สงครามโลกครั้งที่ 1

เพจครูสงั คมนา่ รัก ครูสงั คมนา่ รัก

สงครามโลกครั้งท่ีหน่ึง (World War I)
"มหาสงคราม" เป็นสงครามทั่วโลกทก่ี ิน
เวลาจากวันท่ี 28 กรกฎาคม ค.ศ. 1914
ถึง 11 พฤศจิกายน ค.ศ. 1918 นาไปสกู่ าร

ระดมพลทหารมากกวา่ 70 ล้านนาย รวมทัง้ ชาว
ยุโรป 60 ลา้ นคน

โดยมผี เู้ สยี ชวี ติ ประมาณเก้าล้านคนและ
พลเรอื นเสียชวี ติ 13 ลา้ นคนในขณะที่ได้เกิด
การฆ่าล้างเผา่ พนั ธแ์ุ ละการระบาดครั้งใหญ่
ของไข้หวัดใหญ่สเปนในปี ค.ศ. 1918 ทาให้
มีผู้เสียชวี ติ อีก 17 - 100 ล้านคนทว่ั โลก

การสังหารหมชู่ าวอารเ์ มเนยี นในปี 1915
(พศ.2458) โดยมชี าวคริสตอ์ ารเ์ มเนยี นถูก
สังหารถึง 1.5 ลา้ นคน โดยฝีมอื ของจกั รวรรดิ
ออตโตมันหรอื ออตโตมนั เติร์ก
ทก่ี ลายมาเป็นประเทศตรุ กี ซ่งึ เป็นชาวมสุ ลิม
ในปจั จบุ ัน

เมอ่ื จกั รวรรดอิ อตโตมาน ไดผ้ ลกั ดนั ชาวอารเ์ มเนยี ออก
จากพ้ืนท่จี ักรวรรดใิ นภาคตะวันออกแถบเอเชยี ไมเนอร์
เพื่อไมใ่ หช้ าวอารเ์ มเนียไปรว่ มมือกบั จกั รวรรดริ สั เซยี
ทาให้ชาวอารเ์ มเนียอย่างน้อย 1.5 ล้านคน เสียชีวิต
ระหว่างถกู บงั คับใหอ้ พยพ ความอดอยากและการสงั หาร
โดยกองทพั ออตโตมาน มีเหลือรอดราว 5 แสนคนท่ี
กระจายเปน็ คนพลัดถิน่ ไปอยใู่ นรสั เซยี สหรัฐอเมรกิ า





ประเทศตรุ กี
ประเทศอารเ์ มเนยี



สาเหตุของสงครามโลก
ครั้งท่ี 1

1.การขยายตวั ของลัทธอิ าณานคิ ม
2.การแข่งขันการขยายอานาจทางทหาร
3. ความตงึ เครยี ดบริเวณคาบสมุทร
บอลข่านระหวา่ งรัสเซยี กบั ออสเตรยี -ฮงั การี



ชนวนของสงครามโลก
คร้ังท่ี 1

เม่อื วนั ที่ 28 มิถุนายน ค.ศ. 1914 กฟั รีโล ปรนิ ซีป ชาวเซิรบ์
บอรส์ เนยี นักชาตินิยมยโู กสลาฟ ไดล้ อบปลงพระชนม์ อารช์
ดยกุ ฟรนั ซ์ แฟรด์ ีนันท์ รัชทายาทแหง่ ออสเตรีย-ฮังการี
ในเมืองซาราเยโว ประเทศยูโกสลาเวยี (อดีต) ไดน้ าไปสู่
วกิ ฤตการณ์เดอื นกรกฎาคมออสเตรีย-ฮงั การี ได้ย่นื คาขาดต่อ
เซอรเ์ บยี เม่ือวันท่ี 23 กรกฎาคม ซ่ึงเซอรเ์ บยี ปฏเิ สธทีจ่ ะ
รับผิดชอบตามขอ้ เสนอของออสเตรีย-ฮงั การี ก็สร้างความไม่
พึงพอใจให้กบั ชาวออสเตรีย และทง้ั สองฝ่ายต่างได้เข้าส่สู งคราม

ประเทศยูโกสลาเวยี "ดินแดนของชาวสลาฟตอนใต“้
เปลย่ี นชอื่ เป็น เซอรเ์ บยี และมอนเตเนโกร
ในวันท่ี 4 กมุ ภาพันธ์ พ.ศ. 2546

