โครงงานบ้านวิทยาศาสตร์น้อย โรงเรียนห้วยชันวิทยา

1 โครงงานบ้านวิทยาศาสตร์น้อย เรื่อง มหัศจรรย์ฟองสบู่ ชั้นอนุบาลปีที่ 2-3 ปีการศึกษา 2566 โรงเรียนห้วยชันวิทยา อ าเภอภูเวียง จังหวัดขอนแก่น ส านักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาขอนแก่น เขต 5 ส านักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน กระทรวงศึกษาธิการ

2 ค าน า โครงงานเรื่อง มหัศจรรย์ฟองสบู่ เป็นโครงงานที่จัดท าขึ้นภายใต้การเข้าร่วมกิจกรรม โครงงานบ้านนักวิทยาศาสตร์น้อย ประเทศไทย มูลนิธิสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาสยามบรมราชกุมารีและ มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ ผู้ด าเนินกิจกรรมตามโครงงานเป็นนักเรียนระดับชั้นปฐมวัย โรงเรียนห้วยชัน วิทยา ซึ่งเป็นกิจกรรมที่นักเรียนมีความสนใจที่จะเรียนรู้ มีค าถามและ สิ่งที่สงสัย อยากค้นหาค าตอบด้วย ตัวเอง จึงมีการออกแบบการทดลองร่วมกัน โดยมีครูประจ าชั้นเป็นที่ปรึกษา โครงงานเรื่อง มหัศจรรย์ฟองสบู่ ลุล่วงไปด้วยดี โดยนักเรียนระดับปฐมวัย ครูผู้ปกครอง ที่ให้ความ ร่วมมือ ขอขอบคุณผู้มีส่วนเกี่ยวข้องที่ท าให้โครงงานประสบความส าเร็จ และหวังว่าผล การจัดกิจกรรมในครั้ง นี้จะเกิดประโยชน์ต่อผู้ศึกษา และผู้ที่สนใจต่อไป นางสาวพรรณทิพย์ ไชยทิพย์ นางสาวชรินทร์ทิพย์ แสงพันธ์ ผู้จัดท า

3 สารบัญ หน้า ค าน า สารบัญ ที่มาของโครงงาน 4 ขั้นที่ 1 ตั้งค าถามที่อยากรู้ 4 ขั้นที่ 2 รวบรวมความคิดและคาดคะเนค าตอบ 6 ขั้นที่ 3 การด าเนินการส ารวจตรวจสอบ 7 ขั้นที่ 4 สังเกตและการบรรยาย 9 ขั้นที่ 5 บันทึกผล 13 ขั้นที่ 6 สรุปและอภิปรายผล 15

4 โครงงาน มหัศจรรย์ฟองสบู่ ผู้จัดท าโครงงาน นักเรียนชั้นอนุบาลปีที่ ๒-3 โรงเรียนห้วยชันวิทยา ครูที่ปรึกษา นางสาวพรรณทิพย์ ไชยทิพย์ นางสาวชรินทร์ทิพย์ แสงพันธ์ ครูประจ าชั้น ระยะเวลา วันที่ 2 มกราคม – 12 มกราคม 2567 ที่มาของโครงงาน สืบเนื่องมาจากการสนทนากับเด็กๆที่ได้ท าการทดลอง เรื่อง สนุกกับฟองสบู่ ครูสังเกตเห็นว่าเด็กๆมี ความสนใจในกิจกรรมนี้มาก เด็กๆบอกได้ว่าเมื่อน าน้ ายาล้างจานมาผสมกับน้ าเปล่า แล้วใช้หลอดเป่าจะท าให้ เกิดเป็นฟองอยู่ในภาชนะที่ใส่และเมื่อจุ่มหลอดแล้วเป่าให้ลอยในอากาศจะเห็นเป็นฟองหลายสีลอยออกมา ท า ให้เด็กๆหลายคนสงสัยว่า "มีน้ าอะไรบ้างที่สามารถน ามาผสมกับน้ าเปล่าแล้วน ามาเป่าท าให้เกิดฟองได้อีก" จึง ท าให้เกิดเป็นโครงงานวิทยาศาสตร์เรื่อง “มหัศจรรย์ฟองสบู่” โดยมีค าถามจากเด็กๆ ดังนี้ น้องไนท์ : น้ าอะไรเป่าเป็นฟองได้อีก น้องอริน : น้ ามันเป่าเป็นฟองได้ไหม น้องออมสิน : ท าไมน้ าเปล่าเป่าเป็นฟองแล้วอยู่ได้ไม่นาน น้องเนิส : ท าไมน้ าเปล่ากับน้ ายาล้างจานเป่าฟองออกมาแล้วไม่เหมือนกัน น้องอ๋อมแอ๋ม : น้ าหวานเป่าเป็นฟองได้ไหม ขั้นที่ 1 ตั้งค าถามที่อยากรู้ จากการทดลองเรื่อง สนุกกับฟองสบู่ “เด็กๆคิดว่ามีสิ่งใดที่ท าให้เกิดฟองได้อีก” น้องไนท์ : ครีมอาบน้ า น้องฉัตร : น้ ามัน น้องอ๋อมแอ๋ม : น้ าหวาน น้องอริน : แชมพูสระผม น้องเนิส : สบู่ น้องภูมินทร์ : น้ าผลไม้ ไตเติ้ล : น้ าผึ้ง เด็กๆตอบค าถามจากประสบการณ์เดิมและตั้งค าถามที่เด็กๆอยากรู้

