The words you are searching are inside this book. To get more targeted content, please make full-text search by clicking here.

Serat Kekiyasaning Pangracutan Wirid Ngelmu Ma'Rifat

Discover the best professional documents and content resources in AnyFlip Document Base.
Search
Published by kantor, 2022-05-08 21:41:47

Serat Kekiyasaning Pangracutan Wirid Ngelmu Ma'Rifat

Serat Kekiyasaning Pangracutan Wirid Ngelmu Ma'Rifat

llmi ingkang antuk nugraha punika, boten dupeh saking keluhuran,
boten tamtu talitining sujana sariana akhli llmi, makaten malih

sanadyan sampun kacetha Mukmin Khas, yehi taksih wallahu

a'lam, sanadyan talitining sudra, manawi pancen antuk

wewenganing Pangeran ginanjar kanugrahan inggih boten wonten
batalipun ing kabekjaning llmi kasunyatan, mila dipun basakaken,

sakalwire sifat yekti kasinungan falal, sakathahing umat yekti

kasinungan rahmat, kados makaten upaminipun.

Sipating Nabi, Wali, Ratu, sasaminipun, dumugining dinten

wekasan sepi mamring, tegesipun antaraning luhur boten

mratandhani.

Sareng sipating alit walaka, dumugining jaman wekasan,
terkadhang wonten antaranipun katarimah, ingkang makaten
wau, katarik nalika gesangipun anggadhahi pingitaning brata tan
kawistara, ingkang brata kangge sesongar punika malah
ambilaheni dumugining jaman wekasan.

7 2. Krenteking Cipta Sanalika mahanani Gara-gara

Wasiyatipun lGnjeng Susuhunan ing Benang, punika dipun
leluri sekeca tur boten rekasa:

1. lngkang rumiyin ambek legawa.
2. Rila ing Dunya Akhir tan kawistara.
3. Temen ing kalakuwanipun.
4. Utami patraping agesa frq, boten adamel sak seriking

tetiyang.
Lampah kawan bab wau m€lnawi mantep, boten mawi gelar
sesongar, adat luwangipun, dumugining dinten wekasan asring
kadunungan tandha tegesipun gadhah gara-gara. Dene patraping
gara-gara, asring kathah latu miwah angin.

1. Saupami nyegah napsu hawa, wahananing gara-gara, asring

kathah latu miwah angin

2. Saupami ing dalem pesat wau anggadhahi raos badhe

ngunjuk, wahananipun asring kanggenan goro-goro toya.

3. Saupami krenteging manah esmu suka bingah, dumugining

dinten wekasan amratandhani dhateng para tetiyang sami
ngaosaken welas asih, kumesar ing manah, malah dhedhep
sirep tan ana walang ngalisik.

50 SERAI Kekiyasaning Pangmcutan

suiana, atau pakarnya ilffiu, begitu pula bagi yang Mukmin Khas,
belum tentu wallahu a'lam. Walaupun dari kalangan orang biasa,
bila memang mendapat ridha Tuhan, mendapatkan anugerah iuga

tidak akan batal, dalam keberuntungannya Ilmu Kenyataan.

Diibaratkan 'Semua sifat pasti mempunyai falal' semua umat pasti
mendapatkan rahmat, begitulah perumpamaannya.

Sifatnya Nabi, Wali, Ratu, dan sebagainya, sampai pada akhir

hayatnya sepi kosong, artinya antara luhur tidak ada tanda-
tandanya.
,

Sedangkan sifatnya rendah saja, sompai pada akhir
hid upnya, kadang-kadang ada tanda-tandanya diterima,

semuanya itu, terbawa ketika masih masa hidupnya mempunyai

ulah lampah yang tersembunyi sehingga tidak terduga. Lampah

yang dipergunakan untuk kesombongan akhirnya akan

mendatangkan bencana di hari akhir nantinya.

12. Kehebatan Daya Fikir: .

Pesan dari Sunan Bonang, enak dan tidak sukar:
1. Terutama murah hati.
2. Rela Dunia dan Akherat tidak terlihat.
3. Berkelakuan jujur. '

4. Berbuat baik dalam kehidupan, tidak membuat kecewanya

orang.

Lampah empat bab tersebut kalau dijalankan dengan

mantap, tidak dengan sifat sombong. Pada akhir menjelang

kematian kelak akan mendatangkan gara-gara. Adapun gara-gara

yang ditimbulkan itu, menurut hasrat hatinya seketika itu, apa yang

difikirkan maka akan teriadi.

1. Bila mencegah hawa nafsu, terwujudnya gara-gara atau

keanehan dapat rnendatangkan kebakaran atau angin

kencang.

2. Seandainya saat akan meninggal tadi mempunyai keinginan

akan minum, akibatnya sering mendatangkan hujan lebat

bahkan banjir.

3. Seandainya saat itu berfikiran senang pada saat menjelang

mati, maka orang yang menyaksikannya merasa cinta kasih,

menyayangkan atas kematiannya, terharu, bahkan pada

saat-saat lepasnya nyawa suasana tenteram bagaikan tiada

suara belalang maupun suara apa puf,, syaMu lengang.

SERAf Kekiyasaning Pangncutan 51

13. Swarga lan Naraka
Mila sejatosipun ingkang nama Swarga Naraka punika

sayetos wonten, ugi dumunung dados kembang ucap-ucop,
pocapane kadosta: "Swarganing tiyang punika dumunung ing
Alam Donya, tegesipun rrlanawi patrapipun sae boten adamel

cuwa, miwah tan adamel sak serik, tur waskitha empan papaning
ngagesangipun, inggih punika sawarga, tegesipun sarwa arga,

sasolah bawanipun amung aii kemawor, sanadyan samining

gesang amung ngalembana, sayekti tumekaning akhiripun inggih
kathah ingkang angraosi sae. Utawi kathah ingkang kacuwan
tinilar wekasanipun.

Dene wujuding naraka, punika ugi saking lun kalakuwan
awon. Gesangipun kathah ingkang mastani cacad ing Dunya,
sanadyan akhiripun inggih amastani awon, yekti tetep Naraka.

Mila ing dalem kitab Hidayatul khak kaik nyebutaken,
menggah ing jaman kalanggengan, papancatadaning saged

minggah Swarga kedah mawi sarana nunggang peksi Burak utawi
numpak peksi Merak. lngkang makaten wau amung kaangge

upami, tegesipun peksi Burak wau tiyang ingkang sagd malebet
manahing sasami, peksi Merak punika tiyang ingkang saget

adamel memanising wicara sarerewanipun amung merak ati.

14. Dununging lman, Tauhid, Ma'rifat
Winten pandangu Dalem malih, dununging lman, Tauhid,

Ma'rifat. Aturipun Kyai Pengulu Akhmad lGtegan:
"Menggah dunungipun lman wonten eneng, dununging Tauhid
wonten ening, M3'rifat wonten enget."

lngkang Sinuwun lGngjeng Sultan Agung musyawaratan,
ngantos boten saged amangsuli miyarsakaken sorahing aturipun
Pangulu Akhmad Kategan.

15. Iegesipun jalal, Jamal, Kahar, lawan Kamal

tGhjeng Panembahan Purubaya sumela ataken pangartining
jalal, jamal, kahar kamal.

Pengulu Akhmad kategan matur makaten: "lnggih punika
sesebutanipun lGng Amaha Suci, kabasakaken kawan bab.:

52 SERI4I Kekiyasaning Pangmcutan

13. Surga dan Neraka :

Apa yang dinamakan Surga dan Neraka itu sebenarnya ada.
Juga menjadi buah bibir, misalnya'Surganya seseorang itu berada

di Dunia' artinya bila perbuatannya baik tidak merugikan orang
lain, iuga tidak menyakiti hati orang dan mengetahui keadannya
pribadi, ya itulah Surga yang artinya sarwa arga, semua yang
diperbuat selalu kebaikan, semua orang memujinya, bahkan
sampai akhir hidupnyapun orang akan selalu membicarakan

kebaikan-kebaikannya. Bahkan banyak yang merasa kecewa dan
menyeyangkan atas kematiannya.

