- говар ҳаракатлар олиб
ликаси Қуролли Кучлари шахсий таркиби фа- бориш учун зарур бўл- Буюк саркарда Амир Темур ўз
олиятининг ахлоқий-руҳий таъминоти қўшин- ган бошқа сифатларни қўшинининг маънавий юксалиши-
ларнинг жанговар шайлиги ва қобилиятини шакллантиришнинг яго- га, ахлоқ-одобига, руҳий ҳолатига
етарли даражада сақлаб турувчи энг муҳим на ва узлуксиз тизимини жуда катта эътибор қаратган. Жум-
омил бўлиб қолмоқда. Турли даврларда бў- ифода этувчи ахлоқий- ладан, ўгитларида шундай дейил-
либ ўтган урушлар тарихи жанг натижасини руҳий таъминотни тако- ган: «Ҳақиқий ҳукмдорлар қайсики
шахсий таркиб ва техникадаги устунлик эмас, миллаштиришдир. лашкарни ўзлари улуғлаб кўтарган
балки ҳарбий хизматчиларнинг ахлоқий- бўлсалар, тезда уни хўрлаб тубан
руҳий шайлиги, уларнинг руҳий бардошлили- Шахсий таркибни қилмасинлар».
ги ҳал этганини кўрсатади. жанговар вазифаларга
ахлоқий-руҳий тайёр- Подполковник
Бугунги кунда лаш мақсадида ҳарбий Т. УбайДУЛЛаЕВ,
Қуролли Кучлар- қисмларда ўтказилаёт- Мудофаа вазирлиги
да олиб борилаёт- ган машғулотлар жара- Тарбиявий ва мафкуравий
ган ислоҳотларнинг ёнида ахлоқий-руҳий ишлар бош бошқармаси
устувор йўналишла- таъминот йўналишида стационар
ридан бири шахсий руҳий барқарорликни таъминлаш Òàрáиÿ
таркибнинг кайфия- хоналари ва руҳий чидамлиликни
тини ошириш, ҳар- шакллантириш жойлари ҳамда Айни вақтда шахсий таркиб ўр-
бий жамоаларда дала шароитидаги психологик тасида миллий ўзликни англаш ва
соғлом ахлоқий реабилитация мобиль пунктлари- жанговар руҳни, ватанпарварлик
муҳит, юксак руҳий дан фойдаланиляпти. Мазкур тад- тарбиясини кучайтириш, ҳарбий
бардошлилик, юқори бирларни ташкил этишда асосий хизматчиларнинг интеллектуал
жанговар шайлик- эътибор улар орасида ҳушёрлик салоҳиятини юксалтириш доимо
ни таъминлашдан ва огоҳликни оширишга ҳамда ку- эътиборимиз марказида бўлиши
иборат. Шунингдек, чайтиришга қаратилади. Ҳарбий лозим. Шу мақсадда ёш аскар ва
хизматчилар ҳар томонлама соғлом курсантлар учун Ватанга қасамёд
ва чидамли бўлиши, ҳар қандай қабул қилишдан аввал «Темур
мураккаб жисмоний ва руҳий си- тузуклари» китоби бўйича синов
новларга бардош бериши керак. ўтказиш тартиби йўлга қўйилди.
Бу эса улар қалбида Ватанга са-
Маúнавий-ахло³ий ³и¸ôа доқат, элга ҳурмат ва аждодларга
бугунги кунда миллий армиямизда фаолият юрита- лиги ва тараққиётининг ишончли муносиб ворис бўлиш туйғусини
ётган ҳарбий хизматчиларнинг ҳаётий ва професси- кафолатига, ёшлар ва ҳарбий шакллантиради.
онал кўникмаларини илм-маърифат асосида қалби хизматчиларни ватанпарварлик
ва онгига сингдириш, ички ва ташқи таҳдидларга руҳида тарбиялашнинг муҳим ин- Хулоса қилиб айтганда, янги
қарши мафкуравий иммунитетни мустаҳкамлашдаги ститутига айланиб бормоқда. Ўзбекистон шароитида ҳарбий
тизимли муаммоларни бартараф этишда ҳамжиҳат хизматчилар шахсининг маъна-
ва ҳамкор бўлишимиз лозим. Армия ва халқ бирлигини таъ- вий-ахлоқий қиёфаси тубдан ўз-
минлашга қаратилган мутлақо янги гарди. Қуролли Кучлар тизими куч-
Айни дамда мудофаа соҳаси- Абдулла Авлоний таъкидлагани- тузилма – ҳарбий-маъмурий сек- ли ва мустаҳкам маънавий-ахлоқий
даги асосий вазифаларни амалга дек, «Маънавиятни бир сўз билан торлар барча ҳудудларда самарали фазилатларсиз юксала олмайди.
ошириш бўйича турли йўналиш- ифодалаб бўлмайди. У қудратли, фаолият юритаётгани ғоят муҳим Ўтган 2020 йил мамлакатимиз
ларда кенг кўламли ишлар олиб бой ва биз учун азиздир». аҳамиятга эгадир. халқи бир қанча оғир синовларни
борилмоқда. Мазкур бошдан ўтказди. Коронавирус пан-
вазифаларни бажа- Янги Ўзбекистон шароитида Ана шундай ислоҳотлар туфайли демияси, Бухоро ва Сирдарё вило-
риш учун эса барча мамлакатимизда амалга оширила- «Халқ ва армия – бир тану бир жон!» ятларида содир бўлган техноген
поғонадаги ҳарбий ётган саъй-ҳаракатлар, армия ва деган олийжаноб ғоя ва амалий офатлар сўзимизнинг исботидир.
хизматчилар, албат- халқнинг фаол ҳамкорлиги нати- ҳаракат барча бўғиндаги ҳокимият Шундай қийин бир вазиятда ҳарбий
та, маънавий-ахлоқий жасида Қуролли Кучларимиз том ва бошқарув идоралари, маҳалла, хизматчиларимиз халқ билан елка-
жиҳатдан етук бў- маънода жамиятнинг ажралмас ма-елка туриб, бор куч-ғайратлари
лишини таъминлаш қисмига, мамлакатимиз барқарор- ёшлар, хотин-қизлар, ну- ва шижоатлари билан ёрдамга
керак. ронийлар ташкилотлари, шошилди. Бу жараёнда ҳар бир
таълим-тарбия муассаса- ҳарбий хизматчи ўзининг юксак
Қўшинларда ўтка- лари фаолиятини, кенг маънавий ва ахлоқий қиёфасини
зиладиган ислоҳот- жамоатчилик ҳаётини яққол намоён қилди.
лар, албатта, халқ қамраб олмоқда. Бу эса
манфаатлари билан Ватан ҳимояси чиндан ҳам Полковник
боғлиқ бўлиши лозим, барчамизнинг нафақат ва- Қудрат ХУДайбЕРГаНОВ,
буни доимо хотирада зифамиз, балки шарафли Қуролли Кучлар академияси
сақлаш керак, айниқ- бурчимизга айланиб бора- кафедра бошлиғи, доцент.
са, маънавий-ахлоқий ётганидан далолат беради.
соҳада. Подполковник
Халқимизнинг «Билаги адҳам НУРУЛЛаЕВ,
Инсон руҳи, маънавияти нима- зўр бирни енгади, били- кафедра катта илмий ходими
лиги азалдан одамларни қизиқти- ми зўр – мингни» деган
риб келган. Бу борада минглаб таъ- мақолида чуқур маъно
рифлар мавжуд. Аммо аниқ жавоб бор. Шу нуқтаи назардан,
йўқ. Бу буюк сир-синоатдир. Маъ- Қуролли Кучларимизни
навиятнинг моҳиятини ақл-заковат модернизация қилиш, хусусан,
билишга қодир эмас. Ўзбек адиби ҳарбий таълим соҳасига замонавий
билим, илғор хорижий тажрибалар,
ахборот-коммуникация техноло-
гияларини кенг жорий этиш бўй-
ича бошлаган ишларимизни янги
босқичга кўтаришимиз зарур.

8 VATANPARVAR 2021-yil 9-iyul № 27

ҚаРОР Ва ИЖРО ÁÀÐÊÀÌÎË ÀÂËÎÄ ÒÀÐÁÈßÑÈ

Мамлакати- «Ҳарбий прокурор соврини» маси ва Ўзбекистон каратэ ган бешта муҳим ташаббус Тадбирда Андижон ви-
мизда ёш доирасида турли спорт му- федерацияси билан ҳамкор- ижроси доирасида спортнинг лоятининг барча туман ва
авлодни ша- собақалари ўтказиб келин- ликда Президентимиз томо- ашихара-каратэ тури бўйича шаҳарларидан келган 100
кллантириш, моқда. нидан ёшлар маънавиятини ёшлар ва ўсмирлар ўртасида дан ортиқ 6-18 ёшдаги спорт-
ёшларни маъ- юксалтириш ва уларнинг бўш «Ҳарбий прокурор соврини» чи қатнашиб, 4 та вазн то-
нан ва жисмо- Андижон ҳарбий проку- вақтини мазмунли ташкил учун вилоят чемпионати таш- ифасида ўзаро беллашди.
нан соғлом этиб ратураси томонидан вилоят этиш бўйича илгари сурил- кил этилди. Мусобақа якуни бўйича ғо-
тарбиялаш, туризм ва спорт бош бошқар- либликни қўлга киритган
уларни олиб спортчилар медаль, диплом
борилаётган ва эсдалик совғалар билан
ислоҳотларнинг тақдирланди.
фаол иштирок-
чисига айланти- Бу каби тадбирлар ёшлар-
ришга қаратил- ни ватанпарварлик руҳида
ган қатор тад- тарбиялаш, уларнинг жисмо-
бирлар амалга нан соғлом, ақлан етук,
оширилмоқда. эл-юрт равнақига ярайди-
ган ўғил-қизлар бўлиб вояга
Ўзбекистон Республи- етишларига хизмат қилади.
каси Бош прокурорининг
ўринбосари – Ўзбекистон адлия подполковниги
Республикаси Ҳарбий проку- Шерзод ХайИТОВ,
рори генерал-майор Шухрат
Узаковнинг ташаббуси билан Ўзбекистон Республикаси
жойларда ҳудудий ҳарбий Ҳарбий прокурорининг
прокуратуралар томонидан катта ёрдамчиси

Ìàëàêà оøириø Èқтиäорëи ¸øëàр – ìàìëàêàт êåëàæàãи

Ўзбекистон Республикаси Президенти ҳузури- «ОТаМГа МУНОСИб
даги Давлат бошқаруви академиясида Мудофаа
вазирлигининг бошқарув органи ходимлари ФаРЗаНД бЎЛаМаН»
«бошқарув маҳорати» йўналишида малака
ошириш курсини битирди. Наманган гарнизонидаги ҳарбий қисмга қа-
рашли «ал-Фаробий издошлари» номли мен-
БОШ£ÀРУ МÀ¥ОРÀÒИ тал арифметика тўгараги очилганига эндиги-
ОШИРИËДИ на бир йил бўлди. Ўтган қисқа вақт оралиғида
тўгарак аъзолари юқори натижаларни қўлга
киритмоқда.

Жами 72 соатлик машғулотлар- таъминлаш, замонга мос ин- Асосан ҳарбий хизматчилар- раккаб масалаларни тез ва аниқ
ни ўз ичига олган мазкур курсда новацион мушоҳада юритиш, нинг фарзандларидан иборат бажаришида муҳим аҳамиятга
тингловчилар бошқарувни амалга тўғри қарор қабул қилиш, за- ушбу тўгаракда 210 нафар бола эга. Шу боис ушбу тўгаракдан
ошириш, жамоанинг жипслигини монавий менежментнинг илғор математика сабоқларини ўрган- болажонларнинг ота-оналари ҳам
услублари бўйича янги билим моқда. Яқинда пойтахтимизда хурсанд, устоз-мураббийлардан
III даражали сержант Олим БЕРДИЕВ ва малакаларни эгаллади. Са- ментал арифметика бўйича ўт- миннатдор.
марали педагогик технология- казилган республика танловида
лар асосида ўтилган маъруза умумжамоа ҳисобида энг юқори – Энг кичик ўқувчимиз 5 яшар,
ва амалий машғулотларда ўринни ҳам мана шу болалар энг каттаси эса 12 ёшда, – дейди
жонли дебат, қизғин муноза- қўлга киритди. Жумладан, мазкур тўгарак мураббийи Нодира Са-
ралар олиб борилгани курс- мусобақада қатнашган 19 ўқув- миева. – Болажонларнинг ман-
нинг ўз олдига қўйган мақсад- чидан 7 нафари олий, 10 нафа- тиқий ҳисоб-китоб ва арифметик
ларига эришишда муҳим омил ри иккинчи ва қолган 2 нафари машғулотларга иштиёқи баланд.
бўлди. учинчи ўринга сазовор бўлди. Уларнинг барчаси тиришқоқ ва
Ана шундай совриндор ўқувчи- албатта, келажаги порлоқ. Қайси
Ушбу курс тингловчиларига лардан бирини қизғин машғулот касб эгаси бўлмасин, шогирдла-
сертификатларни топшириш якунида суҳбатга чорладик. римизнинг ҳаётда ўз ўрнини то-
маросимида сўзга чиққан пишига ишонамиз. Кечани кеча,
Мудофаа вазирлиги Кадрлар – Мен бу тўгаракда бир йилдан кундузни кундуз демай, Вата-
бош бошқармаси бошлиғи пол- бери шуғулланаман, – дейди 9 яшар нимизни ҳимоя қилувчи, тинч-
ковник Акмал Oртиқов ҳамда Жаҳонгир Эгамназаров. – Дадам лигимизга катта ҳисса қўшувчи
Давлат бошқаруви академияси майор Сирожиддин Қобулов шараф- ҳарбийларимиз доим соғ-омон
раҳбарияти ушбу курснинг ли касб эгаси. Мен катта бўлсам, бўлсин. Отасидек Ватан посбони
аҳамияти хусусида тўхталиб, дадамдек қўрқмас, Ватанимга содиқ бўлиш истагидаги болажонлар
истиқболдаги захира кадрлар- ўғлон бўламан. ниятига етсин.
нинг келгусидаги фаолиятида
улкан зафарлар тилади. Ментал арифметика боланинг Муштарий абДУМаННОПОВа
ақлий салоҳиятини ошириш, му-
Д. РЎЗИҚУЛОВ

№ 27 2021-yil 9-iyul VATANPARVAR 9

КЕЛИНГ, КИТОб ЎҚИйМИЗ

«…ТАБАССУМ ҚИЛИНГ ВАНимадан сўз бошлашни билмаяпман. Сарлавҳани аллақачон

топиб қўйган эдим: «Ҳамманинг ўз Абшерони бор». Нега дей-

СЕВИНГ»сизми? Китобдаги мана бу парча учун: «Болалик – энг мусаф-
фо булоқдир. Ундан чанқоғингни қондирасан, кўзёшларингни
ювасан, томоғингга тиқилган алам тошини эритасан
ва бугунги кунингга қайтасан. Бугунги кунингдан бўлса-да, севавераман! Элчин
вақтинча бўлса-да, фақат болаликка қочиб бориб Сафарли каби бетакрор сўзларда
яширинишинг мумкин, холос». муҳаббатимни баён қила олмайман,
бироқ Тош шаҳарга бўлган севгим

уникидан кам эмас.

