T3 BAB2 BPK

KSSM SEJARAH
TINGKATAN 3

Bahan sokongan ini hanya boleh digunakan untuk tujuan PdP Sejarah sahaja. TIDAK DIBENARKAN BAHAGIAN PEMBANGUNAN KURIKULUM
untuk menggunakan mana-mana bahagian bahan ini untuk tujuan komersial dan penerbitan semula JPN JOHOR

SEJARAH TINGKATAN 3LOREM IPSUM DOLOR SIT AMET

BAB 2:
PENTADBIRAN
NEGERI-NEGERI SELAT

PENTADBIRAN Peluasan Kuasa British di Pulau
NEGERI-NEGERI Pinang, Singapura dan Melaka

SELAT ❖Latar Belakang Pulau Pinang, Singapura
dan Melaka sebelum Peluasan Kuasa British

❖Peluasan Kuasa British di Pulau Pinang
❖Peluasan Kuasa British di Singapura
❖Peluasan Kuasa British di Melaka

Perjanjian London 1824 dan
Kesannya Terhadap Alam Melayu

❖Kesan Perjanjian London 1824
terhadap Alam Melayu

Pembentukan Negeri-negeri Selat

❖Latar Belakang Pulau Pinang,
Singapura dan Melaka Sebelum
Pembentukan Negeri-negeri Selat

❖Negeri-negeri Selat 1826
❖Hubungan Negeri-negeri Selat dengan

Negeri-negeri Melayu

Pentadbiran Negeri-negeri Selat

❖Negeri-negeri Selat di bawah Kerajaan British di India (1826-1867)
❖Negeri-negeri Selat di bawah Pejabat Tanah Jajahan (1867-1946)

BAHAGIAN PEMBANGUNAN KURIKULUM 3
JPN JOHOR

2.1
PELUASAN KUASA
BRITISH DI PULAU
PINANG, SINGAPURA
DAN MELAKA

Pada akhir pembelajaran,
murid akan dapat:

➢ Menjelaskan peluasan
kuasa British di Pulau
Pinang, Singapura dan
Melaka

BAHAGIAN PEMBANGUNAN KURIKULUM 4
JPN JOHOR

2.1.1 PENGENALAN PULAU PERSAINGAN KUASA BARAT
PINANG
ABAD KE-18 Persaingan kuasa Barat seperti Belanda dan
Perancis menyebabkan British berusaha
British menggalakkan ekspedisi ke Timur mendapatkan petempatan-petempatan baharu
untuk meningkatkan kekayaan melalui bagi menjamin kepentingan British di Timur
perdagangan
PELBAGAI STRATEGI
PETEMPATAN STRATEGIK
British menggunakan pelbagai strategi untuk
Petempatan strategik ini penting bagi memenuhi menduduki Pulau Pinang, Singapura dan Melaka
keperluan perdagangan dan keselamatan British

di Alam Melayu

BAHAGIAN PEMBANGUNAN KURIKULUM 5
JPN JOHOR

2.1.2 LATAR BELAKANG PULAU PINANG SEBELUM PELUASAN KUASA

WILAYAH KESULTANAN KEDAH 02 PELABUHAN PERDAGANGAN

Pulau Pinang merupakan Wilayah Pulau Pinang menjadi pelabuhan dagang
Kesultanan Kedah dan jadi tempat dari daerah serantau terutama dengan
persinggahan pedagang-pedagang dari Acheh di Sumatera
Linggi yang berdagang dengan Kedah
01

04 PETEMPATAN BATU UBAN

PELABUHAN PALING AWAL 03 • Dibuka oleh orang Melayu
daripada Sumatera pada
Batu Uban merupakan pelabuhan paling tahun 1759
awal dibuka di Pulau Pinang dan sering
dikunjungi oleh pedagang-pedagang Arab • Sultan Kedah anugerahkan
kawasan tersebut sebagai
membalas jasa orang
Sumatera membantu
Kesultanan Kedah
menentang Siam

BAHAGIAN PEMBANGUNAN KURIKULUM 6
JPN JOHOR

2.1.3 LATAR BELAKANG SINGAPURA SEBELUM PELUASAN KUASA

01 02

WILAYAH KESULTANAN TEMENGGUNG ABDUL RAHMAN
JOHOR RIAU
Johor, Singapura dan Kepulauan Riau ditadbir
Singapura ialah wilayah Kesultanan Johor oleh Temenggung Abdul Rahman yang tinggal
Riau yang meliputi Pahang, Johor dan
di Singapura
gugusan kepulauan Riau Lingga sejak abad
ke-16 hingga abad ke-19

03 04

LADANG GAMBIR SULTAN ABDUL RAHMAN

Semasa pentadbiran Temenggung Abdul Rahman, Pemerintah Kesultanan Johor Riau ialah Sultan
ladang-ladang gambir diusahakan oleh orang
Melayu dan Cina di Singapura Abdul Rahman yang bersemayam di Lingga dan

mengadakan hubungan yang baik dengan

Belanda

BAHAGIAN PEMBANGUNAN KURIKULUM 7
JPN JOHOR

2.1.4 LATAR BELAKANG MELAKA SEBELUM PELUASAN KUASA

KERAJAAN DITAWAN TANAH JAJAHAN PUSAT BELANDA
ALAM MELAYU PORTUGIS BELANDA PENGUMPULAN PENTINGKAN

UNGGUL Pada tahun 1511, Pada tahun 1641 Belanda jadikan BETAWI
KMM ditawan oleh sehingga 1824, Melaka sebagai
Kesultanan Melayu pusat pengumpulan Belanda
Melaka (KMM) Portugis Melaka menjadi tanah hasil bijih timah dari pentingkan Betawi
jajahan Belanda
merupakan kerajaan setelah Belanda negeri-negeri di Pulau Jawa
Alam Melayu yang Melayu sebagai pusat
unggul pada ke-15 mengalahkan Portugis perdagangan
dengan bantuan utama di Alam

