คู่มือการซ่อมเครื่องใช้ไฟฟ้าภายในบ้าน

สารบญั

บทนำ 1
ขน้ั ตอนการซ่อมเครอ่ื งใชไ้ ฟฟา้ ภายในบ้าน 1
เคร่อื งมอื อปุ กรณแ์ ละขอ้ ควรระวัง 2
01.การซอ่ มพัดลมหมนุ ชา้ 3
02.การซอ่ มเตารดี ร้อนจดั ไมต่ ัดการทำงาน 6
ภาคผนวก 9
ภาคผนวก ก การซอ่ มพดั ลมหมุนชา้ 10
ภาคผนวก ข การซอ่ มเตารีดร้อนเกิน 13
ภาคผนวก ค การซอ่ มหมอ้ หงุ ขา้ วไฟไมเ่ ข้า 18
ภาคผนวก ง การใชม้ ัลติมิเตอร์ 20
บรรณานุกรม 24
ประวัติผู้จดั ทำ 26

-1-

บทนำ

ในปจ� จุบันเครื่องใช้ไฟฟา้ เป�นส่ิงจำเปน� ในชีวิตประจำวันและอำนวยความสะดวกสบาย อปุ กรณ์ไฟฟ้า
นั้นมีอายุการใช้งานที่แตกต่างกันออกไป บางสิ่งที่ซ้ือใหม่แล้วแพงก็ควรซ่อม จึงยกตัวอย่างการซ่อม
เครอ่ื งใชไ้ ฟฟา้ มา 3 ชนิด เช่น พดั ลม เตารดี หม้อหงุ ขา้ ว

คู่มือการปฏิบตั ิงานฉบับนี้มีข้ันตอนการซ่อมเครื่องใช้ไฟฟ้า รวมถึงรายละเอียดต่างๆของวสั ดอุ ุปกรณ์
รูปภาพ ลิงค์ วีดโี อ คิวอาร์โคด้ และหวงั เป�นอยา่ งยงิ่ ว่าคู่มอื ฉบับน้ีจะเปน� ประโยชนต์ ่อผอู้ า่ น

การซอ่ มเคร่ืองใชไ้ ฟฟา้ ภายในบ้าน มี 3 ชนดิ

การซอ่ มพดั ลมหมนุ ช้า

01

การซอ่ มเตารีดร้อนเกิน

02

03 การซอ่ มหมอ้ หุงข้าวไฟไมเ่ ขา้

-2-

เครื่องมอื อุปกรณแ์ ละข้อควรระวัง การซ่อมเคร่อื งใช้ไฟฟ้าภายในบา้ น

หวั แร้งบดั กรี (soldering iron) ไขควงวัดไฟ (electric screwdriver)

ขอ้ ควรระวัง ขอ้ ควรระวงั

-ที่ปลายหวั แรง้ มีความรอ้ นมาก -ไมค่ วรนำไปขันน็อตท่มี คี วามแน่นมาก

ไขควง (screwdriver) คตั เตอร์ (cutter)

ข้อควรระวงั ข้อควรระวัง

-ควรใชไ้ ขควงใหถ้ กู ชนิดและขนาด -ใบมีดมีความคมมาก

มลั ตมิ เิ ตอร์ (Multimeter) คาปาซิเตอร์ (Capaciter)

ข้อควรระวัง ข้อควรระวัง

-ควรตงั้ ยา่ นวดั ใหถ้ ูกตอ้ งและเหมาะสม -ควรเลือกใช้ให้ตรงคา่ เดิมท่ีสุด

-3-

01 การซ่อมพัดลมหมนุ ชา้

เคร่ืองมือและอปุ กรณ์

เทคนคิ การทำงาน ข้อควรระวงั

-แยกนอ็ ตแตล่ ะสว่ นออกจากกัน -ช้ินสว่ นบอบบางระวงั การออกแรงเมื่อแกะชิ้นสว่ น

-4-

01

การซ่อมพดั ลมหมุนชา้

https://rb.gy/wjtbhc ดึงฝาครอบออก

เปด� ฝาครอบดา้ นหลังพัดลม จะมนี อ็ ตอยู่ 2 ตัว https://rb.gy/i4n7f6
ใช้หัวแร้งจ้ีเอาสายไฟที่บัดกรอี อก
1
2

https://rb.gy/i4n7f6

ใช้คตั เตอรก์ รีดท่อหดทพ่ี ันสายไฟออก 2 เส้น

https://rb.gy/uldr3n https://rb.gy/917a0s

-5-

01

เปลี่ยน Capaciter ตัวเก่าออกแลว้ ใส่ตวั ใหม่ ใช้ตะก่ัวบัดกรี

https://rb.gy/5t8rna https://rb.gy/wrsrhj
ประกอบช้ินสว่ นเขา้ ทเี่ ดิม

https://rb.gy/qugqun

-6-

02 การซอ่ มเตารีดรอ้ นเกนิ

เครอ่ื งมอื และอุปกรณ์

เทคนคิ การทำงาน ข้อควรระวัง

-แยกนอ็ ตแตล่ ะส่วนออกจากกัน -ชน้ิ ส่วนบอบบางระวังการออกแรงเม่อื แกะชิ้นส่วน
อาจทำให้แตกหกั ได้