Назаримда бу сарлавҳа мен Ўқиймиз: «Асад бобомнинг уйи- Биз, болалар завқланардик, афсус- Саҳифани тайёрлашдан олдин
ни олди томони каттакон хурмозор ки, катталар бу завқни ҳис қилмай- анчагина ўйландим. Ўқувчиларга бу
айтмоқчи бўлган фикрларнинг бар- боғ эди. Бобом болалик пайтида дилар. китоб ҳақида нималар дея оламан?
часини ўзида жамлагандек эди. Ки- уни ўз отаси билан экиб чиқишган Унинг қимматини қандай англатиш
тобни қайта варақлаб, фикримдан – урушдан кейинги йиллар ейишга Бу шундай бир ғаройиб китоб. мумкин? Ҳеч сўз демасдан бир
воз кечдим. Китобдаги тўрт калима- нарса бўлмаган пайтлар бу боғнинг Ҳам ўқийсиз, ҳам биргина сизга саҳифага адибнинг ёзганларидан
да – «…табассум қилинг ва севинг» тўйимли мевалари уларни очликдан қадрдон бўлган олисларда қолган парчалар шаклида бериш фикри
билан ҳаммаси ойдинлашар экан. сақлаб қолган… оламга бўйлайсиз. ҳам келди. Ўқувчи кўнглини то-
пиш ўта мушкул иш. Келажакда бу
Таассуротларинг тўлиб-тошга- Дарахтлардан сўнгги барглар «Денгиз ҳақида сўзлаб бер мен- шаклда ҳам китоблар тавсия этар-
нида нимадан сўз бошлашни бил- учиб тушганидан сўнг чумчуқлар га» китобида Истанбул деган гўзал миз, эҳтимол.
май қоласан. Адиб ҳақида икки оғиз боғларга ёпирилишар, узилмаган шаҳар ҳақида ҳикоялар бор.
сўз айтсаммикан? Мен каби оддий хурмоларни чўқишга тушишар- Асарда мактуб жанри ҳам бор. Бу
бир ўқувчи адабиёт синчиларидан ди. Улар похол қўриқчидан ҳам, Ўқиймиз: «Шаҳар ҳам худди Элчин Сафарли ижодида бетакрор
ўтказиб нима ҳам дея оларди? бошқа ҳийла-найранглардан ҳам севимли кишингиздек бўлиб қоли- қиёфа касб этади.
ҳайиқишмас, бобом ҳосилни сақлаб шини сезганмисиз? У сизни ҳис қи-
Қаранг-а, ҳамон таассуротларим қолиш учун уларни милтиқда отиш- лади, ғамхўрлик кўрсатади, борини Келинг, мактублардан парчалар
ва ўйларим билан бандман. Қайси га тушарди. баҳам кўради ва ўз ўрнида сиз ҳам ўқиймиз: «Дўстгинам, ўзгалар
адиб, қайси асар? Элчин Сафарли, борингизни (хоҳ катта ёки кичик учун яшайдиганлар раҳмимни
озарбайжон адиби Элчин Сафарли! Биз акам иккимиз чумчуқларни бўлсин, ўйлаб ўтирмасдан) у билан келтиради. Сиртдан бу иш кони
сақлаб қолиш пайида бўлардик. бўлишасиз. Шаҳар билан худди савобдек. Бундай кишилар билан
Унинг номи ўзбек китобхонла- Бир куни Асад бобом уйқуга кет- суюкли инсонингиз каби муносабат яқиндан танишгандан сўнг, улар
рига ҳам яхши таниш. Ёзувчига ганида унинг милтиғини қудуққа ўрнатасиз. Гоҳида ундан азизроғи қанчалар бунга ишонтирмоқчи бў-
Шарқнинг қалби, дея, юксак баҳо ташлаб юбордик. Милтиқнинг ўрни- топилмайди, гоҳ эса уни кўрарга лишса-да, бахтли эмасликларини
берилган. Ва топиб берилган. га эса ким ёзганлиги кўрсатилмаган кўзингиз йўқ. Аммо не бўлганда ҳам пайқадим. Ноҳақлик. Ҳар биримиз
юмалоқ хат қолдирдик… Бувимнинг юзадаги беқарор тўлқинда эмас, биринчи навбатда ўзимиз учун
Бугун сизга адибнинг «Денгиз Эрон шоирларига тегишли китобла- чуқурликдан жой олган бир нарса бахтли бўлишимиз лозим, кейин-
ҳақида сўзлаб бер менга» асарини рини варақлаб, анча-мунча «ақлли бор. Унинг номи – МУҲАББАТ». гина уни бошқалар билан бўлишиш
тавсия этамиз. гаплар»ни кўчирганмиз. мумкин».
Бу худди Тошкент ҳақида менинг
Китобнинг еттинчи саҳифаси «Қушлар ҳаёти эвазига келади- ўйларимга ўхшайди. «Муҳаббат – ҳамма нарсанинг
шундай бошланади: «Бир гал мен ган ширин мевалардан не фойда? моҳияти, у ўзимизда, биз эса ким
битта китобхон аёлдан мактуб ол- Ўзидан кучсизларга жанг эълон Ўқиймиз: «Босфор – Истанбул- билади нималарни ахтарамиз ва
дим. У шундай ёзганди: «Болалик қилиш – ожизлар иши!» нинг биринчи азон янграши билан ҳеч нарсани топмаймиз».
ҳақида хотираларингиз ғоятда иде- ўз деразаларини очувчи уйи бўлиб,
ал. Дунё бамисоли эзгуликка ғарқ, Балки, бу ҳолат ҳаммага ҳам ярим тунда осудаликка чўкади… «Болажоним, эсингда тут: агар
ота-оналар ниҳоятда меҳрибон ва таниш эмасдир. Болалигимда бир сояни кўрган бўлсанг, демак, шун-
зийрак, тарбияда заррача хатога нарса мени ҳайрон қолдирар эди: Истанбулда ҳар кимнинг бир доқ яқинингда ёруғлик ҳам бўлади.
йўл қўйишмайди. Қаҳрамонларин- бозорларда сотиладиган узумлар- парча соҳили, ўз чағалайи ва бир Соядан ўгирил-да, ёруғликни қидир
гиз ҳам ўта вазмин, оқил ва бағоят нинг бир донасида ҳам чумчуқлар- финжон чойи бор. – куч ўшанда. Олти минг йилдан
донишманд… Ахир ҳаётда бундай нинг ўткир тумшуқчаларидан из бери уни ҳеч қандай зулмат ўчира
бўлмайди-ку!» Мен шу жойда ўқиш- бўлмасди. Ҳовлимиздаги узумлар, Истанбул қиссалар сўзлайди. олмаган. Ёруғлик сени ҳимоя қила-
дан тўхтадим ва ё ўзимга, ё ўша айниқса, эртапишар нави эҳтиё- Уларни ҳамма ҳам эшитолмайди. ди. Албатта, унга ишон.
аёлга овоз чиқарганча, жавоб бер- жимиздан ортиқ бўлса-да, бозорга Кимки ўзини эшита билса, уни
дим: «Болаликда шундай бўлади». олиб чиқиб сотишнинг имкони йўқ бошқалар ҳам тинглай олади. Бир Аким»
эди. Негаки чумчуқ ва майналар хиллар учун Истанбул – кўча тиқин- «Аким амаки,
Ҳа, айни ҳақиқат, болаликда чўқилаб қочиб, уларнинг бозоргир- лари билан тўла дағал мегаполис, Асад бобом синглиси Замина
айнан шундай бўлади! лигига путур етказарди. Катталар бошқалар учун – ҳамма ердаги оламдан ўтганида ўттиз ёшлардан
шақилдоқ тунукалар билан қушлар- каби ҳеч кимга тегишли бўлмаган ўтиб қолганди. У қайғуга тушди.
Бу китоб тузилиши анъанавий ни чўчитишни тайинлашарди бизга. тарихлар хазинасидир. Уйни, ўзини ва ишни ўз ҳолига
китобларимиздан бироз фарқли. Аммо қушлар шунақа иштиёқ билан ташлади. Ҳаёт унинг учун тугаган-
Ҳар бир ҳикояда ёки хотиралар узум доналарига тумшуқчаларини Хазина омборига кириш бу – дек эди.
десаммикан, бобларми… нима деб ботирардики… қараб завқланасиз. ерга келадиганларнинг ҳаммаси Бир гал қабр ёнида ўтирганида,
аташни билмадим, хуллас, тартиб учун бемалол бўлса-да, ҳар ким ҳам қартайган мулла унинг ёнига келди.
рақамлари билан белгиланган. Rost24.uz маълумотига кўра, у ерга бош суқавермайди. Одамзод- Қора тасбеҳларини ўгирганча, ёни-
Тартиб рақамлари 43 да тўхтайди. 2020 йилда нинг энг катта хатоси бу – барча га тиз чўкди. «Тошни яна қанча қу-
Кейин хотима… Ҳикоя мағзи бўлган «Китоблар олами»нинг энг муҳим нарсалар ёнида туриб, «ўзи- чиб ўтирмоқчисан? Сенинг синглинг
гап (Булар оддий гаплар эмас, ҳаёт харидоргир асарлар ники»ни излаб дунё айланишидир. шу тош тугул, бутун қабристонда
ҳикматларидир, ҳаётнинг ўзи каби 10 талиги қуйидагича йўқ-ку». Бобом аввалига жаҳлга
гўзал, оддий, сизу бизнинг кўнгил бўлган: …Ердаги ҳеч нарсага боғланиб минди. Бу телба чолни ҳайдаб
қатларимизда яширин изҳорлар 1. «Уйимни соғиндим» қолиш керак эмас, бари ўткинчи, солмоқчи ҳам бўлди, аммо барибир
каби қадрли, бебаҳо ҳикматлар- Элчин Сафарли. дейишади-ку. Кадикёй ҳақида гап сўради: «Унақада, қаерда у?»
дир!) тартиб рақами остида битта 2. «алеф» Пауло Коэльо. кетганида бундай демаган бўлар- Мулла тасбеҳ ўгиришдан тўхтади
саҳифани эгаллаган. Яна унинг 3. «Элжернонга аталган дим». ва унинг чап кўксига қўлини нуқи-
иккинчи томони бўм-бўш, оппоқ. гуллар» Дэниел Киз. ди: «Барчаси юрагингда. Уни эсла
4. «То сени топгунимча» Истанбул муҳаббати биргина бу ва у сенга яқинлашади».
«Ўзидан кучсизларга жанг эълон Жожо Мойес. китобда эмас, адибнинг бир неча Азиз ўқувчи, бу парчалар сиз би-
қилиш – ожизлар иши!» Бу бутун 5. «Ишққа оид 40 қоида» асарларида учрайди. Унинг маҳора- лан бўлишгим келган таассуротла-
Элиф Шафақ. ти шундаки, сизга ҳам Истанбулни римдан заррадир. Яхшиси, китобни
бир саҳифани эгаллаб 6. «Қайтганимда уйда бўл» севдиради. Ҳа, ҳа, севдиради. Худ- ўқинг, Элчин Сафарлининг қатор
турибди. Элчин Сафарли. ди адибимиз Аҳмад Аъзам ҳикоя- асарлари она тилимизга чевирил-
7. «алкимёгар» Пауло Коэльо. сида Гарашани қандай севдирса, у ган. Улар билан китоб жавонингиз
8. «Молхона» Жорж Оруэлл. ҳам ўз асарлари билан Истанбулни кўркли, қалбингиз инжа туйғуларга
9. «Рақамли қалъа» севдиради. бой бўлади, ишонинг!
Дэн браун.
Мен Истанбулни кўрмаганман, Инобат ИбРОҲИМОВа,
10. «Тоғлар ҳам садо китоблар орқали уни танидим, «Vatanparvar»
беради» Холид меҳрим тушди. Кўрганлар уни
Ҳусайний. беқиёс гўзал шаҳар дейишади,
тўлиб-тошиб таассуротларини сўз-
лайдилар. Гўзал бўлганидан кейин
асир қилади-да. Аммо менинг ўз
Истанбулим бор. Уни Тош шаҳар
деб суяман, денгизлардан йироқ

10 VATANPARVAR 2021-yil 9-iyul № 27

СайЁр қабул Муаммолар ечим топмо³да

Давлат раµбарининг тегишли топшири²и асосида
Президент маслаµатчисининг биринчи ´ринбосари
Бахти±р Исламов раµбарлигидаги Республика ишчи
гуруµи таркибида ¤збекистон Республикаси Бош
прокурорининг ´ринбосари – ¤збекистон Респуб­
ликаси ¥арбий прокурори генерал-майор Шухрат
Узаковнинг Сирдар± вилояти б´йлаб оммавий сай±р
³абуллари Сайхунобод, О³олтин, Бо¸вут туманлари
ва Гулистон шаµрида б´либ ´тди.

Хусусан, Гулистон шаҳри- муаммолари тингланиб, ҳал ёрдам, қурилиш, комму- йича мурожаатлар қўшим- чиқиш ва ҳал этиш юзасидан
да ўтказилган қабулда Мир- қилиш чоралари кўрилди. нал ва бошқа соҳалар ча ўрганишларни тақо- шахсий жавобгарлик юклатилди.
заобод ва Гулистон туман- бўйича 120 та мурожаат зо этгани сабабли ижро
лари аҳолисининг мурожа- Икки кун давом этган келиб тушди. учун назоратга олинди. Адлия подполковниги
атлари тинг­ланди. Куннинг оммавий қабуллар жараё- Шунингдек, оммавий қа- Сарвар МУХИТДИНОВ,
иккинчи ярмида Боёвут тума- нида фуқаролардан тергов Шулардан 43 таси буллар якуни бўйича му- Ўзбекистон Республикаси­
нидаги 2-сонли мактаб-ин- ва суриштирув, суд қарор- жойида ҳал қилинган тасадди раҳбарларга на- Ҳарбий прокурорининг
тернати ҳовлисида Боёв- лари, суд қарорларининг бўлса, 77 та масала бў­ зоратга олинган ҳар бир
ут, Ховос туманлари ҳамда ижроси, маҳаллий ҳокими- мурожаатни ўз вақтида ўринбосари
Янгиер ва Ширин шаҳар- ят ва ўзини ўзи бошқариш қонун доирасида кўриб
ларидан ташриф буюрган органлари мансабдор шахс­
фуқаролар қабул қилиниб, ларининг хатти-ҳаракатла-
уларни қийнаб келаётган ри, ижтимоий-иқтисодий
масалалар, уй-жой, моддий

Битирув Эъзоз

Кичик командирларга МЕҲНАТИ ЭЛДА
ишонч
АЗИЗ
Марказий ҳарбий округда жойлашган
Қуролли Кучлар Кичик мутахассислар- Халқимиз орасида
ни тайёрлаш марказида навбатдаги «Меҳнат қилган – элда
битирув тантанаси бўлиб ўтди. азиз» деган пурмаъно
гап бор. Дарҳақиқат,
Тадбирда Марказий ҳарбий лари тантанали равишда топши- меҳнати ортидан қадр ҳамиша ардоғимизда» мавзусида
округ қўшинлари қўмондонлиги, рилди. Шунингдек, бир гуруҳ би- топг­ ан, фидойилиги би- тадбир бўлиб ўтди. Унда ҳарбий
вилоят ички ишлар бошқармаси тирувчиларга «Аълочи мутахассис» лан ажралиб турадиган, инс­титут раҳбарияти, Республика
раҳбарияти, Самарқанд вилояти кўкрак нишони берилди. узоқ йиллик тажриба- Ҳарбий прокуратураси ходимлари
«Нуронийлар» кенгаши, Ўзбеки- ларини шогирдларига ҳамда курсант ва аскарлар иштирок
стон ёшлар иттифоқи вилоят кен- Тадбирнинг бадиий қисмида ўргатишда тинимсиз этди. Тадбирда сўзга чиққанлар
гаши ҳамда давлат ва жамоат таш- курсантларнинг қўл жанги бўйича ҳаракатда бўлган ватан- Тоҳир ота Қўчқоровнинг миллий ар-
килотлари вакиллари, фахрийлар, кўргазмали чиқишлари ва Са- дошларимиз талайгина. миямизнинг равнақи йўлида қўшган
ота-оналар ҳамда бир гуруҳ ёшлар марқанд гарнизони ҳарбий оркестр Уларнинг босиб ўтган ҳиссасини эътироф этди. У кишининг
иштирок этди. жамоаси ҳамда вилоят маданият ҳаёт йўли ёшлар учун илм излаб, бутун умрини ёшларга
бошқармасининг концерт дастури дастуриламал бўлмоғи таълим ва тарбия беришдек шарафли
Сўзга чиққанлар ҳарбий соҳада намойиш этилди. керак. Биз юқорида таъ- йўлда сарфлаганлиги видеолавҳалар
амалга оширилаётган ислоҳотлар рифлаган фидойилар орқали намойиш этилди.
ҳақида гапирар экан, марказда Контракт бўйича ҳарбий сафига Мудофаа вазир-
сержантларни тайёрлаш бўйича хизматчи, оддий аскар лиги Ахборот-коммуни- Сўнг Тошкент шаҳридаги файзли
замон талабларига жавоб беради- Хайрулло ЎЛМАСОВ, кация технологиялари ва хонадонлардан бирида истиқомат
ган самарали тизим яратилганлиги, марказ пресс-атташеси алоқа ҳарбий институти қилаётган Тоҳир ота ҳолидан хабар
натижада эса юксак назарий ва фахрийси, техника фан- олинди. Меҳмонларни очиқ чеҳра
амалий билимларга эга бўлган етук лари номзоди, доцент, билан кутиб олган қаҳрамонимиз-
кичик командирлар Қуролли Кучлар захирадаги подполков- га Мудофаа вазирининг эсдалик
сафларидан муносиб ўрин эгалла- ник Тоҳир Қўчқоровни нишони ва совғалари топширилди.
ётганини алоҳида таъкидлашди. ҳам қўшиш мумкин. Тоҳир Қўчқоров босиб ўтган умр йўли
ҳақидаги хотиралари билан ўртоқла-
Шундан сўнг, битирувчиларга Бугунги кунда 75 ёшни қарши- шиб, ёш офицерларга илм-фанни
сертификат ва кўкрак нишонлари лаган Тоҳир Қўчқоров ўтган аср- эгаллаш, етук мутахассис бўлиш бо-
ҳамда «кичик сержант» ва «III нинг 90-йиллари бошида ҳозирги расидаги зарур тавсияларини берди.
даражали сержант» ҳарбий унвон- Муҳаммад ал-Хоразмий номидаги Отанинг томорқасида ҳашар ташкил-
Тошкент ахборот технологиялари лаштирган курсантларни ҳам дуо
университетининг ҳарбий факуль- қилар экан, аввало юрт тинчлигига
тети асосчиларидан бири бўлди ва кўз тегмаслигини, унинг ҳимояси
13 йил давомида унга раҳбарлик йўлида бор куч-ғайратини аямасдан
қилди. Қуролли Кучларимизнинг меҳнат қилиш кераклигини уқтирди.
етук мутахассислар билан таъ- Меҳнат қилган инсон, албатта, қадр
минланишида, ёшларнинг Ватанга топишини такрор-такрор айтишдан
фидойи, оилага садоқатли бўлиб чарчамаган отахон фахрийларни
таълим ва тарбия топишларида ўз доим қадрлаб келаётганлиги учун
ҳиссасини қўшди. Мудофаа вазирлиги раҳбариятига
миннатдорлик билдирди.
Тоҳир ота Қўчқоровнинг босиб
ўтган илмий ва амалий фаолиятини Шерзод ШАРИПОВ,
ўсиб келаётган ёш авлодга етказиш «Vatanparvar»
мақсадида Ахборот-коммуникация
технологиялари ва алоқа ҳарбий инс­
титути фаоллар залида «Фахрийлар

№ 27 2021-yil 9-iyul VATANPARVAR 11

ХОТИРа ¥ÎØÈÌÎÂ

¤ÒÊÈР
СÀБО£ËÀРИ
(ёднома)