Kesultanan Johor Melayu
Riau

BAHAGIAN PEMBANGUNAN KURIKULUM 8
JPN JOHOR

2.1.5 PELUASAN KUASA BRITISH DI PULAU PINANG

PULAU
PINANG

PENGKALAN

TENTERA

PELABUHAN • Pengkalan tentera laut

PENGENALAN PERSINGGAHAN British terletak di pantai

• Awal abad ke-18, British PUSAT • British perlukan timur India iaitu
melalui SHTI bertapak pelabuhan persinggahan Bombay sukar kawal
di India berusaha KEDUDUKAN PENGUMPULAN di laluan India dan China petempatan British di
mendapatkan STRATEGIK Untuk jadikan tempat pantai timur India iaitu
petempatan baharu BARANG • baiki kapal, dapatkan • Madras
di Alam Melayu kerana • Pulau Pinang terletak bekalan makanan dan British perlukan
perkembangan pesat di tengah-tengah • British perlukan barang minuman serta pengkalan tentera yang
perdagangan dengan laluan perdagangan berlindung sementara lebih strategik untuk
China antara Timur dan dari China terutama teh dari tiupan angin monsun pertahankan
Barat dapat Memudahkan petempatan di India
• Pulau Pinang terletak memenuhi keperluan yang dapat pasaran baik penjelajahan ke rantau daripada ancaman
di utara Selat Melaka perdagangan dan Asia Pasifik tentera Perancis dan
mempunyai keselamatan British di Eropah • hadapi saingan
keistimewaan untuk di Alam Melayu • China tidak perlukan Belanda di Alam
memenuhi keperluan Melayu
British di Alam Melayu barangan British,

sebaliknya mahukan emas,

perak, bijih timah dan

rempah-ratus sebagai

tukaran
• British perlukan pusat

pengumpulan barangan

tersebut BAHAGIAN PEMBANGUNAN KURIKULUM 9
JPN JOHOR

2.1.6 KRONOLOGI PENDUDUKAN BRITISH DI PULAU PINANG

PENGENALAN

• Pada abad ke-18, Kesultanan Kedah tergugat kerana wujud persengketaan dalam negeri dan ancaman kuasa asing
• Sultan Kedah berusaha dapatkan bantuan ketenteraan daripada British untuk pertahankan kedaulatan negeri
• Namun begitu, British mengambil kesempatan daripada masalah Kesultanan Kedah dengan melakukan tipu helah bagi menduduki Pulau Pinang

PEREBUTAN KUASA ANCAMAN SIAM TIPU HELAH PULAU
KESULTANAN KEDAH FRANCIS LIGHT PINANG
• Semasa pemerintahan Sultan
• Krisis perebutan takhta berlaku Abdullah (1778-1798), Siam • Francis Light sedar kedudukan
apabila Sultan Muhammad Jiwa menuntut kembali penghantaran strategik Pulau Pinang dan berjanji
(1710-1778) melantik Tunku bunga emas daripada kerajaan bahawa SHTI akan memenuhi
Abdullah sebagai Raja Muda Kedah. Kedah yang terhenti semasa syarat Sultan Kedah
Kerabat Diraja Kedah yang tidak Perang Siam-Burma
bersetuju berpakat dengan Bugis • Sultan Abdullah berpegang kepada
di Selangor untuk menentang • Sultan Kedah rasa tergugat dan janji tersebut menawarkan Francis
mohon bantuan SHTI. Baginda Light membuka petempatan di
• Sultan Muhammad Jiwa berusaha tawarkan Pulau Pinang sebagai Pulau Pinang pada tahun 1786
meminta bantuan ketenteraan pengkalan SHTI dengan syarat
daripada SHTI untuk bantuan ketenteraan dan • Tawaran dibuat sementara
mempertahankan kedaulatan negeri pelindungan kepada Kedah menunggu jawapan daripada SHTI
daripada serangan Bugis daripada ancaman Siam diberikan berhubung syarat yang ditawarkan
oleh British kepada sultan
• SHTI hantar Edward Monckton
untuk berunding dengan sultan • Baginda meminta Francis Light, • Francis Light menamakan Pul;au
tetapi SHTI gagal berikan jamin iaitu pedagang persendirian untuk Pinang sebagai Prince of Wales
untuk melindungi Kedah dari sampaikan syarat tersebut kepada Island dan petempatan mereka
ancaman musuh Gabenor Jeneral British di India dinamakan Georgetown sempena
nama Raja England

BAHAGIAN PEMBANGUNAN KURIKULUM 10
JPN JOHOR

2.1.7 PENGUKUHAN KUASA BRITISH DI PULAU PINANG (PERJANJIAN)

PENDUDUKAN FRANCIS

01 LIGHT DI PULAU PINANG

• Pada tahun 1786, Siam menakluk Patani dan mengancam Kesultanan Kedah • Menandakan bermulanya
• Sultan Abdullah meminta bantuan ketenteraan SHTI seperti yang dijanjikan oleh