Adapun perwujudan Neraka, itu iuga dari watak seseorang,

yalah bagi seseorang yang berkelakuan' jelak. Hidupnya

dinamakan cacad di Dunia, begitu pula pada akhir hidupnya juga
dinamakan jelek, benar-benar orang itu masuk ke Neraka.

Maka di dalam kitab 'Hidayatul hak kaik' menyebutkan,

bahwa di zaman Kelanggengan suatu sarana agar dapat masuk
ke Surga, haruslah naik Buraq atau burung merak. Demikian tadi
hanyalah merupakan perumpamaan saia Guraq artinya orang
yang dapat memasuki hatinya orang lain, burung Merak itu adalah
orang yang dapat membuat senang hati orang lain itu merak ati.

14. Tempatnya lman, Tauhid, don Ma'rifat :
Ada pertanyaan Baginda lagi, letaknya lman, Tauhid, dan

ma'rifat. Maka menjawablah Kyai Penghulu Akhmad Ketegan
sebagai berikut: "Adapun letaknya lman di dalam eneng, letaknya
Tauhid itu berada di dalam ening, ma'rifat di dalam enget'i.

Baginda Sultan Aguhg, tidak dapat berkata-kata lagi setelah

mendengar pembicaraan Kyai Penghulu Akhmad Kategan

tersebut.

15. Artinya Jalal, Jamal, Kaha6 dan Kamal :

Panembahan Puru baya memotong pembicaraan,

menanyakan artinya Jalal, Jamal, ](ahar, dan kamal.

Kyai Penghulu Akhmad Kategan menjawab sebagal berikut:
"Adalah sebutan bagi Tuhan, dalam empat bab ialah

SERAI Kekiyasaning Pangrucuten

1. Pangeran Kang Amaha Suci punika asrpat Jalal,

tegesrpun Agung, ingkang Agung punika Dzatipun, dene
saged anglimputi ing Nam sadaya.

2. Saiatosipun Pangeran Kang Amaha Suci punika asipat

Jamal; tegesipun Elok. lngkang Elok punika sipatipun,
dene dede jaler dede estri dede wandu, boten arah
boten enggen, boten jaman bote,n makam, mokal orane
mesthi anane.

3. Pangeran kang Amaha Suci punika sipat Kahar,

tegesi pun ; I7ises a, ingkang Mses a punikaAsma nipun,
dene boten angagem namaning sinten-sinten, muhuntg
gaibing Dzat pribadi.

4. Kang Amaha Suci punika asipat Kamal, tegesipun:

Samp urna, ingkang sampurna punika Af'aliputr, dene
saged anggelar sami sanalika pangruktinipun, sa:king
kawasa tanpa sangsaya, mila bebasanipun Dzat Kantg
Amaha Suci punika saking agengipun ngantos anyamadi
ingkang amiyarsa.

Saking alitipun ing paningal kita, Pangeran lGng Amaha Suci

wau ngantos kantun samrica binubut, kawasa angenggeni

ingkang celak boten senggolan, amung kantun warna mancorong

kadi mutyara nila pakaja inggih punika sejatining nugraha,

tegesipun kanyataning Pangeran ]Gng Amaha Suci, kanugrahan

punika wayanganing Pangeran, mila kasebat ing bebasan;

Sajatining Lanang miwah Sajatining Wadon, punika makaten.

7 6. Sajatining l-anang lawan Sajatining Wadon

lngkang winastan Roh ldlafi punika rohing wadon nanging
d urnunung wonten jaler.

Sajatining estri punika roh Kudus, mulya nanging rohing jaleA
mapan ing wadon, kang Maha Sucekaken ing jin€ffi, sami mapan

salebeting junup, mila kawasa anuwuhaken karkat piyambak-
piyambak, amargi rohing estri kaangge jale[ rohing jaler kaangge
estri, dados saking anggenipun badhe harik rohipun piyambak-

piyambak, ing wekasan aliru lambangsari sami caremipun" temah
kawasa anganakaken sipat, mila winastan sanggama, teggsipun
benering wawiji balaka, utawi saresmi pikajengipun campuring sari
wor syuh dados sami maremipun. Awft kasamadan dening Dzating

54 SERAf Kekiya ning Pangncutan

1. Tuhan Yang maha Suci itu bersifat Jalal, artinya Besar,

yang Besar itu adalah Dzat-Nya. lGrena dapat meliputi
seluruh alam.

2. Tuhan Yang maha Suci itu bersifat Jamal, artinya Bagus,

yang bagus itu sifatnya, bukan pria, bukan wanita, iuga
bukan banci. Tidak ada asalnya, tidak ada tempatnya,
iuga tidak hidup dan iuga tidak mati, mustahil tidak ada
pasti ada-Nya.

3. Tuhan yang Maha Suci itu bersifat kahar, artinya Maha

Kuasa, yong Maha Kuasa itu Nama-Nya, tidak menggu-
nakan namanya siapa-siapa hanya gaibnya Dzal AIIah.

4. Tuhan Yang Maha Suci itu bersifat Kamal, artinya

Sempurna; yang sempurna itu Af'al-Nya, dapat meng-
gelar dan menciptakan seketika, dari kuasanya tanpa
mengalami kesulitar, maka diibaratkan Dzat Allah itu
karena besarnya hingga meliputi yang menyaksiXannya.

]Grena kecilnya penglihatan kita, Tuhan hanya tinggal bagai-
kan sebutir melica yang ditumbuk halus dan dihamburkan, dapat
menempati yang dekat tidak bersinggungan, hanya tinggal cahaya
.berkilauan bagaikan permata, itu adalah anugerah yang sebenar-
nya. Aftinya kenyataan Tuhan, anugerah itu adalah gambarannya
Tuhan. Maka disebutkan dalam kata ibarat 'pria yang sejati dan
wanita yang sejati' adalah yang akan diuraikan berikutnya.

16. Pria dan Wanita Yang Sejati :

Yang bernama Roh ldlafi itu adalah roh Wanita tetapi berada
pada pria.

Wanita itu Rohnya adalah Roh Kudus, yang sebenarnya

adalah roh pria yang berada pada Wanita, yang disucikan dalam
jinem, bertempat di dalam junup, maka dapat membangkitkan
keinginan sendiri-sendiri, karena rohnya wanita dipakai pria,
sebaliknya rohnya pria dipakai wanita, karena rasa kangen akan

menarik rohnya masing-masing, tetapi akhirnya timbullah
persanggamaan yang dinamakan lambangsari yang akibatnya
dapat mewujudkan suatu wujud. Maka dinamakan sanggama

aftinya hanya satu yang benar, atau saresmiaftinya bercampurnya
sari menjadi satu hingga masing-masing mendapatkan kepuas€ln.
Karena dikabulkan oleh Tuhan, akan menjadi bapak dan ibu. Maka

SERAf Kekiyasaning Pang racu/F,n 55

Pangeran Kang Amaha Suci, anggenipun badhe cumitak
warnaning Bapak lan lbu, mila ingkang pancen waskitha dlnteng
rahsaning sanggama, yekti saged amastani saderengipun

kababar.

1. Kadosta, ing dalem salapan dinten, sakarongron wau
ingkang anggadhahi kumenyut rumiyin sinten, Waupami
estri ingkang ngraosa ken kangen rumiyin dhateng
jaleripun, dumugining kalampahan anitisaken wiji yekti

badhe mijil jalu.

2. Kadosta ingkang anggadhahi kumenyut rurniyin ingkang
jaler, kangen dhateng estri, dumuginipun nitisaken wiji,

sayektinipun mijil pawestri, ananging kdah lajeng dipun

timbangi caremipun supados kekalih-kalihing atunggil, awit

manawi kirang dhauping cipta rasanipun badhe sulaya,
sanadyan badhe tumuwuh ing tembe wijinipun anggadhahi

cacad. Menggah wujuding cacad punika warni-warni.