ИЛК УЧРаШУВ Ўша йили университетга кириш ди. Охири кўрган, эшитганларимни вафот этдилар. Аянинг вафоти мен
имтиҳонларидан ўтолмай, қайтиб кета- қоғозга туширдим. Ўткир ака ҳико- учун ҳам оғир жудолик бўлди. Чунки
Мактабни битириш арафаси эди. диган бўлдим. Йўлга чиқишдан аввал яни бир зумда ўқиб чиқди ва: ая менинг ҳам бошимни силаган, доим
Республика миқёсида ўқувчи- яна бир марта устозни йўқлаб бордим. «болам-бўтам» деб бағрига босган
лар ўртасида ўтказиладиган бир вик- – Мана бу бошқа гап! меҳри дарё аёл эдилар.
торина эълонига кўзим тушди. Унинг – Ҳикояларингизни ўқидим, – деди Ҳикояда инсон қисмати
талаблари «Ленин учқуни» (ҳозирги устоз. – Ҳаракатингиз яхши, кузатув- бор, адабиётнинг бош Она вафоти ҳар қандай инсон учун
«Тонг юлдузи») газетасида эълон ларингизда жон бор. Аммо ҳикояла- вазифаси – инсонни катта йўқотиш. «Дунёнинг ишлари»
қилинган эди. Викторина саволлари- рингиз матбуотда эълон қилинадиган тасвирлаш, – де- китобининг дастлабки боблари ўша
га жавоб ёзиб, газетада кўрсатилган даражадамас, ўрганчик машқлар. ди-да, бир чекка- жудоликнинг оғир изтироблари таъ-
манзилга юбордим. сига «номерга» деб сирида қоғозга тушганидан хабарим
Орадан икки-уч ойча вақт ўтди. Бир Албатта, бу гап мени қувонтирди ёзиб қўйди. Бир бор...
куни мактабдан келсам, дадам раҳмат- деёлмайман. Аммо Ўткир ака бор гапни неча кундан кейин
ли ҳовлидаги сўрида қувончлари ичига лўнда қилиб айтгани тўғри экан. Кейин ҳикоя газетада босилиб чиқди. Адашмасам, май ойлари эди. Ик-
сиғмай ўтирибдилар. Мени кўришлари ҳам устознинг одати шундай эканини, кинчи қаватга – «Тошкент оқшоми»
билан кўрпача қатидан қоғозга ўрал- ёлғон-яшиқ гаплар билан одамнинг Бир куни эрталаб ишга келсам, таҳририятига тушиб, устоз билан
ган нарсани олиб узатдилар. қўйнини пуч ёнғоққа тўлдирмай, очиқ- ҳамхонам мени Ўткир ака йўқлагани- бирпас суҳбатлашгим келди.
– Бу сенга. Тошкентдан. Назарга ту- часига фикр билдириш одати борлиги- ни айтиб қолди. Устознинг хонасига
шибсан, баракалла, ўғлим. Мартабанг ни кўп кузатдим. кирдим. – Келганингиз яхши бўлди, – деди
улуғ бўлсин! адиб. – Зулфия опанинг маслаҳати
– Нима бу? – дедим шоша-пиша – Бошқа машқларингиз бўлса, – Келдингизми? – деди Ўткир ака. билан «Саодат»га бир нарса ваъда
қоғозни очарканман. ташлаб кетинг, ёнингизда бўлмаса, – Ўтиринг. Кеча оқшом менга «Ёш гвар- қилган эдим. Редактор топшириғи
– Китоб, ўғлим, – дедилар дадам юборинг, кўриб қўяман, кўнглингизни дия» нашриётидан қўнғироқ қилишди. билан бир ерга боришга тўғри келиб
ғурурланиб. чўктирманг, – деди хайрлашаётиб. «Ёшлик» альманахининг навбатдаги қолди. Тушликдан кейин опанинг ҳу-
Китоб ўралган қоғоздаги ёзувларни китобига ёш ижодкорларнинг асарла- зурларига киришим керак эди. Малол
ўқиб, викторинага жавоб юборганим Шундай катта ёзувчининг энди мак- рини тўплашаётган экан. Мен сизнинг келмаса, шуни опага элтиб берсангиз.
эсимга тушди. Менга юборилган китоб табни битирган бола билан қилаётган ҳикояларингизни тавсия қилдим. Бугу- Ўзим киролмаганим учун узр сўраб
эса улуғ ёзувчимиз Абдулла Қаҳҳор- дўстона муомаласи мени ниҳоятда ноқ энг яхши ҳикояларингиздан олиб, қўйинг...
нинг «Ёшлар билан суҳбат»и экан. ҳаяжонга солган эди. нашриётга бериб келинг.
Муқова ичида шундай ёзув бор эди: Тушликкача анча вақт бор эди.
«Менинг Ватаним» кўрик-танлови- ШаКЛЛаНИШ ПИЛЛаПОЯЛаРИ Орадан кўп ўтмай, «Ёшлик» альма- Хонамга кириб, матнни ўқий бошла-
да ғолиб чиққанингиз учун Республика нахи нашрдан чиқди. Кейин эса Ўткир дим. Ўқиб, ларзага тушдим. Булар
пионерлар саройи раҳбарияти ушбу Ниҳоят, ўзим орзу қилган Журна- аканинг «Тошкент оқшоми»да «Ёшлик «Дунёнинг ишлари» китобига кирган
китобни тортиқ қилади». листика факультетига ўқишга кирдим. илҳомлари» номли мақоласи босил- «Ҳаққуш», «Туш», «Китоб» деган
Абдулла Қаҳҳорнинг Ўткир Ҳоши- Факультетнинг кечки бўлимида ўқиб, ди. Мақола альманахда босилган ёш ҳикоялар бўлиб, уларни изтиробсиз
мов ҳақидаги самимий дил сўзларини матбуотда ишлай бошладим. Ишдан ижодкорларнинг асарлари тўғрисидаги ўқиб бўлмасди...
дастлаб шу китобда ўқидим. Шундан бўш пайтларимда тез-тез Ўткир ака- фикр-мулоҳазалардан иборат эди. Шу
кейин Ўткир Ҳошимовнинг асарлари- нинг ёнига келиб, ижод сирларини жумладан, менинг ҳикояларим ҳақида Роса соат иккида «Саодат» жур-
ни қидириб топиб ўқийдиган бўлдим. ўрганишга ҳаракат қилардим. Устоз ўз ҳам фикрлар бор эди. нали бош муҳаррирининг хонасига
Улардаги ўзгача жозиба, ширали тил, маслаҳатларини аямас, кичик ҳикояла- кириб бордим. Зулфия опа ўз кабине-
қизиқарли ҳаётий воқеалар ўзига рим сайқалланиб, «Тошкент оқшоми» Ўткир Ҳошимовдай таниқли адиб- тидан чиқиб келаётган экан. Атоқли
ром қилар, мутолаага берилиб кет- газетасида босилиб чиқарди. Бу эса нинг бу фикрларини ўқиб, қанчалик шоиранинг салобати босиб, остонада
ганимдан тонг отганини ҳам билмай мени руҳлантириб, янги ҳикоялар қувонганимни тасаввур қилиш қийин тўхтаб қолдим. Ўткир аканинг узрини
қолардим. Ўткир аканинг асарлари ёзишга ундар эди. бўлмаса керак. Бу мен учун шараф айтиб, қўлёзмани опанинг қўлларига
таъсирида бир-иккита ҳикоя ҳам эди. бердим. Зулфия опа қабулхона бур-
қораладим. Лекин бундан устознинг кўнгли тўл- чагидаги креслога ўтириб, кўзойнак
Ҳикояларимни Қўқон шаҳрида мади шекилли, бир куни шундай деди: ОНаГа ТаЪЗИМ тақди-да, саҳифаларни ўқий бошла-
чиқадиган «Меҳнат байроғи» газе- ди. Қолишни ҳам, чиқиб кетишни ҳам
тасида ишлайдиган ёзувчи Адҳам – Ҳикояларингиз яхши. Қаламингиз Етмишинчи-саксонинчи йилларда билмай ўрнимда туриб қолдим. Опа
Мирсаидовга олиб бордим. У киши чархланиб боряпти. Бироқ ҳамма- бутун Ўзбекистонда машҳур бўлган матнни бироз ўқигач, чуқур-чуқур
машқларимни эринмай ўқиб чиқди ва сининг мавзуси бир хил – муҳаббат, газета «Тошкент оқшоми» эди. Унинг хўрсиниб қўйди. Сўнг: «Бу жуда яхши
орасидан биттасини танлаб, уни қизил ишқ. Ёзувчи нуқул бир мавзуда қалам фақат пойтахт аҳли эмас, бошқа вило- асар бўлади, она ҳақида шунақа ёзиш
ручка билан таҳрир қила бошлади. тебратаверса, ўзи билан ўзи ўралашиб ятларда ҳам минглаб обуначилари бор керак. Ўткиржонга раҳмат денг, даво-
Ниҳоят, Адҳам ака таҳрирдан бо- қолади. эди. Сабаби, бу нашрда нуқул зери- мини ҳам берсинлар», деб қўлёзмани
шини кўтарди ва ҳикояга «Кўзларинг карли сиёсат ва коммунистик мафкура кўтариб хонага кириб кетди... Шу та-
ёшланмасин», деб сарлавҳа қўйди. Устознинг маслаҳати тўғрисида кўп тарғиби эмас, одамларнинг юрагидаги риқа «Дунёнинг ишлари» қиссасининг
– Ука, мавзу яхши, озгина таҳрир ўйладим. Чунки ҳақ гапни айтганди. гаплар ҳам ёритиларди. Газетанинг дастлабки қисми «Саодат» журналида
қилдим... Кўп машқ қилинг, тез-тез Кунларнинг бирида Мўйноққа хизмат ҳар душанба сонида «Йигирманчи йил- кетма-кет босилди. Кейин «Гулистон»,
келиб туринг, – деди мени қувонтириб. сафари билан бордим. Одам қадами лар адабиёти», деган саҳифа берилар «Шарқ юлдузи» журналларида ҳам
Мактабни битириб, Тошкентга йўл етмаган саҳрода атрофи саксовул ва ва бу саҳифада Сталин қатағонлари эълон қилинди. Китоб уч юз мингга
олдим. Мақсадим – Журналистика янтоқ билан ўралган, усти очиқ қўрада даврида минг бир азобга солинган, яқин нусхада қайта-қайта нашр этил-
факультетига ўқишга кириш ва устоз ётиб қолишимга тўғри келди. Кекса қамалган, отиб ўлдирилган шоир ва ди. Бир неча тилларга таржима бўлди.
Ўткир Ҳошимов билан учрашиш эди. чўпон Қаршибой ота билан гаплашиб адиблар ижоди дадиллик билан ёри- Асар асосида Мираббос Мирзаҳмедов
Ўткир акани топиш қийин бўлмади. ўтирибмиз. Унинг серажин юзида тиларди. Бу хайрли, аммо хатарли экранлаштирган телефильм йиллар
«Тошкент оқшоми» газетасида ғам-андуҳ ифодаси бор эди. Бироқ ун- юмушда газетанинг адабиёт ва санъат давомида «ойнаи жаҳон»да ўттиз
ишлар эканлар. Газета таҳририяти- дан ботиниб, ҳеч нарса сўрай олмадим. бўлими мудири Ўткир Ҳошимовнинг мартага яқин намойиш қилинди. Асар
нинг аввалги «Билимлар уйи» ёнида Чўпон бизни меҳмон қилиб, эрталаб ҳам ҳиссаси бор эди. Газетада талай бугунги авлодни ҳам ҳаяжон ва лар-
жойлашган биносини топиб бордим. йўлга чиқариб қўйди. истеъдодли қаламкашлар меҳнат қи- зага солмоқда.
– Қўқонликман. Ўқишга келган- лар, улар орасида қалами ўткир ва
дим... – дедим тутилиб-тутилиб. Чошгоҳда шамол «дазмоллаган» ниҳоятда дилкаш журналист, адиб Мурод ТИЛЛаЕВ,
– Асарларингизни ўқиб, жуда таъсир- текис қумликка вагон-уйчалар ўр- Тўлқин Расулов айниқса, ажралиб ту- ёзувчи
ландим... Шунга ўзингизни... натилган, нефть қазиш анжомлари рарди. Билишимча, Ўткир аканинг она-
– Раҳмат, ука. Ўзингиз ҳам ёзиб тикланган майдонга кириб бордик. лари Пошша ая ҳам Тўлқин Расуловни
турасизми? «бешинчи ўғлим» деб атардилар...
Мен ерга қарадим, ёзганларимни – Хуш келибсизлар, – деди экспе-
кўрсатишга ботинолмас эдим. диция бошлиғи Отамурод ака. Мақса- Ёз кунларидан бирида Тўлқин ака
Ўткир ака буни сезиб, далда берди: димизни эшитгач, бизни вагон-уйчага мени чақириб, «Вақт топиб, ойимдан
– Уялманг, машқларингиз бўлса, бошлаб кирди. – Узоқ йўл босиб чарча- хабар олиб келинг, Ўткиржон дам
ташлаб кетинг, кўриб қўяман. гандирсиз. Шу ерда дам олиб туринг- олишга кетган, ойим сизни кўрсалар
Қўлёзма машқларимни тортиниб лар. Биз Қаршибой отанинг ўтовига хурсанд бўладилар», деди. Устознинг
устозга узатдим... ўтиб келамиз. уйига борсам, Пошша ая беш ёшлар-
даги набираси Фаррухжон билан очиқ
– Тинчликми? – деб сўради
ҳамроҳим. Экспедиция бошлиғи аф- айвонда ўтирган эканлар (Фаррух
сусланиб деди:
Ўткир аканинг тўнғич фарзанди). Ая
– Бир неча кун олдин Қаршибой
отанинг ёлғиз неварасини илон чақиб мени бағрига босиб кўришдилар. Ора-
олган экан, вафот этибди...
дан бир ярим йил ўтгач, баҳор кун-
Бу гапдан кейин Қаршибой отанинг
ғамгин қиёфаси хаёлимдан кетмай қол- ларидан бирида Пошша ая тўсатдан

12 VATANPARVAR 2021-yil 9-iyul № 27

аЖДОДЛаР ЖаСОРаТИ – ЁШЛаРГа ЎРНаК

2019 йили Россиянинг Красногорск шаҳрида Ик-
кинчи жаҳон уруши даврида кўрсатган мислсиз
меҳнати ва мардлиги учун барча ҳарбий кинотас-

ÕÀÐÁÈÉвирчилар шарафига (қўлида кинокамера ушлаб
турган аскарлар тимсолида) ҳайкал ўрнатилди.

Дарҳақиқат, Иккинчи жаҳон Белоруссия Бу воқеалардан анча олдинроқ немис Украина фронти операторлари
уруши йилларида ҳарбий ки- фронтидаги жанг- қўшинлари мамлакат чегараси яқи- орасида киноҳужжатчи-оператор
нотасвирчилар собиқ Иттифоқ лар бўйича ки- нида урушга тайёргарлик кўрганлиги Маматқул Арабов ҳам бўлган. Асли
халқларининг ўлмас жасоратини ношунос Абдубо- инобатга олинса, бу ишларни ҳаётий бухоролик бўлган юртдошимиз 1962
тасмаларга муҳрлади. Бу орқали рий Ҳасановнинг тасодиф, дейиш тўғрироқ бўлади. йилдан 1971 йилгача Ўзбекистон
келажак авлод учун такрор- ёзган маълумот- Шундай бўлса-да, Малик Қаюмов ҳужжатли фильмлар киностудиясида,
ланмас, ўзига хос ғалабанинг ларида келтири- урушни тўхтатиш учун, ғалаба учун сўнг Тожикистонда фаолият юритган.
образини қолдирди. Бундай лишича, Малик қўлидан келганча ҳаракат қилган, У тасвирга олган киносюжетларда
кинооператорлар сони 250 на- Қаюмов кўп қон она Ватани учун жонини беришга Украина, Венгрия, Польша, Чехия,
фардан ортиқ эди. Р. Кармен, йўқотаётган яра- тайёр бўлган. Германиядаги жанглар, шаҳар ва
В. Сушинский, Б. Соколов, дорга ёрдам бе- қишлоқларнинг озод этилиши, не-
А. Крилов, Б. Пумпянский, риш учун муваф- Танти қаҳрамонимиз Калинин мис аскарларининг асирга олиниши
А. Сёмин, И. Попов, Н. Биков фақиятли кадр- фронтининг тайёргарлик пайтида ифодаланган. Энг оғир жанговар ша-
каби номларни узоқ давом эт- ларни пойлаб ту- қўмондон Георгий Жуков билан учра- роитларда Маматқул Арабов ҳамкор
тириш мумкин. Улар орасида ролмаган кезлари шади. Унга Амир Темур қабри воқеа- операторлар Анатолий Павлович ва
таниқли ўзбек киноҳужжат- бўлган, ўша онда ларини батафсил гапириб беради ва Николай Биков билан бирга қон ке-
чиси Малик Қаюмов, хрони- ўқлар ғизиллаб буни дарҳол И. Сталинга етказиш чиб, тасвирга олишга мажбур бўлган.
кал тасвирчилар – Маматқул турган томон зарурлигини айтади. Г. Жуков уни
Арабов, Олим Раҳимов, Эргаш югуриб бўлса-да, диққат билан эшитиб, воқеаларга Унинг объективи қайғу-ҳасрат
Ҳамроев, Нишон Отахонов яраланган аскар- жиддий қарайди, кўп ўтмай у Ста- ҳам, қувончу хурсандчиликларни
ҳам бор. ни қўлтиғидан линга ушбу воқеаларни етказади. ҳам «кўрган», ўзи аскарлар сафида
олиб окопга ту- Ўз навбатида, И. Сталин ҳам бу ҳо- жангларда қатнашган. Украинанинг
Малик Қаюмов урушнинг ширган. Бу каби латга жиддий қараб, зудлик билан Кременец шаҳри яқинида чуқур
илк кунлариданоқ фронтга мардонавор ҳолатларни фронтчи- Амир Темур хокини жойига қайтариб ўрага ташлаб кетилган 300 дан ор-
кетишни мақсад қилади, лекин ларнинг барчасида учратамиз. Маса- дафн қилишни буюрган. Буйруқ ба- тиқ боланинг жасадига гувоҳ бўлиб,
операторлар захира ҳисобла- лан, Малик Қаюмов ва унинг ҳамкор жарилгач, орадан кўп ўтмай, немис тасвирга олган М. Арабов: «Бу уруш
ниб, уларга рухсат берилмасди. оператори Алексей Сёмин аскарлар қўшинларининг биринчи мағлубияти даҳшатининг кўлами ва фашизмнинг
Узоқ фронтда Ватан тақдири билан кетаётган эшелондан тушиб, ва чекиниши эълон қилинади. Савол асл юзини ўшанда кўрганман. Ҳар-
ҳал бўлаётган бир пайтда у қўл йўлга ўрнатилган миналар орасидан туғилади: агар Малик Қаюмов ушбу бий операторнинг масъулиятини,
қовуштириб туролмас, элнинг ўтиб, хавф-хатарга қарамай, ағдари- экспедиция воқеаларини Г. Жуковга тасвирга олинган кадрлар қимма-
жонкуяр фарзанди ва хроника- либ ётган автомашина томон чопиб етказмаганида тарих воқеалари қан- тини чуқур ҳис қилган эдим», дея
чиси сифатида ўзининг ўрнини кетади ва ярадорларни елкасига дай кечган бўлар эди? хотирлайди. У ҳар гал уруш даврини
ўша ерда, деб ҳисоблар эди. олиб ҳамшираларга етказади. эсласа, ҳамкор оператори Николай
Шу боис армиянинг ҳарбий ки- Жангларнинг бирида Малик Қаю- Малик Қаюмов билан боғлиқ ушбу Биков кўз олдига келади. «Снаряд
нооператори сифатида фронтга мов қаттиқ яраланиб ҳолсиз ётга- воқеа балки, баҳслидир, лекин бир ёнимизда портлаб бизни улоқтириб
юборилишини такроран сўраб, нида, Алексей Сёмин уни елкасига ҳолат аёнки, у ўзи учун, ўзидаги ташлади, ўзимга келгач, бузилган
рухсат тегиши биланоқ фронтга опичлаб, жанг майдонидан салкам уруш бошланишига дахлдорлик ҳис- замбарак тагига ўрмалаб бордим.
жўнаб кетади. Малик Қаюмов 3 километр наридаги санитарга сини фронтдаги мардонавор хизма-
Калинин фронтидаги киногу- етказган. Малик Қаюмовнинг хоти- ти билан адо этган, Ҳар томондан снаряд овози эшити-
руҳга қўшилганида, жангга раларидан: «Урушнинг ҳар кунида виждонини оқлаган, лар, аммо Биков кўринмасди, уни
қизғин тадорик кўрилаётган аскарлар ҳужумга ўтади, югуради, мақсадига етган. Шу- бино ичкарисидан юқорига чиқиб
эди. Маълум муддатдан сўнг у қуролидан ўқ отади. Оператор эса нинг ўзи унинг Ватан тасвирга олаётган бўлса керак, деб
ҳамкор оператори Алексей Сё- ёнма-ён юриб, уларни тасвирга олдидаги катта инсо- ўйладим. У тепа жойларда тасвирга
мин билан биргаликда Ржевск олиши зарур. Ҳеч унута олмайман, ний жасорати эди. олишни яхши кўрарди. Шу пайт ўша
ғарбидаги жанглар киносюже- Минск яқинидаги шафқатсиз жангдан снаряд портлаган жой, чуқурлик
тини тасвирга олди. Полковник сўнг, тўлиқ майдон бўйлаб жасадлар «Жанговар ҳу- ёнида камерага кўзим тушди, сал
М. Бусаревнинг жангга тайёр- ястаниб ётарди. Уларнинг шу қадар жум пайтларида нарида эса Биковнинг ўзи ётарди.
гарлик кўриши, сўнг ҳужумга кўплигидан ўзимизни қўлга ололмай, Малик Қаюмов би- Снаряд бўлаги унинг белини парча-
ўтиши, вайрон бўлган танклар, беихтиёр ҳўнг-ҳўнг йиғлар эдик». ринчилар қатори- лаб, тилка-пора қилиб ташлаганди.
ёнаётган уйлар, ярадорлар, Қаҳрамонимиз 1-Белоруссия да, аскарлар ёнига, Бир ҳафтадан сўнг снаряд парчаси
хуллас, даҳшатли уруш манза- фронтида бўлиб ўтаётган барча ҳатто улардан ҳам ўзимнинг ҳам бошимга тегди».
раларини Малик Қаюмов шун- ҳодисалар, кўплаб аскарларнинг олдинга ўтиб олар-
доққина ёнидан туриб тасвирга чекиниши, мағлубият алами, қай- ди. Жангчиларнинг Госпиталдан қайтгач, М. Арабов
олди. Ғизиллаб ўтаётган дайди ғуси, ўзларини йўқотиб қўйган оғир юз ифодаси, ши- Бреслау жангларида ва Берлиннинг
ўқлар гўёки тасвирга олишда аҳволи, азобланаётган ярадорлар- жоатини тасвирга тор-мор этилишида кинокамераси
бир томондан жиддий хавф нинг жон беришини тасвирга олган. олишга ҳаракат қиларди, ўзини билан қатнашди. Малик Қаюмов,
туғдириб, халақит қилса, бош- Бироқ бу материалларнинг ҳаммаси аямасди», дейди ҳамкор кино- Алексей Сёмин ва бошқа кўплаб ҳар-
қа томондан кадрнинг табиий ҳам киносюжетларга киритилмасди. оператори А.Сёмин. Қаҳрамони- бий операторлар қаторида Маматқул
чиқишини таъминлаган. Сабаби ҳужжатли фильм олдига миз 1942 йили Калинин вилояти Арабов ҳам уруш йилларида кўрсат-
қўйилган талаблардан бири унинг яқинидаги Белий шаҳарчасида ган жасорати учун I даражали «Қизил
ҳаққонийлиги билан бирга тарғибот қаттиқ яраланиб госпиталга туша- байроқ» ордени, бир неча жанговар
характери акс этиши, аскарлар ва ди, ойлаб даволанишлардан сўнг медаллар билан тақдирланди. У тас-
халқнинг руҳини кўтарадиган, ғала- 2-Белоруссия фронтида хизматни вирга олган кадрлардан «Берлин»,
бага ишончини оширадиган бўлиши давом эттиради. Малик Қаюмов- «Улуғ Ватан», «Ғалаба паради»,
шарт эди. нинг довюраклиги уни яна душман «Оддий фашизм», «Номаълум уруш»
1941 йил июнь ойида Амир Темур ўқига дучор қилади. У 1944 йил- каби кўплаб фильмларнинг яратили-
қабрини очиш экспедицияси жараё- нинг ёзида оёғидан оғир яраланади шида фойдаланилган. Уруш шароити
нини Малик Қаюмов тасвирга олган ва госпиталга жўнатилади. ва аскарларнинг қаҳрамонларча
эди. Маълумки, маҳаллий нотаниш
кексалар Амир Темур қабри очилса, – Операторлар жанг-жадалнинг
кулфат келиши, уруш бошланишини энг қизиган жойларига кириб кетар-
ва бу ҳақда китоблар ёзиб қолдирил- ди, аскарлар билан бир сафда ҳара-
ганини аввал Малик Қаюмовга, сўнг катланарди. Лекин ўқлар, бомбалар
экспедиция бошлиқларига айтиш- ёғилаётган жойлардан уларнинг
ганида, бунга эътибор қилишмаган. ҳаммаси ҳам қайтмасди. Бизнинг
Орадан уч-тўрт кун ўтгач, мамлакат- кўпгина ажойиб ҳамкасбларимиз
да уруш бошланади. Бўлиши мумкин- ҳалок бўлди. Ҳар сафар ўша уруш
ки, бўлиб ўтган бу ҳолатдан Малик хроникасини томоша қилганимда,
Қаюмов жуда қаттиқ таъсирланган уни тасвирга олганлар ҳақида эслай-
ва қайсидир маънода уруш бошла- вераман, – деб қайд этади Малик
нишига ўзини дахлдордек ҳис этган. Қаюмов. – Ўзбекистонлик кино-
операторлар Эргаш Ҳамроев, Олим
Раҳимов, Нишон Отахонов шулар
жумласидан. Улар ўз касбининг са-
доқатли инсонлари эди.