Francis Light kemasukan kuasa British di

• SHTI enggan memberikan bantuan kerana tiada perjanjian ditandatangani Tanah Melayu
dengan Sultan Kedah • Sejak itu, Pulau Pinang

terpisah daripada Kesultanan

• Setelah sedar tertipu dengan muslihat Francis Light, Sultan Abdullah Kedah dan mencipta identiti

02 menghimpunkan angkatan perang di Seberang Perai untuk mengambil semula sebagai tanah jajahan British
• Kesungguhan Sultan Kedah
Pulau Pinang
• Angkatan perang Kesultanan Kedah ditewaskan oleh Francis Light dengan mempertahankan hak yang

bantuan tentera SHTI diambil tanpa restu wajar
• Sultan Abdullah dipaksa tandatangan perjanjian dengan British pada tahun 1791
• Perjanjian ini secara rasmi mengiktiraf pendudukan British di Pulau Pinang dihargai
• Peristiwa ini memberikan

ikhtibar kepada kita tentang

kepentingan mengamalkan

03 • Pada tahun 1800 George Leith, Gabenor Pulau Pinang mendesak Sultan sifat berwaspada dalam
Kedah, Sultan Dhiauddin (1798-1804) menandatangi perjanjian dengan British membuat sebarang keputusan

• Perjanjian ini membolehkan British menduduki Seberang Perai.

• Pendudukan ini penting sebagai benteng pertahanan dan kawasan pertanian

bagi membekalkan sumber makanan kepada penduduk British di Pulau Pinang

BAHAGIAN PEMBANGUNAN KURIKULUM 11
JPN JOHOR

2.1.8 PELUASAN KUASA BRITISH DI SINGAPURA

PENGENALAN Pulau Pinang terletak PULAU TANAH • British memerlukan pelabuhan yang
di utara Selat Melaka PINANG MELAYU strategik untuk bersaing dengan Belanda
• Setelah menguasai Pulau Pinang, di Alam Melayu
British berusaha meluaskan Bangkahulu berada MELAKA
pengaruh ke wilayah lain di Alam di luar laluan utama SINGAPURA • Kedudukan Singapura di bahagian
Melayu perdagangan Alam KEPULAUAN Selatan Semenanjung Tanah Melayu
RIAU LINGGA dapat mengawal kegiatan perdagangan
• British dapat menduduki Melaka Melayu Selat Melaka dan Selat Sunda
dan Betawi iaitu tanah jajahan
Belanda berikutan tercetusnya • Singapura boleh memmainkan peranan
perang Nepoleon di Eropah sebagai pusat pengumpulan hasil-hasil
ekonomi Alam Melayu
• Setelah perang Nepoleon tamat,
British terpaksa pulangkan BANGKAHULU Kebanyakkan kapal
semula petempatan tersebut dagang berlabuh di
kepada Belanda BETAWI pelabuhan Betawi, Riau
dan Lingga yang berada
• British menugaskan Stamford JAWA di bawah pengaruh
Raffles dan William Farquhar Belanda
mencari pelabuhan baharu untuk
memecahkan penguasaan
Belanda di Alam Melayu
disamping berusaha menduduki
Singapura

KEPENTINGAN SINGAPURA KEPADA BRITISH
• Menjelang abad ke-19, perdagangan British di Alam Melayu semakin menguntungkan.
• Pelabuhan British iaitu Pulau Pinang dan Bangkahulu tidak mampu menyaingi pelabuhan-pelabuhan Belanda di Alam Melayu

BAHAGIAN PEMBANGUNAN KURIKULUM 12
JPN JOHOR

2.1.9 PERTAPAKAN BRITISH DI SINGAPURA

JANUARI 1819 PERJANJIAN AWAL

Stamford Raffles dan William Farquhar British adakan perjanjian awal dengan Temenggung
tiba di Singapura Abdul Rahman untuk benarkan British dirikan
petempatan sementara di Singapura

KESAN TINDAKAN PENGESAHAN SULTAN
STAMFORD RAFFLES
Temenggung Abdul Rahman menegaskan
Johor Riau mempunyai dua orang sultan bahawa perjanjian tersebut perlu mendapat
iaitu Sultan Abdul Rahman bersemayam pengesahan Sultan Abdul Rahman,
pemerintah Kesultanan Johor Riau
di Lingga dan Sultan Hussein
bersemayam di Singapura Diorama menggambarkan MANIPULASI ISU
pertemuan Stamford Raffles PEWARISAN TAKHTA
PUJUK TEMENGGUNG dan William Farquhar dengan
Temenggung Abdul Rahman Stamford Raffles memanipulasikan isu
Stamford Raffles memujuk Temenggung pewarisan takhta Kesultanan Johor Riau bagi
Abdul Rahman menjemput Tengku Hussein pada Januari 1819 mendapatkan pengesahan sultan setelah
menyedari Sultan Abdul Rahman mempunyai
ke Singapura dan diisytiharkan sebagai hubungan baik dengan Belanda
Sultan Johor Riau

BAHAGIAN PEMBANGUNAN KURIKULUM 13
JPN JOHOR

2.1.9 PERTAPAKAN BRITISH DI SINGAPURA

ISU PEWARISAN TAKHTA KESULTANAN JOHOR RIAU

TAHUN 1812 TENGKU ABDUL RAHMAN

Sultan Mahmud III mangkat dan Tengku Ditabalkan sebagai Sultan Johor Riau
Abdul Rahman hadir semasa pemakaman dan mendapat pengiktirafan Bugis dan
Almarhum Sultan di Lingga Belanda