Cacad Amargi boten wonten dipun timbangi careipun jaler
lan estri bnadhe ngangkat saresmi inggih punika makaten :

1. Manawi wonten lelabet cuwaning panggalih, kirang

sarujuking saresmi kala wau, tembenipun anumusi
wewatekaning lare kerep kacuwan manah, trekadhang

nandhang susah ing ngagesangipun.

2. Manawi ing dalem saresm i wau anggadhahi ngeresing

panggalih esmu duka, nanging boten kawedhal, ing tembe
wijinipun kalebetan watak sugih napsu hawa, terkadhang
tiwas gesangipun.

3. Manawi salah satunggal ing dalem badhe ngangkat

saresffii, wonten ingkang gadhah manah sisip sakedhik,
ing tembe ugi tumus wewatekaning lare, yen ingkang
sisip ingkang estri tumus dhateng wiji jaler. Manawi
ingkang srsrp ingkang jaler, tumus dateng wewatekaning
wiji estri,

Sadaya punika kalebet panitika:n, ing dalem selapan dinten
punika waiib katiti titikaning cipta, miwah rasa pangrasa ing dalem

56 SERAI Kekiyasaning Pangracutan

bagi rnereka yang dapat menandai teriadinya suatu sebelum
melakukan sanggama, dapat pula mengetahui macam apakah

anak yang akan terlahir nanti.

.1 Misalnya, dalam tigapuluh lima hari, sepasang suami isteritadi

yang mempunyai keinginan seks terlebih dahulu siapa.

Andaikata isteri yang mempunyai rasa kangen terlebih dahulu

terhadap suaminya, bila telah menjelmakan biii, maka akan
terlahirlah anak laki-laki. '

2. Misalnya yang mempunyai keinginan berkumpul itu

suaminya, bilatelah menitiskan biji makaternyata akan terlahir

bayi perempuan. Tetapi harus berimbang dalam batin sama

merasakan puas, karena kalau tidak menyatu dalam rasa dan

fikiran maka akan lain iadinya. Walaupun akan terlahir bayi,

keadannya akan cacad. Adapun cacad itu bermacam-macani

wujudnya.

Cacad karena tidak seimbangnya kemauan suami isteri dalam
sanggama adalah sebagai berikut:

1. Bila merasa kecewa dalam hati, tidak senang dalam

bersanggama itu, di kemudian hari akan menimbulkan suatu
watak bagi sang anak; sering kecewa bahkan dapat pula
mendatangkan selalu susah. seumur hidupnya.

2. Di dalam bersanggama tadi kalau mempunyai perasaan tidak

senang bahkan marah, tetapi hanya dibatin saia. Dikemudian
hari bila menjadi anak dan terlahirlah anak yang menjadi
pemarah, senang berkelahi, bahkan dalam hidupnya akan
mengalami kerugian.

3. Bila salah satu dalam bersanggama tadi, ada yang

mempunyai rasa kurang jujur. Kalau yang tidak jujur adalah
fihak suami maka kalau yang lahir anak perempuan itulah
yang akan tidak jujur atau senang bohong. Sebalinya kalau
yang mempunyai rasa tidak jujur itu fihak isteri, maka kalau
lahir anak laki-laki. Maka anak itu yang akan tidak jujur atau
senang berbohong.

Semua itu termasuk di dalam 'pertanda' yang dapat

menandai didalam tigapuluh lima hari atau selapan hari itu wajib

SEMI Kekiyasaning Pangncutan 57

salapan dinten wau. Mila wiji lair punika angetang selapanan,

manawi sampun dumugi setaun nama lare, tegesipun kuwat, mila
lajeng angetang taun.

Saking wasiyat dhawuir wewelingipun Kanjeng Susuhunan
ing Kalijogo prakawis panitikan boten kenging weya sembrana
ngarah apa, malah ing sasaget saget-saget angesthiya petha,
tegesipun ing dalem karkat kala wau sageda lajeng tampi-
tinamipining cipta sasfrrita, dados nama kekaroning atunggal,

sarta kedah sesuci supados sae tumusipun utawi saged
pasang gelaring salulut, tegesipun ingkang estri sampun
ngantos liya pancipta pangalembana dhateng kakung,
sanadyan kakung anyiptaa dhateng estrinipun sampun
angraosaken liyan-liyan inggih punika wiji sejati premati.

Sawenehing tetiyang salebeting saresmi kaliyan bojo

bote n mawi pepanthengan kekalih ing atunggal, malah

anggadhahi liya pancipta, trekadhang anggagas

kasenenganipun piyambak, ingkang makaten punika upami

saged dados wiji, osring ambilaheni tiyang sepuh, inggih
punika ingkang winastan anak agawe rusak, yoga karya

rekaning praja.

Dene patraping tiyang aieiodhon wau, wageda
cadhang-ci'nadhatrg, tegesipun wajibing wadon boten

kenging adreng ing panedya, kedah dipun angge wadi, jaler
punika wewenangipun angen cipta sasmitaning estri, sakinten

ing dalem sadinten ngriku boten wonten sabab

punapa-punapa tanpa labet sungkawa, miwah sepi pakewed,

tand ha Pangeran kang Amaha Suci anggenipun badhe
nitahaken wiji wijanging sasami, inggih punika jatining

Trimurti, mila kathah ingkang dados anak anung angungkuli
bapa, makaten malih sanadyan para luhur manawi kaleresan

pakartining budi, kaliyan nastiti, yekti saged dadi. Dene
ingkang adamel risaking nagari, inggih kirang saranta

temahanipun kirang proyogi lelegetaning ngagesang.

58 SERAI Kekiyasani ng Pangmcutan

diteliti ditandai pertandanya dari fikir masing-masing suami isteri.
maka bayi terlahir itu dinamakan 'selapanan' kalau sudah sampai
setahun barulah bernama 'anak' yang dalam bahasa Jawa
bernama lare artinya kuwat, maka menghitungnya umur jadi
tahun tidak selapanan lagi.

Dari pesan Sunan Kalijogo, dalam hal pertanda itu tidak boleh
diremehkan, malah kalau dapat usahakanlah untuk mendapatkan

ketenteraman dan mohon Rakhmat Tuhan agar keduaduanya
mendapatkan keseimbangan batiniah yang suci. Begitu pula
sebelum dan sesudah berkumpul masing-masing harus

mensucikan diri. Dengan harapan agar baik terlahirnya anak nanti.

Mensucikan diri dalam bersanggama itu artinya; isteri jangan

memuji katampanan laki-laki lain, begitu pula suami jangan sampai

memikirkan yang lain-lain. ltulah yang dinamakan 'Wiii sejati

Premati' artinya biji yang benar-benar pilihan atau biji unggul.

Ada sementara orang yang berkumpul dengan isteri tanpa
manunggal fikir dan niatnya, malah mempunyai fikiran lain,
terkadang memikirkan kesenangannya sendiri, yang begitu itu
kalau sampai menjadi janin, kemudian lahirlah anak yang
berbahaya bagi orang tua. itulah kemudian yang dinamakan anak
membuat rusak, keluarga yang membuat ringkihnya negara.