เมอื งซาราเยโว เป็นเมอื งหลวงและเมืองทใี่ หญท่ ่สี ุดของประเทศ
บอสเนยี และเฮอรเ์ ซโกวีนา



กัฟรโี ล ปรนิ ซปี ชาวเซริ บ์ บอร์สเนยี นกั ชาตินยิ มยูโกสลาฟ

ได้ลอบปลงพระชนม์ อารช์ ดยุก ฟรนั ซ์ แฟรด์ นี ันท์
รัชทายาทแหง่ ออสเตรยี -ฮงั การี

กฟั รโี ล ปรนิ ซีป

เสียชวี ติ เมื่อวนั ท่ี 28 เมษายน ค.ศ. 1918
ดว้ ยวัณโรคทเ่ี กิดจากสภาพคกุ ทีแ่ ย่มาก



ฝา่ ยสมั พนั ธมิตร

องั กฤษ ฝรัง่ เศส รัสเซีย
อเมรกิ า ญี่ปนุ่ อิตาลี ไทย

ฝา่ ยมหาอานาจกลาง

เยอรมนั ตรุ กี
ออสเตรีย-ฮังการี

เครอื ข่ายของพนั ธมิตรทป่ี ระสานกนั ได้ขยายวิกฤตจากปญั หาทวภิ าคี
ในคาบสมุทรบอลข่านจนไปสู่ปญั หาทเ่ี กยี่ วขอ้ งกับส่วนใหญข่ องยโุ รป
ในเดอื นกรกฎาคม ค.ศ. 1914 มหาอานาจของยโุ รปได้ถูกแบง่ ออกเปน็
สองกล่มุ พนั ธมติ ร: ไตรภาคี ประกอบไปดว้ ยฝรงั่ เศส รัสเซยี
และบริติช และไตรพนั ธมติ รของเยอรมนี ออสเตรีย-ฮงั การี และ
อิตาลี ไตรพนั ธมติ ร เป็นเพยี งการปอ้ งกันโดยธรรมชาตทิ าใหอ้ ติ าลอี ยู่
ห่างจากสงครามจนถึงเดอื นเมษายน ค.ศ. 1915 เมื่อเขา้ ร่วมกับฝ่าย
สมั พันธมิตร ภายหลงั จากความสมั พนั ธก์ บั ออสเตรีย-ฮงั การี
ได้ยา่ แย่ลง

รัสเซยี ร้สู กึ วา่ จาเปน็ ตอ้ งให้การสนับสนุนแกเ่ ซอร์เบยี และอนุมตั ิการระดมพล
ทหารบางส่วน ภายหลงั จากออสเตรยี -ฮงั การไี ดเ้ ขา้ ยึดครองกรุงเบลเกรด
เมอื งหลวงของเซอร์เบีย เมอื่ วันท่ี 28 กรกฎาคม การระดมพลทหารอยา่ ง
เต็มรปู แบบของรสั เซยี ไดถ้ ูกประกาศในช่วงคา่ ของวันที่ 30 กรกฎาคม วันตอ่ มา
ออสเตรีย-ฮงั การีและเยอรมนีได้ทาแบบเดียวกัน ในขณะทเ่ี ยอรมนีได้เรียกร้อง
ใหร้ ัสเซยี ยกเลกิ การะดมพลทหารภายในเวลาสิบสองช่ัวโมง เมอื่ รสั เซยี ไม่
ปฏบิ ัตติ ามคาเรียกร้อง เยอรมนจี งึ ประกาศสงครามกับรสั เซียในวนั ที่ 1
สงิ หาคม เพอื่ ให้การสนบั สนุนแก่ออสเตรีย-ฮังการี ตามหลังด้วยในวนั ที่ 6
สงิ หาคม ฝรัง่ เศสไดส้ ่ังใหร้ ะดมพลทหารอย่างเตม็ รูปแบบเพื่อใหก้ ารสนบั สนุน
แกร่ ัสเซีย เมอ่ื วนั ที่ 2 สิงหาคม