SULTAN MAHMUD SHAH III TENGKU HUSSEIN BERUNDUR DAN

Mempunyai dua putera iaitu Tengku Tidak hadir semasa Almarhum Sultan MENETAP DI RIAU
Hussein, putera sulung dan Tengku dimakamkan kerana berada di Pahang
Abdul Rahman, putera bongsu Tengku Hussein yang diketepikan
telah berundur dan menetap di Riau

BAHAGIAN PEMBANGUNAN KURIKULUM 14
JPN JOHOR

2.1.10 PERJANJIAN MENGUKUHKAN KUASA BRITISH DI SINGAPURA

PENGENALAN

• British seterusnya mengukuhkan penguasaan ke atas Singapura melalui beberapa perjanjian dengan Sultan Hussein dan Temenggung Abdul

Rahman
• Melalui perjanjian tersebut, British dapat menguasai Singapura, kawasan laut, selat dan pulau kecil sekitarnya, kecuali kawasan kediaman Sultan

dan Temenggung

01 PERJANJIAN 06 FEBRUARI 1819

• Stamford Raffles menandatangani perjanjian dengan Sultan Hussein dan Temenggung
Abdul Rahman

• Kesan perjanjian:
- Petempatan British di Singapura diiktiraf
- British menaikkan bendera Union Jack di Singapura pada 13 Februari 1819
- William Farquhar (1819-1823) dilantik sebagai Residen pertama Singapura

02 PERJANJIAN 02 OGOS 1824

• Residen Singapura, John Crawfurd (1824-1826) menandatangani perjanjian
dengan Sultan Hussein dan Temenggung Abdul Rahman

• Kesan perjanjian:
❑ Singapura diserahkan kepada British untuk selama-lamanya
❑ Sultan dan Temengung hilang kedaulatan ke atas Singapura.
❑ Sebagai ganti, Sultan dan Temenggung diberikan bayaran pampasan
dan pencen bulanan seumur hidup

BAHAGIAN PEMBANGUNAN KURIKULUM 15
JPN JOHOR

2.1.11 PELUASAN KUASA BRITISH DI MELAKA

PENGENALAN

• Melaka merupakan pelabuhan yang strategik di selat Melaka yang dikuasai oleh British selepas berjaya menduduki Pulau Pinang dan Singapura
• British menguasai Melaka melalui strategi pakatan dengan Belanda

FAKTOR PAKATAN BRITISH-BELANDA

MENAMATKAN PERTIKAIAN BRITISH DASAR PERSAHABATAN BRITISH DAN PENYELESAIAN UNTUK PERDAMAIAN
BELANDA BERKAITAN SINGAPURA
DAN BELANDA BERKAITAN SINGAPURA • Belanda dan British mahu elakkan
• Persahabatan di Eropah penting kerana peperangan yang pernah berlaku pada
• Pendudukan British di Singapura kedudukan Belanda berdekatan dengan
Britain abad ke-17 dan ke-18
timbulkan pertikaian dan menyebabkan • Belanda tidak mahu terbeban dengan
• British mengambil pengalaman semasa
hubungan British dengan Belanda di Perang Napoleon, Perancis menjadikan masalah kewangan yang semakin
Belanda sebagai pangkalan menyerang lemah selepas Perang Napoleon
Alam Melayu semakin tegang Britain pada tahun 1795 • Oleh itu, penyelesaian mesti dilakukan
• British berjaya memajukan Singapura melalui rundingan ke arah perdamaian
• Belanda perlu berbaik-baik dengan
dalam tempoh yang singkat British yang menjaga jajahan Belanda
• British bertekad pertahankan kedudukan di timur semasa Perang Napoleon

di Singapura
• British yakin Singapura menjadi

pelabuhan bebas dan pangkalan tentera

yang penting di Alam Melayu
• Belanda mendakwa Singapura berada

di bawah lingkungan pengaruhnya
• Belanda menuntut British berundur dari

Singapura
• Belanda bimbang kemajuan Singapura

jejaskan perdagangan di Betawi

BAHAGIAN PEMBANGUNAN KURIKULUM 16
JPN JOHOR

2.1.12 KESAN PAKATAN BRITISH DAN BELANDA
KESAN PAKATAN BRITISH-BELANDA

PERJANJIAN LONDON 1824 TUJUAN TAMATKAN PERTIKAIAN

Pakatan British dan Belanda menyebabkan Perjanjian bertujuan tamatkan pertikaian
termeterainya Perjanjian London 1824 atau dan hubungan tegang antara dua kuasa
Perjanjian Inggeris-Belanda 1824 Eropah tersebut demi menjaga kepentingan
masing-masing di Alam Melayu

PERJANJIAN LONDON 1824 BRITISH KUASAI MELAKA

Tarikh: 17 Mac 1824 Melalui perjanjian ini juga, British dapat
Tempat: London, England menguasai Melaka apabila berlaku pertukaran
Pihak terlibat: British dan Belanda wilayah antara British dengan Belanda
Kandungan perjanjian: Wilayah pengaruh,
kewangan dan perdagangan

TANAH JAJAHAN MAHKOTA BRITISH: Tanah jajahan yang diperintah
oleh Gabenor yang dilantik oleh pemerintahan beraja British

BAHAGIAN PEMBANGUNAN KURIKULUM 17
JPN JOHOR

APLIKASI KBAT DAN
ELEMEN K (K7.2.5)
CAKNA MINDA

Sifat berwaspada penting dalam
membuat sesuatu keputusan.
Bincangkan.