5 ดังนั้น ครูจึงถามเด็กๆต่อว่า “เด็กๆสงสัยหรือมีค าถามเพิ่มเติมหรือไม่” เด็กตอบว่า “มี” ครูจึงสรุป ค าถามที่เด็กๆอยากรู้ โดยครูจดไว้บน White Board ซึ่งสรุปได้ดังนี้ ค าถามที่ 1 : ครีมอาบน้ าจะเป่าเป็นฟองสีอะไร ค าถามที่ 2 : แชมพูจะเป่าเป็นฟองได้ไหม ค าถามที่ 3 : น้ ายาซักผ้าเป่าเป็นฟองได้ไหม ค าถามที่ 4 : ฟองที่เป่าเป็นสีรุ้งไหม จากค าถามที่เด็กๆถามจึงน ามาตั้งเป็นวัตถุประสงค์ในการทดลองได้ ดังนี้ วัตถุประสงค์ 1. เพื่อท าการทดลองว่าผลิตภัณฑ์ใดผสมกับน้ าเปล่าแล้วเกิดฟอง 2. เพื่อท าการทดลองว่าฟองที่เป่าจะเป็นสีรุ้งหรือไม่ ครูจดค าถามที่เด็กๆสงสัยลงบนกระดาน White Board

6 ขั้นที่ 2 รวบรวมความคิดและคาดคะเนค าตอบ เด็กและครูร่วมกันสนทนา โดยครูใช้ค าถามกระตุ้นเด็กเพื่อให้ทราบถึงประสบการณ์เดิมเกี่ยวกับฟอง สบู่ โดยครูใช้ค าถาม ดังนี้ “เด็กๆคิดว่าจะท าอย่างไรถึงจะเกิดฟอง” น้องไนท์ : เอาน้ ายาล้างจานผสมกับน้ าเปล่า คนให้เข้ากัน แล้วใช้หลอดดูดเป่า น้องเกว : ใช้สบู่ล้างมือ ถูๆให้เกิดฟอง น้องเนิส : เป่าน้ าแรงๆ น้องฉัตร : เอาแชมพูใส่ใสขวดผสมน้ าเปล่าแล้วเขย่าแรงๆ น้องไตเติ้ล : ใช้หลอดคนให้เข้ากัน น้องไนท์ : เอาน้ ายาซักผ้ามาตีในน้ าแรงๆ น้องอริน : เป่า น้องปลานิล : ครีมอาบน้ า น้องออมสิน : เอาหลอดจุ่มลงไปในน้ าแล้วก็เป่า น้องเนิส : เอาหลอดเป่าในน้ าพอฟองลอยขึ้นมาก็เป่าให้มันลอย น้องวี : เอาน้ ายาซักผ้ามาซักผ้า น้องเกว : ใช้มือตีน้ าแรงๆ จากนั้นครูถามค าถามต่อว่า “เด็กๆคิดว่าผลิตภัณฑ์อะไรบ้างที่น ามาผสมน้ าเปล่าแล้วท าให้เกิดฟอง” น้องไนท์ : น้ ายาล้างจาน น้องฉัตร : แชมพูสระผม น้องอ๋อมแอ๋ม : น้ ายาซักผ้า น้องอริน : ครีมอาบน้ า จากนั้นครูใช้ค าถามกระตุ้นให้เด็กๆคาดคะเนค าตอบ โดยครูใช้ค าถามว่า “เด็กๆคิดว่าสิ่งที่บอกมาจะ เกิดฟองได้เหมือนน้ ายาล้างจานหรือไม่” เด็กๆตอบว่า “เหมือนกัน” ถ้าเหมือนกันฟองจะมีลักษณะเป็นอย่างไร ตารางคาดคะเนลักษณะของฟองสบู่ ผลิตภัณฑ์ ลักษณะของฟองสบู่ น้ ายาล้างจาน เป็นฟองมีสีรุ้งหลายสี แชมพู เป็นฟองสีชมพู น้ ายาซักผ้า เป็นฟองสีรุ้งเวลาเป่า ครีมอาบน้ า เป็นฟองใสๆ เด็กๆช่วยกันคาดคะเนลักษณะของฟองสบู่ที่เกิดจากน้ ายาล้างจาน แชมพู น้ ายาซักผ้า และครีมอาบน้ า