№ 27 2021-yil 9-iyul VATANPARVAR 13

ÊÈÍÎÒÀÑÂÈÐ×ÈËÀÐ кураши ҳарбий опера- ўргатган. Ìàъриôàт ñоàти
торларни мардликка ун- Чанг, лой, сув ва ёмғир том-
даган. Кинотасвирчилар «Янги
ўз ишининг қанчалик чилари тасвирга олиш аппарати Ўзбекистонда
муҳимлиги, ҳаётнинг қай- ва плёнкани ишдан чиқариши
тарилмас лавҳаларини мумкинлиги операторларнинг эркин ва фаровон
тасмага муҳрлаётганини масъулиятини янада оширган. яшайлик!»
яхши билишарди. Шунинг Уларнинг тасвирга олинган мате-
учун ҳам улар воқеалар- риал билан қўшиб юборган изоҳ- Мустақиллик – олий неъмат. Унда сао-
ни шунчаки репортаж ли ёзма маълумотларида шун- дат бор, замирида тинчлик, хотиржам-
усулида эмас, балки тў- дай сатрларга гувоҳ бўламиз: лик, фаровонлик ва эркинлик мужас-
лиқ мазмунга эга хроника «Мураккаб жанговар ҳолатда, сам. Истиқлол балққан Ўзбекистон бу
шаклида тасвирга олишга камера ва қўлларим лой ҳолатда йил ўзининг 30 йиллик таваллудини
ҳаракат қилган. Буни тасвирга олинди, материал яроқ- нишонлайди. Шу муносабат билан юр-
уларнинг киносюжетла- сиз чиқиши мумкин». Тарихий тимизнинг барча туман ва шаҳарларида,
рига берилган номлардан хроникал кинокадрлар ўша давр энг олис гўшаларда «Янги Ўзбекистон-
ҳам билса бўлади. Маса- манзаралари, факт, воқеа-ҳоди- да эркин ва фаровон яшайлик!» шиори
лан, «Ржевск ғарбида- саларнинг қачон, қаерда ва қан- остида байрам шукуҳи кезиб юрибди.
ги жанглар», «Калинин дай юз берганини яққол кўрсата
фронтида қизил армия- олади. Ўша даврлардан овозли Ана шундай тадбир- жумладан, сўнгги йилларда олиб
нинг ҳужумга ўтиши», синхрон тасвирга олиш амали- лардан бири Шимо- борилаётган кенг ислоҳотлар
«Белоруссия фронти- ётга татбиқ қилинган, шу боис ли-ғарбий ҳарбий округ- ҳақида сўз очиб, республикамизда
дан», «Сталинград жан- ҳам бугун айрим уруш манзара- га қарашли Нукус гар- амалга оширилган қатор ўзга-
ги» ва бошқалар. Ҳар бир ларини табиий овоз шовқинлари низонидаги энг олис
сюжетга алоҳида ёзма билан томоша қилиш мумкин. ҳудудда жойлашган ришлардан гапиришди. Сўнгги
изоҳли тавсиф берилиб, Жонли овоз тасвирнинг ҳаққо- ҳарбий қисмлардан йилларда Қуролли Кучларимизни
материаллар билан бир- нийлиги ва ҳаётийлигини янада бирида «Маънави- қайтадан ислоҳ қилиш натижасида
галикда марказга юбо- оширган, қаҳрамонларнинг ха- ят фестивали» дои- мазкур ҳарбий қисм янгича қиё-
рилган. рактерини очиб берган, айниқса, расида «Маърифат
нутқ сўзлаганларнинг шижоати соатлари» ташкил фада энг за-
Урушда шарт-шаро- айнан овози орқали томошабин этилди. монавий
итлар барчага баравар кўнглига етиб борган. кўринишга
бўлган, аскарларнинг Унда Республика эга бўлди.
маиший ҳаёти оператор- Синхрон тасвирга олиш доим Маънавият ва маъри- Ҳарбий қисм
ларникидан фарқ қилма- ҳам бўлмаган, чунки унинг му- фат маркази «Маъ- гарнизоннинг
ган. Ҳарбий қисмларда- раккаблигидан ташқари опе- рифат» тарғиботчи- энг олис ту-
ги аскарлар доим ёнида ратор ишига ва мобиллигига лар жамияти аъзоси, манида жой-
бирга юрадиган, бирга ҳам халақит қилган. Ҳарбий фалсафа фанлари лашган бў-
овқатланадиган ва дам тасвирчиларнинг шундай камёб доктори, профессор лишига қара-
оладиган операторларга кинокадрлари борки, уларни то- Жамила Шермуҳа- масдан, бар-
ўрганиб кетишган, ҳатто моша қилганда, урушдаги ғалаба медова, Ўзбекистон ча шароит-
уларга аҳамият ҳам бе- нималар эвазига эришилганини Ёзувчилар уюшмаси ларга эга.
ришмас, ўша даврдаги тушуниш мумкин. Оператор- аъзоси, шоир Ўктам Маънавият
камеранинг овози одатий ларнинг ҳалок бўлиши олдидан Мирзаёр, Лондонда улашувчилар
ҳолга айланган эди. Шу тасвирга олган сўнгги кадрлари бўлиб ўтган халқаро тан- ҳарбий қисм шароитлари билан
боис тасвирга олинган улар ҳаётининг охирги сонияла- лов совриндори, Юнус яқиндан танишиш чоғида, булар-
кадрлар самимий, ҳаётий ри эвазига бизгача етиб келган. Ражабий номидаги Ўзбек нинг бари истиқлол шарофати ва
бўлиб чиққан. Бундай кадрлар вужудни титра- миллий мусиқа ва санъат Президентимиз томонидан олиб
Уруш ҳақида фильмларни томоша қилсак, кадр тади, фронт оператори ишининг борилаётган оқилона ва одилона
ортидаги оператор ҳақида ўйламаймиз, ёдимизга асл моҳиятини очиб беради. институтининг 2-босқич сиёсатнинг намунаси эканлигини
ҳам келмайди. Шундай кадрлар борки, аскарлар Уруш йилларида кинокамера қў- талабаси Махсума Умр- таъкидлаб ўтишди.
бошини бир зумга ҳам кўтармай, ёғилаётган ўқ- лидаги асосий қуролга айланган бекова, Ўзбекистонда Учрашув ижодий кечага ула-
дан писиниб ётади, лекин бу пайтда оператор ҳарбий кинооператорларнинг хизмат кўрсатган артист ниб кетди. Меҳмонлар ўзларининг
уларни яхшироқ кўриниши учун баландроқ- ҳар тўртинчиси ҳалок бўлган, Меҳмонали Салимов ва дил сўзларини қайноқ қўшиқлар
дан туриб тасвирга олиш билан овора бўлади. ҳар иккисидан бири оғир ярадор Асатилла Холиқов қатна- ила изҳор этган бўлса, ҳарбийлар
Шундай хавфли ҳолатда операторнинг ўрнидан бўлган, қолганлари ҳам турли шиб, ҳарбий хизматчи- қувончини саф ҳамда қўл жанги
туришини, албатта, вазифаси, бурчи тақозо эт- жароҳатлар олиб қайтган. лар ҳамда Нукус тумани кўргазмали чиқишлари билан на-
ган, аммо бунинг учун мардлик ҳам керак эди. ёшлари билан ижодий мойиш қилишди.
Оператор жангчиларнинг айнан мана шундай Ҳозир ўша фахрий ҳарбий суҳбат қуришди. Тадбир давомида ўқувчи-ёшлар
қил устидаги ҳолати орқали урушнинг ҳаққоний кинооператорлардан бирортаси учун ҳарбий қисмда қурол-аслаҳа
манзарасини томошабинга етказа олган. орамизда йўқ. Маматқул Арабов Юртимизнинг таниқ- намойиши ташкил этилди.
Ҳар бир оператор махсус тайёргарликдан 1999 йили, Малик Қаюмов 2010 ли инсонлари билан
ўтиб, Ҳарбий қасамёд қабул қилган, бир қўлида йили вафот этди. Охирги ҳарбий жонли ижодий мулоқот Шимоли-ғарбий ҳарбий
камера бўлса, иккинчи қўлида қурол бўлган. кинооператор москвалик Борис иштирокчиларда катта округ матбуот хизмати
Улар ассистентсиз ишлаган, камералар ихчам, Соколов 2019 йилнинг 16 янва- таассурот қолдирибгина
қўлга мослашган, объективлари револьвер типи- рида оламдан ўтди. Улар томо- қолмасдан, чин маъно-
да учталик ёки битталик бўлган. Механизмлари нидан тасвирга олинган Иккинчи даги маънавият ва маъ-
мурватли пружина кучи билан 30 сония ишлаб жаҳон уруши хроникалари, ҳар рифат соатига айланди.
бера олган. Киноплёнка кассетаси 30 ва 60 метрга бир кадри инсоният учун сабоқ
мўлжалланган, бу тахминан 1-2 дақиқа тасвирга бўлиб, тинчликнинг қадрига Меҳмонлар ўз нутқла-
олиш имконини берган. Шунинг учун ҳам уруш етиш, бундай мудҳиш урушни рида мустақиллигимиз,
хроникаси кўп ҳолларда қисқа ва лўнда тасвирга такрорламасликка даъват этади.
олинган, бу операторларни аниқ ишлаш, кино-
плёнкалардан унумли фойдаланиш, кадрларнинг Зинур бОЗОРОВ,
муҳим ва қимматли нуқталарини кўра олишга «Шон-шараф»
давлат музейи

кичик илмий ходими

14 VATANPARVAR 2021-yil 9-iyul № 27

ОГОҲЛИК

ÎÔÒÎÁ ÓÐÈØÈÄÀÍ ÑÀ¯ËÀÍÈÍÃ!

Одатда, инсон танасида жисмо- юқори жойларда юриш, ишлаш ва намлик даражаси юқори бўлмаган тининг бузилмаслигига олиб келади.
ний ҳаракат натижасида ис- машқлар билан шуғулланиш, узоқ жойга олиб ўтиш; Қолаверса, энг аввало, очиқ жойда
сиқлик ҳосил бўлиб, ўртача оғирлик- вақт мобайнида ҳаво ўтказмайдиган, ишлаганда, дала машқлари ва ички
даги меҳнат билан шуғулланганда фаслга номуносиб кийиниш натижа- – бўйин ва кўкрак қафасини сиқиб хизматни ўташ ҳамда кенг дала, тоғ,
соатига 300 килокалория, оғир сида танада терморегуляция жараё- турган кийимларини ечиш, салқин дарё, кўл бўйига борганда енгил, ҳа-
меҳнат билан шуғулланганда эса ни издан чиқади. Нам ҳавода терлаш ичимлик ичириш, юзини совуқ сув вони яхши ўтказадиган кийим кийиш,
соатига 600 килокалория ва ундан фаолияти бузилади, терморегуляция билан ювиш; бошни офтобдан сақлаш лозим бўлади.
кўпроқ энергия ишлаб чиқаради. тобора қийинлашади. Бунинг нати-
Соғлом одам организми ўзгариб жасида, офтоб урган одамда оғиз – кўнгил айниб қусган бўлса, қу- Офтоб уришининг олдини олиш
турадиган ташқи муҳит ҳароратига қуриш, чанқаш, лоҳаслик каби бир- суқлардан тозалаш, новшадил спир- учун тана ва бошни кийим-бош, кўз-
яхши мослашади. Чунки организм ламчи белгилар пайдо бўлиб, боши тини ҳидлатиш; ларни қўёшдан сақловчи кўзойнак
тана ҳароратини бир маромда турғун оғрийди ва айланади, қулоқлари ёрдамида муҳофаза қилиш, иссиқ
сақлаши асосан терлаш ҳисобидан шанғиллайди, қорин мушаклари – бошини баландроқ кўтариб ўтқа- шароитда оғир жисмоний машқлар қил-
танадаги сувнинг буғланиши натижа- тиришиб тортишади, тана ҳарорати зиш, орқаси билан суянчиққа суяб маслик, ҳаво ҳарорати 37 даражадан
сида танани совитиш хусусияти орқа- 38-40 даражагача кўтарилади. Оғир ётқизиш; ошганда, зўриқиб ишламаслик, шах-
ли амалга оширади. Ҳаддан ташқари ҳолатларда кўнгил айнийди ва қайт сий таркибни жанговар ва жисмоний
терлаш оқибатида инсон танасидан қилади. Баъзан алаҳлаб, ҳушидан – бошига, айниқса, йирик қон то- дала-ўқув машқларини ўташ олдидан
бир кун мобайнида 10 литргача сув кетиши мумкин. Бундай ҳолларда мирлари ўтадиган соҳа, яъни бўйин- тиббий кўрикдан ўтказиш ва керакли
йўқолиши мумкин. Бу илмий, тиббий кўз қорачиқлари кенгаяди, нафас нинг икки ёни, қўлтиғи ва чов соҳаси- кўрсатмалар бериш, машқ майдонига
тилда терморегуляция, яъни танада- олиш тезлашади, томир уриш сони га музли халтача, совуқ сув солинган чиқиш ва машқ давомида 10-15 дақиқа
ги ҳароратни бошқариш дейилади. бир дақиқада 140-160 тагача (меъ- шиша ёки бир марта ишлатиладиган тик қуёш нуридан ҳимояланган жой-
Тананинг ҳаддан ташқари қизиб ёрда 70-72 та бўлиши керак) етиши идиш қўйиш; да дам олишига рухсат бериш ҳамда
кетиши ва терлаши оқибатида орга- мумкин. машғулотдан сўнг ҳарбий шаҳарча
низм бироз сувсизланади ва 2 соат – ҳушсизлик ҳолатида нафас олиш ва дала-ўқув майдонларида ёзги душ
мобайнида организмдан 10 граммга- Офтоб уришида қуйидаги ва юрак уришини текшириш; қабул қилишга шароит яратиш керак.
ча натрий хлорид тузи чиқиб кетади. тадбирларни қўллаш тавсия эти- Бундан ташқари, ҳар бир ҳарбий хиз-
Офтоб уришига олиб келувчи омил- лади: – юрак урмаётган ҳолларда сунъ- матчи сув ичиш тартибига қатъий риоя
лар вақтида овқатланмаслик, танада ий нафас бериш ва юрагини массаж қилиши, яъни иқлими ўрта ҳароратли
ҳосил бўлган чанқоқлик ҳиссини – офтоб уришининг биринчи бел- қилиш лозим. ҳудудда кунига 2-2,5 л, иқлими иссиқ
вақтида қондирмаслик натижасида гилари намоён бўлган заҳоти зудлик ҳароратли ҳудудларда эса 4,5-5, л.гача
қон қуюқлашади, минерал тузлар- билан тез ёрдам чақириш ва жабр- Шуни унутмаслик зарурки, қизи- қайнаган сув, чой ичиши ва овқатла-
нинг мутаносиблиги ўзгаради ва ланувчига биринчи тиббий ёрдам ган ва қизарган терига спирт ёки ароқ нишда калорияси юқори таомларни
марказий асаб тизимининг турли бў- кўрсатиш; суртиш асло мумкин эмас. Чунки у куннинг салқин вақтларида истеъмол
лимлари фаолияти бузилишига олиб теридаги майда тешикчаларнинг оғзи қилиш зарур. Чой, мевали ва бошқа
келади. Бу ҳолат барча органларда – офтоб урган киши- беркилиб қолиши, тери юзасининг салқин ичимликлар ичиш, салат ва
ўзгаришларни юзага келтиради, ай- ни соя-салқин, яхши куйишига олиб келади ва танадаги бошқа маҳсулотлар истеъмол қилиш
ниқса, бош мияда ҳаво етишмаслиги, шамоллатилади- иссиқликнинг ташқарига чиқишига орқали организмда сув, минерал туз-
яъни кислород танқислиги сабабли ган, одам кўп тўсқинлик қилади. Натижада орга- лар, танадаги суюқликнинг зарур миқ-
инсоннинг тез-тез хомуш тортиши, тўплан- низм қаттиқ қизиб «димланади», дордаги мувозанати ва мутаносиблиги
ҳолсизланиши ва бошқа аломатлари маган, сақланиб турилишини таъминлайди.
кузатилади. нафас олиш жараёни қийинлашади, Дала машғулотлари, очиқ ҳаводаги
Куннинг иссиқ вақтларида ҳатто юрак фаолияти тўсатдан ҳарбий машқлар ва хўжалик ишла-
ҳаво ҳарорати 37 даражадан бузилиб, тўхтаб қолиши рини куннинг иссиқ вақтларида (соат
ҳам мумкин. Юрак ва 12.00 дан 16.00 гача) чегаралаш
қон томирларда- зарур. Иссиқ кунларда сув ҳавзалари
ги ўзгаришлар бўйида узоқ вақт сув ва ҳаво ванна-
офтоб ур- ларини қабул қилишда жуда эҳтиёт
гандан бўлиш лозим.
кейин
бир неча Ўзингиз ва яқинларингиз соғлиғига
дақиқа ўтгач бефарқ бўлманг!
намоён бўли-
шини асло унут- Тиббий хизмат майори
манг. М. ЯРАЛОВА,
Офтоб урган
одамнинг умумий Мудофаа вазирлиги
аҳволини диққат Санитария-эпидемиология
билан кузатиш,
шошилинч ва за- назорати маркази
рур тиббий ёрдам бўлинма бошлиғи
кўрсатиш бемор-
нинг бош мия ва
бошқа аъзолари
меъёрий фаолия-

Áó қèçèқ!

АНОМАЛ ҲАВО

ҲАРОРАТЛАРИ

Бир вақтлар иқлим ўзгариши оқибати- 2019 йил 24 июль куни Ўзбекистонда 2021 йил 1966 йилдан буён биринчиси
да Ер юзининг турли минтақаларида Нидерландияда 38,8 даража январидаги қаҳратон совуқ эди.
содир бўлган табиат ҳодисалари бизни ҳарорат қайд этилиб, рекорд сўнгги 10 йилда биринчи мар-
ҳайрон қолдирган бўлса, табиатнинг ўрнатилди. Аввалги рекорд та кузатилди. Японияда кучли қор ёғиши
бу инжиқликлари бугун ўзимизнинг 1944 йил 23 август куни туфайли 500 дан ортиқ авиа-
ён-атрофимизда рўй бермоқда. Иқлим кузатилган бўлиб, ўшанда Грецияда январь ойининг рейс бекор қилинди. Жами
ўзгаришлари давлатларнинг иқтисоди- ҳавонинг иссиқлиги 38,6 да- ўрталарида ҳаво ҳарорати 8 киши ҳавонинг кескин со-
ёти, транспорт ва логистика тармоқла- ражани ташкил этган. 25 даражагача кўтарилди. виши сабабли ҳалок бўлди.
ри ҳамда инсон саломатлигига жиддий Дунёда сўнгги 50 йил ичидаги
таъсир ўтказади. Қуйида юртимизда ва Айнан ўша йили рекорд энг иссиқ ҳаво рекорд сифати- 2021 йил 18 февраль.
дунёдаги рекорд даражали аномал ҳаво даражадаги юқори ҳарорат да январь ойида қайд этилди. Тошкентда ҳарорат 25,6 да-
ҳароратлари ҳақида маълумот берамиз. Бельгияда ҳам қайд этил- ражагача кўтарилиб, рекорд
ганди. Метеостанциялардан Мадридда сўнгги ярим аср ўрнатилди, бу 1894 йилда ку-
2018 йил 1 август. Сеулда 2018 йил 25 июль. Кумагая бирида термометр устуни ичида энг кучли қор ёғиши ку- затилган энг юқори ҳароратга
сўнгги 111 йил ичидаги энг шаҳрида Япония учун рекорд 38,9 даражагача кўтарилган. затилди. Кучли ёғингарчилик нисбатан 3,8 даража баланд
юқори иссиқ об-ҳаво – 39,6 бўлган – 41,1 даража иссиқ Бу 1833 йилдан бошланган туфайли 4 киши ҳалок бўлди. эканлиги билан аҳамиятли.
даража қайд этилган. Жази- об-ҳаво ҳарорати қайд этил- метеокузатувлар тарихида Шаҳар ҳаракатсиз қолди.
рама иссиқ сабаб мамлакатда ган. Оқибатда жами 125 на- Бельгиядаги энг баланд ҳаро- 50 йилда биринчи марта Ис- Метеорологларнинг таъ-
жами 29 киши ҳаётдан кўз фар япониялик иссиққа дош рат эканлиги айтиб ўтилган. пания қорга кўмилди. кидлашича, охирги 3 йил-
юмган эди. беролмай ҳаётдан кўз юмган. ликда Ўзбекистонда 150 йил
2021 йил ўзининг иқлим Пекинда январь ойида ичидаги энг иссиқ об-ҳаво
кўрсаткичи билан турли жаб- ҳарорат -20 даражага тушиб кузатилади.
ҳаларда рекорд ўрнатмоқда. кетди. У ерда бундай совуқ

Интернет материаллари асосида
Ш. ЭГАМБЕРДИЕВ тайёрлади.