Adapun patrapnya orang bersuami isteri haruslah dapat isi
mengisi saling menghormati, saling membutuhkan. Artinya

waiibnya isteri tidak boleh memperlihatkan nafsunya, harus
dirahasiak€lh, adapun suami wenang memperhatikan gelagat
kemauan isterinya. Sekiranya dalam sehari itu tidak terjadi
apa-apa, tidak pula ada perasaan susah dari kedua belah fihak

suami maupun isteri. Suatu tanda bahwa pada saat itulah Tuhan

akan menurunkan wiji wijanging sasami yang ,artinya adalah

manusia pilihan. Yaitu yang ,sebenarnya Trimurti, maka banyak
yang kemudian menjadianak yang melebihi kepandaiannya orang
tua. Begitu pula bagi orang yang terhormat, bila benar-benar
segala perbuatan dan mempunyai budi yang baik pula dan juga
teliti dalam segala hal, benar-benar akan jadi. Adapun bagi yang
membuat rusaknya negara, adalah mereka yang kurang saba[
akibatnya kurang baik dan menjadi miang dalam hidupnya.

SERAI Kekiyasaning Pangracutan 59

17. Babagan Kawontenaning Pati
lng mangke wonten wiyosing pangardika dalam andangu

kawontenanning pati, beda-bedaning delahan, ingkang kasan-
'dhangan lepat, kaliyan katarimah ing dalem pati. tGdhawuhan
montha-montha nyatanipun ing jaman akhir kadi pundi?

Kyai Pangulu Akhmad Kategan matur:
"Menggah sajatosipun Wti punika warni-warni. Sanadyan
sami tiyang akhli ilmi, utawi para Mukmin Khas, boten

anemtokaken saget anunggil jatining kahanan. Awit
kasaliring cipta sa/ebetipun sakaratulmaot. Ngagesang

punika beda-beda ciptanipun, terkadhang wonten ingkang

sumengah ujub riya katarimaning pati, ngandelaken

ilmunipun. Saweneh nyumpet pangawikan amung sumendhe

ing Pangeran lngkang bodho katarimah inggih wonten,
pawitaning tekad amung katemenanning budi kemawon.
lngkang bodho kasaliyo punika ingkang boten rumaos

bodho. Kathah kemawon ngagesang ingkang cubluk malah
muruk, puniksa saking lumuh ingaran balilu. Mila ing dalem
pati kathah seseb utanipun.

1. Dipun wastani: kasunyataning pati, punika namung

netepi pangaran-aran. Ngagesang wau tampu

anglampahi pejah, dados amung nama teteping ajal

ulihan.

2. Dipun wastani: padhanging pati, inggih punika sumerep

tandha Dzating Pangeran kang Agung, mila sageda
dumugi kenyatahanipun, dados saget amurba amisesa.

3. Pepetenging Wti, punika ingkang sirna kawujudanipun

tanpa wekasan, dados boten sumerep antaranipun

piyambak-piyambak.

4. Pagaweyaning pati, inggih punika muhing peiah balaka,

dados boten sumerep ing ebah osiking Kawula Gustr.

5. Rowanging pati, inggih punika pati ingkang mawi sih

nugrahaning Pangeran, muhung ni'mating Dzatullah
boten nama siya-siya.

6. Rasaning pati, inggih punika ingkang sampun ngandel

ingkang jinatakaken ing guru, tanpa sangsaya

dunungipun.

60 SERAf Kekiyasaning Pangncutan

17. Mengenai Keadaan Kematian :

Sekarang ada pula pertanyaan Baginda mengenai keadaan
Kematian bagi mereka yang selalu membuat kesalahan atau dosa
dengan yang diterima atau tanpa dosa dalam kematian. Disuruh
membagi-bagi keadaannya dalam alam kematian bagaimana:

Kyai Penghulu Akhmad Kategan berbicara:

"Adapun Kematian itu bermacam-macam. Walaupun

sama-sama orang yang akhli llmu, atau para Mukmin Khas,
tidak menentukan dapat mengalami peristiwa kematian yang

sama. Karena salah dalam fikirnya ketika mengalami
sekaratulmaut, hidup ini berbeda-beda ciptanya, ada yang

membantah menentang datangnya kematian, mengandalkan
ilmunya. Ada pula orang yang justeru menyingkirkan ilmunya,
hanya menyerah kepada Tuhan. Orang yang bodoh dapat
diterima juga ada, karena tekadnya hanya pada sifat lugu dan
jujur saja. Bodoh tapi terjerumus iuga ada, kalau hal itu berarti
si bodoh tidak mengakui kebodohannya. Banyak iuga dalam
kehidupan ibarat'cubluk malah muruk'artinya bodoh malah
memberi contoh. Hal itu karena enggan disebut goblok. Maka
dalam kematian banyak sebutannya:

1. Dinamakan kasunyataning pati: itu hanyalah menetapi

sebutan saja. Hidup pasti mengalami mati, artinya
hanyalah nama tepatnya 'ajal ulihan' atau mati kembali.

2. Dinamakan Padhanging pati, artinya mengetahui

tanda-tandanya dari Dzat Tuhan, maka dapat sampai
pada kenyataannnya, jadi dapat mengatur keadannya.

3. Pepetenging pati, artinya hilang tanpa mengetahui bera-

khirnya hidup berarti tidak mengetahui keadaannya

sendiri.

4. Pagaweyaning pati, artinya hanya mati biasa, iadi tidak

mengetahui dalam keadaan gerak dan keadaannya

Kawula Gusti.

5. Rowanging Pati, artinya, adalah kematian yang hanya

menerima Kasih sayang-Nya, iadi hanya menerima

nikmatnya Dzatullah saja.

6.- Rasaning Pati, adalah mereka yang sudah percaya

dengan keterangan dari sang Guru, tempatnya sudahlah

Pasti.

SERAf Kekiyasaning Pangracutan 61

Purbaning pati, kang wus kaaken rakhsaning Dzat,

dumunung Hidayatullahu, tetep langg'eng boten ewah
gingsir ing delahan.
8. Pastining pati, tegesipun ingkang sampun netepi ing
Lokhil makful, dados saukur kemawon.

9. Jalaraning pati, punika ingkang lugu Karsaning Allah

ta'ala, dados saged anunggil Dzatullah sa/ebeting'Alam
belaka.

10. Anganggo sih ing pati, inggih punika ingkang

karaosaken muhung sirnaning jasad, anging Dzatullah
kang nganakaken balaka, tegesipun amung maligi tanpa

dosa.

11. Marganing pati, tegesipun ingkang sampun sumerep
antaranipun, mila saged manjing Hidayatullah myang
langgeng awal akhiripun.

12. Pilungguhing pati, tegesipun angenggeni pituduhing

Pangeran, muhung slamet ing kahanan jati, mulya
sampurnani ng sangkan paran.
13. Pinanggihing pati, inggih punika hwakal tegesipun
ingkang pasrah ing Pangeran, saged parek ing

Hidayatullah, awit ingkang makaten punikatandha boten
gadhah moga, muhung sumendhe ing takdhir.
14. Enggoning patit inggih punika nedahaken pakartining
Dzat sampurna, inggih sampurnaning s,pat langgeng.
Ieges ipun amung dumunung kasunyataning llmi, punika
sampurna, dados dumunung kanthinipun Nafi Jinis.
15. Sesandhaning pati, punika ingkang sampun anetepi
wasiyating guru, tegesrp un anglampahi katemenan ing
ngagesangipun, rnila ing dalem pati sampun boten mawi

was sumelafrg, ing dalem tekadipun saged andum

pisahing awon sae, uninga ing lair batin awal akhir.

Menggah sakathahing sesebutan, pepangkating nama pati
wau, anggenipun sami beda-beda, tebaning kahanan jati punika,
amargi saking kasandhangan dosa.

Dene wuiuding dosa punika saking sisiping pangesthi,
salahing cipta, sanadyan smpun geleng-gelef,g, pitedahing
guru, wasana dumugining Ariloka kathah iubriyanipun
sayektinipun amung dumunung ing Dzat kemawoh, mangka

62 EERAT Kekiyasaning Pangracubn

7. Purbaning pati, yang sudah diaku sebagai rahsanya Dzat,

berada dalam hidayatullahu, tepat langgeng tidak ada
perubahan di kemudian.

8. Pastining pati, artinya bagi mereka yang sudah

memenuhi suratan dalam Lokhil makful, iadi sudah

sesuai garis patinya.