-7-

02

การซ่อมเตารีดรอ้ นเกนิ

https://rb.gy/zlmxr5 ขันน็อตทล่ี อ็ คฝาครอบออกให้หมด

ใช้ไขควงแบนเล็กงดั ตวั หมนุ ปรับความรอ้ นออก

https://rb.gy/vcyyyi https://rb.gy/cxgdom
ขันน็อตที่ยึดสายไฟและหลอดไฟออก
แผ่นฐานรองpinสีขาวตำ่ ลงกวา่ ปกติ เกิดจากการ
โกง่ งอ

https://rb.gy/2byvwl https://rb.gy/gqlsy0

-8-

.3 02

ใชไ้ ขควงดันฐานรองpinสขี าวใหส้ ูงขนึ้ เพ่ือดนั ชุด ประกอบชน้ิ สว่ นเข้าทเ่ี ดิม
สวติ ซ์

https://rb.gy/3gmdgo https://rb.gy/szhavf
ทดลองใชง้ าน

https://rb.gy/1uefc8

-9-

03 การซ่อมหมอ้ หุงข้าวไฟไมเ่ ขา้

เคร่อื งมือและอปุ กรณ์

เทคนิคการทำงาน ขอ้ ควรระวัง

-แยกน็อตแตล่ ะสว่ นออกจากกนั -ขนาดและรปู รา่ งของร่องหัวสกรูควรจับคู่ไขควงท่ี
เหมาะสม

- 10 -

03

การซอ่ มหม้อหุงขา้ วไฟไมเ่ ข้า

https://rb.gy/dyyvd8 ถอดเทอรโ์ มฟ�วส์ตัวเก่าออก
ขนั นอ็ ตออก

https://rb.gy/bm580s https://rb.gy/mw3gsq
ใสเ่ ทอรโ์ มฟว� สต์ วั ใหมเ่ ข้าไป ทดลองใช้งาน

https://rb.gy/xmwmp8 https://rb.gy/rjxxhp

- 11 -

ภาคผนวก

- 12 -

ภาคผนวก ก
การซอ่ มพัดลมหมนุ ชา้

- 13 -

ขั้นตอนการเปลย่ี นคาปาซิเตอรพ์ ัดลม
1.ใชไ้ ขควง คลายสกรู 2 จดุ แลว้ ดึงฝาครอบออกมา

12

2.เม่อื ดึงฝาครอบมอเตอรอ์ อกมา จะพบกบั เจ้าคาปาซเิ ตอร์ ยึดดว้ ยสกรหู น่งึ ตวั ใหท้ ำการคลายสกรูแลว้ ใช้คมี ตัด
สายไฟออกมา

3.ตรวจดูตัวถงั วา่ มีความผิดปกตหิ รือไม่

- 14 -

4. นำตวั ท่ซี ื้อมาใหม่ติดตั้งเข้าไปตามเดมิ โดยปอกสายไฟแล้วพันเข้าไปกับสายเส้นเดิมแลว้ พนั ด้วยเทปพนั สายไฟ
ให้เรียบร้อย จากนน้ั จึงใช้สรยู ดึ เขา้ ไปตามเดิม

https://rb.gy/rmpxau

- 15 -

ภาคผนวก ข
การซอ่ มเตารดี ร้อนเกนิ

- 16 -

ขัน้ ตอนการซอ่ มเตารีดรอ้ นเกนิ
ใชไ้ ขควงแบนเล็กงดั ตัวหมนุ ปรับความรอ้ นออก

ขันนอ็ ตท่ีลอ็ คฝาครอบออกให้หมด

ขันนอ็ ตทยี่ ดึ สายไฟและหลอดไฟออก
แผ่นฐานรองpinสขี าวตำ่ ลงกวา่ ปกติ เกิดจากการโก่งงอ