BAHAGIAN PEMBANGUNAN KURIKULUM 18
JPN JOHOR

2.2
PERJANJIAN LONDON
1824 DAN KESANNYA
TERHADAP ALAM
MELAYU

Pada akhir pembelajaran,
murid akan dapat:

➢ Menghubungkait Perjanjian
London 1824 dengan
kesannya terhadap Alam
Melayu

BAHAGIAN PEMBANGUNAN KURIKULUM 19
JPN JOHOR

2.2.1 PENGENALAN

Persaingan kuasa Barat Perancangan ini Kandungan perjanjian ANTARA SYARAT
di Alam Melayu terhasil melalui tersebut yang merangkumi PERJANJIAN LONDON 1824

membawa kepada Perjanjian London butiran tentang wilayah BELANDA
perancangan British dan 1824 yang pengaruh, perdagangan • Mengiktiraf
Belanda untuk membuat dan kewangan memberikan
ditandatangani oleh kesan penting terhadap petempatan British
pembahagian kawasan British dan Belanda
pengaruh masing-masing Alam Melayu di Singapura
• Menyerahkan
03
Melaka dan jajahan
02 BRITISH
• Berundur dari takluknya kepada
01
Sumatera British
• Menyerahkan • Tidak membuka

Bangkahulu kepada petempatan baharu

Belanda di Tanah Melayu
• Tidak membuka

petempatan baharu

di Kepulauan Riau

Lingga dan

kepulauan lain

di selatan Singapura

BAHAGIAN PEMBANGUNAN KURIKULUM 20
JPN JOHOR

2.2.2 KESAN PERJANJIAN LONDON 1824 TERHADAP ALAM MELAYU

PEMBAHAGIAN ALAM MELAYU KEPADA WILAYAH PENGARUH BELANDA
DUA LINGKARAN PENGARUH BARAT
Wilayah pengaruh Belanda dikenali sebagai
Hindia Timur Belanda

MENGUTAMAKAN KEPENTINGAN

British dan Belanda hanya mengutamakan
kepentingan mereka terjamin dan meminggirkan

kedaulatan kerajaan-kerajaan Alam Melayu

ENTITI GEOPOLITIK BAHARU

Mewujudkan entiti geopolitik baharu yang dikenali
sebagai Tanah Melayu di bawah pengaruh British

SEMPADAN

Selat Melaka dan Selat Singapura dijadikan
sempadan yang memisahkan wilayah pengaruh
British dan wilayah pengaruh Belanda di Alam
Melayu

BAHAGIAN PEMBANGUNAN KURIKULUM 21
JPN JOHOR

2.2.2 KESAN PERJANJIAN LONDON 1824 TERHADAP ALAM MELAYU

PERPECAHAN EMPAYAR KESULTANAN JOHOR RIAU

SINGAPURA MENJADI Istana Sultan Hussein Muhammad PENGISYTIHARAN
Shah di Kampung Gelam, Singapura. KEDAULATAN PAHANG
TANAH JAJAHAN BRITISH Kini, istana tersebut dikenali sebagai
• Perpecahan Kesultanan Johor
• Johor dan Singapura diperintah oleh Pusat Warisan Melayu Riau berlaku apabila
Sultan Hussein Muhammad Shah Bendahara Tun Ali di Pahang
dan Temenggung Abdul Rahman BERAKHIR KESULTANAN RIAU LINGGA cuba membebaskan Pahang
berada di bawah pengaruh British daripada Kesultanan Johor
• Kepulauan Riau Lingga diperintah oleh Riau berikutan pengukuhan
• Pada Ogos 1824, Sultan dan Sultan Abdul Rahman dan berada di bawah kuasa Barat di Singapura dan
Temenggung didesak tandatangan pengaruh Belanda Johor serta pergolakan di Riau
perjanjian serahkan Singapura Lingga
kepada British • Pada tahun 1911, institusi Kesultanan Riau
Lingga dihapuskan oleh Belanda • Pada tahun 1853, dengan
• Sultan Hussein Muhammad Shah muafakat pembesar Pahang,
tinggalkan tempat semayamnya di • Wilayah Riau Lingga kemudiannya diperintah Bendahara mengisytiharkan
Kampung Gelam, Singapura dan secara langsung oleh Belanda melalui Pahang sebagai negeri yang
berpindah ke Banda Hilir Melaka. Residen Riau bebas dan berdaulat
Baginda mangkat pada tahun 1835
dan dimakamkan di Melaka Sultan Abdul Rahman Muazzam
Shah II (18831911), pewaris
• Pemerintah Johor kemudiannya takhta kerajaan Riau Lingga
memindahkan pusat pemerintahan telah diturunkan takhta oleh
Johor ke Johor Bahru Belanda pada tahun 1911

BAHAGIAN PEMBANGUNAN KURIKULUM 22
JPN JOHOR

2.2.2 KESAN PERJANJIAN LONDON 1824 TERHADAP ALAM MELAYU
SELAT MELAKA DI BAWAH PENGUASAAN BRITISH

BRITISH KUASAI PERDAGANGAN PENGUNDURAN BELANDA DARI
DI SELAT MELAKA TANAH MELAYU

Perdagangan di Selat Melaka Pengunduran Belanda dari Tanah
dikuasai sepenuhnya oleh British Melayu membuka peluang kepada
kerana memiliki tiga pelabuhan British untuk meluaskan kuasa ke
strategik, iaitu Pulau Pinang,
Melaka dan Singapura negeri-negeri Melayu

