ความสัมพันธ์ระหว่างสภาพแวดล้อมทางกายภาพกับสิ่งมีชีวิต

หนังสืออิเล็กทรอนิกส์ (E-book)
เรื่อง ความสัมพันธ์ระหว่างสภาพแวดล้อมทางกายภาพกับสิ่งมีชีวิต

วิชา วิทยาศาสตร์ชีวภาพ ว30103
ผู้จัดทำ

นางสาวภัทรวดี วงศ์ใหญ่
ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 5/13 เลขที่ 2

ครูผู้สอน
นางสาวรัตนา หมู่โยธา
โรงเรียนสตรีราชินูทิศ
สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาอุดรธานี

สภาพแวดล้อม

สภาพแวดล้อมสามารถแบ่งออกเป็น 2 ประเภท ได้แก่

1. สภาพแวดล้อมทางกายภาพ
(Physical environment)

คือ สภาพแวดล้อมที่ไม่มีชีวิต
เช่น น้ำ อากาศ ดิน แร่ธาตุ
แสงสว่าง อุณหภูมิ ซึ่งมี
อิทธิพลต่อการเจริญเติบโตและ
การดำรงชีวิตของสิ่งมีชีวิต

2. สภาพแวดล้อมทางชีวภาพ
(Biological environment)

คือ สภาพแวดล้อมที่มีชีวิต
เช่นพืช และ สัตว์ ซึ่งสิ่งมีชีวิต
เหล่านี้ต่างก็มีความสัมพันธ์กัน
ทั้งทางตรงและทางอ้อม

ปัจจัยทางกายภาพ
ที่มีผลต่อการดำรงชีวิต

ปัจจัยที่สำคัญสามารถแบ่งออกเป็น 7 ชนิด ได้แก่

1. แสง

แสงเป็นแหล่งกำเนิดพลังงานของสิ่งมีชีวิตทุกชนิด โดยมีพืช สาหร่าย
และแบคทีเรียบางชนิด เป็นตัวรับพลังงานแสงไปสร้างอาหาร แล้วถ่ายทอด
ไปยังสิ่งมีชีวิตที่ไม่สามารถสร้างอาหารเองได้ ปริมาณแสงในธรรมชาติ
แต่ละแห่งจะแตกต่างกัน ทำให้ในแต่ละพื้นที่มีสิ่งมีชีวิตที่ต่างกัน เช่น พืชที่
มีแสงสว่างส่องถึงจะมีความหนาแน่นมากกว่าบริเวณที่มีแสงส่องถึงน้อย
สัตว์บางชนิดต้องการแสงน้อยจึงมักอาศัยอยู่ในร่มเงาหรือในที่มืด
ในทะเลลึกมีแสงสว่างน้อยมากหรือไม่มีเลย สัตว์จะมีอวัยวะที่ทำหน้าที่
กำเนิดแสงได้เอง

2. น้ำ

น้ำเป็นวัตถุดิบในการบวนการสังเคราะห์
ด้วยแสงของพืช เป็นส่วนประกอบในเซลล์
ร่างกายของสิ่งมีชีวิตทุกชนิด และยังเป็นตัว
ก่อให้เกิดความอุดมสมบูรณ์

ในฤดูฝนพืชจะเขียวชอุ่ม แต่ในฤดูร้อนพืช
จะเหี่ยวเฉา พืชและสัตว์จึงมีการปรับตัวเพื่อ
รักษาน้ำไว้ เช่น ต้นกระบองเพชรเปลี่ยนใบ
เป็นหนามเพื่อลดการคายน้ำ

3. อุณหภูมิ

สิ่งมีชีวิตแต่ละชนิดจะอยู่ได้เมื่อมีอุณหภูมิที่
เหมาะสม ถ้าอุณหภูมิมีการเปลี่ยนแปลงก็จะมีผล
ต่อพฤติกรรมของสิ่งมีชีวิต และอุณหภูมิยังมีผล
ต่อลักษณะและรูปร่างของสิ่งมีชีวิต
เช่น สัตว์ในเขตหนาวจะมีขนาดตัวที่ใหญ่กว่า
สัตว์ในเขตร้อน หรือสัตว์บางชนิดที่อยู่ในเขตหนาว
จะมีขนหนากว่าสัตว์ในเขตร้อน

4. แก๊สและธาตุอาหาร

สิ่งมีชีวิตส่วนใหญ่ต้องการแก๊ส ธาตุอาหารในดิน เช่น
ออกซิเจนเพื่อใช้ในการหายใจ และยัง ไนโตรเจน ฟอสฟอรัส โพแทสเซียม
ต้องการแก๊สคาร์บอนไดออกไซด์ เป็นปัจจัยสำคัญที่มีผลต่อชนิดและ
เพื่อใช้ในการสังเคราะห์ด้วยแสง ปริมาณของพืช ซึ่งจะส่งผลถึงสัตว์
ที่อาศัยพืชเป็นอาหารและที่อยู่อาศัย

5. ความเป็นกรด-เบส (pH)

ความเป็นกรด-เบสของดินและน้ำ
จะขึ้นอยู่กับปริมาณของแร่ธาตุ
ที่ละลายปะปนอยู่ สิ่งมีชีวิตจะอาศัย
อยู่ในดินและแหล่งน้ำที่มีความ
เป็นกรด-เบสของดินและน้ำที่
เหมาะสม จึงจะสามารถเจริญเติบโต
และดำรงชีวิตอยู่ได้ เนื่องจากความ
เป็นกรด-เบสของดินและน้ำ
มีความสัมพันธ์ต่อความอุดมสมบูรณ์
ของธาตุอาหาร

6. กระแสลม

กระแสลมมีอิทธิพลต่อ
• การผสมพันธุ์ของพืช
• การแพร่กระจายของพันธุ์พืช
• การคายน้ำของพืช

7. ความเค็ม

ความเค็มมีอิทธิพลกับสิ่งมีชีวิตที่
อาศัยอยู่บริเวณผิวน้ำและชายหาดมาก
ถ้าหากความเค็มของน้ำไม่สมดุลจะเป็น
อันตรายต่อสัตว์ที่อาศัยในบริเวณนี้

เมื่อองค์ประกอบทางกายภาพ
เกิดการเปลี่ยนแปลง จะส่งผลต่อ
ประชากรสิ่งมีชีวิตในระบบนิเวศ
ถ้าสิ่งมีชีวิตสามารถปรับตัวให้เข้ากับ
สภาพแวดล้อมที่เปลี่ยนไป
ก็จะสามารถดำรงเผ่าพันธุ์ต่อไป

แหล่งอ้างอิง

สถาบันพัฒนาคุณภาพวิชาการ (พว.), วิทยาศาสตร์ชีวภาพ
สืบค้นเมื่อ 11 กันยายน 2565

มาโนช ด่านพนัง, ความสัมพันธ์ของสิ่งมีชีวิตกับสิ่งแวดล้อม
สืบค้นเมื่อ 11 กันยายน 2565
เว็บไซต์ : https://sites.google.com/a/samakkhi.ac.th/withy-phun-than-
w23102/4-1-khwam-samphanth-khxng-sing-mi-chiwit-kab-sing-
waedlx