9. Jalaraning pati, artinya yang lugu karena kehendak

Tuhan, jadi dapat menyatu dengan Dzatullah di alam

Akhirat.

10. Anganggo sihing pati, adalah yang dirasakannya hanya

pada musnahnya bador, hanya Dzatullah yang

mengadakan, artinya karena tidak berdosa.

1 1. Marganing pati, artinya yang sudah mengetahuijalannya,

maka dapat langsung masuk kedalam Hidayatullah yang
akan menemui kelanggengan di Akhirat.
12. Pilungguhing pati, artinya menjalani petunjuk Allah, akan

mencapai keselamatan di akhirat dan mencapai

kesempurnaan.

13. Pinanggihing Pati, adalah yang bertawakal artinya yang

telah berpasrah kepada Tuhan, dapat dekat dan masuk

ke dalam Hidayatullah, karena yanE begini tidak

berharap, hanya mengutamakan jalannya takdir.

14. Enggoning pati, adalah rnenunjukkan perbuatan Dzat
yang sempurna, adalah sempurnanya sifat langgetrg,
artinya hanya terdapat pada kebenarannya ilmu, ini
sempurna, menjadi pesertanya nafi Jinis.

15. Sesandhaning pati, itu adalah yang sudah melaksanakan .
semua petunjuk Guru, artinya menjalankan laku jujur

dalam hidupnya. Oleh karenanya dalam kematian sudah

tidak mempunyai rasa takut, bahkan sudah dapat

membedakan buruk dan baik, iuga mengetahui awal dan
akhir.

Adapun sekian banyaknya mengenai keadaan kematian itu
dengan nama-nama yang sekian banyaknya, hal itu dapat terjadi

karena adanya dosa.

Adapun wujudnya dosa itu dari salah ketika memusatkan
fikiran, walaupun sudah jelas petunjuk dari Guru. Akhirnya setelah
pada saatnya banyak gangguannya, yang sebenarnya hanyalah
terletak pada Dzat saia. Padahal yang dinamakan ilmi itu adalah

SERAI Kekiyasaning Pangracutan

safatosipun ingkang winastan IImi punika kawruh, pikajengipun
ngawruhana ing ngagesang dumugining pati sampun ngantos

tundha bema d u nung ipun. Inang dalem kitab Dhaka

anyebutaken: Wiwiting ana pati saka kurang titi patitising pakarti,

witing ana lara saking weya sembrana, witing sungkawa saking

suka witing lali saka ora ngengeti ing uripe. mangka sajatosipun
menusa punika langgeng boten kenging ewah gingsir, amung

waluya tanpa sangsaya, urip tan kena ing pati, safta kanyatahan

sesamine umat, kaangge beda piyambak, mila nama manusa
tegesipun unusan utawi pilihan.
r,

Tandha elasing sagung dumadi, saksinipun manawi Khalifah,

dene kaaken rahsaning Dzat, kang Asipat Esa, tegese satunggal

belaka. Pangeran kang Amahna Suci punika dumunung sipating

gesang inggih wujud manusa, tetela yen tetep-tinetepan, paniing-
pinanjingan lawan Dzating Pangeran kang Agung, ](ang Murba

Amisesa, ]Gng lGwasa ing alam sadaya. Mila kaangge warana,
awit Pangeran lGng Amaha Suci punika boten saget saningali,
nanging mokal wuta, yekti angagem netra kita. Pangeran ](ang

Agung punika boten saged miyarsa, mokal tuli, yekti angagem

talinga kita. Pangeran Kang Ginaib punika boten saget

punapa-punapa nanging mokal balilu, yekti angagem af'al kita,

mila waget anggelar saisining Bawana sami sakala.

18. Asaling Manungsa saking Kawan Anasir

Makaten malih ingkang kasebat rahsaning kitab Ma'luma-
tu'lhuluhiyat, miwah rahsaning kitab Hidayatulkhakkaik, mratela-
kaken asaling manungsa, punika saking anasir kawan prakawis:

7. Asa/ saking sarining bumi, nanging dede bumi lemah kang

kaancikan punika.

2. Asa/ saking geni, nanging dede geni kang kaangge ambesmi

punika.

3. Asa/ saking angin, nanging dede angin ingkang gumrubug

punika.

4. Asa/ sahing banyu, nanging dede banyu ingkang lebet luber

mili, sadaya wau amung minangka ibarat kemawon.

Mila sareng sampun wujud sipat, Iajeng kapanjingan pitung
prakawis:

64 SERAf Kekiyasaning Pangracutan

pengetahuan, yang maksudnya ketahuilah dalam kehidupan
hingga kematian. Jangan s€lmpai salah faham. Di dalam kitab
Dhaka menyebutkan: "Awal penyebab kematian, karena

kurangnya teliti dalam suatu perbuatan dan meneliti suatu
kejadian. Awal adanya sakit karena terlalu sembrana kurang

berhati-hati. Datangnya susah disebabkan adanya kegembiraan.
Asalnya lupa karena tidak mengetahui tujuan hidupnya. Padahal

manusia itu sebenarnya dapat langgeng tidak rirengalami

perubahan, hanya selamat tanpa menderita, hidup terus tanpa
mati, dengan suatu bukti bahwa manusia itu dengan umat lainnya
berbeda sendiri. Maka dinamakan manusa itu artinya unusan
atau pilihan.

Suatu pertanda termasuk yang menonjcil sendiri diantara
ciptaan Tuhan. Saksinya kalau Khalifah, yang diakui sebagai
Rahsanya Dzat Allah, yang artinya hanya satu belaka. Tuhan itu

dalam sifat hidup-Nya adalah manusia, suatu bukti kalau

manunggaling Kawula Gusti, yang dapat menguasai memerintah

dan menghukum di dalam alam seluruhnya. Oleh karenanya

menjadi suatu kenyataan bahwa Tuhan itu tidak dapat melihat,
tetapi tidak buta, tetapi melihat dengan mata kita. Tuhan tidak
dapat mendengar', tetapi tidak tuli, karena mengengarkan lewat
telinga kita. Tuhan tidak dapat berbuat apa-apa, tetapi tidak bodoh,
segala yang diperbuat mempergunakan af'al kita. Maka dapat
menciptakan seluruh dunia seisinya dalam waktu seketika.

18. Manusia terdiri dari Empat Anasir :

Tersebutlah di dalam kitab Ma'lumatu'lhuluhiyah dan

tersebut pula dalam kitab Hidayatul khakkaik menjelaskan bahwa
manusia ini berasal dari empat unsur:

1. Berasal dari sarinya tanah, tetapi bukannya tanah yang kita
injak ini.

2. Berasal dari api, tetapi bukan api yang dipergunakan untuk
membakar.

3. Berasal dari angin, tetapi bukan angin yang mendesau itu.
4. Berasal dari air, tetapi bukan air yang meluap mengalir.

Semua itu hanya merupakan Iambang saia. maka setelah
mempunyai perwujudan, lalu mempunyai tujuh perkara:

SER/qf Kekiyasaning Pang racutan 65

7. Kayu, tegeslp un gesang. .
2. Kapnjingan NUC tegesipun cahya.
3. Kapanjingan Sif tegesipun cipta.
4. Kapanjingan Roh, tegeslpun nyawa.
5. Kapanjingan nafsu, tegesipun angkara.
6. Kapanjingan Akal, tegesrpun budi.
7. Kapanjingan Karentek, tegesipun angen-angen.

lnggih punika warananing Dzat lGng Agung, sajatining nafi
ingkang elok, mila bebasanipun nafiwau cedhak boten senggolan,
tebih tan kantenotr, katembungaken sajatining nafi punika mokal
orane mesti anane, ananipun amung lawan sinawang kemawon.