№ 27 2021-yil 9-iyul VATANPARVAR 15

МУЛОҲАЗА УЧУН МАВЗУ

ÒÀÒÓÈÐÎÂÊÀ –
Юракка санчилган ханжардан тим-тим оқаётган қон... одамзод танасидаги иллат
Ўлжасига чангал солишга шайланаётган бургут…

Тун мисол қоронғилашиб кетган ва гўё шу тун каби қуёшнинг зиққон йигит эдим, – дейди қўшним Шу нуқтаи назардан
заррин нурларини ҳеч қачон кўришга муяссар бўлмаган нигоҳдан Исомиддин ака Норқувватов. – Со- юртимизга кириб
томаётган кўзёшлари (гўёки қалб муз исканжасида қолгану, уни биқ иттифоқ даврида бизнинг келаётган хо-
эритиш учун ҳеч қандай тафт йўқ...) йигитлар асосан узоқ мам- рижий кино ва
лакатларда хизмат қилар мусиқий клип-
Кўзларидан нималарнидир айтмоққа чоғланаётган, аммо тил- эди. Тақдир тақозосини лар ёшлар
забони қўшиб тикилган аёл… қарангки, бизни Бойқўнғир онгига сал-
космик аэродромига олиб бий таъсир
Ё алҳазар! Бунча- турган, амалда эса ёшлар ўртасида кетишди. Мана бу елкамда- кўрсатаётгани
урфга айланаётган айрим номутано- ги татуировкани кўряпсиз- ачинарли ҳол.
лар кўнгилни хуфтон сиб хатти-ҳаракатларга қўштирноқ ми? Уни ёшлик қилиб ўша Татуировка ва
қилмаса бу суратлар! ичидаги замонавий «фикр эгалари» ерда чиздирганман. У пайт-
Ҳаётнинг фақат қоронғи гўзаллик дея таъриф беряпти. Хусу- унинг татуаж ту-
томонлари тасвирланган сан, кўча-кўйда танасига турли бел- лари армияда бундай бемаънигар- рини ёшлар орасида
бу каби расмлар қаерда, гиларнинг акси туширилган суратни чиликлар урф эди. Хизматга бориб оммалаштиришда айрим
қандай, нимага чизилган кўз-кўз қилиб юрган йигит-қизлари- келган деярли ҳамма йигитнинг эстрада хонандалари-
экан, дейсизми? Инсон мизни кўрамиз. Бу айни глобалла- танаси бундай «безак»дан бебаҳра нинг ташқи имижи билан
танасига! шув жараёнининг меваси эканлигига қолмаган. Ҳозир бундан роса аф- қилинаётган тарғибот
шак-шубҳа йўқ. Шу нуқтаи назардан сусланаман. Невараларим елкамга гўё оловга ёғ сепиш би-
Танага ишланган бу бир қатор саволлар кишини ўйга чизилган суратни кўриб, қизиқиб лан баробар. Интернет
каби расмлар, яъни та- толдиради. Ёшларимиз татуировка нималигини сўраганида, жавоб бе- сайтларида берилаётган
туировкалар ҳақида бил- аслида маънавий бузуқ бўлган «гот» ришга қийналиб қоламан. Бунинг татуировка ва татуаж
сангиз керак? Эҳтимол, ва «эмо»лар ташқи кўринишидаги тиббий ва диний томондан ножоиз- тури ҳақидаги реклама-
ўз кўзингиз билан ҳам белгилар эканини билармикан? лигини кейин тушундим. ларни эса гапирмаса ҳам
кўргандирсиз. Айниқса, бўлаверади. Ундаги рек-
ёз ойлари бошланиб, ХХ асрда вужудга келган гот ва Дарҳақиқат, бугунги миллий ламалар татуировкалар-
қуёш тафтига чидол- эмоларнинг онгида ўлим ҳаётдан армиямиз бундай номаъқулчилик- нинг ёшларимиз орасида
маганлар эгниларидаги устун туриши, ҳар бир шахс негатив лардан бутунлай йироқ. Йигитлик авж олиб кетишига сабаб
кийимларини бирин-ке- дунёқараши билан бахтли бўлиши бурчини ўтаётган ҳарбий хизмат- бўлаётгани рост.
тин еча бошлайди. Улар каби тушунчалар пайдо бўлган. чилар нафақат она Ватанига, балки
билагига, елкаларига Кунини тунга алмашган, ғайритаби- миллий қадриятларига ҳам садоқат ЛАЪНАТЛАНГАН
чизилган расмлар эъти- ий маросимларни қабристонларда руҳида камол топмоқда. ПАРДОЗ
борни тортмай қолмайди, ўтказадиган, жинсий бузуқликни,
албатта. Кўпроқ жамоат гўзал ўлим топишни тарғиб қилади- Маълумотларга қараганда, тату- Ҳозирда гўзаллик са-
транспортида юрганингизда бундай ган субмаданият эгалари тимсолига ировканинг асосан уч тури мавжуд лонларидаги татуировка
инсонларга кўзингиз тушади. Шу айланган татуировкани танасига бўлиб, улар: ёки татуаж хизматидан
ўринда бир савол туғилади. Нимага чиздираётган ёшлар ўзлари бил- фойдаланаётган гулюз-
одамзод танасига расм чиздиради? маган ҳолда уларнинг сафдошига «татуаж» – аёлларнинг лаб, кўз ли ўзбек қизлари аслида ўз истаги
Бунда бирон мантиқ борми? Шу каби айланиб қолаётганини, бундай қи- қовоқлари ва қошларига ранг, шакл билан жар ёқасига бораётганини
саволлар кишини татуировка ҳақида зиқиш ва ҳаракатлар замирида нима ва сайқал берилган татуировка; билишадими? Келинлик мақомига
мулоҳаза юритишга ундайди. яширинганлигини билишадими? эришганида, юзига татуаж қилди-
Татуировканинг ҳар бир сеансида «темпту» – муддатли татуировка; риши қайси миллий урф-одатлари-
Қадимда Япониянинг Хокайдо тахминан тери остига минг марта «менду» – Ҳиндистонда аёллар мизга тўғри келади? Ҳатто асрлар
оролидаги маҳаллий аёллар юзи, игна кириши, бунинг оқибатида эса танасига эркакларнинг ҳирсини давомида инсониятни эзгуликка
лаби ва қовоқларини игна орқали 22 хил рак касаллиги билан хаста- қўзғатиш мақсадида туширилган етаклаган диний қадриятларда ҳам
турли кўринишдаги суратлар билан ланиш мумкинлигини-чи? татуировка. бу каби қўштирноқ ичидаги бадиий
безаган. Бу уларнинг оилавий аҳво- Хўш, татуировканинг турган-бит- санъатга нисбатан қатъий муносабат
ли, фарзандлари сони, жисмонан – Армияга чақирилган пайтим гани зарар экан, унинг тарғиботи бор. Абдуллоҳ ибн Маъсуд рози-
чиниққанлиги ва рўзғор ишларида энди ўн саккизга қадам қўйган қи- қай йўсинда амалга ошириляпти? аллоҳу анҳудан ривоят қилинади:
қанчалик қобилиятли эканлигини Биламизки, улғайиб келаётган Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи
англатарди. ёш авлод шоу-бизнес олами намо- васаллам: «Ҳусн учун игна билан
яндаларига, эстрада хонандалари, аломатлар чизувчи ва чиздирувчи,
Қадимги Янги Зеландиянинг ма- спорт юлдузларига ўхшашни, уларга қош терувчи, тиш орасини кенгай-
ори қабиласи ўз жангчиларининг тақлид қилишни исташади. Уларнинг тирувчи аёлларга (яъни Аллоҳ таоло
юзини тату ниқоби билан безатиш- ташқи имижидан тортиб, хатти-ҳа- яратган аъзоларни ўзгартирувчи
ган. Улар тату ниқобини «мокко» ракатлари ҳам омма эътиборида. аёлларга) Аллоҳ таолонинг лаънати
сўзи орқали талқин этарди. Агар бўлсин!» дедилар (Имом Бухорий
жангчи қазо қилса, унинг юзи кесиб ривояти, 5 948-ҳадис).
олиниб, нодир ашё сифатида сақлаб Татуировка юқорида келтирилган
қўйилган. Бу жангчига бўлган олий халқлар учун улар ўтмишидаги ўзи-
ҳурмат-эҳтиром намунаси саналар га хос миллийлик бўлиши мумкин.
эди. Қадимги Юнонистонда эса қо- Бироқ бизнинг тарихимизга тегишли
чоқ маҳбусларни оддий аҳолидан бўлган қайси манбага мурожаат
ажратиб олиш учун уларнинг юз- этманг, татуировка ҳақида бирор
ларига ҳар хил расмлар солишган. ижобий маълумот топа олмайсиз.
Оддий мисол: тилимизда ҳам бу ибо-
ГЎЗАЛЛИК ОРТИДАГИ ра моҳиятини англатувчи муқобил
ЁВУЗЛИК сўзни топа олмайсиз. Шундай экан,
ҳар ким, ҳар бир халқ ўз қадрият-
Глобаллашув асрида кишилар он- ларига мақбул иш қилгани маъқул.
гида миллий урф-одат, маънавият ва
қадриятга нисбатан айрича муноса- Шерзод ЭГАМБЕРДИЕВ,
бат шаклланди. Дейлик, аслида ин- ЎзЖОКУ ҳарбий
сонни таҳқирлашдан лаззат олишни журналистика
ўзининг асосий йўналиши деб бел-
гилаган, садизм аломатлари уфуриб йўналиши талабаси

16 VATANPARVAR 2021-yil 9-iyul № 27

БУГУННИНГ МАВЗУСИ

ÈÍÒÅÐÍÅÒÄÀÑÒÓÐÕÎÍÄÀÍ «ÆÎÉ ÎËÃÀÍ»
Оила, қариндош-уруғ дав- вазн тўплаш ҳолати 30 фоиз кўп учрай- фикр билдирган: «Тарбиянинг асосий турмуш қураётгани, 16 миллиондан
расида ёзилган дастур- ди. Бугун ҳар тўртинчи ёш канадалик негизи 5 ёшгача бўлган даврда қури- зиёд қиз ҳомиладор бўлиб қолаётга-
хон атрофидагиларнинг эъти- ва ҳар учинчи америкалик ўсмир ор-
бори айнан қўлидаги гаджетда тиқча вазндан азият чекмоқда. Бундан лади, демак, сиз 5 ёшгача нима қилган ни, энг ёмони, бутун дунёда ҳар куни
бўлиб қолди. Ҳатто ақлини ташқари, уларнинг 30 фоизига қандли
таниб улгурмаган гўдакнинг диабет ташхиси қўйилган. бўлсангиз, бу тарбиявий жараённинг балоғатга етмаганларнинг 2 000 на-
хархашасига чидай олмай унга
қўл телефонимизни тутқаза- Семизликдан азият чекаётган бо- 90 фоизини ташкил этади». фардан зиёди ОИТС вирусини юқтириб
миз ва бу билан уни овутган- лаларга уларнинг ҳаётини кескин
дек бўламиз, аслида унинг қисқартириб юборишга сабаб бўла- Мутахассислар кейинги даврда олаётгани маълум бўлди. Бунда мобиль
онги ва саломатлигига салбий диган эрта инсульт ва юрак хуружи
таъсир ўтказаётганимиз эъти- каби оқибатлар доимий равишда хавф ёшлар руҳиятида худбинлик, мақсад- телефон ёки интернетдаги беҳаёликни
бордан четда қолади. Бола уч солади. Мутахассислар ота-оналарни
ёшгача бўлган даврда смарт- фарзандлари вазнларини кузатишга га иложи борича осонроқ йўл билан тарғиб қилувчи ахборотларнинг таъси-
фонлар билан эмас, ота-онаси, ва болаларга компьютер ва смартфон-
бобо-бувиси ва бошқа оила лардан камроқ фойдаланишларини на- етишишга интилиш, аввало, масъулият ри йўқ деб ўйлайсизми?
аъзолари билан иложи бори- зорат қилишга чақириб бонг урмоқда.
ча кўпроқ мулоқотга кири- XXI асрнинг дастлабки авлод вакилла- ва бурчни эмас, балки кўпроқ ҳуқуқни АҚШнинг собиқ Президенти
шиши зарур. Чунки боланинг ри ўз ота-оналаридан олдинроқ вафот
дастлабки тушунчалари, мия этишлари хавфи жуда юқори. талаб қилиш хусусиятлари ортиб бора- Ж . К а р т е р : «Тарғиботларга сарф-
фаолияти, сўз бойлиги ҳамда
бошқа руҳий ва жисмоний Интернетга боғланиб қолиш бо- ётганини таъкидлашмоқда. ланган 1 доллар қуролланишга сарф-
хислатлари айнан шу даврда ланинг «ёввойи» бўлишига ва унда
шаклланади. турли фобияларнинг (бирор нарсадан Бундай ҳолатларнинг асосий саба- ланган 10 доллардан самаралироқ»,
қўрқиш ҳолати: денгиздан, қоронғи-
Қўлда планшет ёки смартфон би- ликдан, баландликдан) ривожлани- бини оилавий тарбиянинг сустлиги, деб бежиз таъкидламаган. Ахборот
лан қимирламай ўтириш ҳаракатнинг шига олиб келади. Ушбу рўйхатни
камайишига сабаб бўлади. Бу эса ўз руҳий касалликларнинг кўплаб тур- ота-оналарнинг доимо банд бўлиб, урушида инсон онги, миллат руҳияти
навбатида, жисмоний ва руҳий ривож- лари билан тўлдириш мумкин: аутизм,
ланишдан ортда қолишга олиб келиши мулоқот қилиш, фикрлаш қобилияти, фарзандлар тарбиясига етарлича нишонга айланади. Бу урушда бинолар
мумкин. Мазкур муаммо АҚШда кўзга жаҳлдорлик, омма орасида ўзини ту-
яққол ташланмоқда. У ерда ҳар учинчи тиш маданиятининг бузилиши, реал аҳамият бермаётгани билан изоҳлаш зарар кўрмаса-да, одамлар ўлдирилма-
бола руҳий ёки жисмоний ривожла- ҳаётдан узилиш.
нишдан ортда қолган ҳолда биринчи мумкин. «Ижтимоий фикр» жамоат- са-да, моддий бойликларга шикаст ет-
синфга боряпти. Бу ҳолат унинг билим Олимларнинг фикрича, интернетга
олишига таъсир ўтказмоқда. Жисмоний тобе болалар тармоқ бўйлаб виртуал чилик фикрини ўрганиш маркази маса-да, унинг мафкуравий, маънавий
фаоллик жисмоний куч билан бирга ақ- саёҳат қилаётганда вақтни унутиб қўя-
лий фаолиятни ҳам яхшилайди ва бо- ди, дастурхон атрофида эмас, монитор «Ўсмирлар ўзи ва оиласи ҳақида» ҳамда руҳий зарари беқиёсдир.
лага диққатини жамлашга, ўрганишга олдида овқатланади, бошқаларнинг
ва ўрганганларини ҳаётга татбиқ этиш- мурожаатларига деярли эътибор бер- мавзусида тадқиқот ўтказди. Ижти- Хулоса қилиб айтганда, мамла-
га ёрдам беради. Мутахассисларнинг майди.
таъкидлашича, ёш болалар томонидан моий тадқиқотда мамлакатнинг барча катимизда камол топаётган фар-
электрон техникаларнинг қўлланили- Мутахассисларнинг фикрича, бола
ши уларнинг ривожланишига ва билим дунёқарашининг шаклланиши асосан ҳудудларидан 12-16 ёшли ўғил-қизлар зандларимизнинг онгини салбий
олишига салбий таъсир қилади. унинг 4-5 ёшгача бўлган даврига тўғри
келади. Ўтмишда бобо-бувиларимиз иштирок этган. Маълум бўлишича, ахборотлардан муносиб ҳимоя қилиш
Компьютер ўйинлари ва видеоларга 5 ёшгача бўлган болаларни «подшо»
муккасидан кетган болаларда ортиқча санаб, уларга алоҳида эътибор ва ўсмирларнинг 43,7 фоизи ўқув ада- мақсадида ёшларда ахборот истеъмоли
эъзоз билан муомалада бўлишган.
Таниқли рус педагоги А. Макаренко биётини ўқиш билан чекланар экан. маданиятини шакллантириш ва интер-
оилавий тарбия хусусида қуйидагича Ҳар ўн иштирокчидан бирининг тан нет тармоғида маънавий-маърифий,
олишича, ўқув адабиётидан бошқа ки- мафкуравий тарғиботни кучайтириш,
тоб ўқимайди. Қатнашчиларнинг ярми уларни эзгулик ва маърифатга чорлай-
(ўғил болалар) кўпинча тенгдошлари диган маълумотлар билан таъминлаш,
миллий қадриятларимизни ўзида акс
билан суҳбат қуришдан, компьютер эттирган интернет сайтлари, мультиме-
ўйнашни афзал билади, бу ижобий диа ва роликларни кўпайтириш зарур.
натижа эмас, албатта. Зеро, лойқа сувга барҳам беришнинг
самарали усули тиниқ ва зилол сув-
БМТнинг болалар жамғармаси ларни кўпайтиришдир.
UNICEF томонидан ўтказилган сўров-
лар натижаси интернетдан фойдалана-

диган болаларнинг 90 фоизи ахлоқсиз Интернет маълумотлари асосида
сурат ва видеоларга дуч келиши, майор Мансур ТАШМАТОВ
60 фоизи эса бу турдаги ахборотни тайёрлади.
атайлаб излаши-

ни кўрсатмоқда. «Бизда бир-биримиз билан алоқа-
Статистик маъ- ни йўқотиб қўймаслик учун электрон
лумотларга кўра, почта, факслар, уяли телефонлар бор,
ҳар йили Ер юзи- аммо инсоният ҳали ҳеч қачон бу қадар
да 10 миллион-

дан ортиқ қиз тарқоқ бўлмаган.