BAHAGIAN PEMBANGUNAN KURIKULUM 23
JPN JOHOR

2.2.2 KESAN PERJANJIAN LONDON 1824 TERHADAP ALAM MELAYU

RUMUSAN

• Perjanjian London 1824 memaparkan pakatan kuasa Barat dalam
menangani persaingan di Alam Melayu

• British dan Belanda bertindak sewenang-wenangnya tanpa
melibatkan Raja-raja Melayu dengan membahagi-bahagikan
wilayah Kesultanan Melayu yang berdaulat

• Perjanjian tersebut merintis pembahagian Alam Melayu menjadi
dua buah entiti yang berasingan dan menjadi asas kepada
sempadan Malaysia dan Indonesia masa ini

• Peristiwa ini memberikan kesedaran kepada kita tentang
kepentingan mempertahankan kedaulatan negara daripada
pencerobohan kuasa asing

BAHAGIAN PEMBANGUNAN KURIKULUM 24
JPN JOHOR

APLIKASI KBAT DAN
ELEMEN K (K7.2.6)
CAKNA MINDA

Pentadbiran yang sistematik
penting dalam memajukan negara.
Bahaskan.

BAHAGIAN PEMBANGUNAN KURIKULUM 25
JPN JOHOR

2.3
PEMBENTUKAN
NEGERI-NEGERI
SELAT (NNS)

Pada akhir pembelajaran,
murid akan dapat:
➢ Membincangkan

pembentukan Negeri-negeri
Selat

BAHAGIAN PEMBANGUNAN KURIKULUM 26
JPN JOHOR

2.3.1 LATAR BELAKANG SEBELUM PEMBENTUKAN NNS

PULAU PINANG (1786-1826) SINGAPURA (1819-1826) MELAKA (1824-1826)

• Peringkat awal ditadbir oleh Francis • Ditadbir oleh Residen yang • Melaka ditadbir oleh Residen Konsular
bertanggungjawab kepada Leftenan • Sistem Kapitan diteruskan bagi
Light, Pesuruhjaya yang Gabenor Britishdi Bangkahulu, Sumatera
mewujudkan keamanan dalam komuniti
bertanggungjawab kepada Gabenor • Pada tahun 1823, diisytiharkan sebagai
pelabuhan bebas. kaum
Jeneral British di India • Suku-suku kaum diletakkan di bawah
• Pada tahun 1787, berstatus pelabuhan • Menjadi pusat pertemuan pedagang
persendirian mengumpulkan hasil Alam seorang ketua kaum yang berperanan
bebas dan kuasai perdagangan dengan Melayu untuk diperdagangkan dengan
China sebagai penegak undang-undang.
negeri-negeri Melayu • Bagi masyarakat luar bandar,
• Perdagangan dikuasai oleh pedagang
tanggungjawab tersebut diserahkan
persendirian
• Pada tahun 1805, dinaik taraf menjadi kepada penghulu

Presidensi keempat selepas Benggala,

Madras dan Bombay di India
• Seorang gabenor dilantik sebagai ketua

pentadbir Pulau Pinang

BAHAGIAN PEMBANGUNAN KURIKULUM 27
JPN JOHOR

2.3.2 NEGERI-NEGERI SELAT 1826

PENGENALAN

• Pada tahun 1826, Pulau Pinang, Singapura dan Melaka digabungkan menjadi satu unit pentadbiran yang dinamakan Negeri-negeri Selat (NNS)
• Penggabungan ini bertujuan menjimatkan perbelanjaan dan menyeragamkan pentadbiran

KEPENTINGAN PEMBENTUKAN NEGERI-NEGERI SELAT KEPADA BRITISH

TARAF PELABUHAN BEBAS PINTU MASUK BURUH LUAR

NNS berjaya tarik kedatangan pedagang NNS jadi pintu masuk bagi buruh luar untuk
tempatan dan kapal-kapal dagang dari Alam percepatkan pembangunan ekonomi British.
Melayu serta pedagang luar seperti dari Arab, Kesannya, wujud masyarakat berbilang kaum

India, China, Eropah dan Amerika di NNS

LALUAN UTAMA PUSAT PENGUMPULAN PENANAMAN MODAL

PERDAGANGAN NNS jadi pusat pengumpulan hasil-hasil Penanaman modal oleh pelabur luar
dari Alam Melayu terutama bijih timah menyebabkan perkembangan NNS
British dapat menguasai
keseluruhan Selat Melaka untuk mengimbangi perdagangan British berlaku dengan pantas
dengan China serta menyaingi pelabuhan-
sebagai laluan utama
perdagangan di Alam Melayu pelabuhan Belanda
di Alam Melayu

BAHAGIAN PEMBANGUNAN KURIKULUM 28
JPN JOHOR

2.3.3 HUBUNGAN NNS DENGAN NEGERI-NEGERI MELAYU

NEGERI-NEGERI SELAT

Memerlukan hasil ekonomi negeri-negeri Melayu untuk memajukan
perdagangan
Melabur modal memajukan perlombongan bijih timah
di negeri-negeri Melayu

NEGERI-NEGERI MELAYU

Memerlukan pelabuhan Negeri-negeri Selat untuk
memperdagangkan hasil ekonomi

PEMBENTUKAN NEGERI-NEGERI SELAT:

• membolehkan British menguasai laluan perdagangan di antara India dan China
• kukuhkan hubungan ekonomi dengan negeri-negeri Melayu
• Saingi penguasaan Belanda di Alam Melayu

BAHAGIAN PEMBANGUNAN KURIKULUM 29
JPN JOHOR

APLIKASI KBAT DAN
ELEMEN K (K7.2.7)
CAKNA MINDA

Mempertahankan kedaulatan
negara adalah tanggungjawab
bersama. Bincangkan.