ยุทธศาสตร์ของเยอรมนใี นการทาสงครามสองแนวรบกบั ฝรง่ั เศสและรสั เซยี
คอื การรวบรวมกองทัพจานวนมากในตะวนั ตกอย่างรวดเรว็ เพ่อื เอาชนะ
ฝร่งั เศสภายในเวลาหกสัปดาห์ จากนน้ั ก็สับเปลีย่ นกองกาลงั ไปยงั ทางตะวนั ออก
ก่อนทรี่ สั เซียจะระดมพลทหารไดอ้ ยา่ งเต็มที่ สงิ่ นี้เป็นทร่ี ้จู ักกันในเวลาตอ่ มา
คอื แผนชลเี ฟนิ เม่อื วนั ท่ี 2 สิงหาคม เยอรมนไี ดเ้ รียกรอ้ งใหเ้ คลือ่ นทพั ผ่าน
ทางเบลเยยี มโดยเสรี ซงึ่ เป็นองค์ประกอบสาคญั ในการบรรลชุ ัยชนะอยา่ ง
รวดเร็วต่อฝร่งั เศส เมือ่ คาเรียกรอ้ งได้ถูกปฏิเสธ กองทัพเยอรมันจงึ บุกครอง
เบลเยียมในวันที่ 3 สงิ หาคม และประกาศสงครามกบั ฝรัง่ เศสในวันเดียวกัน
รฐั บาลเบลเยยี มได้เรียกร้องสนธสิ ญั ญาลอนดอน ค.ศ. 1839

และเพื่อใหส้ อดคลอ้ งกบั พันธกรณีภายใตส้ นธิสัญญาฉบับนี้ บริตชิ จงึ ประกาศสงคราม
กบั เยอรมนี เม่อื วันท่ี 4 สิงหาคม เมอ่ื วนั ที่ 12 สิงหาคม บริติชและฝร่งั เศสยงั ได้
ประกาศสงครามกบั ออสเตรีย-ฮังการี เมือ่ วนั ที่ 23 สงิ หาคม ญีป่ ุ่นได้เขา้ ขา้ งกบั บริตชิ
ได้เข้ายึดครองดินแดนของเยอรมันในจีนและแปซฟิ กิ ในเดอื นพฤศจกิ ายน ค.ศ. 1914
จกั รวรรดอิ อตโตมนั ได้เข้าสู่สงครามโดยอยูฝ่ า่ ยมหาอานาจกลาง ไดท้ าการเปิดแนวรบ
ในคอลเคซัส เมโสโปเตเมยี และคาบสมุทรไซนาย สงครามเป็นการสูร้ บกันใน (และ
ดึงดดู เข้ามา) ดนิ แดนอาณานคิ มของมหาอานาจแต่ละฝา่ ยไดก้ ระจายความขัดแย้งไปยงั
แอฟริกาและท่วั โลก ฝ่ายภาคีและประเทศพนั ธมติ รตา่ งๆ ก็ได้กลายเป็นทร่ี ูจ้ ักกนั
คอื ฝ่ายสมั พันธมิตร ในขณะท่กี ารรวมกลมุ่ ของออสเตรีย-ฮังการี เยอรมนี และ
ประเทศพันธมิตรต่างๆ ไดก้ ลายเป็นท่ีรจู้ ักกนั คือ ฝา่ ยมหาอานาจกลาง

เยอรมนั ไดร้ ุกเขา้ สู่ฝร่งั เศสไดห้ ยุดชะงักลงในยุทธการท่มี าร์น และในช่วง
ปลายปี ค.ศ. 1914 แนวรบดา้ นตะวันตกไดเ้ ขา้ สสู่ งครามการบั่นทอน
กาลงั โดยมกี ารขดุ แนวสนามเพลาะเปน็ เส้นทางยาวท่มี กี ารเปลีย่ นแปลง
เพยี งเลก็ นอ้ ยจนถงึ ปี ค.ศ. 1917 (แนวรบด้านตะวันออก ซ่ึงตรงกนั ข้าม
ซง่ึ ได้มีการแลกเปลีย่ นกนั โดยดนิ แดนขนาดใหญม่ าก) ในปี ค.ศ. 1915
อติ าลไี ดเ้ ขา้ รว่ มกับฝา่ ยสมั พันธมติ รและเปิดแนวรบในเทือกเขา
แอลป์ บลั แกเรียไดเ้ ขา้ รว่ มกับฝ่ายมหาอานาจกลางในปี ค.ศ. 1915 และ
กรีซไดเ้ ขา้ ร่วมกับฝ่ายสมั พันธมิตรในปี ค.ศ. 1917 ซ่ึงได้ขยายสงคราม
ในคาบสมทุ รบอลขา่ น สหรฐั อเมรกิ าในชว่ งแรกได้วางตัวเปน็ กลาง