18 ёшга тўлмай

ÂÈÐÒÓÀË ÌÓ²ÈÒÃÀ Р. Шарма,
«Ўлсанг, ким йиғлайди?» асаридан

¯ÀÐÀÌËÈÊ қарши курашда «Sina Weibo» тармоғи жорий
этилган бўлиб, турли хил деструктив кайфият-
Бугунги кунда интернет тармоғи лашига, улар ўртасида ижтимоий тармоқларга даги виртуал жамиятларни ташкил қилувчилар,
ахборот алмашинуви учун тез, қулай бўлган қарамликнинг кучайиши эса катта ва ёш норозилик кайфиятини шакллантирувчи хабар
ва арзон воситага айланди. Маълу- авлод ўртасида ижтимоий қарама-қаршиликнинг тарқатувчилар фаолиятига чек қўйиш мақсадида
мотларда келтирилишича, дунёда юзага келишига, шу билан бир қаторда оилавий мунтазам мониторинг амалга оширилади.
интернет хизматидан фойдаланувчи- низоларнинг келиб чиқишига сабаб бўлаётганини
лар сони 2020 йил октябрь ҳолатига таъкидламоқда. «Sina Weibo» ижтимоий тармоғи томонидан
кўра 4,66 млрд кишини ташкил этиб, янги рўйхатдан ўтган аъзоларига 80 балл берила-
шундан 4,14 млрд аҳоли ижтимоий Ижтимоий тармоқларда назоратни кучайтириш ди. Агар ижтимоий тармоқ фойдаланувчиси «ноқо-
тармоқлардан фаол фойдаланади. ва мунтазам равишда мониторинг олиб бориш нуний виртуал ташкилотлар тузиб, қўпорувчилик
мақсадида хориж тажрибасини ўрганиш мақсадга билан шуғулланишга ундайдиган» ҳаракатларни
Экспертлар фикрича, турли деструктив кучлар мувофиқ. Масалан, Хитой Халқ Республикасида амалга оширса ёки «қонунда белгиланмаган
ёшларнинг жамиятдан бегоналашувига ҳамда ижтимоий тармоқлардаги салбий контентларга тартибда мажлислар ўтказиш ҳамда норозилик
ижтимоийлашувига салбий таъсир этиш мақсадида намойишлари ташкил қилиш билан шуғулланса»
интернет тармоқларидан кенг фойдаланаётганлиги Давлат статистика қўмитаси маъ- жазо тариқасида мавжуд 80 баллдан маҳрум қи-
кузатилмоқда. Улар замонавий ахборот-психоло- лумотларига кўра, 2021 йил 1 апрель линади ва ижтимоий тармоқдаги аккаунти фойда-
гик таъсир технологияларидан шундай моҳирона ҳолатига кўра, мобиль алоқа тизимига ланувчилар рўйхатидан ўчириб ташланади.
фойдаланяптики, натижада ижтимоий тармоқларда- уланган абонентлар сони 26 млн 953,5
ги манзилли гуруҳларда ёшлар тарбиясига салбий мингтани ташкил этиб, 2020 йилнинг Жанубий Корея Республикасида жамоатчилик
таъсир қилувчи контентлар миқдори ортиб боряпти. мос даврига нисбатан 10,8 фоизга ёки онгига зарар кўрсатишга қаратилган ҳаракатлар-
Хусусан, «Telegram analytics» порталидан олинган 2 млн 636,8 мингтага ошган. нинг олдини олиш ва уларни назорат қилиш мақ-
маълумотларга кўра, телеграм ижтимоий тармоғида садида ижтимоий тармоқлар ва бошқа интернет
3 144 та ўзбекча диний канал фаолият олиб бориб, Шу жумладан, аҳолида 24 млн сайтларида фақатгина ўзининг ҳақиқий исми ва
ёшларнинг аксарияти ушбу диний каналлардаги 795,4 мингта абонентни ташкил этган. фамилияси асосида рўйхатдан ўтиш талаб қилина-
маънавий ва психологик жиҳатдан салбий таъсир 2020 йилнинг мос даврига нисбатан 6,1 ди. Ҳар қандай никлар ёки ўйлаб топилган исмлар
қилувчи ҳамда ёлғон ва асоссиз бўлган маълу- фоизга ёки 1 млн 424,1 мингтага ошган. билан рўйхатдан ўтиш қатъий тақиқланади.
мотларни фаол кузатмоқда. Шунингдек, телеграм
ижтимоий тармоғида «Videos», «Qizlar», «Madina» Хулоса ўрнида таъкидлаш жоизки, ижтимоий
ва шу каби 11 848 та ахлоқсиз манбани тарқатувчи тармоқлар ёшлар турмуш тарзининг виртуаллашу-
ўзбекча каналлар фаолият олиб бориб, ёшларнинг вини ҳаракатлантираётган бирламчи омил бўлиши
онгига ноодатий ахлоқ нормалари сингишига сабаб билан бирга, мессенжерлардан фойдаланувчи
бўлмоқда. Эътиборли жиҳати шуки, обуначилари- ёшларнинг хулқ-атворида ноодатий ахлоқ нор-
нинг сони 1 миллионга яқинни ташкил қилади. маларининг ҳам пайдо бўлишига сабаб бўлмоқда.
Мутахассислар ёшларнинг виртуал маконда Ҳозирда ёшларда мобиль ижтимоий тармоқларга
турли мантиқсиз гуруҳларга аъзо бўлиши, дўстлар нисбатан тобелик ҳолати ривожланаётганлиги
орттириши, кўнгилочар ўйинларда иштирок этиши уларнинг узоқ муддат давомида мессенжерлар ма-
ўзларини виртуал оламнинг бир қисми деб ҳисоб- конида қолиб кетиши ва реал ижтимоий муҳитдан
кўра, мобиль ижтимоий тармоқларда муомалага
киришишда ўзини эркин ҳис қилаётганлигида на-
моён бўлиб, анъанавий қадриятларининг емири-
лишига сезиларли таъсир кўрсатиши билан бирга
«оммавий маданият»нинг салбий кўринишлари
ривожланиши учун воситага айланмоқда.

Отабек АБДИЕВ

№ 27 2021-yil 9-iyul ÒÀ£ÄÈÐ VATANPARVAR 17
ÑÈÍÎÀÒÈ
ТУРМУШ ЧОРРАҲАСИ (воқеий ҳикоя) кўриб қолади, бунга ишга жойлашган Гулнора опанинг
ишонаман. эса ишлари юришиб кетди. Магист-
Заршуноснинг тушкун кайфиятини – Билмадим, ратурада ўқиб, банкда фаолият олиб
биринчи бўлиб бувиси Рисолат хола балки, менинг бораётган хушсурат ўғлига нуфузли
сезди. Пойтахтдан қайтган набира- хонадонлардан келин излай бошлади.
сининг кўзларида соғинч учқунлари ота-онам ҳам Асрорнинг Заршунос билан аҳду пай-
бўй кўрсатиб турган бўлса-да, ортида мон қилганидан бехабар аёл ўғлига
яна нимадир бор. Кўпни кўрган, ҳаёт энг асосийси ориятли, қарши бўлар, шифокор келин топди.
дорилфунунида сабоқ олиб кексайган ҳаёли қиз, – онасига – ўйчан жавоб
аёл меҳр ила унинг гўзал чеҳрасига ялинганнамо дилида- қайтарди туш- – Ўғлим, эртага учрашувга чиқа-
термилди. гини тушунтиришга кун ҳолдаги сан, – юзида табассум ила суюнчила-
ҳаракат қилди Асрор. қиз. – Фақат ди Гулнора опа. – Қандай хонадонга
– Яхши етиб келдингми, қизим? – Менга ўхшаб унинг бувимга сиз куёв бўлаётганингни билсанг эди. Ба-
Ўқишларинг яхшими? Кўзимга бўшаш- ҳам хаёли ўқишда. Ке- ҳақингизда давлат, нуфузли оиланинг ёлғизгина
ган кўриняпсан, тинчликми, болам? лажакда яхши журна- айтгандим. қизи. Унинг гўзаллигини айтмайсан-
лист бўлади у. Шифокор Улар: «Қизим, ми, бир кўришда сенга ёқади.
– Ажойибсиз-да, аяжон. Йўлда бўлмаса ҳам… сени яқинимиз-
чарчаган-да, – Заршуноснинг ўрни- – Аяжон, мен ҳеч қандай учра-
дан жавоб қайтарди қизини кўриб – Гапни бошқа ёққа га узатгимиз бор. шувга чиқмайман, – совуққон жавоб
турганидан боши осмонда Меҳридил қайтарди Асрор. – Уйлансам, фақат
опа. – Йўл азоби дейдилар, чарчоғи бурма, ўғлим, – унинг оғ- Шаънингни ҳамиша Заршуносга уйланаман.
чиқса, ўзига келади.
зидан сўзини олди онаси. пок сақла, ўткинчи – Нима? Бу гапни қаёқдан ол-
– Яхшиман, бувижон, хавотир ол- динг?! – тутақиб кетди кибр отига
манг, – дил дардини сўзсиз тушуниб – Менинг айтганимни қилсанг, ошиқларга ишонма», де- минган она. – Мен сенга вилоятдаги
етадиган бувисини яна бир бор бағри- қаланғи-қасанғилардан келин қил-
га босди қизгина. – Сизларга совғалар кам бўлмайсан. Биласан, Тошкентдан йишганди ўшанда. Балки майман, деб неча маротаба айтдим!
олиб келдим, укаларим кўринмайди, – Менинг сабримни синама, бола! Ё мен
гапни бошқа томонга бурди у… водийга келин бўлганман. Отангнинг катталар ҳақдир. айтган қизга уйланасан, ёки онангдан
воз кечасан!..
*** вафотидан кейин ёлғизликда… – Гул- Бунга жавобан Асрор бир оғиз
– Сиз ҳам иккинчи курсмисиз? Қаттиқ асабийлашган йигит тонгга
– Ҳа, шундай. нора опа кўзига ёш тўлганча жим ҳам сўз айта олмади. Фақат ичидан қадар ухлай олмади, азобли хаёллар
– Мен ҳам молия олийгоҳида ик- ичида тўлғаниб чиқди. Эрта тонгда
кинчи босқич талабасиман. Исмим қолди. зил кетди. Шу бўлди-ю, икки ёшнинг эса… Эрта тонгда йигитнинг қўлини
Асрор. оппоқ доғлар босиб кетганди. Уни
– Меники Заршунос. Асрор ҳам бўғзига нимадир тиқил- орасига кўринмас айрилиқ ипи тор- кўриб Гулнора опанинг ҳуши бошидан
– Танишганимдан хурсандман. учди. «Нега, нима учун бундай бўлди?
Бўлажак журналистман денг… ди-ю, сўзсиз онасининг елкасидан тилди… Наҳотки, шундай кўркам ўғлим…» У
Пойтахтда таҳсил олаётган водий- шифокор сифатида халқона тилда
лик талабалар учрашувида икки ёш қучди. – Қизгинам, тақдирни илоҳий дей- «пес» дея аталувчи бу ёқимсиз доғлар
мана шундай танишган эди. Табиатан ҳадсиз сиқилиш ҳосиласи эканини
босиқ, дунёқараши кенг, интилув- – Шунинг учун, – маълум фур- дилар, – тиззасига бош қўйиб унсиз билиб турарди.
чан Асрор ва очиқ чеҳра, сўзамол,
шеъриятга меҳри баланд Заршунос сатдан сўнг гапини давом эттирди йиғлаётган набирасининг сочларини – Болам, асло сиқилма, вақтида
тез тил топишди. Дўстлик боғида қад қаратиб-кўрсатилса, ўтиб кетади.
ростлаган меҳр дарахти аста-секин аёл, – тоғаларинг Тошкентда яша- силади Рисолат хола. – Йиғлаб ўзинг- Ҳозироқ керакли мутахассисга уч-
муҳаббат куртакларини тугди. раймиз.
– Заршунос, жуда чиройли шеър шимизни исташяпти. Ёнларидан уй ни койитма, болам. Агар тақдиринг
ёзар экансиз, қойил. Агар газетада Вужудидаги бу ҳолдан карахт
ўқиб қолмаганимда шоиралигингизни ҳам топибди. Уканг билан сенинг ўша йигит билан бўлса, бунга ҳеч бўлиб турган Асрор онасининг дал-
билмай юрармидим, – учрашувлардан келажагинг пойтахт билан боғлиқ, ким, ҳеч нарса тўсиқ бўла олмайди. дасига ишонгиси келарди. Аммо бу
бирида ҳайратини яширмади Асрор. болам. Рози бўлсаларинг, аввал Яхшилаб ўйлаб кўр. Қишлоғимизда, дарддан бирорта инсоннинг халос
– Раҳмат, қўлдан келганча… шаҳарга кўчиб, келиннинг маслаҳа- қариндош-уруғлар ичида сени келин бўлганини эшитмаганди. Гулнора опа
– Бу гўзал шеърлар ичида менга тини кейин қиламиз. билан қуда бўлишга розилик билдир-
аталгани ҳам борми? – Ҳозир уйланмайман, ая, ма- қиламан деб, ўқишинг тугашини ку- ган нуфузли хонадон йигитдаги тери
Дугоналарига гап бермайдиган қиз тиб турганлар қанча. Балки шулар- касаллигидан хабар топган заҳоти
йигитнинг саволи олдида забонсиз гистратурага кираман, ишлайман. нинг бирортасига… «эшигини ёпди».
қолди. Бошқа режаларим ҳам бор. Ўзим пул
– Шеъриятга қизиқишингизни топиб, кейин уйланаман. Фақат Зар- – Бувижон, ўқишимни давом эттир- Асрор шу кундан бошлаб Зар-
билмас эканман, – деди аста юзлари шунос ҳақида билишингизни хоҳла- моқчиман, – йиғидан тўхтаб бошини шуносдан йироқлашишни бошлади:
қизарган кўйи. гандим, холос. кўтарди Заршунос. – Тўғри айтасиз, «Энди мен унга муносиб эмасман.
Бу унинг Асрорга бағишлаб шеър энди асло йиғламайман, – жиддий У соғлом йигитга турмушга чиқиши
ёзганидан далолат эди. Буни пайқа- – Сенга дилимдагини айтдим, қиёфага кирди у. – Магистратурага керак…» Асрордан хат-хабар йўқлиги
ган йигитнинг юзига ўзгача табассум ўғлим. Розилигимни истасанг, келин кириб олсам, сиз айтган совчилардан севгиси синовдан ўтган қизни йигит
югурди. танлашни ўзимга қўйиб бер. Албатта, мени ўқитадиган бирорта мардига томон етаклади: «Асрор ака қўнғи-
– Қачон эшитаман? – миннатдор- сенга ёқса, келин қиламан. Аммо асло турмушга чиқаман… роқларимга жавоб бермаяпти. Бу ерда
лик асносида беихтиёр қизнинг қўл- Андижонга совчи бўлиб бормайман. У бир гап бор…»
ларидан тутди… қизни унут. ***
– Янги уй ёқдими, ўғилларим? Заршунос Асрор билан учрашган-
*** Асрор онасига қарши бошқа сўз – туғилиб ўсган шаҳрига кўчиб кел- да касаллик унинг юзига қадар чанг
– Андижондан дейсанми? – қош- айтмади. Отасидан бевақт айрилиқ ганидан боши осмонда Гулнора опа солганди. У йигитни кўриб, сўзсиз
лари чимирилди Гулнора опанинг. сабаб сочига эрта оқ тушган, туну мамнун қиёфада сўради болалари- қотиб қолди.
– Ўйлаб гапиряпсанми, ўғлим? Мен кун меҳнат қилиб, шифокорлик касби дан. – Нима бўлганда ҳам пойтахт-да,
бошқа вилоятдан ўзим танимаган, билан укаси Аброр иккисини оёққа ҳамма шароитлар муҳайё. – Мана, шоирона айтганда, видо
зот-замарини билмаган одамларнинг қўйган волидасини ранжитишни ис- – Менга ёқди, хоналари кўп экан, онлари келди, Заршунос, – синиқ
қизини келин қиламанми? Даданг тамади. – кайфияти чоғ жавоб қайтарди жилмайди йигит. – Бу охирги кўри-
ҳаёт бўлганда ҳам майли эди. Кейин, шишимиз.
биз шифокорлар сулоласиданмиз. Йигит Заршуносни ўйлади дегун-
Сен бизнинг касбимизни танлама- ча, онасининг «у қизни унут», деган Аброр. – Мактабдаги синфдошларим – Мени шу қадар бевафо деб ўй-
ганингга яраша, бўлажак келиним сўзи қулоғи остида садо бериб турар, билан ҳам тез дўстлашиб олдим. ладингизми, Асрор ака? – кўзлари
шифокор бўлса, дейман. – Асрор, неча кундан буён қо- ёшга тўлди қизнинг. – Бир-биримизга
– Аяжон, Заршуносни икки йилдан аммо усиз ҳаётини тасаввур қила бизни фақат ўлим айиради, деб ваъда
буён танийман. Очиқ кўнгил, меҳрибон, бермаганмидик?..
олмасди. «Майли, аямнинг айтгани воғинг очилмайди, сенга нима
Ҳаёт синоатларга бой. Заршунос
бўлақолсин, – хаёлидан ўтказди бўляпти, ўғлим? ўқишдан қўли бўшади дегунча, Асрор
билан шифокорлар ва табиблар ҳу-
Асрор. – «Заршунос билан учрашмай – Ҳаммаси жойида, фақат отам зурида бўлар, унинг муолажаларини
назорат қилишдан чарчамасди. Эзгу
тураман. Лекин усиз…» Бошини икки қурган, катта бўлган хонадонимизда умидлар, ҳаракатлар, илтижолар…
Кутилмаган дард аста-секин ортга
қўли орасига олиб, уҳ тортди йигит. энди бегоналар яшашини ўйласам… чекина бошлади.

Заршунос Асрорнинг ўзгариб қол- Асрор бошқа сўз айта олмади, Икки ёшнинг никоҳи арафасида
Асрор бу дарддан бутунлай халос
ганини дарҳол сезди. Тез-тез бўла- хонасига кириб кетди. Аслида, йи- бўлди. Гулнора опа кўзида қувонч
ёшлари ила садоқатли болалари учун
диган қўнғироқлар негадир камнамо. гитнинг кўксига бир дард эмас, икки дуога қўл очди…

Сўнгги учрашувда йигитнинг ўйчан, дард чанг солаётганди. Бири ота Зулфия ЮНУСОВА,
«Vatanparvar»
камгап бўлиб қолгани уни янада бе- уйидан айрилиқ бўлса, иккинчиси

зовта қилди. севгилисидан. Ҳижронга ортиқ дош

– Асрор ака, мен ҳақимда онан- беришни истамаган йигит Заршуносга

гизга айтдингиз, шундайми? қўнғироқ қилди. Жавоб йўқ. Унинг

Асрор хомуш аста бош қимирлат- яна ва яна қилган қўнғироқлари ҳам

ди. жавобсиз қолди. «Тинчликмикан, у

– Бундан чиқди, келинни ўзим ҳозир магистратурага имтиҳон топ-

танлайман, дейишган, яъни рози шираётган бўлиши керак». Юраги

бўлишмаган. безовта йигит эртасига қиз турган

– Заршунос, ҳали иккимизнинг ётоқхонага борди. Сўнгра ўқиган

олдимизда магистратура турибди. олийгоҳига. Уни топа олмагач, Анди-

Ноумид бўлишимиз ноўрин. Аям сен жонга йўл олди…

билан бир марта суҳбатлашса, яхши Пойтахтдаги катта шифохонага

18 VATANPARVAR 2021-yil 9-iyul № 27

УЧРАШУВ

УНУТИЛМАС ТААССУРОТЛАРГА БОЙ

Мудофаа вазирлиги Тарбиявий Қизиқарли ва самимий
ва мафкуравий ишлар бош руҳда ўтказилган тадбирлар
бошқармаси мутахассислари Термиз, давомида ҳарбий хизматчи-
Сариосиё ва Хайробод гарнизонлари- ларнинг оилалари ва фар-
даги ҳарбий қисм ва муассасаларнинг зандлари ўртасида турли
ҳарбий хизматчилари ва уларнинг психологик ва спорт ўйин-
оила аъзолари иштирокида маъна- лари уюштирилди. Термиз
вий-маърифий тадбирлар ўтказди. давлат университети психо-
логлари томонидан тренинг-
лар ташкил этилди. Инсонни ўйинларида мен ҳам иштирок этдим. Биз бу шаҳарга яқинда
янги марралар сари руҳлан- келганмиз. Ҳали тенгдошларимни тузук-қуруқ танимасдим
тирадиган, юрак тўридан ҳам. Мана шу тадбирлар баҳона улар билан танишдим,
жой олган, Ватан туйғусини дўстлашдим. Ёзги таътилни янги дўстлар билан ўтказишни
мустаҳкамлайдиган бу каби ўйласам, севиниб кетяпман. Бунинг учун тадбир ташкилот-
тадбирларда каттаю кичик чиларидан миннатдорман.
фаол иштирок этди.
Маънавий-маърифий тадбирлар давомида Ватан ҳимоячи-
Шунингдек, инсон зако- ларининг ахлоқий-руҳий ҳолатлари ҳам ўрганилди. Ҳарбий
ватини юксалтириш билан хизматчиларнинг мулоқот давомида айтган фикрларидан
бир қаторда кўнгилларга уларнинг ҳарбий хизматни ғайрат-шижоат билан ўтаётгани,
кўтаринки кайфият бахш қалбида юртга бўлган муҳаббат ва садоқат ҳиссининг юқо-
этадиган интеллектуал ўйин- рилиги яққол акс этди.
лар, концерт дастурлари,
санъат усталарининг ижодий Зулфия МАНСУРОВА,
чиқишлари ҳам ўзига хос ва Мудофаа вазирлиги хотин-қизлар ва ҳарбий
таассуротларга бой бўлди. хизматчиларнинг оила аъзолари билан ишлаш

– Бугунги кун менга уну- бўйича бош мутахассиси
тилмас онларни ҳадя қилди,
– дейди капитан Абдумурод
Назаровнинг фарзанди Азиз-
бек Абдунабиев. – Спорт