- 17 -

ใชไ้ ขควงดนั ฐานรองpinสขี าวใหส้ ูงข้นึ เพ่ือดนั ชุดสวติ ซ์
ประกอบช้นิ ส่วนเข้าท่เี ดมิ
ทดลองใชง้ าน

https://rb.gy/nbuqow

- 18 -

ภาคผนวก ค
การซ่อมหมอ้ หงุ ข้าวไฟไม่เขา้

- 19 -

วิธกี ารซอ่ มหม้อหงุ ขา้ วไฟไม่เข้า
สำหรับการซอ่ มหมอ้ หงุ ข้าว อันเนอื่ งมาจากเทอรโ์ มฟว� สข์ าด มขี นั้ ตอนส้ันๆ ไม่ยุง่ ยาก ทำได้ด้วยตนเองแบบไมเ่ ป�น
อนั ตราย สามารถทำไดต้ ามวิธีดงั ตอ่ ไปนี้

1. คว่ำหม้อหุงข้าวลง แลว้ ให้ขันนอตบริเวณฝาด้านใต้เครือ่ งออกให้หมด เป�ดด้านลา่ งออกเพื่อสะดวกในการ
เปลยี่ น

2. เอาเทอรโ์ มฟ�วสต์ วั ออกเก่า และใส่ตวั ใหม่เข้าไปแทนท่ี โดยวางในตำแหน่งเดมิ

3. ทดลองเป�ดหมอ้ หุงขา้ วดวู า่ สามารถใช้งานไดต้ ามปกติหรอื ไม่ หากไฟเข้าตามปกติหมายความว่า ประสบ
ความสำเร็จในการเลย่ี นเทอรโ์ มฟว� ส์

https://rb.gy/iarnf9

- 20 -

ภาคผนวก ง
การใช้มลั ติมเิ ตอร์

- 21 -

การใชม้ ัลติมเิ ตอร์

มลั ตมิ เิ ตอร์แบบเข็ม (analog multimeter, AMM) เป�นเคร่ืองมือวดั ปรมิ าณทางไฟฟา้ หลายประเภท
รวมอยูใ่ นเครอ่ื งเดยี วกนั โดยท่วั ไปแลว้ มัลติมิเตอรจ์ ะสามารถใช้วัดปรมิ าณตอ่ ไปนี้

ถา้ เขม็ ชี้ไม่ขยบั จากการช้ีศูนยห์ รือเบนออกมาเพยี งเลก็ นอ้ ย แสดงว่ากระแสผา่ นเคร่อื งวัดน้อยเกินไป ให้ปรับลด
ช่วงการวัดตำ่ ลงกว่าเดิมทีละขั้น จนกระท่ังเข็มชอ้ี ยูป่ ระมาณกลางสเกล

- ความต่างศักยก์ ระแสตรง (DC voltage)
- ความตา่ งศักย์กระแสสลับ (AC voltage)
- ปรมิ าณกระแสตรง (DC current)
- ความต้านทานไฟฟ้า (electrical resistance)
อยา่ งไรกต็ ามมัลตมิ เิ ตอรบ์ างแบบสามารถใชว้ ัดปริมาณอืน่ ๆ ได้อกี เชน่ กำลังออกของสัญญาณความถ่ี
เสยี ง (AF output) การขยายกระแสตรงของทรานซิสเตอร์ (DC current amplification, hFE) กระแสร่วั
ของทรานซิสเตอร์ (leakage current, lCEO) ความจุทางไฟฟา้ (capacitance) ฯลฯ

- 22 -

ส่วนประกอบสำคญั ของมลั ตมิ ิเตอรแ์ บบเข็ม
สว่ นประกอบสำคัญของมลั ตมิ ิเตอรแ์ บบเข็มข้างต้น (ซึง่ แสดงหมายเลขกำกับไวแ้ ลว้ ยกเวน้ หมายเลข 9

และ 10) ไดแ้ ก่
1. ทป่ี รับการช้ีศูนย์ (indicator zero corrector): ใช้สำหรับการปรบั ใหเ้ ขม็ ชศ้ี ูนยข์ ณะยังไม่ได้ใช้ทำการวดั
2. สวติ ช์เลือกปรมิ าณที่จะวัดและระดับขนาด (range selector switch knob) : เปน� สวิตช์ที่ผใู้ ช้จะต้องบิด
เลือกว่าจะใช้เครอ่ื งวดั ปรมิ าณใด ซึ่งมีท้ังหมด 4 ปรมิ าณแตล่ ะปรมิ าณมชี ว่ งการวดั ใหเ้ ลอื ก ดังน้ี
ACV : 0-10V, 0-50 V, 0-250 V และ 0-1000 V (รวม 4 ชว่ งการวัด)
DCV : 0-0.1 V, 0-0.5 V, 0-2.5 V, 0-10 V, 0-50 V, 0-250 V และ 0-1000 V (รวม 7 ชว่ งการวัด)
DCA :0-50 A,0-2.5 mA,0-25mA,และ0-0.25 A (รวม 4 ช่วงการวัด)