แมว้ า่ จะยังคงวางตัวเป็นกลาง ก็ได้กลายเปน็ ผจู้ ดั ส่งท่ี
สาคัญทีส่ ุดในการส่งวัสดุสงครามให้กับฝา่ ยสมั พันธมติ ร
ในทา้ ยทีส่ ดุ ภายหลังจากการจมเรือพาณชิ ยข์ องอเมริกนั
โดยเรอื ดาน้าเยอรมัน คาประกาศของเยอรมนีว่า
กองทพั เรอื จะกลับมาโจมตอี ยา่ งตอ่ เนอ่ื งตอ่ การเดนิ เรอื ท่ี
เป็นกลาง และมีการเปิดเผยว่าเยอรมนไี ดพ้ ยายามปลกุ
ระดมให้แมก็ ซิโกรเิ รมิ่ ทาสงครามกบั สหรัฐอเมริกา

สหรัฐอเมรกิ าจงึ ประกาศสงครามกับเยอรมนี เม่ือ
วันท่ี 6 เมษายน ค.ศ. 1917 กองทัพอเมรกิ นั ที่ได้รบั
การฝกึ ฝนซ่งึ ยังไม่ไดเ้ ริม่ ออกเดนิ ทางไปยงั แนวหนา้ ใน
จานวนมากมาย จนกระท่ังกลางปี ค.ศ. 1918 แต่
กองกาลังรบนอกประเทศอเมรกิ ันซึง่ ท้ายท่ีสดุ ก็มี
จานวนทหารถึงสองลา้ นนาย

แม้ว่าเซอร์เบียจะพ่ายแพไ้ ปในปี ค.ศ. 1915 และโรมาเนียก็ได้เขา้ ร่วมฝา่ ย
สัมพนั ธมติ รในปี ค.ศ. 1916 แต่กลับประสบความพ่ายแพ้ในปี ค.ศ.
1917 ไม่มปี ระเทศชาตมิ หาอานาจใดถูกโค่นล้มออกจากสงครามจนถงึ ปี
ค.ศ. 1918 ปี การปฏวิ ัตเิ ดอื นกมุ ภาพนั ธ์ ค.ศ. 1917 ในรัสเซยี ได้เขา้
มาแทนทีอ่ านาจของพระเจ้าซาร์โดยรัฐบาลเฉพาะกาล แตค่ วามไมพ่ อใจ
อย่างตอ่ เนอ่ื งกับความสน้ิ เปลืองของสงคราม จนนาไปสกู่ ารปฏิวัตเิ ดอื น
ตลุ าคม การก่อตัง้ สาธารณรฐั สงั คมนยิ มโซเวียต และลงนามใน
สนธสิ ญั ญาเบรสท์-ลตี อฟสกโ์ ดยรัฐบาลใหมใ่ นเดือนมีนาคม ค.ศ. 1918
เป็นอันสนิ้ สดุ ของการมสี ว่ นรว่ มของรสั เซยี ในสงคราม

ตอนน้ี เยอรมนีได้เขา้ ควบคมุ ยโุ รปตะวันออกและย้ายกองกาลงั รบจานวน
มากไปยังแนวรบด้านตะวันตก การใชก้ ลยุทธ์ใหม่ การรกุ ของเยอรมนั ใน
เดือนมนี าคม ค.ศ. 1918 ไดป้ ระสบความสาเรจ็ ในช่วงแรก ฝา่ ย
สัมพันธมติ รไดล้ า่ ถอยและยืนหยัดไว้ กองกาลงั สารองสุดทา้ ยของ
เยอรมนั ไดห้ มดลง เมือ่ กองกาลงั ทหารอเมรกิ ันทีม่ ีความสดใหม่
10,000 นายไดเ้ ดนิ ทานถึงทกุ ๆ วัน ฝ่ายสมั พันธมิตรไดข้ ับไลเ่ ยอรมนั
กลบั ไปในการรกุ รอ้ ยวนั การโจมตอี ยา่ งต่อเนือ่ งซงึ่ เยอรมันไมอ่ าจตอบ
โต้ได้เลย ตอ่ มาไดม้ ีประเทศในฝ่ายมหาอานาจกลางไดป้ ระกาศทจ่ี ะถอนตัว
ประเทศแรกคอื บัลแกเรีย