7 ขั้นที่ 3 การด าเนินการส ารวจตรวจสอบ ครูถามเด็กว่า “จะท าอย่างไรเราจึงจะทราบว่าแชมพู น้ ายาซักผ้า และครีมอาบน้ าจะเป่าเป็นฟองได้” เด็กๆตอบว่าให้น ามาผสมกับน้ าเปล่าแล้วคนให้เข้ากันถึงจะเป่าเป็นฟองได้ วัสดุอุปกรณ์ที่ใช้ในการทดลอง ครูแบ่งเด็กเป็นกลุ่ม ช่วยกันเตรียมวัสดุ อุปกรณ์ จัดกิจกรรมให้เด็กได้ส ารวจและแยกประเภทของวัสดุ ที่ใช้ด้วยประสาทสัมผัสทั้ง 5 โดยครูตั้งค าถามและให้เด็กช่วยกันแสดงความคิดเห็น ดังนี้ - น้ าที่เด็กๆเห็นในแก้วมีสีอะไรบ้าง (สังเกตด้วยตา) - เมื่อเด็กๆลองดมกลิ่นน้ าเปล่า น้ ายาล้างจาน ครีมอาบน้ า และน้ ายาซักผ้า พบว่ากลิ่นเป็นอย่างไร (ดมกลิ่นด้วยจมูก) - เมื่อเด็กๆลองเอานิ้วสัมผัสน้ าเปล่า น้ ายาล้างจาน ครีมอาบน้ า และน้ ายาซักผ้า แล้วรู้สึกอย่างไร (สัมผัสด้วยมือ)

8 เด็กๆก าลังสังเกตน้ ายาล้างจาน ครีมอาบน้ า แชมพู น้ ายาซักผ้า และน้ าเปล่า เด็กๆก าลังดมกลิ่นน้ ายาล้างจาน ครีมอาบน้ า แชมพู น้ ายาซักผ้า และน้ าเปล่า เด็กๆก าลังสัมผัสน้ ายาล้างจาน ครีมอาบน้ า แชมพู น้ ายาซักผ้า และน้ าเปล่า ตารางแสดงการส ารวจและจ าแนกลักษณะของน้ าเปล่า น้ ายาล้างจาน ครีมอาบน้ า แชมพู และน้ ายาซักผ้าด้วยประสาทสัมผัสทั้ง 5 ผลิตภัณฑ์ สังเกตด้วยตา ดมกลิ่น สัมผัสด้วยมือ น้ าเปล่า ไม่มีสี ไม่มีกลิ่น ลื่น เปียก เย็น น้ ายาล้างจาน สีเหลือง มีกลิ่นหอมๆเหมือนกิล่น มะนาว เหนียว ลื่น ครีมอาบน้ า สีส้ม มีกลิ่นหอมเหมือนผลไม้ เหนียว ลื่น เหนอะหนะ แชมพู สีชมพู มีกลิ่นหอม เหนียว ลื่น เย็น น้ ายาซักผ้า สีม่วง มีกลิ่นหอม เหนียว ลื่น