Menggah dununging nafi kala wau wonten para sujana
sariana ingkang akhli budi, sarta para Mukmin Khas ingkang
sAmpun ambontos dhateng ijtihad, karanten para akhli llmi punika
sayektosipun nyumerepi kumpul pisahing ](awula Gusti, sarta
waskitha dhateng sangkan paraning tanaju'ltarki, awit ing dalem
pati punika pisah kumpuling ](awula Gusti wau kaupamekaken,
roroning atunggal siji-siji balaka.

lGla samanten lngkang Sinuwun lGngjeng Sultan Agung

Prabu Anyakrakusuffio, miwah pana Panembahan sakancanipun,
nalika miyarsakaken wewedharanipun Kyai Pengulu Akhmad

Kategdr, ingkang kathah-khatah wau andadosaken suka

syukuring panggalih dalem, jalaran saya wijang wijining kekeran
mila kaparenging karsa dalem lajeng kersa angadani andandosi
wewejangan, sarta lajeng dhawuh; Pangulu Akhmad lGtegan
kinen anata pakaftining yasan dalem, anggenipun angimpuni
sakathahing kitab, ingkang mawi sesebutan rahsaning ilmi
kasampurnan.

7. Rahsaning Ktab Musarar.
2. Kitab Tasawuf.
3. Kitab Dhaka.
4. Kitab Ma'lumatu'lhuluhiyah.
5. Kitab Hidayatu'lkha'kaik.
6, Kitab Bayan Maot.
7. Kitab Bayan Budiman.
8. kitab Bayan Mani.

66 SERAf Kekiyasaning Pangracutan

1. Hayryu, artinya hidup.
2. Masuklah Nuf artinya cahaya.
3. Kemasukan si[ artinya cipta.
4. Kemasukan pula Roh, artinya Nyawa.
5. Kemasukan nafsu, artinya angkara murka.
6. Kemasukan akal, aftinya budhi.
7. Kemasukan kehendak, artinya angen-angen.

Itulah wujudnya Dzat Yang Maha Agung, sebenarnya nafi
yang baik, maka diibaratkan bahwa nafi itu walaupun dekat tetapi
tidak bersinggungan. jauh tak terduga jauhnya. Di katakan kalau
nafi itu pastilah ada tidak muhgkin tidak ada. Adanya hanya karena
terlihat saja.

Adapun kedudukannya nafi tersebut, bagi para pakarnya
ilmu yang akhli budi, serta para Mukmin Khas yang sudah faham
dan mengasai ijtihad, tentulah para akhli ilmi itu yang sebenarnya
mengetahui kumpul pisahnya lGwula Gusti, iuga mengetahui
sangkan parannya tanaju'ltarki, karena di dalam kematian itu
pisah kumpulnya Kawula Gusti itu diumpamakan dua yang
menjadi satu,,satu satu belaka.

Ketika itu Sultan Agung Prabu Hanyakrakusuma dan

segenap Panernbahan yang hadir, merasa sangat puas atas
segenap pembicaraan yang menjelaskan semua perkara yahg
pelik oleh Kyai Penghulu Akhmad lGtegan.

Kepada Kyai Penghulu Akhmad lGtegan diperintahkan untuk
menghimpun sebanyak-banyaknya kitab untuk menyempurnakan
semua wejangan-wejangan ilmu kesampurnan. Kitab-kitab yang
ada sebutannya dengan Rahsaning llmu kasampurnan, adalah
sebagai berikut:

1. Kitab Musarar.
2. Kitab Tasawuf.
3. Kitab Dhaka.
4. Kitab Ma'lumatu'lhuluhiyah.
5. Kitab Hidayatu'ikha'kaik.
6. Kitab Bayan Maot.
7. Kitdb Bayan Budiman.
8. Kltab Bayan Mani.

SERAf Kekiyasaning Pangrucutan 67

Sadaya wau ingkang mawi rahsaning llmu lGdhawuhan
anukil ingkang perlu-perlu kemawor, utawi ingkang pancen dados
witing sesorogan. lGdhawuhan ambedakaken awit supados
gampila panataning rahsa, boten carup wor kaliyan yasan dalem

wau, dados katawis pangkat-pangkatipun ingkang panata.

Kyai Pengulu Akhmad Kategan lajeng anguniukaken
sawarnining kitab ingkang mawi raos, dene ingkang mawi
sesimpangan bangsaning sorogan, inggih kagelaraken sadaya,
supados kapilih pi'ilipun, bokmanawi wonten ingkang dados

kapareng ing karsa dalem angagem.

19. Warnining llmu Sorogan

1. llmi Makdum sarfin, kawasanipun saged amujudaken

pratandha Panyorogipun saking emating ati sanubari,
lampahipun angen lebet wedaling napas krk,

2. llmi Satariyah, soroganipun katarik saking pantrutunan

wahyaning jajantung. Lampahipun angen keketek kita,
kawasani pun saged ang I erepaken tetiyang.

3. llmiSarasa b, katarik saking panuwunan mdal pambudi

kita pribadi. Kawasanipun kinedhepan ing tetiyang,

lampahipun saking wicara.

4. llmi Kharaiek, soroganipun katarik saking jinem,

kawasanipun kinasihan ing Ratu, lampahipun saking

pamiyarsanipun tal i ngan kita.

5. llmi Majelis, soroganipun katarik saking suksma,

lampahipun saking pangganda, kawasanipun saged
ginugu saujaripun dhateng sasa mining agesa ng.

6, llmi Fatakurrahman, soroganipun saking panuwunan ing

rahsa, lampahipun lawan pangraos kita pribadi,

kawasanipun boten kening lepat.

7. llmi Sufi, soroganipun katarik saking panuwunan lawan

madi, lampahipun kalawan warna kita.

8. llmi Khafi, soroganipun katarik xking pnuwunan ing wadi

kita, lamphipun kaltyan ing rury kih. Kel<alih punika (llmi
Sd, lan llmi l<lnfi) kawas,nipun lept ing gfiha,rencana.

9. Winastan llmi naksabadiyatu'lkhak, soroganipun saking

panuwunan ing kodrat pribadi. Lampahipun saking

krejeting Dzat kita menawi sampun saget jumenefig,
patrapipun lajeng Dzat kita menawi ening dumunung ing
asepi, ugi wantah kemawon panuwunipun.

68 SERAf Kekiyasaning Pangracutan

Semua yang tertera tersebut yang mengandung makna
rahsanya ilmu diperintahkan untuk dikutip tetapi yang pelu-perlu
saia. Atau yang memang menjadi kuncinya ilmu. Agar supaya
dibeda-bedakan satu dengan lainnya menurut jenis ilmunya,

dengan demikian dih arapkan untuk mempermudah

mempelajarinya. Tidak campur baur dengan susunan beliau

sendiri tadi, agar jelas susunannya.

Kyai Penghulu Akhmad Kategan lalu menyampaikan
beberapa kitab yang bagus dan memuat ajaran ilmu yang
tinggi. Bila ada yang berorientasi ke arah ilmu sorogan iuga

lalu diielaskan semuanya dengan baik, supaya dipilih pi'ilnya,

barangkali ada yang berkenan di hati Baginda Sultan untuk

dimanfaatkan ilmunya.

19. Berbagai IImu Sorogan (Gaib):

1. llmu Makdum Sarfin. Dapat mewujudkan sesuatu.
2. llmu Satariyah. Dapat menenangkan orang yang sedang

marah.

3. llmu Sirasab. Dapat mendatangkan rasa hormat dan

kewibawaan.
4. llmu Kharajek. Dapat mendatangkan rasa simpati atasan

atau Raja.
5. llmu Majelis. Segala kata-katanya dapat diterima orang

banyak.
6. llmu fatakurrahman. Tidak terkena luput atau kesalahan.
7. llmu Sufi. Dapat terbebas dari bencana.
8. llmu Khafi. Dapat terbebas dari bencana.
9. llmu Naksabandiyatu' lkhak.