ตอ่ จากนั้นกเ็ ปน็ จกั รวรรดิออตโตมนั และจักรวรรดิ
ออสเตรยี -ฮงั การี เม่ือพ่ายแพต้ ่อฝ่ายสัมพันธมิตร
ไดเ้ กิดการปฏวิ ตั ขิ น้ึ ในประเทศบา้ นเกดิ และกองทัพกไ็ ม่เตม็
ใจทีจ่ ะต่อส้รู บอกี ต่อไป จกั รพรรดิวลิ เฮล็ ม์ ได้สละราชบงั
ลงั ก์ เม่อื วนั ที่ 9 พฤศจกิ ายน และเยอรมนไี ด้ลงนามใน
การสงบศกึ เม่อื วนั ท่ี 11 พฤศจกิ ายน ค.ศ. 1918 เป็นอนั
ส้นิ สุดลงของการสรู้ บ

สงครามโลกคร้ังทหี่ นึ่งเปน็ จดุ เปลย่ี นทีส่ าคญั ในบรรยากาศทาง
การเมือง วัฒนธรรม เศรษฐกิจ และสังคมของโลก สงคราม
และผลผวงโดยฉับพลันได้จุดประกายการปฏวิ ัตแิ ละการกอ่ การ
กาเริบมากมาย บ๊ิกโฟร์ (บรติ ิช ฝรั่งเศส สหรัฐอเมริกา และ
อิตาล)ี ไดก้ าหนดเงอื่ นไขของพวกเขาเก่ยี วกบั ประเทศมหาอานาจที่
เป็นฝ่ายพ่ายแพใ้ นสนธสิ ัญญาต่างๆ ทไ่ี ด้ตกลงกันในการประชุม
สันตภิ าพปารสี ค.ศ. 1919 ท่ีเป็นท่รี ูจ้ กั กนั ดีคอื สนธสิ ญั ญา
สันติภาพของเยอรมนั : สนธิสัญญาแวรซ์ าย

ในทา้ ยท่ีสดุ อนั เป็นผลมาจากสงคราม จกั รวรรดอิ อสเตรีย-
ฮังการี จักรวรรดิเยอรมนั จกั รวรรดิออตโตมัน และ
จกั รวรรดิรสั เซียตา่ งได้ลม่ สลายไปเสยี แล้ว และประเทศรัฐใหม่
จานวนมากได้ถูกกอ่ ตั้งขึ้นจากสว่ นทเ่ี หลอื ของพวกเขา อยา่ งไรก็
ตาม แม้วา่ ในช่วงสุดท้าย ฝา่ ยสมั พันธมติ รจะไดร้ บั ชัยชนะ(และ
การกอ่ ตั้งสันนบิ าตชาตใิ นช่วงการประชุมสันตภิ าพโดยมเี ปา้ หมาย
เพ่ือป้องกนั การเกดิ สงครามขึ้นในอนาคต) สงครามโลกครง้ั ที่
สองได้เกดิ ข้นึ ตามมาในอกี ย่สี บิ ปีตอ่ มา

สถานการณ์

ชว่ งแรก ฝ่ายมหาอานาจกลางได้เปรียบ
ชว่ งทา้ ย ฝ่ายสมั พนั ธมติ รชนะ เนือ่ งจากเยอรมัน
โจมตีเรืออังกฤษ โดยมีผูโ้ ดยสารเปน็ ชาว
อเมริกา ทาให้อเมริกาเข้ารว่ มและประกาศ
สงครามกับเยอรมนั

เหตุการณห์ ลงั สงคราม

1. ประเทศผแู้ พถ้ ูกบงั คับให้ทาสนธสิ ญั ญาแวร์ซาย
และชดใชค้ ่าปฏกิ รรมสงคราม จากดั อาวุธ และ
ยึดอาณานิคม
2. เศรษฐกิจตกตา่ ท่วั โลก
3. ก่อตั้งองคก์ ารสนั นบิ าตชาติ

ไทยกบั สงครามโลก 1
1. ไทยอยฝู่ า่ ยชนะสงคราม (รัชกาลที่6) เจรจาขอ
ยกเลกิ สนธิสญั ญาเบาริง่ จากการช่วยเหลอื ของ
ดร.ฟรานซิส บ.ี แซร์ (พระยากลั ยาณไมตรี) ซง่ึ เป็น
ทตู อเมรกิ าประจาประเทศไทย

2. ไทยได้รบั ผลกระทบจากภาวะเศรษฐกจิ ตกต่านาไปสกู่ าร
ปฏิวตั ิ 2475 โดยคณะราษฎร