BAHAGIAN PEMBANGUNAN KURIKULUM 30
JPN JOHOR

2.4
PENTADBIRAN
NEGERI-NEGERI
SELAT

Pada akhir pembelajaran,
murid akan dapat:
➢ Memperincikan corak

pentadbiran Negeri-negeri
Selat

BAHAGIAN PEMBANGUNAN KURIKULUM 31
JPN JOHOR

2.4.1 NNS DI BAWAH KERAJAAN BRITISH DI INDIA (1826-1867)

PENGENALAN

• NNS mengalami perubahan pentadbiran sejak pembentukannya pada tahun 1826
• Pada peringkat awal, NNS ditadbir oleh kerajaan British di India
• Pada tahun 1867, pentadbiran NNS dipindahkan ke Pejabat Tanah Jajahan London

NEGERI-NEGERI SELAT DI BAWAH SHTI (1826-1857)

• NNS diketuai oleh Gabenor.
• Residen Konsular dilantik membantu Gabenor menjalankan pentadbiran
• Pulau Pinang menjadi pusat pentadbiran pertama
• Pada tahun 1832, pusat pentadbiran dipindahkan ke Singapura kerana

lebih strategik dan maju berbanding dengan Pulau Pinang

NEGERI-NEGERI SELAT DI BAWAH PEJABAT INDIA (1858-1867)

• Undang-undang British dikuatkuasakan di NNS
• Pemberontakan yang berlaku di India menyebabkan Pejabat India tidak

mampu mentadbir NNS dengan baik
• Pejabat India tidak memberikan perhatian yang sewajarnya bagi

melindungi pedagang NNS
• Menimbulkan rasa tidak puas hati dalam kalangan pedagang NNS

BAHAGIAN PEMBANGUNAN KURIKULUM 32
JPN JOHOR

2.4.2 NNS DI BAWAH PEJABAT TANAH JAJAHAN (1867-1946)

PENGENALAN

• Golongan pedagang dan penduduk tempatan yang tidak berpuas hati dengan pentadbiran India Office (Pejabat India) telah mendesak Pejabat
Tanah Jajahan di London mengambil alih pentadbiran NNS

• Pada 1 April 1867, NNS diisytiharkan sebagai tanah jajahan British dan diletakkan di bawah tanggungjawab Pejabat Tanah Jajahan di London
Seterusnya, Majlis Perundangan ditubuhkan di NNS untuk meluluskan undang-undang sendiri

FAKTOR PEMINDAHAN PENTADBIRAN NEGERI-NEGERI SELAT KE PEJABAT TANAH JAJAHAN LONDON

Pejabat India mahu Cadangan Pejabat Pejabat India
menjadikan mata India mengenakan menjadikan NNS
wang rupee India cukai pelabuhan di tempat buangan
sebagai mata wang NNS boleh banduan
NNS menggantikan menjejaskan menjejaskan imej
mata wang Dolar kemakmuran taraf NNS sebagai pusat
Sepanyol yang telah pelabuhan bebas perdagangan
lama digunakan
Tiada wakil NNS Pejabat India gagal
dalam Majlis mengawal masalah
Perundangan di India rompakan terhadap
yang meluluskan kapal dagang dan
undang-undang bagi pertelingkahan
NNS kumpulan Cina di
NNS

BAHAGIAN PEMBANGUNAN KURIKULUM 33
JPN JOHOR

2.4.2 NNS DI BAWAH PEJABAT TANAH JAJAHAN (1867-1946)

RUMUSAN

• Pembentukan dan pentadbiran NNS merupakan penerusan
peluasan kuasa British di negara kita

• Pelbagai strategi digunakan oleh British untuk menduduki
Pulau Pinang, Singapura dan Melaka yang strategik untuk
menjamin kepentingan politik dan ekonomi di Alam Melayu

• Peristiwa ini memberikan iktibar kepada kita kepentingan
mempertahan keistimewaan yang ada di negara kita
daripada dieksploitasi oleh orang asing

• Selain itu, pentadbiran yang sistematik dan urus tadbir
yang baik penting bagi melindungi kepentingan negara kita

BAHAGIAN PEMBANGUNAN KURIKULUM 34
JPN JOHOR

APLIKASI KBAT DAN
ELEMEN K (K7.2.8)
CAKNA MINDA

Peristiwa campur tangan
dan penjajahan kuasa
asing ke atas negara kita
memberikan seribu satu
ikhtibar serta pengajaran.
Bersetujukah anda?
Bahaskan.

BAHAGIAN PEMBANGUNAN KURIKULUM 35
JPN JOHOR

LATIHAN
PENGUKUHAN
AKHIR BAB 2

#USAHATANGGAKEJAYAAN
#SELAMATMAJUJAYA

BAHAGIAN PEMBANGUNAN KURIKULUM 36
JPN JOHOR

SOALAN OBJEKTIF (ANEKA PILIHAN)

Baca soalan dengan teliti, pilih dan tandakan jawapan yang tepat bagi setiap soalan

1. British memerlukan emas, 2. Sultan Abdullah 3. Antara berikut yang 4. Apakah kesan tindakan
perak, bijih timah dan menawarkan Francis Light manakah merupakan Pejabat India abaikan
rempah-ratus untuk menduduki Pulau Pinang antara faktor Stamford kebajikan pedagang,

ditukarkan dengan teh dari pada tahun 1786. Raffles menduduki kenalkan mata wang rupee
China. Bagaimanakah Mengapakah Sultan Singapura? India dan hapuskan taraf
British menyelesaikan Abdullah bertindak
masalah tersebut? pelabuhan bebas
demikian? Singapura?