¨øëàð – ҳàë қèëóâ÷è êó÷ Èæòèìîèé ҳèìîÿ

ЭЪТИБОР 2021 йил – Ёшларни қўллаб-қувватлаш ва
аҳоли саломатлигини мустаҳкамлаш йили му-
БУ – ИМКОНИЯТ носабати билан Қорақалпоғистон Республикаси
Соғлиқни сақлаш вазирлиги ва Нукус ҳарбий
Тоифаланган объектларни қўриқлаш қў- госпитали вакиллари билан ҳамкорликда Нукус
шинлари қўмондонлигида «Ўзбекистон туманидаги чекка ҳудудлардан бирида аҳолини
ёшлари, бирлашайлик!» шиори остида Ўзбекистон тиббий кўрикдан ўтказиш ишлари амалга оши-
ёшлар иттифоқининг Тошкент шаҳар кенгаши рилди.
ҳамда ҳамкорликдаги давлат ва жамоат ташкилот-
лари вакиллари, таниқли актёр ва санъат устала- МАОНЗИЛЛЛИАРДСА КЎРИКБарча соҳа вакиллари каби
ри иштирокида «Қўмондон ва ёшлар» учрашуви Мудофаа вазирлиги ҳарбий
бўлиб ўтди. хизматчилари ҳам юртдошларимиз
саломатлигини мустаҳкамлаш,
Унда дастлаб қўмондонлик- туман марказларидан узоқ масо-
нинг ёшлар иттифоқи бошланғич фада истиқомат қилаётган аҳолига
ташкилоти томонидан 2021 йил амалий кўмак бериш учун бирдам-
биринчи ярим йиллиги давомида ликда, ҳамжиҳатликда қўйилган
ёшларни ватанпарварлик руҳи- вазифаларни бажариб келмоқда.
да тарбиялаш борасида амалга Қорақалпоғистон Республика-
оширилган ишлар юзасидан сининг олис ҳудудларидан бири
ҳисоботи тингланди. Истиқбол- бўлган Нукус туманининг Кердер
даги муҳим вазифалар белгилаб овулида ҳам хайрли ишлар амалга
олинди. оширилмоқда. Нукус шаҳридан ча-
маси 60 км узоқликда жойлашган
Қўшинлар қўмондони полков- ушбу овулдаги 684 хонадонда 750 нафар оила истиқомат қилади. Жами 3 715
ник Журъат Якубов эса мамла- нафар аҳолидан 1 912 нафарини аёллар ва 1 456 нафарини болалар ва ёшлар
катимизда ёшларга берилаётган ташкил этади. Овулда 4 оила «Темир дафтар»га киритилган бўлиб, улар билан
эътибор, имтиёз ва имкониятлар тизимли ишлар олиб борилмоқда.
ҳамда Қуролли Кучларимизда
ёшларга оид давлат сиёсатининг амалдаги ижросига тўхталиб ўтди. Қорақалпоғистон Республикаси Соғлиқни сақлаш вазирлиги ҳамда Нукус
Қўмондонлик тасарруфидаги ҳарбий қисмларда самарали фаолият олиб ҳарбий госпиталининг малакали шифокорларидан иборат тиббий бригада
бораётган, нуфузли танловларда ғолибликни қўлга киритган, 2021 йил томонидан овулда бир кун давомида тиббий кўриклар ўтказилди. Жарроҳ,
биринчи ярим йиллиги ва «Ёшлар ойлиги» доирасида ижобий натижаларга невропатолог, терапевт, онколог, окулист, акушер-гинеколог, педиатр, лор,
эришган Ёшлар иттифоқининг бошланғич ташкилоти аъзолари, шунингдек, дерматолог, стоматолог каби малакали мутахассислар томонидан ўтказилаётган
республика, Осиё ва жаҳон чемпионатларида ғолибликни қўлга киритган чуқурлаштирилган тиббий кўриклар давомида овул аҳли ультратовуш ҳамда
ҳарбий хизматчиларнинг фарзандлари рағбатлантирилди, уларнинг онала- ЭКГ текширувидан ўтказилиб, мобиль лабораторияда қон таҳлили билан бир
рига эҳтиром кўрсатилди. неча сонияда танишиш имконига эга бўлди.
– Бугун ёшларга кўрсатилаётган эътибор, ғамхўрлик ҳар қачонгидан-да
юксак, – дейди «Энг яхши бошланғич ташкилот етакчиси» танловининг Тиббий кўриклар сифатини ошириш ҳамда аҳоли ва шифокорларга қўшимча
Мудофаа вазирлиги босқичи ғолиби катта лейтенант Бунёд Қаршиев. – Бу қулайликлар яратиш мақсадида Мудофаа вазирлиги раҳбарияти томонидан
– имконият, ёшлик эса ўткинчи. Демак, имкониятдан вақтида ва тўғри фой- Нукус ҳарбий госпиталига тақдим этилган «КамАЗ» юк автомашинаси негизида
даланиб олиш керак. Дунёнинг ўткинчи нарсаларига чалғимай, ўз устида юртимизда яратилган янги «Ҳарбий мобиль тиббий марказ» мажмуаси ҳамда
тинимсиз ишлаган, меҳнат қилган, истеъдодини ҳар томонлама намойиш «ISUZU» махсус тиббий ёрдам автомашинаси имкониятларидан фойдаланилди.
қила олган ёшлар Ватаннинг эртанги тақдирини ҳал этади. Бундай катта
ишга бош қўшиш, дахлдор бўлиш эса улкан бахтдир. Шифокорлар кўриги давомида 295 нафар аҳолининг саломатлиги текшири-
Тадбир сўнгида жаранг сочган куй ва қўшиқлар йиғилганларга хуш кай- либ, 13 нафарига туман тиббиёт бирлашмасида стационар ҳамда 195 нафарига
фият улашди. амбулатор шароитларда даволаниш учун йўлланмалар берилди.
Тоифаланган объектларни қўриқлаш
Шимоли-ғарбий ҳарбий округ матбуот хизмати
қўшинлари қўмондонлиги
матбуот хизмати

Ê Å × È Ð È Ø№27 2021-yil9-iyul VATANPARVAR 19

АЁЛЛАР БЕКАТИ КхмҳКфКқоауеааеесёчлачқчтимхбиаирииитрмрасниниолгшгшолўаиилаштзнзирёниакдншбииииииинрлсвнгкс.атасееянМозчакннаисҳеуаснраичидниинисазонмгр.сиқггиаБзиусмбў,ўллуазрқилтсиаэубаўшслйбурака-иачеяршодсучнширанииқгз,нббиануаяҳлиўшақъиктланяиодминигмқааануиимўнгллсбзл.оаиииасбишнррааннгббқсииаооазтрбндоқўугалналачраглаулридўнниисиси.фришаҳзовайиилўдншзагқиилдинзиалггдииаизш,рд.аги

Ҳар бир қадамни ўзингизга ўзингиз тушунтиришга ҳаракат қилинг,
яъни англаган ҳолда бажаринг.

Кечиришга эҳтиёжингиз, хоҳишингиз борлигини тан олинг. Ñèçäàåò³àèéøñìèàéâäèèò?àìèí
Хафа бўлишни ўзингиз танлаганингизни тан олинг.
Бўлиб ўтган воқеани борича қабул қилинг: воқеани оқ қоғозга ёзиб
чиқинг. Сизни хафа қилган инсонга нисбатан даъвонгизни аниқ ёзинг.
Ҳар қандай ҳиссиётни ҳис қилишга ўзингизга рухсат беринг ва меҳр- 1 1. Соғлом юз териси. 2
2. Юздаги тошмалар (ҳуснбузар) – А ва

муҳаббат билан қабул қилиб, қўйиб юборинг. Цинк (Zn) витамини етишмаслиги
• Пешонанинг тепа қисмига тошиши – ичакларда

Сизни хафа қилган инсон сиз учун кўзгу. Сизга ёқмаган феълини 3 муаммо.
аниқланг ва қабул қилинг. • Бурун ва атрофига тошиши – юқори қон босими,
4
Бўлган воқеанинг ҳикматини аниқланг, миннатдор бўлинг. доимий стресс.
• Қош ва атрофига тошиши – жигарда муаммо.

• Оғиз атрофига тошиши – ошқозонда муаммо.
3. Бурун атрофига тошмалар тошиши – С, А, Е

Ўзгариш сари бир қадам ташланг. витаминлари етишмаслиги.
4. Оқарган ва қуруқ юз териси – А, B12, С ви-

Воқеага ва у инсонга муносабатни ўзгартиринг: яхшилик қидиринг. 5 таминлари, темир (Fe) элементлари етишмаслиги. 6
Янгиликларга тайёр бўлинг.
5. Ажинларнинг ёш ўтиши билан пайдо бўлиши
– нормал ҳолат. Лекин уларнинг тез ва кўп ҳосил
бўлиши Е витамини етишмаслиги.

6. Қовоқлар шиши – Йод (I) танқислиги.

äÇÀËËÈÊ Ó×ÓÍ ÓÉ ØÀÐÎÈÒÈÄÀ

15 ÄÀ£È£À ÌÓÇ£ÀÉÌΣ
ÒÀɨÐËÀØ
Бўйин теринисиқонбилаёршартиришга
Керакли масаллиқлар: 1 л ёғли сут, 250 г шакар, 2 дона
1. Бўйин терисини ҳафтасига 2-3 марта зайтун банан, ванилин, маккажўхори крахмали.
мойи билан массаж қилиб туриш кони фойда. Бў-
йиндаги чизиқни йўқ қилиш учун сут ва сувни илиқ Тайёрланиши: сутга шакар қўшиб, 7-8 дақиқа паст оловда
ҳолда олиб, унга сочиқ ботирилади ҳамда бўйинга қайнатилади. Бошқа идишда эса 100 мл сутга маккажўхори
компресс қилинг, бу яхши натижа беради. крахмали ва ярим чой қошиқ ванилин солиб, яхшилаб ара-
лаштириб оламиз. Сўнг қайнаётган масаллиғимизга қўшиб,
2. Бир донадан сабзи ва олмани қирғичдан яна 2-3 дақиқа қайнатамиз ва 1-2 соатга музлаткичга қўя-
ўтказинг. Унга бир чой қошиқдан асал ва крах- миз. Музлаган массага 2 та бананни майдалаб, миксер қилиб
мал, 2 томчи зайтун мойи қўшинг. Тайёр массани оламиз. Ундан сўнг ҳар хил шаклчаларга қуйиб, музлаткичга
бўйинга 10-15 дақиқа суртиб қўйгач, илиқ сувда соламиз. 5-6 соатдан кейин музқаймоғимиз тайёр.
ювиб ташланг.
Ёқимли иштаҳа!

Саҳифани Зебо САРИЕВА тайёрлади.

20 VATANPARVAR 2021-yil 9-iyul № 27

ҲАРБИЙ ТЕХНИКА

ÌÀÕÑÓÑ ÄÀÑÒÓÐ ÎÄÈÍ ÈÇ
ÄÎÈÐÀÑÈÄÀ ÑÎÂÅÐØÅÍÍÛÕ

Миналарга қарши кучай- По мнению западных во-
тирилган ҳимояга эга M-ATV енных специалистов, танк
типидаги зирҳланган автомо- ZTQ-15 (VT5) является одним
биль «Ошкош трак» компани- из совершенных китайских
яси мутахассислари томони- средних танков. По внешнему
дан MRAP-STV (Mine Resistant виду и габаритам эта боевая
Ambush Protected – All Terrain машина похожа на основной
Vehicle) дастури доирасида боевой танк ZTZ-99 (Тип-92),
ишлаб чиқилган. Унга кўра, однако её масса на 20 тонн
машинанинг оғирлик-габарит меньше. Характерными осо-
тавсифларини оптималлаштириш, экипаж аъзоларини миналар ва қўлбола бенностями нового образца являются: модульное бронирование, клиновидная
портловчи моддалардан юқори даражада ҳимоялашга алоҳида эътибор қара- форма лобовой части башни, наличие встроенной динамической защиты и
тилган. Автомобиль қуввати 370 от кучига тенг «Катерпиллер» С7 типидаги навесной брони. Последнюю планируется устанавливать в тех случаях, ког-
турбопуфлагичли дизель двигатели билан жиҳозланган. Машинанинг нотекис да противник располагает большим количеством противотанковых средств
жойларда юриш вақтидаги оширилган ҳаракатчанлиги унинг конструкциясида ближнего боя.
«Ошкош» ТАК-4 типидаги янги мустақил илгич (подвеска) қўллангани ҳисобига
таъминланади. Кучланиш қурилмаси шоссе бўйлаб максимал юриш тезлигини В зависимости от состава применяемого комплекта навесной брони, боевая
соатига 105 км.гача етказиш имконини беради, ёқилғи бўйича юриш захираси масса танка может быть в пределах 33-36 тонн. Экипаж три человека. Длина
510 км.ни ташкил этади. Зирҳланган автомобиль барча зарурий нарсалар билан с пушкой вперед 9,2 м, ширина по боковым экранам 3,3 м, высота по крыше
таъминланган 4 нафар пиёда аскарни олиб юриш учун мўлжалланган. Кабина башни 2,5 м. Компьютеризированная система управления огнем позволяет
томига масофадан бошқарилувчи қурол модули ёки қўлда бошқариладиган вести огонь из танковой пушки днем и ночью по неподвижным и движущимся
пулемёт ўрнатилиши кўзда тутилган. Шунингдек, машина разведка ва кузатиш целям на расстоянии до 3000 м. Корпус и башня цельносварные из стальной
учун мўлжалланган оптик-электрон мосламалар ҳамда радио орқали бошқа- катаной гомогенной брони. «Решетчатая» защита устанавливается только по
рилувчи портловчи мосламаларни бостириш аппаратураси билан бутланиши бортам корпуса и башни. Танк оснащен силовым блоком, разработанным как
мумкин. M-ATVнинг узунлиги 6,3 метр, эни 2,5 метр, корпус томигача бўлган единый силовой модуль. Блок включает в себя двигатель мощностью 1000
баландлиги 2,7 метр, жанговар оғирлиги 14,7 тонна, юк кўтариш имконияти л.с., механическую трансмиссию, систему охлаждения и топливный бак.
2,2 тоннани ташкил этади.
ÐÀÇÂÅÄÊÀ×È-
ÌÍÎÃÎÔÓÍÊÖÈÎÍÀËÜÍÛÉ
ÐÎÁÎÒËÀÐ
ÝÑÌÈÍÅÖ Франция армиясининг
Қуруқликдаги қўшинларини
Эскадренный миноносец с сунъий интеллектдан фойда-
управляемым ракетным ору- ланиш имконига эга бўлган
жием «Хух-Хото» ВМС Китая ғилдиракли ва гусеницали
был заложен на верфи судо- разведкачи-роботлар билан
строительного завода «Цзян- таъминлаш режалаштирилган.
нань» в г. Шанхай, спущен на Маълумотларга кўра, мамлакат
воду 26 декабря 2016 года и Мудофаа вазирлиги томонидан
вошёл в состав ВМС НОАК 12 56 та аппаратдан иборат бўл-
января 2019 года. Миноносцы ган дастлабки партияни етказиб бериш бўйича биринчи шартнома имзоланган.
данного типа предназначены Бу роботлар аввал Қуроллар бош бошқармаси мутахассислари томонидан
для обеспечения противолодочной и коллективной противовоздушной обо- синовлардан ўтказилади, сўнгра янги тактик жанговар тизим яратишни кўзда
роны корабельных группировок, зональной ПВО районов базирования ВМС, тутувчи «Скорпион» дастури доирасида армия ихтиёрига етказиб берилади.
борьбы с надводными кораблями и уничтожения наиболее важных целей в Ҳозирда гап асосан учта модель ҳақида бормоқда. Уларнинг энг кичиги – оғир-
глубине территории противника. Полное водоизмещение корабля 7500 т, лиги 3 кг.ли NERVA S иншоотнинг ички ва ташқи қисмида қўлланиши мумкин.
длина 157 м, ширина 18 м, осадка 6 м. главная энергетическая установка, Аппарат бир неча метр баландликдан йиқилишга чидамли, уни деразадан
выполненная по схеме CODOG, включает два газотурбинных и два дизельных ичкарига отиш ёки ҳаракатланаётган автомобилдан ерга ташлаш мумкин.
двигателя суммарной мощностью 48,3 МВт. Скорость полного хода 30 узлов, Аппарат тунги кўриш камераси билан жиҳозланган. У планшет, смартфон
дальность плавания 4500 миль при экономической скорости 15 узлов. Экипаж ёки компьютер орқали бошқарилиши мумкин. Ўртанча модель – NERVA LG
280 человек, включая 40 офицеров. Вооружение: две 32-ячеечные УВП для (оғирлиги 5 кг) S варианти тавсифларидан ташқари, қўшимча иккита ғил-
стрельбы КРМБ «Дунхай-10», ЗУР HQ-9, противолодочными управляемыми дирак, юқори ечимли 4 та камера, микрофон ва узатгич билан жиҳозланган.
ракетами CY-2, ПКР YJ-62, 130-мм автоматическая установка H/PJ-38, 30-мм Бу робот видеомаълумотлар асосида жой харитасини чизиши мумкин. Ундан
семиствольный ЗАК H/PJ-12, два трехтрубных 324-мм торпедных аппарата, нафақат разведка, балки қўлбола портловчи моддаларни зарарсизлантириш
четыре 18-ствольные ПУ постановки пассивных помех. Также, эсминец обе- мақсадида ҳам фойдаланиш мумкин. Энг оғир модель – NERVA XX/Cameleon-LG
спечен радиолокационными и гидроакустическими станциями различного (оғирлиги 15 кг) турли предметларни ушлаб олиш ва суриш, жойини ўзгар-
типа. «Хух-Хото» оборудован площадкой и ангаром для базирования проти- тириш имконини берувчи шарнирли манипулятор билан жиҳозланган. Сўнгги
володочного вертолёта Ка-28 или Z-9C. икки модель инсон иштирокисиз фаолият олиб бориши, шу жумладан, объект
периметри бўйлаб патруллик қилиши ҳамда мустақил равишда ташланган
жойига қайтиб келиши мумкин.

Пўлат САЙДИВАЛИЕВ тайёрлади.

ҚОТИЛЛИКЛАР КЎПАЙМОҚДА НОЯДРОВИЙ ЛОЙИҲА АВИАҲАЛОКАТ ОҚИБАТИДА

ЖАҲОНДА АҚШда ўтган дам Хитой ҳукумати Россиянинг Кам-
олиш кунлари содир сайёрамиз учун таҳ- чатка ўлкасида
этилган 400 дан ортиқ дид солувчи асте- қутқарувчилар авиа-
отишмада 150 киши роидни бартараф ҳалокатга учраган
ҳалок бўлди. Бу ҳақда этиш учун коинот самолёт қолдиқлари-
мамлакатдаги зўра- флотини ташкил эти- ни топишди.
вонлик ҳолатларини шини эълон қилди.
кузатиб борувчи Gun Violence Archive тадқиқот Дастлабки маъ-
гуруҳи маълумотларига таяниб CNN хабар берди. SCMPнинг хабар лумотларга кўра,
Маълумот берилишича, 2-4 июль кунлари беришича, Хитой бу мақсадда Ерга хавф сола- йўловчилар ва экипаж аъзоларининг барчаси
Нью-Йоркда юз берган 21 та отишмада 26 киши диган астероидлар орбиталарини ўзгартириш ҳалок бўлган.
қурбон бўлган. учун «Чанчжэн-5» ракеталари негизида ўнлаб Петропавловск-Камчатский – Палана йўна-
Чикагода ўтган дам олиш кунлари 83 киши ноядровий зарбдор воситаларни ишлаб чиқади. лишида учган Ан-26 бортида экипаж аъзо-
ўқотар қуролдан жароҳатланган бўлиб, 14 киши лари бўлган 6 киши ва 22 йўловчи бўлган.
жароҳатлар оқибатида вафот этган. Хитойнинг таъкидлашича, астероидлар Йўловчилар орасида Палана посёлкаси раҳ-
орбитасини ўзгартириш бўйича ноядровий бари О. Мохирева ҳам бор эди.
лойиҳани яқин 10 йил ичида якунлаш мумкин.

Хитой бу мақсадда камикадзе-кемаларга эга
23 та ракета ишлаб чиқади.

Интернет материаллари асосида тайёрланди.

№ 27 2021-yil 9-iyul VATANPARVAR 21

УНИВЕРСАЛ ЖАНГ

О Л Т И НÌÅÄÀËÜ
×ÅÃÀÐÀ×È ÏÎÑÁÎÍÄÀ
Сўнгги йилларда мамлакатимиз спортчила-
ри кўплаб нуфузли халқаро мусобақаларда
иштирок этиб, давлатимиз байроғини юксаклар-
га кўтармоқда. Куни кеча Украинанинг Кобле-
во шаҳрида ўтказилган универсал жанг бўйича
жаҳон кубоги баҳсларида муваффақиятли қат-
нашган спортчиларимиз медаллар шодаси билан
юртимизга қайтиб келди.