9 ขั้นที่ 4 สังเกตและการบรรยาย เด็กช่วยกันจัดเตรียมวัสดุ อุปกรณ์ ได้แก่ 1. น้ าเปล่า 2. น้ ายาล้างจาน 3. ครีมอาบน้ า 4. แชมพู 5. น้ ายาซักผ้า 6. ชาม 7. แก้วพลาสติก 8. ช้อน 9. หลอดดูด ขั้นตอนการด าเนินกิจกรรม 1. เด็กๆใช้เหยือกตวงน้ าเปล่า น้ ายาล้างจาน ครีมอาบน้ า และน้ ายาซักผ้า จากนั้นเทลงในชาม 4 ใบ 2. จากนั้น ใช้ช้อนคนให้ละลาย แล้วตักน้ ายาล้างจาน ครีมอาบน้ า แชมพูและน้ ายาซักผ้าที่ ผสมกับน้ าเปล่าเสร็จแล้ว ตักใส่ในแก้วพลาสติก 4 ใบ 3. ใช้หลอดเป่าแก้วแต่ละใบเพื่อสร้างฟอง เด็กๆตวงน้ ายาล้างจานผสมกับน้ าแล้วคนให้เข้ากัน เด็กๆตวงครีมอาบน้ าผสมกับน้ าแล้วคนให้เข้ากัน

10 เด็กๆตวงแชมพูผสมกับน้ าแล้วคนให้เข้ากัน เด็กๆตวงน้ ายาซักผ้าผสมกับน้ าแล้วคนให้เข้ากัน ครูสนทนา พูดคุยกับเด็กจากการท าการทดลอง โดยมีค าถาม ดังนี้ ค าถามที่ 1 ฟองสบู่มีสีและมีรูปร่างอย่างไร น้องไนท์: สีทอง เป็นวงกลมเหมือนองุ่น น้องอริน: เป็นสีรุ้งเวลาเป่ากลางแดดสีหมุนไปมาเป็นวงกลม น้องฉัตร: มีสีแดง สีเขียว สีชมพู มีหลายสีค่ะ เป็นวงกลมเล็กและวงกลมใหญ่ น้องเนิส: เป็นสีหลายสี วงกลมใหญ่ๆ น้องอ๋อมแอ๋ม : สีรุ้ง มีรูปร่างเป็นวงกลม

11 ค าถามที่ 2 เด็กๆท าอย่างไรจึงจะเป่าฟองสบู่ให้มีขนาดใหญ่ได้ น้องเกว : ต้องเป่าช้าๆ เบาๆ น้องอริน : เป่าเบาๆ น้องไตเติ้ล : เป่าตรงที่ไม่มีลมพัดแรง น้องปลานิล : เป่าแรงมากที่สุด น้องภูมินทร์ : เป่าช้า เบาๆ น้องออมสิน : เอาหลอดจุ่มลงในน้ า แล้วค่อยเอาออกมาค่อยๆเป่า น้องอ๋อมแอ๋ม : เป่าเบาๆ ค าถามที่ 3 เด็กมีเทคนิคอย่างไรที่จะท าให้ฟองสบู่อยู่ได้นานที่สุด น้องภูมินทร์ : ต้องเป่าเบาๆให้ฟองค่อยๆออกมา ถ้าเป่าแรงมันจะแตก น้องไตเติ้ล : เป่าตรงที่ไม่มีลมพัดแรง น้องเกว : จับหลอดนิ่งๆ ห้ามวิ่งเวลาเป่า น้องปลานิล : ค่อยๆเป่าให้ฟองออกมา น้องเนิส : เป่าให้ฟองออกมาแล้วใช้มือพัดให้ลอยขึ้นสูงๆ น้องออมสิน : เป่าเบาๆห้ามให้ลมพัดแรง เด็กๆใช้หลอดดูดเป่าครีมอาบน้ า แชมพู และน้ ายาซักผ้าที่ผสมน้ าเปล่าให้ลอยในอากาศ