A. Menaungi Johor A. Mengatasi masalah A. Mengeksploitasi hasil A. Sistem Residen
B. Menguasai Melaka kewangan bumi diperkenal
C. Menjajahi Bangkahulu
D. Menduduki Pulau B. Menghapuskan B. Menyekat kemaraan B. Ibu negeri ditukarkan
ancaman lanun Perancis ke Singapura
Pinang
C. Memajukan bidang C. Mewujudkan pusat C. Pentadbiran
perdagangan pengumpulan barang dipindahkan ke
London
D. Mendapatkan bantuan D. Menyaingi pelabuhan
ketenteraan Belanda di Betawi D. Syarikat Hindia Timur
Inggeris dibubarkan

BAHAGIAN PEMBANGUNAN KURIKULUM 37

JPN JOHOR

SOALAN OBJEKTIF (ANEKA PILIHAN)

Baca soalan dengan teliti, pilih dan tandakan jawapan yang tepat bagi setiap soalan

5. Apakah kesan Perjanjian 6. Mengapa pakatan 7. Apakah kesan tindakan 8. Mengapa Sultan Kedah
London 1824 terhadap Alam antara British-Belanda Stamford Raffles berusaha mendapatkan

Melayu? dibuat? memanipulasikan isu bantuan ketenteraan
pewarisan takhta daripada British
A. British dan Belanda A. Dasar berbaik-baik
mengaut keuntungan British dan Belanda Kesultanan Johor Riau? untuk mempertahankan
kedaulatan negeri Kedah?
B. Alam Melayu terbahagi B. Penyelesaian masalah
kepada dua lingkungan perdagangan A. Sultan Hussein A. Persediaan hadapi
pengaruh Barat British-Belanda di jalinkan hugungan baik kesan Perang
Alam Melayu dengan Belanda Nepoleon
C. Ekonomi penduduk
tempatan maju C. Tamatkan pertikaian B. Sultan Abdul Rahman B. Ancaman daripada
British-Belanda lantik Stamford Raffles Siam
D. Sistem pemerintahan berkaitan Singapura menjadi gabenor
moden diperkenalkan C. Ingin jalinkan
D. Selesaikan perebutan C. Kesultanan Johor Riau kerjasama dengan
Pulau Pinang D. mempunyai dua orang Francis Light

sultan D. Untuk memajukan
E. Singapura menjadi Kedah

pelabuhan bebas

BAHAGIAN PEMBANGUNAN KURIKULUM 38

JPN JOHOR

SOALAN STRUKTUR

Baca soalan dengan teliti dan jawab soalan mengikut peruntukan markah yang ditetapkan

1. Situasi di bawaqh menggambarkan ketegangan c) Bagaimanakah ketegangan hubungan tersebut
hubungan antara British dengan Belanda di Alam diselesaikan? (2m)
Melayu pada tahun 1824. ………………………………………………………………
………………………………………………………………
Gambar 1
d) Apakah kesan ketegangan hubungan tersebut terhadap
a) Apakah nama pulau yang dimaksudkan dalam Alam Melayu? (2m)
pertikaian di atas? (1m) ……………………………………………………………….
……………………………………………………………… ……………………………………………………………….
……………………………………………………………….
b) Mengapakah tempat tersebut menjadi rebutan? (1m) ……………………………………………………………….
……………………………………………………………….
………………………………………………………………. e) Jelaskan iktibar yang diperoleh daripada peristiwa di
atas (2m)
……………………………………………………………….
……………………………………………………...............
……………………………………………………………….
……………………………………………………………….
……………………………………………………………….

BAHAGIAN PEMBANGUNAN KURIKULUM 39

JPN JOHOR

SOALAN ESEI

Baca soalan dengan teliti dan jawab soalan mengikut peruntukan markah yang ditetapkan

2. Gambar di bawah menunjukkan keunikan warisan di b) Berdasarkan pengetahuan sejarah anda, mengapakah
salah satu Negeri-negeri Selat keadaan di dalam gambar atas boleh berlaku? (8m)
……………………………………………………………….
a) Apakah yang anda lihat dalam gambar di atas? (4m) ……………………………………………………………….
……………………………………………………………… ……………………………………………………………….
……………………………………………………………… ……………………………………………………………….
………………………………………………………………
c) Rumah ibadat di atas merupakan warisan dan khazanah
negara yang tidak ternilai. Bersetujukah anda? Jelaskan
jawapan anda (8m)
……………………………………………………………….
……………………………………………………………….
……………………………………………………………….
……………………………………………………………….

BAHAGIAN PEMBANGUNAN KURIKULUM 40

JPN JOHOR

TERIMA KASIH
BPK Peneraju Pendidikan Negara
Unit Sejarah

+603-8884 2000

[email protected]

http://bpk.moe.gov.my/

Bahan sokongan ini hanya boleh digunakan untuk tujuan PdP Sejarah sahaja. TIDAK DIBENARKAN BAHAGIAN PEMBANGUNAN KURIKULUM
untuk menggunakan mana-mana bahagian bahan ini untuk tujuan komersial dan penerbitan semula JPN JOHOR