Тошкент халқаро аэропортида жамоатчилиги, ҳарбий оркестр амалга оширилаётган кенг кўламли ка ва халқаро миқёсдаги мусобақа-
спортчиларни тантанали кутиб ҳамда спортчиларнинг яқинлари чора-тадбирлар хусусида тўхталиб ларда, юқори натижаларга эришиб
олиш маросими бўлиб ўтди. Уда жам бўлди. Тадбирда сўз олганлар ўтдилар. келмоқда. Хусусан, 2018-2019
Давлат хавфсизлик хизмати Чега- юртимизда спортни ривожланти- йилларда самбо бўйича ўтказил-
ра қўшинлари ва Мудофаа вазир- риш, аҳоли ўртасида соғлом турмуш Таъкидлаш жоизки, мазкур му- ган Ўзбекистон чемпионатида 2-ва
лиги масъул офицерлари, спорт тарзини тарғиб этиш мақсадида собақада дунёнинг 20 дан ортиқ 3-ўринларни, 2020 йилда универ-
мамлакатидан 500 нафарга яқин сал жанг бўйича Ўзбекистон кубоги
спортчи иштирок этиб, якуний на- баҳсларида 3-ўринни, 2021 йилда
тижаларга кўра, Ўзбекистон терма эса мазкур мусобақада фахрли
жамоасининг 42 нафар тажрибали 1-ўринни қўлга киритган.
ва маҳоратли спортчиси умумжамоа
ҳисобида ўсмирлар ўртасида бирин- Коблеводаги мусобақаларда ҳам
чи, катталар ўртасида эса иккинчи ҳарбий спортчи 90 кг вазн тоифа-
ўринни қўлга киритди. сида озарбайжонлик ва украиналик
рақибларини енгиб, финалга йўл
Ғолиб ва совриндорлар орасида олди. Қизғин ва муросасиз кечган
Давлат хавфсизлик хизмати Чегара финал баҳсида молдовалик рақи-
қўшинлари контракт бўйича ҳар- бидан устун келган Муҳаммадлазиз
бий хизматчи, оддий аскар дзюдо олтин медални қўлга киритиб, дав-
ва самбо бўйича спорт устаси, қўл латимиз байроғини юқорига кўтар-
жанги бўйича спорт усталигига ди. Унинг бундай юксак натижалар-
номзод Муҳаммадлазиз Қаюмов ҳам га эришиши бежиз эмас, албатта.
бор. Марғилон шаҳрида туғилган Зеро, спорт қўшинлар жанговар
Муҳаммадлазиз Фарғона давлат тайёргарлигининг муҳим омили
университетининг Жисмоний тар- саналади. Универсал жанг спорт
бия факультетини тамомлаган. У тури ҳам матонат, чидамлилик ва
бир неча йиллардан буён республи- чаққонлик каби хислатларни тако-
миллаштириши билан юрт ҳимоя-
чилари ўртасида кенг оммалашган.

Ушбу спорт тури бўйича жаҳон
кубоги соҳиби бўлган контракт
бўйича ҳарбий хизматчи, оддий
аскар Муҳаммадлазиз Қаюмовнинг
ғалабаси алоҳида эътироф этилиб,
ҳарбий спортчи Чегара қўшинлари
қўмондонлиги томонидан рағбат-
лантирилди. Албатта, бу каби тад-
бирлар спортчиларимизни янада
руҳлантириб, янги-янги зафарлар
сари ундайверади.

Капитан Фарида БОБОЖОНОВА, ДХХ Чегара қўшинлари матбуот хизмати

МАЖБУРАН ЭМЛАШ БОШЛАНДИ НОЗИК ҲАРБИЙ ВАЗИЯТ ЎҚУВ МАШҒУЛОТЛАРИ

МИНТАҚАДА Туркманистон ҳуку- «Толибон» ҳарака- «Авиапорт» хаба-
мати 18 ёшдан катта ти кучларининг мус- рига кўра, Россиянинг
аҳолисини коронави- таҳкамланиши фонида Тожикистондаги ҳар-
русга қарши мажбуран Афғонистондаги уруш бий базасига қарашли
эмлаш тўғрисида қарор ҳал қилувчи паллага жанговар ва транспорт
қабул қилди. Бу ҳақда кирди. вертолётлари Афғонис-
«Нейтральний Туркме- тондаги вазият кес-
нистан» газетасига таяниб ТАСС хабар берди. «Газета.ру» хаба- кинлашиши фонида ракета зарбалари бериш
Туркманистон собиқ Иттифоқ ҳудудидаги бирорта рига кўра, бу ҳақда мамлакат мудофаа вазири машғулотларини ўтказди. Ўқув машғулотларида
ҳам коронавирус юқтириш ҳолати қайд этилмаган Бисмилло Хон Муҳаммадий маълум қилди. «Афғо- иккита Ми-24 ва иккита Ми-8МТВ5-1 вертолёти,
ягона давлат бўлиб турибди. нистонда уруш авжига чиққанини ва мамлакатда- юзга яқин ҳарбийлар қатнашган.
Пандемия бошланганидан буён республика ҳу- ги ҳарбий вазият ўта нозик эканлигини эътироф «Авиация зарбаси натижасида автомобиллар
кумати мамлакатга кириш ва халқаро авиақатнов- этамиз», – деди у. колоннаси, қурол-яроғ омборлари сингари 15 дан
ларга қатъий чекловлар ва ниқоб тақиш режимини ортиқ ер усти нишони йўқ қилинди», дейилади
жорий этган. Шу билан бирга, оммавий тадбирлар Вазирнинг сўзларига кўра, миллий хавфсиз- марказий ҳарбий округ хабарида.
ўтказишга ҳеч қандай тақиқ қўйилмаган. лик кучлари маҳаллий қаршилик ҳаракатла-
рининг қўллаб-қувватлаши ёрдамида аҳолини
ҳимоя қилиш учун бор кучини ишга солади.

Интернет материаллари асосида тайёрланди.

22 VATANPARVAR 2021-yil 9-iyul № 27

МУДОФААГА КЎМАКЛАШУВЧИ «ВАТАНПАРВАР» ТАШКИЛОТЛАРИДА

РЕКЛАМА ЎРНИДА ²ÀÌÊÎÐËÈÊÄÀÃÈ

ÕÀÉÐËÈ ÈØËÀÐ

Ўзбекистон Республикаси мудофаасига
кўмаклашувчи «Ватанпарвар» ташкилоти
Қорақалпоғистон Республикаси кенгаши тасарруфидаги
Тўрткўл тумани ўқув-спорт техника клуби (ЎСТК)
томонидан ёшлар маънавиятини юксалтириш, уларни
ҳарбий-ватанпарварлик руҳида тарбиялашга алоҳида
эътибор қаратиб келинмоқда. Жумладан, спортнинг
техник ва амалий турларини ривожлантириш, ўсиб
келаётган ёш авлод маънавиятини юксалтириш
борасида муайян натижаларга эришиляпти.

– Ўқув-спорт техника клуби жамоаси туманимиздаги давлат ва жамоат
ташкилотлари билан ҳамкорликда маънавий йўналиш ва ҳарбий-ва-
танпарварлик тарбияси бўйича изчил тарғибот олиб бормоқда, – дейди
ЎСТК бошлиғи Хайрулла Нуриев. – Чунки ёш авлоднинг маънан баркамол
шахс сифатида шаклланишига кўмаклашиш ташкилотимизнинг муҳим
вазифаларидан.

Тумандаги овул фуқаролар йиғинларида «Ким Ватанга содиқ бўлса,
мендирман ўша!», «Ватан – муқаддас, уни ҳимоя қилиш шарафли бурч-
дир!», «Мардлар қўриқлайди Ватанни» каби қатор мавзуларда учрашув
ва давра суҳбатлари ўтказиб келинади.

Бундан ташқари, Тўрткўл тумани ўқув-спорт техника клуби томонидан
қатор соҳа вакиллари билан ҳамкорликда хайрли ишларга қўл урилди.
Жумладан, мактаб ўқувчиларининг ёзги таътил даврида пиёда ҳаракатла-
ниш хавфсизлигини таъминлаш, ўқувчиларга йўл ҳаракати қоидаларини
ўргатиб бориш, шунингдек, тарғибот ишлари самарадорлигини ошириш,
болалар иштирокида содир бўлаётган йўл-транспорт ҳодисаларининг ол-
дини олиш мақсадида ёзги оромгоҳларда турли тадбирлар ташкил этиш
йўлга қўйилди. Яқинда тумандаги «Шурохон» овул фуқаролар йиғини
ҳудудидаги «Лочин» болалар оромгоҳида «Йўл қоидаси – умр фойдаси»
шиори остида интеллектуал ўйин ташкил этилди. Тадбирда ҳаракат хавф-
сизлигини тарғиб қилувчи расмлар, ёш автоназоратчилар гуруҳларининг
чиқишлари намойиш этилди. Бу орқали ўқувчилар кўча ва чорраҳаларда
тўғри ҳаракатланиш қоидалари билан яна бир бор танишиш имкониятига
эга бўлди. Мусобақа якунида ғолибликни қўлга киритган фаол ўқувчилар
ташкилотчилар томонидан рағбатлантирилди.

Тўрткўл тумани ЎСТК жамоаси ту- Энг муҳими, бундай тадбирлар болалар иштирокида содир этилиши
манда истиқомат қилаётган барча мумкин бўлган йўл-транспорт ҳодисаларининг олдини олишга, ҳисса қў-
ёшларни «В», «ВС» тоифали ҳай- шиши шубҳасиздир.
довчилик курсларига, шунингдек,
спортнинг техник ва амалий тур- Жорий йилнинг ўтган ойлари мобайнида клуб жамоаси ҳайдовчилар
лари бўйича: «Ҳаво милтиғидан тайёрлаш борасида ҳам яхши натижаларни қўлга киритди. Бунга кўра,
ўқ отиш» ва «Авиамодель» 500 нафарга яқин «В», «ВС» тоифали ҳайдовчи тайёрланди.
тўгаракларида шуғулланишга
таклиф этади. Шунингдек, ёшлар ўртасида спортнинг техник ва амалий турларини
оммалаштириш ҳам ташкилот фаолиятининг муҳим бўғини ҳисобланади.
Айни пайтда фаолият кўрсатаётган ҳаво милтиғидан ўқ отиш, авиамодель
каби секцияларда 60 нафардан зиёд ёшлар мунтазам шуғулланмоқда.
Клуб аъзолари турли мусобақаларда иштирок этиб, совринли ўринларни
эгалламоқда. Масалан, Амударё туманида ҳаво милтиғидан ўқ отиш бў-
йича ўтказилган Қорақалпоғистон Республикаси мусобақасида тўрткўллик
спортчи ёшлар фахрли 2-ўринни эгаллашди.

Айни пайтда бугунги кун талабидан келиб чиққан ҳолда ёшларни меҳнат
бозорида талаб юқори бўлган касбларга ўқитиш борасида ЎСТКда бир
қанча амалий ишлар бажарилмоқда. Тумандаги «Ёшлар дафтари» рўйха-
тига киритилган 50 нафар ёшларни ўз ичига олган ўқувчилар гуруҳлари
шакллантирилиб, улар билан ҳайдовчилик курсларида дарс машғулотлари
олиб борилмоқда.

Машғулотларни олиб боришда тажрибали ўқитувчи ва амалий бошқа-
ришни ўргатувчи-усталар ўз касб маҳоратларини бўлажак ҳайдовчиларга
моҳирлик билан ўргатмоқда. Муҳими, ёшлар орасида келгусида тажрибали
ҳайдовчилар етишиб чиқиши учун барча имкониятлар ишга солинган.

Акбар АЛЛАМУРОДОВ

Тўрткўл шаҳри Ш. Рашидов кўчаси 57-уй,
«Ватанпарвар» ташкилоти ўқув биноси.

97 358-58-00, 61 532-21-52.

Хизматлар лицензияланган.

№ 27 2021-yil 9-iyul VATANPARVAR 23

BOLA JON
NIMA TOTLI?
TEZ AYTISHLAR – Kunlardan bir kun hayvonlar taomlar
haqida uzoq bahslashdilar.
Hasan Husanga hhaammddaamm,. Birinchi bo‘lib ola sigir kavshanib gap boshlabdi:
Husan Hasanga Eh, ko‘k pichan, sara yemga nima yetsin, dunyoda
shulardan ham mazali taom bormikan-a? – debdi.
YYoozmdga‘iyroyga‘xsashyia, nayam yaxshi. Qo‘y ketma-ket ma’rab:
PpPpooaalmlliaazikkddnaopigrniynigoipnzpagnalainpnkaagslaipdgaail,gaigi. – Ha, ha, yem, pichan yaxshi, ko‘m-ko‘k barra o‘t bo‘lsa
yomon bo‘lmasdi, ishtaha ochilardi-da, – debdi.
Kishmish qishda pishmasmish, Shunda qashqa ot qattiq kishnab:
Pishsa kishmish qishmasmish. – Arpa, suli totli emasmi? Kusur-kusur chaynasang, maza
qilasan, – debdi.
Qquuvyoonnicbhaqaqruaydoi.shga – Kechirasizlar-u, sizlar topa olmadinglar, eng totlisi
sut va go‘sht, – debdi mushukcha miyovlab.
Burchakda olapar it yotardi.
– Vov, vov, sen mushuk ko‘p mahmadona bo‘lma, nima
totli ekanini men bilaman, bu – suyak, ko‘mikli suyakdan
mazalisi bormi? – debdi.
Bolalar, ayting-chi, agar shu suhbatda tuya ishtirok
etsa, nimani maqtar edi?

U. ULUG‘BEKOVA

10 TA

FARQNI

T O P I NG !

MATEMATIKA

T E NG D O SH L A R I NG I Z OLAMI
IJODIDAN

Charosxon YUSUPJONOVA,
Toshkent shahri,
M. Ulug‘bek tumani,
241-umumta’lim maktabi
4-«b» sinf o‘quvchisi

Sahifani M. MAHKAMOVA tayyorladi.

24 VATANPARVAR 2021-yil 9-iyul № 27

Ä È † † À Ò , ò à í ë î â !«ЭНГУЛУҒ,ЭНГАЗИЗ» БИР ЧИМДИМ

Ўзбекистон Журналист- Танловга «Янги Ўзбекис- ўттиз йиллик байрами арафасида му- ДОРИ КАСАЛЛИККА
лари ижодий уюшма- тонда эркин ва фаровон кофотланадилар ва уларнинг рўйхати
си, Маданият вазирлиги, яшайлик!» деган бош ғояни матбуотда эълон қилинади. ҚАРАГАНДА
Ёзувчилар уюшмаси, Рес- ўзида мужассам этган асар- СЕКИНРОҚ ТАЪСИР
публика «Тасвирий ойина» лар – материаллар қабул Ижодий ишлар «Энг улуғ, энг
ижодий уюшмаси, Миллий қилинади. азиз» танловига деб кўрсатилган ҚИЛАДИ.
телерадиокомпания, Ўз- ҳолда ўз ижодий йўналишлари бўйи- ТАЦИТ
бекистон Миллий ахборот «Энг улуғ, энг азиз» ча қуйидаги манзилга юборилиши
агентлиги, Ўзбекистон Рес- танлови қуйидаги номина- лозим: БИЛАСИЗМИ?
публикаси Кинематография циялар бўйича ўтказилади:
агентлиги ҳамда Бадиий Ўзбекистон Журналистлари Ер қутбларидаги тортишиш кучи
академия мамлакатимиз – ёзувчи ва шоирлар- ижодий уюшмаси, 100011. Тош- экваторга қараганда катта. Шимолий
мустақиллигининг ўттиз нинг бадиий асарлари; кент шаҳри, Навоий кўчаси, 30-уй. қутбда вазни 150 фунт (68,4
йиллигига биғишланган Тел.: 71-244-64-61. килограмм) бўлган одам оғирлиги
«Энг улуғ, энг азиз» рес- – босма ОАВ ходимла- экваторда 400 граммга камаяди.
публика танловини эълон рининг журналистик ишла- Ўзбекистон «Тасвирий ойина»
қилади. ри; ижодий уюшмаси, 100011. Тош- Ер сайёрасидаги тоза сувнинг
кент шаҳри, Навоий кўчаси, 30-уй. олтмиш саккиз фоизидан ортиғи
– телевидение ва радио Тел.: 71-244-11-64. музликлар, қор қоплами ва абадий
ижодкорларининг материал- музликлардан иборат.
лари; Ўзбекистон Ёзувчилар уюшма-
си, 100066, Тошкент шаҳри, Бун- Ернинг энг юксак нуқтаси Эверест
– интернет-журналистика; ёдкор кўчаси, Адиблар хиёбони. тоғи (денгиз сатҳидан саккиз
– тасвирий санъат, фото асарлар Тел.: 71-231-83-49. минг саккиз юз қирқ саккиз метр
ва дизайн ишлари; баланд). Энг чуқур жойи эса Мариана
– кино санъати асарлари. Ўзбекистон Республикаси Кинема- чуқурлиги бўлиб, денгиз сатҳидан
Тақдим этилган ижодий ишларга тография агентлиги, 100115, Тошкент 10,994 метр паст.
қуйидаги ҳужжатлар илова қилиниши шаҳри, Чилонзор кўчаси, 1-«А» уй.
лозим: Тел.: 71-277-81-49. Ердаги энг қуруқ жой – Чилидаги
– муаллиф ва унинг профессионал Атакама чўли. У ерда бир неча ўн
фаолияти тўғрисида қисқача маълу- йилликларда бир марта ёмғир ёғади.

мот (объективка);
– муаллифнинг паспорт
нусхаси;
– иш жойидан тав-
сиянома;
– муаллифнинг
манзили ва боғла-
ниш телефонлари.
Танловга 2020
йилнинг 1 авгус-
тидан 2021 йил-
нинг 1 августига-
ча бўлган даврда
эълон қилинган ма-
териаллар – асар-
лар жорий йилнинг
1 августигача қабул
қилинади.
Ғолиблар Ватани-
миз мустақиллигининг

ШУ СОННИНГ
ЭЛЕКТРОН
ШАКЛИ

КЕЛГУСИ СОНЛАРДА:

Ўзбекистон Журналистлари ижодий уюшмаси Парашютда

VATANPARVAR сакраш тайёргарлиги

Бош муҳаррир: Телефонлар: Газета Ўзбекистон Матбуот ва Газета жума куни чиқади.
ахборот агентлигида 2008 йил Газета 1992 йилнинг
Муассис: майор котибият: (71) 260-36-50 6 июнда 0535 рақами билан 24 июнидан чиқа бошлаган.
Аҳрор Очилов бухгалтерия: (71) 260-35-20 рўйхатга олинган.
юридик бўлим: (71) 269-88-91 Нашр кўрсаткичи: 114.
ЎЗБЕКИСТОН Навбатчи: факс: (71) 260-32-29 Газетанинг етказиб берилиши Баҳоси: келишилган нархда.
РЕСПУБЛИКАСИ учун обунани расмийлаштирган
лейтенант ISSN 2010-5541 ташкилот жавобгар. «Шарқ» нашриёт-матбаа акция-
МУДОФАА Дилшод Рўзиқулов Муаллифлар фикри таҳририят дорлик компаниясида чоп этилди.
ВАЗИРЛИГИ Таҳририятга келган қўлёз- нуқтаи назаридан фарқланиши Босмахона манзили: Тошкент ш.,
Саҳифаловчилар: малар тақриз қилинмайди ва мумкин. Буюк Турон кўчаси, 41-уй.
www.mudofaa.uz муаллифларга қайтарилмайди.
Бегали Эшонқулов Мудофаа вазирлиги Ахборот Буюртма: г-207. 123456
Нодирабегим Валиева ва оммавий коммуникациялар Ҳажми: 6 босма табоқ.
Дилноза Меликузиева департаменти – «Ватанпарвар» Бичими: А3. Манзилимиз:
Бирлашган таҳририятининг Адади: 30 073 нусха. 100164, Тошкент,
Мусаҳҳиҳлар: компьютер марказида Босишга топшириш вақти: Университет кўчаси, 1-уй.
саҳифаланди. 14:00.
Сайёра Мелиқўзиева Топширилди: 14:30.
Зебо Сариева
Мастура Қурбонова

t.me/mv_vatanparvar_uz www.mv–vatanparvar.uz facebook.com/UzArmiya instagram.com/uzbekistanarmy www.youtube.com/c/UzArmiya
t.me/mudofaa_press