12 เด็กๆใช้หลอดดูดเป่าครีมอาบน้ า แชมพู และน้ ายาซักผ้าที่ผสมน้ าเปล่าให้ลอยในอากาศ

13 ขั้นที่ 5 บันทึกผล ครูบันทึกค าพูดของเด็กลงในตารางบันทึกผลการทดลองบนกระดาน White board 1. ครูบันทึกผลการทดลองจากค าพูดของเด็ก 2. เด็กๆช่วยกันบอกผลการทดลองที่ได้ท าร่วมกัน ตารางบันทึกผลการทดลอง ผลิตภัณฑ์ ผลการทดลอง สีฟองสบู่ น้ ายาล้างจาน เกิดฟอง มีรูปร่างกลม มีหลายสี (สีรุ้ง) ครีมอาบน้ า เกิดฟอง มีรูปร่างกลม มีหลายสี (สีรุ้ง) แชมพู เกิดฟอง มีรูปร่างกลม มีหลายสี (สีรุ้ง) น้ ายาซักผ้า เกิดฟอง มีรูปร่างกลม มีหลายสี (สีรุ้ง) สรุป จากตารางบันทึกผลการทดลอง พบว่า ผลิตภัณฑ์ทุกชนิดที่น ามาผสมกับน้ าเป่าสามารถท าให้ เกิดฟองได้เมื่อเป่าออกมามีรูปร่างกลม และมีสีหลายสี (สีรุ้ง) เหมือนกันทุกชนิด ครูบันทึกผลการทดลองจากค าพูดของเด็กๆ

14 กิจกรรมต่อยอด เด็กๆน าน้ ายาล้างจาน ครีมอาบน้ า แชมพู และน้ ายาซักผ้าที่ผสมน้ าเปล่า แล้วเติมสีผสมอาหารลงไป จากนั้นน าไปเป่าลงกระดาษให้เป็นงานศิลปะ

15 ขั้นที่ 6 สรุปและอภิปรายผล จากค าถามที่เด็กๆอยากรู้มี ดังนี้ ค าถามที่ 1 : ครีมอาบน้ าจะเป่าเป็นฟองสีอะไร ค าถามที่ 2 : แชมพูจะเป่าเป็นฟองได้ไหม ค าถามที่ 3 : น้ ายาซักผ้าเป่าเป็นฟองได้ไหม ค าถามที่ 4 : ฟองที่เป่าเป็นสีรุ้งไหม เด็กและครูจึงร่วมกันสนทนาสรุปและอภิปรายผล โดยส่งตัวตัวแทนออกมารายงานผลการทดลองหน้า ชั้นเรียน ครู : จากการทดลองผลิตภัณฑ์อะไรเมื่อน ามาผสมกับน้ าเปล่าแล้วเกิดฟอง น้องไนท์ : แชมพู น้องเนิส : ครีมอาบน้ า น้องออมสิน : น้ ายาล้างจาน น้องฉัตร : น้ ายาซักผ้า ครู : จากการทดลอง ฟองที่เป่าออกมาจากผลิตภัณฑ์แต่ละชนิดเป็นสีอะไร น้องอริน : มีหลายสี เช่น สีแดง สีเขียว สีเหลือง สีส้ม น้องออมสิน : สีรุ้ง น้องเกว : สีรุ้ง ครู : สรุปว่าผลการทดลองเป็นไปตามสมมุติฐานที่เด็กๆตั้งไว้หรือไม่ น้องเนิส : เป็น เพราะว่าทุกอย่างเป่าออกมาแล้วเป็นฟองวงกลม และมีสีหลายสี เหมือนสีรุ้ง