SERAf Kekiyasaning Pangracutan 69

20. llmi Talek

1. llmi Gaibu'lguyub, ka,vaxniput sagd amujudaken kang

sinedlp, Larnryhipun vking gaibing Dzat ki?a prifudi.
Sadalp pmika pinntosipun kaanggp mujudaken kaelokan,

2. kanhi aking Wtrwunan mahas irg asept.

llmiSefi, kawasanipun saged anggancangaken lampah,
mawi angin. Lampahipun saking napas kita kaampet
satelasipun, manawi sampun dumugi nupus lajeng
jumeneng pribadi.

3. llmi Mubin, kawasanipun saged amujudaken ingkang

sindya wonten ing Alam Dunya, lampahipun saking

megeng tdnapas kita.

4. llmi Mu'in, kawasan'ipun saged mujudaken ing kaelokan,

lampahipun saking anpas kita.

5. llmi Ahjadsabitah, kawasanipun saEed andhatengaken

kaelokan wonten ing Alam Dunya, lampahipun saking
nupus kita.

6. llmi Barayan, kawasanipun saged amujudaken cipta.

Lampahipun saking roh jasmani kita pribadi.

7. llmi Mahbud, kawasanipun saged adamel apesing

dumadi, lampahipun saking Roh Rohani kita,

Menggah kathahing llmi Sorogan sadayakalawau, inggih ugi

taksih kalebet paraboting llmi Ma'rifat, awit mawi anggadhahi

kaelokan minangka wewenanging jasad kita.

2l . Warni-Warnining Wahyu

Sasampunipun makaten, saya wimbuh-wimbuh kacatheting
panggalih dalem, anyekapi saniskaraning karsa, tandha rinilan
ambaboni wibawaning Nusa Jawi, wahya wahyuning Pangeran,

lajeng kawistara tanpa antara, ing wanci iam 3 dalu wonten

cumlorot warni tetiga:

7. Wahyu Nurbuwah, inggih punika Wahyuning Karaton Bintara,

kapareng jumeneng Nata Paranpara, tegesipun Ratu utami
ambek sadudlbya, warnining lNahyu maya-maya tanpa
wewayangan, sumorot kadisesotya mawa retna di.

2. Wahyu Kukumdh, warnanipun kadi kencana sinangling,

inggih punika nandhakaken sampun binuka kijabing
Pangeran, kaparengaken jumeneng Ratu Adil, manubawa

70 SERAI Kekiyasaning Pangracutan

20. llmu Tatek (Keaialban):

1. ltmu Gaibu'lguyub. Dapat mewuiudkan yang

diinglnkan.

2. llmu Sefi. Dapat mempercepat perlalanan dengan

angln.

3. llmu Mubin. Dapat mengadakan yang di kehendaki.
4. llmu Mu'in. Dapat mendatangkan keanehan.
5. llmu Abiadsabiah. Dapat mendatangkan keanehan di

dunia.

6. llmu Barayan. Dapat mewuiudkan yang terplkir iadi

ada.

7. llmu Mahbut. Dapat mendatangkan b6ncana baglorang

lain.

- Begitu banyaknya {lmuJlmu Sorogafi ftu, karena semuanya

itu masih termasuk dalam llmu Ma'rifat, karena mempunyal

keanehan sebagai wanrenangnya iasad lita.

21, Berbagai Macam WahYu:
Setelah begitu, bertambah senang dan berkenan di

dalam hati beliau, mencukupi segala kehendak, suatu

pertanda bahwa mendapatkan ldzin Tuhan untuk meniaga
kewibawaan Pulau Jawa. Tiada antara lama terllhatlah suatu
pertanda, merupakan Pancaran slnar tiga warna sekitar pukul
3 dinihari:

1.I Wahyu Nurbuwah, adalah wahyunyan Kraton Bintoro, dapat

meniadiRaia Paranpara, aninya Raia utamayang mempunyal
iiwa terbuka dan wuiudnya wahyu, cahaya kemilau bagaikan
Permata indah.

2. Wahyu Kukumah, warnanya bagalkan berlian yang telah
digosok. Suatu pertanda telah terbukanya tiraiTuhan dan
diperbolehkan untuk meniadi Ratu Adil, yang menguasal
Pulau Jawa, iuga dibenarkan untuk memperdalam
berbagai llmu meniurus ke arah kebaikan sesama.

SERAT Kekiyasaning Pangncutan 71

ambawani Tanah Jawa, rinilan angimpuni sakalwiring

pangawikan wicaksana.

3. Wahyu Wilayah, warnanipun kados cahyaning jumerut nila

pakaja, inggih punika nandhakaken rinilan jumeneng
Waliu'llah, kapareng ambuka kekeraning Pangeran,
minangka dadi warananing Kanjeng Nabi Muhammad

Rasulullah.

Sadaya kala wau ingkang sami sumiwi ing ngarsa dalem

sumerep mila sakondur dalem, Pangulu Akhmad Kategan ginanjar
busana adi 7 pangadeg, sarta pinaringan retna di kenging kaangge

sanak putunipun, utawi ing siyang dalu taksih anggili ganjaran

dalem

Dene para Panembahan sakancanipun, sami pinaringan

pisalin 5 pangadeg satunggal-tunggalipun Panembahan. Para

Pangeran, Ulama pinaringan pisalin nigang pangangge, Iumintu
Iiyaning ganiaran.

lng dalem 1000 dinten taksih kalilan saben malem Jumungah

sowan ing Paneper, parenging karsa dalem taksih angraras

rahsaning llmu Kasampurnan.

Sasampuning jangkep 1000 dinten, lajeng katamtokaken
saben malem wiyosan dalem, sami sowan ing Panepen temah
kalulusaken salaminipun, ngiras andadosaken yasan dalem
ingkang perlu-perlu kaagem ing lGraton, dene para Panembahan
sapanunggilanipun lajeng kad hawuhan gilir gumantos sowanipun,
amung minangka dados kanthining Kyai Pangulu Akhmad
Kategan, saengga saksi sabarang ingkang parenging karsa dalem,
sasaminipun anggening kapareng ngimpuni rahsaning kitab
sadaya, supados dados tetuladhaning putra wayah dalem sadaya.

Kacariyos ing nalika andadosaken wewejanganing llmi

ingkang pinusaka para Nata sadaya wau, inggih ugi asal saking
Dalil, Hadis, ljmak, Kiyas saraosipun.

Ieges ipun Dalil, Pangand i kaning Allah.
Ieges ipun Hadis, Wewarahing Rasulullah.

SERAI Kekiyasaning Pangracutan

3. Wahyu Wilayah, warnanya bagaikan jamrud bercampur

berlian biru yang sangat indah warnanya, suatu pertanda

kalau telah diterima sebagai Waliu'llah. Diperbolehkan untuk

meweiangkan rahasia Tuhan untuk menyampaikan

ajaran-ajaran Nabi Muhammad S.A.W.

Peristiwa-peristiwa,' tersebut disaksikan oleh segenap yang

hadir dalam musyawarah llmu itu. Maka setelah baginda Sultan
pulang ke Keraton, Kyai Penghulu Akhmad lGtegan mendapat
anugerah tujuh pasang pakaian, sefta mendapatkan anugerah
mas permata yang dapat dipergunakan oleh anak cucu kelak.

Tidak hanya itu saja siang malam masih' terus menerus

mendapatkan anugerah dari Baginda Sultan.

Adapun para Panembahan dan yang lainnya, menerima

anugerah iuga yang berupa pakaian masing-masing lima pasang.

Para Pangeran, Ulama, mandapatkan pakaian iuga
masing-masing tiga pasang, begitu
luga dengan hadiah-hadiah
lainnya yang tidak terhingga.
.

Selama seribu hari, setiap Jumat diifinkan untuk menghadap

di tempat panepen, atas kehendak Beliau masih terus merembuk

tentang llmu lGsampurnan.