Resistance ( ) : x 1 (อ่านได้ 0-2k )

x 10 (อา่ นได้ 0-20k )

x 1k (อา่ นได้ 0-2000k หรือ 2 M )

x 10k (อา่ นได้ 0-20 M )( รวม 4 ช่วงการวัด)

3. ชอ่ งเสยี บสายวัดข้ัวบวก (measuring terminal +)
4. ชอ่ งเสยี บสายวัดข้ัวลบ (measuring terminal -COM)
5. ชอ่ งเสียบสายวัดขวั้ บวกกรณวี ัดกำลงั ออกของสญั ญาณความถ่ีเสียง (output terminal)
6. ป่มุ ปรับแก้ศูนย์โอห์ม (0 adjust knob) : ใช้เพอ่ื ปรับใหเ้ ขม็ ช้ีศนู ยโ์ อห์มเมื่อนำปลายวดั ทง้ั คู่มาแตะกนั
ก่อนทำการวัดค่าความต้านทานในแต่ละชว่ งการวัด
7. แผงหนา้ ป�ด (panel)
8. เข็มช้ี (indicator pointer)
9. สายวดั (test lead) : ประกอบด้วยสาย 2 เส้น สีแดงสำหรับขั้วบวกและสีดำสำหรับข้ัวลบ
10. สเกลการวดั (reading scales) : ประกอบด้วย 7 สเกลการวัดเรียงลำดบั จากบนสุดลงล่างดังนี้

- 23 -

1. สเกลวดั ความต้านทาน ( ) ด้านล่างของสเกลน้ีมกี ระจกเงาเพอ่ื ช่วยแก้ความคลาดเคล่อื นในการอ่าน
เน่อื งจากแพรลั แลกซ์
2. สเกลวดั ความต่างศักยก์ ระแสตรง (DCV) และปริมาณกระแสตรง (DCA) มสี ีดำ
3. สเกลวัดความตา่ งศกั ยก์ ระแสสลบั (ACV) มีสีแดง
4. สเกลวัดการขยายกระแสตรงของทรานซสิ เตอร์ (hFE) มีสนี ้ำเงนิ
5. สเกลวัดกระแสร่วั ของทรานซสิ เตอร์ (LEAK, ICEO, Ll) มสี นี ำ้ เงนิ
6. สเกลวัดความต่างศักยร์ ะหว่างปลายขณะวดั ความต้านทาน (LV) มีสนี ้ำเงนิ
7. สเกลวัดกำลงั ออกของสญั ญาณความถ่ีเสยี ง (dB) มีสีแดง

https://rb.gy/zrbzcj

- 24 -

บรรณานกุ รม

การเปลย่ี นคาปาซิเตอร์. [ออนไลน]์ .
[สืบคน้ เมอ่ื วนั ท่ี 29 พฤษภาคม 2565]. จาก
https://rb.gy/rmpxau

การซอ่ มพดั ลมไม่หมนุ .[ออนไลน]์ .
[สบื ค้นเมอ่ื วนั ท่ี 4 มถิ ุนายน 2565]. จาก
https://rb.gy/ugmbsn

การซ่อมเตารีดร้อนเกิน.[ออนไลน]์ .
[สืบคน้ เม่ือวันท่ี 10 มิถุนายน 2565]. จาก
https://rb.gy/nbuqow

- 25 -

วธิ กี ารซ่อมหมอ้ หุงขา้ วไฟไมเ่ ข้า. [ออนไลน]์ .
[สืบคน้ เมื่อวันท่ี 2 กรกฎาคม 2565]. จาก
https://rb.gy/iarnf9

การใชม้ ัลติมิเตอร์. [ออนไลน]์ .
[สืบค้นเมอ่ื วันที่ 16 กรกฎาคม 2565]. จาก

https://rb.gy/zrbzcj

- 26 -

ประวัตผิ จู้ ัดทำ

ชือ่ ผจู้ ดั ทำ : นายนรวชิ ญ์ อนิ เก้ือ

หลกั สตู ร : เทคโนโลยบี ัณฑติ

สาขาวชิ า : สาขาวชิ าเทคโนโลยีไฟฟา้

ประวตั ิการทำงาน

ป� พ.ศ. 2562 ถงึ ป� พ.ศ. 2563

ตำแหน่ง ผชู้ ่วยช่างไฟฟา้

หนา้ ที่

1. ติดต้ังระบบไฟฟา้ ภายในบา้ น

2. ติดตั้งระบบไฟฟ้าแรงสูง

ป� พ.ศ. 2563 ถึง ป� พ.ศ. 2564

ตำแหน่ง ผู้ชว่ ยช่างไฟฟ้า

หนา้ ที่

1. ตดิ ต้งั ระบบไฟฟา้ ภายในบา้ น

2. ตดิ ตงั้ ระบบกลอ้ งวงจรป�ด

- 27 -