16 ผลจากการท าโครงงาน 1. การส่งเสริมพัฒนาการความสามารถพื้นฐาน 4 ด้าน 1.1 ด้านการเรียนรู้ - เด็กรู้จักตั้งค าถามจากสิ่งที่สงสัย - เด็กสามารถอธิบายสิ่งที่สังเกตเห็นจากการทดลองได้ - เด็กได้ลงมือและท าการทดลองด้วยตนเองผ่านการลงมือปฏิบัติจริง 1.2 ด้านภาษา - เด็กบอกชื่อและรายละเอียดของอุปกรณ์ที่ใช้ในการทดลองได้ด้วยตนเอง - เด็กอธิบายสิ่งที่สังเกตเห็นจากการทดลองได้ - เด็กน าเสนอสิ่งที่ค้นพบจากการทดลองด้วยตนเอง 1.3 ด้านสังคม - เด็กสามารถท างานร่วมกับผู้อื่นได้ - เด็กเคารพกฎ กติกาของห้องเรียน - เด็กได้ร่วมแสดงความคิดเห็นและยอมรับฟังความคิดเห็นของผู้อื่น 1.4 ด้านการเคลื่อนไหว - เด็กสามารถหยิบ จับอุปกรณ์การทดลองได้อย่างคล่องแคล่ว - เด็กเดินเป่าฟองน้ ายาล้างจาน ครีมอาบน้ า แชมพู และน้ ายาซักผ้าอย่างคล่องแคล่ว - เด็กตวงน้ ายาล้างจาน ครีมอาบน้ า แชมพู และน้ ายาซักผ้าได้อย่างคล่องแคล่ว 2. การส่งเสริมทักษะกระบวนการทางวิทยาศาสตร์ 2.1 ทักษะการสังเกต - เด็กสังเกต ดม หยิบ จับ สัมผัสน้ ายาล้างจาน สบู่เหลว แชมพู และน้ ายาซักผ้า - เด็กบอกลักษณะของน้ ายาล้างจาน สบู่เหลว แชมพู และน้ ายาซักผ้า ด้วยประสาทสัมผัสทั้ง 5 - เด็กสังเกตการเปลี่ยนแปลงและเปรียบเทียบผลการทดลองว่าน้ ายาล้างจาน สบู่เหลว แชมพู และน้ ายาซักผ้า สามารถผสมกับน้ าเปล่าได้และมีความแตกต่างกันอย่างไร 2.2 ทักษะการวัด - เด็กตวงน้ าเปล่า น้ ายาล้างจาน สบู่เหลว แชมพู และน้ ายาซักผ้า ที่ใช้ในการทดลอง - เด็กตวงสีผสมอาหารโดยใช้หลอดดูด 2.3 ทักษะการค านวณ - เด็กนับจ านวน การเท การตัก ส่วนผสมต่างๆลงไปในภาชนะ - เด็กเลือกและใช้ถ้วยตวงในการตวงน้ าเปล่า น้ ายาล้างจาน สบู่เหลว แชมพู และน้ ายาซักผ้า เพื่อให้ได้ปริมาณที่เท่ากัน 2.4 ทักษะการจ าแนกประเภท - เด็กจ าแนกชนิดและลักษณะของน้ าเปล่า น้ ายาล้างจาน สบู่เหลว แชมพู และน้ ายาซักผ้า

17 2.5 ทักษะการพยากรณ์หรือการคาดคะเนค าตอบ - เด็กมีการคาดคะเนค าตอบก่อนการทดลอง 2.6 ทักษะการหาความสัมพันธ์ระหว่างสเปสกับสเปส และสเปสกับเวลา - เด็กสามารถบอกลักษณะของฟองที่เกิดขึ้น 2.7 ทักษะการก าหนดและควบคุมตัวแปร - ปริมาตรของสาร - หลอดที่ใช้เป่า 2.8 ทักษะการทดลอง - การใช้อุปกรณ์ในการทดลอง - เด็กลงมือทดลอง สังเกตผลการทดลอง และบันทึกผลการทดลอง 2.9 ทักษะการจัดการกระท าและสื่อความหมาย - เด็กได้ลงมือท าการทดลองผ่านการปฏิบัติจริง - เด็กสรุปผลการทดลองและน าเสนอผลการทดลอง 2.10 ทักษะการลงความเห็นจากข้อมูล - เด็กอธิบายสิ่งที่เกิดขึ้นจากการสังเกตและแสดงความคิดเห็นกับกลุ่มเพื่อนได้