Setelah mencapai seribu hari, Ialu ditentukan hanyalah setiap

malam hari Kelahiran Beliau diizinkan untuk menghadap ke
Panepen. Kemudian dilestarikan untuk selamanya pada setiap
malam kelahiran Beliau berkumpul di Paneper, sekaligus untuk
menyelesaikan yasan Beliau Serat yang perlu-perlu untuk
keperluan Keraton. Sedangkan para Panembahan dan yang

lainnya diizinkan untuk bergantian manghadap Sultan, hanya

sebagai teman Kyai Penghulu Akmad Kategan, sekaligus menjadi

saksi semua keputusan Baginda untuk menghimpun isi kitab
semuanya supaya kelak dapat menfadi petunjuk bagi putera

maupun cucu Beliau seluruhnya.

Tersebutlah ketika menyelesaikan Serat Weiangan llmu yang

dijadikan pusaka bagi para Raja, iuga berasal dari Dalil, Hadits,
ljmak, Kiyas dengan seluruh maknanya yang dalam.

Dalil, artinya saMa-saMa Tuhan.
Hadits, artinya petunjuk-petunjuk dari Rasulullah.

SERAf Kekiyasaning Pangncutan 73

, Tegeslpun ljmak, ngumpulakenwewulangipun WraWali ing

Tanah Jawi.

Iegeslpun Kyas, amencaraken wasitaning Wra padhi|.n,

tngkang sampun Raloka kasubrata nipun.
Mila lajeng linuri-luri sapiturutipun, Panjenangan Dalem lngkang

Sinuwun Kanjeng Sulta f,gung Prabu Anyakrakusuma ing
Mataram, pinaringan llham dening Pangeran lGng Amaha Suci

piyambak, rinilan ambaboni ing Tanah Jawi.

74 SETUAI Keklyasaning Pangrucutan

limak, artinya mengumpulkan palaiaran dan pendapat para
Wali, Ulama.
Kiyas, artinya mengajarkan pesan dan pendapat para Pendita
atau Ulama yang telah terkenal kepandaian maupun tapa
bratanya.

Oleh karenanya semuanya itu lalu dilestarikan untuk

dipergunakan dan dihayati segala ajaran suci tersebut. Baginda

Sultan Agung Parabu Hanyakra Kusuma di Mataram,

mendapatkan instuisi langsung dari Tuhan, untuk menjadi

Penguasa di Tanah Jawa.

SERAI Kekiyasaning Pangncubn 75



Norosumber don Bogion Bocoon

1. Al-Ghazali:

IHYA'ULUMIDDIN
Annemarie Schimmel:
..MYSTICAL DIMENSION OF ISI-AM..
3. Bandesa K. Tonjaya, l.Ny.Gd.:
..KANDA PAT SARI.'

4. Frank J.Bruno, Ph.D.:
,,KAMUS ISTII.AH KUNCI PSIKOLOGI"

5. Hamka, Prof. Dr.:
,.TASAUF''

Perkembangan dan pemurniannya

Hamka, Prof. Dr.:

,.TASAUF MODERN..

7. Haryati Subadio, Prof. Dr.:

.'JNANA SIDDHANTA.,

8. HariSoewa rno, Moh.:

..SYEKH SITI JENAR.' * 0i s,

9. Mangunwiryatmo, S.:

10.

11.

"KUNCI MEMAHAMI ILMU TA_SAIVUP',

12. ,r, *'
..MAI-ADI ENING JINARWI.'

13. Pakubuwono lV :

..SERAT WULANGREH"

14. Pakubuwono M :

,.SERAT CIPTO WASKITHO..

15. Pakubuwono V :

..SERAT SULUK CENTHINI''

16. Poerbatiaraka, Prof. Dr RMNG.:

..KAPUSTAKMN DJAWA'

SERAf Kekiyasaning Pangrucutan

17. Prawiroatmojo, S.:

"BAUSASTRA JAWA-NDONESIA'Jilid I dan ll.
18. Pusat Pembinaan dan Pengembangan Bhs.lndonesia :

..KAMUS BESAR BAHASA INDONESIA'

19. Simuh, Dr. :
..MISTIK ISI-AM KEJAWEN"

20. Soedjono hoemardani :
..RENU NGAN TENTANG PEM BANG UNAN''

Suatu Aiaran Tentang Hidup Manusia dan Hubungannya
Dengan Tuhan Yang Digali dari Kedalaman Makna Huruf

Jawa.

21 . Shayk lbrahim Gazurl - llahi :
..ANA'L HAQQ..

Mengungkap Sufi Besar Al-hallaj.

Teriemahan: Hr. Bandaharso dan Joebaar Ajoeb.
22. Sudewo, A.:
.- : r

"SERAT PANITISASTRA"

23. Wojowasito 5., Prof.:

"KAMUS KAWI (JAWA KUNO) - INDONESTA'

TH-?014

KEP TANGGAL KE]I/IBALI
( DATE DUE )

R.Ng. Wignyawirya ?p -ro8
BABAD PAGEDHOT\
fi4 JIJ 8E
Wiryapanitra
BABAO TANAH JT t F,- ll 4l *L -r"
Kisah Kraton Blambanga tr {.r

S.Haryanto N4 MA
BAYANG.BAYANG ADH 24 J
Filsafat, Simbolis dan Mi

Wayang

K Hudoyo Doyodiput
HoRosl(/1^

?ffr,i1-.i':,=Fr,t[,*Hp iUtiSs-T,A-KJmn$wA^Yr
B

SattRumnut

Pengarang
Judul buku

T Sr $*H.-isrlsrsliJ1fr vvf

i'rr,lrrifr,i&G ERIS-rtr-

0 anfaat-tuah-misteri

1g3. lrss/ t' 't'fAgung
IINO PANGRACUTAN
lmu ilrarifat

ena Ke lV
ASKITO
tik terapan

nggowarsito
YAT JATI

'o

ITRA
PURWO

TENTANG PEMEDAR

2lKl HUDOYO DOYODIPURO, Occ. Lohir di

Semorong Juni I937, dibesorkon di
Surokorto. Pendidikon formol terolthir

Ilrcnyebsoikon Akodemi Koperosi, Non formol

sekoloh Tinggi llmu Hipnotisme don OccoltisrTrc

(1966). Tingkot Sorjono Poropsikologi di

Semorong (1967).

Belojor kepodo Romo Dipo di Solo (1966-

1975) dolom ngelmu Mistil<, Pongrocuton don

Poropsikologi.

Proktek Pengoboton Occultis di Solo dengon brdoftor di Kejori

Surokorto. 2 Okt.ober 78. No. 8.85/Pokem/V78. Kemudion di Solotigo,

terdoftor Kejori Solotigo. 12 April 1979. No. 0UP. b.U4l'79. Di Kodyo
Semorong lerdoftor di Kejori Kodyo Semorong 25 Jonuori 1984.

Membuko Podepokon 'Dhoyo Husodo' di Semorong dolom rongko

LITBANG (Penelition don Pengembongon) Poropsikologi.

Penceromoh dolom bidong Poropsikologi, penyembuhon, konsultosi

Pribodi, don rnengembongkon ilmu.

Menulis buku-buku fiksi don non Fiksi. Sebogion bloh dibeli

DEPDIKBUD dolom Proyek Pengodoon Buku Perpustokoon.

:Koryo yong sudoh terbit ontoro loin HOI?OSKOP JAWA Misteri

- -Pronoto Mongso, KERIS Doyo Mogic - Monfoot - Tuoh Misteri. Jggo

:Mewedor SEMT KEKIYASANING PANGRACI.JTAN Wirid Ngelmu Mo'rifot,

Cnf IDPTTf'\O tWtrAAQSlllTKr'fITO Nll,r,grlaerrlmur lMli,rliilsz tik TTaerar^oa'p. on dA^os n llaoiain-llo^aiin^ . I


Click to View FlipBook Version